
第八世噶玛巴教言集8KM3具足般若诸教法甘露之胜喜弥勒,如意树静处论

online.adarshah.org/index.html?kdb=8thkarmapa&sutra=8KM2&page=2-1a
注：中文科判是原稿网站自带的

4-1a
༄༅། །པྲཛྙཱཔཱརམིཏཱསྱཱགམདྷརྨཱནཱམམྲྀཏགརྦྷཾགཏཱཡབཱནོབསྟུཔྟཏྟཱརཀབརེམུདཾམཱརཏེརྒོབིདརསྥུཏནཱམབིཧརཏིསྨ།
具足般若诸教法甘露之胜喜弥勒,如意树静处论
ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལུང་ཆོས་མཐའ་དག་གི་བདུད་རྩིའི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་གང་ལ་ལྡན་པའི་གཞི་རྗེ་བཙུན་མཆོག་ཏུ་དགྱེས་པར་ངལ་གསོ་བའི་ཡོངས་འདུ་ས་བརྟོལ་གྱི་ལྗོན་པ་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།
4-1b
༄༅༅། །ཨོཾ་སྭ་སྟི། མཆོག་གི་ཕ་རོལ་ངེས་པ་ལ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་ལེགས་བཤད་མཛད། །དེ་དོན་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པ་ཡི། །སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་བཀྲོལ། །དེ་དག་གི་ནི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱང་། །འཕགས་པའི་ཡུལ་དང་བོད་ཀྱི་ཆར། །སྔོན་ནས་མང་དུ་བྱུང་མོད་ཀྱི། །དེང་འདིར་གསལ་ཕྱིར་གུས་ཕྱག་འཚལ། །རྗེ་བཙུན་མཆོག་ལས་ལེགས་འོངས་པའི། །འཕགས་པའི་ལམ་ཀུན་སྟོན་བྱེད་གཞུང་། །ཐོགས་མེད་སྐྱོབ་ཀྱིས་ལེགས་བཟུང་ནས། །བསྟན་པའི་སྲོལ་ཆེན་རྣམ་པར་ཕྱེ། །དེ་ཡི་ཕྱོགས་ལ་མོས་གྱུར་པ། །དབྱིག་གཉེན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ་དང་། །འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་སྡེ་སོགས། །ཆེ་བའི་བདག་
4-2a
ཉིད་དེ་རྣམས་ལས། །བརྒྱུད་པའི་གདམས་པ་ལེགས་མནོས་ཤིང་། །མ་ཕམ་པ་ལའང་མངོན་གསན་པ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་གཅིག་སེང་གེ་བཟང་། །གང་དེས་ཡུམ་གསུམ་ལ་སྦྱར་བའི། །བསྟན་བཅོས་ཆེ་དེའི་འགྲེལ་བཤད་ནི། །དེང་འདིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ། ། དེ་ལ་འདིར་སྲིད་པའི་གཅོང་རོང་ཉམ་ང་བར་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་སྟུག་པོས་ཧ་ཅང་གནགས་ཆེས་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེ་རྒུ་རྣམས་ལ་སྨན་པ་བླ་ན་མེད་པ་སྩོལ་བ་ལ་མཐུ་ཐོབ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བསྐྱེད་པར་གསུངས་ཤིང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་དེ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། ཤེར་ཕྱིན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་
4-2b
དང་། །ཡང་དག་མཐའ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཅེས་པའི་དོན། གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིང་ཅན། གཞན་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ལ་འཆད་དགོས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། འཕགས་པ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གཉིས་མེད། །ཅེས་པས། དེ་ལྟ་བུའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པས་བསྒྲིབས་པ་ན་ཁམས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མིང་འདོགས་ལ། དེ་ཉིད་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དུ་གྱུར་པའི་ཀུན་དཀྲིས་དང་བྲལ་བ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་སྙིང་པོ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ལ། དོན་དེ་བསྒྲུབ་བྱའི་འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུའང་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །བསྒྲུབ་བྱ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། དོན་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་གཞུང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། མིང་ཚིག་གི་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་སློབ་པ་རྣམས་ལ་གཉིས་སྣང་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་སུ་རུང་བ་དེ་ཡིན་ལ། ལམ་ཤེར་ཕྱིན་ནི། མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མིང་ཚིག་ཏུ་སྣང་བའི་གཞུང་ཤེར་ཕྱིན་ལ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་པ་དགུའི་རྣམ་གཞག་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཨར་གྱིས་མཛད་ལ། དེང་སང་གངས་ཅན་གྱི་ཁྲོད་འདིར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་གཙོ་ཆེར་བསམ་ཡས་ཀྱི་དཀར་ཆག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཡུམ་དྲུག་གི་མིང་ཅན་སོགས་དངོས་བསྟན་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པ་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་སྡེ་རྣམས་དང་། དེའི་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་སོ།

具足般若诸教法甘露之胜喜弥勒,如意树静处论
4-1a
པྲཛྙཱཔཱརམིཏཱསྱཱགམདྷརྨཱནཱམམྲྀཏགརྦྷཾགཏཱཡབཱནོབསྟུཔྟཏྟཱརཀབརེམུདཾམཱརཏེརྒོབིདརསྥུཏནཱམབིཧརཏིསྨ།
具足般若诸教法甘露之胜喜弥勒,如意树静处论
以智慧波罗蜜多的所有教法甘露为精华所依的尊者最极欢喜休息的如意树开敷地处论。
4-1b
嗡，吉祥！
至高究竟彼岸处，
佛子善说作教言，
获得授记诸论师，
广大解释其义理。
彼等注释解说者，
圣地及藏地之中，
往昔已多有出现，
今为明晰敬顶礼。
从至尊胜处善来，
示诸圣道之典籍，
无着救护善持后，
开显教法大规则。
于彼宗派起信者，
世亲及圣方辩才，
圣解脱军等诸位，
从彼殊胜诸本尊。
4-2a
承袭教授善传承，
亦向弥勒现前闻，
唯一佛子贤护狮，
彼所造作三般若，
彼大论著之释解，
今于此处当分析。
在此，对于在可怕的生死深渊中被极其浓密的无明黑暗完全笼罩的众生，能赐予无上医治的，唯有圆满正等觉的佛陀。而这圆满正等觉的佛陀也是由诸佛之母般若波罗蜜多所生，如是所说。那么，这样的般若波罗蜜多的本体是什么呢？《般若一百零八名》中说："般若波罗蜜多、真如、实际。"其意义，应当解释为无二取的智慧之名，非他的真如，这是如是宣说的。圣方辩才说："般若波罗蜜多无二。"如是，当这样的真如被各种有为界所遮蔽时，被命名为"界如来藏"；当它脱离了一切界的随眠烦恼时，这样的藏就是如来智慧法身无二无别的。这是所证果法身，如方辩才所言："彼智慧即如来，所证。"
4-2b
宣说此义的经典般若波罗蜜多，是对于学者们显现为名句词聚的唯识，是二相显现的意识所能缘取的对象；而道般若波罗蜜多，是在入定时生起的无分别智慧本体的般若波罗蜜多。
如是，显现为名句的经典般若波罗蜜多有广中略九种分类，这是善知识阿尔所作。如今在雪域中明显存在的主要有桑耶目录中所列的六种般若等，显明宣说空性次第的般若经典，以及对其意义的注释论著等。


 །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་དེའི་གཟུགས་བརྙན་
4-3a
དང་འབྲེལ་བའི་ཤེར་ཕྱིན་ཀྱང་ཡོད་དེ། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་བསླབ་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་འབྱུང་ལ། ཤེར་ཕྱིན་འདི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཤེར་ཕྱིན་ཡིན་པར་ཅིས་ཤེས་ན། འདི་ལ་བསླབས་པས་སྲིད་ཞི་གཉིས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་མི་སོན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །འོ་ན་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཤེར་ཕྱིན་འདི་ཉིད་ལ་བསླབ་བོ་ཞེས་པས། འདི་ཉིད་ལ་བསླབས་པས་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྒྱུར་མི་འགྲོ་བར་ཐེག་དམན་གྱི་འབྲས་བུའི་རྒྱུར་འགྲོ་བ་ནི་ངེས་པར་དབྱུང་ས་དམན་པའི་མྱང་འདས་དང་། དབྱུང་བྱེད་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཙམ་མངོན་དུ་རྟོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྒྱུའི་ཐབས་དང་བྲལ་བས་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཤེར་ཕྱིན་འདི་ལ་བསླབས་ཀྱང་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་མ་ཚང་བས་འབྲས་བུ་ངེས་པར་དབྱུང་ས་ཐེག་ཆེན་གྱི་མྱང་འདས་མི་ཐོབ་པའི་དོན་དེའི་ཕྱིར་ནའོ། །མདོར་ན་གཞུང་ལམ་རང་བཞིན་གསུམ་ཀའི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དངོས་ཀྱི་དོན་ལ། རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་དཔལ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོ་སློབ་མ་དང་བཅས་པ་དག་གི་བཞེད་པར། སངས་རྒྱས་སའི་གཞུང་ལམ་རང་བཞིན་གསུམ་ཀ་ཤེར་ཕྱིན་དངོས་ཡིན་པ་དང་། དེ་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེར་ཕྱིན་ལས་གཞུང་ལམ་ཤེར་ཕྱིན་དབྱེ་རུ་མེད་པ་དང་། སློབ་ལམ་གྱི་དུས་དེའི་གཞུང་ལམ་ཤེར་ཕྱིན་ཤེར་ཕྱིན་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཀྱང་གཞུང་ལམ་གྱི་ཤེར་ཕྱིན་ཡོངས་རྫོགས་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་། རང་བཞིན་ཤེར་ཕྱིན་གོ་ཆོད་པོ་དེ་སློབ་མི་སློབ་གང་གི་སྐབས་སུའང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་དེ་ཡིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་དུ་ན་གཞན་དབང་གི་རྣམ་རིག་ཏུ་སྣང་བའི་གཞུང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་
4-3b
ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤེར་ཕྱིན་བཏགས་པ་བ་ཁོ་ནར་བཞག་གོ། འོ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་བཀའ་འམ་གཞུང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེའི་ཚིག་དོན་མྱུར་བར་རྟོགས་ནུས་པའི་བསྟན་བཅོས་དེ་གང་ཞེ་ན། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འདི་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། བདེ་བླག་ཏུ་ནི་རྟོགས་པ་ཞེས། །བྱ་བ་རྩོམ་པའི་དགོས་པ་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལ།
说现观庄严论之意趣,佛子狮子贤所诠分
བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་སེང་གེ་བཟང་པོས་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་པའི་ཚུལ་འཆད་པ་ལ་གསུམ། བསྟན་བཅོས་འཆད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཡན་ལག །ཡན་ལག་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་དངོས། བཤད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཡན་ལག་མཇུག་གི་དོན་ནོ། །
诸论支分
དང་པོ་ལ་གཉིས། ལོ་ཙཱ་བས་བསྟན་བཅོས་བསྒྱུར་བའི་ཡན་ལག་ཏུ་མཛད་པ་དང་། འགྲེལ་པ་མཛད་པ་པོས་རྩོམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་མཛད་པའོ། །
译师译经分
དང་པོ་ལ་གསུམ། མཚན་གྱི་དོན། བམ་པོའི་གྲངས། འགྱུར་གྱི་ཕྱག་གོ།
名义
དང་པོ་ལ་གཉིས། མཚན་བསྒྱུར་ཅིང་ཞར་ལ་དཀའ་གནད་འགའ་ཞིག་བཤད་པ། བཏགས་པའི་དགོས་པའོ། །
译论名即附说数要义
དང་པོ་ནི། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བསྟན་བཅོས་འདིའི་མཚན་ལ། ཨ་བྷི་ཞེས་སྨོས་ནས། པྲ་ནི་དང་པོ་དང་རབ་དང་སོ་སོ་ལ་འཇུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་མངོན་སུམ་དང་། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་ཛྙཱ་ན་སྟེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་བམ། རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་དོན་ཏོ། །པཱ་རམ་ཞེས་པ་ཕ་རོལ་ཀྱང་ཡིན་ལ། དམ་པའང་ཡིན་ཅིང་མཆོག་གྱུར་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་སྐབས་བབ་མང་དུ་ཡོད་པ་ལས། འདིར་ཕ་རོལ་ཉིད་སྐབས་སུ་བབ་པར་བཟུང་ནས། མི་ཏ་ནི་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་། ཨུ་པ་དེ་ཤ་ནི་མན་ངག་དང་།
4-4a
ཤཱཧླ་ནི་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་བསླབ་པ་གསུམ་ལྡན་དུ་འཆོས་པ་སྟེ་བསྟན་པའོ། །ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ནི་མངོན་སུམ་པར་རྟོགས་པའོ། །ཨ་ལངྐ་ར་ནི་རྒྱན། ནཱ་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ། བྲིཏྟ་ནི་འགྲེལ་པའོ།

这些是般若波罗蜜多本体的影像
4-3a
相关的般若波罗蜜多也存在。《佛母经》中说："欲学声闻地者，亦当学此般若波罗蜜多。"这般若波罗蜜多为何是影像般若波罗蜜多？由于学此不能到达轮涅二者的彼岸之意。那么，学习这影像般若波罗蜜多，为何说"学习此者"？学习此者不会成为大乘之因，而会成为小乘果的因，这是因为所得是低劣的涅槃，能得者仅仅证悟人无我，缺乏其他大乘之因的方便，因此，虽然学习这影像般若波罗蜜多，但由于缺乏某些特殊因素，所以不能获得大乘涅槃果，这是其原因。
简言之，关于文本、道路、自性三种般若波罗蜜多的实际意义，佛陀怙主吉祥法称海及其弟子们认为：佛地的文本、道路、自性三者都是实际的般若波罗蜜多；在此情况下，自性般若波罗蜜多与文本道路般若波罗蜜多不可分离；学道时期的文本道路般若波罗蜜多虽然是真正的般若波罗蜜多，但并非完整的文本道路般若波罗蜜多；有效的自性般若波罗蜜多，无论在有学还是无学阶段，都是真正的般若波罗蜜多，没有差别；从决定义而言，显现为他力唯识的文本般若波罗蜜多
4-3b
仅仅是假立的般若波罗蜜多。那么，能够迅速理解如此教法或文本般若波罗蜜多文义的论典是什么呢？就是这《现观庄严论》。正如其中所说："易于理解，是此著作的目的。"
说现观庄严论之意趣,佛子狮子贤所诠分
解释此论典佛子狮子贤如何诠释的方式分三：入论解释的支分，支分所依的正论，解释圆满的结尾部分。
诸论支分
第一分二：译师翻译论典的支分和论释作者创作的支分。
译师译经分
第一分三：名义，卷数，译文礼敬。
名义
第一分二：翻译论名并附带解释几个难点，安立的目的。
译论名即附说数要义
第一，此论典在梵语中的名称，说"阿毗"后，"般"用于表示首要、殊胜、各自的意义，因此是"现前"、"殊胜"、"以自相各别"，"若那"意为通达、体验，因此是"智慧"或"殊胜了知"的意思。"波罗"既是"彼岸"也是"至高"，以及"殊胜"等多种意义，此处取"彼岸"之义。"弥多"是"到达"的意思，"乌波得沙"是"窍诀"，
4-4a
"沙斯特拉"是调伏所化众生具足三学，即"教授"。"阿毗三摩耶"是"现前证悟"。"阿朗嘎拉"是"庄严"，"那玛"是"名为"，"弗利塔"是"注释"。


 ། མཚན་དོན་འདིར་མན་ངག་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཉིས་ལན་གཉིས་སུ་སྨོས་པས་བཟློས་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། ཨུ་པ་དེ་ཤ་ནི་དོན་འགྱུར་དུ་བྱས་པའི་མན་ངག་སྟེ་ཚིག་ཉུང་ངུས་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་དང་། སྦས་པའི་དོན་གསལ་བྱེད་དུ་སྦྱར་ལ། ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ནི་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ་སྔ་མ་ཐབས་དང་། ཕྱི་མ་ཐབས་བྱུང་དུ་བཞག་གོ། འདིར་རྒྱན་དུ་འཇོག་པ་ནི་ཚིག་དོན་གཉིས་ཀ་གསལ་བའམ། གཉིས་ཀ་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱན་ཡིན་ནོ། །
取名意义
གཉིས་པ་བཏགས་པའི་དགོས་པ་ནི། རྒྱ་སྐད་སྨོས་པའི་དགོས་པ་དང་། བོད་སྐད་སྨོས་པའི་དགོས་པ་རྟོགས་པར་སླ་ལ། མཚན་བཏགས་པའི་དགོས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ནི། མིང་ལས་དོན་དྲན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། མིང་དུ་གདགས་པར་མ་མཛད་ན། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །འོ་ན་མིང་དེ་གླེགས་བམ་གྱི་དབུར་བཀོད་པ་ཅི་ཞེ་ན། བཙལ་སླ་བའི་ཆེད་དུའོ། །
品数
གཉིས་པ་བམ་པོའི་གྲངས་ནི། བམ་པོ་དང་པོ། བམ་པོའི་ཐ་སྙད་ནི་ལོ་ཙཱ་བས་བཀོད་པ་ཡིན་གྱི། བསྟན་བཅོས་ལ་ལྷད་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བམ་ཚད་དུ་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །བམ་པོ་ལ་ཚད་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའང་མིན་ལ། མདོར་ན་རྒྱ་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ན་ཤློ་ཀ་འཕེལ་བའམ་ཉུང་ངུར་གྱུར་པས་ཚད་བཞག་མ་ནུས་པས་ན་བམ་པོའི་ཚད་དུ་བཅོས་པ་ཡིན་ནོ། །
译敬
གསུམ་པ་འགྱུར་གྱི་ཕྱག་ནི། ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འགྱུར་བྱེད་པ་ན་སྡེ་སྣོད་གར་གཏོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཕྱག་གི་ཡུལ་ལས་ཤེས་
4-4b
དགོས་ཏེ། འདིར་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དུ་གཏོགས་པས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
着释者著作支分
གཉིས་པ་འགྲེལ་པ་མཛད་པ་པོས་འགྲེལ་པ་རྩོམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་མཛད་པ་ལ་ལྔ། མཆོད་པར་བརྗོད་ཅིང་དབྱེ་བར་དམ་བཅའ་བ། སློབ་དཔོན་སྔ་མས་ཕྱེ་བའི་ཚུལ། འགའ་ཞིག་གིས་མ་རྙེད་པ་རྙེད་པར་བསྟན་པ། རྙེད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ། ཁེངས་བསྐྱུང་བའོ། །
礼敬并许诺
དང་པོ་ནི། སློབ་དཔོན་ཁྱོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འདིས་བཤད་པར་བྱ་བའི་མདོ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ལས་དེ་དག་གི་རྒྱན་མགོན་པོ་བྱམས་པས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་། དག་གི་སྒྲས་ཡུམ་གསུམ་པོ་ཀུན་གྱི་རྒྱན་དུ་འགྲེལ་པ་འདི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ནི་སེང་གེ་བཟང་པོ་ཁོ་བོས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་པོར་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་བའོ། །
往昔大师所分类
གཉིས་པ་ལ་བཞི། ཐོགས་མེད་ཀྱིས་རྣམ་བཤད་མཛད་ཚུལ། དབྱིག་གཉེན་གྱིས་བཀྲོལ་ཚུལ། འཕགས་གྲོལ་གྱིས་ཕྱེ་ཚུལ། བཙུན་གྲོལ་གྱིས་རྣམ་བཤད་བྱས་ཚུལ་ལོ། །
无着注释分
དང་པོ་ནི། འཕགས་པའི་སར་བཞུགས་པའི་ཐོགས་མེད་སྐྱོབ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མུ་མེད་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པར་གཟིགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་དག་ལ་སྙིང་རྗེས་ཆགས་པས་རང་དོན་དོན་གཉེར་གྱི་སྲིད་ཞིའི་བདེ་བ་ཀུན་ལ་ཆགས་མེད་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་གྱིས། ཀུན་ཆགས་མཛད་ཅེས་འདོན་པ་ནི་ནོར་བ་ཡིན་ཏེ། དགག་པའི་ཨ་ཐུང་མཚམས་སྦྱོར་མ་ཤེས་པས་རིང་པོར་བཏོན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན། འགྲོ་ལ་ཆགས་པས་ཆགས་མེད་མཛད། །ཅེས་འདོན་དགོས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་འཕགས་པ་དེས་མི་ཕམ་མགོན་པོ་ལ་
4-5a
ཆོས་དངོས་སུ་གསན་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་སྣང་བ་ལས། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་ཐོས་ཏེ། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་གསུང་རབ་མ་ལུས་པའི་དོན་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཟློས་ཏེ་གསུངས་པ་མང་བ་དང་། ཟློས་ཏེ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ལའང་ཚིག་སོ་སོར་རྣམ་པར་བཅད་པ་མ་གཟིགས་པ་དང་། ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་སྤོབས་པར་མ་དཔྱོད་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ།

名义释义
此处"窍诀"和"现前证悟"重复提及两次，是否成为重复？不会成为重复，因为"乌波得沙"是意译的窍诀，指以少量文字显示广大义理，用于明示隐义，而"阿毗三摩耶"是现证之义，前者是方法，后者是方法所生。此处"庄严"是指使文义二者明晰，或使二者美妙的装饰。
取名意义
第二，安立名称的目的：说明梵语的目的和藏语的目的容易理解，特别解释安立名称的目的是：通过名称忆念义理是必要的因由，如说："若不安立名称……"。那么，为何在著作开头放置名称？为了便于查找。
品数
第二，卷数是：第一卷。卷数的术语是译师所设，为了不使论典掺杂杂质而设置卷量标准。卷量并无绝对确定的标准，简言之，当印度论著翻译成藏语时，偈颂或增多或减少，无法确立标准，因此调整为卷量的标准。
译敬
第三，译文礼敬：译师们在翻译时，应当从礼敬对象了解
4-4b
其所属的藏类，此处属于经藏，故说"顶礼一切佛菩萨"。
着释者著作支分
第二，注释作者作为创作注释的支分有五：礼敬并许诺分析，前师分类方式，显示有人未发现之处，说明发现的原因，谦虚。
礼敬并许诺
第一：你，尊者，此注释所要解释的是哪部经？是般若波罗蜜多，怙主弥勒为其作颂，"彼等"之词表示此注释成为三般若之庄严，为此，我狮子贤首先恭敬顶礼以便详细分析。
往昔大师所分类
第二分四：无着所作注释方式，世亲解释方式，圣解脱分析方式，尊解脱作注释方式。
无着注释分
第一：住于圣地的无着怙主见到无边众生具有不可思议的痛苦蕴，因悲悯彼等受苦者，对自利所求的轮涅诸乐无有贪著。法友上师说："读作'具普贪'是错误的，因为不懂否定短音'阿'的连接而读成长音，应当读作'因贪众生而无贪'。"如是，此圣者从弥勒怙主
4-5a
直接听闻法要，如《现观庄严论光明》中说："也是如此听闻，圣无着虽然通达并证悟一切经教义理，但因为重复宣说较多，而在非重复的部分也未见到各别文句的明确区分，又因其甚深，未能自信地分析般若波罗蜜多的意义，因此生起不悦。"


 །དེ་ནས་དེའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱམས་པ་མཉེས་པར་བྱས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོའི་དོན་བཤད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ། །དེས་གསན་ནས་ཀྱང་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་དབྱིག་གཉེན་ལ་སོགས་པ་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གསན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོའི་རྣམ་བཤད་མཛད་དོ། །རྒྱལ་བའི་བཀའ་ལ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མིང་གིས་བསྟན་པ་ནི་ལུགས་ལ་མི་འབྱུང་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། རྒྱལ་བ་སྟོན་པ་དེ་ཡི་བསྟན་བཅོས་དག །མདོ་དང་ཆོས་མངོན་ཡིན་གསུངས་འདུལ་བ་ནི། །སྟོན་དང་བསྟན་བཅོས་དངོས་ཡིན་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ཞེས་པས། མི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་བཤད་ནི། ཉི་ཁྲི་རྣམ་ངེས་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས་པས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་གཡོ་བའི་ལེགས་བཤད་དེའོ། །
世亲广论分
གཉིས་པ་ནི། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་རྩ་ལག་དམ་པར་གྱུར་པ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གི་གཉེན་གྱིས་རང་རང་གི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་
4-5b
ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ནང་སེམས་ཙམ་གྱི་སྣང་ཆ་ཡིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་གཞན་དུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་བརྟེན་ནས་ཡུམ་གྱི་དོན་རྣམ་པར་བཀྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཉི་ཁྲི་གཞུང་འགྲེལ་མཛད་དོ། ། སྐབས་འདིར་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དབྱིག་གི་གཉེན་ལ་མི་མོས་པའི་སྐྱེ་བོ་འགའ་ཞིག་གིས། སློབ་དཔོན་འདིས་ཡུམ་གྱི་དགོངས་པ་དབུ་མར་མ་བཀྲལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི། ཕྱོགས་གཅིག་པ་བའི་དབུ་མ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་བཞེད་པའི་དབུ་མའི་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ཡུམ་དང་རྒྱན་ལས་འབྱུང་བའི་དགོངས་པ་མཐར་ཐུག་ཡིན་ལ། སློབ་དཔོན་འདིས་ཐོགས་མེད་བཞེད་པའི་དབུ་མ་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་མཛད་ཅིང་། དབྱིག་གཉེན་ཞབས་ཀྱིས་ཡུམ་གྱི་དགོངས་པ་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཙམ་དུ་བཀྲལ་བ་ནི་སྐབས་ཡེ་མེད་པ་དང་། སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ཡུམ་དོན་སེམས་ཙམ་དུ་བཀྲལ་བར་མ་གསུངས་ལ། འོན་ཀྱང་ཤེས་བྱ་ནང་གིར་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཀྲལ་ཞེས་པ་ཙམ་ཞིག་གསུངས་ཀྱང་། བརྟེན་ནས་བཀྲལ་བ་ཙམ་གྱིས་དེའི་དགོངས་དོན་མཐར་ཐུག་དེར་བཀྲལ་བ་ཡང་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
圣解脱军细论分
གསུམ་པ་འཕགས་གྲོལ་གྱིས་ཕྱེ་ཚུལ་ནི། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ལས་གོང་འོག་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་མཆོག་དམན་ཡོད་པ་ལས། འདིར་དེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་སྔ་མའི་སློབ་དཔོན་གཞན་དེས་སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་བ་ཡུམ་དོན་གྱི་དགོངས་པར་འཆད་པར་བྱས་པ་དེས་ཡུམ་དོན་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་ཡུམ་གྱི་དགོངས་དོན་དབུ་མར་གནས་པའི་བློས་རྟོགས་ནས་ཉི་ཁྲི་སྣང་བར་ཡུམ་གྱི་དོན་དབུ་མར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བར་མཛད་དོ། །འཕགས་གྲོལ་གྱིས། དེས་བྱས་བྱས་པ་
4-6a
མིན་མཐོང་ནས། །ཞེས་པས། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་དེ་ལེགས་བྱས་སུ་མ་མཐོང་ནས་འཕགས་གྲོལ་གྱིས་རྣམ་པར་དབྱེ་དགོས་པ་བྱུང་ཞེས་འཆད་པར་སྣང་མོད། དེ་ལྟར་ན་འཕགས་གྲོལ་གྱི་སློབ་དཔོན་ནི་དབྱིག་གཉེན་ཞབས་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཀྲལ་བར་མི་ནུས་པ་འཕགས་གྲོལ་གྱིས་ཀྱང་བཀྲལ་ནུས་པ་དཀའ་ལ། གལ་ཏེ་བཀྲལ་ནུས་སུ་ཆུག་ཀྱང་ཉི་ཁྲི་སྣང་བར་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ལ་ཟུར་ཡོད་མེད་བརྟགས་པས། དེ་བྱས་བྱས་པ་མིན་པར་མཐོང་བའི་ཡུལ་གྱི་སློབ་དཔོན་དེ་དབྱིག་གཉེན་ཞབས་མ་ཡིན་པར་སེམས་སོ།

他为此而取悦世尊弥勒，作了解释般若波罗蜜多经义的《现观庄严论》颂。听闻此论后，圣无着又向世亲等人解说。如是听闻后，他作了如来所说的佛母大论注释。以论典之名称呼佛陀教言并非不符合传统，如《律经》中说："胜者导师彼论典，经与对法所言律，是师与论本身故。"因此并非不合理。他所作的注释即《二万颂决定》，是声誉远扬甚至震动梵天世界的善说。
世亲广论分
第二：一切众生利益之最胜支分的大师世亲，根据各自所化众生信解差异而作主导，
4-5b
以一切所知唯是内心显现而无其他为依据，解释般若义理而作《二万颂注》。在此，一些不信奉大长老世亲的人说："此论师未将般若意趣解释为中观。"这是偏执一方中观行者的观点。否则，无着所主张的中观见解即是般若与《庄严论》所显的究竟意趣，此论师追随无着所主张的中观，世亲尊者将般若意趣解释为四宗派之一的唯识的情况绝无可能。狮子贤论师也未说世亲将般若义解释为唯识，只是说他依"所知唯内"而解释，但仅依此解释并不确定其将究竟意趣解释为此。
圣解脱军细论分
第三，圣解脱分析方式：大乘圣者依上下差别有胜劣之分，此处归入其中的论师名为解脱军，他见前述其他论师以唯识见解释般若义趣者未能现见般若义，因此以住于中观的智慧理解般若意趣后，在《二万颂光明》中将般若义详细分析为中观。圣解脱说："见彼所作非
4-6a
所作。"这表明圣解脱见论师世亲所作未达善说，故圣解脱需要详细分析。但若如此，由于圣解脱的老师是世亲尊者，世亲不能解释的，圣解脱也难以解释。即使能够解释，通过考察《二万颂光明》中是否有针对世亲的暗示，我认为那位"所作非所作"所指的论师并非世亲尊者。
;


 །ཡང་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་དབྱིག་གཉེན་ཞབས་ཀྱིས་ཡུམ་དོན་སེམས་ཙམ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་དང་མཐུན་པར་འབྲེལ་བའི་འགྲེལ་པ་ཞིག་དང་། སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་བ་ཡུམ་དོན་དུ་འཆད་པ་གཉིས་ཡོད་དགོས་པ་ལས། དང་པོ་ལྟར་ན་ནི་སེམས་ཙམ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་དང་མཐུན་པར་འགྲེལ་པ་བྱས་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡུམ་ཉིད་དུའང་སེམས་ཙམ་དང་ཐུན་མོང་དུ་གསུངས་པ་མང་དུ་ཡོད་པ་ལས་དེ་བྱས་པ་མིན་པར་འཆད་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་མི་རིགས་པའི་ཚུལ་ནི་གོང་དུའང་བཤད་ལ། ཁྱད་པར་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་བཞིའི་ཟླས་ཕྱེ་བ་དབུ་མའི་ལྟ་བ་སྟོན་པའི་མདོའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ན་དོན་དེ་ཙམ་དུ་བཀྲལ་ན་བསྟན་པ་ཆུད་གསན་པར་འགྱུར་བས། དབྱིག་གཉེན་ཞབས་ནི་བསྟན་པ་ཆུད་གསན་པར་མི་མཛད་པར་བསྟན་པའི་རྒྱན་གཅིག་པུ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
大德解脱军注释分
བཞི་པ་ནི། འཕགས་གྲོལ་གྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དེའི་འོག་ཏུ་དད་པའི་ས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ལ་གནས་པའི་བཙུན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེས་ཡུམ་གྱི་རྣམ་བཤད་བྱས་
4-6b
ཀྱང་། ཡུམ་གསུམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་མ་རྙེད་པར་ཉི་ཁྲི་ལེ་མང་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་རང་གིས་རྙེད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཉི་ཁྲི་རྣམ་འགྲེལ་ཞེས་པའི་རྣམ་བཤད་མཛད་དོ། །བཙུན་པ་གྲོལ་སྡེས་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འགྲེལ་བ་ན་ཡུམ་གསུམ་ག་མ་རྙེད་པར་མ་ཟད་ཡུམ་བར་པ་ཚང་བ་ལའང་སྦྱར་བའི་ནུས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཡིན། ཅེས་ལ་ལས་འཆད་ལ། སྤྱིར་དུ་མདོ་དང་རྒྱན་གཉིས་སྐུ་མཆེད་གཉིས་ཀྱིས་མ་སྦྱར་བར་ཤེར་འབྱུང་དང་ཆོས་བཤེས་གཉིས་ཀས་བཤད་ཀྱང་། སློབ་དཔོན་འདིས་ནི་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་མཆེད་གཉིས་ཀྱིས་མདོ་དང་རྒྱན་སྦྱར་བར་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་སྦྱར་ན་མདོའི་དོན་རྒྱན་གྱིས་ལེགས་པར་མ་བསྡུས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་ཅེས། ཇི་སྐད་དུ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུམ་ཀུན་ལའང་། །དོན་བསྡུས་དེ་ཙམ་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ལྟར་མིན་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །རིམ་པ་ལེགས་པར་བསྡུས་མ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་སོ། ། ཁ་ཅིག་སློབ་དཔོན་འདི་ལས་སྔོན་དུ་བྱོན་པའི་སློབ་དཔོན་དག་གིས་ཡུམ་རྒྱས་པ་དང་རྒྱན་མ་སྦྱར་བར་ཉི་ཁྲི་དང་སྦྱར་བ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་དང་། གལ་ཏེ་ཡུམ་རྒྱས་པ་ཚིག་རྒྱས་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་དོན་གྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་སྦྱར་དུ་མི་བཏུབ་པ་མ་ཡིན་པར་ཆུག་ཀྱང་། ཡུམ་གྱི་གླེང་གཞི་དང་། སྐབས་སྐབས་སུ་གང་ཟག་ལུང་བསྟན་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ངུ་དང་། ཆོས་འཕགས་དང་། རྗེས་སུ་གཏད་པའི་ལེའུ་དང་། བྱམས་པས་ཞུས་པའི་ལེའུ་རྣམས་རྒྱན་གྱིས་མ་བསྡུས་པས་སྦྱར་དུ་མི་བཏུབ་ཅེས་བྱ་བའང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་འགྲེལ་བྱེད་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱན་གྱིས་མདོའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་གཟིགས་ནས་དེ་དག་གི་འགྲེལ་པར་གོང་དུ་མ་བསྡུས་པར་གྲགས་པ་དེ་རྣམས་རྒྱན་གྱིས་བསྡུས་པར་
4-7a
འདི་སྐད་དུ་གསུངས་ཏེ། ཉི་སྣང་ལས། གང་གི་ཕྱིར་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐབས་འབྱེད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བར་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཛད་པ་དང་བཅས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ལ་དངོས་པོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ།

况且即使世亲尊者以与唯识宗义相应的方式解释般若义，和将唯识见解解释为般若义两者必须区分。第一种情况，以与唯识宗义相应方式作解释不应视为"非所作"，因为若如此，世尊的般若经中也有许多与唯识共通的说法，不应将此说为"非所作"。第二种情况不合理的方式前已解释，特别是对于作为四宗之一的中观见解所显经义的解释，若仅解释为彼程度，将会浪费教法，而世亲尊者不会浪费教法，因为他是教法唯一庄严。
大德解脱军注释分
第四：在圣解脱分析之后，住于信解道地的尊者解脱军也作了般若注释，
4-6b
但因未得三部般若的全部论著，仅针对《二万颂》多品，依照自己所得而随顺作了《二万颂广释》之注释。有人解释说：尊者解脱军注释《现观庄严论》时不仅未得三部般若，甚至对中部般若的完整应用能力也未获得。一般而言，虽然声生和法友二者都说两兄弟未将经典与《庄严论》结合，但此论师却说前两位论师将经典与《庄严论》结合，如果不结合，则有经义未被《庄严论》善加摄集的过失。如其所说："诸智者于一切般若，应知义摄仅此量，若非如此，则一切次第未善摄。"
有些人说，此论师之前的诸论师似乎未将广本般若与《庄严论》结合，而只与《二万颂》结合。即使广本般若除了文字广泛外，在解释义理意趣方面可以结合，但般若经的序分，各处授记诸人，常啼、法上，嘱托品，弥勒请问品等未被《庄严论》摄集，因此不能结合的说法也不合理。因为先前尊贵的注释者们见《庄严论》摄集了经典的一切义，因此在他们的注释中，对于前述据说未被摄集的内容，他们说《庄严论》已经摄集，
4-7a
《现观光明》中说："因为若将此二十五千(颂)，从'如是我闻'等开端到完结的诸事统一摄集，则成为包括一切相智等法身佛事在内的究竟八事。"


 །ཞེས་དང་། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་དུ། རྟག་ཏུ་ངུ་དང་། ཆོས་འཕགས་དང་། རྗེས་སུ་གཏད་པའི་ལེའུ་གསུམ་པོ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱན་དངོས་སུ་མི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་ནས། དེ་དག་གི་སྦས་དོན་དོན་གྱིས་མ་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་། གང་ཟག་ལུང་བསྟན་དང་། སྔོན་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ལ་སྦས་དོན་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་རིམ་པ་ཡོད་པ་དེ་འདིས་མ་བསྡུས་པའང་མིན་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་མ་བསྟན་ན། དེ་དག་གིས་སྐྱེས་བུའི་རིམ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། མངོན་པར་རྟོགས་པར་རིམ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། བྱམས་ཞུས་ཀྱང་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་གྲོལ་གྱིས་ཕྲིན་ལས་དང་སྦྱར་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཅེས་ཆོས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བཤད་ལ། མདོར་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འདི་ཡུམ་གསུམ་ག་དག་དང་ངེས་པར་སྦྱར་དུ་བཏུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། གཞུང་འདི་ཡི་ནི་ཚད་ངེས་ནི། །ཡུམ་འདི་ཡི་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཅེས་དང་། འགྲེལ་ཆུང་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་མ་ལུས་པ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། འཇིགས་མེད་འབྱུང་གནས་སྦས་པ་སོགས་སློབ་དཔོན་འདི་ལ་ཟུར་ཟ་བ་འགའ་ཞིག་གིས། མདོའི་
4-7b
དགོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་རྒྱན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པས་བསྡུས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ལ། དེ་དག་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ན་ཡུམ་གསུམ་གྱི་བརྗོད་བྱའི་དོན་ཐམས་ཅད་རྒྱན་གྱིས་བསྡུས་པས། ཡུམ་གསུམ་ག་དང་རྒྱན་སྦྱར་བའི་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་གི་རིམ་པ་འགྲེལ་པ་ནི་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་མཛད་པ་ལས་སྔོན་དུ་བྱུང་བ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལ་དག་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ཡུམ་གསུམ་གནོད་འཇོམས་ནི་ཡུམ་གསུམ་ག་དང་སྦྱར་ཅེས་སྨྲ་ཡང་རྒྱས་འབྲིང་གཉིས་དང་། ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་དང་སྦྱར་གྱི། འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་དང་མ་སྦྱར་བས་འཐད་པ་མིན་ནོ། །
说数人未获之寻得
གསུམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་མ་རྙེད་པ་རྙེད་པར་བསྟན་པ་ནི། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རང་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ལམ་འཚོལ་བ་དེ་ལྟར་ན་མཁས་པ་སྔ་མའི་ལེགས་བཤད་ཀྱིས་དྲི་མ་མེད་པའི་བློ་ལ་མི་ཤེས་པ་བསལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱས་ཤིང་གནས་པ་ན། སློབ་དཔོན་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནས་མ་རྙེད་པའི་བསྟན་བཅོས་མདོ་དང་རྒྱན་མཐའ་དག་གི་ཚིག་དོན་འདི་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུར་སེང་གེ་བཟང་པོ་ཁོ་བོས་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡ་མཚན་ཆེའོ་ཞེས་རང་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་མཛད་པའོ། །
说已得之由
བཞི་པ་རྙེད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ནི། གཞན་གྱིས་མ་རྙེད་པ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་འདི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་དང་། དེ་ནས་འབྱུང་བའི་ཟབ་མོའི་ལམ་འདི་ལྟ་བུ་ཐབས་ཅི་ཞིག་ལྟར་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་རྙེད་པ་ཡིན་ཅེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་དབང་གིས་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་རྙེད་པའི་ཚུལ་ཡང་། སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཊཱི་ཀར་ལོ་བཅུ་བདུན་དུ་བཤེས་གཉེན་མཉེས་པར་བྱས་ནས། རྨི་ལམ་དུ་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པས་རྗེས་
4-8a
སུ་བཟུང་ཞེས་བཤད། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་ཐོས་ཏེ། སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱི་ནང་གི་གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ། ཁྱད་པར་ཡུམ་གྱི་དོན་ལ་མཁས་པ་དེས་མཁན་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བཟང་པོ་ལ་བྱམས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཞུས་ཏེ་བསྒྲུབས་པས། རྨི་ལམ་དུ་དགེ་སློང་གུར་གུམ་མདོག་ཅན་སྤྱོད་ལམ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་ཞིག་རྨིས་ཏེ། ཤར་ཕྱོགས་ཁ་སར་པཱ་ཎིར་སོང་ཞིག་ཅེས་བསྟན་ཏོ།

如《八千颂大疏》中：专门解释《常啼品》、《法上品》和《付嘱品》三者与《庄严论》不直接相应的原因，但说明它们的隐义实际上已被摄集，而且对于授记诸人和往昔因缘的隐义现观次第内容，也不是《庄严论》未摄，如《大疏》中说："若不宣说现观次第，则彼等连一点人物次第也未宣说，因为未说一点现观次第。"《弥勒请问品》也非未被摄集，法友解释说：圣解脱已将其与佛业相结合而解释。总之，这《现观庄严论》确实能与三部般若完全结合，如《大疏》中说："此论的确定量，即是此般若的特征。"《小疏》中说："般若波罗蜜多的一切义理。"因此得到证明。
尽管阿毗达磨藏菩萨等一些针对此论师的讽刺者
4-7b
说："经典的全部意趣并未被其《庄严论颂》摄集。"这些说法不合理，因为三部般若所诠义理全部被《庄严论》摄集，而将三部般若与《庄严论》相结合的能诠文句次第注释，则是从狮子贤论师所作才开始，之前并无其他。有些人说世亲的《三般若破害》与三部般若相结合，但实际只与广本、中本和十八千颂相结合，而非与圣八千颂相结合，因此不合理。
说数人未获之寻得
第三，显示有人未发现的已被发现：佛子自己寻求真实道路，通过前代智者的善说洗净无瑕的智慧，消除无知而以智慧照明并安住时，一些论师未能发现的经典和《庄严论》全部文义，如是我狮子贤得以发现，此真是稀有，这是对自己善根的随喜。
说已得之由
第四，说明发现的原因：因为他人未发现，故此般若经极难得到，如此从中所生的甚深道路，你以何方法得到？回答说：是通过佛陀加持的力量而得到。
关于获得的方式，法友上师的《疏》中说：他十七年中令善知识欢喜，在梦中蒙受至尊弥勒的
4-8a
摄受。据说，名为狮子贤的论师，精通内外一切宗义，尤其精通般若义理，他向堪布毗卢遮那贤请教弥勒修法并修持，在梦中梦见一位身着橘红色袈裟、威仪极美的比丘，指点他说："去东方刹帕那。"
;


 །སང་དེ་དེར་སོང་ནས་ཞག་གསུམ་སྨྱུང་བར་གནས་པ་བྱས་ཏེ་རྨི་ལམ་བརྟགས་པས་ཐོ་རངས་རྨི་ལམ་ན་ཨོ་ཏནྟ་པུ་རི་མི་ཏྲ་རའི་གནྡྷོ་ལའི་སྟེང་གི་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་སྟུག་པོ་ཞིག་གི་གསེབ་ན་ལྷའི་ལུས་སྟོད་སྤྲིན་གྱི་གསེབ་ནས་ཕྱུང་སྟེ་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཆོད་པ་བྱེད་པ་མཐོང་སྟེ། ཅི་བྱེད་དྲིས་པས། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པས་བརྒྱད་སྟོང་པ་གསུང་བ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་ཟེར། རིང་དུ་བལྟས་པས་རྗེ་བཙུན་ཞལ་གསེར་མདོག་ཅན་སྤྱི་གཙུག་མཆོད་རྟེན་གྱིས་སྤྲས་པ། ཕྱག་གཡས་ཆོས་འཆད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མཛད་པ་ཞིག་མཐོང་ནས་ཕྱག་དང་མཆོད་པ་བྱས་ཏེ། ཉིད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་དེང་སང་འགྲེལ་པ་མང་དུ་སྣང་བས་གང་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པས། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁྱད་རྟོགས་ལ་འཐད་པ་བསྡུས་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་རྩོམས་ཤིག་ཅེས་གནང་བ་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ནས་བརྒྱུད་པའི་གདམས་ངག་བར་མ་ཆད་དུ་ཡོད་པའི་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གང་ལ་མཁས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་དབྱེ་བར་རིགས་སོ་ཞེས་སོ། །
自谦
ལྔ་པ་ཁེངས་བསྐྱུང་བ་ནི། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་འདིའི་དོན་རྣམ་པ་
4-8b
ཀུན་ཏུ་སེང་བཟང་བདག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ཀྱང་འགྲེལ་པ་བརྩམས་པ་ལ་བསོད་ནམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དག་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང་། དེ་བསྒྲུབས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུར་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རང་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གདགས་པའི་འདོད་པས་སྤྲོ་བ་ལྷག་པོར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཁེངས་པ་བསྐྱུང་བར་མཛད་དོ། །
论典正行
གཉིས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་དངོས་ལ་གསུམ། རང་ཉིད་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་མཆོད་བརྗོད། བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་གཞན་འཇུག་པ་དགོས་འབྲེལ། འཇུག་བྱ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་མངོན་རྟོགས་ཉིད་བཤད་པའོ། །
诸论支礼敬
དང་པོ་ལ་གསུམ། མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། རྩ་བ་དང་། འགྲེལ་པའོ། །
序分
དང་པོ་ནི། འཕགས་པ་བྱམས་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྤྱོད་པའམ་དམ་པའི་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པར་གདུལ་བྱ་ལ་རབ་ཏུ་སྟོན་པས་དེའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱམས་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་མཁྱེན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རབ་ཏུ་དང་བ་དེ་ནི། ངེས་པར་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་ཐུགས་ལ་བཟུང་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ངེས་ལེགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའི་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་སུ་གནས་པ་མིང་གཞན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་འབོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་གནས་དེ་ལས་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་དབྱུང་དུ་མེད་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འབྱུང་གནས་
4-9a
ལ་གཞན་དག་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་དོན་ལ་རིམ་གྱིས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདུལ་བྱ་རྣམས་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་དུས་རེ་ཞིག་ན་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པའི་དང་པོར་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཆོས་སྐུ་ཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པའི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པ་མངོན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་ཕྱག་འཚལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།

次日他前往那里，进行了三日的斋戒并观察梦境，凌晨梦见在欧丹塔普里弥陀罗的甘多拉上空，浓云之中有天人上身从云中伸出，以各种供养物进行供养。询问做什么，回答说："在供养至尊弥勒宣说《八千颂》。"远望时，见到至尊金色面容，头顶庄严宝塔，右手作说法手印。他顶礼供养后请问："您的这部论典如今有多种注释，我应当随顺哪一个？"得到回答："汇集所有特殊见解之合理处，你著一部统一的论典。"因得到此授权，所以说是佛陀加持，加上他本身智慧圆满，以及有从佛传承的无间教诫，像这样的智者，理应分析其所精通的般若波罗蜜多。
自谦
第五，谦虚：虽然般若经的一切
4-8b
义理非我狮子贤的行境，但通过撰写注释获得福德，从而成就善根，因为成就此善根而随顺成佛之因，为了广大利益自他，以此愿望而生起殊胜欢喜，如是表示谦逊。
论典正行
第二，支分所依的正论分三：自己入论著作支分的礼敬，令他人入所著论典的目的关联，所入论典所诠现观的解释。
诸论支礼敬
第一分三：序分，根本，注释。
序分
第一：圣弥勒自身随顺最胜行或圣行，显示给所化众生，因此世尊弥勒自心的无分别智慧，以各自证悟的智慧通达基、道、果三者本性无生的般若波罗蜜多为对境的殊胜极净智慧，是获得一切决定善的主要因，至尊自己确定于心后，如是境与有境、一切决定善之因的自性种姓，另名为世尊母，即是一切功德宝藏之源。从如此处所中，功德无以复加且广大故无量的源处，
4-9a
为使他人次第入闻思修义理，为令所化众生生起净信与欢喜，某时在著论之初，以如实宣说佛母法身及佛业功德为前导而作礼敬。
;


 ། ཁོ་བོས་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདིས་ཐེག་ཆེན་རྒྱུད་བླར་བཤད་པའི་སྙིང་པོའི་དོན་དེ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལས་བཤད་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཡིན་པར་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པར་བཟུང་ནས་ཤེས་པའི་དོན་ལ་དངོས་བསྟན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུལ་དུ་དབྱུང་དུ་མེད་ཅིང་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པར་ཐུགས་ལ་བཟུང་སྟེ་སྟོན་ནས་མཐར་ཐུག་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ལ། ཤུགས་ཀྱིས་ནི་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ངེས་པའི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་འཕགས་པར་འཕངས་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་ནས་ཞེས་པ་འདིས་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་བསྟན་ན། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ངེས་ལེགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཐོབ་པས་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་
4-9b
པར་བཟུང་ནས་འཕངས་པར་འདོད་དོ། །ཡུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཀྱང་ཆོས་སྐུ་ཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པ་ཞེས་པས་རང་སྲས་འཕགས་པ་གཞན་གསུམ་པོའི་ཡུམ་ཡིན་པར་མ་བསྟན་པར་དོགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་སྐུ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་གསུམ་དུ་མ་ཕྱེ་བའི་མཁྱེན་པ་ཙམ་ནི་དོན་རྡོག་གཅིག་ཡིན་པས་སོ། །
礼敬偈
གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཕྱག་འཚལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དེའི་དགོས་པ་གང་ཞེ་ན། མཆོད་བརྗོད་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཡུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྟོད་ཕྱག་བྱས་པ་ཐོས་པ་ལས་དང་བ། དང་བ་ལས་གུས། གུས་པ་ལས་འཇུག །ཞུགས་པ་ལས་ལེགས་པའི་མཆོག་ཐོབ་པའི་དགོས་པ་དེའོ། །དེ་ལྟར་དང་པོ་ཡུམ་ལ་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ལས། གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཞི་བ་འཚོལ་བ་རྣམས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་གཞི་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་ལམ་གྱིས་རིམ་པ་ཉེར་ཞི་ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་གཉིས་སུ་ཁྲིད་པར་མཛད་པའི་ཡུམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་སྦྱར་ལ། དང་ཞེས་པ་ཚིག་འོག་མ་འདྲེན་པའི་ཆེད་དོ། །ཉན་ཐོས་ཞེས་པ་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲ་ལ་ཤྲ་བ་ཀ་བོད་སྐད་དུ་སྟོན་པ་ལས་རང་གིས་ཉན་ནས་གཞན་གྱིས་ཐོས་པར་བྱེད་པས་ན་ཐོས་སྒྲོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམ་ཆོས་པད་དཀར་ལས། མགོན་པོ་དེ་རིང་བདག་ཅག་ཉན་ཐོས་གྱུར། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཡང་དག་བསྒྲག་པར་བགྱི། །བྱང་ཆུབ་པ་ཡི་སྒྲ་ཡང་རབ་ཏུ་བརྗོད། །དེ་བས་བདག་ཅག་ཉན་ཐོས་མི་བཟད་འདྲ། །ཞེས་པའི་དོན་དེ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་རིགས་མ་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་བདེན་པ་མ་མཐོང་བའི་ཉན་ཐོས་ནི། མཛོད་ལས། གཉིས་
4-10a
སློབ་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་ནི། །སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་གཞན་གསུམ་ཡང་། །ཞེས་འབྱུང་ལ། དེའི་དོན་ཉན་ཐོས་དྲོད་རྩེ་ལ་གནས་པ་གཉིས་རང་གི་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། བཟོད་པ་གསུམ་པ་ལ་གནས་པ་རང་གི་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཕྱིས་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ཡང་དཔལ་ཕྲེང་གི་མདོར་བཤད་དོ།

 ། ཁོ་བོས་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདིས་ཐེག་ཆེན་རྒྱུད་བླར་བཤད་པའི་སྙིང་པོའི་དོན་དེ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལས་བཤད་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཡིན་པར་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པར་བཟུང་ནས་ཤེས་པའི་དོན་ལ་དངོས་བསྟན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུལ་དུ་དབྱུང་དུ་མེད་ཅིང་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པར་ཐུགས་ལ་བཟུང་སྟེ་སྟོན་ནས་མཐར་ཐུག་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ལ། ཤུགས་ཀྱིས་ནི་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ངེས་པའི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་འཕགས་པར་འཕངས་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་ནས་ཞེས་པ་འདིས་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་བསྟན་ན། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ངེས་ལེགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཐོབ་པས་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་
4-9b
པར་བཟུང་ནས་འཕངས་པར་འདོད་དོ། །ཡུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཀྱང་ཆོས་སྐུ་ཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པ་ཞེས་པས་རང་སྲས་འཕགས་པ་གཞན་གསུམ་པོའི་ཡུམ་ཡིན་པར་མ་བསྟན་པར་དོགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་སྐུ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་གསུམ་དུ་མ་ཕྱེ་བའི་མཁྱེན་པ་ཙམ་ནི་དོན་རྡོག་གཅིག་ཡིན་པས་སོ། །
礼敬偈
གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཕྱག་འཚལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དེའི་དགོས་པ་གང་ཞེ་ན། མཆོད་བརྗོད་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཡུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྟོད་ཕྱག་བྱས་པ་ཐོས་པ་ལས་དང་བ། དང་བ་ལས་གུས། གུས་པ་ལས་འཇུག །ཞུགས་པ་ལས་ལེགས་པའི་མཆོག་ཐོབ་པའི་དགོས་པ་དེའོ། །དེ་ལྟར་དང་པོ་ཡུམ་ལ་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ལས། གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཞི་བ་འཚོལ་བ་རྣམས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་གཞི་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་ལམ་གྱིས་རིམ་པ་ཉེར་ཞི་ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་གཉིས་སུ་ཁྲིད་པར་མཛད་པའི་ཡུམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་སྦྱར་ལ། དང་ཞེས་པ་ཚིག་འོག་མ་འདྲེན་པའི་ཆེད་དོ། །ཉན་ཐོས་ཞེས་པ་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲ་ལ་ཤྲ་བ་ཀ་བོད་སྐད་དུ་སྟོན་པ་ལས་རང་གིས་ཉན་ནས་གཞན་གྱིས་ཐོས་པར་བྱེད་པས་ན་ཐོས་སྒྲོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམ་ཆོས་པད་དཀར་ལས། མགོན་པོ་དེ་རིང་བདག་ཅག་ཉན་ཐོས་གྱུར། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཡང་དག་བསྒྲག་པར་བགྱི། །བྱང་ཆུབ་པ་ཡི་སྒྲ་ཡང་རབ་ཏུ་བརྗོད། །དེ་བས་བདག་ཅག་ཉན་ཐོས་མི་བཟད་འདྲ། །ཞེས་པའི་དོན་དེ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་རིགས་མ་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་བདེན་པ་མ་མཐོང་བའི་ཉན་ཐོས་ནི། མཛོད་ལས། གཉིས་
4-10a
སློབ་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་ནི། །སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་གཞན་གསུམ་ཡང་། །ཞེས་འབྱུང་ལ། དེའི་དོན་ཉན་ཐོས་དྲོད་རྩེ་ལ་གནས་པ་གཉིས་རང་གི་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། བཟོད་པ་གསུམ་པ་ལ་གནས་པ་རང་གི་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཕྱིས་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ཡང་དཔལ་ཕྲེང་གི་མདོར་བཤད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的直译成简体中文：
我认为由自己证悟的智慧所获得的般若波罗蜜多境界的净信是获得一切善法的主要因素，这句话表明《大乘宝性论》中所说的本性之义是大菩提的主要因素，并且也表明胜利之母（佛母）在佛母经中所说的世尊是无可比拟且无法测量的功德宝藏之源。心中牢记这点后所讲述的最终自证智慧的修习是获得一切善法的主要因素。间接地，这也暗示尊者自身在究竟义上是佛圣者，因为"确定知晓由自己证悟的智慧所获得的般若波罗蜜多境界的净信是获得一切善法的主要因素"这句话已表明了这一点。如何表明？应理解为尊者已获得大菩提的完全圆满善果，因此这是撰著论典的主要因素。佛母的功德也可说是法身及其事业，不必担心这未表明她是其他三种圣者（声闻、缘觉、菩萨）之母，因为胜利之母、自性法身和未分为三阶段的现证智慧仅是同一内涵的不同表述。
礼敬偈
第二，若问尊者礼敬的原因和目的是什么？其目的是通过赞颂礼敬佛母功德的言辞使人听后生起信心，由信心生起恭敬，由恭敬而趣入，由趣入而获得最胜利益。首先，以三智的功德门来赞颂佛母，以基智方面赞颂为："寻求寂静的声闻通过证悟蕴、界、处等一切皆无自性的基智之道，被引导至有余涅槃和无余涅槃两种次第寂灭的佛母，我向她礼敬。"此中"与"字是为引出下文而设。"声闻"在梵语中为"室罗伐迦"，藏语意为"听闻后使他人闻知者"，即"传播闻法者"。如《妙法莲华经》所言："世尊，我等今日成为声闻，当正宣说最胜菩提，发出菩提之声，因此我等如不可思议声闻。"如是解释。
这样，就未定种性的声闻而言，未见谛的声闻，如《俱舍论》所说："二学者转离自种性，成佛者及其他三者。"其义为住于暖位和顶位的两类声闻可转离自种性而成为独觉，住于第三忍位者转离自种性而成为独觉。这种情况下他们后来成佛之理，在《吉祥鬘经》中有所阐述。


 །བདེན་པ་མཐོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རིགས་མ་ངེས་པ་ལའང་། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ནས། ཅིག་ཤོས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། །ལྡན་ཕྱིར་སྤྲུལ་པས་རབ་ཏུ་སྒྲུབ། །ཅེས་པ་སོགས་ཀྱིས་དེ་འདྲ་བ་དེ་དང་པོར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྒྱུར་བའི་འཆི་འཕོ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། དེས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེ་བ་བླངས་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཙམ་པའི་འདོད་པ་ལྟར་ན་ལྷག་བཅས་དགྲ་བཅོམ་གྱི་རྟེན་ཅན་རིགས་མ་ངེས་པའང་སྲིད་པར་བཤད་དོ། །ཉན་ཐོས་སུ་རིགས་ངེས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་གཉིས་ཀའི་མཐར་ཐུག་གི་འདོད་པ་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེས་ཀྱང་ཕྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་བའི་སྐབས་མི་སྲིད་དེ། ལྷག་བཅས་མྱང་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་དུ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བསྲིངས་ནས་དབང་པོའི་ལུས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ལྷག་མེད་མྱང་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནའང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་པདྨའི་སྦུབས་ལས་སྐྱེས་ནས་དེ་
4-10b
བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་འོད་ཟེར་གྱིས་བསྐུལ་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་གྱུར་ནས་ཚོགས་གཉིས་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་གསུངས་སོ། །ལྷག་བཅས་དགྲ་བཅོམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་མ་སྤངས་པར་འདོད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་མ་སྤངས་པར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་རིགས་པ་མིན་ཏེ། སྡུག་ཀུན་གྱི་བདེན་པ་དེ་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྒྱུད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ལྷག་བཅས་དང་ལྷག་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་ན་སྔ་མའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་བཏང་བ་དང་མ་བཏང་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མྱང་འདས་ཀྱི་ངོ་བོ་འགོག་བདེན་ལ་བྱེ་སྨྲས་རྟག་དངོས་སུ་འདོད་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པས་མེད་དགག་ཏུ་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པས་གཉིས་སྟོང་གི་ཤེས་པར་འདོད་པ་དང་། དབུ་མ་པ་སྤྱི་བདག་ཕྱོགས་གཅིག་པར་ཞི་བ་ཆད་སྟོང་དུ་འདོད་པ་རྣམས་ཡོད་ལ། གང་ལྟར་ཡང་ཉན་ཐོས་པ་དག་དེར་དགེ་རྩ་མཐའ་དག་ཟད་པ་དང་། ལམ་རྒྱུ་ནི་ཆད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ལམ་དེ་དག་བརྟེན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྟེན་ཆད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཆད་པ་དེ་ཡང་སྤྲོས་པས་དབེན་པའི་ཆ་ནས་ཡིན་ལ། སྤྲོས་པས་དབེན་པ་ནི་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཕྱོགས་གཅིག་གོ །ལམ་ཤེས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ནི། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཅན་གྱི་སེམས་ལྡན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་བླ་ན་མེད་པར་བྱེད་པ་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་ལམ་གསུམ་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་ནས་རང་བཞིན་མེད་
4-11a
པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེར་བྱའི་དོན་བྱང་ཆུབ་གསུམ་པོ་དེ་སྒྲུབ་པར་མཛད་ལ། མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡུམ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞེས་འོག་ཏུ་སྦྲེལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ལམ་ཤེས་རྒྱུད་ལྡན་དེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་གི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱང་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
对于已见谛的未定种性者，《经庄严论》中说："另一类不还者，具足化身而成就。"等文句表明这类人首先不是通过不可思议的转变死亡而为众生利益，而是成为独觉；然后通过化身转世，依靠第四禅定成就最胜菩提。按照唯识宗的观点，有余涅槃阿罗汉也可能是未定种性。
声闻定种者是指现前实证与自己相应的低劣涅槃者。根据两位开创道轨传统者的最终见解，即使现前证得了低劣涅槃的人，也不可能没有最终成就大菩提的机会。就有余涅槃而言，他们可以在此生延长寿命，加持感官身体而成就大菩提；就无余涅槃而言，他们可在清净佛土中从莲花中化生，由如来身光唤醒加持，获得对生命的自在，圆满二资粮而成佛。
认为有余阿罗汉未断除苦谛或未断除业因的说法不合理，因为通过无间道对治力使苦集二谛在相续中成为不生之法，已经断除了。那么，有余涅槃和无余涅槃有何区别？区别在于获得阿罗汉果位时是否已舍弃了前世的命根。
关于涅槃的本质，毗婆沙师认为是常恒实有，经部师认为是无遮，唯识师认为是二空的心识，中观师一般认为是寂灭的断空。无论如何，声闻认为在涅槃中一切善根都已尽，道和因都已断绝。这意味着善根和道所依的相续之依已断，这种断灭是从离戏论方面而言，而离戏论是胜利之母的一个特殊功德。
从道智功德方面的赞颂是：为一切具心的来往众生创造无上利益的是诸菩萨。这些菩萨通过在自心中生起三道，以了知无自性，成就世间人所求的三种菩提，而成就者正是菩萨之母，故向她礼敬（此处连接下文）。如此，具有道智者为世间做事业，这也是因果关系，若无此则不会生起。


 །དེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ནི། རྫི་བོ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་གིས་སེམས་ཅན་མ་ཟད་ཀྱི་བར་རང་དོན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཚུལ་མི་སྟོན་པར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་བླངས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་བཞེད་དོན་གྱི་གཙོ་བོ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡུམ་དེ་ལ་བསྟོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་མཁྱེན་ལས་ལོགས་སུ་ལམ་ཤེས་ལ་བསྟོད་དགོས་པའི་དོན་དེ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་གཞན་གྱིས་ཐོག་མར་རང་ཉིད་འཚང་མི་རྒྱ་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཟིན་པའི་འོག་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་གང་ལས་བཤད་སྙམ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་རྣམ་པ་གཉིས་འབྱུང་བས་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་རྣམ་པའང་དེ་ལྟ་བུར་འབྱེད་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ནི། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་གང་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པས་ན་ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་ཉམས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཕུང་སྣ་ཚོགས་པ་འདི་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་སྣ་ཚོགས་པར་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་དུ་མ་བྱས་པར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་
4-11b
བསྐོར་བའང་མི་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པའོ། །དེས་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པར་གནས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡུམ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞེས་སྦྲེལ་ལོ། ། དེ་ལྟར་བཞེད་དོན་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡུམ་སོ་སོར་བཤད་ནས། ཡུམ་དེས་སྤྱི་ལྡོག་ནས་རང་སྲས་འཕགས་པ་བཞི་བསྐྱེད་ངེས་པར་དམ་བཅའ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་དང་བཅས་པས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་བསྡུས་ལ། སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་ཀྱི་ནི་ཡུམ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་ལ། ཚོགས་ཞེས་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་ངག་འདི་གླེང་གཞིའི་ལེའུའི་འགྲེལ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཅིས་ཤེས་ཤེ་ན། རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས། གླེང་གཞི་རྒྱས་པར་བཀའ་བསྩལ་དོན་མཆོག་རྣམས། །ལེགས་པར་བསྡུས་པ་ཕྱག་འཚལ་ཚིགས་བཅད་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་ཡུམ་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླེང་གཞི་ལ་ཉི་ཁྲི་གཞུང་འགྲེལ་ལས་འདི་ལྟར་དུ་འབྱུང་སྟེ། གདན་ལ་བཞུགས་པ་བཤམས་པ། བཞུགས་ནས་ཆོ་འཕྲུལ་མཛད་པ། མཛད་ནས་ཆོས་གསུང་བའི་དུས་གཟིགས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གདན་བཤམ་པ། བཞུགས་པ་བཤམ་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོས་འཕྲུལ། ཆོས་གནང་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཏེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དང་པོ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་ཆོ་འཕྲུལ། སེང་གེ་རྣམ་པར་རོལ་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །དེ་གཉིས་ཀ་ལའང་རྒྱུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། འབྲས་བུ་འོད་ཟེར་བཀྱེ་བ་དང་། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཞིང་སྦྱོང་བའོ། །གཉིས་པ་ལ་སྤྲུལ་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་
4-12a
ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །དེ་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དངོས་དང་། སྐུ་མཉམ་དུ་སྟོན་པའོ། །གསུམ་པ་ཆོས་གནང་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བསྟན་པ་དང་། འཁོར་བསྡུ་བ་གཉིས་སོ། །འདིར་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཆེ་ལོང་ཙམ་ཞིག་བཀོད་ལ། གླེང་གཞི་རྒྱས་པ་ནི་གཞན་དུ་ཤེས་སོ། ། མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་ངག་འདི་མདོ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གོ་རིམ་དང་མི་མཐུན་པས་ཀྱང་གླེང་གཞིའི་འགྲེལ་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ། གླེང་གཞིའི་གོ་རིམ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
他们成就世间利益的方式是：如牧人般发菩提心的所依补特伽罗，在众生未尽之前不示现为自利而现前圆满成佛的方式，而是在轮回中转生后为众生利益而行动。为赞颂能成就如此发愿主要目标的佛母，需要将道智从遍智中分离出来单独赞颂，这就是其目的。对此，若有人想：他人首先不自己成佛，而是在一切众生都成佛后才成佛的发心从何处说起？菩萨愿有"普贤行愿"和"菩提行愿"两种殊胜，因此发心的类型也应当如此区分。
从遍智功德方面的赞颂是：由于完全具足遍智的智慧，诸佛能将离执著且具一切行相的各种法蕴，作为对治各种烦恼行为而宣说。若未现前证得这样的一切相智，转法轮也是不可能的。因此，向圆满正等觉佛和依他而住的正法之母礼敬（此处连接下文）。
如此分别阐述了成就所愿的各种佛母后，从总体角度承诺佛母必定生育四种圣者子嗣："向声闻和菩萨众（此中也包括独觉）以及诸佛自身之母礼敬"。此处"众"字也表示菩萨僧团。
此赞颂词是序品章节的注释。何以见得？《宝灯论》说："序品广宣之殊胜义，善加摄集礼敬偈所是。"因此，对佛母特殊序品，《二万颂光明疏》中这样说：安置法座，就座后显现神变，显现后观察说法时机。第一分为安排法座和安排就座。第二分为三种神变：三摩地神变、神通神变和允许说法神变。第一种又分为三摩地王神变和狮子游戏神变。这两者又各包含三个方面：因（入定）、果（放光）以及清净器情世界。第二种分为变化神变和加持神变。加持神变又分为实际加持和显现身等同。第三种允许说法神变分为显示世界和摄集眷属两部分。此处仅略述要义，广义序品可从他处了知。
此赞颂词与经论次第不符，这也证明它是序品的注释，因为它与序品的次第相符合。


 །དེ་ལྟར་མཐུན་པའི་ཚུལ་ནི་དགེ་སློང་ལྔ་སྟོང་ཙམ་གྱིས་བསྐོར་ཞེས་པས། རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ཉན་ཐོས་རྣམས་བསྟན་པའི་དོན་གྱིས་ཉན་ཐོས་ཞི་བ་འཚོལ་རྣམས་ཞེས་པ་དང་གོ་རིམ་མཐུན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཅེས་པས་རྟེན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟན་ལ། དེས་ན་འགྲོ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་རྣམས་ཞེས་པ་དང་གོ་རིམ་མཐུན་ཅིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པའི་རྟེན་གྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པས། དོན་དེས་ན། ཐུབ་རྣམས་ཞེས་པ་དང་གོ་རིམ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཡུམ་དུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེའི་དོན་ཆོས་ཉིད་གོ་ཆོད་པོ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་དང་དབྱེ་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་མ་དང་། རྐྱེན་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གང་ཡིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་འབྲེལ་བ་ན་རང་སྲས་འཕགས་པ་བཞི་པོ་བསྐྱེད་པ་ལ་གེགས་བྱེད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། ལི་ཙ་བི་དྲི་མ་མེད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། མ་ནི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །ཕ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡུམ་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་
4-12b
རྒྱས་བསྐྱེད་པར་མཛད་ཀྱང་། ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་དངོས་བསྐྱེད་པའི་ཡུམ་ཡིན་མིན་ལ་བོད་སྔ་རབས་པ་ལ་ལས་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་དེ་ཉན་རང་འཕགས་པའི་ལམ་དང་ཡུམ་དངོས་ཡིན་ཏེ། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཉན་རང་འཕགས་པའི་ངོ་བོ་བསྐྱེད་པར་ནུས་ཤིང་བཞེད་དོན་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་མོད། དེ་ནི་འཐད་པར་མ་མངོན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་མཁྱེན་པ་དེ། ཐེག་དམན་གྱི་གཞི་ཤེས་ལ་ཡོད་ན་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་མཁྱེན་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་ལ། ཅི་སྟེ་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་སོ་སོའི་གང་ཟག་གི་བདག་ལྟ་བུར་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ཡོད་དུ་ཆུག །མཁྱེན་པའི་ངོ་བོ་ལ་ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་ལ། ཅི་སྟེ་ཡང་འགའ་ཞིག་ཉན་རང་འཕགས་པ་དང་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས་དེ་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སྨྲ་ནའང་། དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་བཞེད་པ་ཡིན་ཀྱང་། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པའི་དགོངས་པ་དེར་མི་གནས་པར་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་མཆེད་ཀྱིས་བཞེད་པས་སྐབས་འདིར་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་འབད་དགོས་པའོ། །ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་རྒྱུས་ཆུང་བ་འགའ་ཞིག །ཉན་རང་འཕགས་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ། སློབ་དཔོན་གྱིས། ཇི་སྲིད་ཕུང་པོར་འཛིན་ཡོད་པར། །ཞེས་པའི་ལུང་གིས་ཉན་རང་འཕགས་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པར་སྨྲ་བ་ནི་འཁྲུལ་བའི་ཚབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དེས་ནི་འཛིན་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མ་བཏང་བར་ངར་འཛིན་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡོད་ནས་ལས་བསགས་ཏེ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་
4-13a
ཏེ། ཇི་སྲིད་ཕུང་པོ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ངར་འཛིན་ཡོད་ལ། དེས་ལས་བསགས་ཏེ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་གཞན་དག་གིས། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གྱིས་ཉན་རང་འཕགས་པ་བསྐྱེད་དམ་མི་བསྐྱེད་ཅེས་འདྲི་ན། བདག་ཅག་ནི་བསྐྱེད་པར་འདོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་དག་ཉན་ཐོས་བདེ་གཤེགས་འགྱུར་བར་བྱ་སྙམ་དང་། །རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་ཆོས་རྒྱལ་འགྱུར་འདོད་པ། །བཟོད་པ་འདི་ལ་མ་བརྟེན་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
如此相符的方式是：由"被约五千比丘围绕"一语表明所依的声闻补特伽罗，其义与"寻求寂静的声闻"相符合；由"数十亿菩萨"一语表明所依的菩萨，其义与"为众生创造利益者"相符合；由"世尊"一词表明圆满正等觉佛，其义与"诸佛"相符合。这样被称为佛母的理由是：自性般若波罗蜜多的内涵是明确的法性，而此法性与佛陀法身无别，因此是其事业的母因；当与三种菩提之缘即发心相结合时，无障碍地生育四种圣者子嗣，如《离垢授记经》所说："母是般若波罗蜜多，父是方便善巧。"
虽然佛母生育菩萨和圆满正等觉佛，但关于是否直接生育声闻圣者的问题，藏地某些前代学者认为：胜利之母确实是声闻、缘觉圣者的道和直接母亲，因为她能通过证悟一切法无自性而生成声闻、缘觉圣者的本质，并能成就他们的愿望。但这观点似乎不合理，因为若认为证悟一切法无自性的智慧存在于小乘基智中，则将导致与遍智无差别的过失。若说有特殊区别，如仅证悟补特伽罗相续中的法—如补特伽罗我—无自性，则姑且承认；但这将导致智慧本质上没有深广差别的过失。若有人说声闻、缘觉圣者与大乘圣者在证悟法无我上无差别，这只是他们的主张。虽然月称等持此见，但并非弥勒尊者的意趣，而阿阇黎无着兄弟持不同见解，因此在此处应随后者而努力。
某些对大乘教法经验不足的人，引用《入中论》"只要有蕴执"一语作为声闻、缘觉圣者证悟法无我的证据，这是极大的错误。该文并非指未舍法我执仍有我执，且因此积业而轮回，而是指只要有对蕴的补特伽罗我执，就会有我执，由此积业而轮回。
那么，若他人问：胜利之母是否生育声闻、缘觉圣者？我们认为是生育的。如经中说："凡欲成为声闻善逝者，及欲成为独觉以及法王者，若不依此忍则不能获得。"


 །འོ་ན་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གྱིས་ཉན་རང་འཕགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། དེས་བདེན་བཞི་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་ཙམ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་བསྐྱེད་པ་ལས་འོས་མེད། འོ་ན་ཉན་རང་གིས་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་ན་དེས་བདེན་བཞི་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་ཙམ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པ་ལས་འོས་མེད། དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་སོགས་མི་རྟག་ཅེས་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་གང་བཅོས་མ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཞེས་ཡུམ་བཅོས་མར་བཤད་པ་དང་། གཟུགས་མི་རྟག་ཅེས་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་པ་ཡུམ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དུ་བཤད་པས་དེ་ལྟ་བུའི་ཡུམ་དེས་ཡུམ་གྱི་གོ་མི་ཆོད་དོ་སྙམ་ན། དེར་བལྟས་པའི་ཆ་ནས་མི་ཆོད་ཀྱང་། དེས་བལྟས་པ་དང་མ་བལྟས་པ་གང་བྱས་ཀྱང་ཡུམ་དངོས་ལ་ཡུམ་མིན་དུ་མི་གནོད་པ་དང་། ཡུམ་གྱི་དོན་མཐར་ཐུག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེས་གཞི་གཉེན་རྣམ་པ་གསུམ་བརྒྱུད་ལྡན་གྱི་འཕགས་པ་བཞི་བསྐྱེད་པར་རུང་བས་སོ། །
礼敬疏
གསུམ་པ་ལ་ལྔ། སྔ་འགྲེལ་གྱི་བསྡུས་དོན་ལས་འཕྲོས་པ། དགོས་དོན་ལས་འཕྲོས་པ། མཁྱེན་
4-13b
གསུམ་ལ་བསྟོད་པའི་རྒྱུ་མཚན། རྩ་བའི་ཚིག་དོན། བརྒལ་ལན་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །
前疏所附义
དང་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་ཞི་འཚོལ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་འདིའི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རང་སྲས་འཕགས་པ་རྣམས་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །དེ་ཞེས་པ་འོག་མ་འདྲེན་པར་མཛད་པའི་ཚིག་གོ།
意义所附义
གཉིས་པ་ལ་གསུམ། གནས་སྐབས་ཀྱི་དགོས་པ། བརྒྱུད་པའི་དགོས་པ། མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
暂时目的
དང་པོ་ལ། དབང་རྟུལ་དང་བ་སྐྱེ་བའི་དགོས་པ། དབང་རྣོན་དང་བ་སྐྱེ་བའི་དགོས་པའོ། །
钝根生信目的
དང་པོ་ནི་འདི་སྟེ། འགྲེལ་པ་ལ་དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་བཤད་ཐབས་ཡན་ལག་ལྔ་ལྡན་གྱི་ཚུལ་སྦྱར་ཏེ་སྐབས་བབ་ཏུ་འཆད་དགོས་ན། འདིར་དེའི་དགོས་པ་ནི། མཆོད་པར་བརྗོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཅན་དེ་དང་པོར་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རེ་ཞིག་དང་པོར་དབང་རྟུལ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཡུམ་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་མྱུར་དུ་སེམས་ཀྱི་རྙོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ནས་རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེའོ། །
利根生信目的
གཉིས་པ་ནི། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་གི་ངོ་བོ་དང་། དུ་མ་ལ་དུ་མའི་ངོ་བོ་དང་། དུ་མ་ལ་གཅིག་གི་ངོ་བོ་དང་། གཅིག་ལ་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རིགས་པར་སྨྲ་བའི་ཚད་མས་གཞི་དང་ལམ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཉན་ཐོས་ཞི་འཚོལ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡུམ་ལ་གནོད་པར་མ་མཐོང་ནས། སྐབས་དེའི་ཚེ་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཅན་
4-14a
སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་བཞི་པོ་བསྐྲུན་པར་མཛད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སྲིད་པ་སྟེ་མི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་ནས། ཡུམ་དེ་ལ་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་དབྲོག་པར་མི་ནུས་པའི་རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
那么，若胜利之母生育声闻、缘觉圣者，她只能通过四谛无常等十六方面来生育他们。如此，若声闻、缘觉理解胜利之母，他们也只能通过四谛无常等十六方面来理解。若是这样，经中说"宣说色等无常者是行于造作的"，将佛母说为造作的；又说"若行于色无常，则是行于般若波罗蜜多的影像"，将佛母说为影像，这是否意味着如此的佛母不能充当佛母？虽从观察方面看不能充当，但无论是否如此观察，都不会妨碍真正的佛母是佛母，且佛母的究竟义是自性空性。任何自性空性都可通过三种基、对治、行相生育四种具相续的圣者。
礼敬疏
第三分五部分：承前疏摄义所引申、从目的所引申、赞颂三智的理由、根本文义、以辩答确定。
前疏所附义
第一，此"寻求寂静的声闻"偈颂，宣说胜利之母通过三智功德能成就圣者子嗣的殊胜本质。"与"字是引导下文的词语。
意义所附义
第二分三：暂时目的、间接目的、结论。
暂时目的
第一又分为：钝根生信目的、利根生信目的。
钝根生信目的
第一是：若需按照五支分方便的方式解释注释的目的关联语，则此处的目的是：初听到赞颂所述功德后，首先是信根钝的随信行者对此佛母不再怀疑，迅速远离心中一切混浊而生起净信。
利根生信目的
第二是：利根的随法行者通过"一于一的本质、多于多的本质、多于一的本质、一于多的本质皆不存在"等理证论式，以量度知晓基、道、相三者无生，不见"寻求寂静的声闻"偈颂所表达的佛母有任何过失，于是确定此时佛母般若波罗蜜多具三智本质，以三乘三行相方式必定能生育佛等四圣者，即决定认为这是必然可能的，不是不可能的，从而对佛母生起其他缘不能夺走的净信。


 ། དེ་ལྟར་ན་གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཚད་མར་གྲུབ་པ་དེ་རིགས་པ་གང་གིས་ཤེས་ཤེ་ན། རང་རྒྱུད་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་དང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་གཞིར་བཞག་ལ། བར་དུ་བདག་བཟློག་གི་རིགས་པ་དབང་བཙན་པར་བྱས་ནས་ཀུན་རྫོབ་པར་གྱུར་པའི་གཞི་གཉེན་རྣམ་གསུམ་བདེན་མེད་དུ་བསྒྲུབས་ནས་སྐྱེ་མེད་དུ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། ཐ་མར་ལྟ་ཞི་ཀུན་བཟློག་གི་རིགས་པ་དབང་བཙན་པར་བྱས་ནས་གཞི་གཉེན་རྣམ་གསུམ་དོན་གྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་བདེན་མེད་དུ་བསྒྲུབས་ནས་སྐྱེ་མེད་དུ་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་དང་། སྐྱེ་མེད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྐབས་བསྟན་པའོ། །
次为破我正理为要,立世俗基对治相等三无实有,成无生
དང་པོ་ལ་གསུམ། རྩ་བའི་རྟགས་དགོད། ཚུལ་བསྒྲུབ། སྒྲུབ་ངག་བཀོད་ནས་རྗེས་དཔག་བསྐྱེད་པའོ། །
立根本因
དང་པོ་ནི། གཞི་གཉེན་རྣམ་པ་འདི་དག་ཆོས་ཅན། རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དེ། རིགས་པས་དཔྱད་པའི་ཚེ་ན་གཅིག་ཏུའང་མེད། དུ་མར་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། མེ་ལོང་གི་བྱད་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཀོད་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཅན་རྒོལ་ཕྱིར་རྒོལ་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་དེའོ། །གཏན་ཚིགས་ནི། དོན་དམ་པའི་གཅིག་དང་། དོན་དམ་པའི་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །བསྒྲུབ་བྱ་ནི་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་འདིའི་ནུས་པས་གཞི་གཉེན་རྣམ་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་རང་ཉིད་དུ་ཡིན་པར་ཡོད་པ་དེ་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རང་
4-14b
སྟོང་དུ་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་སོ། །དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ན་བདེན་པར་མེད་པར་ཡང་གྲུབ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་བདེན་པར་མེད་པའང་མི་འགྲུབ་སྟེ། བདེན་པར་གྲུབ་ན་དེ་དང་དེ་ཉིད་དུ་དོན་བྱེད་ནུས་དགོས། དེ་ནུས་ན་དེ་དང་དེར་མི་བསླུ་དགོས། མི་བསླུ་ན་བདེན་པར་གྲུབ་དགོས་པ་ལས། འདིར་དངོས་པོའི་རང་ཉིད་དུ་དེ་དང་དེར་མ་གྲུབ་པས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ཡིན་པའི་གནད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེན་པར་ཁས་བླངས་པ་དེ། དབུ་མ་པས་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྙད་དེ་རང་གི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པར་མེད་པ་བཅོས་མས་བདེན་པར་མེད་པར་བྱེད་པས་བདེན་མེད་ཀྱི་གོ་མི་ཆོད་ན། བདེན་མེད་ནི་གཞན་གྱིས་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་བདེན་མེད་དུ་བསྒྲུབ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །
立法
གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཕྱོགས་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཁྱབ་པ་བསྒྲུབ་པའོ། །
立宗法
དང་པོ་ལ་གཉིས། གཅིག་བྲལ་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང་། དུ་བྲལ་དུ་བསྒྲུབ་པའོ། །
立无一
དང་པོ་ནི། གཞི་གཉེན་རྣམ་པ་གསུམ་ཆོས་ཅན། གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་འཇིག་གནས་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
立无异
གཉིས་པ་ནི། བདེན་པ་པའི་དུ་མར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་གི་མཚན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
立周遍
གཉིས་པ་ལ་རྗེས་འགྲོ་བསྒྲུབ་པ་དང་། ལྡོག་པ་བསྒྲུབ་པ་གཉིས་ལས།
立同品遍
དང་པོ་ནི། རིགས་པས་དཔྱད་པའི་ཚེ་གཅིག་དང་དུ་མ་གང་རུང་དུ་མེད་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ་ཅིང་།
立异品周遍
གཉིས་པ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་གཅིག་དང་དུ་མ་གང་རུང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་དགོས་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །
立宗生比量
གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཚུལ་གསུམ་ཚད་མས་ཤེས་ཟིན་པའི་འོག་རོལ་ཏུ་བསྒྲུབ་ངག་དགོད་པ་ནི། གང་གཅིག་
4-15a
དང་དུ་མ་དང་བྲལ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་མེ་ལོང་ནང་གི་བྱད་བཞིན་བཞིན། བྱད་བཞིན་དེ་དེ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་གཞི་གཉེན་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་འདི་དག་ཀྱང་དེ་དང་བྲལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དོ་ཞེས་ངག་ཡན་ལག་ལྔ་ལྡན་དུ་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཆོས་ཅན་དེའི་སྟེང་དུ་བདེན་མེད་ཀྱི་ཐ་སྙད་རྟོགས་པའི་རིག་ཤེས་ཚད་མ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
那么，基、道、相三者无生的量度成立是通过什么理证而知晓的？以自续派诸阿阇黎和瑜伽行派诸阿阇黎的体系为基础，中间以破我正理为主导，证明作为世俗的基、对治、相三者无实有而确定无生；最后以息灭一切见的正理为主导，证明作为法体的基、对治、相三者无实有而确定无生；以及阐明了解无生的阶段。
次为破我正理为要,立世俗基对治相等三无实有,成无生
第一分三：立根本因、成立法、立出能立而生比量。
立根本因
第一是：基、对治、相这些为有法，自性上无，因为在以理智观察时，既非一，亦非多，如镜中影像。如此安立时，有法是辩方与敌论者双方都承认的事物。因是就无胜义一和胜义多而言。所立是名言所立。如此，通过此因的力量，否定基、对治、相三者的事物自体存在，因为这是证明它们为自空的场合。当它们自性不存在时，也就成立了无实有；若非自性不存在，则无实有也不能成立，因为若实有成立，则应能如自体般起作用，若能起作用则应如自体般不欺，若不欺则应实有成立。但此处事物的自体未以此此方式成立，所以凭借自性不存在的关键，中观派对世间实有的承认，被表述为胜义世俗，立为无自性体。若认为实无不能由造作的实无来成立，则应通过非他造作的方式来证成实无。
立法
第二分二：成立宗法、成立周遍。
立宗法
第一分二：证成无一、证成无异。
立无一
第一是：基、对治、相三者为有法，不是一，因为是生、灭、住三者的自体。
立无异
第二是：不是真实的多，因为无一的所依。
立周遍
第二包括成立顺遍和成立返遍两方面。
立同品遍
第一是：若在以理智观察时既非一亦非多，则必定非自性有。
立异品周遍
第二是：若自性有，则必须是一或多的自体。
立宗生比量
第三是：如此以量度了知三相后，立出能立语："凡离一多者必自性空，如镜中影像，影像离一多，基、对治、相诸法亦离一多，因此它们自性空。"通过安立此具五支分的语言，在彼有法上生起了解无实有名言的理智量。


 །བདེན་མེད་དུ་བསྒྲུབ་པ་དེས་གཞི་གཉེན་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པའང་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་ན་བདེན་པར་སྐྱེ་དགོས་ཀྱི། བདེན་མེད་དུ་སྐྱེས་པས་སྐྱེས་པའི་གོ་མི་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་ངག་གི་མཐུན་དཔེ་མེ་ལོང་གི་བྱད་བཞིན་དེ་མིའི་བྱད་བཞིན་དུ་མེད་པའམ། དེའི་ནང་དུ་ཤར་བའི་བྱད་བཞིན་དེ་མིའི་བྱད་བཞིན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། དེང་སང་མཐུན་དཔེ་འདི་ལ་འཁྲུལ་ནས་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ལྡན་ཞིག་ལ་གོ་བ་མང་དུ་སྣང་བ་ནི་ཐེག་པ་མཆོག་ལ་རྟོགས་པའི་སྐལ་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་སྙིང་རྗེ་བའི་གནས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །
后为灭见遍遮正理为要,安立基对治相等三无实有,成无生
གཉིས་པ་ལ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་གཞི་གཉེན་རྣམ་པ་གསུམ་བདེན་པར་མེད་ཅིང་། དེ་བདེན་པར་མེད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། དེ་ཡོད་པའི་དངོས་ཙམ་ཡང་མིན་ཏེ། རྩ་བ་ལས། གལ་ཏེ་སྟོང་མིན་ཅུང་ཟད་ཡོད། །སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར། །མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པའང་ཡིན་ཏེ། ཡོད་ཙམ་དུ་མི་རུང་བའི་དངོས་དེ་སྐྱེ་ཙམ་དུའང་མི་རུང་བའི་དངོས་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །
说了无生之际
གསུམ་པ་སྐྱེ་མེད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྐབས་ནི། བདེན་གྲུབ་འགོག་རྗེས་སུ་བདེན་པ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་
4-15b
རྟོགས་པའི་ཐ་སྙད་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་བཞིན་བདེན་པར་མ་གྲུབ་ཅིང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ལྟ་བ་གོ་ཆོད་དུ་འཇོག་ལ། དེའི་ཚེ་སྐྱེ་མེད་ལ་སོགས་པའི་གྲུབ་མཐའང་ཁས་མི་ལེན་ཏེ།དགག་བྱ་རང་འགགས་སུ་སོང་ཞིང་བསྒྲུབ་བྱ་ནི་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན། དགག་བྱ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །ཡང་དག་ཏུ་ན་བཀག་མེད་གསལ། །ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་དབང་རྣོན་དག་གིས་གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་གཅིག་དང་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ན་ནི་གུས་པས་ལེན་པར་རིགས་ལ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་མི་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་གང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་ཚད་མས་གྲུབ་ཅིང་ཚད་མ་གཞན་པས་མི་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་དང་། ཡུལ་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མཁྱེན་པ་གསུམ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྟོན་པ་དེ་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པར་དཔལ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ་དང་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཡུམ་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་རང་སྲས་འཕགས་པ་བཞིའི་བཞེད་དོན་བསྒྲུབ་པ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྲིད་པའི་རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་དང་བ་བསྐྱེད་པར་གསུངས་པ་ལ། བོད་གངས་ཅན་དུ་བྱོན་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབྱངས་གཅིག་མགྲིན་གཅིག་ཏུ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་གསུམ་པའི་ཡུམ་སྒོམ་པའི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུད་ལ་བསྟེན་པ་ན་དེའི་བསྟེན་པ་གོམས་པས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་མངོན་དུ་རྟོགས་པར་འཐད་པ་ཡིན་ཅེས་གསུངས་ཀྱང་། རྒྱལ་
4-16a
བའི་དབང་པོའི་ལེགས་བཤད་ལྟར་ན། རིགས་ཅན་གསུམ་གྱི་གདུལ་བྱས་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཚུལ་གསུམ་པ་ཅན་ལ་དངོས་སུ་བརྟེན་པ་དང་། དེ་དག་གིས་ཡུམ་གསུམ་པོ་དེ་རྒྱུད་ལ་དངོས་སུ་བརྟེན་ནས་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཅན་གསུམ་གྱི་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཕན་ཚུན་སྤངས་པའི་འགལ་བ་ཡིན་པར་བཀའ་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པར་གནས་པས་ཚུར་མཐོང་རྒྱུད་ཀྱི་ཤེས་པ་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་རྟེན་ལས་ཡུམ་གསུམ་བསྟན་པར་གོམས་པ་ནི་ཤེས་པ་དེས་བྱེད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
证成无实有也就是确立了基、对治、相三者无生，因为若有生则必须真实生，若无实而生则不能算为生。能立语中的同喻镜中影像，是表明它不是人的面相，或者说映现在镜子中的面相不是人的面相。如今有许多人对这个同喻产生误解，认为它是存在与不存在两者兼具的观点，这是缺乏证悟最胜乘的福分，应视为悲悯之处。
后为灭见遍遮正理为要,安立基对治相等三无实有,成无生
第二，作为胜义事物的基、对治、相三者无实有，不仅仅是无实有，甚至不是存在的事物，如《根本中论》所说："若有少许非空者，应有少许是空者；若无少许非空者，空性何能有所存？"这也确立了无生，因为凡不成立为仅有的事物必定不成立为仅生的事物。
说了无生之际
第三，了知无生的阶段是：在否定实有后，依靠证知无实无生的名言比量，逐渐现前证悟非实有无生，这是具瑜伽心的有效见解。此时甚至不承认无生等的宗义，因为所破自然消失，所立也不存在。因此："由于所破不存在，故于真实中无遮明显。"
如是，利根者完全了知基、道、相三者离一多自性的实有且无生时，应当恭敬接受；若非如此则不接受。这种道理的无生及所说的空性，由自身量所成立，不被其他量所破。如是对境胜利之母和有境三智空性智慧证悟无生的导师，正是尊贵的陈那和法称所承许的量。
如此，佛母具三智的自体，依凭证成其必然能成就四圣子意愿的因而确定胜利之母的功德并生起净信。对此，雪域西藏的诸圣者异口同声地说：修持三乘三行相之母的心，若依此并熟习，则可合理地各自现证三乘果位。然而，根据佛陀的善说，三种种姓的所化众生并不能直接依靠三智自性的三种遍智三行相者，他们也不能直接依靠并熟习那三种佛母，因为三种种姓所化众生的相续识与此互相排斥相违，这是诸经论的意趣，因此凡夫相续中以自证现量为所依的意识不能通过修习三佛母而成就。
;


 ། འོ་ན་རྒྱས་པ་ལས། གོམས་ཕྱིར་མ་ལུས་སྤངས་པ་ཡི། །ཞེས་པ་དང་། སྒྲུབ་བྱེད་ཐུགས་རྗེ་གོམས་ལས་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་པས། ཚུར་མཐོང་རྒྱུད་ཀྱི་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པས་ལམ་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟེན་པ་གོམས་པ་ན་འབད་རྩོལ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་རྟོགས་པ་འབྱུང་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། གོམས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རང་ཅག་ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་བའི་ནུས་པས་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པ་གོམས་པའི་ཕྱིར་ན་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་འཐད་པ་ཡིན་ཅེས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་འཇུག་པ་གོམས་པ་ལས་ཏེ། གདུལ་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བ་འཐད་པར་བསྟན་ནས་སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པར་
4-16b
བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། ། མདོར་ན་རྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་དགོངས་པ་དང་། ཁོ་བོའི་བསམ་པ་ལ་ནི་མ་དག་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཆ་ལས་གྲུབ་པའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཇི་ལྟར་སྟོང་ན་ཡང་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་དང་གཉིས་པོ་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་བ་ཁོ་ནར་སེམས་ལ། དེང་སང་གངས་ཅན་གྱི་ཁྲོད་འདིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པར་ཞལ་འཆེ་བ་དོལ་པོ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་དང་། དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་པ་ལ། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་དེ་མ་དག་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུན་ལ་ཀུན་བཏགས་དང་རྣམ་བཏགས་ཀྱིས་སྟོང་མི་སྟོང་ཙམ་མ་གཏོགས་ཁྱད་པར་མེད་པར་བཞེད་པ་འདི་ནི་གཞུང་ཁུངས་མ་རྣམས་དང་མཐུན་པར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་གཉིས་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་གཅིག་པར་ཐལ་བས་མི་རུང་ན། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཅག་དེ་ནི་ཤིན་ཏུའང་འདོད། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར། རྒྱུད་ནི་རྒྱུན་ཆགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་རྒྱུད་གཅིག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སྨྲ་ནའང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱེད་ཅག་གིས་བརྩམས་པའི་གླེགས་བམ་རྣམས་སུ་རྒྱུད་ནི། རྒྱུན་ཆགས་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་གཉིས་རྒྱུད་གཅིག་པའི་དོན་དུ་མ་བཤད་པར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་གང་དེ། རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་རྒྱུད་དུ་བཤད་ནས་དེས་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་དུས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་དེ་ཉིད་གནས་སྐབས་གསུམ་ཀར་རྒྱུན་ཆགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡི་གེར་གསལ་བར་བྲིས་སྣང་བའི་ཕྱིར་
4-17a
རོ། །
传承意义
གཉིས་པ་བརྒྱུད་པའི་དགོས་པ་ནི། གདུལ་བྱས་ཡུམ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་དང་བ་ཐོབ་པས་ཀྱང་ཡུམ་དེའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་འདོད་པའི་གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡུམ་དེ་དང་ཡུམ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་གསུང་རབ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོས་པའི་སྒོ་ནས་ཚིག་དོན་གཟུང་བ་དང་ལ་སོགས་པས་ཡུམ་འདིའི་དོན་དུ་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གུས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གུས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནས་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་ངེས་པར་ལེགས་པའི་མཆོག་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་འདི་ནི་བརྒྱུད་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །
结尾
གསུམ་པ་ནི། ལེགས་པའི་མཆོག་ཐོབ་པ་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལ་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་ངེས་པར་ལེགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་དང་བ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔགས་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
那么，《广论》中说："由熟习故断除一切"以及"成就之因为悲习故"，难道凡夫相续的自证现量意识依靠道相续而熟习修持时，不能不依靠勤勉努力而自然生起法性现量的证悟吗？不是这样的。"由熟习故"是指我们这些凡夫通过自证现量等本性非有的智慧，以六处特殊能力了知它无生，由熟习故而合理地断除一切障碍；又指成就圆满正等觉佛需依靠具有遍智功德的胜利之母悲心和事业的趋入熟习，因此示明所化众生合理断除障碍，并证成断除二障的圆满正等觉佛并非不可能。
简言之，根据至尊佛陀的意趣和我的观点，虽然不清净心者的意识所形成的自证现量，能够远离能取所取分别，但自证智慧与自证现量二者完全是互不共存的矛盾关系。如今，雪域中自称瑜伽行中观师的多罗那他·喜饶坚赞和吉祥萨迦巧嘎丹认为，成为无二智慧的各别自证智慧方面的自证现量，除了在不清净心者的自证现量相续上是否空遍计和分别外，二者没有差别的观点，这与权威典籍不符。因为这样会导致众生和佛陀二者的相续是一个相续的过失。若你们非常认可这一点，并引据密乘中"相续即连续"等文句，声称佛与众生完全是一个相续，这也与你们自己的言论相矛盾，因为在你们所著的书中，对"相续即连续"等文的意思并未解释为众生与佛是一个相续，而是将佛性解释为自性清净的相续，说明它在基、道、果三时都不变，因此在三个阶段都是连续的，这在文字中明确写出，所以是自相矛盾的。
传承意义
第二，间接目的是：所化众生获得对佛母的净信后，无论是希求佛母功德的利根者还是钝根者，都会通过听闻佛母及依她而有的经典，从各方面掌握文义，对作为佛母之义的功德生起极大恭敬。从恭敬开始，通过闻所生等，逐渐生起思所生和修所生的现证智慧，最终证得最胜善的圆满正等觉，这就是间接目的。
结尾
第三，由于能获得最胜善，所以对世尊母的净信是获得一切菩提最胜善的主要因素，如此赞扬对胜利之母生起净信。


 །
礼赞三智之由
གསུམ་པ་མཁྱེན་གསུམ་ལ་བསྟོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། གཞན་ལ་དོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཤར་བར་གྱུར་ཏེ། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལྟར་མཆོད་པར་བརྗོད་ཅིང་བསྟོད་པར་མཛད་པར་མཛད་པ་ལ། ཡུམ་དངོས་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བཤད་ན། དངོས་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མ་བསྟོད་པར་མཁྱེན་གསུམ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་དེའི་དགོངས་པ་བཤད་པ་ནི། གདུལ་བྱ་ཡུམ་དེ་ལ་དང་བ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་ལ་ཕྱག་མཛད་ཅིང་། དེ་གསུམ་གྱིས་ནི་དོན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་
4-17b
བསྡུས་ལ། དངོས་པོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཅིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན་མཁྱེན་གསུམ་གང་རུང་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་དགོས་པ་དང་། མཁྱེན་གསུམ་དེས་ཀྱང་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་རང་སྲས་འཕགས་པ་བཞིའི་བཞེད་དོན་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་བསྟོད་པ་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
根本颂义
བཞི་པ་རྩ་བའི་ཚིག་དོན་བཤད་པ་ལ་གཉིས། མཁྱེན་གསུམ་གྱིས་སྲས་བཞིའི་བཞེད་དོན་སོ་སོར་བསྒྲུབ་ཚུལ་དང་། དོན་བསྡུས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་བའོ། །
三智各证四子意趣
དང་པོ་ལ་གསུམ། གཞི་ཤེས་ཀྱིས་ཉན་རང་གི་དང་། ལམ་ཤེས་ཀྱིས་བྱང་སེམས་ཀྱི་དང་། རྣམ་མཁྱེན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཞེད་དོན་སྒྲུབ་ཚུལ་ལོ། །
基智证声闻意趣
དང་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་པ་དང་ཉན་ཐོས་པ་དེའི་ཕྱོགས་སུ་བསླན་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལས་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་གིས་ལྷག་པར་གྱུར་པས་ཉན་ཐོས་ལས་ཟུར་དུ་རིམ་པ་གཅིག་གིས་ཕྱེ་བར་བསྟན་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྟེ། དམན་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་དོན་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡུམ་དེ་གཞི་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་པས་དམན་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པར་མཛད་པའི་ཡུམ་གང་ཡིན་པ་དང་སྟེ། དེ་ཉིད་ལ་ཕྱག་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། ། ལ་ལ་དག་གཞི་ཤེས་ནི་བྱང་སེམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དངོས་ཡུམ་མ་
4-18a
ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་རྗེ་བཙུན་གྱིས་བསྟོད་པ་མཛད་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཀྱང་ཕྱག་མཛད་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་བ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་གསུམ་པོའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་ནི་ངོ་བོ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་བཞེད་དོན་བསྒྲུབ་པ་ན་ཇི་སྲིད་གདུལ་བྱ་རིགས་ཅན་དེ་དག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་འཇུག་པས་བསྒྲུབ་པ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བཤད་ལ། དེའི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་གསུངས་པ་ཅན་དུ་ངེས་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཕྱག་མི་མཛད་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་རྒྱུས་མེད་འགའ་ཞིག་གིས། རང་སྲས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལ་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅི་སྟེ་ཡོད་ཟེར་བ་ནི་ངོ་མཚར་བའི་གཏམ་ཡིན་ནོ། །
道智证菩萨意趣
གཉིས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞོན་ནུའི་ས་ལ་གནས་པ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་བར་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པར་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་དོན་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡུམ་དེ་ལམ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱིས་རང་སྲས་བྱང་སེམས་བསྐྲུན་པས་བསྐྲུན་པར་གྱུར་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་དོན་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་སྟེ་དེ་ཉིད་ལ་ཕྱག་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
礼赞三智之由
第三，赞颂三智的理由是：他人可能会产生这样的疑问：既然如实赞颂胜利之母的功德，而且佛母被解释为八事的自性，为何不从八事方面赞颂，而只从三智方面赞颂呢？对此，论师解释其意趣为：为了使所化众生对佛母生起净信，向三种遍智礼敬。这三种遍智包含了八种现证义，而这八事也是般若波罗蜜多，若是般若波罗蜜多则必须为三智所摄，这三智也能以下文将说明的方式，圆满成就四圣子的一切意愿。尊者心中持有这样的意趣，通过赞颂三种遍智而完全赞颂了般若波罗蜜多。
根本颂义
第四，解释根本文义分二：三智各自成就四子意愿的方式，以及总结礼敬。
三智各证四子意趣
第一分三：基智证成声闻缘觉意趣，道智证成菩萨意趣，遍智证成佛陀意趣。
基智证声闻意趣
第一是：声闻以及倾向声闻一方的独觉——因较声闻在现证解脱空性方式上稍微殊胜，故从声闻中以一个层次分离出来——这些欲求小乘涅槃者的意愿成就之母，以证知一切基无生的作用，使小乘种姓者获得有余涅槃和无余涅槃两种涅槃的佛母，向她礼敬。有些人说基智非菩萨和佛特有的实际佛母，所以尽管是尊者赞颂的对象，但不是礼敬的对象，这是不合理的。因为作为三佛母自性的般若波罗蜜多，其本体不是三个不同的存在，当成就其意愿时，只要随顺所化众生种姓以事业趋入而成就，就称为事业智慧，而成就此事业的方式必定是具三乘方式，尊者不向如此的世尊母智慧礼敬是不合理的。对此，某些无知者说："虽然佛子世尊有事业智慧，但为何世尊母会有事业智慧？"这是令人惊讶的言论。
道智证菩萨意趣
第二是：对住于菩萨童子位，为利益众生而住于轮回时限的菩萨，能成就其意愿的佛母，以证悟一切道无生的自性，成就菩萨子嗣，而被成就的菩萨为一切众生成办利益的佛母，向她礼敬。


 ། ཁོ་བོས་ནི་སྐབས་འདིར་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་མཁྱེན་གསུམ་ལ་བསྟོད་པའི་ཚིག་དོན་འགྲེལ་པ་ན། ཚིག་རྐང་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་མཐར་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དོན་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚིག་རྐང་འོག་མར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྐོར་བར་མཛད་པ་ཞེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུམ་མཁྱེན་གསུམ་དང་།
4-18b
སྲས་འཕགས་པ་བཞི་མ་ཕྱེ་བར་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཕྱག་མཛད་པ་ཡིན་པར་འགྲེལ་ལོ། །
一切智证佛意趣
གསུམ་པ་ནི། རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་རྟོགས་པ་གང་དང་ལྡན་པའི་ཡུམ་ནི། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཟག་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བས་ཡང་དག་པར་བསྡམས་པའི་སྐུ་ཅན་དེ་བསྐྱེད་པ་ལ་ལྡན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལྡན་པའི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཙོ་བོའམ་མགོན་པོ་ཡིན་པས། མགོན་པོ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་ཉོན་མོངས་ལ་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ལྷག་ཆད་དང་བྲལ་བ་དོན་མ་ལུས་པ་འཆང་བའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པར་བསྐོར་བར་མཛད་པ་དེ་ཉིད་ཕྱག་གི་གནས་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་རྣམ་མཁྱེན་དེས་སངས་རྒྱས་འཕགས་པའི་བཞེད་དོན་བསྒྲུབ་པ་ལ། སངས་རྒྱས་འཕགས་པའི་བཞེད་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་འཕགས་པའི་བཞེད་པ་ནི་མ་རིག་པའི་གཉིད་ཐམས་ཅད་ལས་སངས་ཏེ་ཤེས་བྱ་ལ་བློ་གྲོས་ཆགས་ཐོགས་མི་མངའ་བས་གདུལ་བྱའི་དབང་པོ་དང་འཚམས་པར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དེ་དེའི་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་མཚན་ཉིད། མཚོན་བྱའི་སྒྲ་བཤད། མཚན་གཞིའི་དབྱེ་བ་རྣམས་རིམ་བཞིན་བསྟན་པ་ལས།
法轮定义
དང་པོ་ནི། སྟོན་པས་བསྟན་པའི་དམ་ཆོས་གང་ཞིག །གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། །
所表词义
མཚོན་བྱའི་སྒྲ་བཤད་དངོས་ནི། མཛོད་ལས། དེ་ཉིད་ཚངས་ཚུལ་ཚངས་པ་ཡི། །འཁོར་ལོ་ཚངས་པས་བསྐོར་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མཐོང་བའི་ལམ། །མྱུར་བར་
4-19a
འགྲོ་སོགས་རྩིབས་སོགས་ཀྱིས། །ཞེས་པས། ཚིག་རྐང་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྤྱིའི་མཚོན་བྱ་དེ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུས་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ཚངས་པའི་ཚུལ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པའི་འཁོར་ལོའང་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཚངས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་རྐང་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་མཐོང་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཆོས་འཁོར་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ཆོས་ཅན། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ཏེ། མྱུར་བར་འགྲོ་བ་དང་སོགས་པས་ཡུལ་གཞན་དོར་ནས་འཇུག་པ་དང་། མ་རྒྱལ་བ་ལས་རྒྱལ་བ་དང་། རྒྱལ་བ་རྣལ་དུ་འགོད་པ་དང་། འཕར་བ་དང་འབབས་པ་སོགས་འཁོར་ལོ་དང་ཆོས་མཚུངས་པའི་དམ་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་འཁོར་ལོ་དང་ཆོས་མཚུངས་ཏེ། ལྟ་བ། རྟོག་པ། རྩོལ་བ། དྲན་པ་བཞི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་པས་རྩིབས་ལྟ་བུ་དང་། སོགས་ཁོང་ནས་ངག །ལས། འཚོ་བ་གསུམ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྡུས་པས་ལྟེ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མུ་ཁྱུད་ལྟ་བུའི་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཆོས་མཚུངས་པར་བསྟན་ཏོ། །
说事相类别
གསུམ་པ་མཚན་གཞི་ལ་ལུང་གི་ཆོས་འཁོར་དང་། རྟོགས་པའི་ཆོས་འཁོར་རོ། །དང་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་གང་རུང་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ངག་གམ། ངག་དེའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་པའི་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་གོ། ལུང་གི་ཆོས་འཁོར་ཡིན་ན་བརྡ་འབྲེལ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་དོན་རྟོགས་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
我在此处理解如下：论师在解释三智赞颂的文义时，在前两句末尾处说"获得两种的是什么"、"成就利益的是什么"，以及最后一句中说"转一切种相"等词，没有区分佛母三智和四圣子，而是解释为尊者对它们的礼敬。
一切智证佛意趣
第三是：具有证悟一切因果体性诸相本来无生的佛母，能生育断除三漏而具有正律仪身体的圆满佛陀。如此具足的圆满佛陀是具瑜伽者的自在主，是声闻和独觉的主尊或怙主，因此怙主诸佛为调伏烦恼的所化众生，转动法轮——如来言教无增无减、具足一切义的一切种相，此即礼敬之处。如是，胜利之母遍智成就佛圣者的意愿，那么佛圣者的意愿是什么呢？佛圣者的意愿是从一切无明睡眠中醒来，对所知无有智慧障碍，随顺所化众生根机而转法轮，这就是他的意愿。关于这点，依次说明法轮的定义、所表词义和事相类别。
法轮定义
第一，由导师所教导的妙法，能够消除所化众生相续中障碍解脱和一切智的障碍。
所表词义
所表词义正解如《俱舍论》所说："彼即梵行梵，法轮梵所转，法轮见道由，疾行等辐等。"其中前两句说明法轮的普遍所表是圣法轮，由沙门道果所获得的就是梵行，因为它能断除烦恼。也是梵轮，因为由具功德的梵——佛陀所转。后两句解释见道的特殊法轮，谓：见道为有法，是法轮，因为它是与轮相似的妙法——迅速行进，舍弃其他境界而趣入，战胜未胜，安置已胜，升起和降下等；八圣道支与轮相似——见、思、勤、念四者由慧所摄故如辐条，（"等"字中隐含）语、业、命三者由戒所摄故如轮毂，定如轮圈。如是显示法轮与宝轮相似。
说事相类别
第三，事相分为教法轮和证法轮。第一的定义是：以涅槃的因果体性三者任一为主要所诠的语言，或作为该语言所依的名、句、文聚显现的识。若是教法轮，则必须通过忆念文字关联而了解义理。


 །འགའ་ཞིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལུང་གི་ཆོས་འཁོར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།
4-19b
ཐེག་ཆེན་རྒྱུད་བླར། ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་ལུང་ཡོད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་ཅི་ཞིག་ལས་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཆོས་སྐུ་རྣམ་གཉིས་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་དང་། །དེ་ཡི་རྒྱུ་མཐུན་ཟབ་པ་དང་། །སྣ་ཚོགས་ཚུལ་ནི་སྟོན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་སྐུ་དང་པོ་དྲི་མ་མེད་པར་བསྟན་པས་ལུང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཆོས་འཁོར་སྐབས་དེར་ཡོད་མི་དགོས་པ་དང་། ཆོས་སྐུ་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཟབ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་ཅན་དེ་ཆོས་སྐུ་དངོས་མ་ཡིན་པས་སྣ་ཚོགས་ཚུལ་སྟོན་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ལུང་གི་ཆོས་འཁོར་དེ། སྣ་ཚོགས་ཚུལ་བྲལ་གྱི་ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ལུང་གི་ཆོས་སྐུ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགའ་ཞིག་གིས་ལུང་སྒྲའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བརྗོད་དོན་དུ་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་། ལུང་གི་ཆོས་འཁོར་ཡིན་ན། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཇི་ལྟར་བརྗོད་དོན་འདུ་ཤེས་ཀྱི། །རྒྱུ་མཚན་ཞེས་གསུངས་པའི་སྐབས་ནས་བསྟན་པས་ཁྱབ་ཅེས་པ་ནི་འགལ་བར་ཡང་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་འགའ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ལུང་གི་ཆོས་འཁོར་དེ་ཡིན་ན་གཉིས་མེད་དོན་དམ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་ཅེས་པའང་ལུང་རྟོགས་ཀྱི་ཆོས་འཁོར་གྱི་ཤན་འདྲེས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པའི་ཆོས་འཁོར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། གང་ལས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་བློ་གོམས་པའི་མཐུས་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་བྱང་གི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན་འགོག་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ་གཉིས་སུའང་འབྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ལུང་རྟོགས་གཉིས་ལས་ལུང་གི་ཆོས་འཁོར་ལ། རིམ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་མདོར་བསྟན། དྲང་ངེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཟུར་དུ་བཀོལ་ཏེ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རིམ་གསུམ་དུ་བསྐོར་བར་མཛད་པ་ནི་ཐེག་པ་
4-20a
ཆེན་པོ་པ་དག་གི་ལུགས་ལས་འབྱུང་ལ། དེ་ལའང་རྣམ་གཞག་མི་འདྲ་བ་མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོས་ཞུས་པའི་མདོར་འབྱུང་བའི་ལུགས་གཉིས་ལས། རྣམ་གཞག་དང་པོར་ནི་བདེན་པ་བཞིའི་འཁོར་ལོ་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་གཞག་གཉིས་པར་བདེན་པ་བཞིའི་ཚུལ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་ཚུལ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྗེ་བཙུན་བྱམས་པས་ནི་རྒྱུད་བླ་མར། འཇིག་རྟེན་ཞི་བའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་དང་། རབ་ཏུ་སྨིན་པའི་དང་། ལུང་སྟོན་པའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་ནི། དང་པོར་བདག་སྟོན་པའི་འཁོར་ལོ། བར་དུ་བདག་མེད་སྟོན་པའི་འཁོར་ལོ། ཐ་མར་ལྟ་བ་ཀུན་ཟློག་གི་འཁོར་ལོ་ཞེས་གསུངས་ལ། སློབ་དཔོན་ཨརྻ་དེ་བས་དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པ་ན། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་པོར་ཟློག་པའི་དང་། བར་དུ་བདག་ཟློག་པའི་དང་། ཐ་མར་ལྟ་བ་ཀུན་ཟློག་གི་འཁོར་ལོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་གཞག་དེ་རྣམས་ལས་དགོངས་འགྲེལ་ལས་བཤད་པ་དེ་དང་། རྒྱུད་བླ་ལས་འབྱུང་བ་གཉིས་ཚུལ་དང་པོ་གཉིས་མཐུན་ཀྱང་ཐ་མ་གཉིས་མི་མཐུན་ཏེ། དགོངས་འགྲེལ་ལས་འབྱུང་བའི་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དང་པོ་དང་བར་པ་སོགས་ཀྱི་དྲང་ངེས་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གསུངས་ལ། རྒྱུད་བླ་མའི་ལུང་སྟོན་པའི་འཁོར་ལོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་སྟོན་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ། གཟུངས་དབང་གི་མདོ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་གཞག་
4-20b
པ་དེའི་འགྲེལ་བྱེད་དུ་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཐ་སྙད་དེ་ལྟར་མཛད་པར་མངོན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
有些人认为佛地有教法轮，因为《大乘宝性论》中说有作为法身本体的深广教法。这是从何处产生的误解呢？《宝性论》中说："法身当知有二种，极清净法界，及彼因相顺，深而现种种。"此中所说的第一种法身是无垢的，因此该处不必有成为教法体性的法轮；而彼法身之因相应的深广种种相法身并非真实法身，所以具种种相教法轮不能证明有成为离种种相法身本体的教法身，所以不成立。有些人不承认教法声音本体的所诠内容，但又说若是教法轮，则必定为《大乘庄严经论》中"如所说义想，因相"所说的内容所摄，这是自相矛盾的说法。还有些人说佛地的教法轮必定是无二胜义谛，这也是教证二法轮混淆的过失。
证法轮的定义是：由闻等法的择法智慧修习力而生起的清净谛。若分类，则由灭道所摄为二种。如是教证二者中，对于教法轮，略说三转的安立，附带解释了了不了义的区别。
第一，转三种法轮是在大乘宗义中出现的，其中有不同的安立：《解深密经》中所出现的和《陀罗尼自在王所问经》中所出现的两种体系。第一种安立说有四谛法轮、无相法轮和善辨法轮。第二种安立说有四谛方式、空性方式和如来藏方式。
慈尊在《宝性论》中则说有引入世间寂灭道、善熟和授记法轮。圣者龙树则说有初转示我法轮、中转示无我法轮、后转遣除一切见法轮。论师圣天解释他的意趣时说有初转遮除非福、中转遮除我、后转遮除一切见法轮。
在这些安立中，《解深密经》所说的与《宝性论》所说的，前两种方式相同但最后一种不同。《解深密经》中所说的善辨是区分第一转和第二转等了不了义的法轮；《宝性论》中的授记法轮是宣说一切众生具如来藏的法轮，似乎是尊者对《陀罗尼自在王经》中安立的注解而作出的这种术语。


 །རྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས། གཟུངས་དབང་ནས་བཤད་པའི་གཏམ་གསུམ་དང་། དགོངས་འགྲེལ་ལས་བཤད་པའི་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་གདུལ་བྱའི་དབང་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཚུལ་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བླང་དོར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇུག་ནས་དོན་དམ་བདེན་པ་ལ་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་མིན་པ་དང་པོར་བཟློག་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། བར་དུ་སྤྲོས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་བཀག་ནས་རྣམ་གྲངས་པའི་དོན་དམ་པ་སྟོན་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། ཐ་མར་སྤྲོས་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་བཀག་པའི་འཁོར་ལོ་དེ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏོ། །མདོར་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་གདུལ་བྱར་གྱུར་པའི་གདུལ་བྱ་དེའི་ཁམས་དང་དབང་པོ་དང་བག་ལ་ཉལ་གྱི་རིམ་པ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཚུལ་གྱི་རིམ་པ་ནི་དེ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་གནས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། ། སྐབས་འདིར་ལ་ལ་དག་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པའི་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ལུང་བསྟན་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ལྟ་བ་ཀུན་ཟློག་གི་འཁོར་ལོ་གཉིས་གནད་གཅིག་ཏུ་འབབ་བམ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ནི་དཔལ་རང་བྱུང་གི་ཞལ་སྔ་ནས། དེ་གཉིས་སྤྱི་ལྡོག་ནས་གནད་གཅིག་ཏུ་འབབ་པ་ཡིན་ཀྱང་། ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་མ་ཚང་བ་དང་། ཚང་བའི་སྒོ་ནས་གནད་གཅིག་ཏུ་འབབ་པ་མིན་པར་ཡང་གསུངས་ཏེ། སྤྱི་ཙམ་ནས་གནད་གཅིག་ཏུ་འབབ་པའི་ཚུལ་ནི། འཁོར་ལོ་ཐ་མ་དེ་ཡིན་ན་སྤྲོས་བྲལ་སྟོན་པའི་འཁོར་ལོ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་མ་
4-21a
ཚང་བ་དང་ཚང་བའི་སྒོ་ནས་གནད་གཅིག་ཏུ་མི་འབབ་པར་གསུངས་པའི་དོན་ནི། ལྟ་བ་ཀུན་ཟློག་གི་འཁོར་ལོར་སྤྲོས་བྲལ་ཙམ་ལས་མ་གསུངས་ཤིང་། ལུང་བསྟན་པའི་འཁོར་ལོ་ནི་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་སོ་སོ་རང་རིག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མྱང་བྱའི་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པས་དེ་ཙམ་ཞིག་གིས་ནི་གནད་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཡང་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་མི་བཞེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟོད་ཚོགས་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བཞི་བརྒྱ་པ་ནས་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི། དྲང་ངེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཟུར་དུ་བཀོལ་བ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་གཞི་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཐེག་པ་གསུམ་ཀའི་གདུལ་བྱའི་རིགས་ལ་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་རུང་གི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་མདོ་དེ་དྲང་དོན་གྱི་མདོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་གཞི་ནི། དགེ་བ་སྤྱད་ལས་མཐོ་རིས་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། འདི་ལའང་དྲང་དོན་གྱི་དྲང་དོན་དང་། དྲང་དོན་གྱི་ངེས་དོན་གྱི་མདོ་ཞེས་གཉིས་སུའང་འབྱེད་དོ། །ངེས་དོན་གྱི་མདོའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཟབ་མོ་ལ་མི་སྐྲག་པའི་གདུལ་བྱ་འགའ་ཞིག་གི་ངོར་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པ་ལས་གང་འགོག་པ་འཐོབ་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་མདོ་དེ་ངེས་དོན་གྱི་མདོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ངེས་དོན་གྱི་མདོ་འདི་ལ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་དབྱེ་ཚུལ་དང་། ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་དབྱེ་ཚུལ་གཉིས་ལས། དང་པོའི་ལུགས་ལ་དབྱེ་ན་གནས་སྐབས་པའི་ངེས་དོན་སྟོན་པའི་མདོ་སྤྲོས་པ་ཕྱོགས་རེ་བཀག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པ་བདག་བཟློག་གི་འཁོར་ལོ་ལྟ་བུའོ། །མཐར་ཐུག་གི་
4-21b
ངེས་དོན་སྟོན་པའི་མདོ་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་བཀག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོན་པ་ལྟ་བ་ཀུན་བཟློག་གི་འཁོར་ལོ་ལྟ་བུའོ། །ལུགས་གཉིས་པ་ལྟར་ན། ངེས་དོན་གྱི་མདོ་གཞིར་བྱས་ལ་ངེས་དོན་གྱི་དྲང་དོན་དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་དོན་གྱི་ངེས་དོན་དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
胜利之王亲说：《陀罗尼自在王经》所说的三种论述和《解深密经》所说的三转法轮的安立，仅是依所化众生和转法轮特殊方式的不同而区分。圣者父子则说为了使众生于世俗谛中不颠倒地取舍而后对胜义谛生起智慧，成为具此缘份之人，故有初转遮除非福的法轮；中转遮除一分戏论而示名言胜义的法轮；后转遮除一切戏论见的法轮，如是说为三种。简言之，应当了知，对于成为大乘所化之人的界、根、随眠次第进行净化的法轮方式次第就是这些。
此处，有人问：尊者慈氏所说的授记法轮与龙树所说的遮除一切见法轮是否归结为同一要点？对此，吉祥自生前说：二者从共相角度是归结为同一要点，但从有些特殊别相具足与不具足的角度，则不归结为同一要点。从总体上归结为同一的方式是：若是最后一转法轮则必定是宣说离戏的法轮，这就是其涵义。从特殊别相不具足和具足而言不归结为同一的意思是：遮除一切见法轮只说离戏而已，而授记法轮则解释那离戏智慧是由自证智慧所领受的特性，仅从这一点而言，二者不是同一要点。那么，龙树父子是否不承许离戏智慧呢？不是这样的，因为在《赞集》和《瑜伽行四百论》中广泛宣说了离戏智慧。
第二，附带解释了不了义的区别分为定义和事相两方面。第一，向三乘所化种姓显示能于相续中生起解脱道方便的世俗谛为主的经典，是了义经的定义。如此的事相如"行善成善趣"等所说。此中又分为不了义的不了义经和不了义的了义经两种。了义经的定义是：对不畏惧甚深的某些所化而言，主要宣说由修持解脱道而获得的灭谛胜义谛的经典，是了义经的定义。
对于这种了义经，有龙树父子的区分方式和无著兄弟的区分方式两种。第一种体系中分为：宣说暂时了义的经典，即遮除一分戏论而显示真如的遮我法轮；以及宣说究竟了义的经典，即遮除一切戏论而显示真如的遮除一切见法轮。按照第二种体系，以了义经为基础，了义经的不了义是非如言义，了义经的了义是如言义。


 །དཔེར་ན་ཤེར་མདོའི་སྟོང་ཉིད་སྟོན་པའི་མདོ་དང་། དགོངས་འགྲེལ་གྱི་ངེས་དོན་སྟོན་པའི་མདོ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ནོ། །དེས་ན་དྲང་ངེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་ཆེན་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོར་ཕྱེ་བའི་ཚུལ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ། དགོངས་འགྲེལ་དང་། རྒྱུད་བླ་དང་། འཕགས་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཆོས་འཁོར་གྱི་དྲང་ངེས་དེ་རྣམས་ལས། དང་པོའི་དྲང་ངེས་ལ་དབུ་སེམས་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་ཀར་འཁོར་ལོ་གསུམ་པོའི་རང་ལྡོག་ནས་སྔ་མ་དྲང་དོན་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ངེས་དོན་གྱི་མདོར་འཆད་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་རྣམ་བརྫུན་པས་ནི་འཁོར་ལོ་བར་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་ངེས་དོན་དུ་ཁས་མི་ལེན་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྨྲ་ལྟར་ན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་ངེས་དོན་དུ་ཁས་ལེན་ནོ། ། གཉིས་པ་རྒྱུད་བླ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་འཁོར་གྱི་དྲང་ངེས་ནི།ཞི་བའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་འཁོར་ལོ་དེ་དྲང་བའི་དོན་དང་། རབ་ཏུ་སྨིན་པའི་འཁོར་ལོ་དེ་ངེས་དོན་གཙོ་ཆེ་ཞིང་དྲང་དོན་གྱི་ཆ་འདྲེས་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། ལུང་སྟོན་པའི་འཁོར་ལོ་དེ་ངེས་དོན་ཁོ་ནའི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ཅེས་ཁ་ཆེ་རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ལུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་དྲང་ངེས་ལ་དང་པོ་དེ་དྲང་དོན་གྱིའང་དྲང་དོན་དང་། གཉིས་པ་ནི་རློམ་ཚོད་ངེས་དོན་དང་། སོང་ཚོད་དྲང་དོན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་པའི་དོན་གྱིས་བདག་བཟློག་པ་ནི་ངེས་དོན་དུ་གནས་
4-22a
ཀྱང་། བདག་ཟློག་བྱེད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ནི་ཤེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་མེད་པར་དགག་པ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པའི་དོན་ནི་འཁོར་ལོ་གསུམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པར་གྱུར་པའི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཡང་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་སྤྲོས་པ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞིག་སྟོན་མི་དགོས་སམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྟོན་མི་དགོས་ཤིང་དེ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་སྤྲོས་པར་དོགས་པའི་གང་ཟག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནི་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་གཟོད་མ་ནས་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་དེ་འགེགས་ཀྱང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
摄义且礼敬
གཉིས་པ་བསྡུས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི། སྲས་ཀྱི་གཙོ་བོ་སངས་རྒྱས་དང་། སློབ་མ་ཉན་ཐོས་དང་ལ་སོགས་པས་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དེའི་བཞེད་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུམ་གསུམ་པོ་དེ་ལ་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཕྱག་འཚལ་བར་མཛད་དོ། །
安立答辩
ལྔ་པ་བརྒལ་ལན་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལ་གཉིས། བརྒལ་བ་དང་། ལན་ནོ། །
安立所辩
དང་པོ་ལ། ཡུལ་གང་ལ་བརྒལ། གང་ཟག་གང་གིས་བརྒལ། ཚུལ་ཇི་ལྟར་དུ་བརྒལ་བ་དང་གསུམ་ལས།
所辩事
དང་པོ་ནི། མཆོད་པར་བརྗོད་པ་ན་བསྟོད་ཕྱག་གི་ཤུགས་ལས་རྒྱན་རྩོམ་པར་དམ་བཅའ་མཛད་པའང་ཡིན་ཏེ། འཕགས་གྲོལ་གྱིས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་པ་
4-22b
འདི་ནི་དེའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་མན་ངག་འདི་བཤད་སྦྱར་དུ་བྱའོ་སྙམ་པས་རྣམ་པར་བཀྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་བཤད་པ་འདི་སྦྱར་བར་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། ཤེར་འབྱུང་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཊཱི་ཀ་ལས་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འཆད་པ་དེས་ན་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་མཆོད་བརྗོད་ལས་འཕྲོས་པ་ལ་བརྒལ་ལོ། །
4-23a
བ་ནི་གོ་མ་བདེ་ལ། བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་སྦྱར་ནས་སྟོན་ན་གོ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་སྨོས་པའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་པས་ཟློས་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་བཀོད་པ་ཡང་བྱའོ། །ཞེས་འདོན་ཏོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
例如《般若经》宣说空性的经典和《解深密经》宣说了义的经典等。因此，了不了义的区分正如刚才所说的那样，是由两大车轨各自区分的方式。《解深密经》、《宝性论》和圣者父子所作的法轮了不了义中，第一种了不了义在中观和唯识两种体系中，都从三转法轮自体角度解释前一转为不了义，后两转为了义经，这点没有差别。然而，唯识虚妄派不承认第二转法轮是如言义的了义，而无自性论者则承认它是如言义的了义。
第二，《宝性论》中法轮了不了义的解释是：引入寂灭道的法轮是不了义，善熟法轮是主要为了义兼有不了义成分的法轮，授记法轮是纯粹了义的法轮，这是克什米尔宝金刚所说的。第三，龙树父子体系中三法轮的了不了义是：第一法轮是不了义中的不了义；第二法轮在表面上是了义，但实质上仍是不了义，因为虽然无我的意义是了义，但遮我的术语不过是知言之境的自性否定遮，而非超越此范畴；唯有第三法轮是了义，因为它远离一切言说、思维、表述的境与有境的戏论。
那么，是否还需要一个遮除离戏之戏论的法轮呢？不需要宣说，也没有宣说的必要。原因是：对于离戏不会有人怀疑它有戏论；离一切戏论是获得一切善的主要因素；离一切戏论本来就是事物的存在方式，因此也不能遮破。
摄义且礼敬
第二，总结礼敬：尊者对能成就佛陀等子之主以及被声闻等（此"等"包括独觉和菩萨）弟子清净眷属围绕的意愿的三种佛母，作礼敬。
安立答辩
第五，以辩答确立分二：辩难和回答。
安立所辩
第一分三：对何处进行辩难，何人进行辩难，以何方式进行辩难。
所辩事
第一，在敬礼赞颂的表述中，从礼敬赞颂的力量也表明了著《庄严论》的誓言，如圣解脱所说："关于一切圣者，礼敬般若波罗蜜多，这是在说明将解说此现观庄严论的窍诀，应以此意解释"，这是誓言要解释《现观庄严论》。慧源智慧的《注疏》中，敬礼词中含有解释，因此是从《现观庄严论》的敬礼词引出的辩论。
...
不易理解，若用成立的词语表达则易于理解。比如说：若主张'凡在特性论典中所说的基础，其生起是存在的'，则犯重复过失，如是可诵。


 །གཉིས་པ་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ཙམ་བརྗོད་བྱར་སྟོན་པ་ལྟར་ནའང་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ཙམ་ཞིག་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འཐད་དུ་ཆུག་ནའང་། སྤང་བྱ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་མ་བསྡུས་པར་ཐལ་བས་གཉེན་པོ་རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་ཙམ་འདིས་ནི་སྤང་བྱ་གང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་སུ་གང་གིའང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བས་འདི་བརྩམས་པ་ལ་དོན་མེད་དོ། ། གསུམ་པ་རྣམ་པ་ཙམ་ཁོ་ན་བརྗོད་བྱར་སྟོན་པ་ལྟར་ནའང་རྣམ་པའི་མཚན་གཞི་དང་བྲལ་ནས་རྣམ་པ་གཞི་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འཐད་དུ་ཆུག་ཀྱང་། རྣམ་པ་གཞི་དང་བཅས་པའི་དོན་རྟོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བས་ཐར་པ་དོན་གཉེར་ལ་མཁོ་བྱ་གཉེར་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་འདི་བརྩམས་པ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་གཞན་དག་སེམས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་སློང་བར་མཛད་དོ། ། འདིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕྱོགས་སྔ་སློང་བའི་དགོས་པ་ནི། སློབ་དཔོན་གཞན་ཕྱོགས་ཀྱིས་རྒྱན་གྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ན། རྒོལ་བས་བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་འདི་གནས་པར་གཟིགས་ནས་དེ་སེལ་བའི་ཕྱིར་བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་ལས།བརྒྱད་སྟོང་པ་འདིའི་བརྗོད་བྱ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། ཐོགས་མེད་རྗེས་འབྲངས་རྣམས་གཞི་ཁོ་ན་བརྗོད་བྱར་འདོད། དཔལ་ལྡན་ཆོས་སྐྱོང་གི་རྗེས་འབྲངས་རྣམས་ལམ་ཁོ་ན་བརྗོད་བྱར་འདོད། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་རྣམས་རྣམ་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ། ཕྱོགས་
4-23b
དང་པོ་ལྟར་ན་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བཀག་ནས་ཞེས་འགྲེལ་བར་མཛད་པ་འདིས་ལུགས་གསུམ་པོ་ལ་རྒོལ་བའི་ཉེས་པ་འདི་གནས་ལ། སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་ཀྱི་ཊཱི་ཀ་འདིར་ནི་ཉེས་པ་འདི་མི་གནས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
作答立
གཉིས་པ་ལན་ལ་བཞི། ལན་དངོས། ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཁུངས་དགོད་པ། སྡུད་བྱེད་གསུམ་པོ་ངོས་བཟུང་བ། དོན་བསྡུ་བའོ། །
作答正分
དང་པོ་ནི། ཁྱོད་ཀྱིས་བརྒལ་བའི་སྐྱོན་གཞི་གཉེན་རྣམ་པ་རེ་རེ་བ་ཁོ་ན་བསྟན་པས་ཟློས་པ་དང་། སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་མ་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པ་གཞི་བཅས་མ་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་རྒྱན་འདིས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་གོ་རིམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་སྲས་བཞིའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མཐའ་དག་དང་བཅས་པ་བསྡུས་པས་ན། གཞི་གཉེན་རྣམ་པའི་ཕྱོགས་གསུམ་གར་གྱི་མཁྱེན་པ་དང་སྲས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདིས་བཏུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་ཡང་གཞན་དག་མདོ་དང་རྒྱན་གཉིས་ཀ་ནས་མཁྱེན་པ་གསུམ་དང་སྲས་བཞིའི་མངོན་རྟོགས་དང་བཅས་པའི་གཞུང་དོན་གྱི་རྫས་ཐ་དད་པ་གསུམ་བསྟན་པར་ཐལ། ཐེག་གསུམ་གྱི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་མི་འདྲ་བའི་ཚུལ་སོ་སོར་སྟོན་པའི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྗོད་དོན་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། མདོའི་དོན་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཀྲལ་བ་ཡིན་པ་དང་། མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་གཉིས་པོ་འདི་ཡང་ཐེག་པ་གསུམ་གའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་དུ་འཇོག་པས། མདོ་དང་རྒྱན་ལ་གཞུང་གི་རྫས་ཐ་
4-24a
དད་པ་གསུམ་དུ་ཐལ་བའི་ཉེས་པའང་མེད་དོ། །
立能知出处
གཉིས་པ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཁུངས་དགོད་པ་ལ་གསུམ། ཡུམ་བར་མ་དང་། བསྡུས་པ་དང་། རྒྱས་པའི་ཁུངས་དགོད་པའོ། །
立中品般若经出处
དང་པོ་ལ་གཉིས། བསྡུས་ཚུལ་མདོར་བསྟན། བསྡུས་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
略说中品般若摄义
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་མཚན་ཡུམ་མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱིས་རང་སྲས་འཕགས་པ་བཞིའི་མངོན་རྟོགས་བསྡུས་པ་འདི་ལྟར་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་བར་མ་ཉི་ཁྲི་ལས་བཀའ་སྩལ་པ་ནི། རབ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་རྫོགས་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第二，即使按照只以对治方面作为所诠的说法，虽然可以认为它只摄集了对治清净事，但因为未摄集所断烦恼事，所以仅以此对治清净方面，无法理解它是哪个所断的对治，因此著此论无意义。第三，即使按照只以行相为所诠的说法，虽然可以认为它只摄集了离开行相的事例而单纯的行相，但因为没有理解具有事例的行相义，所以对于追求解脱者而言，没有解释任何需要的追求，因此著此论无意义。难道他人不会这样认为吗？如此提出前宗。
此处论师提出前宗的目的是：当其他论师解释《庄严论》的意趣时，见到对方所说的过失存在，为了消除它而在《八千颂大注》中说："若问此《八千颂》的所诠是什么？无著的追随者认为只以基础为所诠，具德法护的追随者认为只以道为所诠，龙树的追随者认为只以行相为所诠"，通过"依第一方式"等内容进行了破斥，这表明这三种体系存在对方指出的过失，而论师自己的这部注释则表明不存在这些过失。
第二，回答分四：正面回答，引出能知来源，确认三种摄集，总结。
第一，正面回答：你所质疑的过失，即只阐述基础、对治、行相之一而导致重复、未说所断方面和未说具事例行相的过失，这些都不存在。因为此《庄严论》依照敬礼词的顺序，通过三种遍智摄集声闻、独觉、菩萨和无上佛的一切现证，因此此论典已摄集了基础、对治、行相三方面的智慧以及诸子的现证。
若又有人想：经典和《庄严论》二者都应该显示三种遍智和四子现证的内容实质上是三个不同的东西，因为显示三乘不同道果的经典和论典应显示两种不同的所诠内容。这是不正确的，因为论典是广泛解释经义的，而且经典和论典二者都安立为广泛显示三乘道果的极广部类，所以经典和《庄严论》没有实质上三个不同的过失。
第二，引出能知来源分三：引证中品《般若经》、略《般若经》和广《般若经》。
第一分二：略说摄集方式，广说摄集的原因。
第一，如是以三智摄集四圣子现证的理由，在佛母中品《二万颂》中宣说："须菩提，一切智性摄集声闻和独觉的一切现证。"


 །ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་རྫོགས་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་རྫོགས་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཁྱེན་གསུམ་དེས་འཕགས་པ་བཞི་ཀའི་མངོན་རྟོགས་བསྡུས་ན་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་མཁྱེན་པ་གསུམ་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེ་ན། བསྟན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱི་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཅེས་གསུངས་ལ། བོད་སྔ་རབས་པ་གཞན་དག་ནི་མཁྱེན་པ་གསུམ་པོ་དེ་སྤྱིའི་རིགས་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཡིན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་སངས་རྒྱས་སའི་མཁྱེན་གསུམ་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཡང་མཁྱེན་གསུམ་སྤྱིའི་རིགས་ངོ་བོ་གཅིག་པར་གྲུབ་བོ་ཟེར་རོ། །དེ་ལའང་འགའ་ཞིག་ནི་བྱེ་བྲག་རིགས་གཅིག་པས་སྤྱི་རིགས་གཅིག་པར་ཡང་མ་ངེས་པའོ་ཞེས་སྨྲའོ། ། ཁོ་བོས་ནི་འདི་ལྟར་གོ་སྟེ། མཁྱེན་པ་གསུམ་ལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཡུམ་ཐ་དད་པ་དང་། སྤྱིའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་
4-24b
གཅིག་པ་གང་ཡང་འཐད་པར་མ་མཐོང་སྟེ། ཡུམ་གོ་ཆོད་པོ་དེ་ཡིན་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཡུམ་དེ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་ཡུམ་དེས་གདུལ་བྱའི་རིགས་རང་སྲས་ཙམ་དུ་རུང་བའི་འཕགས་པ་འོག་མ་གསུམ་བསྐྱེད་པར་རུང་བ་དང་། འཕགས་པ་འོག་མ་གསུམ་གྱི་རྟོགས་རིགས་དེས་ཀྱང་ཡུམ་གྱི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་མངོན་པར་རྟོགས་རུང་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་པའང་དབུ་མ་ལ་དགའ་བ་ཆོས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡུམ་ལ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་མིན་ཏེ། དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གདུལ་བྱའི་བསམ་པའི་དབང་གིས་སྲས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་གྱི། རྣམ་པར་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཚེ། སངས་རྒྱས་རྗེ་བཙུན་ཁོ་ནའི་ཡུམ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་གཡུང་པོ་ལྟ་བུ་ནི་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་ཡུམ་འདིས་ག་ལ་བསྐྱེད། དེའི་ཕྱིར་ན་ཡུམ་འདིའི་མཐུའི་ཆེ་བ་ནི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཁོ་ནར་བསྒྲུབ་པས་ན་རབ་ཏུ་མཚར་དུ་བྱའོ། །ཡུམ་གྱི་མཐུའི་ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་སྟོན་པའི་གཞུང་དག་ཀྱང་གཞུང་གཞན་པས་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ལས། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འཇུག་པ་ཙམ་གཙོ་བོར་སྟོན་པས་གཞུང་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཡིན་ལ། སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས་ཀྱང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བྱ་བའི་ཚུལ་དང་འབྲས་བུ་མ་བསྟན་པས་གཞུང་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་བའི་ཡུམ་འདིར་ནི་རིགས་ཐམས་ཅད་བསྟན་པས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཡུམ་འདི་དུ་མར་སྣང་བ་དང་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་གསུམ་པ། ཞེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་གསུངས་
4-25a
པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཚུལ་གསུམ་པ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དོན་གྱིས་འཕགས་པ་འོག་མ་གསུམ་དང་། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ཡུམ་སྲས་སུ་སྦྱར་མི་རུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས། ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཀྱི་གཞི་ཤེས་དང་ལམ་ཤེས་དེ་སྐྱེད་བྱེད་རྒྱུའི་ཡུམ་ཡིན་ལ། ཉན་རང་འཕགས་པ་དང་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་ནི་བསྐྱེད་བྱ་འབྲས་བུའི་སྲས་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་མཐའ་མན་ཆད་ཀྱི་རྣམ་མཁྱེན་དེ་སྐྱེད་བྱེད་རྒྱུའི་ཡུམ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་འཕགས་པ་ནི་བསྐྱེད་བྱ་འབྲས་བུའི་སྲས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས། ཡུམ་མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱི་མཁྱེན་པ་དེ་རང་སྲས་འཕགས་པ་བཞིའི་རྒྱུད་ལ་རིམ་བཞིན་མངོན་པར་བསྐྱེད་ནས་འཆར་བས་མངོན་པར་རྟོགས་ལ། དེ་ལྟར་རིམ་བཞིན་བསྐྱེད་ཅིང་འཆར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡུམ་དང་རང་སྲས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་རིམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྲས་སུ་འཇོག་ལ། ཚུལ་དེས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བུ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
道智则完全摄集菩萨的现证。一切相智则完全摄集如来、阿罗汉、正等正觉佛的现证。由此三智摄集四圣者的现证，那么此摄集的三智是一体还是不同呢？显教大乘译师智慧贤说三智的总体本性是不同的，而藏地其他古代学者则说这三智的总类本性是一体的，而且由于佛地三智的本体是一体的缘故，也成立三智总类本性是一体。对此，有些人说："由特殊类一体不能确定总体类一体。"
我理解如下：三智作为总体本性的佛母是不同的，或总体本性为一体，这两者都不合理。因为若是完全的佛母，则必定是生如来的那个佛母，如是确定后，这样的佛母能生起仅适合作为自己子嗣的下面三种圣者，而下面三种圣者的证悟类型也能适合现证佛母的某些方面，这就是其含义。如是，中观喜乐法友说："将佛母分为三，并非分为三种本性，因为无法分割。那么是什么呢？依所化众生的意乐，显示是一切子之母，但当依决定而言时，唯是佛尊者之母，怎能由此如宝女般的佛母生出声闻和独觉这样的仆从呢？因此，此佛母威力的伟大之处在于成就一切众生唯成佛世尊法王，所以应当称奇。显示佛母这种特殊威力的经典也胜过其他经典。《念住经》主要显示仅仅离贪的趣入，因此是片面经典；《华严经》也未显示大乘行相和果，所以是片面经典；而此胜利佛母显示一切种类，所以是极广部类。因此，为了显示此佛母具有显现多样性和成立一体性的威力，称为'三方式'"。
所以，所说"三方式"的含义，并非不适合将下面三种圣者与胜利佛母结合为母子关系。如宝源寂说："加行道顶位以下的基智和道智，是能生的因位佛母，声闻独觉圣者和菩萨圣者是所生的果位子嗣。金刚喻定以下的一切相智是能生的因位佛母，而佛圣者是所生的果位子嗣。"因此，三智佛母的智慧在四圣子相续中相应地生起而显现为现证，如是相应地生起显现，依此而立佛母与自子如何证悟的顺序来确立子嗣关系，此方式如同世间之子。


 །
广说中品般若摄义
གཉིས་པ་ལ་གསུམ། གཞི་ཤེས་ཀྱིས་ཉན་རང་གི། ལམ་ཤེས་ཀྱིས་བྱང་སེམས་ཀྱི། རྣམ་མཁྱེན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་བསྡུས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
基智摄声闻现观之义
དང་པོ་ལ་གཉིས། རྒྱུ་མཚན་དྲི་བ་དང་། ལན་གྱིས་རྒྱུ་མཚན་བཀོད་པའོ། །
问原由
དང་པོ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ། རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་སླད་དུ་ཐམས་ཅད་འཚལ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་མངོན་རྟོགས་བསྡུས་པ་ལགས། ཞེས་དྲིས་པའོ། །
作答原由
གཉིས་པ་ནི། དེའི་ལན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རབ་འབྱོར་ཞེས་བོས་ཏེ། ཤེས་པར་བྱ་རྒྱུའི་ཐམས་ཅད་འཚལ་བ་ཉིད་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ་འདི་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་
4-25b
བུའི་གཞི་དེ་དག་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པར་ཤེས་ཀྱི། དེ་དག་གིས་ལམ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟོགས་རིམ་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་པས། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་ནི་གཞི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེས་པའི་དྲི་བའི་ལན་རྒྱུ་མཚན་གྱི་སྒོ་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །
道智摄菩萨现观之义
གཉིས་པ་ལམ་ཤེས་ལའང་། དྲི་ལན་གཉིས་ལས།
作问
དང་པོ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བོས་ནས། རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་སླད་དུ་ལམ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་འཚལ་བ་སྟེ། ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་བསྡུས་པ་ལགས། ཞེས་དྲིས་པའོ། །
作答
གཉིས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་ཞེས་བོས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པའི་ལམ་གསུམ་པོའི་རྟོགས་རིགས་སུ་གྱུར་པའི་བདག་མེད་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་ལམ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལམ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་ཞིང་། བྱང་སེམས་དེ་དག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལམ་གྱི་བྱ་བ་ཡང་བྱ་ལ། བྱང་སེམས་དེ་དག་གིས་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་པ་དང་། གདུལ་བྱ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་
4-26a
འགོད་པར་མ་བྱས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་མ་སྦྱངས་པར་བྱང་སེམས་དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱ་ལ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་བསྡུས་སོ། །ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པས་ཅིའི་སླད་དུ་ལམ་གྱི་ཞེས་སོགས་དྲི་བའི་ལན་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
广说中品般若摄义
第二分三：基智摄声闻独觉的、道智摄菩萨的、一切相智摄佛的现证之原因。
基智摄声闻现观之义
第一分二：询问原因和回答陈述原因。
问原由
第一，须菩提向世尊请问：由何原因一切智性摄集声闻和独觉的不共现证？
作答原由
第二，对此世尊回答说：须菩提，所知一切，即是外内蕴界处法之总数。声闻和独觉了知此等基础为无我和无我所，但他们并未在相续中生起三道一切证悟次第而了知其本性本来无生，也非以现见一切因果体相的方式了知，因此声闻和独觉的现证是由基智所摄。这是对"由何原因"问题的回答。
道智摄菩萨现观之义
第二道智也分为问答两部分：
作问
第一，称呼"世尊"后问道：由何原因了知三道行相无自性的道智摄集菩萨的现证？
作答
第二，称呼"须菩提"后答道：菩萨应当了知什么呢？应当生起并通达声闻道、独觉道和正等正觉佛道这三道的证悟类型即三无我。还应通过这三道圆满所应现证的事物，而且菩萨自身也应当完成自道的任务。这些菩萨在未圆满往昔所发誓愿、未使所化众生成熟安置于加行道、未清净佛土之前，不应现证真实边际。因此，菩萨的现证是由了知道的行相即道智所不共摄集的。这是对"由何原因道的"等问题的回答。


 ། འདི་སྐབས་སུ་འདི་ལྟར་ཤེས་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པས་འཕགས་པ་གསུམ་པོ་སོ་སོའི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་མངོན་རྟོགས་དེ་དེ་ལྟ་བུར་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་དགོས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་རིག་པ་དེ་ཡང་བོད་པ་ལ་ལ་གཞན་རིག་གི་མངོན་སུམ་དུ་འདོད་པ་དང་། འགའ་ཞིག་ནི་རང་རིག་མངོན་སུམ་དུ་འདོད་ནས་མཐུན་དཔེར་གཞན་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས་བཞིན་བཀོད་པའང་སྣང་མོད། དེ་ལ་ཁོ་བོས་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་རང་རིག་མངོན་སུམ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱང་དེ་གཞན་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས་དང་མཐུན་དཔེར་སྦྱར་བ་ནི་འཐད་པ་མིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་སེམས་དེས་འཕགས་པ་གཞན་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་ལ་རྟོགས་ནས་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ལ། རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ལམ་གསུམ་གྱི་རྟོགས་རིགས་སུ་གྱུར་པའི་བདག་མེད་གསུམ་པོ་ཡོངས་སུ་ཚང་བར་བསྐྱེད་ཅིང་རྫོགས་པ་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་མེད་པ་དེས་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པའོ། །ལམ་གྱི་བྱ་བའང་བྱས་པའི་དོན་ལ་འགའ་ཞིག་གིས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་སོགས་བྱས་པ་ལ་བཤད་ན་འབྱོར་གྱི། སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ལ་བཤད་ན་ཉོན་མོངས་མི་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་དུ་བཤད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་ནི། རྫོགས་སྨིན་
4-26b
སྦྱངས་གསུམ་བྱེད་དགོས་པ་ནི་ལམ་གྱི་བྱ་བ་ཡང་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་པ་མཐུན་མོད། འོན་ཀྱང་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་བྱ་བ་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བཤད་པས་ཉོན་མོངས་མི་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་དུ་བཤད་པ་དང་འགལ་ཅེས་པ་ནི་ཚིག་ཙམ་ལ་བརྩགས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་འཛིན་ནུས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་མི་སྤོང་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་བྱ་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་པ་ཡིན་པས། སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་དང་ཉོན་མོངས་མི་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་དུ་བཤད་པ་གཉིས་ཞེན་དོན་ལ་འགལ་བ་མིན་ནོ། ། འོ་ན་ཡང་བདག་མེད་པ་གསུམ་རྟོགས་ན་སྐབས་དེར་ཉན་རང་གི་སྤངས་རྟོགས་གཉིས་ཀ་རྫོགས་པར་ཁས་ལེན་དགོས་སམ་ཞེ་ན། རྫོགས་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བཟོད་པ་ཆེན་པོའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འགའ་ཞིག་གིས་འདི་སྐབས་སུ་ཉན་རང་གི་ཤེས་པའམ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྫོགས་པར་འཇོག་ནུས་ལ། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་གྱི་སྤངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་མིན་ཏེ། ཧ་ཅང་ཐལ་ཆེས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་སྤངས་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འཐད་པ་མིན་ཏེ། མདོར་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དང་མི་མཐུན་པར་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་འདོད་སྲིད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཆ་ཅུང་ཟད་ཅིག་མ་སྤངས་པས་དམན་པའི་སྤངས་པ་མ་རྫོགས་པར་སེམས་ན་ཡང་འཐད་པ་མིན་ཏེ། དེས་སྤང་མ་ནུས་པར་མ་སྤངས་
4-27a
པའམ་སྤོང་བ་ལ་རྒྱུའི་ཚོགས་གྲངས་གཞན་ལ་རག་ལས་ནས་མ་སྤངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ཁྱོད་བདེན་གྱི། དེར་སྤངས་པ་རྫོགས་པ་ལ་གེགས་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་ཀྱང་། དེ་ཙམ་ཞིག་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་མི་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་མི་སྤོང་བ་ཙམ་ཞིག་གིས་དེར་དམན་པའི་སྤངས་པ་མ་རྫོགས་པར་བཤད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
在此处应当如此理解：所谓"应当了知"，是指应当现量了知三种圣者各自相续中所具有的现证就是那样，而这种了知的认知，藏地有些人认为是他心现量，有些人则认为是自证现量，并以知他心通作为同法喻。对此，我虽然承认这种了知是自证现量，但将它与知他心通作为同法喻是不合理的，因为这样的菩萨并非是通过了知其他三种圣者的相续而如是了知的，而是在自己相续中生起并圆满三道证悟类型的三无我后，以无尘无垢的法眼以自证现量了知。
关于"也完成道的任务"的含义，有些人解释为完成圆满、成熟、清净等任务，这是合理的；但若解释为断除障碍，则与说菩萨本性不断烦恼相矛盾，如是所言。对此，虽然需要圆满、成熟、清净三者确实是"也完成道的任务"的含义，但说菩萨道的任务是断除障碍与说其本性不断烦恼相矛盾，这只是对文字的琢磨。菩萨为了断除一切障碍而能在轮回中受生，有意不断能引生轮回的烦恼，这正是以断除障碍为主要任务的菩萨善巧方便的正行，因此，断除障碍和本性不断烦恼这两种说法在所执意义上并不矛盾。
那么，若了知三无我，此时是否必须承认声闻独觉的断证二者都圆满了呢？必须承认圆满，因为经中说："声闻和独觉的智慧与断除，即是获得无生法忍的菩萨大忍。"有些人说，此处可以成立声闻独觉的智慧或证悟圆满，但不能说已断除声闻独觉阿罗汉的一切所断，这过于过分。
如此说断除未圆满也不合理，因为经中说"断除之所有"，与此不符；而且，如果因为这样的菩萨为了在轮回中受生而未断除欲有与有有的随眠的少分，就认为小乘的断除未圆满，这也不合理，因为如果是因为他不能断除或断除需依赖其他因缘而未断除，你说得对，但实际上他断除圆满没有任何其他障碍，只是有意不断那部分，仅仅因为不断这部分，就不能说他的小乘断除未圆满。


 ། འོ་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནའང་འདོད་པ་དང་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་མིང་ཅན་དེ་སྤང་དགོས་པས་མ་ཁྱབ་ཅེས་ལུང་ཆོས་པ་སྤྱི་ལ་གྲགས་ཤིང་། དེའི་འདོད་པའི་མཐར་ཐུག་ཀྱང་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ནུས་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་གསུངས་ལ། འཕགས་པ་གྲོལ་སྡེའི་གཞུང་ལྟར་ན་དེ་ལྟ་བུའི་བག་ལ་ཉལ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་མཚན་ཉིད་པ་མ་ཡིན་པར་གསུངས་པས། ཁོ་བོ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་བཤད་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་པས་དེའི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ལ་ལ་དག་ཉོན་མོངས་ལ་ནི་ནུས་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལ། ཐེག་དམན་དགྲ་བཅོམ་གྱིས་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀའི་ནུས་པ་སྤངས་ལ། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པས་ནུས་པ་ཕྱི་མ་དེ་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ཅེས་སྨྲ་བའང་འཐད་པ་མིན་ཅིང་། སྲིད་པར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ནུས་པ་བྱང་སེམས་བདེན་མཐོང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། དེ་སྲིད་པར་མི་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྲིད་པར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ནུས་
4-27b
པ་ཡོད་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཡིན་དགོས་ལ། དེས་ཟླས་ཕྱེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་བུའི་འཕེན་འགྲུབ་ཀྱི་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱིར་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུའི་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཞིག་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་ལ་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་། དེ་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་སྲིད་པར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ལ། འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་བླངས་ཙམ་གྱིས་འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་སྟོན་པ་ལའང་དེ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་ཤིན་ཏུ་ཐལ་ཆེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་གྲུབ་དོན་བྱང་སེམས་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་འདོད་སྲིད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ། ། གཞན་ཡང་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་ལ་ཉན་རང་གི་སྤངས་རྟོགས་གང་ཡིན་པ་རྫོགས་ན་དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན། 1 ཆོས་ཤེས་ནས་ཉོན་ཡིད་སྤངས་པར་ཐལ་བ་དང་། 2 སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པར་ཐལ་བ་དང་། 3 མི་སློབ་པའི་ལམ་དང་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་སྨྲའོ། ། 1 ཐལ་བ་དང་པོས་མི་གནོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དམན་ལམ་རང་གཞུང་གི་བརྡ་ཆད་དུ་ཤེས་པ་ཚོགས་བརྒྱད་དམ་བདུན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པས། བརྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་དེ་རྟེན་བྱེད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱང་བརྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ལོགས་སུ་བཀར་ནས་བཤད་པར་མ་མཛད་པའི་དོན་གྱིས་བརྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ན་དེ་རྟེན་བྱེད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱང་མེད་པར་བཤད་པ་ལྟར་སོང་བ་ཡིན་ལ། གནས་ཚོད་དུ་ནི་དེ་རྟེན་བྱེད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་མ་ལུས་པའང་མ་
4-28a
ཡིན་པར་སེམས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཐ་སྙད་དུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དེ་རྟེན་བྱེད་ཀྱི་ཡིད་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་སློབ་པ་པོ་དེས་དམན་ལམ་སྔོན་དུ་སོང་མ་སོང་གང་ཡིན་ཀྱང་ཁྱད་པར་མེད་པས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཤེས་པ་ན་རྟེན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཀྱང་དེ་བརྟེན་པའི་ཡིད་མ་སྤངས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། 2 ཐལ་བ་གཉིས་པས་མི་གནོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དམན་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པར་ཐལ་ཟེར་ན་ནི། འདོད་པ་ཡིན་ལ། ཐེག་ཆེན་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པར་ཐལ། ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ནི། ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
然而，菩萨获得苦法忍时，即使断除烦恼，但不必然断除欲有和有有的贪欲随眠，这在讲经的人中普遍公认，其最终认为随眠的功能不以烦恼体性存在，诸圣者如是说。依据圣解脱部的论典，这种随眠并非真正的烦恼，因此我认为所说大乘见谛者相续中不断烦恼的本性是不了义的，而其相续中无烦恼才是了义的。
又有些人说烦恼有两种功能：使心相续不寂静和系缚于有的烦恼。小乘阿罗汉断除了前后两种功能，而大乘圣者未断后一种功能。这种说法不合理，大乘见谛者相续中也无系缚于有的烦恼功能，因为他是不住于有的菩萨；而且，若有系缚于有的烦恼功能，那应当是与业相对的烦恼，若是与业相对的烦恼，则大乘圣者不可能以投生引业和满业受生于有。总之，即使大乘圣者有成就有生的有有贪随眠，它也不是菩萨圣者的系缚于有的烦恼，如果仅仅因为受生于轮回就说有系缚于有的烦恼功能，那么示现十二行相的如来也应有此功能，这太过分了。以上论证得出，菩萨圣者相续中的欲有随眠并非烦恼。
又有人说，若菩萨圣者已圆满声闻独觉的断证，则对于未先经小乘道的情况，会导致：1、从法智起就已断除染污意，2、已断除定障，3、已得无学道和无余涅槃。第一个过失不能损害的理由是：在小乘自宗的术语中没有八识或七识的安立，因无所依烦恼，故也未将能依的意识与所依烦恼分开解释，这意味着若无所依烦恼，则能依的意识也无，但实际上并非一点也不存在能依的意残余。在大乘术语中，烦恼和能依的意二者都存在，无论行者是否先经小乘道都没有差别，因此，大乘法智虽无所依烦恼，但未断能依的意。第二个过失不能损害的理由是：若说小乘的定障已断除，则接受；若说因已断除烦恼障而断除大乘定障，则不一定有此必然联系。


 ། 3 ཐལ་བ་གསུམ་པས་མི་གནོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཤེས་ལ་གནས་པ་དེས་ཐེག་ཆེན་གྱི་མི་སློབ་ལམ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན། ཐེག་དམན་གྱི་མི་སློབ་ལམ་དང་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་ཆེད་དུ་ག་ལ་གཉེར། ཆེད་དུ་གཉེར་ན་དེས་དེ་ཐོབ་པར་ཐལ་བ་ལ་འདོད་པའི་ལན་ཐེབས་སོ། །འོ་ན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དེ་གང་ལ་བྱ་ཞེ་ན། དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་མཐར་ཐུག་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཆོས་སྐུ་དེ་ལ་ངོས་འཛིན་ཅིང་། དེ་ཡང་གནས་སྐབས་ཉོན་སྒྲིབ་ཙམ་སྤངས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་མྱང་འདས་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་ནི་དམན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །འོ་ན་དམན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་དེས་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་བྱས་པར་ཐལ། ཆོས་སྐུ་དེ་དང་མྱང་འདས་གཉིས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མྱང་
4-28b
འདས་ཡིན་ན་ཆོས་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐུ་དང་། ཡང་དག་མཐའ་ཡིན་དགོས་པ་རྣམས་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་གོ་ཆོད་པོ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། དམན་པའི་མྱང་འདས་ནི་མྱང་འདས་ཉི་ཚེ་བ་ཡིན་པས། དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་བྱས་པར་མི་ཐལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ངེས་དོན་དུའང་གནས་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་མྱ་ངན་འདས་གཞན་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། །འོ་ན་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གོ་ཆོད་པོ་དེ་དུས་ནམ་གྱི་ཚེ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་པ་ན་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མ་བྱས་པར་དུས་མིན་དུ་ཡང་དག་མཐའ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལ་ཉེས་པ་གཉིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཆད་པའི་མྱང་འདས་ཀྱི་མཐར་ལྷུང་བ་དང་། མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་མི་ཚང་བའི་ཉེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མ་བྱས་པར་ཡང་དག་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱ་བར་གདམས་ཡུལ་གྱི་གདུལ་བྱ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདེན་པ་མཐོང་བ། དེ་གསུམ་མ་བྱས་པར་ཡང་ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་ཏེ་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་དེ་ལ་དེ་ལྟར་དུ་གདམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གདུལ་བྱའི་རིགས་ཅན་ཞིག་སྲིད་དམ་ཞེ་ན། སྲིད་དེ། མདོ་ལས། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་འདོད་ན་ཞག་བདུན་གྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ནུས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པས་དེ་འདྲ་དེ་མི་སྲིད་པ་མིན་ནོ། །འོ་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བཟོད་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་གྲོལ་གྱིས་ཐེག་ཆེན་ཆོས་བཟོད་དང་པོ་ལ་བཤད་པས་དེར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་
4-29a
པོར་དྲིལ་ནས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསྒོམས་པས་ཞག་བདུན་ན་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ནུས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་དུས་མིན་པར་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཡང་དག་མཐའ་དེ་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་གོ་ཆོད་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དེ་གསུམ་མཐར་མ་ཕྱིན་པས་ཆོས་དབྱིངས་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་གཟུགས་སྐུའི་སངས་རྒྱས་ནི་གོ་ཆོད་པོ་དེར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第三个过失不能损害的理由是：那位住于大乘法智的行者，在未究竟圆满、成熟、清净三者之前不现证大乘无学道和涅槃，又怎会刻意追求获得小乘无学道和涅槃呢？若刻意追求，则他能获得，对此承认作为回答。那么，涅槃和真实边际是指什么呢？是指入于二清净究竟的法身，它包括由暂时仅断除烦恼障而成的特殊涅槃和由断除二障而成的特殊涅槃两种。前者是小乘阿罗汉，后者是如来。
那么，小乘阿罗汉已现证法身了吗？因为法身与涅槃是一体的，而他已现证涅槃。这种过失也不存在，因为说涅槃必然是法性、如是性、法身、真实边际，是指完全的不住涅槃，而小乘涅槃只是片面的涅槃，因此现证小乘涅槃不能推出现证法身。此义也符合了义，如《宝性论》所说："除佛性外别无涅槃。"
那么，何时才能现证不住于真实边际的完全涅槃呢？在圆满、成熟、清净三者究竟时才能现证。若未完成三者而非时现证真实边际，将产生两种过失：堕入断灭涅槃边际，以及最终佛的三身不圆满。
如此，所教导不在未完成圆满、成熟、清净三者前现证真实边际的所化众生，是见到大乘真谛，且能在未完成三者的情况下断除所知障现证法身者，对他如是教导。这种根机的所化众生是否存在呢？确实存在，如经中说："若欲获得无生法忍，能在七日内现前圆满证悟。"因此这种人并非不存在。
那么，获得无生法忍的忍是什么呢？圣解脱解释为大乘初法忍，意思是将了悟法无我的智慧转为所知障的对治而一心修习，能在七日内现前圆满证悟。
如是非时现证的真实边际，就法界而言是完全的圆满佛，但因为未究竟三者，所以不具有与法界相应的完全色身佛。


 ། འོ་ན་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་དངོས་དེ་གང་ཞེ་ན། དང་པོར་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པའི་ཚད་ནི། ཇི་སྲིད་ཆོས་ཉིད་ལས་ལྡང་བ་མེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ལས་གཞན་དོན་རྒྱུན་མི་འཆད་དུ་རྟག་པ་ནི་སྨོན་པ་དངོས་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་ཚོགས་གཉིས་པོ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་དེ་མི་འབྱུང་ལ། ཚོགས་གཉིས་པོ་རྫོགས་པ་ན་དེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་སྐུ་ལས་མ་གཡོས་པར་གཟུགས་སྐུས་གདུལ་བྱའི་དོན་བྱེད་པ་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་དངོས་སྟོབས་ཀྱིས་འོངས་པས་ཚོགས་གཉིས་པོ་ཡོངས་སུ་གོམས་པར་བྱས་པའི་རྒྱུད་ལ་སྒྲིབ་པ་དེ་དང་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་གཉེན་པོ་བསྐྱེད་རུང་ལ། གཉེན་པོ་ཡོངས་རྫོགས་སྐྱེ་བ་ལའང་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་དགོས་ཤིང་། དེ་ལྟར་ན་གཉེན་པོ་ཡོངས་རྫོགས་དེས་སྒྲིབ་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་ཡོངས་རྫོགས་སྤངས་པ་དེས་དེའི་སྒྲིབ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པའི་ཚད་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ན་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་ཆོས་སྐུ་ལས་མ་གཡོས་པར་གཟུགས་སྐུས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་ན་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པའི་དུས་ཀྱང་དེས་དེ་ཅི་སྟེ་མི་བྱེད་ཅེ་ན།
4-29b
ལ་ལ་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པས་དེས་དེ་བྱེད་པའི་གོ་བཀག་པ་ཡིན་ཟེར་མོད། ཁོ་བོ་ནི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའི་ཆོས་སྐུས་གཟུགས་སྐུའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་མི་སེམས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་སྤངས་མ་སྤངས་གང་ཡིན་ཀྱང་མཚུངས་པར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་དེ་དབྱེ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་འདི་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །འོ་ན་གཞན་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་ཆོས་ཅན། སྨོན་ལམ་རྫོགས་པར་ཐལ། སེམས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་དེས་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཁྱབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྐུས་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རྟགས་ཀྱིས། ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་གྱི་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་བསྒྲུབ་ནུས་པ་མིན་ནོ། །འོ་ན་འགའ་ཞིག་གིས་སེམས་ན། སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པ་པོ་དེ་ཆོས་ཅན། སེམས་ཅན་གང་གིས་བསྒྲུབ་པ་རྫོགས་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའི་ཆོས་སྐུ་དེས་ནི་སྨོན་པ་གྲུབ་པས་ལམ་སྒྲུབ་པ་པོའི་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པའི་གོ་མི་ཆོད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། དེ་ཡི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་སེམས་ལམ་སྒྲུབ་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུས་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པ་དེ་བྱང་སེམས་རང་རྒྱུད་ཀྱིས་རང་གིར་རྫོགས་བཏུབ་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། བྱང་སེམས་ལམ་སྒྲུབ་པོ་དེ་ས་བཅུ་རྒྱུན་མཐའ་ནས་འགགས་པས་བྱང་སེམས་དེས་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པ་ག་ལ་སྲིད། འོ་ན་ཡང་གཞན་དག་བྱང་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་པ་དེ་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དུ་དེ་སྨོན་ལམ་རྫོགས་མི་ནུས་པར་ཐལ་སྙམ་ན། ངེས་པའི་དོན་དུ་ནི་བྱང་སེམས་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པ་དེ་རང་རྒྱུད་དང་ལྡན་
4-30a
པར་ཐོབ་མི་ནུས་ཀྱང་། བྱང་སེམས་དེའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུས་སྨོན་ལམ་གཟོད་མ་ནས་རྫོགས་པར་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་སྒྲིབ་བྱེད་དུ་མས་གཡོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དེ་བསལ་བ་ལ་མཐུ་ཐོབ་པའི་བྱང་སེམས་དེས་དེའི་སྒྲིབ་པ་དབྲལ་བར་ནུས་ལ། དེའི་ཚེ་ན་དབྲལ་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ཟད་པ་དང་། དབྲལ་བྱེད་བྱང་སེམས་དེ་འགགས་པ་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཤིང་གཉིས་དྲུད་པ་ལས་མེ་བྱུང་བ་དེས་ཤིང་ཚིག་པ་དང་མེ་ཤི་བ་གཉིས་དུས་མཉམ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱེད་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཐ་སྙད་ཟོར་ཡང་བའི་དབང་དུ་བྱས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
那么，真正的圆满、成熟、清净三者是什么呢？首先，誓愿圆满的标准是：只要不从法性中起，就以二种色身不间断地为利他而恒常，这是真正的誓愿，而这样的情况只有在二资粮完全圆满时才会发生，不圆满则不会发生。二资粮圆满时会如此的原因是：如是不动于法身而以色身利益所化众生，是依据住于法性的实力而来，因此在完全修习二资粮的相续中能生起与彼障碍相违的对治力，而对治力完全生起也需要二资粮圆满，如是则完全对治能完全断除障碍。因此，二资粮圆满和完全对治断除完全所断，从而断除一切障碍，这就是誓愿圆满的标准。
那么，若断障后能住于法性的法身而不动摇地以色身利益他人，为何未断障时不能如此行呢？有些人说是被障碍所障而阻止了这种行为，但我认为即使未断障，入于法性的法身也不是不做色身的事业，因为无论是否断障，法性法身都同样不可分割，这种情况是不可思议的。
那么，若有人想：众生应该是誓愿已圆满，因为众生的法性法身能做誓愿圆满的事业。这种推论没有必然联系，因为以"法性法身做誓愿圆满的事业"这一理由，不能证成众生这一有法能做誓愿圆满的事业。
那么，有人可能认为：此处所说的誓愿圆满者是有法，应是由某众生完成修行所圆满的，而入于法性的法身已经实现了誓愿，故不能充当修道者的誓愿圆满。对此解释如下：遍及修道菩萨相续的法性身所圆满的誓愿，不可能由菩萨自相续作为自己的圆满；而且修道的菩萨在十地金刚喻定时已灭，这个菩萨怎么可能有誓愿圆满呢？
那么，有人可能认为：说菩萨圆满誓愿只是言语而已，实际上他不能圆满誓愿。了义而言，虽然菩萨自身不能获得与自相续相应的圆满誓愿，但菩萨的法性身本来就有圆满誓愿，它被多种障碍所覆盖，而获得力量的菩萨能去除这些障碍，此时所断障碍的灭尽和能断的菩萨的消失是同时的，譬如从摩擦两木生火，木头烧尽和火熄灭二者同时。如是所谓"大菩萨们圆满誓愿而正等正觉"，是依世间容易理解的名言而说的。


 །ལུགས་འདི་ནི་ངེས་དོན་ལ་ཞིབ་པར་བརྟགས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་བ་ངན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་རེ་ཀན་གྱི་གསང་ཡིན་ནོ། ། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱས་པའི་ཚད་ནི། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་གང་ལ་སྣང་དུ་རུང་བའི་གདུལ་བྱ་དེ་ལོངས་སྤྲུལ་གང་རུང་གི་གཟུགས་སྐུ་མཆོག་དམན་གྱི་སྐུ་བལྟ་བར་དབང་བའི་སྨིན་པ་ཤ་སྟག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་སྐུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་འཁོར་དུ་འབྱུང་ལ། དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་དེ་དེའི་འཁོར་དུ་མི་འབྱུང་བ་ནི་སྨིན་པའི་ཚད་ཡིན་ནོ། ། ཞིང་སྦྱངས་པའི་ཚད་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཟབ་པའི་སྐུ་གཉིས་པོ་དང་སྐུ་གསུམ་པོ་དེ་གང་དུ་བཞུགས་པའི་ཞིང་དེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྡུས་པའི་ཞིང་མ་ཡིན་པར་ཡེ་ཤེས་ལས་གྲུབ་པའི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཞིང་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཞིང་སྦྱངས་པའི་ཚད་ཡིན་ནོ། །
一切智摄佛现观之义
གསུམ་པ་རྣམ་མཁྱེན་ལའང་། དྲི། ལན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བོས་ནས། རྒྱུ་མཚན་
4-30b
ཅིའི་སླད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བསྡུས་པ་ལགས། ཞེས་དྲིས་པའོ། །
གཉིས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་ཞེས་བོས་ནས། རྣམ་པ་སྟེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་གང་དག་དང་། རྟགས་སམ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་གང་དག་དང་། རྒྱུ་དང་མཚན་མའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་གང་དག་གིས་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་བརྗོད་པའི་དོན་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་གནས་ཚུལ་དུ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་ལས། སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་རྟགས་དེ་དག་དང་མཚན་མ་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེས་ན་རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ཞེས་བྱའོ་ཞེས་རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་སླད་དྲིས་པའི་ལན་དུ་གསུངས་སོ། །
立小品般若经出处
གཉིས་པ་བསྡུས་པའི་ཁུངས་དགོད་པ་ནི། ཡུམ་བར་མ་ལས་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མདོར་བསྡུས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟར་གསུངས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་བསླབ་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེར་ཕྱིན་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སོགས་ཁོངས་ནས་རང་རྒྱལ་གྱི་སར་བསླབ་འདོད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སར་བསླབ་འདོད་ཀྱིས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་བསླབ་དགོས་པར་གསུངས་སོ། །
立大般若经出处
གསུམ་པ་རྒྱས་པའི་ཁུངས་དགོད་པ་ནི། རྒྱས་པ་འབུམ་པ་ལས་ཀྱང་དོན་འདི་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །
决定三摄
གསུམ་པ་སྡུད་བྱེད་གསུམ་ངོས་བཟུང་བ་ནི། སྡུད་བྱེད་མཁྱེན་པ་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་ལ་གཞི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། དམིགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་རྣམ་པ་མི་རྟག་
4-31a
པ་ལ་སོགས་བཅུ་དྲུག་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྒོམས་པས་འབྲས་བུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་བཟློག་པ་སྟེ་སྤངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ནི་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མ་བྱས་པར་ཡང་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཡུལ་བརྟེན་པར་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སེམས་ཅན་འཁོར་དུ་མ་བསྡུས་པ་སྡུད་པ་དང་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་སྨིན། སྨིན་པ་གྲོལ། གྲོལ་བ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།

这些是用于人这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
此宗义是详细观察了义后的成立宗旨，对于恶缘者而言是难以理解的秘密。成熟众生的标准是：凡能见色身的所化众生都成为有资格见殊胜或低劣的受用身或化身的成熟者，这些人出现在这两种身的眷属中，而不是如此的则不出现在其眷属中，这是成熟的标准。清净佛土的标准是：法性身及与之相应的深奥二身或三身所住的佛土，不是由业和烦恼所摄的佛土，而是由智慧所成的完全清净佛土，这是清净佛土的标准。
一切智摄佛现观之义
第三一切相智也分为问、答两部分：
第一，称呼"世尊"后问道：由何原因一切相智摄集如来、阿罗汉、正等正觉佛的现证？
第二，称呼"须菩提"后答道：如来以分别智通达诸法的体性相、标志或果相、因与相的体性，以及诸法所详述的义理中有无的实际情况，因此如来阿罗汉正等正觉佛的一切现证是由一切相智所摄集。这是对"由何原因"问题的回答。
立小品般若经出处
第二，陈述摄集的出处：如中品般若所说，在《八千颂般若》中也如是说："欲学声闻地者也应学般若波罗蜜多。"等等，包括欲学独觉地和欲学如来地者也应学般若波罗蜜多。
立大般若经出处
第三，陈述广说的出处：《十万颂般若》中也广说此义。
决定三摄
第三，确定三能摄：在能摄的三智中，基智以所缘色等法、行相无常等十六为对象而修习，果是断除五蕴我执的迷惑。道智是缘三乘一切出离道，行相是不在未完成圆满、成熟、清净三者前现证真实如是性的对境依止的智慧，其作用的果是将未摄眷属的众生摄集，以及通过等摄的成熟，成熟后解脱，解脱后究竟的有作用者。


 །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་རྣམ་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་འབྲས་བུས་ནི། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་དོན་དམ་བདེན་པ་མི་བསླུ་བར་རྟོགས་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ལེན་པ་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉིད་སྤངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཐུ་ཡིན་ནོ། །
结行
བཞི་པ་དེ་དག་གི་དོན་བསྡུ་བ་ནི། མཁྱེན་གསུམ་གྱིས་འཕགས་བཞིའི་མངོན་རྟོགས་བསྡུས་པ་དེ་ལྟ་བས་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འདིས་ནི། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལས་འབྱུང་བའི་མངོན་རྟོགས་ཕྱོགས་རེ་བ་མ་བསྡུས་པར་མངོན་རྟོགས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གཞི་དང་གཉེན་པོ་དང་རྣམ་པ་མཐའ་དག་བསྡུས་པས་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རིལ་པོ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མཁྱེན་གསུམ་གྱིས་སྲས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་
4-31b
འདི་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཞེས་པ་ནས་བཟུང་། འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་བར་ནི་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་བརྒལ་ལན་དུ་ངེས་པ་གཞུང་དོན་དུ་གནས་སོ། །
所着论之疏
གཉིས་པ་བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་གཞན་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་དགོས་འབྲེལ་བཤད་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས་ལས།
总义
དང་པོ་ནི། རྗེ་བཙུན་གྱིས་དངོས་སུ་མཆོད་པར་བརྗོད་ནས་བརྩམ་པར་དམ་བཅའ་བ་དགོས་འབྲེལ་གྱིས་འཇུག་ཐབས་སུ་བྱས་ཏེ་འཇུག་ཡུལ་བསྟན་བཅོས་དངོས་ལ་འཕྲོད་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་བསྟན་བཅོས་འདིས་མདོའི་དོན་གྱི་བཤད་ཐབས་སུ་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་གྱིས། མདོའི་དོན་བཤད་ཐབས་ཡན་ལག་རྣམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས་བརྒྱུད་པའི་མན་ངག་ཡིན་ཏེ། རྣམ་བཤད་རིགས་པ་ལས། གང་ཞིག་བདག་ལས་བློ་དམན་ཞིང་། །མདོ་རྣམས་འཆད་འདོད་དེ་དག་ལ། །མན་ངག་ཅུང་ཟད་སྦྱིན་པར་བྱ། །དགོས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་བཅས་དང་། །ཚིག་དོན་བཅས་དང་མཚམས་སྦྱོར་བཅས། །བརྒལ་ལན་བཅས་ཏེ་བསྙད་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པས་ལ། དེ་དག་གི་བཤད་ཐབས་ཀྱི་གོ་རིམ་ནི། རྣམ་བཤད་རིགས་པ་ལས། མདོ་དོན་ཆེ་བ་ཉིད་ཐོས་ནས། །ཉན་པ་དང་ནི་འཛིན་པ་ལ། །ཉན་པ་པོ་དེ་གུས་བྱེད་པས། །ཐོག་མར་དགོས་པ་བརྗོད་པར་བྱ། །དགོས་པའི་དོན་ནི་བསྡུས་དོན་ལས། །དེས་གྲུབ་དེ་ནི་ཚིག་དོན་ལས། །གོ་རིམ་རིགས་པ་སྔ་ཕྱི་དག །མི་འགལ་བ་ནི་གཉིས་ལས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ན། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དང་པོར་དགོས་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ནས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་
4-32a
དོན་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ནས་ཚིག་དོན་དག་བཀྲོལ་ཏེ་བཤད་པ་དང་། གོ་རིམ་མི་འཁྲུགས་པར་མཚམས་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་དང་། བརྒལ་ལན་ལ་ནི་རིགས་པ་དང་མི་འགལ་བའི་བརྒལ་ལན་དང་། སྔ་ཕྱི་མི་འགལ་བའི་བརྒལ་ལན་ནོ། ། དོན་དེས་ན་ཉི་སྣང་དང་བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་ལས་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་བརྒལ་ལན་དགོས་འབྲེལ་གྱི་འོག་ཏུ་གསུངས་པ་དང་། པཎྜི་ཏ་ཀུ་མཱ་རིས་ཀྱང་། བསྟན་བཅོས་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དམ། །ཡང་ན་ལས་ནི་འགའ་ཞིག་ལ། །ཇི་སྲིད་དགོས་པ་མ་བརྗོད་པར། །དེ་སྲིད་དུ་ནི་སུས་འཛིན་ཅེས། །ཞེས་པ་དོན་ལ་ཞུགས་པར་གཟིགས་ནས་འགྲེལ་ཆེན་དུ་དགོས་འབྲེལ་གྱི་གོང་དུ་མཆོད་བརྗོད་ལ་བཤད་པ་ཟུར་ཙམ་ཡང་མ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འགྲེལ་ཆེན་ལས་དགོས་འབྲེལ་གྱིས་དགོས་དོན་དང་། ལུས་རྣམ་གཞག་གིས་བསྡུས་དོན་དང་། ཡན་ལག་རྒྱས་བཤད་ཀྱིས་ཚིག་དོན་སྟོན་པར་གསུངས་ལ། མཚམས་སྦྱར་དང་བརྒལ་ལན་ནི་སྐབས་དང་སྐབས་རྣམས་སུའོ། །འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་རྒྱན་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ཊཱི་ཀ་འདི་ཉིད་དུའང་དེ་ལྟར་བཤད་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་རང་རང་གི་སྐབས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
一切相智是缘一切法无生而通达无生行相的所依，其果是：尽虚空界不间断利益众生，通达真实边际即不欺诳的胜义谛，以及断除无明取与无漏住类一切习气的连结，这是一切相智功德的威力。
结行
第四，总结上述义理：三智摄集四圣的现证，因此此《现观庄严论》摄集了佛母所出的一切现证而非片面的现证。这也是因为摄集了基、对治和一切行相，所以完整地宣说了整体现证，因为三智摄集了一切佛子的现证。如是这种方式是合理的。从上文"此颂"开始至"是合理的"之间，是作为礼敬偈的问答确定为论文内容。
所着论之疏
第二，为使他人入于所著论典而解说必要关联，分为总义与词义二者。
总义
第一，尊者直接宣说礼敬后发誓著述，以必要关联作为入论方便，是令入于所入对象论典本身的依止。那么，此论如何用作解释经义的方法呢？法友论师说，以五支分解释经义的方法是从尊者本人传承的口诀，如《解释分类》中说："对于那些智慧不如我而想解释诸经的人，我将略施口诀。应当以具必要、具摄义、具词义、具联系和具问答来解说。"这些解释方法的次第，如《解释分类》中说："听闻经义的殊胜性后，为使听闻和受持的听众生起恭敬，首先应说明必要。从摄义了解必要，从词义了解摄义，次第合理性和前后无矛盾是从这两者得知的。"因此，论典首先说明必要，然后摄略阐述论义，接着解析词义加以解释，不错乱地联系次第加以解释，最后以不违理的问答和不前后矛盾的问答进行问答。
因此，《现观光明》和《八千颂大疏》中将礼敬偈的问答置于必要关联之后，而学者库玛拉也看到"对于一切论典或某些工作，只要没有说明必要，谁会受持呢？"这句话的含义，所以在《大疏》中连一点解释礼敬偈的内容都没有放在必要关联之前。因此，《大疏》中以必要关联说明必要义，以科判说明摄义，以详细支分说明词义，而联系和问答则在各章节中进行。这是以《庄严论》为例而解说的，在此注释中也将在各自的地方应用这些解释方法的支分。


 ། དེ་ནས་དགོས་པ་ཉིད་ལ་དགོས་འབྲེལ་བཞིའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ལ། འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་ངེས་པར་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ན་དགོས་འགྲེལ་ངག་གི་དགོས་པར་འདོད་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་སོགས་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ན་དགོས་འབྲེལ་ངག་གི་དགོས་པར་འདོད་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་བདེ་བྱེད་དགའ་བ་སོགས་གཞུང་མཛེས་བྱེད་ཁོ་ན་དགོས་འབྲེལ་ངག་གི་དགོས་པར་འདོད་པ་དང་། བུདྡྷ་ཤྲཱིས་ནི་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པ་དང་ངེས་པ་བསྐྱེད་པ་
4-32b
དང་གཞུང་མཛེས་པར་བྱེད་པ་གསུམ་ག་ཡང་དགོས་འབྲེལ་ངག་གི་དགོས་པར་བཞེད་ལ། དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཚད་ལྡན་གྱི་ལུགས་ཁོ་ནའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཡིན་པས་ནོངས་པ་མེད་དོ། ། ཁོ་བོས་ནི་དགོས་པའི་དོན་ལ་འདི་ལྟར་དུ་འཐད་པར་མཐོང་སྟེ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཀླད་དུ་དགོས་པ་སྨོས་པས་དོན་གཉེར་གྱི་སྐྱེས་བུས་བསྟན་བཅོས་དེ་དོན་དུ་གཉེར་གཞིའི་བསྟན་བཅོས་དེར་རིག་ནས་གུས་པས་ལེན་ཅིང་འཛིན་པའི་ཆེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ་ལོག་པར་མི་རྟོག་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པས་སོ། །ཉིང་དགོས་ནི། དགོས་པ་དེ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་བསྟན་བཅོས་ལེན་པ་ནི་དེ་ཡིན་ལ། དེའི་དོན་དུ་དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་བཀོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། འབྲེལ་བ་དང་ནི་རྗེས་མཐུན་ཐབས། །སྐྱེས་བུའི་དོན་ནི་རྗོད་བྱེད་ངག །ཡོངས་བརྟགས་དབང་དུ་བྱས་ཡིན་གྱི། །དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་བྱ་མིན། །ཅེས་སོ། ། འདི་ལ་འགའ་ཞིག་དགོས་པ་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་དགོས་མེད་སོགས་ཀྱི་ལོག་རྟོག་བཟློག་ནུས་ན། ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ཅན་གྱི་ཚད་མ་མེད་པར་ཡང་དགོས་པ་ཡོད་པར་ཚད་མས་ངེས་པ་དང་། དེ་ལྟར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པ་ལྟ་བུའི་བློ་ཡང་དག་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་དགོས་པ་རྐྱང་པ་བརྗོད་པས་ཆོག་པའི་ཕྱིར། རྟགས་དཔེར་བརྗོད་མི་དགོས་པར་ཐལ་ཟེར་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མ་གོ་བ་ཡིན་ཏེ། དགོས་འབྲེལ་སོགས་ཀྱི་ངག་བཀོད་པས་ནི་ལོག་རྟོག་སེལ་བར་ནུས་པ་དེ་གཞལ་བྱ་གནས་གསུམ་པར་འཕོ་བ་ན་ལུང་ཚད་མར་ཁས་ལེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་འགའ་ཞིག་དགོས་
4-33a
འབྲེལ་གྱི་ངག་བཀོད་པ་ཙམ་གྱིས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་དོན་ལ་ངེས་རྟོགས་ཀྱི་ངེས་ཤེས་མི་སྐྱེ་བར་ཐལ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ངེས་རྟོགས་དེ་དང་དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་དེ་གཉིས་ལ་བདག་གཅིག་པའམ་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ། །དེས་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་མ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལུས་ལ་ཡོད་པའི་དགོས་འབྲེལ་བཞི་པོ་དེ་མདོར་བསྡུས་ནས་དགོས་འབྲེལ་ངག་གི་དགོས་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་རྒྱས་བསྡུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་མ་གཏོགས་བསྟན་བཅོས་ལུས་ལ་ཡོད་པའི་ངེས་པ་བསྐྱེད་བྱའི་གནས་དང་། ལུས་ཅན་ངག་གི་དགོས་འབྲེལ་ལ་ཡོད་པའི་ངེས་པ་བསྐྱེད་པའི་གནས་གཉིས་ཁྱད་པར་མེད་པས་དེ་དག་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་མེད་བརྩི་བ་ནི་མཚར་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཡུམ་བསྡུས་པ་དང་པོར་བསྟན་ནས་ཡུམ་རྒྱས་པ་ལ་ངེས་པ་བསྐྱེད་པ་ན་དེས་དེ་ལ་ངེས་རྟོགས་ཀྱི་ངེས་པ་བསྐྱེད་མི་ནུས་པར་ཐལ། ཡུམ་རྒྱས་པའི་ངེས་རྟོགས་དེ་དང་། ཡུམ་བསྡུས་པའི་ངེས་རྟོགས་དེ་གཉིས་བདག་གཅིག་པའམ་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་སོ། ། ཡང་ཇི་སྐད་དུ། གང་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དོན་གཉེར་ནི། །ཐེ་ཚོམ་ལས་ཀྱང་འཇུག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པས། དོན་འགྱུར་གྱི་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལའང་ལ་ལ་དག་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ན། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བ་ལ་དགོས་པ་བརྗོད་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་མེ་བུས་ཤིག །འབྲས་འཚེད་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ། མེ་བུས་ན་འབྲས་ཚོས་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
然后，从四种必要关联方面解说必要本身：在印度，有人认为只有产生确定是必要关联语句的必要；法胜论师等认为只有产生疑惑是必要关联语句的必要；婆罗门善作欢喜等认为只有使著作美观是必要关联语句的必要；而佛智认为产生疑惑、产生确定和使著作美观这三者都是必要关联语句的必要。随从这些任何一种观点都没有区别，因为这些都是追随权威传统，所以无过失。
我认为对必要的义理如此合理：在著作开头说明必要，是为了使求义者了解此著作是他所求的著作，从而恭敬地受持，且有使人不对清净著作产生邪解的必要。胜必要是：依靠听闻该必要，具有正理的人接受著作，为此目的而安立必要关联语句，如《释量论》所说："为了关联、相顺方法和表述人之目的的语句，是依照全面考量而说，而非依据其他。"
对此，有人说：若仅仅说明必要就能遣除无必要等错解，那么没有具三相因的量也能确定有必要，这样的话，对于产生如了解声音无常等正确认识，也只需说明必要即可，因而不需说明因和喻，这是不理解原因的。设置必要关联等语句能遣除错解，这是对于所量转为第三品类时承许教证为量而言的。
又有人说：仅仅安立必要关联语句不能对著作所诠义生起决定了解的定解，因为著作的决定了解与必要关联语句二者之间不存在同一或因果关系。这也是不理解原因，因为将著作本体上的四种必要关联略摄为必要关联语句的必要，除了广略的差别外，著作本体上需要产生确定的处所和语句必要关联中产生确定的处所没有差别，因此计较它们之间有无关联是可笑的。例如，先示现略般若后对广般若生起确定，这与说"由此对彼不能生起决定了解的定解，因为广般若的决定了解和略般若的决定了解二者不存在同一或因果关系"相同。
又如所言："因为世间求义者，从疑惑也趣入故。"有人说这是为了生起向义疑惑而安立必要关联语句。对此，有人提出质疑：对于生起疑惑，说明必要是


 །དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་བྱ་བ་གང་བྱེད་པའི་དགོས་པས་ཉིང་དགོས་
4-33b
ཐོབ་པར་ངེས་པའི་རྟོགས་པ་སྔོན་སོང་དང་སྔོན་དུ་མ་སོང་བ་གཉིས་ཡོད་པ་ལ། སྔོན་སོང་ལྟར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དེ་བདེན་དུ་ཆུག་ཀྱང་དེ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བ་ལ་དགོས་པ་དེས་བརྩམས་པའི་བརྩམ་པ་ཉིང་དགོས་ཐོབ་མི་ཐོབ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས་འཇུག་པ་ན། བཟོད་ཐོབ་པར་ངེས་པའི་ཚད་མ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ན་དགོས་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཉིང་དགོས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་དགོས་འབྲེལ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་ལ། སྟོན་བྱ་ངག་ཙམ་དང་འབྲེལ་བའི་དགོས་འབྲེལ་བཞི་ནི། ངག་དེས་བསྟན་བྱའི་དོན་ནི་བརྗོད་བྱ། ངག་དེར་བསྟན་གྱིས་བརྗོད་དོན་རྟོགས་པ་དགོས་པ། དགོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་བུའི་དོན་གྲུབ་པ་དེ་ཉིང་དགོས། ཉིང་དགོས་དགོས་པ་དང་འབྲེལ། དགོས་པ་དགོས་པའི་འབྲེལ་བ་ངག་ཏུ་འབྲེལ་བ་ནི་འབྲེལ་བའོ། །སྟོན་བྱ་དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་དང་འབྲེལ་བའི་དགོས་འབྲེལ་བཞི་ནི། བསྟན་བཅོས་ལུས་ལ་གནས་པའི་དགོས་འབྲེལ་བཞི་པོ་དེ་དགོས་འབྲེལ་ངག་གི་བརྗོད་བྱ། དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་ལ་དགོས་འབྲེལ་ཡོད་པ་ཐོག་མར་གོ་བ་དེ་དགོས་པ། གོ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དཔྱོད་ལྡན་བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཉིང་དགོས། ཉིང་དགོས་དགོས་པ་དང་འབྲེལ། དགོས་པ་དགོས་འབྲེལ་ངག་དང་འབྲེལ་བ་ནི་འབྲེལ་བའོ། །སྟོན་བྱ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་ལ་ཡོད་པའི་དགོས་འབྲེལ་བཞི་ནི། མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྒྱན་གྱི་བརྗོད་བྱ། རྒྱན་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་བརྒྱད་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པ་དེ་རྒྱན་གྱི་དགོས་པ། རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་སྐུ་ཐོབ་པ་དེ་རྒྱན་གྱི་ཉིང་དགོས། ཉིང་དགོས་དགོས་པ་ལས་བྱུང་། དགོས་པ་རྒྱན་ལས་བྱུང་བ་དེ་འབྲེལ་བའོ། ། དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་དེ་ལ་དགོས་
4-34a
འབྲེལ་བཞི་པོ་དེ་དངོས་སུ་བསྟན་པར་འོས་པ་ལ་འབྲེལ་བ་དངོས་སུ་མ་བསྟན་པ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་དངོས་སུ་མ་བསྟན་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་བློ་གྲོས་ཀྱི་འཇུག་པ་རྩིང་གེར་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་བརྗོད་བྱ་དགོས་པ་ཉིང་དགོས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡིན་ན་དེ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་གསུམ་རིམ་བཞིན་བཀོད་པར་འབྲེལ་བ་དམིགས་རུང་དུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། ། འོ་ན་རྒྱན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་དགོས་འབྲེལ་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཅེ་ན། རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བརྗོད་བྱ་སྟོན་ཅིང་། གཞན་གྱིས་ནས། འགྱུར་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཉིང་དགོས་སྟོན་ལ། ཕྱིར་མན་ཆད་ཀྱིས་དགོས་པ་བསྟན་པ་དང་། འབྲེལ་བ་ནི་ཤུགས་ལས་རྟོགས་དགོས་པ་སྟེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། འབྲེལ་བ་ནི་དགོས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པར་མི་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་འབྱུང་ལ། ཡང་ན་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་པདྨའི་ངང་ཚུལ་གྱིས། འབྲེལ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ། །དངོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད། །འོན་ཀྱང་དེ་ནི་རྣམ་བཅད་ལས། །དོན་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། ། འདིར་ཆོས་སྤྱོད་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པའི་ཆོས་སྤྱོད་བཅུ་དེ་རྣམ་མཁྱེན་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་བཅུ་པོ་ཉིད་ལ་བཤད་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། དེ་ལ་འབྲས་བུ་བསྟན་པས་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་དང་པོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། ། འདིར་རྣམ་མཁྱེན་དང་ལམ་གཉིས་སུ་སྨོས་པའི་དགོས་པ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་
4-34b
ལ་སོགས་པའི་ལམ་ཞེས་བརྡ་སྦྱོར་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལས། སོགས་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་ཏེ། དཔེར་ན་དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྡུས་ནས་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་སོགས་མངོན་རྟོགས་བརྒྱད་པོ་དག་གི་དོན་ཚང་བར་སྔོན་མའི་དོན་བཞིན་ཡིན་ནོ།

 །དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་བྱ་བ་གང་བྱེད་པའི་དགོས་པས་ཉིང་དགོས་
4-33b
ཐོབ་པར་ངེས་པའི་རྟོགས་པ་སྔོན་སོང་དང་སྔོན་དུ་མ་སོང་བ་གཉིས་ཡོད་པ་ལ། སྔོན་སོང་ལྟར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དེ་བདེན་དུ་ཆུག་ཀྱང་དེ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བ་ལ་དགོས་པ་དེས་བརྩམས་པའི་བརྩམ་པ་ཉིང་དགོས་ཐོབ་མི་ཐོབ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས་འཇུག་པ་ན། བཟོད་ཐོབ་པར་ངེས་པའི་ཚད་མ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ན་དགོས་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཉིང་དགོས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་དགོས་འབྲེལ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་ལ། སྟོན་བྱ་ངག་ཙམ་དང་འབྲེལ་བའི་དགོས་འབྲེལ་བཞི་ནི། ངག་དེས་བསྟན་བྱའི་དོན་ནི་བརྗོད་བྱ། ངག་དེར་བསྟན་གྱིས་བརྗོད་དོན་རྟོགས་པ་དགོས་པ། དགོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་བུའི་དོན་གྲུབ་པ་དེ་ཉིང་དགོས། ཉིང་དགོས་དགོས་པ་དང་འབྲེལ། དགོས་པ་དགོས་པའི་འབྲེལ་བ་ངག་ཏུ་འབྲེལ་བ་ནི་འབྲེལ་བའོ། །སྟོན་བྱ་དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་དང་འབྲེལ་བའི་དགོས་འབྲེལ་བཞི་ནི། བསྟན་བཅོས་ལུས་ལ་གནས་པའི་དགོས་འབྲེལ་བཞི་པོ་དེ་དགོས་འབྲེལ་ངག་གི་བརྗོད་བྱ། དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་ལ་དགོས་འབྲེལ་ཡོད་པ་ཐོག་མར་གོ་བ་དེ་དགོས་པ། གོ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དཔྱོད་ལྡན་བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཉིང་དགོས། ཉིང་དགོས་དགོས་པ་དང་འབྲེལ། དགོས་པ་དགོས་འབྲེལ་ངག་དང་འབྲེལ་བ་ནི་འབྲེལ་བའོ། །སྟོན་བྱ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་ལ་ཡོད་པའི་དགོས་འབྲེལ་བཞི་ནི། མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྒྱན་གྱི་བརྗོད་བྱ། རྒྱན་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་བརྒྱད་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པ་དེ་རྒྱན་གྱི་དགོས་པ། རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་སྐུ་ཐོབ་པ་དེ་རྒྱན་གྱི་ཉིང་དགོས། ཉིང་དགོས་དགོས་པ་ལས་བྱུང་། དགོས་པ་རྒྱན་ལས་བྱུང་བ་དེ་འབྲེལ་བའོ། ། དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་དེ་ལ་དགོས་
4-34a
འབྲེལ་བཞི་པོ་དེ་དངོས་སུ་བསྟན་པར་འོས་པ་ལ་འབྲེལ་བ་དངོས་སུ་མ་བསྟན་པ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་དངོས་སུ་མ་བསྟན་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་བློ་གྲོས་ཀྱི་འཇུག་པ་རྩིང་གེར་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་བརྗོད་བྱ་དགོས་པ་ཉིང་དགོས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡིན་ན་དེ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་གསུམ་རིམ་བཞིན་བཀོད་པར་འབྲེལ་བ་དམིགས་རུང་དུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། ། འོ་ན་རྒྱན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་དགོས་འབྲེལ་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཅེ་ན། རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བརྗོད་བྱ་སྟོན་ཅིང་། གཞན་གྱིས་ནས། འགྱུར་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཉིང་དགོས་སྟོན་ལ། ཕྱིར་མན་ཆད་ཀྱིས་དགོས་པ་བསྟན་པ་དང་། འབྲེལ་བ་ནི་ཤུགས་ལས་རྟོགས་དགོས་པ་སྟེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། འབྲེལ་བ་ནི་དགོས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པར་མི་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་འབྱུང་ལ། ཡང་ན་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་པདྨའི་ངང་ཚུལ་གྱིས། འབྲེལ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ། །དངོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད། །འོན་ཀྱང་དེ་ནི་རྣམ་བཅད་ལས། །དོན་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། ། འདིར་ཆོས་སྤྱོད་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པའི་ཆོས་སྤྱོད་བཅུ་དེ་རྣམ་མཁྱེན་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་བཅུ་པོ་ཉིད་ལ་བཤད་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། དེ་ལ་འབྲས་བུ་བསྟན་པས་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་དང་པོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། ། འདིར་རྣམ་མཁྱེན་དང་ལམ་གཉིས་སུ་སྨོས་པའི་དགོས་པ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་
4-34b
ལ་སོགས་པའི་ལམ་ཞེས་བརྡ་སྦྱོར་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལས། སོགས་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་ཏེ། དཔེར་ན་དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྡུས་ནས་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་སོགས་མངོན་རྟོགས་བརྒྱད་པོ་དག་གི་དོན་ཚང་བར་སྔོན་མའི་དོན་བཞིན་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
那是不正确的。一般来说，做任何事情时，为了实现目的而获得终极目的，有两种情况：前行了解和未前行了解。如果是前行了解，那么即使你的观点是正确的，但对于那些未前行了解的人，由于怀疑该目的所发起的行动能否达成终极目的而开始行动时，当生起确定能获得忍的量时，他们就会为了目的而行动，并获得终极目的。
现在，关于各种目的关联的本质的确认：与所诠显的语言相关的四种目的关联是：该语言所诠显的内容是所诠；通过该语言了解所诠内容是目的；依靠目的而成就人的利益是终极目的；终极目的与目的相关，目的与语言相关，这就是关联。
与诠显目的关联的语言相关的四种目的关联是：存在于论著本体的四种目的关联是目的关联语言的所诠；依靠目的关联的语言，首先理解论著本体具有目的关联，这是目的；依靠理解而使具智慧者趋入论著，这是终极目的；终极目的与目的相关，目的与目的关联语言相关，这是关联。
存在于论著本体的四种目的关联是：八种现观是《现观庄严论》的所诠；依靠《庄严论》轻易了解八种事，这是《庄严论》的目的；依靠了解而获得法身，这是《庄严论》的终极目的；终极目的从目的而生，目的从《庄严论》而生，这是关联。
关于目的关联的语言，应当直接宣说这四种目的关联，但为何关联没有直接宣说？主张不直接宣说的那些人，其智慧活动仅限于粗浅之处。因为凡是具有所诠、目的、终极目的三者的，必定具有关联，且依次陈列这三者时，关联就已明确成立了。
那么，《庄严论》的这两个偈颂如何阐明目的关联呢？前两句阐明所诠，从"为了"到"转变"阐明终极目的，从"因此"以下阐明目的，而关联则需从含义中理解。如《大疏》中说："关联不应与目的分开宣说，因为没有果。"或者如伟大的莲花性相所说："虽然直接表达关联的词语不存在，但从排除法中，可以通过意义来获得。"
这里的"十种法行的本体"中的十种法行，必须解释为表征遍智的十法，如《大疏》中说："此处，通过宣说果使追求菩提的菩萨发心等，为了使他们全面了解一切相，首先宣说一切相智。"
此处提到遍智和道两者的目的是：应当使用"一切相智等道"这样的表述方式，但略去"等"字不显现，例如用"和"字来包含，道智等八种现观的意义都完整，如前文所述。


 །སྟོན་པས་འདི་ལ་བཤད་པ་གང་། །ཞེས་པ་ལས་འཕྲོས་ནས་འགྲེལ་པར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་གསུམ་སོགས་ཞེས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དོན་འདིར་བཤད་ཅེས་པ་དང་། གོང་དུ། རྣམ་པ་ཀུན་ལྡན་སྣ་ཚོགས་འདི་གསུངས་པ། །ཞེས་པས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་བའང་ལུགས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཅིང་། འཕགས་པའི་ཉི་སྣང་དང་། སློབ་དཔོན་གྱི་འགྲེལ་ཆེན་གཉིས་ཀར་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་བརྒལ་ལན་དགོས་འབྲེལ་གྱི་འོག་ཏུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེས་ན་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཆོད་བརྗོད་ཀྱིས་མདོའི་གླེང་གཞིའང་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དར་ཊཱིཀ་ཏུ་མཆོད་བརྗོད་དང་གླེང་གཞི་སྦྱོར་བ་མི་འཐད་དེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་གླེང་གཞིའི་བཤད་པ་གཞན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་རང་གར་རོ། ། དེ་ལྟར་དགོས་སོགས་ཆོས་བཞིར་གྲངས་ངེས་སམ་ཞེ་ན། གྲངས་ངེས་པའི་ཚུལ་ལ། ལོག་རྟོག་བསལ་བྱ་བཞིར་གྲངས་ངེས་པ་ལས་སེལ་བྱེད་དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་བཞིར་གྲངས་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་ལས། དེ་བས་ན་འདུལ་བའི་མདོ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པར་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྙད་དོ། །འབྲས་བུ་མེད་པར་དོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་བརྗོད་དོ། །ཐབས་མེད་པར་དོགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འབྲེལ་བ་བཤད་དོ། །འདོད་པའི་དོན་
4-35a
བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགོས་པའི་དགོས་པའང་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་བསྟན་བྱའི་དགོས་འབྲེལ་བཞི་པོ་དེ་ལ་ཞེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དགོས་སོགས་གཞན་གསུམ་པོ་དེ་བརྗོད་བྱ་ལས་རྫས་ཐ་དད་པ་མིན་པ་དང་། དགོས་པ་དེ་བརྗོད་བྱ་དང་འབྲེལ་བ་གཉིས་ལས་རང་གི་ངོ་བོ་རྫས་ཐ་དད་པ་མིན་ལ། ཉིང་དགོས་དང་དགོས་པ་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་རང་གི་ངོ་བོར་རྫས་གཅིག་པར་རུང་བ་མིན་ཏེ། དགོས་པ་དང་ཉིང་དགོས་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་ཀྱི་དགོས་སོགས་ཆོས་བཞི་ནི་དོན་སྟེང་དུ་གྲུབ་པའི་དགོས་སོགས་བཞི་པོ་དེ་སྐྱེས་བུའི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་རྫས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ལ། བློའི་སྟེང་གི་དགོས་སོགས་བཞི་པོ་དེ་སེལ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ངོ་བོའང་མེད་དོ། །དོན་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ནི་བརྗོད་པར་རུང་བའང་མིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དཀའ་དང་མི་ནུས་འབྲས་མེད་ཕྱིར། །རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་བྱ་མིན། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། །
词义
གཉིས་པ་ཚིག་དོན་ལ། མཚམས་སྦྱར་བ། རྩ་བ། འགྲེལ་པའོ། །
དང་པོ་ནི། སྐྱེ་བོ་ངན་པ་བློ་གྲོས་དམན་པ་དག་གིས་འདི་ལྟར་སེམས་པར་བྱེད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱས་པ་དང་འབྲིང་དང་མདོར་བསྡུས་པ་ལ་དད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བཞེད་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུམ་རྒྱས་པ་དེ་དང་འབྲིང་བསྡུས་དེ་ལས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་རིམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་མཐའ་དག་གསལ་བར་མཛད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལས་གཞན་པ་སླར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་རང་འཕགས་པ་མ་རྒྱལ་བ་ལས་རྒྱལ་བ། བྱམས་པས་ཀྱང་མངོན་རྟོགས་བརྒྱད་པོ་དེ་བསྟན་པ་ལ་དོན་ཅི་ཞིག་ཡོད་སྙམ་དུ་དོགས་
4-35b
པ་བཟང་པོ་མིན་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། རྗེ་བཙུན་གྱིས་རྒྱན་མཛད་པའི་ཐོག་མར་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་དང་ལྡན་པ་དག་དོན་བཞི་ལ་དོན་འགྱུར་གྱི་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་གསུངས་པའི་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་བསྟན་བཅོས་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་དང་། དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་དང་། འབྲེལ་བ་སྟེ་བཞི་པོ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ་རྣམས་དང་པོར་གསུངས་པ་ནི་འདི་སྟེའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
从"教师对此所作的解释"引申，在注释中："世尊通过三种神变等"的方式所作的教示，此处将解释其意义。上文中："具足一切相说此种种"也与"世尊以三种神变引导一切众生"相结合，这是依据传统的。在圣者《现观光明》和论师的《大疏》两者中，都是在目的关联之后阐述礼赞的问答。因此，论著的礼赞也阐述了经典的序分。在《达尔注》中说礼赞与序分不相合是不合理的，因为论师在别处解释了序分，这纯粹是自己的说法。
那么，这样的必要等四法是否数量确定？关于数量确定的方式，是基于需要消除的四种邪见而确定目的关联语句为四种。如《广释》中说："因此，为了消除对律经中无所诠的疑虑而陈述所诠；为了排除无果的疑虑而陈述目的；为了消除无方法疑虑而解释关联；为了成就所欲之义而也说明目的的目的。"
如此，就依据对所诠四种目的关联的执着而言，其他三种目的等与所诠在实体上并不相异；目的与所诠和关联二者相比，其自体在实体上也不相异；但终极目的与目的两者彼此在自体上不能是实体同一，因为目的与终极目的二者是因果关系。实际的必要等四法，是在事物上成立的四种必要等，由成就人的事业的特点，其自体在实体上是相异的；而在心识上的四种必要等，因为是遣余的本质，所以也无自体。实际的所诠甚至不能被表达，如所说："因难、不能及无果，自相不是所诠义。"
词义
第二，词义分为：承接、根本颂、注释。
第一，承接：低劣者智慧浅薄的人们这样想："世尊具大悲心，为了利益信仰广、中、略三种形式的众生，不是已经在广、中、略三种《般若经》中清楚阐明了八种现观次第、般若波罗蜜多的一切义理吗？除此之外，为何还需要世尊胜过未胜声闻缘觉圣者的弥勒再宣说这八种现观？"为了消除这种不好的疑虑，尊者在造《庄严论》之初，对于具有慧眼者产生对四种意义的如理疑虑，作为引导所化众生趋入世尊大牟尼所宣说的佛母（般若经）的方便，尊者弥勒自己首先在这《现观庄严论》中阐述了所诠、目的、目的的目的以及关联这四种包含在本论中的内容。


 །
偈颂
གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་དེ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་ལམ་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡུམ་འདི་ལས་བཤད་པའི་བརྗོད་བྱ་གང་ཡིན་ནི་བསྟན་བཅོས་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་ཡང་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་པ་སོགས་གཞན་གྱིས་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་སྤྱོད་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བསྒྲུབ་པ་མདོའི་དོན་ཟབ་མོ་དྲན་པ་ལ་ཉེ་བར་བཞག་ནས་བསྒོམས་པ་ན་བྱང་སེམས་བློ་དང་ལྡན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ན་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པའོ། །དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་རིམ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གསུམ་གྱི་དོན་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་དུ་བསྟན་བཅོས་འདི་རྩོམ་པ་ནི་དགོས་པ་ཡིན་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །
注释
གསུམ་པ་ལ་བཞི། བརྗོད་བྱ། འབྲེལ་བ། ཉིང་དགོས། དགོས་པ་བཤད་པའོ། །
说所诠
དང་པོ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ལམ་སྟེ། དེས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལྷག་མ་བདུན་པོ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་མཚོན་པར་
4-36a
བྱས་ནས་བསྒྲུབ་པ་ལ་ལྷུར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། ཆོས་གནང་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཏེ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ལ་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་མཛད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ལས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ཀྱིའང་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ནོ། །
说关联
གཉིས་པ་ནི། རྗོད་པར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་འདི་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བརྒྱད་དག་ཐབས་དང་ཐབས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་འབྲེལ་བར་རྗེ་བཙུན་གྱིས་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །
说极需
གསུམ་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་པ་ལས་ཅིག་ཤོས་ཉན་རང་གི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དགྲ་བཅོམ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ལ་གོམས་པར་མ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་མ་མྱོང་བའི་ཆོས་སྐུ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཐབས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། གཞན་གྱི་དྲིང་ཅི་ལའང་མ་རག་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཆས་པ་དག་ཁོ་ནས་ཚོགས་གཉིས་གོམས་པའི་མཐུས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བློ་ལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས་བཞག་པའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་ཡང་དག་པ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོའི་དོན་མ་ལུས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་
4-36b
པ་སྒྲུབ་པ་ལ་འདོམས་པའི་གདམས་ངག་གི་བརྗོད་བྱ་ཆོས་སྤྱོད་བཅུ་བསྒྲུབ་པའི་དྲན་པ་ལ་ལེགས་པར་བཞག་ནས་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུའི་རྟོགས་པའི་རིམ་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་སྟེ་ཉིང་དགོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
说所需
བཞི་པ་ནི། དགོས་པའི་དགོས་པ་དེ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་པོས་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོའི་དོན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་སྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་བརྒྱད་དོན་བདུན་ཅུ་དང་བཅས་པ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་རྒྱན་འདི་བརྩམས་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
偈颂
第二：以一切相智为标志的八种现观，显示成佛之道，这是如来在此佛母中所解释的内容，也是《现观庄严论》的所诠。非外道等他人所能体验的，是具有十种法行本质的修行，忆念经中甚深义并修习时，具慧菩萨将见到法身，因此，这是目的的目的（终极目的）。由于如此次第成就菩提，需要轻易理解三种佛母的意义，为此而著此论，这是目的。
注释
第三分为四：解释所诠、关联、终极目的、目的。
说所诠
第一：一切相智是成佛之道，以它标示其余七种现观，致力于修持。基于此，世尊以三种神变——禅定神变、神通神变、教法神变，引导一切众生，在三种佛母中所宣说的内容，也是此论的所诠。
说关联
第二：能诠的此论与所诠的八事，以方法与所成就的方式成立，这是尊者所作的此论的关联。
说极需
第三：非外道，也非声闻缘觉阿罗汉等解脱贪欲者，凡未修习一切法无我者，无法通过闻所生等思维和修习所生的智慧次第而体验法身。然而，菩萨为了圆满成就自利利他，具足方法，不依赖他人而行走佛道，仅凭两种资粮的修习力而体验，以无分别智慧极其明晰地安立习气，从而正确如理忆念，在般若波罗蜜多经中的全部内容，即八种现观的自性，发菩提心、布施等的修行教授内容十种法行，善加安住念力而修习瑜伽时，通达法界遍行的特征，以极喜地等十地的了悟次第，将圆满现证一切相，这就是目的的目的，即终极目的。
说所需
第四：为了终极目的，行者渴望理解般若波罗蜜多经的内容，发菩提心和修持等八事七十义，使所化众生能够轻易了悟，这是著此《庄严论》的目的。


 །
说论所诠现观
གསུམ་པ་འཇུག་བྱ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་མངོན་རྟོགས་ཉིད་བཤད་པ་ལ་གསུམ། རྒྱས་པ་ལ་མོས་པའི་གང་ཟག་ལ་བརྒྱད་དུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ། བར་པ་ལ་མོས་པའི་གང་ཟག་ལ་དོན་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ། བསྡུས་པ་ལ་མོས་པའི་གང་ཟག་ལ་དོན་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལའང་བརྒྱད་དང་། དྲུག་དང་། གསུམ་དུ་ཕྱེ་བར་མཛད་པ་ནི་བསྡུ་སྒོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གྲངས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གསུམ་དུ་བཅད་པ་ཡིན་ལ། ཚིག་དོན་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་སྲོལ་ཐ་དད་པ་གསུམ་དུ་སོ་སོར་བཤད་པ་ནི་མིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་པའང་ཇི་སྐད་དུ། ཡུམ་ཀུན་ལའང་། །དོན་བསྡུས་དེ་ཙམ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །མདོར་ན་བརྒྱད་པོ་དེའི་དོན་གྱི་ཆ་རིམ་བཞིན་དུ་བསྡུས་ཚུལ་ལ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་
4-37a
ལས། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཞན་གཉིས་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཉིད་འཆད་པར་འགྱུར་གྱི། རེ་ཞིག་བསྡུས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཡང་བསྡུས་དོན་གསུམ་པོ་དོན་གཅིག་ན་དོན་བསྡུས་གཞན་ཞེས་པའི་དགོངས་པ་གང་དུ་བཙལ་ཞེ་ན། སྐབས་བརྒྱད་དུ་བཤད་པ་ལས། གཞན་དྲུག་དང་གསུམ་གྱིས་འཆད་ཅེས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། ཉི་སྣང་ལས། འདི་ནི་བཤད་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དུ་བསྡུས་ཚུལ་གསུམ་ཀ་ལའང་འཆད་བྱེད་དོན་བདུན་ཅུའི་སྒོ་ནས་འཆད་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །འགའ་ཞིག་ནི་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་སྨྲའོ། །དེས་ན་བསྡུས་དོན་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་མངོན་རྟོགས་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་ངེས་པ་དང་། གོ་རིམ་ངེས་པ་དང་། གྲངས་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པ་བཟུང་དགོས་སོ། །
求广义者说八支
དང་པོ་རྒྱས་པ་ལ་མོས་པའི་གང་ཟག་ལ་བརྒྱད་དུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
安立大义
དང་པོ་ལ་གསུམ། མཚམས་སྦྱར་བ། རྩ་བ། འགྲེལ་པའོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་འབྲེལ་བ་དང་ལ་སོགས་པས་དགོས་སོགས་ཆོས་བཞི་བསྙད་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ལུས་རྣམ་གཞག་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི། གདུལ་བྱ་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་ཉུང་ངུས་ཡུམ་དོན་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། འཆད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་པའི་ཡན་ལག་རྒྱས་པར་འཆད་པ་ནའང་གོ་རིམ་མི་འཛིངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པར་བྱ་བ་སླ་བར་གཟིགས་ནས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བཅོ་ལྔས་མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བསྟན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །
4-37b
འདིར་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་པ་དང་། གོང་དུ། བདེ་བླག་ཏུ་ནི་རྟོགས་པ་ཞེས། །ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཚིག་ཟློས་པར་གྱུར་པ་མིན་ཏེ། སྔ་མས་ནི་མདོའི་དོན་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་མས་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་དགོས་པའི་དོན་ཡིན་པས་ཟློས་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་གང་ལས་འཕྲོས་ཤེ་ན། སྟོན་པས་འདི་ལས་བཤད་པ་གང་། །ཞེས་པ་ལས་འཕྲོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་བཤད་པ་གང་ཞེས་པའི་བཤད་པ་དེ་རྣམ་མཁྱེན་ཁོ་ན་ཡིན་པ་སེལ་བའི་དོན་དུ་དེ་མ་ཐག །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ནི། །དངོས་པོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡང་དག་བཤད། །ཅེས་བརྒྱད་དུ་བཤད་དགོས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་དོན་ལའང་བརྗོད་པ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། མངོན་རྟོགས་ཤེས་རྒྱུད་རིམ་པ་སྟེ། །དངོས་པོ་བརྒྱད་ནི་བརྗོད་བྱ་ལ། །སྐབས་ནི་རྗོད་བྱེད་ཤཱནྟིས་གསུངས། །ཞེས་འབྱུང་ལ། འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་བརྒྱད་པོ་དེ་སྐབས་བརྒྱད་དུ་ཕྱེ་བ་དེའང་འཐད་པ་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ། ཉི་སྣང་དང་ལེའུ་བརྒྱད་མ་གཉིས་ཀར་དངོས་པོ་བརྒྱད་དང་ལེའུ་བརྒྱད་སྦྱར་ནས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
说论所诠现观
第三，解释所入论著的所诠现观分为三：对喜好广义者分为八支进行解释；对喜好中义者说明为六义；对喜好略义者归纳为三义进行说明。
其中分为八、六、三的做法是依据归纳方式而作的三种数量建立的划分，而不是将词义分为三种不同的内容按照三种不同传统分别解释。此理如所言："于一切佛母，当知略义唯尔许。"简言之，这八种义理的部分按照次第归纳方式有三种不同，如《大疏》中说："如是其余两种形式将解释略义，暂且这就是略义。"
那么，如果三种略义是同一内容，"其他略义"的意思应该如何理解呢？意思是除了解释为八个部分外，还有用六和三来解释的方法，如《现观光明》中说："这是另一种解释法。"因此，在所有三种归纳方式中，通过七十种义进行解释没有丝毫差别。有些人却相反地说法。因此，三种略义的差别应当从八种现观的本质确定、次序确定和数量确定方面进行确认。
求广义者说八支
第一，对喜好广义者分为八支进行解释分两部分：安立大义和广解支分。
安立大义
第一分为三：承接、根本颂、注释。
第一，承接：如此解释了关联等四种必要后，接着阐明安立大义的目的是：为使所化的听者能以简要词语轻易理解佛母意义，并使讲解者在详细解释论著意义的分支时，不致次序混乱而易于解说，因此以十五偈略说和广说，宣讲了此般若波罗蜜多的安立大义。
此处的"轻易理解"与上文"轻易而理解"两者并非重复，前者是指轻易领悟经典义理，后者是指需要领悟论著义理，因此没有重复的过失。这安立大义是从哪里引申的呢？是从"教师对此所作的解释"引申的，其原因是为了排除所说的"解释"仅为遍智的观点，紧接着说："般若波罗蜜多，以八事善说明。"表明需要解释为八种，关于八事的含义也有一些不同的说法，如所言："现观智相续次第，八事是所诠，品是能诠寂天说。"所说的将八事分为八个部分也合理地契合实际，因为《现观光明》和《八品论》两者都将八事与八品结合解释。


 །དེ་ལྟར་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྒྲ་དོན་ནི། ཡན་ལག་དངོས་པོ་བརྒྱད་དང་། ཉིང་ལག་དོན་བདུན་ཅུ་དུ་མ་དང་བཅས་པའི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ལུས་ཡིན་པས་སོ། །
རྩ་བ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་དབྱེ་བའོ། །
略说
དང་པོ་ནི། གཞུང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་ཤུགས་ཀྱི་སྦས་དོན་དངོས་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་བཤད་དགོས་ལ། དེའི་དངོས་པོ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། དེ་
4-38a
ནས་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་དེ་ནས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། རྩེ་མོར་ཕྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཐར་གྱིས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་བཅས་པས་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པོ་འདིར་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ལུས་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དུ་གཉེར་བྱའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གསུམ། དེ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་སྦྱོར་བ་བཞི། ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་མཐར་ཕྱིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་ན། དེ་བརྒྱད་པོས་སྐྱེས་བུས་གཉེར་བྱའི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ཚིག་དོན་གང་ཡིན་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའང་དངོས་པོ་བརྒྱད་པོ་དེ་སྔ་མ་སྔ་མ་མེད་ན་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའང་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་འདི་ལྟར་ན་ཤེས་བྱའི་ཡུལ་མ་རྟོགས་པར་དེ་དབང་དུ་བྱེད་པའི་ཉམས་ལེན་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་མི་འབྱུང་ལ། དེ་མ་བྱུང་བར་བརྟེན་པ་རྒྱུ་འབྲས་མི་འབྱུང་ལ། དེ་མེད་པར་ཡང་ཆོས་སྐུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ། །དངོས་པོ་བརྒྱད་པོ་དེའི་གོ་རིམ་ཡང་འདི་ལྟར་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དང་པོར་འབྲས་བུ་ལ་དོན་གཉེར་གྱི་བློ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དུ་རྣམ་མཁྱེན་དེ་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བས་ལམ་ཤེས། ལམ་དེའི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ངོ་ཤེས་དགོས་པའི་ཕྱིར་གཞི་ཤེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་བསྒོམ་དགོས་པའི་རིམ་པ་ལའང་རིམ་པ་དེ་ལྟར་ངེས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྦྱོར་བ་བཞི་ཡི་རིམ་པ་ཡང་། །རྣམ་ཀུན་མངོན་རྫོགས་ཚོགས་ལམ་ནས། །ཡོད་པས་དང་པོར་བསྟན་པ་ཡིན། །དེ་ནས་གསུམ་པོ་རིམ་བཞིན་སྐྱེ། །
4-38b
ཞེས་གསུངས་ལ། ཉམས་སུ་བླངས་པ་དེའི་གྲུབ་དོན་ཆོས་སྐུ་ནི། དངོས་པོ་བརྒྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱི་མར་སྟོན་པ་ལས་འོས་མེད་དོ། ། འོ་ན་ཡང་སྐབས་དང་པོར་རྣམ་མཁྱེན་སྟོན་ན་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་སོགས་མི་སྟོན་པ་ཅི་ཞེ་ན། ཁོ་བོས་ནི་སྐབས་བརྒྱད་པའི་རྣམ་མཁྱེན་དངོས་གང་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་སྐབས་དང་པོར་བསྟན་པས་རྣམ་མཁྱེན་ཞེས་འབྲས་མིང་རྒྱུ་ལ་བཏགས་པར་སེམས་སོ། །དོན་འདི་ནི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོའི་དགོངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། དངོས་པོ་བརྒྱད་པོ་དེའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྐབས་དང་པོའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པའོ། །སྐབས་གཉིས་པའི་ལམ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་སེམས་དཔས་ལམ་གསུམ་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་ནས་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པའོ། །སྐབས་གསུམ་པའི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སྲིད་ཞི་གཉིས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་གཞི་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་ཤིང་། ཤེས་བྱ་ལམ་འབྲས་བུ་དང་གསུམ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དེའོ། །རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། གཞན་དོན་དུ་མཁྱེན་པ་གསུམ་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒོམ་པ་དེའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
如此所说"安立大义"中"大义"（藏文：ལུས）的词义是：因为它是具有八事支分和七十种义的多支分聚合体。
根本分为二：略说和广分。
略说
第一：经典《般若波罗蜜多》的隐含义需要通过八事正确解释。这八事是什么呢？遍智（一切相智）、道智、随后的一切智、遍相现证加行、到达顶峰加行、渐次加行、刹那现证菩提加行，以及果法身，这就是八种。
这八者包含了般若波罗蜜多的全部体系，因为所求的菩提需要了知三种境、修习四种加行、获得果位，通过这八者才能圆满，所以这八者能摄集众生所求的般若波罗蜜多一切文义内容。
此外，这八事若无前者则后者也不会产生，如论师所说："若不了解所知境，就不会产生掌控它的修行因果；若无此，就不会产生依附的因果；若无此，法身也不会产生。"
这八事的次序也是确定的：首先为了生起对果的希求心而说遍智，由于遍智若无道智则不会产生，所以说道智；由于需要认识此道的顺逆两方面，所以说基智。如此了知后需要修习的次第也是这样确定的，如所说："四加行次第也，遍相现证从资道，故而首先予宣说，其后三者次第生。"而修行的成果法身，必须在所有八事之后显示。
那么，如果在第一品宣说遍智，为何不宣说遍智的特征等？我认为第八品中的实际遍智之果，其特殊因在第一品中已经宣说，所以以果名"遍智"安立于因上。这也是大译师的意思。
这八事的特征是什么？第一品遍智的特征是：现量通达一切相本来寂静。第二品道智的特征是：已入无过失的菩萨在相续中生起三道，现量通达本来寂静。第三品基智的特征是：不住于有寂二边，现量通达一切基法本来寂静，并成为对治执着所知、道、果三者为相的对治。遍相加行的特征是：为了利他获得对三智的自在，而修习基、道、智三者无自性。
;


 །རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་བསྒོམས་པའི་མཐུ་ལས་གོམས་པ་ཕུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཞན་དོན་དུ་ཆོས་སྐུ་ཐོབ་ཕྱིར་གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒོམ་པ་དེའོ། །མཐར་གྱིས་པའི་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། གཞན་དོན་དུ་མཐར་ཐུག་ཆོས་སྐུ་དང་།
4-39a
གནས་སྐབས་སྐད་ཅིག་མ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒོམ་པ་དེའོ། །སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། མཐར་གྱིས་པ་བསྒོམས་པའི་མཐུ་ལས་མུར་ཐུག་ཅིང་གཞན་དོན་དུ་ཆོས་སྐུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒོམ་པ་དེའོ། །འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ནི། མཁྱེན་གསུམ་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་སྦྱོར་བཞི་བསྒོམས་པས་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པ་གྲུབ་པ་དེའོ། ། འདི་ལ་མི་མཁས་པ་འགའ་ཞིག །མཁྱེན་གསུམ་དང་སྦྱོར་བཞི་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་བས་དངོས་པོ་བདུན་པོ་དེ་ཟློས་པར་ཐལ་སྙམ་ན། མིན་ཏེ། མཁྱེན་པ་གསུམ་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བར་རྟོགས་པ་དེ་མངོན་སུམ་གསར་རྟོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། སྦྱོར་བ་བཞི་པོ་དེ་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དེ་མངོན་སུམ་གསར་རྟོགས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་ཡིན་ལ། འདིར་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་རྟོགས་པ་གཉིས་དོན་གྱི་གོ་བ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །
广类
གཉིས་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་གདམས་ངག་དང་། ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ངེས་པའི་གང་ཟག་གི་རྒྱུ་དང་། མཐོང་སྤང་སོ་སོར་འབྱེད་པས་ན་ངེས་འབྱེད་མཐོང་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞི་ནི། དྲོད། རྩེ་མོ། བཟོད་པ། ཆོས་མཆོག་གོ། དང་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་འོག་མ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པ་ཡི་ནི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཟོད་མ་ནས་ཡོད་པའི་རིགས་དང་། ཐེག་ཆེན་བསྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་དག་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ལའང་གོ་ཆའི་
4-39b
བསྒྲུབ་པ་དང་། འཇུག་པའི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཚོགས་ཀྱི་བསྒྲུབ་པ་དང་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བསྒྲུབ་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་ལའང་དང་པོ་གསུམ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་གོ་རིམ་དང་། ངེས་འབྱེད་ནས་བསྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཡན་ལག་ལྔ་པོ་དེ་བཤད་པའི་རིམ་པ་དང་། བསྒྲུབ་པ་བཞི་དོན་གྱི་གོ་རིམ་དུ་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་མཁྱེན་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པ་སོགས་བཅུ་ཁོ་ནར་གྲངས་ངེས་པ་ནི་ཡུམ་གྱི་ལུང་གིས་གྲུབ་པའི་གྲངས་ངེས་ཡིན་ནོ། །རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ལ་ལམ་ཤེས་སྐྱེར་རུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་སྨིན་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་འོད་མོག་མོག་པོར་བྱེད་པ་དང་ལ་སོགས་པས་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དང་རྒྱུ་ཡང་མ་བསྡུས་པ་མིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
顶加行的特征是：由于修习遍相加行的力量，修习达到殊胜纯熟，为了利他获得法身而修习基、道、智三者无自性。渐次加行的特征是：为了利他获得究竟法身和暂时刹那[成就]而修习基、道、智三者无自性。刹那加行的特征是：由于修习渐次加行的力量，迅速到达边际，为了利他获得法身而修习基、道、智三者无自性。果法身的特征是：以三智为所缘，修习四加行而成就真实果位。
对此，有些不精通者想：三智和四加行从现量通达本来寂静的角度没有差别，则七事成为重复。[答]：不是这样，因为三智通达本来寂静是从新获现量了悟的角度而言，而四加行是为了使本来寂静成为新获现量了悟而修习的方式。此处，"本来寂静"和"无自性"的理解是一致的。
广类
第二：大乘发心、大乘教授、现量确定法性的补特伽罗之因，以及辨别见所断的决定见道支分，即四种因：暖、顶、忍、胜法。"和"字是引导下文的词。作为大乘修行所依的法界自性本来存在的种姓，大乘修行所缘，修行所为，以及修行自体中的铠甲修行、趣入事业修行、资粮修行和决定出离修行等，都是能标示牟尼主一切相智的法。
这十种遍智法中，前三者按照因果次序，从决择分到修行自体的五支分按照解释次序，四种修行按照意义次序安立。遍智标识法中发心等恰好为十的确定数量，是依据《般若经》经文成立的确定数量。对于依止的补特伽罗，为使道智能够生起，从异熟而生的天光闪现等，道智生起的缘和因都包含在内。


 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དམན་པའི་སྤངས་རྟོགས་ཤུགས་ལས་རྫོགས་པའི་དོན་གྱིས་སློབ་མ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་བདེན་བཞི་ལ་རྣམ་པ་སོ་གཉིས་རང་བཞིན་མེད་པར་མངོན་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ཡིན་ལ། བསེ་རུ་སྟེ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ནི་བདག་མེད་ཕྱེད་དང་གཉིས་མངོན་དུ་རྟོགས་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལས་ནི་དང་པོར་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། དེ་ནས་སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་ཅན་སྒོམ་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་མོས་པ་སྒོམ་ལམ་དང་། མོས་པ་དེ་ལ་བསྟོད་དང་བཀུར་དང་བསྔགས་པས་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། བྱེད་པ་ཅན་སྒོམ་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་བསྔོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བླ་ན་མེད་པའི་སྒོམ་ལམ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བླ་ན་མེད་པའི་སྒོམ་ལམ་དང་། སྒོམ་ལམ་ཟག་
4-40a
མེད་ལའང་སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ཤེས་ཉིད་ནི་རྣམ་གྲངས་དེ་འདྲ་བར་བཤད་དོ། །མཐུན་ཕྱོགས་མིན་པ་དང་། གཉེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་གཞི་ཤེས་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བྱེད་པས་མཐའ་གཉིས་ལ་གནས་པ་མིན་པའི་ཚུལ་ཤེས་པས་སྲིད་པ་ལ་མི་གནས་པའི་གཞི་ཤེས་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ལ་མི་གནས་པའི་གཞི་ཤེས་དང་།གཞི་ཤེས་ཀྱི་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཞུགས་པའི་དོན་དུ་འབྲས་ཡུམ་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་པས་འབྲས་ཡུམ་ལ་རིང་བའི་གཞི་ཤེས་དང་། འབྲས་ཡུམ་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རིང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་ཤེས་ཉིད་དང་། རྟོགས་པའི་བྱེད་པ་མཚམས་སྟོན་པའི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བདེན་བཞི་མི་རྟག་བཅུ་དྲུག་ཙམ་དུ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་གཞི་ཤེས་དང་། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའི་གཞི་ཤེས་དག་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་གཞི་ཤེས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། སྦྱོར་བ་དེའི་ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། གཞི་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་སྟེ་ཉན་ཐོས་དང་ལ་སོགས་པས་རང་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་དཔའི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བཅས་པས་སྟོན་པ་ནི། རྣམ་གྲངས་དགུ་དེ་འདྲ་བས་ཀུན་ཤེས་ཉིད་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་སུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་བཞི་ལས་རྣམ་ཀུན་མངོན་རྫོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་ལ། གང་
4-40b
བསྒོམ་པ་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་བཅས་པ་རྣམས་དང་། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སྦྱོར་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་སྐྱོན་དང་ནི་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་རྣམས་བསྟན་ལ། སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་དངོས་ལའང་ངོ་བོ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ཡིན་ཀྱང་།དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་སྐབས་ཀྱི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་དང་། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དང་། དེ་གང་གིས་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་དང་། མཐར་ཐུག་མི་སློབ་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཆོས་སྐུའི་རྒྱུ་སྲིད་དང་ཞི་བ་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། གཟུགས་སྐུའི་གནས་དག་པའི་རྒྱུ་ཞིང་དག་པ་བླ་ན་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པ་ནི་རྣམ་ཀུན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བའང་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། ཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་འདི་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དེ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
菩萨通过间接圆满小乘的断证，意味着声闻弟子的道，即四谛三十二相无自性的现证；而独觉（独角兽喻）之道，是现证一个半无我；至于菩萨道，首先是此生与他生功德利益广大的大乘见道，然后是修道的作用，以及具有作用的修道自性即胜解修道，对此胜解的赞叹、恭敬、称赞而获得的利益，具有作用的修道自性的无上回向作意修道，无上随喜作意修道，无漏修道中的修行修道，以及称为极清净的修道，这十一种是菩萨智者的道智，以这种方式解释。
非顺方分和对治自性的基智，具有这种自性的作用，通过了知不住两边的方式而不住于有的基智，以大悲而不住于偏向寂静一边的基智，为使基智作用特殊而言，由于不善巧果般若的方便而远离果般若的基智，以及由于善巧果般若方便而不远离的基智，表示了悟作用界限的基智方面，大乘道的违品即执着四谛十六无常相的基智，对治方面即作为基道智三者执相的对治基智，以及大乘基智的加行，加行所缘的法性平等性，基智见道即声闻等独觉和菩萨见道，以这九种方式表示一切智的标识法。
在四加行中，遍相现证加行有应修的对象，即三十二种智相和一百七十二种[相]，连同能修的加行自性，如此修习的功德，加行颠倒修习的过失以及加行特征都已显示。关于加行自性本身，其体性虽然如刚解释的那样，但分类如下：依暂时道而言有顺解脱分、顺决择分，以及能修此的补特伽罗即有学不退转僧众；依究竟无学道而言，法身之因即有寂平等性加行，色身所依清净之因即无上刹土清净加行，这些都是遍相现证加行。此外还有其他，获得事业圆满的因，即方便善巧加行等，这些都是[遍相现证加行]。
;


 །རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་དྲོད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཀྱི་རྩེ་སྦྱོར་དང་། རྩེ་མོའི་སྐབས་སུ་རྣམ་འཕེལ་རྩེ་སྦྱོར་དང་། བཟོད་པའི་སྐབས་སུ་བརྟན་པའི་རྩེ་སྦྱོར་དང་། ཆོས་མཆོག་གི་སྐབས་སུ་སེམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་རྩེ་སྦྱོར་དང་། མཐོང་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་དང་། སྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་ལ་ནི་གཟུང་འཛིན་སོ་སོ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་གྱུར་པ་བཞི་བཞིའི་གཉེན་པོའང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་དང་ནི་སྟེ་མཐོང་སྒོམ་གྱི་རྩེ་སྦྱོར་རོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་སྦྱོར་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྩེ་སྦྱོར་གང་ཡིན་པ་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དེའི་སྤང་བྱ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་ངོས་བཟུང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་
4-41a
རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་སོ། ། མཐར་གྱིས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཕྱིན་དྲུག་ཉམས་ལེན་གྱིས་མཐར་གྱིས་པ་དྲུག །རྗེས་དྲན་དྲུག་ཉམས་ལེན་གྱི་མཐར་གྱིས་པ་དྲུག །དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་མཐར་གྱིས་པ་སྟེ་བསྡོམས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཡོད་དོ། །སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ། ། འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་མཚན་དཔེར་བཅས་པ་དེ་དང་། དེ་དང་འདྲ་བཞིན་པའི་གཞན་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་ཆོས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་མཛད་པའི་ནུས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་བཞིར་ནི་ཡང་དག་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཁོ་བོས་ནི་འདི་ལྟར་དུ་གོ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་ཆ་དེ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆ་ཞིག་དང་། རང་གི་ངོ་བོའི་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་མི་འདོར་བའི་ཆ་ཞིག་ཡོད་པ་གཉིས་ལས་སྔ་མའི་ཆ་ཆོས་སྐུ་དང་ཕྱི་མའི་ཆ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་བསྟན་ལ། དོན་དེས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་གཙོ་ཆེ་བར་བྱས་པའི་བདག་རྐྱེན་གྱིས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་སྣང་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གཙོ་ཆེ་བའི་བདག་རྐྱེན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་དག་པའི་སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མཛད་པ་དང་བཅས་པ་སྣང་བར་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་སེམས་སོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཀྲོལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་མ་བཤད་པའི་རྒྱུ་
4-41b
མཚན་ནོ། །
摄略说
དང་པོ་ནི། ཚིགས་བཅད་བཅོ་ལྔ་ཡོད་པ་དེ་ལ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ནི། །ཞེས་སོགས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྒྱན་གྱི་བརྗོད་བྱ་དངོས་པོ་བརྒྱད་དུ་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ཞེས་སོགས་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་ནི་དངོས་པོ་བརྒྱད་དོན་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ནས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བཤད་དེ། བཤད་པ་དེ་ལྟར་ན་ཚིགས་བཅད་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཚིགས་བཅད་བཅུ་གསུམ་གྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བསྡུས་དོན་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །
未广说之由
གཉིས་པ་ནི། འགྲེལ་མཛད་འདིས་རྗེ་བཙུན་གྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་གྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བཅོ་ལྔ་པ་རྣམས་ལ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་པོ་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ཀྱིས། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་དོན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་གིས་འཆད་པས་ན། དེ་དག་རྣམ་པར་བཤད་པས་བསྡུས་དོན་དེ་བཤད་པར་བསམས་ཏེ། འདིར་ཡན་ལག་རྒྱས་བཤད་དུ་བྱས་ན་ནི་ཟློས་པའི་ཉེས་པར་གྱུར་དུ་དོགས་ནས་རྣམ་པར་མ་བཀྲོལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
关于顶加行，依其而言，在加行道暖位时有不退转相的顶加行，在顶位时有增长顶加行，在忍位时有稳固顶加行，在胜法位时有心安住顶加行，在所谓见道和所谓修道中，作为能取所取各别分别的四种对治也各有四种，即见修的顶加行。关于无间顶加行，确认何为无间三摩地顶加行，确认其所断的错误修持，这些是标识顶现证加行的法。
渐次加行是：通过修习六度的六种渐次，通过修习六随念的六种渐次，通达无实自性的渐次，总共有十三种。刹那加行中，以一刹那现证菩提，从反体不同的特征而言有四种分类。
果法身是自性身、具相好的受用圆满身，以及与此相似的化身，依靠法身事业作用的能力而显现，总共正确宣说为四种。我的理解是：法身和自性身虽然作为法性身没有差别，但在法性身本身有自体自性本来光明的部分，和不舍自体方式的部分两种，前者显为法身，后者显为自性身。因此，以自性身为主要增上缘在无垢法界中产生受用圆满身的显现，以法身为主要增上缘对于具有与法界相顺清净显现者显现化身及其事业。
第三，注释分二：摄略解释和未广说的原因。
摄略说
第一：在这十五偈中，以"般若波罗蜜多"等前两偈总摄论著所诠的八事而显示，所以是略说。以"发心"等十三偈将八事及七十一义摄略而稍详细解释论著的大义。如此，前两偈摄略而十三偈广说，这是对论著略义的良好解释。
未广说之由
第二：注释者对尊者所摄略义的十五偈，论著作者尊者自己将以"发心为利他"等下文所将解释的整个论著来解释，所以考虑通过对它们的解释而解释略义。若在此作为支分广说，恐将成为重复的过失，所以不作详解。
;


 ། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། ཐུབ་དབང་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཆེན་ལེགས་ཕྱེས་ནས། ། མ་ཕམ་དགོངས་དོན་ཤིང་རྟར་བླངས་བྱས་ཏེ། ། ཐོགས་མེད་སྐྱོབ་གང་ཁ་ལོ་པ་དེས་ནི། ། དྲངས་གྱུར་གང་ཡིན་དེ་ནི་དེང་འདིར་སོན། །ཞེས་སོ། །
广说支分
གཉིས་པ་ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ཡུལ་མཁྱེན་གསུམ། ཐབས་སྦྱོར་བཞི། འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུ་བཤད་པའོ། །
说三智
དང་པོ་ལ་གསུམ། ཐོབ་བྱ་རྣམ་མཁྱེན། ལམ་གྱི་གཞི་
4-42a
ལམ་ཤེས། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གོལ་ས་དང་བཅས་པའི་གཞི་ཤེས་བཤད་པའོ། །
所得遍智
དང་པོ་ལ་གསུམ། འབྲེལ་བ་བཀོད་པས་མཚམས་སྦྱར་བ། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱས་པར་བཤད་པ། སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
说疏即序分
དང་པོ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ལྟར་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གྱི་བསྡུས་པའི་དོན་ཀུན་བསྟན་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་བྱང་ཆུབ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་རྣམ་མཁྱེན་དེ་ཆེད་དུ་གཉེར་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་མཐར་ཐུག་འཐོབ་པར་བྱ་དགོས་པས། དང་པོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་སྡུད་པའི་རྣམ་མཁྱེན་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་བཅུ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་རྗེ་བཙུན་གྱིས་བཤད་པར་བཞེད་དེ་ཞེས་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །
广说能表法
གཉིས་པ་ལ་བདུན། སེམས་བསྐྱེད། གདམས་ངག །ངེས་འབྱེད་སྦྱོར་ལམ། སྒྲུབ་པའི་རྟེན། སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ། སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ། སྒྲུབ་པ་རང་གི་ངོ་བོའོ། །
发心
དང་པོ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་གང་ཞེ་ན། ལས་སུ་བྱེད་པ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་དོན་དང་། བྱེད་པ་དེས་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའོ། །དམིགས་པ་དེ་ལ་དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཆོས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་སེམས་དཔའ་ཡིན་ན། དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་ཡིན་པ་དང་། གཉིས་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་སེམས་དཔའ་ཡིན་ན། ཀུན་རྫོབ་སེམས་བསྐྱེད་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་ཡིན་ནོ། །
4-42b
དེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་རྫོབ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་འཕགས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་ལ། དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་ལྷག་བསམ་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་དབྱེ་བ་གསུམ་དུ་བྱས་ཏེ། དང་པོ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་པའི་བར་དང་། གཉིས་པ་ནི་དག་ས་གསུམ་དང་། གསུམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་སྐབས་སུ་དོགས་པ་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་ཤར་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ན་འདོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་སློབ་དཔོན་བཟང་པོའི་ཞབས་བཞེད་མོད། དེ་ལྟར་ན་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་མཉམ་བཞག་ན་འདོད་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་མེད་སྙམ་དུ་དོགས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཁོ་བོས་འདི་ལྟར་དུ་གོ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་དངོས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི་དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན་ཅིང་དེའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ལ་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྒྱུ་བ་ཙམ་ཡང་མེད་མོད། སྐབས་དེར་རང་བཞིན་འོད་གསལ་གྱི་སེམས་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་གཙོ་བོའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་འཁོར་སེམས་བྱུང་དགེ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེའང་འཕགས་སེང་གི་ལུགས་ལྟར་ན་གཙོ་བོའི་རྣམ་རིག་ཅེས་སྦྱར་བར་མཛད་དེ། ཉི་ཁྲི་སྣང་བ་ལས། སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
中间偈颂：
牟尼王善开法大门，
无胜意趣驾车取，
无碍救护御者所，
所引今日于此至。
广说支分
第二，广解支分分三：境三智、方便四加行、果法身的解释。
说三智
第一分三：所得遍智、道的基础即道智、道的支分连同歧途的基智解释。
所得遍智
第一分三：安立关联作承接、广说能标识的法、以品数宣说结尾。
说疏即序分
第一：如上所说，宣说了佛母的一切略义之后，接着为了那些希望获得菩提的菩萨们，因为遍智是他们所追求的果，必须首先获得一切相智，所以尊者首先意欲通过解释标识遍智的十法偈颂来宣说摄集遍智，这是善足所说。
广说能表法
第二分七：发心、教授、决择分加行道、修行所依、修行所缘、修行所为、修行自体。
发心
第一分总义和词义两部分。
第一，总义：什么是发心的特征？作为行动的发心含义，以及行动者以菩提为所缘的发心。这种所缘有缘胜义法性和缘世俗法相的菩提两种，其中，具有第一种所缘的相续者若是菩萨，则是已生胜义发心的补特伽罗；具有第二种所缘的相续者若是菩萨，则是已生世俗发心的补特伽罗。
如是世俗发心称为胜解行发心和圣者后得发心，胜义发心则分为清净增上意乐、异熟和断障三种：第一种安立于初地至七地，第二种安立于三净地，第三种安立于佛地。在此处生起这样的疑问：若是发心，则必定是与欲相应的发心，这是善足论师所承认的，若如此，则在现证无我的入定中没有与欲相应的心所，因此没有发心。
对此我的理解是：菩提发心有菩提真实发心和菩提随顺发心两种。第一种是胜义发心，此发心中虽然没有心心所的活动，但在那个阶段与自性光明心相应而生的发心并非不存在。第二种是与主要的能发心所随的善心所相应而生，这也是按照圣解的观点称为主要分别识，如《二万光明》中说："心即识。"


 །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ནུས་
4-43a
པ་དེ་ལ་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟ་བུའི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་། ཆོས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་མཉམ་བཞག་ན་མེད་དོ། །འོ་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་དངོས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འདི་གང་ལས་འབྱུང་སྙམ་ན། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་རྣམས་ལས་འབྱུང་ལ། དེ་ལྟར་ཇོ་བོའི་མན་ངག་ཐུན་མོང་མིན་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་བཤད་དེ། སྤྱིར་སེམས་ཡིན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་རུང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་གཙོ་སེམས་ཡིན་པར་འདོད་པ་ནི་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀ་ན་མང་མོད་ཀྱི། འདོད་པ་དེ་ལྟར་ན་མདོ་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དེ་སེམས་སུ་བཤད་པ་ཞིག་ཡོད་པ་རྣམ་ཤེས་སུ་དེ་ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེས་འདྲི་ན་ལན་སྟོན་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཕགས་སེང་གི་འགྲེལ་པ་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་སེམས་བསྐྱེད་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྐབས་འདིར་ལ་ལ་ཞིག་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་དོན་དུ་རྫོགས་བྱང་དོན་གཉེར་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་གཙོ་བོ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་། འཁོར་སེམས་བྱུང་དགེ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་འདོད་པ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་སེམས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ན་སེམས་བསྐྱེད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཙོ་བོ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲ་ལ། དེ་ལ་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་མངོན་གྱུར་པ་མེད་ཀྱང་སེམས་བསྐྱེད་ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པ་ཡོད་པས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་
4-43b
བ་གཉིས་ཀའི་ལུགས་དེ་འཐད་པ་མིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ལྟར་ན་སེམས་དཔའ་འགོག་སྙོམས་ལ་ཞུགས་པའི་ཚེ། འཕགས་སེང་གིས་འདིར་བསྟན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་མེད་པར་འདོད་ལ། དེ་མེད་པས་སྐབས་དེར་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སྐབས་དེར་སེམས་བསྐྱེད་ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པར་ཡོད་ཅེས་པའང་ཡང་དག་པ་མིན་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་ཐོབ་པ་དེ་སྡོམ་པས་བླངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ལ་བྱེད་དམ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཙམ་སྐྱེས་པ་ལ་བྱེད། དང་པོ་ལྟར་ན་སྡོམ་པས་བླངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཤེས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་སྐབས་དེར་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆད་ན་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱིས་ཐོབ་པའང་སྐབས་དེར་ཡོད་པ་ནི་བཤད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་འགའ་ཞིག་དེ་ཡོད་དེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་གཟུང་བ་བདེན་ཀྱང་མི་འགལ་ཏེ། དེ་ལྟར་གཟུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་ལ། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་དབྱིངས་སུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་དེར་ནི་བླངས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ནའང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཙམ་སྐྱེས་པས་ཐོབ་ལ་མི་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྨོན་སེམས་ཙམ་སྐྱེས་པས་ནི་ཐོབ་ལ་མི་ཉམས་པ་ཡོད་པ་མིན་ཅིང་། དེ་ལ་བསོད་ནམས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བའི་རྟེན་བྱེད་པ་མེད་པར་གསལ་བས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
何为分别识？意识，由于它具有缘取一切白法的能力。如此作为心心所体性的发心在佛地和了悟法无我、人无我的入定中是不存在的。
那么，菩提真实发心和菩提随顺发心两种建立是从何而来？它们出自《瑜伽师地论》，也如是从阿底峡尊者的不共教诫中解释。一般而言，认为"心"是任何分别识体性的主心的观点在汉藏两地都很多，但如果这样认为，当问及"大乘经续中所说的自性光明被说为心，怎样解释为识？"这是很难回答的。因此，圣解在此论释中所作的发心定义仅就世俗发心而言。
在此处，有些人认为发心的定义是：为利他而希求圆满菩提的愿与之相应的主意识，以及与此相应的善心所眷属。如此，则菩萨入灭尽定时便无发心，因为没有主意识。对此，有些回答者说：虽然没有现行发心，但有已得未失的发心，所以没有过失。
辩论双方的观点都不合理。按照我的看法，菩萨入灭尽定时，没有圣解此处所说发心定义的发心，但并不因此而无大乘发心。说"此时有已得未失的发心"也不正确，因为，此"已得发心"是指以律仪受持的发心，还是仅指已生菩提心？若是第一种情况，以律仪受持的发心不离心识，当心识断灭时，难以说明发心所得还存在。
有人认为它存在，因为正受的发心持续到菩提。虽然如此持续是事实，但也不矛盾，因为这种持续是由分别识相续所摄，而入灭尽定是在离戏的境界中入于真如，此处没有依受持而有的发心所得。若是第二种情况，仅生菩提心也不能成为已得未失，因为仅生愿心不能成为已得未失，也不能作为福德相续生起的依据，这是很明显的。
;


 ། སྤྱིར་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་ཙམ་དང་། གཞན་དོན་དང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་སེམས་དེ་ལའང་རང་བཞིན་འོད་གསལ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་
4-44a
པ་དང་། སེམས་ཡིད་རྣམ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའམ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའམ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་འཕགས་ལམ་གྱི་མཉམ་བཞག་ན་འབྱུང་བ་ལ་དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་མིང་ཅན་དུ་བཤད་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་ཡོད་ན་གཞན་དོན་དང་རྫོགས་བྱང་ལ་དམིགས་དགོས་པས་གཞན་དོན་ལ་དམིགས་པར་འདྲ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ལ་ཇི་ལྟར་དམིགས་ཤེ་ན། ལ་ལ་ཞིག་ཐོབ་ཟིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་ལ། ཐོབ་ཟིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པའང་འཐད་པ་མིན་ཏེ། དེས་རང་དོན་དུ་དམིགས་མི་དགོས་ཏེ་གཉེར་བྱ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དོན་དུ་ནི་ཐོབ་ཟིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་མ་དམིགས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་མེད་པ་མིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་དངོས་ཡིན་ལ། དེས་ཐུགས་བསྐྱེད་དོ་ཅོག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ན་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ལ་མ་དམིགས་པར་ཡང་མ་གྲུབ་བོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བྱང་ཆུབ་ནི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་སློབ་ལམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དགོས་དོན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་བརྙེད་པའི་ཤུགས་ལས་གཞན་དོན་གྱི་ཐུགས་རྗེའམ་ཐུགས་བསྐྱེད་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ་དེ་ལ་རྟག་པར་ལྡན་པའི་དོན་གྱིས་སློབ་དཔོན་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་གསུངས་ལ། མདོར་ན་སློབ་ལམ་ནས་མི་སློབ་ལམ་གྱི་བར་དུ་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་ཆ་གསུམ་ལས། དང་པོའི་
4-44b
སེམས་བསྐྱེད་བསྐྱེད་མ་ཐག་པ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བའི་སེམས་བསྐྱེད་སེམས་སྐྱེད་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་དང་། མ་འོངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དགོས་དོན་གྲུབ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་སེམས་བསྐྱེད་ལས་ཉམས་པ་མེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་དོན་ཕྱིར། །ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད། །ཅེས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སློབ་དཔོན་གྱིས་འགྲེལ་པ་དེ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་སོ། ། ཡང་ཁོ་བོའི་བློ་ལ་འདི་ལྟར་ཤར་ཏེ། འཕགས་སེང་གིས་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཟུར་དུ་གཙོ་བོའི་རྣམ་རིག་ཅེས་བྱ་བ་སྦྱར་བ་འདི་ལ་དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་སྐབས་སུའང་དེ་ལྟར་སྦྱར་བར་མཛད་ན་ནི་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པར་ཐལ་བས། སློབ་དཔོན་འདི་གཉིས་ཀྱང་རྣམ་རིག་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཕྱོགས་དེ་ལ་ཉེ་བ་ནི་འཐད་པ་མིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་འདི་གཉིས་ཀྱིས་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དངོས་བསྟན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་གཅིག་བཟུང་བ་དེ་ལ་དེ་སྦྱར་བ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཟུར་དུ་དེ་སྦྱར་བར་ངེས་པ་མིན་ནོ། །འདིར་དངོས་བསྟན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་ཉེར་གཉིས་པོ་དེ་ཡུམ་གྱི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཁོ་ནར་ཡོད་པར་བཤད་ཀྱང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་ཐ་མ་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཡོད་པར་གསུངས་ལ། ཕྱི་མ་ནི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་དེ་གསུམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པར་རུང་གི། སངས་རྒྱས་ལ་མེད་རུང་གི་སེམས་བསྐྱེད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
一般而言，有仅仅发心、为利他而发菩提心，以及如是所发之心又有自性光明心的发心和心意识三者对举的发心两种。其中第一种称为佛陀世尊的大悲或大悲心，或菩提心金刚，与此随顺而在圣道入定中生起者被说名为胜义发心。
若佛地有如此发心，则需缘于利他和圆满菩提，虽然相同地缘于利他，但如何缘于菩提呢？有些人说：因为缘于已得的菩提。但缘于已得菩提也不合理，因为无需为自利而缘取，已成就所求故；为利他而言，即使不缘已得菩提，也非无菩提发心，因为佛陀本身即是真实菩提，佛所生起的一切心都只是菩提心，没有不属于菩提心的心生起，所以未被证明是不缘于菩提。从另一方面说，菩提是离一切所缘的，因此在学道中发心的目的是为了在佛地获得大菩提的力量，并由此圆满利他之悲心或发心，恒常具足此义，所以善足论师称之为"断障发心"。总之，从学道到无学道之间有过去、现在、未来三种发心：刚生起的过去发心、正在发起的现在发心，以及已成就目的而不退失的未来发心，而论师在注释中所解释的"发心为利他，希求真实圆满菩提"的发心定义是就第一种而言。
又在我心中生起这样的想法：圣解在发心定义中加入"主要分别识"这一限定语，若在胜义发心时也如此限定，则将承许离戏智慧是分别识，这样两位论师也接近唯识宗的立场。然而接近这一立场并不合理，因为两位论师取经论中所明显宣说的某一发心而加此限定，并非确定在胜义发心的定义中也加入此限定。此处所明显宣说的二十二种发心虽然在《般若经》和论典中说仅在菩萨地有，但论师说最后三种发心在佛地有，后者符合实义，表明这三种发心不仅菩萨有，佛陀也可以有，而非不可能有的发心。
;


 ། སྨོན་འཇུག་གི་དབྱེ་བ་རྗེ་བཙུན་གྱི་གཞུང་ན་མེད་ཀྱང་།
4-45a
མདོ་ན་ཡོད་པ་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་ལ། རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཀྱང་དཔེ་ཉེར་གཉིས་པོ་ནི་མདོ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་མཛད་ལ། འདུན་ལྡན་སོགས་ཉེར་གཉིས་པོ་ནི་མདོའི་དངོས་བསྟན་ཡིན་ཅིང་། ཆོས་མཐུན་ཉེར་གཉིས་པོ་ནི་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་གཞན་དོན་དོན་གཉེར་གྱི་སྙིང་རྗེ་དང་། བྱམས་པ་དང་། རིགས་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་ཡིན་ལ། གྲོགས་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དོན་གཉེར་གྱི་འདོད་པ་སྨོན་ལམ་དེའི་གྲོགས་ཅན་སེམས་བསྐྱེད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གཞན་དོན་དང་རྫོགས་བྱང་དོན་གཉེར་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་ལ་མཉན་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་། རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། སློབ་དཔོན་གྱིས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོངས་པ་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་དུ་བཀྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། རྗེ་བཙུན་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་དང་ཚུལ་མཐུན་པར་སྦྱར་བས་འདི་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྨོན་པ་དང་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་དང་ས་མཚམས་འདི་ལ་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་རྣམ་གཞག་ཇི་ལྟར་བྱུང་སྙམ་ན། ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། དེའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མཛད་ལ། དང་པོ་ནི། གཞན་དོན་དུ་རྫོགས་བྱང་དོན་གཉེར་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་། གཉིས་པ་ནི། བྱང་སེམས་སྡོམ་པ་བླངས་པ་བསྲུང་བའི་སེམས་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པའོ། །ལུགས་དེ་ལ་ཐོག་མར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཕྱིས་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ཁོ་ན་ངེས་པར་བཟུང་བར་མཛད་དོ། །འོན་ཏེ་སྨོན་འཇུག་གི་ཐ་སྙད་ནི་མ་མཛད་ལ། དོན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་
4-45b
སྨོན་པ་སེམས་བསྐྱེད་དང་། དེའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་དུ་གྲུབ་བོ། །ལུགས་དེར་ནི་སྨོན་སེམས་ཆོ་གས་ལེན་པ་དང་། དེས་ཐོབ་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ཡོད་པར་མི་བཞེད་དོ། །སྨོན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་དོན་གཉེར་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་། གཞན་དོན་དོན་གཉེར་གྱི་སྨོན་ལམ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དེ་གཉིས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་དོན་གཉེར་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་དང་། གཞན་དོན་དོན་གཉེར་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་ཡིན་ལ། སྨོན་པ་དང་པོ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གཉིས་པ་ལ་ནི་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱ་ལ། ལ་ལ་ཞིག་གིས་སྨོན་ལམ་འདི་གཉིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཡོད་པ་མིན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དོན་མཐར་ཕྱིན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་འཐད་པ་མིན་ཏེ། སྨོན་ལམ་དེ་གཉིས་ལ་དོན་གཉེར་གྱི་ཚིག་དང་བྲལ་བའི་སྨོན་ལམ་གཉིས་པོ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཟིན་པ་དང་། སྨོན་ལམ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ན་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཕར་ཕྱིན་བཅུའི་ཡ་གྱལ་གྱི་སྨོན་ལམ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ལ་ལ་ཞིག་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང་སྨོན་ལམ་ཡོད་པས་མ་ཁྱབ་ཅེ་ན། འོ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ་བ་མཚུངས་སོ། །ཁྱབ་པ་དེ་འདོད་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོད་ལ། ཡེ་ཤེས་མེད་པ་དེས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ཤེས་རབ་ལས་རང་ལྡོག་གཞན་དུ་འདོད་པ་ནི་ལུགས་ལས་མི་འབྱུང་བས་
4-46a
འདོད་པ་དེ་ནི་ནོར་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
虽然尊者论著中没有愿入的区分，但依照经中所说，论师作了阐述。尊者也依随其他经典而立二十二种比喻，其中带有"具欲"等二十二种是经中明确宣说，而二十二种法类比喻是善足的注释。
一般而言，发心的因缘是希求利他的悲心、慈心、二种种姓和信心，伴友则是希求圆满菩提的意乐、愿心，具有此伴友即具发心。如是，希求利他和圆满菩提的发心有如船夫般的发心和如国王般的发心两种。论师将论著的意趣解释为如国王的发心，尊者自己与菩提行愿相符合地配合，这是正确的。
关于愿入的差别和界限，若问在印度是如何建立的，无著兄弟使用"菩提发心"和"此之律仪"两个术语。第一是为利他而希求圆满菩提的愿心，第二是受持菩萨律仪的心及其种子。在这种观点中，必须确定首先发心，之后受持律仪。虽然未使用愿入的术语，实际上菩提发心是愿发心，此律仪是入发心。在这一观点中，不承许以仪轨受持愿心及因此获得的律仪。
愿有希求菩提的愿心和希求利他的愿心两种，相应地有希求菩提的发心和希求利他的发心，前者是达成菩提行愿，后者是达成普贤行愿。有些人认为这两种愿心在佛地不存在，因为已证得菩提，且已成就究竟利他的愿心。这不合理，因为这两种愿心去除了希求的词语，在佛地是存在的。由于已证得菩提和已成就愿心，愿波罗蜜圆满，所以在佛地有作为十波罗蜜之一的愿。
在此，有人说虽有愿波罗蜜但不一定有愿心。若如此，则应在佛地有智慧波罗蜜但不一定有智慧，这一过失是相同的。若接受这一遍及，则有智慧波罗蜜而无智慧，这意味着不承认智慧波罗蜜是智慧，以及承认般若波罗蜜与般若本身是不同反体，这在教义中不存在，因此这种观点是错误的。
;


 ། སློབ་དཔོན་སྤྱོད་འཇུག་མཁན་པོའི་ལུགས་ཀྱིས་ན་ཀུན་རྫོབ་སེམས་བསྐྱེད་ལ་དབྱེ་ན་སྨོན་འཇུག་གཉིས་སུ་ངེས་ཤིང་། དེའི་སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཅིང་གྲོགས་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་རྫོགས་བྱང་འདོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་གྲོགས་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། འགྲོ་བར་འདོད་དང་འགྲོ་བ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ཅེས་པ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་ནི་ཆོ་གས་མ་བླངས་པར་མི་འབྱུང་སྟེ། འཇུག་སེམས་དེ་སྡོམ་པས་མ་ཟིན་པར་འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་སེམས་ནི་ཆོ་ག་ལས་ངེས་པར་ལྟོས་པ་མིན། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་སྟོན་པའི་ཚིག་ལྟ་བུ་ཐོས་པས་ནང་དུ་རིགས་སད་ནས་སྨོན་སེམས་སྐྱེ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་ལུགས་འདི་ལ་ནི་སྨོན་སེམས་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ལེན་པར་གསུངས་ལ། དེ་ལྟར་ལེན་པའི་ཚེ་ཡང་སྨོན་འཇུག་སྟབས་གཅིག་ཏུ་ལེན་པས་སྡོམ་པའི་ངོ་བོ་རིགས་མི་མཐུན་གཙོ་སེམས་གཅིག་ལ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚུལ་དུ་རང་འདྲའི་རྣམ་པ་གཏང་ནས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་ཤེས་པའི་སྟེང་དུ་སྡོམ་པའི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྨོན་སྡོམ་དེའང་ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་པའི་བར་དུ་ཁས་བླངས་པ་ལྟར་བར་མ་ཆད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །བར་མ་ཆད་དུ་ཡོད་པ་དེའང་འཇུག་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བླངས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱིས་ཡིན་ལ། སྨོན་རྐྱང་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་བླངས་ཀྱང་སྡོམ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་སྡོམ་པར་འགྱུར་ན་
4-46b
ནི་འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལས་འོས་གཞན་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སྨོན་པའི་སེམས་ལ་ནི། །འཁོར་ཚེ་འབྲས་བུ་ཆེ་འབྱུང་ཡང་། །ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་སེམས་བཞིན་དུ། །བསོད་ནམས་རྒྱུན་ཆགས་འབྱུང་བ་མིན། །ཅེས་པ་དང་། སེམས་དེ་ཡང་དག་བླངས་གྱུར་ན། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་གཉིད་ལོག་གམ། །བག་མེད་གྱུར་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཤུགས། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དུ་མ་ཞིག །ནམ་མཁའ་མཉམ་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འགའ་ཞིག་ནི་དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱང་འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པར་སྨྲའོ། །ལུགས་འདི་ལ་སྔོན་དུ་སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་ནས་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ་རིམ་ཅན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། སྨོན་འཇུག་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ལུགས་དང་པོ་ལྟར་ན་འཇུག་སེམས་སྐྱེས་པ་དང་སྨོན་སེམས་དམན་པས་གཏོང་བར་བཤད་ལ། ལུགས་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་མི་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །ལུགས་དེ་ལྟར་ན་སྨོན་འཇུག་གཉིས་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ཙམ་དང་། འགྲོ་བར་བྱ་བ་དངོས་གཉིས་རྫས་རིགས་འགལ་བར་ཕན་ཚུན་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་དུ་བྱས་པས་སྨོན་འཇུག་གང་རུང་ཞིག་གཏོང་བར་མི་ཐལ་ལམ་སྙམ་ན། མི་ཐལ་ཏེ། འགྲོ་བར་བྱ་བ་དངོས་ལ་འགྲོ་བར་འདོད་པས་ཕན་འདོགས་སུ་འཇུག་པ་མ་གཏོགས་གནོད་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱིར་ཡང་སྨོན་པའི་སེམས་སྐྱེས་པ་དེ་འཇུག་སེམས་སྐྱེས་པ་ན་སྨོན་སེམས་འགག་པར་འདོད་པ་བྱུང་མོད་ཀྱང་། དེ་ནི་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱི་དགོངས་པར་མ་སོང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྨོན་ལམ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བ་སྟེ། ཞེས་གསུངས་པ། སྨོན་པ་ལ་སྡོམ་
4-47a
པ་ཡོད་པ་དང་། སྡོམ་པ་དེ་ལྡན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་རྒྱུན་མཐའི་བར་དུ་འགྲོ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་འདིས་སྤྱོད་འཇུག་མཁན་པོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་བཤེས་སོགས་འགའ་ཞིག་གིས་ནི་སྐབས་འདིར་སྨོན་པ་ལ་སྡོམ་པ་མེད་པར་ཁས་ལེན་པ་ཡང་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་བཞེད་པའི་ལྷད་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
依照入行论师的观点，世俗发心分为愿与入两种。其中，愿发心的定义是与为一切有情而希求菩提相应，并与铠甲精进相应。入发心的定义是与为一切有情而希求圆满菩提相应，并与加行精进相应。这两者的差别如同"欲行与行走之差别"。
因此，入发心若不通过仪轨受持则不会产生，因为若不被律仪摄持，则不能成为入发心。愿发心并非必定依赖仪轨，因为听闻诸如空性和悲心的教法后，内在种性觉醒即可生起愿发心。
然而，在这一观点中也说可以通过仪轨受持愿发心。在这种情况下，同时受持愿入，所以律仪体性异类在一个主心上以相应方式投射自己的相，在第二刹那于心上成立两种不同体性的律仪。愿律仪也是如受持时所承诺的那样，直到菩提之间不断地存在。之所以不间断存在，是因为与入发心一起受持的利益；若只受持愿心仪轨，则不成为律仪。若成为律仪，则除了成为入发心外别无他途。如所说："发菩提愿心，虽轮回中生大果，但不如入发心，能生相续福德。"又说："若正受此心，尔后纵睡眠，或放逸，福德之力，不断地，多如虚空量生起。"
有些人说胜义发心也包含在入发心中。在这一观点中，有先生愿发心，然后生入发心的次第生起，和愿入两者同时生起两种情况。按照第一种方式，说入发心生起时舍弃愿发心是因为愿发心较劣；按照第二种方式，如前所述不舍弃。
按此观点，愿入二者如同仅欲行走和实际行走两种，虽本质和类型相违而互为所害能害，但这不会导致舍弃愿入任何一方，因为实际行走中，欲行走只能起辅助作用而不会成为妨害。
一般而言，虽然有人认为愿心生起后，入心生起时愿心就灭，但这不是善足的意趣。如所说："从一方面说，愿是希求"，愿中有律仪，具此律仪的发心一直延续到究竟边际，这是论师依循入行论师而解释的。而法师等一些人在此处承认愿心中无律仪，这是受了无著兄弟观点的影响。
;


 །ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱིས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་ཟིན་ནས་དེའི་སྡོམ་པ་ལེན་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་རང་གི་ངོ་བོའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་ལེན་མི་དགོས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ཕྱིས་དེའི་སྡོམ་པ་ལེན་པའང་དགོས་དོན་བསྒྲུབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་གཞན་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གོང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ལེན་པར་བཞེད་དོ། །མདོར་ན་སྨོན་འཇུག་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྒྱ་བོད་དུ་མི་མཐུན་པ་སྨྲ་བ་མང་མོད་ཀྱི། ཁོ་བོ་ནི་སྨོན་འཇུག་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྨོན་འཇུག་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱེ་སྟེ། དེ་ལྟར་གཞན་དོན་དང་རྫོགས་བྱང་དུ་འགྲོ་བར་འདོད་པ་སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་། འགྲོ་བཞིན་པ་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དུ་བཞག་གོ ། བོད་སྔ་ཕྱི་མང་པོ་དག་གིས་ཡུམ་གྱི་མདོ་དང་། རྗེ་བཙུན་གྱི་རྒྱན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་འཆད་པ་ན་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་བླངས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་བཤད་དོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་ནི་གང་ལས་བཤད་ཅེ་ན། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནས་འབྱུང་བའི་ཞེས་འདིར་དྲངས་པ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་མིན་ཏེ། བཤད་པ་དེ་འདྲ་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུགས་ལ་མེད་ཅིང་། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དེ་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་དང་། དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་བསྒོམས་སྟོབས་ལས་སྐྱེ་དགོས་པ་ངེས་པ་ཁོ་ནར་གྱུར་པ་གང་ཞིག་བླ་མའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་སྨིན་བྱེད་
4-47b
དབང་གི་སྐབས་དང་འབྲེལ་བར་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་བརྡ་སྤྲད་པའི་རྐྱེན་གྱི་དོན་དམ་པའི་སེམས་སྐྱེས་པ་ལ། སྔོན་དུ་བསྒོམས་པའི་སྦྱོར་བ་ཕུལ་ཆེ་བར་འགྲོ་དགོས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། ཆོ་ག་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་བླངས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ནི་གསུངས་པ་མིན་ཏེ། རིམ་ལྔ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་དོན་དམ་ཞེས་བྱ་བ། །སྐལ་བཟང་སློབ་མ་བཟང་པོས་མན་ངག་ཐོབ། །ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་མེ་ཏོག་འཛིན་པ་ཡིས། །བླ་མ་ལས་ནི་སླར་ཡང་བླང་བར་བྱ། །ཞེས་པས། སྐལ་བཟང་གིས་དོན་གྱིས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་བསྒོམས་སྟོབས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ཆོས་མཆོག་སྐད་ཅིག་མའི་སེམས་ཐོབ་པའི་དེ་མ་ཐག་པར། བླ་མ་ལས་བླངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བདེན་པ་མཐོང་བར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། དོན་འདི་དང་མཐུན་པར། དཔལ་བརྟག་པ་གཉིས་པ་ལས་ཀྱང་། གཞན་གྱིས་བརྗོད་མིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། །གང་དུ་ཡང་ནི་མི་རྙེད་དེ། །བླ་མའི་དུས་ཐབས་བསྟེན་པ་དང་། །བདག་གི་བསོད་ནམས་ལས་ཤེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཞེས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའང་དང་པོར་འཇུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་སེམས་བསྐྱེད་ངེས་བཟུང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པའི་མཚན་གཞི་རྣམ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཟླས་དྲངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེའང་གཙོ་བོའི་སེམས་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་རིག་ཅིང་ཁྱད་པར་གཞན་སྟོབས་ཀྱིས་རིག་པའི་སེམས་ཡིན་ལ། སེམས་བྱུང་ནི་སེམས་དེའི་དབང་གིས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་རང་སྟོབས་ཀྱིས་རིག་ཅིང་ངོ་བོ་གཞན་སྟོབས་ཀྱིས་རིག་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་པའང་། དབུས་མཐའ་ལས། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་
4-48a
པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་རྟེན་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་མཚུངས་པ་དང་། གཙོ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དོན་དང་རྫོགས་བྱང་དོན་གཉེར་གྱི་ཡུལ་གཅིག་ལ་འཇུག་པས་དམིགས་པ་མཚུངས་པ་དང་། རྣམ་པ་འདྲ་བར་སྤྱོད་པས་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་དང་། དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བས་དུས་མཚུངས་པ་དང་། གང་ཟག་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་མིག་ཤེས་གཅིག་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ལྟར། དེའི་འཁོར་རེག་པ་ལྟ་བུ་གཅིག་ལས་མི་སྐྱེ་བས་རྫས་སུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་ལྡན་རྣམ་པ་ལྔས་མཚུངས་པར་ལྡན་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
无著兄弟解释说先发心后受其律仪，认为发心本身的体性不需要通过仪轨受持，而后来受持其律仪是为了成就所需和使菩提与利他的特性更为增上。总之，关于愿入二者差别，印藏两地有许多不同说法，而我认为愿入二者的差别就由愿入本身区分：希欲为利他而趣向圆满菩提是愿发心，正在前往则是入发心。
许多前后期藏地学者在解释《般若经》和尊者《现观庄严论》中的发心时说："胜义发心也可通过受持而生。"若问这说法出自何处？有人引用密乘所说，但这并不相关，因为这种说法在经论的传统中不存在，密乘如此说是另有所指。胜义发心必须依靠修习力而生，通过上师加持以成熟灌顶相关的仪轨传示因缘而生起胜义心，需要前行修习的力量特别强大，并未说仅通过仪轨受持而生。如《五次第》中说："所谓胜义菩提心，具福善弟子得口诀，合掌持花再次从上师处受持。"这表明具福者通过金刚乘修习力的加行获得胜法刹那心后，立即以从上师受持的因缘而见真谛。与此相符，《吉祥二谛续》也说："他不能言说同生，无处可寻得，依靠上师时机方便，从自福德中了知。"
因此，"发心"一词初次入时确定指的是世俗发心。如是，心心所相应的事例是以分别识和智慧相对举的分别识，其中，主心是由习气力而自力了知对境本体、依他力了知特性的心，心所则是依那心的力量自力了知对境特性、依他力了知本体的心所。这正如《辨中边论》所说："彼中见义为识，彼之特性为心所。"
因此，由于所依意识相同、主要分别识缘取利他和圆满菩提的同一对境而所缘相同、行相相似而行相相同、同时生起而时间相同、如同一补特伽罗同一时间不生两个眼识，其眷属如触等也不生两个而实体相同，以这五种相应而发菩提心。
;


 ། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་དཔོན་སློབ་ནི་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་ན་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྒྱུ་བ་ཡོད་པའི་ཤེས་བྱེད་དུ་དད་སོགས་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་སོགས་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ནི་ལེགས་པ་མིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་མིན་གཉིས་སུ་འབྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་སུ་འབྱེད་དགོས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་དཔྱོད་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་དེ་ལ་རྒོལ་བ་ནི་འཐད་པར་མཐོང་ངོ་། །རྟོག་གེ་བ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་སེང་གེས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དང་། དེའི་ཤེས་བྱེད་དུ་མངོན་པ་གོང་མའི་སངས་རྒྱས་སའི་ཡོན་ཏན་འཆད་པ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མིང་གིས་བཤད་པ་ཁུངས་སུ་འདྲེན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས། འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་ནའང་སེམས་སེམས་བྱུང་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། མཉམ་གཞག་གི་ཡེ་ཤེས་དང་དངོས་འགལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་
4-48b
ཀུན་བཏུས་ལས་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུའི་མིང་བཏགས་ནས་སྟོན་པས་རྟོགས་པར་སླ་བ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་དྲན་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དང་གོ་ས་གཅིག་ཏུ་སེམས་བྱུང་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་འདི་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པར་འདོད་པ་ལུགས་ངན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལའོ། །དོན་གྱི་ངོ་ཁྱད་ནི་སྒྲའི་སྟེང་གི་བྱས་པ་ལྟ་བུ་ངོ་བོ་དང་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུ་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ། རང་སྟོབས་དང་གཞན་སྟོབས་ནི་ཤེས་པ་རང་གི་ངོ་བོའི་སྔ་ལོགས་སུ་སྐྱེས་པའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱས་པའི་ཤེས་པ་རང་སྟོབས་དང་། ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་རྫོགས་མ་ཐག་པའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་གཞན་སྟོབས་སུ་བཞེད་དོ། །འགའ་ཞིག་སེམས་བྱུང་ཤེས་པ་མིན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ལུགས་གང་དང་ཡང་མཐུན་པ་མིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དམིགས་ཡུལ། དབྱེ་བའོ། །
发心定义
དང་པོ་ལ་གསུམ། སྤྱིའི་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། རྩ་བ། འགྲེལ་པའོ། །
总序分
དང་པོ་ནི། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཆོས་བཅུ་པོའི་ནང་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་དམིགས་པ་དང་། དབྱེ་བས་མཚམས་སྟོན་པ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལའང་རྣམ་མཁྱེན་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སེམས་བསྐྱེད་དང་པོར་སྟོན་པ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་དེ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཉན་ཐོས་སངས་རྒྱས་འབྲིང་རྣམས་ཐུབ་དབང་སྐྱེས། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་འཁྲུངས་ཤིང་། །སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང་གཉིས་སུ་མེད་བློ་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་
4-49a
ཀྱི་རྒྱུ། །ཞེས་པས་ཉན་རང་གཉིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་འཁྲུངས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བློ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དང་པོར་སྟོན་པ་ནི་འོས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གང་དེ་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བྱང་སེམས་ཚོགས་ལམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གནད་ཀྱི་ཟླ་འོད་ལས། འདིར་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། འདོད་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་རྣམ་གྲངས་སུ་འདོད་དོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ་གཉིས། ཚིག་གི་དོན་དང་། རྩོད་པ་སྤང་བའོ།

 ། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་དཔོན་སློབ་ནི་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་ན་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྒྱུ་བ་ཡོད་པའི་ཤེས་བྱེད་དུ་དད་སོགས་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་སོགས་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ནི་ལེགས་པ་མིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་མིན་གཉིས་སུ་འབྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་སུ་འབྱེད་དགོས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་དཔྱོད་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་དེ་ལ་རྒོལ་བ་ནི་འཐད་པར་མཐོང་ངོ་། །རྟོག་གེ་བ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་སེང་གེས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དང་། དེའི་ཤེས་བྱེད་དུ་མངོན་པ་གོང་མའི་སངས་རྒྱས་སའི་ཡོན་ཏན་འཆད་པ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མིང་གིས་བཤད་པ་ཁུངས་སུ་འདྲེན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས། འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་ནའང་སེམས་སེམས་བྱུང་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། མཉམ་གཞག་གི་ཡེ་ཤེས་དང་དངོས་འགལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་
4-48b
ཀུན་བཏུས་ལས་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུའི་མིང་བཏགས་ནས་སྟོན་པས་རྟོགས་པར་སླ་བ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་དྲན་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དང་གོ་ས་གཅིག་ཏུ་སེམས་བྱུང་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་འདི་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པར་འདོད་པ་ལུགས་ངན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལའོ། །དོན་གྱི་ངོ་ཁྱད་ནི་སྒྲའི་སྟེང་གི་བྱས་པ་ལྟ་བུ་ངོ་བོ་དང་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུ་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ། རང་སྟོབས་དང་གཞན་སྟོབས་ནི་ཤེས་པ་རང་གི་ངོ་བོའི་སྔ་ལོགས་སུ་སྐྱེས་པའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱས་པའི་ཤེས་པ་རང་སྟོབས་དང་། ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་རྫོགས་མ་ཐག་པའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་གཞན་སྟོབས་སུ་བཞེད་དོ། །འགའ་ཞིག་སེམས་བྱུང་ཤེས་པ་མིན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ལུགས་གང་དང་ཡང་མཐུན་པ་མིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དམིགས་ཡུལ། དབྱེ་བའོ། །
发心定义
དང་པོ་ལ་གསུམ། སྤྱིའི་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། རྩ་བ། འགྲེལ་པའོ། །
总序分
དང་པོ་ནི། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཆོས་བཅུ་པོའི་ནང་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་དམིགས་པ་དང་། དབྱེ་བས་མཚམས་སྟོན་པ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལའང་རྣམ་མཁྱེན་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སེམས་བསྐྱེད་དང་པོར་སྟོན་པ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་དེ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཉན་ཐོས་སངས་རྒྱས་འབྲིང་རྣམས་ཐུབ་དབང་སྐྱེས། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་འཁྲུངས་ཤིང་། །སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང་གཉིས་སུ་མེད་བློ་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་
4-49a
ཀྱི་རྒྱུ། །ཞེས་པས་ཉན་རང་གཉིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་འཁྲུངས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བློ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དང་པོར་སྟོན་པ་ནི་འོས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གང་དེ་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བྱང་སེམས་ཚོགས་ལམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གནད་ཀྱི་ཟླ་འོད་ལས། འདིར་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། འདོད་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་རྣམ་གྲངས་སུ་འདོད་དོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ་གཉིས། ཚིག་གི་དོན་དང་། རྩོད་པ་སྤང་བའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
宗喀巴尊者学说的批评与辩论
宗喀巴尊者及其弟子认为圣者入定时存在心与心所的运行，他们以十一种善法（如信等）以及七觉支等为证。然而，这种观点不合理，因为这些法必须区分为心所与非心所两类，就像意识必须区分为有漏与无漏两类一样。有识见的人对此提出的批评是合理的。
大逻辑学家法狮子（法称）虽然说佛地有心与心所，并引用《阿毗达摩》关于佛地功德的解释（以心与心所的名称所述）作为依据，但这并非正确。不仅佛地，即使是圣者的等持中也没有心与心所，因为它们与等持智慧直接矛盾。那么《集论》中如此说法是怎么回事呢？
这是以果代因的表述方法，为了使人容易理解，就像正思维和正念一样。此外，认为在无分别智慧的同一位置上存在五遍行心所的观点，属于那些错误认为无分别智慧只依赖于当前意识的劣宗派。
关于"事义之差别"，如同声上的"所作性"是本质，"无常性"是特征；"自力"和"他力"是指由前一刹那直接缘产生的识为自力，而由现在识刚刚完成的力量产生的识为他力。有些人说心所不是识，这与任何宗派的观点都不相符。
第二部分 词义
发心的定义、所缘对象和分类。
第一部分 总序分
首先，从遍智的十法中，我们要说明发心的本质、所缘和分类。在表征遍智的诸法中，发心被首先讲述，因为发心是产生一切圣者的因。正如经中所说："声闻和缘觉佛由佛陀生，佛陀从菩萨而生，而大悲心、无二慧和菩提心是菩萨之因。"声闻和缘觉两者从佛口中生，佛也从菩萨而生，菩萨则从大悲心、无二智慧即菩提心而生。因此，首先讲述菩提心的发起是适当的。
第二，大乘发心是为了利益他众而希求证得正等正觉，与此相应的特殊心识。这是就菩萨资粮道而言，如《关要月光》中所说："此处的心、意、欲、愿、信解、希求等被认为是同义词。"
第三部分分为词义和遣除争论两部分。


 །
དང་པོ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་པ་པོ་ཉིད་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་ནས་གདུལ་བྱ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རིགས་ཅན་གསུམ་གྱི་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྐང་བར་ནུས་པའི་ཐབས་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་འདོད་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་ལ་སྨོན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། སྐབས་འདིའི་འབྲུ་འགྲེལ་ལ་རྨོངས་པ་འགའ་ཞིག །སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གདུལ་བྱའི་དོན་བསྒྲུབ་པ་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་འཐད་
4-49b
་པ་མིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ནས་གདུལ་བྱའི་དོན་འབད་མེད་དུ་འབྱུང་བས་ན་འབད་པར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་དགོས་པའི་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྨོན་འཇུག་གི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་ཞིབ་པར་སྤྱི་དོན་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཡིན་གྱི། སྐབས་འདིར་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འགྲེལ་པར་སྨོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིན་ལ། འཇུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན་ན། འཕགས་པའི་ས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དགོས་པར་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཅིས་ཀྱང་ཤེས་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །
遮谴
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྩོད་པ་དང་། ལན་ནོ། །
争议
དང་པོ་ནི། གཞན་དག་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུན་པ་ཀུན་འགྲོ་ལྔའི་ནང་ཚན་གྱི་འདུན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བས་སེམས་བྱུང་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ན་མི་རུང་གི་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི། གཙོ་བོ་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཡུལ་ཙམ་ལས་ཡུལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཞན་དོན་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་སྣང་བ་ཅན་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་འདོད་འདུན་དེ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་བཀོད་པར་མཛད་དོ། །རྩོད་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ད་ལྟར་བའི་སྐད་ཅིག་མར་མཚུངས་ལྡན་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཡོད་པར་མ་ཤེས་པའི་གང་ཟག་ལ་དགོས་པ་འདི་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ལན་ལ་གཉིས། རྒོལ་བ་ལ་དོགས་པ་སྐྱེ་བར་བདེན་ལན་བྱིན་པ་དང་། དོགས་པའི་ལན་སོ་སོར་བསྙད་པའོ། །
4-50a
对他宗生疑谛答
དང་པོ་ནི། སེམས་བྱུང་ཙམ་སེམས་བསྐྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁྱེད་ཅག་བདེན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བསྟན་པར་མཛད་དོ། །
所得各答案
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྒྱུ་མིང་འབྲས་བུ་ལ་བཏགས་པའི་ལན་དང་། གྲོགས་མིང་གྲོགས་ཅན་ལ་བཏགས་པའི་ལན་ནོ། །
因名取果之作答
དང་པོ་ནི། འོན་ཀྱང་སྐབས་འདིར་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུན་པ་མ་འོངས་པའི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཞན་དོན་དོན་དུ་གཉེར་བའི་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡོད་ན། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བས་རྒྱུ་འདོད་པའི་མིང་གིས་འབྲས་བུ་སེམས་བསྐྱེད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དོན་དང་རྫོགས་བྱང་འདོད་པ་དེ་ལྟར་དོན་དུ་གཉེར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་ལ་བྱང་ཆུབ་འདོད་ཅེས་པའི་མིང་གིས་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་དེ་མེད་དོ།

直译内容
第一，发心者自己成佛后，为了利益其他所化众生，应当努力于能够根据三种种姓者各自根机而满足他们的方便。这种发心具有"为利他而希求证得圆满菩提，与此相应而生起"的特征，分为愿的本质和行的本质两种。对于此处文义解释，有些愚人说："成佛后为利他，应当依各自根机，努力于佛地成就所化众生之利益"这种发心，这绝对不合理，因为成佛后众生的利益无需努力自然产生，所以发起努力之心是没有必要的。关于愿行发心，详细内容如总义中所说，而在此处，阿阇黎佛智慧在其注释中说："愿菩提心是一切世间人所有，行菩提心则从极喜地开始"，因此，若是行发心，则必须唯独圣者地位才能具有，这一点无论如何都必须了解。
遮谴
争议
第一，他人认为：圆满菩提的希求本身就是追求菩提的善法，即对菩提的希欲，是五遍行之一的欲心所，所以是心所。若如此，则不合理，因为大乘发心是主要心识，不仅仅是心与心所的对境，而是以自力方式显现殊胜对境，成为利他与菩提本质的显现，并非欲望。因此，这种希求欲望怎么可能成为发心呢？应当推论它不是发心。这就是对方提出的观点。这些争论源自那些不了解心与心所在现在刹那同时相应生起的发心存在的人。
对他宗生疑谛答
第一，心所本身不是发心，这一点你们是正确的。
所得各答案
因名取果之作答
第一，然而，在此处，首次发起菩提心时，有对善法菩提的希欲，这是以未来所缘为特征的欲求利他的因。依靠这个，就会发起菩提心，所以用因（欲）的名称来表示果（发心）。对利他和圆满菩提的希求，正是因为这样追求，所以菩萨相续中的一切善法都会增长。为了使人了解这一点，依靠"希求菩提"这一名称而假名安立为发心，因此你所说的过失并不存在。


 །སློབ་དཔོན་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་རྩོད་སྤོང་འདི་མཛད་པའི་དོན་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱིས་མདོ་སྡེ་རྒྱན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་རང་གི་ངོ་བོ་འཆད་པ་ན། དོན་གཉིས་ལྡན་པའི་སེམས་འབྱུང་བ། །ཞེས་དང་། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་འདིར། ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད། །ཅེས་པ་གཉིས་ནང་འགལ་སྤང་བ་ཡིན་ནོ། །
伴名取有伴之作答
གཉིས་པ་ནི། སྨོན་ལམ་གྱི་མཆོག་སེམས་བསྐྱེད་དུ་གསུངས་པས། ལན་གྱི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉེར་བ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིན་ལ། དེས་ན་གྲོགས་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པའི་གྲོགས་ཅན་
4-50b
སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའི་སྒྲར་བསྟན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་དགོས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གྲོགས་སྨོན་ལམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་ངེས་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །
所缘
གཉིས་པ་དམིགས་ཡུལ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་ངོ་བོ་ལ་དོགས་པའི་གནས་ཡོད་པ་མ་ཟད། སླར་ཡང་གང་འདོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། གདུལ་བྱ་གང་གི་དོན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་རིམ་པ་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ནི་གང་ཡིན། གཞན་གྱི་དོན་ནི་གང་ཡིན་ཅེས་དྲི་བའི་ཚུལ་གྱིས་མཚམས་སྦྱར་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་རྫོགས་བྱང་དེ་དང་། ཆེད་དུ་བྱ་བ་གཞན་དོན་དེ་ནི་ཡུམ་གྱི་མདོ་བཞིན་དུ་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེའོ། །
གསུམ་པ་ལ་གསུམ། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་བཤད་པ། དོན་བསྡུ་བ། གཞན་གྱི་མདོ་མི་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
说偈词义
དང་པོ་ལ་གཉིས། མདོ་ནས་བསྟན་ཚུལ་དང་། ཚིག་དོན་དངོས་སོ། །
经中所说
དང་པོ་ནི། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་རྣམ་པ་གསུམ་ཅར་ལས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྤོབས་པར་གྱིས་ཤིག །ཅེས་འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་གསུངས་པ་དང་། སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་དང་། སྟོང་ཕྲག་ཉེར་ལྔ་པ་ལས་ཀྱང་། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་
4-51a
པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། །ཞེས་པ་དང་། རྒྱས་པ་ལས། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆེན་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་གནས་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་པོ་དང་ལེན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་ཕྱིན་དྲུག་ཕྱེ་སྟེ་གསུངས་པས་ནི་དམིགས་ཡུལ་བྱང་ཆུབ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཅན་བསྟན་ལ། གཞན་དོན་བསྟན་པའི་མདོ་ནི། བྱང་ཆེན་ཕྱོགས་བཅུ་རེ་རེའི་ཞིང་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པས་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཐབས་བསྟན་པ་དང་། དེས་ནི་གཞན་དོན་མདོར་བསྟན་ལ་གཞན་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མདོར་སེམས་ཅན་སེར་སྣ་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགོད་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་ཆེད་དུ་བྱ་བ་གཞན་དོན་གྱི་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

直译内容
善足阿阇黎（师长）所做的这个解除争论的意义是：尊者在《经庄严论》中解释发心本质时说："具足二利的心生起"，而在此《现观庄严论》中说："希求正等正觉"，这两者看似矛盾，他在此是为了解除这种矛盾。
伴名取有伴之作答
第二，由于发心被说为最殊胜的愿，所以作为回答的一种方式，发菩提心者的发愿仅仅是追求，而这种追求正是因为希求圆满菩提。因此，将与伴侣即希求菩提一起行动的主体发心，用伴侣的名称来表示，这样做是有必要的。这是为了使人了解：对于菩萨们来说，与愿相应的心必然会生起。
所缘
第一，序分
首先，不仅对发心的本质有疑问，而且还需要以提问的方式来引出：所希求本体的所缘对象菩提是什么？为利益哪些所化众生而发心？依次来说，什么是圆满菩提？什么是利他？
第二，根本颂
发心的所缘对象圆满菩提和所为事利他，应当如《般若经》那样通过略说和广说两种方式来解释。
第三，注释
说偈词义
经中所说
首先，在三部《般若经》中都有如此说法："须菩提，菩萨摩诃萨们应当从般若波罗蜜多开始发起勇猛。"如《八千颂般若》所说，以及《十万颂》和《二万五千颂》也说："舍利子，在此，菩萨摩诃萨欲求一切法、一切方面现前圆满成佛，应当精进修习般若波罗蜜多。"广说中："舍利子，在此，大菩萨应以不住方式住于般若波罗蜜多，对于布施等一切，因不执著布施物、施者和受者等，应以无所# 直译内容
善护足阿阇黎作此遣除争论的目的，是为了解除弥勒尊者在《经庄严论》中解释发心自性时说"具备二利心所生"与此《现观庄严论》中说"希求正等正觉"这两者之间的矛盾。
伴名取有伴之作答
第二，由于发心被称为最殊胜的誓愿，所以另一种回答方式是，诸菩提发心者的誓愿就是所追求的对象，而这种追求正是希求证得圆满菩提之故。因此，以伴侣（希求菩提）的名称来表示与之同行的具伴（发心）是有目的的，那就是为了使人了解：对于诸菩萨来说，与誓愿相应的心必定会生起。
所缘
第一部分 绪论
第一，不仅对发心本质有疑惑，而且还需以提问方式进行承接："何为所希求的菩提？为利益何众生而发心？"即依次询问：何为圆满菩提？何为利他？
第二部分 根本颂
第二，发心的所缘对象（圆满菩提）和所为（利他）应当按照般若经的方式，以总略和广说两种方式来阐述。
第三部分 释义
分为三：解释根本颂词义、总结要义、不引用其他经典的原因。
说偈词义
经中所说
第一，三种佛母（般若经）都如是说："须菩提，请阐明诸菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多。"《八千颂》如是说，《十万颂》和《二万五千颂》也说："舍利子，若菩萨摩诃萨欲以一切行相证得一切法的圆满菩提，应当精勤于般若波罗蜜多。"广说中又云："舍利子，此中菩萨摩诃萨应以无住方式住于般若波罗蜜多，于布施等一切法中，因不执著布施物、布施者和受施者等，以无执著方式圆满成就布施波罗蜜多。"这样详述六波罗蜜多，显示了了知所缘菩提的含义。
关于利他的经文是："菩萨摩诃萨若欲令十方各个世界中如恒河沙数世界中的一切众生都证入无余涅槃，应当学习般若波罗蜜多。"这表明根据众生根机，教导涅槃的方法，即总略地显示利他。而关于如何行利他的方式，经中说："欲使悭吝等众生安立于布施等的菩萨，应当修习般若波罗蜜多。"等文义显示了所为利他的含义。



词义正分
གཉིས་པ་ནི། གཞན་དོན་དང་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ལྷུར་བྱེད་པའི་ལུང་སྦྱོར་གྱི་ངག་གི་ཡུམ་གསུམ་གྱི་མདོའི་དོན་དང་མི་འགལ་བར་མདོ་ནས་བསྡུས་པར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དེ་དེ་ལྟར་དུ་སྦྱོར་སྟེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། དམིགས་ཡུལ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེའོ། །
4-51b
གཉིས་པ་དོན་བསྡུ་ནི། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྟར་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
不引别经之由
གསུམ་པ་གཞན་གྱི་མདོ་མི་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། གཙུག་ལག་གི་གཞུང་ཡུམ་གསུམ་པོའི་ལུང་འདྲེན་རྣམས་སྐབས་ཀྱི་དོན་སྟོན་པ་བདུན་ཅུ་ཡུམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་གསུངས་མོད་ཀྱི། འདིར་ཚིག་མང་དུ་དོགས་ནས་གདམས་ངག་ནས་སྤྲུལ་སྐུའི་བར་ལ་མདོའི་ཁུངས་ཉིད་དུ་སྦྱར་བར་བྱས་ཏེ་མ་བྲིས་སོ། །
类别
གསུམ་པ་དབྱེ་བ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དམིགས་པ་དང་རང་གི་ངོ་བོ་དང་བཅས་པ་བརྗོད་ནས། ད་ནི་སེམས་བསྐྱེད་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཏེ་ལུས་རྣམ་གཞག་གི་བསྡུས་དོན་མིན་པས་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་འབྲེལ་ལ་གོང་དུ་བསྡུས་དང་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་བརྗོད། །ཅེས་པས་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མདོར་བསྟན་དུ་བཤད་པའི་ས་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་མདོ་དེ་དང་། གཞན་དོན་མདོར་བསྟན་གྱི་བང་མཛོད་ལྟ་བུའི་མདོ་དེ་བསྡུས་ན་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་དང་། རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་ནི་ཉེར་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཅེས་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོའི་ལུགས་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་དེའི་སྐབས་ཀྱི་འགྲེལ་པར། བྱང་ཆུབ་དང་གཞན་དོན་དོན་གཉེར་གྱི་མདོ་དེའི་མདོར་བསྟན་དང་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཁུངས་སུ་དྲང་བར་མཛད་པ་སྟེ་མདོའི་ཚིག་སྣ་བཏུས་པས་གསལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་སེམས་
4-52a
བསྐྱེད་དེའང་དབྱེ་ན། ས་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་། གསེར་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་། ཟླ་བ་ཚེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། མེ་ལྟ་བུ་དང་། གཏེར་ལྟ་བུ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དང་། རི་ལྟ་བུ་དང་། སྨན་ལྟ་བུ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལྟ་བུ་དང་། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་དང་། ཉི་མ་ལྟ་བུ་དང་། གླུ་དབྱངས་ལྟ་བུ་དང་། རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་དང་། བང་མཛོད་ལྟ་བུ་དང་། ལམ་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་དང་། བཞོན་པ་བཟང་པོ་ལྟ་བུ་དང་། བཀོད་མའི་ཆུ་ལྟ་བུ་དང་ནི། སྒྲ་སྙན་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ལྟ་བུ་དང་། སྤྲིན་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་རྣམས་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སུ་འབྱེད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ་གསུམ། དཔེ་གྲོགས་ཆོས་མཐུན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ། དེའི་དོན་བསྡུ་བ། ས་མཚམས་སོ།

词义正分
第二，专注于显示利他和菩提的引经之语，三种佛母经的内容不相矛盾，从经中有简略说明和广泛说明两种方式。这样配合起来，即通过正等正觉和所缘对象利他本身来显示。
总结要义
第二，基于上述理由，应当了解发心的本质是"为了利他而希求证得现前圆满菩提"。
不引别经之由
第三，虽然在七十种显示各个部分内容的经典中，都引用了三部佛母经典，但在此处因担心文字过多，从教授直至化身之间，虽然作为经证应用但未书写出来。
类别
第一部分 绪论
首先，这样阐述了发心的所缘和自性之后，现在说明发心的分类共有二十二种，这不是科判纲要的摄义，所以称为"中间偈颂"。关于这个联系，前面说"从总略和广泛的方式来说"，其中总略的方式是指菩提略说中所说的如地般的发心经文，以及利他略说中如库藏般的经文，简略它们就是总略的说明；而广泛的说法就是通过二十二种来阐述。这也是背离狮子贤论师传统的观点，因为论师在该处的注释中，是通过菩提和利他追求的经文中的略说和广说来引用出处，即通过摘录经文词句使之明显。
第二部分 根本颂
第二，大乘发心若分类，则有：如地发心、如金发心、如新月发心、如火发心、如宝藏发心、如宝源发心、如海发心、如金刚发心、如山发心、如药发心、如善知识发心、如如意宝发心、如日发心、如歌声发心、如王发心、如藏库发心、如大道发心、如良乘发心、如泉水发心、如妙音发心、如河流发心和如云发心，共分为二十二种类别。
第三部分 注释
分为三部分：通过比喻、伴随和法相顺应方式的广泛解释、总结其义、及界定阶段。


 །
广说喻友相应分
དང་པོ་ལ། གྲོགས་དང་། དཔེ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་མཐུན་བཤད་པ་དང་གསུམ་ཡོད་པ་ལས།
说友
དང་པོ་ནི། གྲོགས་གཞན་དོན་དུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་། ཕྱིན་དྲུག་རྫོགས་འདོད་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། དགེ་ཆོས་མ་ལུས་པ་བསྒྲུབ་འདོད་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། གཞི་གཉེན་རྣམ་གསུམ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་དངོས་པོ་སྦྱོར་བའི་སྦྱིན་པ་དང་། ལེགས་ཚོགས་བསྒྲུབ་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་ངལ་བའི་བཟོད་པ་དང་། བརྟུལ་བ་ཆེན་པོའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཡེང་བ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཕས་ཀྱིས་བརྫི་བར་མི་ནུས་པའི་ཐབས་མཁས་པ་དང་།
4-52b
ཆེད་དུ་བྱ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྒྲིབ་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་སྟོབས་དང་། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ནུས་པ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་དང་། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཟིན་པར་གཟུངས་དང་། དེ་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སྤོབས་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཚུལ་མཚན་ཉིད་པ་འཆང་བའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་འདུན་སོགས་གསུམ་སྨོན་པའི་སེམས་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་བཅུ་དགུ་འཇུག་སེམས་ཡིན་པར་འདོད་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་འགའ་ཞིག་འདུན་སོགས་གསུམ་པོ་དེ་སེམས་བསྐྱེད་དངོས་ཡིན་ལ། སྦྱོར་བ་སོགས་ཕྱི་མ་རྣམས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་འཕེལ་བའི་གྲོགས་ཙམ་ཡིན་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་འཆད་པ་རྣམས་ལས་དང་པོའང་འཐད་པ་མིན་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་འདོད་ཅེས་འདུན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་འཇུག་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མཛད་ན་དེ་སྨོན་སེམས་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ལུགས་གཉིས་པའང་འཐད་པ་མིན་ཏེ། འདིར་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ལྡན་གྲོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་བྱས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ལ། སེམས་བསྐྱེད་དངོས་ཡིན་མིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་བྱས་པ་མིན་ནོ། །འོ་ན་འདིའི་དབྱེ་བ་ནི་འཇུག་པ་སེམས་
4-53a
བསྐྱེད་གཙོ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དབྱེ་བ་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་གྲོགས་མཚུངས་ལྡན་ཉེར་གཉིས་པོ་འདིས་ཚོགས་ལམ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་གོ་རིམ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ལྷག་པའང་མ་ཡིན། མ་ཚང་བའང་མ་ཡིན། གོ་རིམ་གཞན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་གསུངས་སོ། །མཚུངས་ལྡན་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་མཚུངས་ལྡན་དུ་བྱས་པའི་ཚེ་མཚུངས་ལྡན་སྔ་མ་གཏོང་བའང་མ་ཡིན་ལ། མཚུངས་ལྡན་ཕྱི་མ་ནི་རིམ་པ་ལྷག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །
说喻
གཉིས་པ་དཔེ་ནི། གྲོགས་དེ་རྣམས་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཉེར་གཉིས་པོ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དཔེ་ཡོད་དེ། ས་ལྟ་བུ་དང་། གསེར་བཟང་པོ་དང་། ཟླ་བ་ཚེས་པ་དང་། མེ་དང་། གཏེར་ཆེན་པོ་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་གནས་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། རིའི་རྒྱལ་པོ་དང་། སྨན་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་། ཉི་མ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་སྙན་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དང་། བང་མཛོད་དང་། ལམ་པོ་ཆེ་དང་། བཞོན་པ་དང་། བཀོད་མའི་ཆུ་དང་། སྒྲ་སྙན་པ་དང་། ཆུ་བོའི་རྒྱུན་དང་། སྤྲིན་ལྟ་བུ་སྟེ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ།

 །
广说喻友相应分
དང་པོ་ལ། གྲོགས་དང་། དཔེ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་མཐུན་བཤད་པ་དང་གསུམ་ཡོད་པ་ལས།
说友
དང་པོ་ནི། གྲོགས་གཞན་དོན་དུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་། ཕྱིན་དྲུག་རྫོགས་འདོད་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། དགེ་ཆོས་མ་ལུས་པ་བསྒྲུབ་འདོད་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། གཞི་གཉེན་རྣམ་གསུམ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་དངོས་པོ་སྦྱོར་བའི་སྦྱིན་པ་དང་། ལེགས་ཚོགས་བསྒྲུབ་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་ངལ་བའི་བཟོད་པ་དང་། བརྟུལ་བ་ཆེན་པོའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཡེང་བ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཕས་ཀྱིས་བརྫི་བར་མི་ནུས་པའི་ཐབས་མཁས་པ་དང་།
4-52b
ཆེད་དུ་བྱ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྒྲིབ་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་སྟོབས་དང་། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ནུས་པ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་དང་། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཟིན་པར་གཟུངས་དང་། དེ་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སྤོབས་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཚུལ་མཚན་ཉིད་པ་འཆང་བའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་འདུན་སོགས་གསུམ་སྨོན་པའི་སེམས་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་བཅུ་དགུ་འཇུག་སེམས་ཡིན་པར་འདོད་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་འགའ་ཞིག་འདུན་སོགས་གསུམ་པོ་དེ་སེམས་བསྐྱེད་དངོས་ཡིན་ལ། སྦྱོར་བ་སོགས་ཕྱི་མ་རྣམས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་འཕེལ་བའི་གྲོགས་ཙམ་ཡིན་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་འཆད་པ་རྣམས་ལས་དང་པོའང་འཐད་པ་མིན་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་འདོད་ཅེས་འདུན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་འཇུག་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མཛད་ན་དེ་སྨོན་སེམས་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ལུགས་གཉིས་པའང་འཐད་པ་མིན་ཏེ། འདིར་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ལྡན་གྲོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་བྱས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ལ། སེམས་བསྐྱེད་དངོས་ཡིན་མིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་བྱས་པ་མིན་ནོ། །འོ་ན་འདིའི་དབྱེ་བ་ནི་འཇུག་པ་སེམས་
4-53a
བསྐྱེད་གཙོ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དབྱེ་བ་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་གྲོགས་མཚུངས་ལྡན་ཉེར་གཉིས་པོ་འདིས་ཚོགས་ལམ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་གོ་རིམ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ལྷག་པའང་མ་ཡིན། མ་ཚང་བའང་མ་ཡིན། གོ་རིམ་གཞན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་གསུངས་སོ། །མཚུངས་ལྡན་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་མཚུངས་ལྡན་དུ་བྱས་པའི་ཚེ་མཚུངས་ལྡན་སྔ་མ་གཏོང་བའང་མ་ཡིན་ལ། མཚུངས་ལྡན་ཕྱི་མ་ནི་རིམ་པ་ལྷག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །
说喻
གཉིས་པ་དཔེ་ནི། གྲོགས་དེ་རྣམས་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཉེར་གཉིས་པོ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དཔེ་ཡོད་དེ། ས་ལྟ་བུ་དང་། གསེར་བཟང་པོ་དང་། ཟླ་བ་ཚེས་པ་དང་། མེ་དང་། གཏེར་ཆེན་པོ་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་གནས་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། རིའི་རྒྱལ་པོ་དང་། སྨན་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་། ཉི་མ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་སྙན་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དང་། བང་མཛོད་དང་། ལམ་པོ་ཆེ་དང་། བཞོན་པ་དང་། བཀོད་མའི་ཆུ་དང་། སྒྲ་སྙན་པ་དང་། ཆུ་བོའི་རྒྱུན་དང་། སྤྲིན་ལྟ་བུ་སྟེ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
广说喻友相应分
第一方面，有三个部分：朋友，比喻和这两者的共同特性的解释。
说友
第一部分：朋友是指为利益他人而希求圆满菩提的意愿，希望完成六度的心愿，希望修持一切善法的增上意乐，修习三基三对治为无自性的修行，为一切众生提供利益事物的布施，作为成就善业基础的持戒，心不疲倦的忍辱，大精进的勤奋，不动摇的禅定，不散乱的智慧，不被他人压制的善巧方便，
仅为众生利益而发的愿，能摧破众生障碍的力量，通达如所有、尽所有智慧的般若波罗蜜多，达到极致能力的神通，圆满的福德智慧资粮，三十七道品，成为大悲与胜观本体，自己掌握十二部经的总持，向他人宣说的辩才，持有三宝真实相的法筵，一切诸佛同行一道，与获得法身相应的发心。如此，意愿等三者是愿菩提心，其余十九是行菩提心，这是一种观点。另一种观点认为，意愿等三者是真正的发心，而修行等后面的内容只是发心增长的助缘而已。这些解释中，第一种也不合理，因为将"希求菩提"这种意愿相应的心作为行菩提心的特征，那它怎么可能是愿菩提心呢？第二种观点也不合理，因为这里所有菩提心的分类都是通过相应助伴的差异来划分的，并非通过是否为真正菩提心的差异来划分。那么，此处的分类是主要基于行菩提心而作的区分。这样，二十二种相应助伴涵盖了从资粮道到佛地的所有菩提心，如《广释》中说："所说的次第和分类就是这样，既不多也不少，也不应以其他次第来显示。"当后一种相应心生起时，并不舍弃前一种相应心，后一种相应心是以递进方式相应的。
说喻
第二部分是比喻：与那些朋友相应而生起的二十二种菩提心，按顺序有以下比喻：如地、纯金、新月、火、大宝藏、珍宝源处、大海洋、金刚、山王、良药、善知识、如意宝珠、日、悦耳法音、大国王、宝库、大道、乘骑、引水渠、美妙声音、河流、云，共二十二种。


 །
说二者相应
གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་དཔེ་སྨོས་པའི་དགོས་པ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་ཉེར་གཉིས་པོ་དེ་དཔེ་ཉེར་གཉིས་པོ་དང་ཆོས་མཐུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ། དེའང་རིམ་པ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་དང་པོ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྱི་ཆོས་དཀར་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་
4-53b
འདུན་ལྡན་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིའི་ཐེག་པ་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་ས་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་གཉིས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་མི་འགྱུར་བས་གསེར་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་གསུམ་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་ལྷག་བསམ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་མཐའ་དག་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་ཟླ་བ་ཚེས་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་བཞི་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྒྲིབ་པའི་བུད་ཤིང་ཐམས་ཅད་བསྲེགས་པས་མེ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་ལྔ་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་པས་གཏེར་ཆེན་པོ་བྱེ་བ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་དྲུག་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་བསྒྲུབ་རུང་བའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་ཁུངས་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་བདུན་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་བཟོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་མི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཐོག་ཏུ་བབས་པས་རྒྱུད་མི་འཁྲུགས་པ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་བརྟན་པས་མི་ཕྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དང་། བསམ་གཏན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བས་མི་བསྐྱོད་པ་རིའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་དང་། ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་
4-54a
་པའི་ནད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པས་སྨན་ལྟ་བུ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལྟ་བུ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཇི་ལྟར་སྨོན་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་དང་། སྟོབས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་གདུལ་བྱ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉི་མ་ལྟ་བུ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་གདུལ་བྱ་འདུན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་སྟོན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་སྙན་པ་ལྟ་བུ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པས་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མང་པོའི་མཛོད་དུ་གྱུར་པ་བང་མཛོད་ལྟ་བུ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་གཤེགས་ཤིང་རྗེས་སུ་གཤེགས་པས་ལམ་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་ལྷག་མཐོང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་དུའང་མི་ལྟུང་བས་བདེ་བླག་ཏུ་འགྲོ་བ་བཞོན་པ་ལྟ་བུ་དང་།གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཐོས་པ་སྟེ་ཐུན་མོང་བ་དང་། མ་ཐོས་པ་ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འཛིན་པས་མི་ཟད་པ་བཀོད་མའི་ཆུ་ལྟ་བུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་
4-54b
ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཐར་པ་འདོད་པའི་གདུལ་བྱ་ལ་སྙན་པར་སྒྲོགས་པས་སྒྲ་སྙན་ལྟ་བུ་དང་།

说二者相应
第三部分：提出比喻的目的是将二十二种菩提心与二十二种比喻相应配合。按照次第，第一种菩提心及其比喻是：与意愿相应的菩提心是一切始中终白法的基础，是成就菩提一切基础的大乘本体，故如同大地；第二种菩提心及其比喻是：与心愿相应的菩提心直至菩提都不会改变，故如同纯金；第三种菩提心及其比喻是：与增上意乐相应的一切善法都能增长，故如同新月；第四种菩提心及其比喻是：与修行相应的菩提心能焚烧三种遍智障碍的薪柴，故如同火；第五种菩提心及其比喻是：与布施波罗蜜多相应的菩提心能满足一切众生，故如同开启的大宝藏；第六种菩提心及其比喻是：与持戒相应的菩提心成为可修珍宝功德的基础，故如同珍宝源处；第七种菩提心及其比喻是：与忍辱相应的菩提心面对所有不喜之事降临时心不动摇，故如同大海洋；与精进相应的菩提心对菩提有坚定信心不可摧破，故如同金刚；与禅定相应的菩提心不为所缘相所动摇，故如同山王；与智慧相应的菩提心能息灭烦恼障和所知障之病，故如同良药；与方便善巧相应的菩提心在一切情况下不舍弃利益众生之事，故如同善知识；与发愿相应的菩提心能实现所愿之果，故如同如意宝珠；与力量相应的菩提心能成熟所化众生，故如同太阳；与般若波罗蜜多相应的菩提心能为所化众生宣说令其欢喜的法，故如同悦耳法音；与神通相应的菩提心具无碍威力成办他利，故如同大国王；与福德智慧资粮相应的菩提心成为众多福慧资粮的宝库，故如同宝藏库；与菩提分法相应的菩提心为一切圣者所行之道，故如同大道；与悲心和胜观相应的菩提心不堕轮回和涅槃任何一方，轻松前行，故如同乘骑；与总持和辩才相应的菩提心能持所闻共同法和未闻不共大乘法而无尽，故如同引水渠；与开示法筵相应的菩提心对求解脱的所化众生宣说悦耳之法，故如同美妙声音；


 ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་
4-54b
ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཐར་པ་འདོད་པའི་གདུལ་བྱ་ལ་སྙན་པར་སྒྲོགས་པས་སྒྲ་སྙན་ལྟ་བུ་དང་། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཐ་མི་དད་པས་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ལྟ་བུ་དང་། ཆོས་སྐུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པར་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་གྲངས་བཞིན་ཆོས་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །
摄义
གཉིས་པ་ནི། མཚུངས་ལྡན་གྱི་གྲོགས་ཆོས་མཐུན་དུ་སྦྱར་བ་དེ་ལྟར་དུ་བཤད་པས་ན། དེ་ཡང་ས་གསེར་ཟླ་བ་མེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །
地界
གསུམ་པ་ལ་གཉིས། དེ་དངོས་དང་། དོན་བསྡུ་བའོ། །
地界正分
དང་པོ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་ཉེར་གཉིས་པོ་དེ་ལ་དང་པོ་འདུན་པ། བསམ་པ། ལྷག་བསམ་གསུམ་པོ་ནི། རིམ་པ་ལྟར་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་དང་། ཚོགས་ལམ་འབྲིང་པོ་དང་། ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པས་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལས་དང་པོ་པའི་སས་བསྡུས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པའི་གཅིག་པུ་དེ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་ལམ་གྱིས་བསྡུས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་བཅུ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུས་བསྡུས་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་ཤེས་སོགས་ལྔ་ནི་དག་སའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་སོགས་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་སྦྱོར་བ་དང་དངོས་དང་མཇུག་གི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སས་བསྡུས་པ་སྟེ། སྟེས་ནི་ཚིག་འོག་མ་འདྲེན་
4-55a
པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་ཉེར་གཉིས་པོའི་སྦྱོར་ཚུལ་འདི་ལ་འགའ་ཞིག་གིས་མདོ་དང་མཐུན་པར་མ་སྦྱར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་ཅེས་པ་དང་། འཕགས་གྲོལ་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་ཉེར་གཉིས་པོ་ལ་ས་མཚམས་མ་བཅད་པས་འཕགས་གྲོལ་གྱི་དགོངས་པ་དང་མི་མཐུན་ཅེས་བཤད་པ་ལས། དང་པོའི་སྐྱོན་གནས་པ་མིན་ཏེ། མདོ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་སེམས་བསྐྱེད་བཅུ་པ་ལ་འཆད་པའང་དངོས་བསྟན་དེ་ལྟར་ཡིན་གྱི། ཤུགས་བསྟན་དུ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་ཞིང་དེར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་སྒྲ་རྒྱུན་མི་འཆད་དུ་སྒྲོགས་ཏེ་གདུལ་བྱ་ཡང་དག་གི་ལྟ་བ་ལ་དགོད་པ་སྦྱོར་བའི་དང་། གཞན་དོན་འབའ་ཞིག་གྲུབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཐོགས་པ་མེད་པ་དངོས་གཞི་དང་། དེ་ལྟར་གྲུབ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེ་མཇུག་གིའོ། །དེ་ལྟར་ན་དངོས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྒྲ་སྦྱར་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་གསུམ་གྱི་དངོས་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་མེད་དེ་ས་བཅུ་པ་ཁོ་ནའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དངོས་འབྲས་ནི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱོན་གཉིས་པས་ཀྱང་མི་གནོད་དེ། འཕགས་པས་སེམས་བསྐྱེད་ཉེར་གཉིས་པོ་ས་མཚམས་སུ་མི་བཅད་པར་དགོངས་པ་མིན་ཏེ། ཉི་སྣང་ལས་གསུངས་པའི་དོན་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་ཙམ་པོ་བ་དེ་སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་ལས་ལོག་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་དབྱེ་བྱ་དུ་མའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །
摄地界义
གཉིས་པ་ནི། རྒྱུ་མཚན་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ན་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེས་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་ས་ཚོགས་ལམ་ནས་བཟུང་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །
教授
གཉིས་པ་གདམས་ངག་ལ་སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་
4-55b
གི་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལའང་བཤད་བྱའི་མདོ་དགོད་པ་དང་། མདོའི་དོན་བསྟན་བཅོས་སུ་བཀྲལ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་བའོ།

与开示法筵相应的菩提心对求解脱的所化众生宣说悦耳之法，故如同美妙声音；与同行一道相应的菩提心在利益他人的事业上毫无差别，故如同河流；与法身相应的菩提心能示现住兜率天等十二种事业，通过这些次第将其与相应的法性相结合。
摄义
第二部分：通过以上所说的相应助伴的法性配合，所以"地、金、月、火"等比喻来说明二十二种菩提心。
地界
第三部分分为两个部分：正说和总结。
地界正分
第一部分：在二十二种菩提心中，第一种意愿、心愿、增上意乐这三种，分别属于小资粮道、中资粮道和大资粮道，故为大乘初学者地所摄。其后的与修行相应的一种，为入初地的加行道所摄。再后的与布施等十种波罗蜜多相应的菩提心十种，为极喜等十地所摄，为大乘见道和修道的所行境界。再后的与神通等五种相应的，为净地差别道所摄。最后与法筵等相应的三种菩提心，依次以加行、正行和后行方面为佛地所摄。"为"字是引导下文的词。如此，对于论师所说的二十二种菩提心的配合方式，有人批评说与经文不符，也有人如圣解脱说菩提心二十二种未作界限区分，故与圣解脱意趣不符。第一种批评不成立，因为经中虽然将佛地菩提心解释为第十菩提心，但那只是直接说明，间接说明则为：在佛土中三宝之名不断宣说，令所化众生安立于正见，这是加行；完全成就他利，无碍利益众生，这是正行；由此成就，如来行为显现，这是后行。因此，直接用"菩萨摩诃萨"的名称，是表明这三种菩提心的直接因——无碍能力仅存在于第十地的相续中，而其直接果仅存在于佛陀相续中。第二种批评也不成立，因为圣者并非不对二十二种菩提心作界限区分，《现观庄严论光明释》中所说的意思是：大乘菩提心本身是从未发心的状态中转变而成的本体，所以没有形成菩提心多种分类的本体。
摄地界义
第二部分：以上所述原因，菩提心的分类涵盖了从初学者地的资粮道一直到佛地。
教授
第二部分教授分为总义和文义两部分。
第一部分总义又分为：说明所要解释的经文和将经文义理与论典结合解释的部分。


 །
所诠经意趣
དང་པོ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་མདོར། གང་དང་གང་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་པའི་དོན་ལ་འཕྲོས་ཏེ། གདམས་ངག་བཤད་པའི་མདོར། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་དྲིས་པའོ། །དེའི་ལན་དུ། ཤཱ་རིའི་བུ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་པ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་བར་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པ་རང་གི་ངོ་བོའི་ཤེས་རབ་ཐེག་དམན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། འདི་དག་གི་མདོའི་དོན་ལ་མཁས་པ་ཤཱནྟི་པས་རྣམ་གཡེང་གི་རྣམ་རྟོག་བཅུའི་གཉེན་པོ་དང་སྦྱར་ནས་མདོ་འདི་འགྲེལ་བར་མཛད་དོ། །བསྒྲུབ་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ཐེག་དམན་ལས་ཐབས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཚུལ་ཡང་། ཤཱ་རིའི་བུ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཉིན་གཅིག་བསྒོམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་པ་ནས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའི་བར་གྱི་མདོ་རྣམས་ཏེ། དེའི་དོན་འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེས་དཔེ་དྲུག་པོ་དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྟོགས་པའི་ཆོས་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་དེ་འདྲ་བ་ལས་སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐབས་ཤེས་དེ་ལ་བརྒྱའི་ཆར་དང་། སྟོང་དང་། བརྒྱ་སྟོང་དང་། བྱེ་བ་བརྒྱ་སྟོང་གི་
4-56a
ཆར་དང་། གྲངས་དང་ཆར་དང་། བགྲང་བ་དང་། རྒྱུར་དང་། དཔེར་ཡང་མི་འགྲོའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། ། གདམས་ངག་བཅུ་པོ་རང་རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་མདོ་ནི་འདི་སྟེ། གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་ན། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྡུག་བདེན་ལ་འདོམས་པ་དང་། གཟུགས་སྐྱེ་བ། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཀུན་འབྱུང་ལ་འདོམས་པ་དང་། ཤཱ་རིའི་བུ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་སྐྱེ་མི་འགག །ཅེས་པ་ནས། དེ་ལྟར་བརྩོན་ན་བརྩོན། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་འགོག་བདེན་ལ་འདོམས་པ་དང་། ཤཱ་རིའི་བུ། གཞན་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན། ཞེས་བྱ་བའམ། མི་བརྩོན། ཞེས་བྱ་བ་སོགས་ཀྱིས་ལམ་བདེན་ལ་འདོམས་པ་དང་། ཤཱ་རིའི་བུ། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་དེ། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་འདོམས་པ་དང་། གཟུགས་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཆོས་ལ་འདོམས་པ་དང་། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་བ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

所诠经意趣
第一部分：在菩提心品的经文中，"无论何人欲求，当学习般若波罗蜜多"，从此义引出，在教授品的经文中说："世尊，菩萨摩诃萨应当如何学习般若波罗蜜多？"作为回答："舍利子，在此，菩萨摩诃萨行持般若波罗蜜多时，虽有菩萨，却不见有真实的菩萨摩诃萨"，直到"所谓菩萨，只是名称而已"等文句，这些表明修行自体的智慧殊胜超过小乘。对于这些经文的含义，学者寂天将其与十种散乱分别念的对治相结合来解释此经。关于修行自体通过方便殊胜超过小乘的方式，经云："舍利子，如是行持般若波罗蜜多的菩萨，仅一日所修的智慧，就能胜过声闻和独觉的智慧"，直到"声闻和独觉的智慧不如是"等经文。圣者解脱军解释其义说：通过这六种比喻来说明声闻所悟六法的特点，而刚刚发心的菩萨的方便智慧超胜于此，不足以成为其百分之一，千分之一，十万分之一，千万亿分之一，不可数，不可分，不可计，不可作为因，也不可作为比喻，如此显示殊胜的方式。
十种教授各自相对应的经文如下：以"色空性精进"等教导苦谛；以"色生起"等教导集谛；以"舍利子，空性不生不灭"直到"如是精进则为精进"等教导灭谛；以"舍利子，复次，精进于布施波罗蜜多"或"不精进"等教导道谛；以"舍利子，复次，菩萨摩诃萨行持般若波罗蜜多时，不以一切相智修色"等教导佛；以"色是实有不修"等教导法；以"如是宣说已，具寿舍利子对世尊如是请问：


 །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡུམ་ལ་གནས་པ་འདི་གང་ནས་འདིར་སྐྱེས་པ་ལགས། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་འདོམས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་གང་ལགས། ཞེས་པ་ལ་འཕྲོས་ནས་བརྩོན་འགྲུས་གསུམ་ལ་འདོམས་པ་དང་། ཤཱ་རིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤའི་མིག་གིས། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྤྱན་ལྔ་ལ་འདོམས་པ་དང་། ཤཱ་རིའི་བུ། ཡུམ་འདི་ལ་སྤྱོད་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་སྟེ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པ། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་མངོན་ཤེས་
4-56b
དྲུག་ལ་འདོམས་པ་དང་། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུམ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡུམ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་སྤོབས་པར་གྱིས་ཤིག །ཅེས་སོགས་ཀྱིས་མཐོང་ལམ་ལ་འདོམས་པ་དང་། རབ་འབྱོར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་མེད་པར། ཞེས་པ་ནས། མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སྲེད་པ། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་སྒོམ་ལམ་ལ་འདོམས་པ་ཡིན་ནོ། །
经义如论释之分
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་མདོར་བསྟན་པའི་གདམས་ངག་དེ་བསྟན་བཅོས་སུའང་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་གདམས་ངག་ཉན་པ་པོའི་གང་ཟག་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་དགོས་ཤེ་ན། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ངེས་འབྱུང་ཞིང་། །མོས་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བྱེད་པ། །ཇི་ལྟར་ཆུ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་བཞིན། །དགེ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་རྫོགས། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཚོགས་བསགས་པའི། །རྒྱལ་སྲས་བཟོད་ནས་དག་པ་པོ། །ལེགས་པར་ཤེས་ཤིང་སེམས་དགེ་བ། །སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །ཞེས་པའི་ཡོན་ཏན་རྒྱུད་ལྡན་ལའོ། །ལུང་དེའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ངེས་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ཡིན་ལ། མོས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། དག་པ་ནི་སེམས་པའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལེགས་པར་ཤེས་པ་ནི་ཐོས་པ་མང་བའོ། ། དེ་ལྟར་གདམས་ངག་ཐོས་པའི་རྒྱུ་ནི་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་ནོན་པ་དག་གིས་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཐོབ་པ་ནས་ཆོས་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལས་མཉན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཡང་། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དེ་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ནི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཞི་གནས་དང་། །ཡེ་ཤེས་ཡངས་པ་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །གདམས་
4-57a
ངག་རྒྱ་ཆེར་རྙེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །ཆོས་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། དེའང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་ནུས་ཀྱིས་ཚིག་དོན་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། ཚོགས་ཀྱིས་ཉིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་འཛིན་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ལ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་རྒྱུན་ཞེས་པའི་དོན་ཀྱང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དེ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡོད་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། ས་དེ་སྲིད་ནས་སངས་རྒྱས་སའི་བར་དུ་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་ཉན་ཡུལ་ནི་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལས་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་རྟག་མངོན་སུམ་འདོམས་མཛད་ཅིང་། །ཅོ་ནས་འདྲེན་མཛད་ཉེས་པའི་ཚང་ཚིང་ནས། །ཚན་གྱིས་དྲངས་ནས་བྱང་ཆུབ་ལ་འགོད་དོ། །ཞེས་སོ།

所诠经意趣（续）
"世尊，菩萨摩诃萨安住于般若，是从何处转生至此处？"等文句教导僧伽宝；"世尊，菩萨摩诃萨的身、语、意业有何过失？"由此引申教导三种精进；以"舍利子，菩萨摩诃萨的肉眼"等教导五眼；以"舍利子，行持此般若得到波罗蜜多，神变的种类"等教导六种神通；"尔时，世尊告具寿须菩提：须菩提，菩萨们依般若如何从般若中决定出生为菩萨摩诃萨，你当如是发起辩才"等教导见道；以"须菩提，无有无为界"直到"贪著顺法"等教导修道。
经义如论释之分
第二部分：如是经中所示的教授，在论中也如是显示。此处应当听闻教授的人是什么样的呢？如《经庄严论》所说："无数劫中求出离，增长信解无穷尽，犹如水汇大海中，圆满一切善资粮。如是积聚诸资粮，具忍清净王子众，善解明了具善心，精勤修习常加行。"应具备此经文所说的功德。此中"无数劫中求出离"意为必定从轮回中出离，"增长信解"指大资粮道，"清净"指心的律仪清净，"善解明了"指多闻。
如是听闻教授的因缘是，已达大资粮道者获得禅定心后，以法流三昧力从佛听闻，此中方式如《经庄严论》所说："彼时从法流，为得诸佛陀，止观广大智，获得广大教授。"法流三昧的特性是：能不忘持极深广法，心专注于文义，如《广释》中说："依靠资粮获得持受法句义的法流三昧。"因此，"法流"的含义是：此种三昧相续不断，从那时起直至佛地都是相续不断的。依靠法流三昧所听闻法的对象是殊胜的化身佛，如《经庄严论》所说："安住于法门，如来常现前，教导引导出，过患丛林中，热切引导至，无上菩提道。"


 །རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྟར་ན་གདམས་ངག་མཉན་པར་འོས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འགྱུར་བ་མེད་པར་རྒྱུད་ལ་བསྟེན་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བར་མ་ཆད་པར་བསྒྲུབས་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ཅི་ལྟ་བུར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་དེ་ལྟ་བུའི་གདམས་ངག་མཉན་པ་ནི་གོ་རིམ་ལ་འཁྲུལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་གདམས་ངག་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ངག་དེ་ཡིན་ན་ངག་གི་རྣམ་རིག་ཏུ་སྣང་དགོས་པ། དེ་ལྟར་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡང་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་པ་ཡིན་དགོས་པ་ལས། གཞན་དག་སྐབས་དེར་བསྟན་གྱི་ངག་ལ་སྒྲས་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ལ། དེ་ནི་འཐད་པ་མིན་ཏེ། ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་པ་ཆོས་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དེས་ཆོས་མཉན་པ་
4-57b
ན་ཐ་མལ་གྱི་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་། ལྷའི་རྣ་བའི་དབང་པོ་གང་རུང་ལ་བརྟེན་ནས་མཉན་དགོས་ལ། དེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་ནི་སྒྲ་རང་མཚན་པ་ཁོ་ན་དམིགས་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་དོན་ལ། གདམས་ངག་བཅུ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
总说十教授
དང་པོ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་གཙོ་བོར་སྨོས་ནས་དེའི་དབྱེ་བའང་ཞར་ལ་བརྗོད་པས་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟར་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་པོ་འདུན་པ་ནས་བཟུང་། ལ་སོགས་པས་ཕྱི་མ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་དུས་སུ་བབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གདམས་ངག་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་གདམས་པ་དང་རྗེས་བསྟན་ནོད་པའི་དགོས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། སྔར་ཐོབ་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་དེས་འཕངས་པའི་དྲོད་ཡན་ཆད་ཀྱི་དཀར་པོའི་ཆོས་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔར་ཡོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མི་ཉམས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི། སྔར་ཡོན་ཏན་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་པ་མི་ཉམས་པར་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བའི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་སྔར་མ་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་མངོན་པར་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འདོམས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཐབས་སུ་གདམས་པའི་ངག་སྟེ་ཞེས་མཚམས་སྦྱར་བར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། སྒྲུབ་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ནི། ཡུལ་བདེན་པ་གཉིས་ལས་འདའ་བ་མེད་པར་ཡུལ་ཅན་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞིག་གིས་སློབ་པར་བྱ་སྙམ་ན། བཤད་མ་ཐག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྗེས་ཐོགས་དེར་མཉམ་པར་བཞག་པ་དེ་ཉམས་སུ་ལོངས་ཤིག་
4-58a
པའི་ཚུལ་གྱིས་འདོམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་བདེན་པ་གཉིས་པོའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལ། ཀུན་རྫོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོར་སྣང་བའི་མཐོང་ཤེས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྒྱུ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་མཐོང་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་པའི་བསླུ་བ་སྟེ་མེད་པར་བདེན་པས་བདེན་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་དམ་པའམ་ངེས་པའི་དོན་དུ་བདེན་པར་བདེན་པས་ན་དོན་དམ་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལ་ལ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོར་བདེན་པས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་འཆད་པ་དང་། དོན་དམ་དོན་དམ་གྱི་ངོར་བདེན་པས་དོན་དམ་བདེན་པར་འཆད་པ་ནི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་གཉིས་ཀྱི་བདེན་གཉིས་ཀྱི་འཇོག་མཚམས་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་མཚན་གཞི་ནི་མ་རིག་པའི་འཁྲུལ་རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་ཤེས་པ་དང་དེར་སྣང་གི་ཆ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ལ། དོན་དམ་བདེན་པའི་མཚན་གཞི་ནི་མ་རིག་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་འཁྲུལ་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩལ་སྣང་གི་ཆ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ།

按照这些理由，适合听闻教授的具缘者是在相续中生起不退转菩提心后，不间断地积累福德资粮，无误地进入大乘道次第，因此刚发心之后，通过什么方式获得这种菩提心的方法，即听闻这样的教授，这是不错乱的次第。此处，若是教授所显示的语言，需要显现为语的认识，其显现的原因也必须是声音处，而有人说这种情况下所教授的语言并非声音所遍摄，这是不合理的，因为大资粮道者获得法流三昧时听法，必须依靠凡常耳根或天耳根中的任一种，依靠这两者的知识对境，必须缘取实相声音而已。
第二部分文义分为：总说十种教授和别说僧宝。
总说十教授
第一分为：引申、根本颂、解释三部分。
第一部分：主要提及菩提心的本体，顺便也说明其分类，如前所述的菩提心，从第一种欲求开始，等等后面所生起的诸菩提心，菩萨适时如理地寻求教授，因此教授和随教授有两种必要：第一，为了使已经获得的菩提心和由此菩提心引发的暖位以上的白法得以成就，所以教导不失已有功德；第二，通过保持已获功德不失坏，使尚未获得的功德得以增长，并令悟入次第明显增长，故随教授是为获得圆满菩提的方法而教导的言教，如是作为引申部分。
第二部分：修行自体的本体，是对境为不超越二谛，能缘为方便智慧双运的等持，思考什么样的瑜伽士应当修学？即如刚才所说的，发起菩提心之后立即以等持的方式体验，这是教导的方法。如是，二谛的安立中，世俗谛的特征是显现于认识面前的具见知，胜义谛的特征是远离一切认识活动的殊胜见知。因此，所谓世俗谛的含义是一切法都是世俗欺诳，即以不存在而真实为真实，法性的义理是以殊胜或确定义理真实为真实，所以称为胜义谛。有些人解释世俗谛为在世俗面前为真实，胜义谛为在胜义面前为真实，这是与开创车轨两派二谛安立方式相违背的错误说法。如是，世俗谛的事例是由无明迷乱因所生的知识及其所显现的一切方面，胜义谛的事例是远离俱生无明迷乱因的无分别智慧的显现力及其方面。


 །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་དང་མི་ནུས་པ་ལ་བདེན་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་ནི་བྱིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་གོང་དུ་བདེན་གཉིས་གོ་ཆོད་པོ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལས་གནས་སྐབས་སུ་ཁས་ལེན་རྒྱུའི་བདེན་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། ཚོགས་གཉིས་པོ་གང་བསགས་ཀྱང་བདེན་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་ཁོ་ནར་ངེས་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་ཚེ་ནའང་བྱིས་པས་འདོད་པའི་དོན་དམ་བདེན་པ་ཁས་བླངས་ནས་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ནའང་མཉམ་གཞག་གི་ངོར་ཁས་ལེན་ཅིའང་
4-58b
ཡོད་པ་མིན་མོད། འོན་ཏེ་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཚེ་འཕགས་པ་ལ་གྲགས་པའི་དོན་དམ་བདེན་པ་ཁས་བླངས་ནས་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཤེས་བརྗོད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། མདོར་ན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ནི་ཚོགས་གཉིས་པོ་གང་བསགས་པའི་སྐབས་སུའང་བདེན་པར་ཁས་ལེན་པར་རུང་བ་མིན་ཏེ། དེ་རང་ལུགས་ལ་ཚད་མས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནའོ། །དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་སུ་དོན་དམ་བདེན་པའི་མཚན་གཞིར་བཤད་པའི་དོན་དམ་བདེན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ལས་མ་འདས་ཏེ། སྒྲ་རྟོག་གི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དོན་དམ་བདེན་པའི་མཚན་གཞི་གོ་ཆོད་པ་ན་བློའི་ཡུལ་མིན་པར་བཤད་ཀྱང་། སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོར་དེའི་མཚན་གཞི་མེད་པའང་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ནས་འབྱུང་ལ། འོ་ན་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོར་དོན་དམ་བདེན་པའི་མཚན་གཞི་ཡང་ན་དེ་ཀུན་རྫོབ་པའི་བདེན་པར་ཐལ་ལོ་སྙམ་པ་ནི། བྱམས་མགོན་དང་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་དབུ་མའི་ལུགས་ལས་རྒྱང་རིང་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ལུགས་ལ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡིན་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ།མེད་དགོས་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་བཤད་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ལ། དེའང་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོར་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་ཡོད་མེད་གཉིས་པོ་དེ་མེད་མཉམ་དུ་མཚུངས་པར་བཤད་པ་དང་། དོན་དམ་བདེན་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཡོད་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡིན་པའང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་ཅེས་ཡོད་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་བཤད་པ་ལས་གཞན་དུ་བཤད་པ་ནི་ཚད་ལྡན་གྱི་ལུགས་ལ་མེད་དོ། །དེས་ན་ལྟ་བས་སྤྲོས་པ་བཅད་ནས་བསྒོམ་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའང་ཁས་
4-59a
ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རྩོད་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པ་དཔྱད་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་འཕྲོས་པའི་དོན་བཤད་ནས། གཉིས་པ་དེའི་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་དང་ཞེས་པ་ལ། བདེན་པ་བཞི་པོ་སྟོན་པའི་གདམས་ངག་འདི་ལ་འགའ་ཞིག་གིས་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་འདོམས་པས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་སྟོན་པའི་གདམས་ངག་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་དེའི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ལས་འབྱུང་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཟབ་མོའི་དོན་དང་བཅས་ཏེ་སྟོན་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་གསལ་བར་འདོམས་པའི་གདམས་ངག་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་བདེན་པ་བཞིའི་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བར་དོན་མཐུན་དུ་རྟོགས་དགོས་པར་བསྟན་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ནད་ནི་ཤེས་བྱ་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྤང་བྱ་ལ། །བདེར་གནས་ཐོབ་བྱ་སྨན་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ལྟར། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་དེ་འགོག་པ་དང་དེ་བཞིན་ལམ། །ཤེས་བྱ་སྤང་བྱ་རིག་པར་བྱ་ཞིང་བསྟེན་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་དེར་གཟུང་ཞིང་འཛིན་པའི་མངོན་ཞེན་སྤང་བར་གདམས་སོ།

以世俗中能否起作用来区分二谛，是针对凡夫而言的。如是，刚才明确解释过的二谛中，在暂时应当承许的真谛是哪一个呢？无论积累哪两种资粮，真实只确定为胜义谛一种。因为在积累福德资粮时，凡夫也是承许他们所认为的# 在世俗中能起作用与否来区分二谛，是针对凡夫而言的。如此，在上文刚刚解释的明确二谛之后，在暂时应当接受的真理是什么呢？无论积累何种二资粮，真理只确定为胜义谛一种而已。因为在积累福德资粮时，也是接受凡夫所认为的胜义谛而行持取舍；在积累智慧资粮时，虽然在入定时不存在任何执取，但在后得时，接受圣者所了知的胜义谛，并依照入定和谐的方式进行了知和表述。简言之，世俗谛在积累任何一种资粮时都不应该被认为是真实的，因为它在自宗中不被量所成立。这样，暂时被说为胜义谛事例的那些胜义谛全都未超越世俗谛，因为它们是言思的对境。因此，虽然说胜义谛的确切事例不是心的对境，但在各自自证智慧前并非没有其事例，这在《瑜伽师地海》等中有所阐述。若有人认为：既然如此，在智慧面前的胜义谛事例也成为世俗谛了，这是远离弥勒尊者和龙树的中观宗旨的，因为在他们的宗旨中，凡是世俗谛必定不是自性存在，而胜义谛则是圆成实，必定不是不存在，这些是一贯的教导。而且，在世俗中以有无对立划分的二者，二者同等是不存在，以及成为胜义谛本体的存在只是存在而已，它就是如是性、真如性、法性，都只是被解释为"存在性"，除此之外的解释在有权威的教法中是不存在的。因此，在以见解断除戏论而以修行体验的阶段，所谓的胜义谛也是远离一切执取的，如所说："不存在争论，因为是胜义观察的场合。"
如是解释了从修行自体引申的义理后，第二，关于"彼之对境所缘四谛"，对于教授四谛，有人认为只是通过无常等十六行相来教导，仅是教导人无我的教授，但并非如此，此处是从般若波罗蜜多的方式出发，连同甚深空性义理一起教导，所以是明确教导法无我的教授。因此，此处所教的四谛状况必须如实符合地了解，如所说："应知病，应断病因，应得安乐住，应依靠药，如是苦及因，以及灭和道，应了知应断，应通达应依靠。"如此了知后，教导断除对彼的执取和执著。


 ། དེ་ལྟར་བདེན་པ་བཞིའི་སྒྲ་དོན་ནི། འཕགས་པས་ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དུ་གཟིགས་པ་དང་མཐུན་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པ་སྡུག་བདེན་དང་། འཕགས་པས་ཁམས་གསུམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བར་གཟིགས་པ་དོན་མཐུན་དུ་གནས་ཤིང་གྲུབ་པ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་། འཕགས་པས་བདག་མེད་པའི་དོན་ལམ་གྱི་བདེན་པར་གཟིགས་ཤིང་གཟིགས་པ་ལྟར་དོན་ལའང་གནས་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་།
4-59b
འཕགས་པས་དོན་དམ་པའི་རང་ངོ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་དོན་དུ་གཟིགས་པས་དེ་ཉིད་འགོག་བདེན་གྱི་དོན་ཡིན་ནོ། ། སྤྱིར་བཏང་དེ་ཙམ་དུ་བཤད་ནས་དཀའ་བའི་གནས་འགའ་ཞིག་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེའང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་འདི་རང་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་གི་རྒྱུས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའམ། ཀུན་འབྱུང་གི་རྒྱུས་སྡུག་བདེན་བདག་པོའི་འབྲས་བུར་འཇོག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་དུ་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་ལས་ཉོན་མཚན་ཉིད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུར་སྡུག་བདེན་འཇོག་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པ་གོང་མའི་ལུགས་ལྟར་ན། དཔེར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ན་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུར་ཉོན་མོངས་པ་དགོས་ཀྱང་དེས་གྲུབ་པའི་ཕུང་པོ་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུའི་ཆ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པར་མི་བཞེད་ལ། དེ་ལྟར་མི་བཞེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཀྱང་། དེའི་ཕུང་པོ་དེ་ལས་ཉོན་མཚན་ཉིད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བདེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པ་ལས། དེ་བཞི་ཀའི་ཚོགས་དོན་ལ་སྡུག་བདེན་གྱིས་ཁྱབ་པ་ངེས་པ་མིན་ཏེ། ལས་དང་། ཉོན་མོངས་དང་། ལམ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་དེ་བཞི་ཀའི་ཚོགས་དོན་ཚང་ཡང་དེ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པར་མི་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་ནི་ཐེག་ཆེན་དབུ་མའི་ལུགས་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་ན། རང་གི་སྐྱེ་བ་སྐད་ཅིག་མའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པས་འཇིག་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་མེད་དུ་མི་རྟག་པས་ན་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་བདག་མེད་པར་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་བདག་དང་བདག་གི་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་དེ་མདོར་ན་རྒྱུ་ཀུན་
4-60a
འབྱུང་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །སྟོང་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ནི་བདག་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དབེན་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ཚུལ་ནི། ཀུན་འབྱུང་གི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ཆ་ནས་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་དང་། འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཆ་ནས་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་དང་། དེ་གཉིས་ཀ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་གྱི། ཀུན་བདེན་དེ་ལའང་མཚན་ཉིད་བཞི་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལེན་པར་བྱེད་པས་ན་རྒྱུ་དང་། གཉིས་པ་ནི་བག་ཆགས་བཞག་པ་དང་མཐུན་པར་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པས་ན་ཀུན་འབྱུང་དང་། གསུམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པར་བྱེད་པས་ན་རབ་སྐྱེ་དང་། བཞི་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྔ་མ་འདོར་ཞིང་ཕྱི་མ་ལེན་པར་བྱེད་པས་ན་རྐྱེན་ནོ། །དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་འདི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གཅིག་ལ་བལྟོས་པའི་དེ་བཞི་ཚོགས་པའི་ཚོགས་དོན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། མདོར་ན་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་དགེ་བ་གང་རུང་ཡིན་དགོས་པ་དང་། སྡུག་བདེན་ཡིན་ན་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་དགོས་པ་དང་། སྡུག་ཀུན་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

如是四谛的字义是：与圣者遍见一切有为皆为苦相符，生为苦的本体即苦谛；与圣者见三界诸苦皆从业和烦恼而生相符，存在并成立为集谛；圣者见无我义为道谛，如其所见义亦如实存在为道谛；圣者见胜义自性无生之义，此即灭谛之义。
一般性地解释到此，现对一些难点进行分析：此苦谛是从其因集谛而生的，其因果方式是集谛之因产生苦谛之异熟果，或集谛之因建立苦谛为增上果，除此之外，不能将苦谛建立为集谛的业烦恼本性之等流果，因为根据上部阿毗达磨的观点，例如，菩萨取受轮回生时，虽然需要烦恼作为成就生的因，但其所成的蕴体从等流果角度不承认为苦谛，其不承认的理由是，彼蕴体不是业烦恼本性的等流果的缘故。
如是，苦谛的特性也有四种，其四者的总义不一定周遍苦谛，因为业、烦恼、有漏道虽具足四者的总义，但不建立为苦谛。因此，苦谛的特性无常，若依大乘中观宗的观点来解释，由于自身生起的刹那性未成立，不依赖其他灭因而无常，故为无常；苦性是只要是执无我为我的我和我所分别的基础，所有这些简言之都是从集因所异熟的；空是自性空，无我是远离二种我的。
集谛成为苦因的方式是：集谛从牵引方面作为异熟因，从成就方面作为同类因，两者都是器世间的作用因，成为因的方式就是这样。集谛也有四种特性：第一，由于摄取后有习气故为因；第二，由于随所立习气而生苦故为集；第三，由于特别决定苦故为遍生；第四，由于舍弃前苦而取后苦故为缘。如此四种特性对于一个苦果而言，这四者的总合义也是不存在的。
简言之，凡是集谛必须是有烦恼或善法二者之一，凡是苦谛必须是无覆无记，凡是苦集二谛必须是烦恼障、业障、异熟障三者中的任意一种，这是所教导的。
;


 །འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ཡང་ལམ་བདེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བྲལ་འབྲས་སུ་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་དེ་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཚང་ཡང་དེས་རྒྱུ་གོ་ཆོད་པོ་ནི་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། དེ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དེའི་འགོག་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་དེ་ལས་གཅིག་རྒྱུད་ལ་ལྡན་ན་གཞན་གསུམ་ཡང་རྒྱུད་ལྡན་དུ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་འགོག་པ་ནི་ཚོགས་སྦྱོར་དུ་སྤང་བྱའི་ས་བོན་མགོ་ནོན་པའི་ཚུལ་
4-60b
གྱིས་འགོག་པ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་དུ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་སྤང་བྱའི་ས་བོན་དྲུངས་འབྱིན་པའི་འགོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྒོམ་པའི་ལམ་དང་མི་སློབ་ལམ་གྱིས་སྤང་བྱའི་ས་བོན་དྲུངས་ཕྱུང་བའི་འགོག་པ་དེའོ། །འགོག་བདེན་དེ་ཡང་དགག་པའི་ཆ་ཙམ་ནས་མ་ཡིན་ལ། སྤང་བྱ་འགགས་ཟིན་པའི་རྗེས་ཀྱིས་འགོག་གཞི་དོན་དམ་བདེན་པའི་ཆ་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་བདེན་པ་དེའང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ནོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་དེའང་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཐབས་ཏེ། དེའང་ལམ་བདེན་དུ་འཇོག་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཐོབ་པས་ཁྱབ་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ལམ་བདེན་གོ་ཆོད་པོ་ལ་ལམ་སོགས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཟུར་བཞི་ཀ་ཚང་དགོས་པ་ལས་ངེས་འབྱིན་གྱི་དོན་ནི་ལམ་འོག་མ་ལས་གོང་མར་ངེས་འབྱིན་གྱི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་ལམ་མེད་པར་འབྱིན་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་འདོམས་པའི་གདམས་ངག་ནི། སྐྱབས་གནས་སུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དཀོན་མཆོག་དེ་ལ་མངོན་ཞེན་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འདོམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི། ཀུན་རྫོབ་པར་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོགས་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་ཆོས་སྐུ་དེའོ། །ཆོས་སྐུ་དེ་ལའང་སྤངས་པའི་ཆ་ལ་རང་བཞིན་རྣམ་དག་སྟེ་འདུས་མ་བྱས་དང་། རྟོགས་པའི་ཆ་ལ་གློ་བུར་རྣམ་དག་སྟེ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་པ་མིན་པར་སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནས་མཁྱེན་ཅིང་། མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་སངས་
4-61a
རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་ནང་ཕན་ཚུན་གྱི་ཡུལ་ལས་གཞན་གྱི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་བདེན་པའི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཀྱང་། ཇི་སྐད་དུ། བསམ་མེད་གཉིས་མེད་རྟོག་མེད་པ། །དག་གསལ་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཉིད་ཀྱི། །གང་ཞིག་གང་གིས་ཆགས་བྲལ་བ། །བདེན་གཉིས་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ཆོས། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཡིན་ལ། དེའང་རིམ་པར་བཤད་ན་སྤྲོས་ཚོགས་ཀྱི་མཐར་ཞུགས་པ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་དག་པས་དག་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དང་རང་རིག་པས་གསལ་བ་དང་། དེས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གཅོད་པར་ནུས་པ་སྟེ་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་འགོག་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ཐ་མི་དད་པ་སྟེ་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཏུ་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། ། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ནི། རིག་གྲོལ་གཉིས་དབྱེ་གཞིར་བྱས་པའི་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་དང་། ནང་རིག་པའི་རིག་པ་སྟེ་རིག་པ་གསུམ་དང་། ཆགས་པ་དང་། ཐོགས་པ་དང་། དམན་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་དག་ལ་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་དོན་དམ་པའི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཏུ་འཇོག་གོ།

灭谛也有因道谛力而成为离系果的果，虽具足果的特性，但没有确切的因，因为它是无为法的缘故。此义的灭等四种特性中，若一种与相续相应，则其余三种也必遍于相续。这样的灭是：在资粮加行道中以压制所断种子的方式而灭，在见道中以无间道拔除所断种子的灭，同样在修道和无学道中拔除所断种子的灭。灭谛不仅仅是从遮止的角度，而是从所断已灭之后，以所灭基础胜义谛的角度来安立，而胜义谛则是特殊的无二智慧。
道谛是现证灭的方便，在安立道谛时必须承认以获得无间道为周遍，因为在确切道谛中必须具足道等特性的四个方面，其中决定出离的意义是从下位道决定出离至上位道，没有对治无间道是不能出离的。
第三，教导佛等三宝的教授，是为了断除对作为皈依处的因果三宝的执著而教导。其中，佛宝在世俗中是二种色身，在胜义中是具有无为等八种功德的法身。此法身中，在断除方面是自性清净即无为，在证悟方面是客尘清净即任运成就本性的究竟智慧，此非由他缘所证，唯由佛自身智慧所知，此智慧成为慈悲的本性，以此智慧的力量净化众生界，这样的佛陀方式是获得法身者彼此之间的境界，而非他者的境界。
同样，胜义谛法宝也如所说："无思无二无分别，清净光明对治分，由何断除何贪著，二谛特性彼为法。"若次第解释：因为不入戏论聚集的边际义，故无可思；因为具足断除集因的功德，故无二；因为断除三界分别，故无分别；因为本来清净，故清净；因为现见真如且为自证，故光明；因为能断除违品，故为对治分的功德。如此成为法宝、灭道本性、与世尊智慧不可分离，安立为法宝。
僧宝是以明脱二者为分类基础的如所是如所有以及内明的明慧，即三种明慧，以及从贪著、障碍和下劣三障解脱，以八种功德所殊胜者，在未净化阶段的心性中安立为胜义僧宝。


 དོན་དེས་ན་མཐར་ཐུག་གི་སྐྱབས་ནི་འཐོབ་བྱའི་བྱང་ཆུབ་སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་དང་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། ། བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པས་བསྒྲུབ་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ལ་མངོན་
4-61b
པར་མ་ཞེན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་འདོམས་པས་བྱ་བ་ངན་ཞེན་གྱི་ལེ་ལོ་སེལ་བར་བྱེད་ལ། གཉེན་པོའི་སྟོབས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་མི་ངལ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་འདོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདིས་ནི་སྒྱིད་ལུག་པའི་ལེ་ལོ་སེལ་བར་བྱེད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་ལམ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་འདོམས་པ་སྟེ་བདག་ཉིད་བརྙས་པར་བྱེད་པའི་ལེ་ལོ་སེལ་བ་ཡིན་ནོ། །ངག་དོན་བསྡུ་ན་འདི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། ངན་པར་ཞེན་པ་ལས་བཟློག་པས་མ་ཞེན་པ་དང་། སྒྱིད་ལུག་པའམ་དཔའ་ཞུམ་པ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཡོངས་སུ་མི་ངལ་བའི་སྙིང་སྟོབས་དང་། བདག་ཉིད་བརྙས་པ་ལས་བཟློག་སྟེ་ལམ་གྱི་མཆོག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། ། བདུན་པ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་ཕྱིར་སྤྱན་ལྔ་ལ་འདོམས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤའི་སྤྱན་གྱིས་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཕན་གྱི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལྟར་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། ལྷའི་སྤྱན་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་གངྒཱའི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་བ་དང་། གང་དུ་སྐྱེ་བ་སྟེ་དེའི་ཚུལ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ལྷའི་མིག་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བར་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ནི་གང་ཟག་གཞན་དང་། འཕགས་པ་དག་གིའང་རྒྱུད་ཚོད་ཇི་ལྟ་བར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སྣང་ཇི་ལྟ་བར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དུ་སྤྱན་ལྔར་དབྱེ་བ་དེ་ཡང་བལྟ་ཡུལ་རྣམ་པ་ལྔར་ངེས་པའི་དོན་གྱིས་སྤྱན་ལྔར་བཞག་ལ། སྤྱན་ལྔ་པོ་དེའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱན་དང་པོ་བཞིའི་གོ་ཆོད་དུ་བྱས་ནས་སྤྱན་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་བཞི་པོས་ཡུལ་ཐ་དད་པར་རྟོགས་ཚེ་ཉེར་ལེན་གྱི་སྦྱོར་བ་
4-62a
ཐ་དད་པ་བཞིའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པས་རིགས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ལ། འགའ་ཞིག་གིས་ནི་སྤྱན་ལྔའི་སྤྱིའི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་གཅིག་པའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་ལེགས་པ་མིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བལྟ་བྱའི་ཡུལ་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཇི་ལྟར་བལྟ་སྙམ་ན། བེམ་པོའི་དངོས་པོ་ནི་ཤའི་སྤྱན་གྱིས་དང་། རིག་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ལའང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་རིག་པ་ནི་ལྷའི་སྤྱན་གྱིས་དང་། ཀུན་ནས་རྣམ་བྱང་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་རིག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་དང་། བེམ་ཤེས་གཉིས་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་པའི་ཡུལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་དང་། ཡུལ་དེ་བཞི་ཀ་ཅིག་ཅར་དུ་གཟིགས་པར་ནུས་པའི་སྤྱན་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ཡིན་ནོ། །སྤྱན་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་། བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་རྟེན་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བའི་ལུགས་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་དེའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡིན་ཅིང་། སྤྱན་ལྔ་པོ་དེ་རིམ་བཞིན་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ། སྤྱན་ལྔ་པོ་དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཚོགས་སྦྱོར་གྱི་ས་ནའང་ཡོད་ལ། བར་པ་གཉིས་ནི་ས་བཅུའི་མཉམ་གཞག་དང་རྗེས་ཐོབ་ན་ཡོད་ཅིང་། ཐ་མ་གཅིག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཁོ་ནར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།

由此意义，究竟皈依处是所获得的佛菩提唯一，这是一切正法和圣僧众的究竟汇集。
第四、第五和第六，为断除修行的违品而教导不执著身语意三的精进，以此消除恶行执著的懈怠，并教导以对治力成就的永不疲倦精进，此消除怯懦懈怠，教导摄持佛菩提道路的精进，消除自我轻视的懈怠。归纳言之是：远离恶执著而不执著，远离怯懦或畏缩而具永不疲惫的勇气，远离自我轻视而知晓自己是持有殊胜道路的具缘者。
第七，为不依赖他人而教导五眼：肉眼能如实见到百由旬外的事物；天眼能直接看见十方恒河沙数众生的死亡转生方式；慧眼能如实见到法性之义；法眼能直接了知其他补特伽罗和圣者的心相续状态；佛眼能直接了知一切法的状态显现。这五眼的区分是因为确定有五种观察对境，在佛地，佛眼本身已能涵盖前四眼的功能，因此具足五眼。除此之外，学道者的四眼在了知不同对境时，是从四种不同近取的加行因所生，故为不同种类，有些人说五眼的总体本性是一体的说法不妥当。
如是，以能见之眼见所见境时，以何种方式观察呢？以肉眼见物质事物，对于识性事物，具烦恼相续的识以天眼见，具清净相续的识以法眼见，超越物质与意识二者的法性境以慧眼见，能同时见到这四种境的眼是佛眼。
成就眼的因，仅依靠禅定心为所依而成就是共乘的方式，此处主要因是六波罗蜜多，依次获得五眼的果是为使菩萨摩诃萨迅速现前圆满证悟佛果。此五眼中，前二眼在资粮加行位也有，中间二眼在十地的入定和后得中有，最后一眼只确定在佛地。
;


 ། བརྒྱད་པ་གཞན་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་འདོམས་པའི་གདམས་ངག་ལ་མངོན་ཤེས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་འདོམས་པར་མཛད་དེ། དེའང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཅིང་། དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ལྷའི་རྣ་བ་ནི་ལྷ་མི་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་སེམས་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་
4-62b
རྟོགས་པ་ཡིན་ཅིང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་རང་གཞན་གྱི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྟོབས་ལས་རྟོགས་པ་དང་། ལྷའི་མིག་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། ཁ་དོག་མཛེས་མི་མཛེས་དང་། ལས་འབྲས་བཟང་ངན་རྣམས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ལྷའི་མིག་གི་མངོན་ཤེས་དང་། ལྷའི་སྤྱན་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་ཞེ་ན། སྤྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡུལ་སྣང་རུང་དེར་སྣང་དགོས་པ་དང་མི་དགོས་པ་གང་ལའང་རག་མ་ལས་པར་རྒྱུ་རང་གི་ངོ་བོ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རིགས་སུ་གནས་པ་ཡིན་ལ། སྤྱན་ནི་སྣང་རུང་གི་ཡུལ་ལ་མཐོང་རུང་གི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་བྱེད་བསལ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཆ་དག་པ་ལས་རག་ལས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་ཤེས་ནི། རང་གཞན་གྱི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་གནས་སྐབས་སུ་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་རྟེན་དང་ལྡན་པས་ལུས་ཡང་བ་དང་འཇམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་པས་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། སྒྲ་སྐད་སྣ་ཚོགས་འདུས་པ་ལ་ཡིད་དྲག་ཏུ་གཏད་པས་ལྷའི་རྣ་བ་དང་། རང་གི་ལུས་ངག་གི་རྣམ་འགྱུར་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའི་སྔོན་དུ་སེམས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་སོང་བ་བཞིན་དུ། གཞན་གྱི་ལུས་ངག་གི་རྣམ་འགྱུར་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའི་སྔོན་དུའང་སེམས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་དྲག་ཏུ་གཏད་པས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་སྔར་འགྲེང་བ་དང་འདུག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་གོ་རིམ་མ་འཁྲུགས་པར་དྲན་པར་བྱས་པས་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་གསལ་པོ་ཡིད་ལ་བྱས་པས་
4-63a
ལྷའི་མིག་དང་། ཡུམ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པའོ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུས་ནི་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། མདོ་ལས། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་དག་པས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་ལ། མངོན་ཤེས་དྲུག་གི་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཡོན་ཏན་སོགས་རྒྱས་པར་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལས། དང་པོ་ལྔ་པོ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ནི་འཕགས་པའི་ས་ནས་ཐོབ་ཅིང་། འཕགས་པའི་ས་ཐོབ་པས་ཀྱང་མངོན་ཤེས་སྔ་མ་ལྔ་ལ་བརྩོན་པ་འདོར་བ་ནི་མིན་ཏེ། མཐོང་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མདོར། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་བོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ།

第八，为成办他利而教导的教授中，教导六种神通功德，即：神足通依禅定正行，显现各种神变，以如实直接了知的方式；天耳通如实听闻天人等声音；他心智通过直接如实了知他人心识；宿住随念通过忆念力了知自他前世；天眼通直接了知一切众生的死亡、转生、美丑色相及善恶业果的如实状态。
那么，天眼神通和天眼的区别是什么呢？一般而言，神通是依所缘缘，无论对境是否应现，都不依赖于此，而是由于其因自性安住于神通种类；眼则依赖于对境的清净方面，是消除了对于应现境生起应见识的障碍。漏尽通是直接如实了知自他漏尽。
这六种神通生起的作用因是：暂时依靠禅定心所依，作意身体轻柔等而得神变；强烈专注于各种汇集声音而得天耳；如同自己身语变化之前有如是心识，观想他人身语变化之前也有如是心识，强烈专注于此而知他心；忆念此生中先前站立、坐等一切行为的不错乱次序而得宿住随念；作意灯等明显相而得天眼；依靠修般若而获得神足通，如此就成为获得漏尽通的因。
如是从因产生的神通果有功德差别，如经中说："圆满清净六神通，安立一切种智。"六神通的作用差别功德等，广说于《经庄严论》。
如是六神通中，前五种是与凡夫共有的，最后一种神通在圣位中获得。获得圣位者也不舍弃对前五神通的精进，如《见道不退转经》中说："应现证五种神通。"
;


 ། དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་སྒྲུབ་པ་མཐར་ཐུག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་དང་། ཐེག་ཆེན་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་གདམས་ངག་ལ་འདོམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གདམས་ངག་ནི་བཅུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་པ་ལས། མཐོང་བའི་ལམ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་རང་བཞིན་གྱིས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ། སྒོམ་པའི་ལམ་ནི། མཐོང་ལམ་གྱིས་སྔར་མཐོང་དེ་ལས་ཕྱིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་མཐོང་གི་སྒོ་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ལ་ལ་དག་གིས་འདི་སྙམ་སྟེ། སྔར་མཐོང་གི་དོན་ལ་ལྟ་སྒོམ་དུ་བྱེད་ན་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་གཉིས་པོ་ཁྱད་མེད་དུ་ཐལ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ལན་དུ་གཞན་དག་གིས་འདི་སྐད་དུ་འདོན་ཏེ། ས་བཅུ་པོར་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་ཚུལ་ལ་སྔར་མཐོང་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བའི་ཚུལ་ཇེ་གསལ་ཇེ་
4-63b
གསལ་དུ་རྟོགས་ཤིང་། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་ལམ་གཉིས་པོ་ཁྱད་མེད་དུ་མི་ཐལ་ཞེས་སྨྲ་ནའང་། དེ་ལ་སྐྱོན་འདི་ལྟར་དུ་ཡོད་དེ། ས་དང་པོའི་ཆོས་ཉིད་ས་གཉིས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་མི་གསལ་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ས་དང་པོའི་རྟོགས་པའི་རིགས་དེ་རྟོག་པར་ཐལ་ཏེ་ཡུལ་མི་གསལ་བར་རྟོགས་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འདོད་པ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་སྤང་བྱའི་ས་བོན་སྤོང་ནུས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་བསལ་ལོ། ། འོ་ན་རང་གི་ལུགས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྔར་མཐོང་བའི་དོན་ལས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་པ་རེ་ས་རེ་རེར་གསར་རྟོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དོན་གྱིས་སྒོམ་ལམ་གྱི་རྟོགས་པའི་ངོ་སྐལ་དེས་སྔ་མ་མཐོང་ཟིན་པའི་ལམ་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྟོགས་དགོས་པ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་སྔར་མཐོང་ཟིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཕྱིས་མི་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དག་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐབས་འདིར་འགའ་ཞིག་སྔར་མཐོང་བའི་དོན་ཕྱིས་མཐོང་བ་ན་མཐོང་ཟིན་མཐོང་བའི་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་པ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེའང་ལེགས་པར་མ་མངོན་ཏེ། རང་ཅག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་མཐོང་ཟིན་མཐོང་བའི་བློ་བཅད་ཤེས་སུ་གྲགས་པ་ཚད་མིན་གྱི་བློར་བཞག་ཀྱང་། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཤེས་པ་ནི། རང་ཅག་རྣམས་ཀྱིས་ཚད་མར་བཞག་པའི་བློ་ཐམས་ཅད་དེར་ཚད་མས་མ་གྲུབ་པས་དེར་ནི་རང་ཅག་གི་ཚད་མིན་གྱི་བློ་དང་དེ་མཚུངས་པ་སྒྲེ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་འགའ་ཞིག་ས་བཅུ་གཅིག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་གཞག་ན་ཆོས་དབྱིངས་ཙམ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་། ཆོས་ཅན་སོ་སོ་བ་རང་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཕྱེ་བ་
4-64a
ཡིན་ཀྱང་ཟེར་ལ། ཁོ་བོ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ཙམ་མངོན་དུ་མཐོང་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཅེས་སྨྲ་བ་དེ་འཐད་པར་མ་མཐོང་སྟེ། ཆོས་དབྱིངས་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཙམ་པོ་བ་དང་། ཁྱད་པར་བའི་ཁྱད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ས་བཅུ་གཅིག་པོའི་མཉམ་གཞག་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་དབྱིངས་ཙམ་པོ་བ་མཐོང་བ་ལས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་མཐོང་བྱར་ཡོད་ན་དེ་མ་མཐོང་བར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དང་། གཞན་ཡང་ཆོས་ཅན་སོ་སོ་བ་རང་གི་ངོ་བོའི་ཆ་ནས་སྟོང་པ་དེའི་ཆོས་དབྱིངས་ཁྱད་པར་བ་རྟོགས་པས་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ་སྙམ་ནའང་འཐད་པ་མིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་སོ་སོ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་དགག་པ་དེ་ཆོས་དབྱིངས་མ་ཡིན་པར་ངེས་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

第九和第十，是成就究竟修行的因——大乘见道和大乘修道的教授，这被称为十种教授的本体应当了知。其中，见道是以十六刹那自性不缘取的方式修习；修道则是在见道先前所见的基础上，通过后来见到其他差别而修习。有些人认为：如果对先前所见义进行观修，则见修二道应成无差别。
对此，另一些人回答说：在十地中了解法性的方式上，相比先前所见，后后地见法性的方式越来越清晰，这样修习不会导致二道无差别。但这存在如下过失：如果认为初地中对法性的了解相对二地不清晰，则初地的了解种类应成为分别，因为是不清晰了解对境的心识。若承认如此，则分别无法成为道的本体，无法成为能断所断种子的对治，因此不合理。
那么，自宗的观点如何？先前所见义之外，在每地各有法性差别的新了解，因此修道了解的相应部分不一定要了解已经见过的同一道。但先前已见的法性在之后并非不见，因为此见解必须从高处到更高处清净。
此处，有人说先前所见义在后来再见时成为"见已见"的认识，这种认识不是量，这种说法看起来不妥当。虽然我们凡夫对"见已见"的心识称为决断知，安立为非量心，但圣者的入定智慧，我们安立为量的所有心识都未被彼处的量所证实，因此将我们的非量心与之类比是不合理的。
又有人说十一地的所有入定中对法界的现证无差别，只是由各别法相依各自本体空的了解差别来区分，我认为所谓对法界的现见无差别的说法不合理，因为法界自性没有一般和特殊的差别，若十一地入定中都仅见一般法界而有特殊所见境存在却未见到，则有过失；此外，若认为各别法相依自体空是特殊法界的了解，这二者有差别，这也不合理，因为了解各别法相自体为空的遮止不是法界，这在了义经典中有说明。


 ། མདོར་ན་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ས་བཅུའི་མཉམ་གཞག་དེ་ཐམས་ཅད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མངོན་གྱུར་མ་ལུས་པ་སྤངས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་མེད་དུ་གསར་རྟོགས་རེ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་འཁྲུལ་བ་རེ་གསར་དུ་སྤངས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མ་རིག་པ། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་སྒྲིབ་པ་བཅུ། །ས་བཅུའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི། །གཉེན་པོ་དག་ནི་ས་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཡི་སྒྲིབ་པ་དང་། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན། །དེར་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དེ། །དེ་ཟད་ནས་ནི་གྲོལ་བར་འདོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ན་གཉིས་སུ་གྲངས་ངེས་མཛད་པ་དེ་རྗེ་བཙུན་རང་ཉིད་ཀྱིས་གཞུང་འགར་སྒྲིབ་པ་ལ་གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་མཛད་པ་དང་འགལ་ལམ་སྙམ་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབུས་མཐར་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སུ་འདུ་བར་བཤད་པ་དེ། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ཟུར་དུ་བཀར་ནས་སྒྲིབ་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཉིས་སུ་
4-64b
གྲངས་ངེས་པར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། སྒྲིབ་པ་གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་པ་ནི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ཟུར་དུ་མ་བཀར་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལ་ཞིག་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དེ་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུས་པར་ཁས་ལེན་པར་འདོད་པ་ལ་སྐྱོན་འདི་ལྟར་བརྗོད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་དགྲ་བཅོམ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་སྒྲིབ་ཡོད་པར་ཐལ། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དེ་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཁས་བླངས་པ་གང་ཞིག །སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཕངས་པ་ལ། དེ་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་གཞུང་འཛུགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཐ་ཤལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེར་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་དགྲ་བཅོམ་དེས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་མ་བཅོམ་པར་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ་གཉིས། སོ་སོར་བཤད་པ་དང་། དོན་བསྡུ་བའོ། །
说别
དང་པོ་ལ་བཞི། སྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་འགལ་རྐྱེན་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ། སྒྲུབ་པ་མཐར་འབྱིན་བྱེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །
以成就为要
དང་པོ་ལ་གསུམ། སྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ལ་འདོམས་པ། སྒྲུབ་པའི་དམིགས་ཡུལ་ལ་འདོམས་པ། སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ལ་འདོམས་པའོ། །
授成就体性
དང་པོ་ནི། གོང་དུ་སྨོས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དུ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟབ་པའི་དོན་ཅན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སོ་སོ་བར་ངེས་པ་ལས་མི་འདའ་བའི་འཇུག་ལྡོག་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་ཚོགས་གསོག་པ་དེ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་རང་སངས་རྒྱས་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་ན་
4-65a
ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་བདེན་པ་གཉིས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གྲོལ་བ་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་གདུལ་བྱ་སློབ་པ་རྣམས་སྒྲུབ་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་འདོམས་པར་མཛད་པའི་གདམས་ངག་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དང་ཞེས་པ་འོག་མའི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཡིན་ནོ། །
授成就所缘
གཉིས་པ་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་ཡུལ་ལ་འདོམས་པ་ལ་བཞི། སྡུག་བདེན་ལ་འདོམས་པ། ཀུན་བདེན་ལ་འདོམས་པ། འགོག་བདེན་ལ་འདོམས་པ། ལམ་བདེན་ལ་འདོམས་པའོ།

简言之，见修十地的所有入定都是对已断除一切现行分别的法性进行无错误的新了解，因为它们依赖于新断除每一障碍性错误。如所说："对于法界的无明，非烦恼性障碍十种，是十地的违品，对治即是地。烦恼障和所知障二者所显示，彼中一切障碍，彼尽则解脱。"
如此解释中，障碍确定为二种，这与尊者自己在某些论典中确立障碍为三种是否矛盾？这并非正确，因为《辨中边论》中说障碍归为二种是指：将等至障另外区分出来，对其他所有障碍而言确立为二种；而确立障碍为三种则是不将等至障另外区分的情况。有些人主张等至障包含在烦恼障中，对此提出如下过失：慧解脱阿罗汉应有烦恼障，因为等至障是烦恼障的特例且你未断除等至障的缘故。若针对此推论回答"确实如此"而立论，这是极其低劣的，因为慧解脱阿罗汉不可能未降伏烦恼魔而获得阿罗汉果。
第三、注释分二：各别解释和总结。
第一、各别解释分四：依成就而说、依断除成就违缘而说、依成就特性而说、依成就究竟成办而说。
第一分三：教导成就的本体、教导成就的所缘、教导成就的所依。
第一、成就本体：为了进入如前所说菩提心的本体和种类区分的修行，以方便和智慧广大和甚深义的世俗与胜义二谛各别确定，不违离依此进行取舍，如理积累资粮，这是声闻等即包括独觉在内的非共通境界，因此以非共通方便智慧加行，以不缘取二谛的方式为获得解脱而趣入，如此教导学道弟子关于成就自体的教授，"与"是连接下文的助词。
第二、教导成就所缘分四：教导苦谛、教导集谛、教导灭谛、教导道谛。


 །
授苦谛
དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ལ་འདོམས་པའི་གཟུགས་ཕུང་ལ་སོགས་པ་ལས་ཉོན་གྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་སྟེ། ངག་གི་སྒྲས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྨོས་ནས་དེ་གཉིས་ཀར་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ནི་རང་བཞིན་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་གདུལ་བྱ་ལ་སྟོན་ཏོ། །དང་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །
授集谛
གཉིས་པ་ནི། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་དག་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ལ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་གཞི་ནི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། འགོག་པ་སྟེ་འགག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཅན་གང་དུའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་
4-65b
སྟོན་པར་མཛད་ལ། དང་ཞེས་པ་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །
授灭谛
གསུམ་པ་ནི། འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་བྲལ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པས་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་བདེན་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་ནི། གཟུགས་མེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་མེད་པ་ནས་མ་རིག་པ་སྐྱེ་བའང་མེད་པས་རྒ་ཤིའི་བར་མེད་དོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དང་མ་རིག་པ་འགགས་པའང་མེད་པས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འགགས་པའང་མེད་པས་རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་འབྲེལ་ཡང་མེད་དེ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མེད་ལ། དོན་དེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུའང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོམས་པར་མཛད་ལ། དང་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །
授道谛
བཞི་པ་ནི། ལམ་གྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། བརྩོན་པར་བྱེད་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་དམིགས་པར་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟེ། དམ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའང་མི་དམིགས་པར་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཚིག་ཕྱི་མ་འདྲེན་བྱེད་དོ། །དེས་ན་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ལ་སོགས་པས་མཚན་མེད་སྨོན་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བཅས་པ་ནི་ཕྱིའི་ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་ཐ་དད་པར་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཆོས་སུ་ལྡན་པ་དང་། གཉིས་ཆོས་སུ་མི་ལྡན་པ་གང་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དག་ཐ་དད་པར་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཆོས་སུ་ལྡན་པ་དང་། གཉིས་ཆོས་སུ་མི་ལྡན་པ་གང་དུའང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ནི། ལམ། རིགས་པ། སྒྲུབ་པ། ངེས་འབྱིན་
4-66a
བཞི་ཀར་མི་དམིགས་པར་ཉམས་སུ་ལོང་ཞིག་པར་བསྒྲུབ་བོ་ཞེས་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན་བདེན་པ་བཞི་ལ་འདོམས་པའི་གདམས་ངག་སྟོན་པར་མཛད་ལ། དང་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །
授成就所依
གསུམ་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ལ་འདོམས་པ་ལ་གསུམ། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ། ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་འདོམས་པའོ།

教导苦谛
第一，教导苦谛，即色蕴等作为业惑果的界处，彼自性空性，及如是了解的般若波罗蜜多。言语表述色等作为果的空性和般若波罗蜜多二者一起，并从二者均以真如体性自性不存在的角度来说，"自性为一"，这样对所化弟子宣说。"与"是助词。
教导集谛
第二，于集谛教导，集谛本身自性的空性，以及作为苦谛种类色等的生因的集谛，此二者都在空性界中不成立，以不差别方式，色等事例是集起即有生法、灭即将灭、为烦恼所缚、烦恼清净之法，都不存在，如是宣说。"与"是助词。
教导灭谛
第三，于灭谛教导自性清净的空性，它远离有为所摄的生灭，烦恼分减少，清净分增长等，远离三时实体的灭谛，就其而言，从无色到识皆无，从无明不生故老死等也无。以一切烦恼分空，无明灭也无故老死灭亦无，因此清净缘起也无，故佛亦无，由此义乃至菩提亦无，如是教导。"与"是助词。
教导道谛
第四，关于道谛，精进对境六波罗蜜多，及精进者菩萨自身不作所缘，同样地，"及"是引导后文即其他也不缘取的加行。因此，内空性等，包括无相无愿等持，与外境空性等并非相异互为二法或非二法，也不是前际后际相异互为二法或非二法，皆以道、理、修、出离四者不缘取方式修持，如是教导四谛的教授。"与"是助词。
教导成就所依
第三，教导成就所依分三：教导佛宝、教导法宝、教导僧宝。
;


 །
授佛宝
དང་པོ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་འདོམས་པ་ལ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ལྡན་པའི་ཚུལ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་ཆོས་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་རུང་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པའི་དོན་གྱིས་མི་སྦྱོར་བས་འདུས་མ་བྱས་པའི་དོན་དེར་གང་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། གང་གིས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དག་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འདོམས་པར་མཛད་ལ། དང་ཞེས་པ་ཚིག་ཕྲད་དོ། །
授法宝
གཉིས་པ་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་འདོམས་པ་ལ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པའི་གཞི་དང་གཉེན་པོ་དང་རྣམ་པ་མཐའ་དག་གིས་ཀྱང་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འདོམས་པར་མཛད་ལ། དང་ནི་ཚིག་ཕྲད་དོ། །
授僧宝
གསུམ་པ་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་འདོམས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་དགྲ་བཅོམ་པ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་འོང་
4-66b
དང་། ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་གསུམ་དང་། ཞུགས་པ་བཞིས་དབྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་བདུན་པོ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྷན་ཅིག་བགྲངས་པའི་བརྒྱད་པོ་དག་ལ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་། ལ་སོགས་པས་རྣོན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་གྲངས་ཉི་ཤུར་འཆད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པ་སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཐོབ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཆོས་གང་དག་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་ལུང་འབོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདོམས་སོ། །དེས་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་འདོམས་པར་མཛད་ལ། དང་ཞེས་པ་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །
以断成就障为主
གཉིས་པ་སྒྲུབ་པའི་འགལ་རྐྱེན་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་གསུམ། མ་ཞེན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ། མི་ངལ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ། ལམ་ཡོངས་འཛིན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་འདོམས་པའོ། །
授不着精进
དང་པོ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་སྒྲུབ་པ་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་བློ་སྐྱེ་དགོས་ནའང་། ཕལ་པ་རྣམས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཕལ་པའི་ལས་ལ་ཆགས་ནས་བསོད་ནམས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཟག་ལ་ལ་ནི་བྱ་བ་ངན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུར་མ་ཞེན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་འབད་པ་ཆེན་པོས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཏེ་དགེ་བ་ལ་བཀོལ་བ་དང་། ལུས་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདོམས་པར་མཛད་ལ། དང་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །
授不厌精进
གཉིས་པ་ནི། དབང་པོ་བརྟུལ་པོ་ལ་ལ་དུས་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་ཐར་པའི་ཕྱོགས་སུ་གོམས་པར་རྩོལ་བ་བྱས་ཀྱང་འདོད་པའི་དོན་མ་གྲུབ་ནས་སེམས་དངངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་འབད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བས།
4-67a
དེ་སེལ་བའི་ཕྱིར་དུ་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་འདོམས་པར་མཛད་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་ཅན་ཡིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་མི་དགོས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ལ་གང་དུའང་རློམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྒྱུད་ལ་བསྟན་པའི་གདམས་ངག་འདོམས་པར་མཛད་ལ། དང་ཞེས་པ་ཚིག་ཕྲད་དོ།

教导佛宝
第一，教导佛宝：正等觉佛和正等菩提都以自性空性的方式和具足功德聚的方式以同一特性安立为正等觉佛的能作法。如是能作法的特性是一切种智不缘取性的界，因以可缘色等空的意义不相应故无为，于此，所缘和能缘者都本来未曾有，应了知为平等性，以此方式教导。"与"是助词。
教导法宝
第二，教导法宝：三种遍智所摄的基础、对治和一切种类所摄的一切法都无自性，以此方式教导。"与"是助词。
教导僧宝
第三，教导僧宝：属于佛宝类别，除大乘阿罗汉外，住于预流、一来、不还三果及四向的差别分类的七大士，与独觉一起计算的八种，以钝根等利根的差别解释为二十数，同样对已获得不退转的菩萨圣者学人大士们，应以无生性进入任何法，以授记方式教导。由此教导三宝，"与"是助词。
以断成就障为主
第二，依断除成就违缘而说分三：教导不执著的精进、教导不疲倦的精进、教导持道的精进。
教导不执著精进
第一，以精进开始，如前所说发心所应成就义，对精勤修行的人应生起对身等无执著的心，然而一般人执著于身等一般事业，导致福德衰损，以致某些人执著恶行，因此对如是不执著的精进，应以大勤勉极善修习身等并役用于善行，及教示身等无自性的方式教导。"与"是助词。
教导不厌精进
第二，有些钝根者虽长时精进习于解脱分，但未成所欲义，心生恐惧性，对精勤厌倦，为消除此，教导无疲倦精进，这种种性者无需内心理解，以从色等乃至正等菩提皆无执著的方式教导于相续。"与"是助词。


 །
授护持道精进
གསུམ་པ་ནི། ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་འཛིན་དམ་པའི་དྲུང་དུ་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་རེ་རེའི་ཕྱིར་ཡང་ཐེག་ཆེན་ལམ་གྱི་ལུང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནོད་པར་བྱ་དགོས་ན། དེ་འདྲ་ནི་བདག་གིས་མི་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཞུམ་པར་འགྱུར་བས་དེ་འདྲ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ལམ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་འདོམས་པར་མཛད་ལ། དེའང་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་བསླབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་གདམས་པའི་ངག་གོ། དང་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་ཕྲད་དོ། །
以成就差别法为主
གསུམ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་འདོམས་པ་ལ་གཉིས། སྤྱན་ལྔ་ལ་འདོམས་པ་དང་། མངོན་ཤེས་དྲུག་ལ་འདོམས་པའོ། །
授五眼
དང་པོ་ནི། ཤའི་སྤྱན་དང་། སྔོན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་སྤྱན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱི་གྲངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། དང་པོས་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱ་སྟོང་ཚུན་ཆད་ཀྱི་དངོས་པོ་སོ་སོར་ངེས་བྱེད་དུ་གཟིགས་པ་དང་། གཉིས་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་གཟིགས་པའོ། །འདིར་རྣམ་སྨིན་སྨོས་པ་ནི། ཤའི་སྤྱན་དང་ལྷའི་སྤྱན་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལའང་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཡོད་པའི་ཚུལ་ལ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་སྦྱོར་བྱུང་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེས་ཐོབ་ནི་རྣམ་སྨིན་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའང་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་བའམ་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཁོ་ན་ཡིན་དགོས་པར་
4-67b
བཤད་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་ནི། མཛོད་ལས། རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །སེམས་ཅན་བརྗོད་ལུང་བསྟན་ཕྱིས་འབྱུང་། །ཞེས་སོ། །དང་ནི་ཕྲད་དོ། །གསུམ་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་བྱ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་མི་རྟོག་པའི་ངོ་བོར་གཟིགས་པ་དང་། བཞི་པས་ནི་རང་རང་དང་རྒྱུད་མཉམ་པའི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟོགས་པ་དང་སྤངས་པ་གཟིགས་པ་དང་། ལྔ་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུས་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ལེགས་པར་བྱང་སྟེ་གསལ་བར་ཆུབ་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་གཟིགས་པ་སྟེ། སྤྱན་རྣམ་པ་ལྔ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་སྟོང་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་བོ་ཞེས་སློབ་པའི་ཚུལ་གྱི་སྤྱན་ལྔ་ལ་འདོམས་པར་མཛད་ལ། དང་ནི་ཚིག་ཕྲད་དོ། །
授六神通
གཉིས་པ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་མིག་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྟེ་དྲུག་གོ། དང་པོས་ནི་ས་གཡོ་བ་དང་ལ་སོགས་པས་རྫུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟོན་པ་རྣམས་དང་། གཉིས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པའི་སྒྲ་རིགས་སུ་གཏོགས་པའི་སྒྲ་ཆུང་ངུ་དང་ཅིག་ཤོས་ཆེན་པོ་ཐོས་པ་དང་། གསུམ་པས་ནི་གང་ཟག་གཞན་གྱི་སེམས་ལུས་ངག་ཙམ་གྱི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་དཔོགས་པ་མ་ཡིན་པར་གང་ཟག་འདིའི་རྒྱུད་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་དང་ལ་སོགས་པས་འདི་ནི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། བཞི་པས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་དུ་མ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལྔ་པས་ནི་བསྐལ་དོན་དུ་གྱུར་པ་དང་མ་གྱུར་པའི་གཟུགས་མཐའ་དག་མཐོང་བ་དང་། དྲུག་པས་ནི་ཉོན་
4-68a
མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་རྣམས་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་འདོམས་པར་མཛད་ལ། དང་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །
以能竟成就为主
བཞི་པ་སྒྲུབ་པ་མཐར་འབྱིན་བྱེད་ལ་གཉིས། མཐོང་ལམ་ལ་འདོམས་པ་དང་། སྒོམ་ལམ་ལ་འདོམས་པའོ།

教导护持道精进
第三，在十方安住的诸佛等善知识前，即使为了每一句法义也应获得大乘道的广大教法，对此有些人认为："这是我所不能的"而心生怯弱，为了消除这种情况，教导护持道的精进，并以诸法自性不生的学习方式教授。"与"是助词。
以成就差别法为主
第三，教导成就特性分二：教导五眼和教导六神通。
教导五眼
第一，肉眼、从前世异熟所生的天眼、慧眼、法眼和佛眼，依次：第一能见百千由旬内事物各别确定；第二能见一切众生的死亡和转生。此处提到"异熟"是因为肉眼和天眼凡夫也有，其存在方式有生得和修得二种，生得是从异熟而生，异熟因必须是不善或有漏善，如《俱舍论》所说异熟四相："异熟无记法，有情说有记，后生。"与是助词。第三能见一切法以非思维之义而见为无分别性；第四能见与自己相续相同的一切圣者补特伽罗的证悟和断除；第五能见一切法于一切时一切种相圆满善净清明通达的对境，这五眼即是真如空性，非为各异而是一体，如是教导学习五眼。"与"是助词。
教导六神通
第二，神变、天耳、他心智、宿住随念、从加行而生的天眼和漏尽智六种神通。第一是地震等各种神变；第二是听闻一切世间界所有声音类别的微小及其对应的巨大声音；第三是了知他人心，非仅通过身语变化推测，而是"此相续有贪执"等及"此离贪"的遍知；第四是忆念自他多生前世；第五是见远见近的一切色相；第六是了知断除烦恼障和所知障的方便本来寂静，以此方式教导六神通。"与"是助词。
以能竟成就为主
第四，成就究竟成办分二：教导见道和教导修道。


 །
授见道
དང་པོ་མཐོང་བའི་ལམ་ནི། བདེན་པ་བཞིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་འདི་ལྟར་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དེ་བཞི་བཞིར་ངེས་པ་ལ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤུགས་ལས་སྒྱུ་མ་མཁན་སྒྱུ་མ་ལ་མི་ཞེན་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ལུས་ཅན་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་འདོམས་པར་མཛད་ལ། དང་ནི་ཚིག་ཕྲད་དོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་ལམ་སྟོན་པའི་མདོ་འདི་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་བསྟན་པའི་གདམས་ངག་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་རབ་འབྱོར་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་སྟོན་ནུས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ན་ཉན་རང་གིས་ཀྱང་དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་ནུས་པ་དང་། བསྟན་བྱ་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་དང་། སྟོན་པ་པོ་རབ་འབྱོར་གཉིས་ཀ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་སྐལ་མཉམ་དུ་སྟོན་པའི་ཚད་དང་། རབ་འབྱོར་ནི་ཉན་ཐོས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་སྟོན་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །
授修道
གཉིས་པ་སྒོམ་ལམ་ལ་འདོམས་པ་ནི། འདུས་བྱས་ལམ་བདེན་དང་འདུས་
4-68b
མ་བྱས་འགོག་བདེན་དག་རང་གི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའམ། ཕན་ཚུན་ངོ་བོ་ཐ་དད་པར་གདགས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་ནི། གོང་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་རྣམ་དག་གི་དངོས་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ན། མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་དག་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་རང་ཉིད་ནི་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མེད་པས་མཐོང་ལམ་གྱི་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་སྒོམ་པའི་ལམ་མཚན་ཉིད་པ་དེ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྒོམ་ལམ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདོམས་པར་མཛད་ལ། སྟེ་ནི་ཚིག་འོག་མ་འདྲེན་བྱེད་ཡིན་ནོ། ། སྐབས་འདིར་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པ་དག་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མེད་པས་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ལ་ནི་ལམ་ལྔ་ཀའི་སྒྲུབ་པ་དོན་གཉེར་གྱི་ཐོབ་བྱ་ནི་ཆོས་སྐུ་ཡིན་ཅིང་། ཆོས་སྐུ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་ཁྱད་པར་མེད་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། ལམ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཟབ་རྒྱས་དང་སྤངས་པ་བྲལ་མ་བྲལ་ཁྱད་མེད་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྒོམ་པའི་ལམ་མཚན་ཉིད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མེད་ཀྱི་ཞེས་པས་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ་ལམ་ལྔ་ཀའང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འཐད་པ་མིན་ཀྱང་། ལམ་རྣམས་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ཙམ་དང་། རྟེན་འབྲེལ་ཙམ་དུ་ནི་སྤང་བྱ་གཉེན་པོས་སྤོང་བ་སོགས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་
4-69a
རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་དེས་གྲུབ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལ་མི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག །རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་ཆོས་དབྱིངས་མཐོང་ལམ་གྱིས་རྟོགས་པ་དེ་དང་། སྒོམ་ལམ་གྱིས་རྟོགས་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་། གློ་བུར་དྲི་བྲལ་གྱི་ཆོས་དབྱིངས་མཐོང་ཚུལ་ལས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འབྱེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། སྤྲིན་མཐོངས་མཁའ་ལ་ཉི་བཞིན་འདིར་ཁྱོད་ཕྱོགས་གཅིག་བློ་གྲོས་ཅན། །བློ་མིག་དག་པའི་འཕགས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཐོང་མ་ལགས། །ཞེས་འབྱུང་བས་ཞེས་ཟེར་རོ།

教导见道
第一，见道是由四谛所摄的十六刹那智忍的体性，也就是对每一谛有法智忍、随智忍、法智体性和随智体性四种确定，瑜伽师了知这一切法无自性的力量下，如幻术师不执着幻术，对一切法无明显执着的身者，作为所断事物遍计的对治而修习，如是教导见道。"与"是助词。如是显示见道的经是由须菩提所示的教授，须菩提作此示教有几点需要：世尊加持能够教授大乘见道，则声闻独觉也能无颠倒地教授；所教的大乘见道和能教者须菩提二者都是无烦恼的相等标准；须菩提是声闻无烦恼者中最胜的意义。
教导修道
第二，教导修道：有为道谛和无为灭谛成为一体性，或互不能安立为不同体性，同样，由前所说见道现证的清净事物，不异于法性所缘，因此见道和修道无有现证对象的差异，所以没有为了特定目的而建立一个有别于见道阶段法性的特性化修道，然而，此修道依缘起力而生法性力量，作为所断事物俱生的对治而修习，如是教导修道。"且"是引导下文的词。
此处"见修二者无差异"等义的含义是：五道的修行所追求获得的是法身，法身为法性体性，对于现证法性的境而言，见道与修道无差别，并非说二道所现证的法性深广和断除有无差别无差别。此处说"不安立特性化修道"只是举例，五道都非以自相成立的安立，然而诸道仅是缘起，仅缘起即能依对治断所断等二谛自性的法性力成立。
对此有些无智者说："虽然自性清净法界被见道所了解和被修道了解无差别，但从现见暂时离垢法界的方式来区分二者差别，如所说：'如云隙中天空的太阳，此处你具有偏分智慧，即使净智眼的胜圣也未全见。'"


 །མཐོང་སྒོམ་སོགས་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་བྱ་དང་སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་གློ་བུར་དྲི་བྲལ་གྱི་ཆ་ཁོ་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་རྣམ་དག་དག་པའི་ཆའམ་གཟོད་མ་ནས་དག་པ་དེ་ཉིད་ལ་ནི་ལམ་གང་གི་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་ཀྱང་རུང་། མ་བྱོན་ཀྱང་རུང་། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ལས་ཤེས་དགོས་ལ། སྐབས་དེར་སྤྲིན་མཐོངས་སོགས་ཀྱི་དོན་འདྲེན་པའང་མ་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དོན་དེས་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་མཐོང་བའི་དོན་ཡིན་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་ལ། གློ་བུར་རྣམ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པའི་ལུང་དོན་མ་ཡིན་ནོ། ། གངས་ཅན་པ་དག་ཐེག་ཆེན་སྒོམ་ལམ་དེ་མཐོང་ལམ་གྱི་རྟོགས་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་པའི་སྒོམ་ལམ་མཚན་ཉིད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མཐོང་ཟིན་གོམས་པའི་ཕྱིར་སྒོམ་ལམ་དུ་འཇོག་ཅེས་སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་གཞུང་གིས་ཐོན་པ་ཡིན་ཅེས་པ་ནི་གཞུང་འདི་ཉིད་ལ་མ་འདྲིས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། འདིར་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་
4-69b
མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྒོམ་ལམ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་པར་བཤད་ལ། གོང་དུ་མཚན་ཉིད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མེད་ཅེས་པས་སྒོམ་ལམ་མཚན་ཉིད་པ་མེད་པར་སྟོན་པ་ནི་མིན་གྱི། མཐོང་ལམ་གྱི་དོན་དེ་ཉིད་དྲི་བ་མེད་པའི་དོན་གྱི་སྒོམ་པ་དེ་སྒོམ་ལམ་མཚན་ཉིད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི། ཚིག་འབྲུ་ཉི་ཚེ་བ་ལ་འཁྲུལ་བར་མི་བྱའོ། །གཉིས་པ་གྲངས་ངེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟར་ན་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་དེས་འཕངས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་འཁོར་གསུམ་གྱི་རྣམ་རྟོག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་མི་དམིགས་པ་སྟེ་སྒྲུབ་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་འདོམས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དེའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་འདོམས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་པོ་དེའི་རྟེན་གང་ཡིན་པ་སྐྱབས་གསུམ་ལ་འདོམས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་མ་ཆགས་པ་སྟེ་མ་ཞེན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་འདོམས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ངལ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པས་དེ་ལ་འདོམས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་གཞན་གྱི་ཐེག་པར་མི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ནི་ལམ་ཡོངས་འཛིན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པས་དེ་ལ་འདོམས་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པར་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྤྱན་ལྔ་ཡིན་པས་དེ་ལ་འདོམས་པར་མཛད་པ་དང་། དེ་ལྟར་བསྒྲུབས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཡིན་པས་དེ་ལ་འདོམས་པ་དང་། བསྒྲུབ་བའི་བྱ་བ་མཐར་ཐུག་
4-70a
པའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པས་དེ་ལ་འདོམས་པར་མཛད་པའི་གདམས་ངག་དག་སྟེ། བཅུ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གདམས་ངག་གི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏེ། བཅུ་པོ་འདི་ཙམ་ཁོ་ནས་ཐར་འདོད་ཀྱི་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བས་གདམས་ངག་ནི་རྣམ་པ་བཅུའོ་ཞེས་ངེས་བཟུང་མཛད་དོ། ། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། མ་ཕམ་དགོངས་དོན་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་གཞི། ། དོན་རབ་གསལ་ཞེས་ནོར་བུའི་ཁྲི་མཐོན་པོ། ། འགྲེལ་བྱེད་སེང་ཆེན་དུ་མས་ལེགས་བཏེག་པ། ། བདེ་བའི་མལ་དུ་བཀོད་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །
僧宝各别说
གཉིས་པ་རྟོགས་དཀའ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ། འཐོབ་བྱེད་གང་ཟག་གི་རྣམ་གཞག་དང་། འཐོབ་བྱ་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་གོ།

见修等一切道所了知和所断的差别仅依暂时离垢的方面安立，而自性清净的清净分或本来清净性本身则无任何道的安立，如所说："诸佛出世间或不出世间"等义所示。在那种情况下引用"云隙"等义是不相关的，因为那段经文的意思是诸圣者未能圆满见到法身，而圣者见到自性清净法性，但未见到暂时清净法性，不是关于见的方式的经文意义。
有些西藏人说大乘修道不是从见道证悟种类的体性以外安立修道特征，而是以已见修习而安立为修道，认为这是本处所显示的论文意思，这是不熟悉此论文的过失。此处是以缘起法性门说明修道特征的成立，而上文所说"不安立特征"并非表示无修道特征，而是说见道的意义本身无垢的修持是修道特征所显示的，不要被单独的文字所迷惑。
第二，以数量决定而总结：如刚才所说，即发菩提心，及由此发心所引起的清净法体性般若波罗蜜多，对此所修行的方式，即三轮体性的分别不缘取，这是教导修行自体；此修行所缘何者，即教导四谛；修行者所依为何，即教导三皈依；修行殊胜增上的因是什么，即教导不执著的精进；修行不退转的因是什么，即不疲倦的精进，故教导彼；修行不趣向大乘以外的乘的因是什么，即护持道的精进，故教导彼；如是修行不依赖他人而行的因是什么，即五眼，故作教导；如是修行圆满一切种智的因是什么，即六神通，故教导彼；所修行的究竟事业的因是什么，即见道和修道，故教导彼。这十种教授都在教授阶段显示，仅此十种就能令求解脱者的一切事圆满，因此确定教授有十种。
中间偈颂：
无垢意趣请安住之基，
善明义理如高宝座，
解释者诸大师善立，
安置为此安乐之座。
僧宝各别说
第二，难解的各别解释，分总义和词义两部分。
第一分获得者补特伽罗的安立和所获得果的安立。
;



安立能证补特伽罗
དང་པོ་ལ། མཚོན་བྱེད་དཔེའི་དགེ་འདུན་དང་། མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་དགེ་འདུན་གཉིས་ཏེ།
能表喻僧宝
དང་པོ་ལ། ཉན་རང་གཉིས་ཡོད་པ་ལས།
声闻乘僧宝
དེའི་དང་པོ་ལའང་། ཞུགས་གནས་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། དཀའ་གནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས།
总说安立向果八
དང་པོ་ལ་བཞི། རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་གནས། ཕྱིར་འོང་ཞུགས་གནས། ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་གནས། དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་གནས་སོ། །
预流向
དང་པོ་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུ་སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཉན་ཐོས་བརྒྱད་པའི་སར་གནས་ཀྱི་རིགས་ཞིག་ལ་འདོད་ཅིང་། དེའང་མངོན་པ་འོག་མར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་དགོས་པར་བཞེད་ལ། གོང་མར་ནི་སྦྱོར་ལམ་སྟན་གཅིག་པ་ལ་གནས་པ་དེ་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པར་བཞེད་ཅིང་། ལུགས་དེ་གཉིས་ཀར་ཡང་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་ཡིན་ན་
4-70b
ལམ་རྗེས་ཤེས་མ་ཐོབ་པ་དགོས་པར་བཞེད་དོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཞུགས་པ་དེ་ལ་དབྱེ་ན། དབང་རྟུལ་དད་པའི་རྗེས་འབྲང་དང་། དབང་རྣོན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གཉིས་སོ། །
预流果
གཉིས་པ་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པའི་ལམ་སྔོན་དུ་སོང་ཞིང་མཐོང་སྤང་ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སར་གནས་ཀྱི། མིང་གིས་བརྗོད་པ་ཉན་ཐོས་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་སྟེ། དེའང་སྤང་བྱ་ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་ནི་མཐོང་སྤངས་འཇིག་ལྟ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་དང་། རྩ་ཉོན་ཐེ་ཚོམ་སྟེ་དེ་གསུམ་སྤངས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་གང་ཞིག །ལམ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་དེ་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་སུ་འཇོག་ལ། རིམ་གྱིས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་ལ་ནི་འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་མ་སྤངས་པ་ཞིག་དགོས་ཤིང་། དེ་ལའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཕྱིར་འོང་དང་ཅིག་ཅར་བའི་དགྲ་བཅོམ་གང་རུང་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་མི་བརྩོན་པ་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་དང་། དེ་གང་རུང་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་བརྩོན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གཉིས་ལས། ཁྱད་པར་ཅན་ལའང་ལྷའི་རིགས་གནས་རིགས་སྐྱེ་དང་། མིའི་རིགས་གནས་རིགས་སྐྱེ་གཉིས་སོ། །
一来向
གཉིས་པ་ཕྱིར་འོང་ཞུགས་གནས་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཞུགས་པ་ནི། ཞུགས་པའི་རྟོགས་པ་ཐོབ་ཅིང་འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་མ་སྤངས་པར་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་བརྩོན་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་ཡིན་ཅིང་། དེ་ལའང་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་དད་མོས་མཐོང་ཐོབ་གཉིས་ཡོད་ཀྱང་སོ་སོར་མི་བགྲང་སྟེ། དབང་པོ་ནི་འཕོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་དེ་ལ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་དབྱེ་ན། སྤང་བྱ་སྤོང་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་འོང་ཞུགས་པ་དང་། རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་འོང་
4-71a
ཞུགས་པ་གཉིས་སོ། །
一来果
གཉིས་པ་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་ནི། ཕྱིར་འོང་ཞུགས་པའི་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་སོང་ཞིང་འདོད་ཉོན་དགུ་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཞིག །འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་བསྲབས་པའི་སར་གནས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་དེའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་མི་བརྩོན་པ་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་དང་། དེ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་བརྩོན་པ་ཁྱད་པར་བ་གཉིས་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་སྤང་བྱ་སྤོང་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་དང་། ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་སྒོམ་སྤང་ཉོན་མོངས་རྣམས་རིམ་པས་སྤངས་ཏེ་འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་སྤངས་འཕྲལ་ནས་དགུ་པ་སྤོང་བཞིན་པའི་བར་གྱི་ཕྱིར་འོང་རྣམས་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་མ་ཐོབ་པའི་སྔ་རོལ་དུ་འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་དང་བདུན་པ་གང་རུང་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འོང་དེའོ།

安立能证补特伽罗
第一，分能表示的比喻僧宝和所表示的意义僧宝两种。
能表喻僧宝
第一有声闻和独觉两种。
声闻乘僧宝
其中第一又分总说安立八向果和难处别说两部分。
总说安立向果八
第一分四：预流向果、一来向果、不还向果、阿罗汉向果。
预流向
第一，预流向是未得预流果而为获得而断所断法、生起对治而精进的声闻，住于第八地的某种种性。在下部阿毗达磨中认为应获得声闻见道，而在上部认为住于一座加行道者是预流向，在这两种传统中，若是预流向则必须是未获得道类智。如是成为的预流向若分类，有钝根信随行和利根法随行两种。
预流果
第二，预流果住是先具预流向道，以断三种见所断遍行结而区分，住于彼地的，以名称表述的住果声闻。所断三种遍行结是：见所断的身见、戒禁取见和根本烦恼疑，以断除这三种而特别区分，且获得道类智的证悟，安立为预流果住。对于次第预流果住，则需未断第六欲界烦恼者。这又有两种：不为获得一来或顿悟阿罗汉而精进的仅预流果住，以及为获得彼二者而精进的特胜者两种。特胜者又有天种姓住种姓生和人种姓住种姓生两种。
一来向
第二，一来向果分二，第一向是：已获向的证悟，未断第六欲界烦恼，为获得未得的一来果而精进的声闻。对此虽依根性分信胜解和见至两种，但不分别计算，因为根性是可转变的。若问如何分类，则依断除所断的方式可分，即先离欲的一来向和次第的一来向两种。
一来果
第二，一来果住是：先有一来向的证悟，未离欲界烦恼第九品贪，已离欲界烦恼第六品贪所区分，住于减薄地的种性声闻。若分类，有不为获得不还果而精进的仅一来果住，和为获得彼而精进的特胜者两种。除此以外，依断除所断方式分类，有次第的一来果住和先离欲的一来果住两种。第一是特胜预流果住以次第断除修所断烦恼，从断第六品欲界烦恼之后至正在断第九品之间的一来众；第二是在未获得声闻见道之前已断第六或第七品欲界烦恼的一来者。


 །དེ་ལྟ་བུ་དེས་མཐོང་ལམ་གྱི་སྔ་རོལ་དུ་འདོད་ཉོན་བརྒྱད་པ་ནི་ངེས་པར་མ་སྤངས་པ་ཞིག་དགོས་ཏེ། དེ་སྤངས་ན་དགུ་པ་སྤོང་བ་ལ་ཚེགས་མེད་པས་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་མ་ཐོབ་པར་དེས་འབྲས་བུ་གསར་པ་ལྷག་ཐོབ་ཏུ་ཡོད་པར་ཤེས་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་ལ། འོན་ཏེ་དེ་འདྲ་བ་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བོད་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ངོ་། །
不还向
གསུམ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་གནས་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་པ་ནི། ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་པའི་རྟོགས་པ་ཐོབ་ཅིང་འདོད་ཉོན་དགུ་པ་མ་སྤངས་ལ། ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ་འཐོབ་ཕྱིར་དུ་བརྩོན་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་དེ་ཡིན་ལ། དེའི་དབྱེ་བ་ནི་
4-71b
ཕྱིར་འོང་ཞུགས་པ་དང་འདྲའོ། །
不还果
གཉིས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་གནས་ནི། ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་པའི་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་སོང་ཞིང་སྲིད་ཉོན་དགུ་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཞིག །འདོད་ཉོན་དགུ་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སར་གནས་ཀྱི་རིགས་སུ་གནས་པའི་ཉན་ཐོས་དེའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་དང་། དེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་གཉིས་སོ། །
阿罗汉向
བཞི་པ་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་གནས་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཞུགས་པ་ནི། སྲིད་ཉོན་དགུ་པ་མ་སྤངས་ཤིང་འབྲས་བུ་གཞན་ཐོབ་བྱར་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ་འཐོབ་ཕྱིར་དུ་བརྩོན་པའི་ཉན་ཐོས་ཞུགས་པ་དེའོ། །
阿罗汉果
གཉིས་པ་དགྲ་བཅོམ་འབྲས་གནས་ནི། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དེའོ། །
要义各别说
གཉིས་པ་དཀའ་གནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་གསུམ། སྤང་བྱ་ཅིག་ཅར་བ། ཆགས་བྲལ་སྔོན་དུ་སོང་བ། འབྲས་བུ་རིམ་གྱིས་པ་བཤད་པའོ། །
顿入者
དང་པོ་ནི། ས་དགུའི་སྒོམ་སྤང་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་ཚན་དགུ་ཅིག་ཅར་དུ་དྲིལ་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཅིག་ཅར་བའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དེའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན་ཅིག་ཅར་བའི་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ། ཅིག་ཅར་བའི་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས། ཅིག་ཅར་བའི་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ། ཅིག་ཅར་བའི་དགྲ་བཅོམ་འབྲས་གནས་དང་བཞིར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །
贪先断者
གཉིས་པ་ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་གོ་དོན་ནི། རང་གི་ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ་དེ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མཐོང་ལམ་གྱི་སྔ་རོལ་དུ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རིགས་སུ་གནས་པ་དེ་ནི་ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་ཞེས་བྱ་ལ། དེས་ན་མཐོང་
4-72a
ལམ་གྱི་སྔ་རོལ་དུ་འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འོང་ངམ། འདོད་ཉོན་དགུ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཉན་ཐོས་དེ་ལ་ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་རིགས་གནས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་བཞག་ལ། དེའི་དབྱེ་བ་ནི། ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་འོང་ཞུགས་པ་དང་། སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་དང་། སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་པ་དང་། སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་གནས་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་ནི། མཐོང་ལམ་གྱི་སྔ་རོལ་དུ་འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་འོང་ཞུགས་པ་དེ་དེའོ། །གཉིས་པ་ནི། མཐོང་ལམ་གྱི་སྔ་རོལ་དུ་འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་དེའོ། །གསུམ་པ་ནི། མཐོང་ལམ་གྱི་སྔ་རོལ་དུ་འདོད་ཉོན་དགུ་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་པ་དེའོ། །བཞི་པ་ནི། མཐོང་ལམ་གྱི་སྔ་རོལ་དུ་འདོད་ཉོན་དགུ་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་གནས་དེའོ། །
说果次第者
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་རིམ་གྱིས་པའི་གོ་དོན་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་བར་འབྲས་བུ་བཞི་ཀ་རིམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རིགས་གནས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དེའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། ཞུགས་པ་བཞི་དང་འབྲས་གནས་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་དོ།

这种情况下在见道之前必须未断欲界烦恼第八品，因为若断此品，断第九品则无须费力，未获得一来果住而直接可获得更高的新果，知道此理则应现证不还果，然而这种情况是不可能的，这是藏地前辈们所说。
不还向
第三，不还向果分二，第一不还向是：已获得不还向的证悟，未断欲界烦恼第九品，为获得未得的不还果而精进的声闻。其分类与一来向相同。
不还果
第二，不还果住是：先有不还向的证悟，未离有界烦恼第九品贪，已离欲界烦恼第九品贪所区分，住于离欲地种性的声闻。若分类，有不求阿罗汉果的仅不还果住，和求彼的特胜者两种。
阿罗汉向
第四，阿罗汉向果分二，第一向是：未断有界烦恼第九品，以阿罗汉果为所得果，为获得未得的阿罗汉果而精进的声闻向。
阿罗汉果
第二，阿罗汉果住是：以断尽三界一切烦恼所区分，住于无学果的彼者。
要义各别说
第二，难处别说分三：顿断所断者、先离贪者、次第获果者的解释。
顿入者
第一，将九地的修所断烦恼九九类一起合并断除的顿入声闻种性者。若分类，有顿入预流向、顿入预流果住、顿入阿罗汉向、顿入阿罗汉果住四种。
贪先断者
第二，先离贪的含义：对于自己所获得的果的障碍，在见道之前已离贪的种性者称为先离贪。因此，在见道之前断欲界烦恼第六品的一来或断欲界烦恼第九品的不还的声闻，安立为先离贪种性的声闻种类。其分类有：先离贪的一来向、先离贪的一来果住、先离贪的不还向、先离贪的不还果住四种。第一是在见道之前已离欲界烦恼第六品贪的种性一来向；第二是在见道之前已离欲界烦恼第六品贪的一来果住；第三是在见道之前已离欲界烦恼第九品贪的不还向；第四是在见道之前已离欲界烦恼第九品贪的不还果住。
说果次第者
第三，次第获果的含义：从预流果到阿罗汉果之间，次第获得四种果的种性声闻。若分类，有四向和四果住八种。


 ། དེའི་དང་པོ་རིམ་གྱིས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་ནི་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་གཞིར་བྱས་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བཞི་པོ་རིམ་གྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིགས་ཅན་དེའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། དབང་རྟུལ་དད་པའི་རྗེས་འབྲང་དང་། དབང་རྣོན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གཉིས་གོང་དུ་བསྟན་པ་ལྟར་རོ། ། གཉིས་པ་རིམ་གྱིས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་གཞིར་བྱས་ལ། འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་གསུམ་རིམ་གྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིགས་ཅན་དེའོ། །དེའི་དབྱེ་བ་ནི། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཙམ་
4-72b
པོ་བ་དང་། ཁྱད་པར་བའི་དབྱེ་ཚུལ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་ལེན་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། རྒྱུན་ཞུགས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་དང་། རྒྱུན་ཞུགས་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་གཞིར་བྱས་ལ། མཐོང་སྤང་གི་ཉོན་མོངས་སྤངས་ཤིང་སྒོམ་སྤང་གི་ཉོན་མོངས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་སྤངས་པ་དེ་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་སྲིད་བདུན་ངེས་པར་བླངས་ནས་འདོད་པའི་རྟེན་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིགས་ཅན་ཏེ། དེ་ལའང་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ལྟར་ན་འདོད་པར་ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་སྲིད་བདུན་བདུན་ཏེ་བཅུ་བཞི་བླངས་ནས་མཐོང་ལམ་དང་པོར་ཐོབ་པའི་རྟེན་ལྷ་མི་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལུས་རྟེན་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འདོད་དོ། །དཔེར་ན་མིའི་རྟེན་ལ་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མིར་སྐྱེ་སྲིད་དྲུག །དེ་ནས་ལྷར་སྐྱེ་སྲིད་བདུན། དེ་ནས་སྐྱེ་སྲིད་གཅིག་མིའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལྟར་ན་གཞན་དག་ན་རེ། འོ་ན་ལྷའི་སྐྱེ་སྲིད་བདུན་དང་། བར་སྲིད་བདུན་དང་། མིའི་སྐྱེ་སྲིད་བདུན། བར་སྲིད་བདུན་ཏེ་སྲིད་པ་ཉེར་བརྒྱད་ལེན་དགོས་པས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་མིན་པར་སྲིད་པ་ཉེར་བརྒྱད་པར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲས། བདུན་ཚན་དུ་ཆོས་མཚུངས་པས་སྐྱོན་མེད་དེ། གནས་བདུན་ལ་མཁས་པའི་དགེ་སློང་དང་། ཤིང་ལོ་མ་བདུན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ལ། མདོ་སྡེ་པས་ནི། འདོད་པར་ལྷ་དང་མིའི་རྟེན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་སྲིད་བདུན་བླངས་ཏེ་མཐོང་ལམ་དང་པོར་ཐོབ་པའི་རྟེན་ལྷ་མི་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལུས་རྟེན་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འདོད་དོ། ། གཉིས་པ་རྒྱུན་ཞུགས་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་ནི། མཐོང་ལམ་དང་པོར་ཐོབ་པའི་ལུས་རྟེན་མ་དོར་བའི་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་གཞིར་
4-73a
བྱས་ལ། འདོད་ཉོན་གསུམ་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཐོབ་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་འདོད་ཉོན་བཞི་པ་སྤངས་མ་སྤངས་ཅི་རིགས་པ་ལྔ་པ་མ་སྤངས་ཤིང་ཚེ་དེར་ཡང་མི་སྤོང་བ། མིའི་རྟེན་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན། མིའི་སྐྱེ་སྲིད་གཉིས་ངེས་པར་ལེན་ཅིང་། གསུམ་ལེན་མི་ལེན་ཅི་རིགས་པ་ལ་བཞི་པ་ངེས་པར་མི་ལེན་པ་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་རྟེན་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན་ལྷའི་སྐྱེ་སྲིད་གཉིས་ལེན་ཅིང་། གསུམ་པ་ལེན་མི་ལེན་ཅི་རིགས་པ་ལ་བཞི་པ་ཕན་ངེས་པར་མི་ལེན་པ་ཞིག་དགོས་སོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། ལྷའི་རྒྱུན་ཞུགས་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་དང་། མིའི་རྒྱུན་ཞུགས་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་གཉིས་ཏེ། མཚན་ཉིད་རིམ་བཞིན་རྒྱུན་ཞུགས་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་གཞིར་བྱས་ལ། ལྷའི་སྐྱེ་སྲིད་གཉིས་ངེས་པར་ལེན་པ་དང་། མིའི་སྐྱེ་སྲིད་གཉིས་ངེས་པར་ལེན་པའོ། ། གསུམ་པ་འབྲས་བུ་རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་འོང་ཞུགས་པ་ནི། ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་བརྩོན་པའི་འབྲས་བུ་རིམ་གྱིས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། དབང་རྟུལ་དད་མོས་དང་། དབང་རྣོན་མཐོང་ཐོབ་གཉིས་ཏེ་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རོ།

其中第一次第预流向是以预流向为基础，次第现证声闻四果的种性者。若分类，有钝根信随行和利根法随行两种，如前所示。
第二，次第预流果住是：以预流果住为基础，次第现证后三果的种性者。其分类：仅住果者和特胜者的分类方式如前所示。依受生方式分类，有预流七返有和预流类生两种。第一是：以预流果住为基础，已断见所断烦恼而未断丝毫修所断烦恼，必定受七次欲界生，于欲界依身现证小乘涅槃的种性者。依毗婆沙师的传统，在欲界受七次天生和七次人生共十四生，然后在最初获得见道的天或人的身依上现证小乘涅槃。例如，依人身获得见道的情况，受六次人生，然后七次天生，然后一次转入人生而获得阿罗汉，如是。
因此有些人说："那么应该受七次天生、七次中有、七次人生、七次中有，共二十八生，如此应成为非七返有而是二十八返有。"毗婆沙师说："因为每组七数法相相同故无过失，如精通七处的比丘，如七叶树。"经部师则认为：在欲界，从任何天人依身受七次生，然后在最初获得见道的天或人身依上现证小乘涅槃。
第二，预流类生是：以未舍最初获得见道身依的特胜预流果住为基础，已断欲界烦恼第三品连同种子并获得无漏根而特别区分，或断或未断第四品，未断第五品且今生亦不断。若在人身获得预流果，必定受两次人生，或受或不受第三生，绝不受第四生；同样，若在天身获得预流果，必定受两次天生，或受或不受第三生，绝不受第四生及以上。若分类，有天预流类生和人预流类生两种，其特征依次是：以预流类生为基础，必定受两次天生，和必定受两次人生。
第三，次第获果的一来向是：为获得一来果而精进的特胜次第预流果住。若分类，有钝根信胜解和利根见至二种，如前所说。


 ། བཞི་པ་འབྲས་བུ་རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་ནི། མཐོང་ལམ་ཐོབ་རྗེས་སུ་འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་འབྲས་བུ་རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་སོ། །དབྱེ་ན། ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་དང་། ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཚེ་གཅིག་བར་ཆད་གཅིག་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་མི་བརྩོན་པ་འབྲས་བུ་རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་རྣམས་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི། རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་གཞིར་བྱས་ལ།
4-73b
འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་ཉོན་མོངས་བདུན་ནམ་བརྒྱད་སྤངས་པ་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཐོབ་ཅིང་འདོད་པར་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་བས་ན་ཚེ་གཅིག་བར་ཆད་གཅིག་པ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའང་སྐྱེ་བ་རྟིང་མར་འདོད་པའི་ལྷར་སྐྱེས་ཏེ་རྟེན་དེ་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་ངེས་པའོ། །ལྔ་པ་རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་པ་ནི། ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་བརྩོན་པ་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། ། དྲུག་པ་རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་གནས་ནི། མཐོང་ལམ་ཐོབ་རྗེས་སུ་འདོད་ཉོན་དགུ་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་། སྲིད་ཉོན་དགུ་པ་མ་སྤངས་པའི་ཉན་ཐོས་སློབ་པ་འབྲས་གནས་སོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་དང་། གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་དང་། མཐོང་ཆོས་ཞི་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་དང་། ལུས་མངོན་བྱེད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་འོང་དང་། ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་སྟེ་ལྔ་ལས། དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཉོན་མོངས་དགུ་པ་མ་སྤངས་པ་གཟུགས་ཀྱི་བར་སྲིད་གཅིག་ནས་གཟུགས་ཀྱི་བར་སྲིད་དང་། སྐྱེ་སྲིད་སུམ་ཅུ་སོ་བཞིའི་བར་ཅི་རིགས་སུ་ལེན་པ་ནི་སྤྱིར་བཏང་ཡིན་ལ། དམིགས་བསལ་སྲིད་རྩེའི་མཐར་ཐུག་འགྲོ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་སྲིད་བཅུ་གཉིས་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་སྲིད་བཞི་རྣམས་ལེན་པ་ཡོད་དོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ནི། མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་ལུས་རྟེན་མ་དོར་བ་འདོད་རྟེན་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་གང་ཞིག །གཟུགས་ཁམས་སུ་འགྲུབ་བྱེད་ལས་ཉོན་གྱིས་གསོས་བཏབ་པའི་སྲིད་པ་ངེས་པར་ལེན་པར་བྱེད་པའོ། །དབྱེ་ན། གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་འདའ་བ་དང་། དེའི་ཕྱིར་མི་འོང་གོང་འཕོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་གཞིར་བྱས་ལ། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་ལུས་རྟེན་མ་
4-74a
དོར་བ་འདོད་ཉོན་དགུ་པ་སྤངས་ཤིང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སྒོམ་སྤང་ཉོན་མོངས་དགུ་པ་མ་སྤངས་པ་ལ་དེའི་བར་རྣམས་སྤངས་མ་སྤངས་ཅི་རིགས་པ་གཟུགས་ཀྱིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་བར་སྲིད་གཅིག་ངེས་པར་ལེན་ཅིང་། ཁམས་གསུམ་གང་དུའང་ལས་ཉོན་གྱི་སྐྱེ་སྲིད་གཉིས་པ་མི་ལེན་པ་ཞིག་གོ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། བར་འདའ་བ་དང་། སྐྱེ་འདའ་བ་གཉིས། དང་པོ་ནི། གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་འདའ་བ་གཞིར་བྱས་ལ། གཟུགས་ཀྱི་བར་སྲིད་ཀྱི་རྟེན་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིགས་ཅན་ནོ། །དབྱེ་ན། བར་དོར་མྱུར་བར་འདའ་བ། མྱུར་བ་མིན་པར་འདའ་བ། དུས་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་འདའ་བ་དང་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་བར་སྲིད་ཀྱི་ཚེ་སྟོད་དང་། གཉིས་པ་ནི་ཚེའི་བར་དང་། གསུམ་པ་ནི་ཚེའི་སྨད་ལ་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིགས་སུ་གནས་པའོ། །གཉིས་པ་གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་སྐྱེ་འདའ་བ་ནི། གཟུགས་སུ་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་སྲིད་གཅིག་ངེས་པར་ལེན་ཅིང་། རྟེན་དེ་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ།

第四，次第获果的一来果住是：获得见道后，以断欲界烦恼第六品所区分的次第获果一来果住。若分类，有仅一来果住和特殊一来果住一生一隔两种。第一是：不为获得次第不还果而精进的次第一来果住；第二是：以次第一来果住为基础，断欲界修所断烦恼第七或第八品，获得无漏根，于欲界一次返来，故称一生一隔。此者必定于下一生转生欲界天，于彼依身现证小乘涅槃。
第五，次第获果的不还向是：为获得不还果而精进的特殊一来果住。
第六，次第获果的不还果住是：获得见道后，已离欲界烦恼第九品贪，未断有界烦恼第九品的声闻有学果住。若分类，有色界近行不还、无色界近行不还、现法寂灭不还、身证不还、命终转变不还五种。第一是：欲界依身的不还，未断色界第四禅烦恼第九品，必定受从一个色界中有至三十四个色界中有及生有之间任何数量，这是一般情况；特殊情况如有顶最终行者，受十二色界生有和四无色界生有。其定义是：未舍获得见道的身依的欲界依身不还，必定受色界业烦恼所滋润的生有。若分类，有色界近行不还般涅槃和色界近行不还上升二种。第一是：以色界近行不还为基础，未舍获得见道的欲界依身，已断欲界烦恼第九品，未断第四禅修所断烦恼第九品，对其间诸品或断或未断不定，由于有色界现起业，必定受一个色界中有，绝不在三界中受第二个业烦恼生有。若分类，有中有般涅槃和生有般涅槃两种。第一是：以色界近行不还般涅槃为基础，在色界中有依身现证小乘涅槃的种性。若分类，有中有速般涅槃、非速般涅槃、长时般涅槃三种。第一是在色界中有前期、第二是中期、第三是后期现证涅槃的种性。第二，色界近行不还生有般涅槃是：由业烦恼力必定受一个色界生有，于彼依身现证小乘涅槃。


 །དེ་ལ་དབྱེ་ན། གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་སྐྱེ་འདའ་བ་གཞིར་བྱས་ལ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་སྲིད་ཀྱི་ཚེ་སྟོད་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིགས་གནས་སྐྱེས་ཙམ་ནས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེ་སྲིད་དེའི་ཚེ་དཀྱིལ་ལ་ལམ་ལ་འབད་རྩོལ་ཆུང་ངུས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འདའ་བ་དང་།སྐྱེ་སྲིད་དེའི་ཚེ་མཐར་ལམ་ལ་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་ཏེ་དམན་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གཉིས་པ་གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་གོང་འཕོ་ནི། འདོད་པར་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་ལུས་རྟེན་མ་དོར་ཞིང་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་གཟུགས་སུ་
4-74b
་སྐྱེ་སྲིད་གཉིས་ཡན་ཆད་ངེས་པར་ལེན་པའི་གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་ཞིག་ཏུ་འདོད་ལ། དབྱེ་ན། འོག་མིན་མཐར་ཐུག་འགྲོ་དང་། སྲིད་རྩེའི་མཐར་ཐུག་འགྲོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་གོང་འཕོ་གཞིར་བྱས་ལ། འོག་མིན་གྱི་རྟེན་དེར་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། འཕར་བ་དང་། ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་དང་། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་ཞིང་འཕར་བ་དང་གསུམ་ལ། སོ་སོའི་ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ལེན་ཚུལ་རྣམས་ལས། དང་པོ་ངོ་བོ་ནི། རིམ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཕྱིར་མི་འོང་འཕར་བ་ནི་འཕར་གསུམ་གང་རུང་ཡིན་པ་གཞིར་བྱས་ལ། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཚངས་རིས་སུ་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་བླངས་ནས་བར་གྱི་གནས་རིས་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་པར་འོག་མིན་དུ་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་བླངས་ནས་རྟེན་དེ་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གོ། ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ནི་དེ་གཞིར་བྱས་ལ། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཚངས་རིས་སུ་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་བླངས་ནས་བར་གྱི་གནས་གཞན་བརྒལ་ཏེ་གཙང་མའི་གནས་འོག་མ་གསུམ་པོ་གང་རུང་དུ་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་བླངས་ཏེ་རྟེན་དེ་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གོ། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་དེ་གཞིར་བྱས་ལ། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཕན་ཆད་གཟུགས་ཁམས་གནས་རིས་བཅུ་བདུན་དུ་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་རེ་རེ་བླངས་ནས་འོག་མིན་གྱི་རྟེན་དེ་ལ། དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིགས་གནས་ཀྱི་གང་ཟག་གོ། ཕྱི་མ་འདི་ལ་རིགས་གནས་སྨོས་པའི་དགོས་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་མཐོ་བའི་རྟེན་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བའང་ཡོད་བཤད་དོ། །
4-75a
གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་འཕར་བ་གསུམ་དང་། བདག་གསོད་པའི། རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི། གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པའི། རྟོགས་པའི་འོས་སུ་གྱུར་པའི། མི་གཡོ་བའི་རིགས་ཅན་གྱི་འཕར་བ་གསུམ་སྟེ་དྲུག་ཡོད་དོ། ། གསུམ་པ་སྐྱེ་བ་ལེན་ཚུལ་ལ། གཙང་མའི་གནས་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་བསམ་གཏན་སྤེལ་སྒོམ་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་། སྐྱེ་བ་ལེན་ཚུལ་དངོས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ། ཆུང་ངུ་གསུམ་སྤེལ་དང་། འབྲིང་དྲུག་སྤེལ་དང་། ཆེན་པོ་དགུ་སྤེལ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་བཅུ་གཉིས་སྤེལ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེན་པོ་བཅོ་ལྔ་སྤེལ་ཏེ་ལྔ་ཡོད་ལ། སྤེལ་ཚུལ་གྱི་འདོད་པ་བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་སྙོམས་འཇུག་ཟག་མེད་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཟག་བཅས་གཅིག་སྤེལ་བ་ལ་ཆུང་ངུ་གསུམ་སྤེལ་དང་། དེ་འདྲ་ཚར་གཉིས་སྤེལ་བ་ལ་འབྲིང་དྲུག་སྤེལ་དང་། ཚར་གསུམ་སྤེལ་བ་ལ་ཆེན་པོ་དགུ་སྤེལ་དང་། བཞི་སྤེལ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བཅུ་གཉིས་སྤེལ་དང་། དེ་འདྲ་ཚར་ལྔ་སྤེལ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེན་པོ་བཅོ་ལྔ་སྤེལ་དུ་བཞེད་ཅིང་། གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་གོང་མ་བ་ལ་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་འདོད་དོ།

若分类，以色界近行不还生有般涅槃为基础，在色界生有前期现证小乘涅槃的种性，称为生后即般涅槃；在该生有中期以小精进无功用般涅槃；在该生有末期以大精进有功用般涅槃。第二，色界近行不还上升是：未舍得见道的欲界身依，由业烦恼力必定受二次以上色界生有的色界近行不还。若分类，有色究竟最终行和有顶最终行两种。第一是：以色界近行不还上升为基础，于色究竟依身现证小乘涅槃的业者。
对此分类，有完全退失种性的三种上升，自害的，随护的，不动于住的，堪能证悟的，不动种性的三种上升，共六种。
第三，关于受生方式，有生于净居天的因即修习禅定交替的安立，和实际受生方式两部分。第一，有小三交替、中六交替、大九交替、极大十二交替、极大大十五交替五种。关于交替方式，依毗婆沙师，在第四禅正行无漏定之间交替有漏定一次，称为小三交替；如此交替两次，称为中六交替；交替三次，称为大九交替；交替四次，称为极大十二交替；交替五次，称为极大大十五交替。上部宗派中一些人也持此观点。


 །དེའི་ཚེ་སྤེལ་ཆོས་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཟག་མེད་དེ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་སྤེལ་ཆོས་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཟག་བཅས་དེ་ཡང་དངོས་གཞི་སྙོམས་འཇུག་དག་པ་བ་ལ་བཞག་པ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་གྱི། རྗེས་ཐོབ་ཡེ་ཤེས་སོགས་འཕགས་ལམ་གྱི་ཆ་ནས་ནི་དེར་མི་གཟུང་ལ། དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་དག་པ་བ་དེ་དང་། གནས་གཙང་གི་སྲིད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་གཞི་མཐུན་ཡོད་པས་སོ། ། འདི་ལ་འགའ་ཞིག་དོགས་པ་འདི་ལྟར་སློང་བར་བྱེད་དེ། འབྲིང་དྲུག་སྤེལ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། གསུམ་སྤེལ་གཉིས་
4-75b
མཐུད་ནས་དྲུག་སྤེལ་བྱེད་པའི་ཚེ་གསུམ་སྤེལ་སྔ་མའི་བསམ་གཏན་ཟག་མེད་དང་། གསུམ་སྤེལ་ཕྱི་མའི་བསམ་གཏན་ཟག་མེད་དང་པོའི་བར་དུ་མཚམས་འཛིན་གང་གིས་བྱེད་ཅེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་འཛིན་རྗེས་ཐོབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱེད་ཀྱང་ཟེར་ལ། དེ་ལྟར་ན་ནི་དྲུག་སྤེལ་ལས་བདུན་སྤེལ་དུ་ཐལ་ལོ་ཞེས་མཁས་པ་སྔ་མ་དག་ཟེར་རོ། །འོ་ན་འདི་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་འཛིན་གཞན་པ་བ་ཞིག་དགོས་པ་མིན་ཏེ། ལམ་བདེན་དུ་གྱུར་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཐ་མ་སྐད་ཅིག་མ་དང་། ཕྱི་མའི་ཟག་མེད་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ་དེ་གཉིས་ཀར་དེ་མ་ཐག་པའི་ངོ་བོར་གནས་པས་སྔ་མ་འགགས་ཤུལ་དུ་རྟིང་མ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་དང་བྲལ་ཙམ་དེ་མཚམས་འཛིན་གྱི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་མཚམས་འཛིན་གྱི་དོན་མཚམས་སྦྱོར་དུ་འདོད་ནས་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་ན་ཟག་མེད་ཐ་མ་དང་དང་པོ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་ཐལ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་ཤར་བ་ནི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ཆུང་བ་འགའ་ཞིག་ལ་ཡིན་གྱི་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རང་གར་འཁྱམས་པ་འགའ་ཞིག་ནི་འདི་སྐད་ཀྱང་སྒྲོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་འཛིན་ཟག་མེད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་འཕོ་བ་ལ་བཞག་གི། དེ་ཡང་དཔེར་མཚོན་ན། ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྔ་མ་སྡུག་བདེན་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་དང་། ཕྱི་མ་ལམ་བདེན་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་དེ་ལ་སྐྱོན་འདི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མཚམས་འཛིན་གྱི་གོ་དོན་མཚམས་འཛིན་དུ་མ་སོང་སྟེ། དེ་ལྟར་བཤད་པ་དེས་ནི་ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་དམིགས་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་ཞིག་བསྟན་ལ། དེ་ལྟར་བསྟན་པས་ནི་མཚམས་
4-76a
འཛིན་གྱི་དོན་མ་གྲུབ་བོ། །འོ་ན་ཡང་ཁྱེད་ཅག་གིས་དམིགས་ཡུལ་འཕོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་ནུས་པས་སྔ་མ་ནས་ཕྱི་མར་འཕོ་བའི་འཕོ་ཆ་ནས་དེར་བཞག་སྙམ་ན་ནི་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་ངོ་བོའམ། ཁྱད་པར་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མར་འཕོ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་ཙམ་ནས་དེ་མ་ཐག་པར་རྫོགས་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྤེལ་སྒོམ་གྱི་དགོས་པ་ནི། གཙང་མའི་གནས་ལྔ་པོ་སོ་སོའི་སྲིད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་ཡིན་ལ། གཙང་མའི་གནས་ཞེས་པའི་གོ་དོན་ནི། གནས་དེར་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཤ་སྟག་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་གཙང་མར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྤེལ་སྒོམ་དགོས་པའང་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་ཟག་མེད་ཀྱིས་གཙང་མའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སྲིད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པས། སྤེལ་ཆོས་ཟག་བཅས་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཙང་མའི་གནས་གང་དུ་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་སྲིད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།

此时交替法的正行无漏定是无漏禅定，同样地，交替法的正行有漏定也应安立为清净正行禅定，而不是从后得智等圣道角度来把握，因为清净正行禅定与净居天生有的缘起有共同基础。
对此有人提出这样的疑问：例如对中六交替来说，将两个三交替连接成六交替时，前三交替的无漏禅定和后三交替的第一无漏禅定之间，以什么来维持间隔？有人这样回答："这两者的间隔由后得智维持。"如此的话，六交替就成为七交替了，以前的学者们这样说。那么这两者的间隔维持者是什么呢？不需要别的间隔维持者，作为道谛的最后无漏禅定刹那和后者的第一无漏禅定刹那，这两者都以等无间性存在，前者灭后立即生起后者，没有障碍，这就是间隔维持的含义。除此之外，将间隔维持理解为连接，若无连接则最后无漏定与第一无漏定会混为一体的疑虑，只会出现在智力薄弱的人心中，而非其他人。
有些随意游荡的人还这样宣称："这两者的间隔维持是建立在无漏定所缘境转变上的，例如前无漏智是缘取苦谛的有境，后


 ། གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་ལེན་ཚུལ་དངོས་ནི། ཕྱིར་མི་འོང་འཕར་བ་དེས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཚངས་རིས་སུ་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་བླངས་ནས་དེར་སྤེལ་སྒོམ་བཅོ་ལྔ་པོ་སོར་ཆུད་པར་སྦྱངས་ཏེ་བར་གྱི་གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་བརྒལ་ནས། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་འོག་མིན་དུ་ལས་ཉོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་བླངས་ནས་རྟེན་དེ་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ནི། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཚངས་རིས་སུ་ལས་ཉོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་བླངས་ནས་དེར་སྤེལ་སྒོམ་འོག་མ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་སྦྱངས་ཏེ་སྦྱངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུ་ཆོས་དང་མཐུན་པར་གཙང་མའི་གནས་འོག་མ་གསུམ་གང་རུང་དུ་ལས་ཉོན་གྱིས་སྐྱེས་ཏེ་དེར་སྤེལ་སྒོམ་ལྷག་མ་རྣམས་སྦྱངས་ནས་དེའི་ཕྱི་མ་འོག་
4-76b
མིན་དུ་ལས་ཉོན་གྱིས་སྐྱེས་ཏེ་རྟེན་དེ་ཉིད་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ལ། ངེས་མ་ངེས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཚངས་རིས་ནས་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་བར་གྱི་གནས་བཅུ་གཉིས་སུ་ལས་ཉོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་རེ་བླངས་ནས་འབྲས་བུ་ཆེའི་རྟེན་ལ་སྤེལ་སྒོམ་ཆུང་ངུ་གསུམ་སྤེལ་སྦྱངས་ཏེ། ལས་ཉོན་གྱིས་མི་ཆེ་བར་སྐྱེ་བ་བླངས་ནས་དེར་འབྲིང་དྲུག་སྤེལ་སྦྱངས་ནས་ལས་ཉོན་གྱིས་མི་གདུང་བར་སྐྱེ་བ་བླངས་ཏེ་དེར་ཆེན་པོ་དགུ་སྤེལ་སྦྱངས་ནས་ལས་ཉོན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བར་སྐྱེ་བ་བླངས་ཏེ་དེར་སྤེལ་སྒོམ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བཅུ་གཉིས་སྤེལ་སྦྱངས་ནས་ལས་ཉོན་གྱིས་གྱ་ནོམ་སྣང་དུ་སྐྱེ་བ་བླངས་ཏེ་དེར་སྤེལ་སྒོམ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེན་པོ་བཅོ་ལྔ་པོ་སྦྱངས་ནས་འོག་མིན་གྱི་སྲིད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་བསྒྲུབས་ཏེ་དེར་སྐྱེས་ནས་རྟེན་དེ་ལ་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཚངས་རིས་ནས་འོད་ཆུང་གི་བར་དུ་སྐྱེ་བ་ངེས་པར་ལེན་པ་ཞིག་དགོས་ཏེ། དེ་ཕྱེད་འཕར་ལས་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ལྷག་པ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ། གནས་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་མི་ལེན་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་དོ། ། གཉིས་པ་སྲིད་རྩེའི་མཐར་ཐུག་འགྲོ་ནི། ཕྱིར་མི་འོང་གོང་འཕོ་གཞིར་བྱས་ལ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཚངས་རིས་ནས་འབྲས་བུ་ཆེའི་བར་དུ་ལས་ཉོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་རིམ་བཞིན་བླངས་ནས་གནས་གཙང་མའི་གནས་ལྔ་བོར་བའི་གཟུགས་མེད་བཞིར་ལས་ཉོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་རེ་བླངས་ཏེ་སྲིད་རྩེའི་རྟེན་ལ་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གོ ། གཉིས་པ་གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཉོན་མོངས་དགུ་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་འདོད་རྟེན་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་གང་ཞིག་གཟུགས་མེད་དུ་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་གང་ཟག་གོ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་འདའ་བ་དང་། དེའི་ཕྱིར་མི་འོང་གོང་འཕོ་གཉིས་ལས། དང་
4-77a
པོ་ནི། གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་གཞིར་བྱས་ལ་གཟུགས་མེད་དུ་ལས་ཉོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ལེན་པར་ངེས་པ་དེའོ། །དེ་ནི་སྐྱེ་འདའ་བ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ལ་དབྱེ་ན། སྐྱེས་ཙམ་ནས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མེད་པར་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་ཏེ་འདའ་བ་གསུམ་མོ། །འདའ་བ་འདི་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་ཀྱི་ཉེར་འགྲོའི་སྐྱེ་འདའ་བ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོའི་བར་འདའ་བ་ནི་མེད་དེ། གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བ་ན་བར་སྲིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །གཉིས་པ་གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་གོང་འཕོ་ནི། མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་ལུས་རྟེན་མ་དོར་བ་འདོད་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་མ་ཐག་གཟུགས་མེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་གཞིར་བྱས་ལ། གཟུགས་མེད་དུ་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་གཉིས་ཡན་ཆད་ལེན་པའི་ལས་ཅན་ནོ།

第二，实际受生方式：上升不还者于后一生由业烦恼力投生梵众天，在那里恢复并修习十五种交替禅定，超越中间所有处，于后一生由业烦恼力投生色究竟天，于彼依身现证小乘涅槃。半上升者是：于后一生由业烦恼力投生梵众天，在那里修习前三种交替禅定之一，随所修习的因相应地，由业烦恼力投生下三净居天之一，在那里修习余下的交替禅定，然后于后一生由业烦恼力投生色究竟天，于彼依身现证小乘涅槃。
遍没行者有确定和不确定两种。第一种：从梵众天至广果天的十二处各由业烦恼力投生一次，在广果天依身修习小三交替，由业烦恼力投生少光天，在那里修习中六交替，由业烦恼力投生无热天，在那里修习大九交替，由业烦恼力投生善现天，在那里修习极大十二交替，由业烦恼力投生善见天，在那里修习极大大十五交替，成就色究竟天的生有缘起，投生彼处，于彼依身现证小乘涅槃。第二种：必须从梵众天到少光天必定受生，因为这比半上升者多一生；至于后面的处所，或受或不受生，随情况而定。
第二，有顶最终行者是：以上升不还为基础，后一生从梵众天至广果天依次由业烦恼力投生，舍弃五净居天，在四无色界各由业烦恼力投生一次，于有顶依身现证涅槃的补特伽罗。
第二，无色近行不还是：已离第四禅烦恼第九品贪的欲界依身不还，由业烦恼力投生无色界的补特伽罗。若分类，有无色近行不还般涅槃和无色近行不还上升二种。第一是：以无色近行不还为基础，确定只在无色界由业烦恼力投生一次者。此即生有般涅槃者，若对此分类，有生后即般涅槃、无功用般涅槃和有功用般涅槃三种。这三种般涅槃的特征与色界近行生有般涅槃三种的特征相同。无色近行不还中没有中有般涅槃，因为投生无色界时不存在中有。第二，无色近行不还上升是：未舍得见道的身依，从欲界死亡后立即趋近无色界的不还为基础，由业烦恼力在无色界受二次以上生的业者。


 །དེ་ལ་དབྱེ་ན། ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་ཅིང་དེའི་གོང་མ་གཉིས་སུ་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་པ་དང་། འོག་མ་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ལེན་ཅིང་སྲིད་རྩེར་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་པ་དང་། དེ་བཞི་ཀར་མས་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་གོང་མ་གཉིས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་ཅིང་འོག་མ་གཉིས་སུ་མི་ལེན་པ་དང་། གོང་མ་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ལེན་ཅིང་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སུ་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་པ་དང་། ཡས་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་གོང་འཕོ་སྟེ་དྲུག་གོ ། གསུམ་པ་མཐོང་ཆོས་ཞིའི་ཕྱིར་མི་འོང་ནི། མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་རྟེན་དེ་ཉིད་ལ་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་ངོ་། ། བཞི་པ་ལུས་མངོན་བྱེད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་འོང་ནི། འདོད་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གང་ཞིག་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་ངོ་། ། ལྔ་པ་ཚེ་
4-77b
ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་ནི། འཕགས་པའི་རྟེན་ལ་ལས་ཉོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་མར་བླངས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་ངོ་། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། འདོད་པའི་ཚེ་ཡོངས་གྱུར། གཟུགས་ཀྱི་ཚེ་ཡོངས་གྱུར། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཚེ་ཡོངས་གྱུར་དང་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། མཚན་གཞི་ནི། རིམ་པ་བཞིན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པའམ་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེའི་རྟོགས་པ་སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་མི་འོང་ཚེ་ཡོངས་གྱུར་དང་། འཕར་གསུམ་གྱི་རྟོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་མི་འོང་ཚེ་ཡོངས་གྱུར་དང་། གཟུགས་མེད་སྐྱེ་མཆེད་མུ་བཞིར་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་ནས་ལེན་པར་ངེས་པའི་གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོ་གོང་འཕོའི་རྟོགས་པ་སྔོན་སོང་གི་གཟུགས་མེད་ཐ་མའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུའོ། ། བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དག་མཛོད་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པ་བླངས་པ་ན། གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་ཁྲི་དང་ཉིས་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་བཤད་དེ། དེ་ཡང་བར་དོར་འདའ་བ་དང་། སྐྱེ་འདའ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་བཅས་ཏེ་འདའ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་མེད་པར་འདའ་བ་དང་། གོང་འཕོ་སྟེ་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལ་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཅུ་དྲུག་དང་། དེ་རེ་རེ་ལའང་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དྲུག །དེ་རེ་རེ་ལའང་དབང་པོའི་དབྱེ་བ་གསུམ་རེ། དེ་རེ་རེ་ལའང་ཆགས་བྲལ་གྱི་དབྱེ་བ་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་བར་དགུ་དགུ་སྟེ་དེ་ལྟར་དབྱེ་བར་ཡང་མཛད་དོ། ། བདུན་པ་རིམ་གྱིས་པའི་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ་ནི། རིམ་གྱིས་པའི་དགྲ་བཅོམ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། ། བརྒྱད་པ་རིམ་གྱིས་པའི་དགྲ་བཅོམ་འབྲས་གནས་ནི། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་ཟད་པར་སྤངས་པའི་རིམ་གྱིས་པའི་ཉན་ཐོས་མི་སློབ་པའི་འབྲས་གནས་སོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། ཡོངས་
4-78a
སུ་ཉམས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་རིམ་གྱིས་པའི་དགྲ་བཅོམ་དང་། བདག་གསོད་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྟོགས་པའི་འོས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཏེ་དྲུག་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་བྱེ་སྨྲས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་སོགས་སུ་ཁས་ལེན་ཀྱང་། མདོ་སྡེ་པ་ཡན་གྱིས་དེ་ལྟར་ན་ཐར་པའི་རང་བཞིན་ཕྱིར་ལྡོག་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ན་རྣམ་གྲོལ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག །ཉམས་པ་ནི་མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཙམ་དུ་བཞག་གོ།

若分类，有投生虚空和识无边处而不投生上面两处的，投生下三处而不投生有顶的，依次上行投生全部四处的，投生无色上二处而不投生下二处的，投生上三处而不投生虚空无边处的，依上行次第投生的无色近行不还上升，共六种。
第三，现法寂灭不还是：必定于获得见道的身依上现证涅槃的不还。
第四，身证不还是：欲界或色界依身获得灭尽定的不还。
第五，命终转变不还是：在圣者依身由业烦恼力连续受生的不还。若分类，有欲界命终转变、色界命终转变、无色界命终转变三种。其事例分别为：以七返有或类生的证悟为先的不还命终转变；以任一上升三种证悟为先的不还命终转变；确定次第投生无色四处的无色近行上升证悟为先的无色最后依身不还命终转变。
藏地诸师取《俱舍》注释意义时，说有一万二千九百六十种色近行不还。这是因为：中有般涅槃、生有般涅槃、有行般涅槃、无行般涅槃、上升五种，每一种有十六处的分类，每一处又各有六种种性的分类，每一种又有三种根的分类，每一种又有具足一切结缚至离第八品烦恼贪的九种离贪的分类，如此分类。
第七，次第阿罗汉向是：为获得次第阿罗汉果而精进的特殊不还果住。
第八，次第阿罗汉果住是：断尽三界烦恼的次第声闻无学果住。若分类，有完全退失种性的次第阿罗汉，自害法者，随护法者，不动于住法者，堪能证悟法者，不动法者六种。关于这点，毗婆沙师虽然承认从阿罗汉果退失等情况，但经部师以上则认为，若如此则解脱自性将有倒退，导致对解脱不信任，怎么会有从阿罗汉果退失的情况呢？退失只是从现法乐住退失而已。


 དེས་ན་ཉམས་རྒྱུའི་མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་དེ་ཡང་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་བཞེད་ལ། དེ་ལས་ཇི་ལྟར་ཉམས་ན་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཚོར་བ་བདེ་བའི་རོ་མྱངས་པས་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ལ། འགའ་ཞིག་གིས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་རོ་མྱོང་བའི་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་དང་སྦྱོར་བ་བརྩམ་མི་སྲིད་ལ། དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ལས་ཉམས་པ་ནི་ཚེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལྷག་མ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་མྱོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ལས་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། ། དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་པ་ཡན་སྤྱི་ཙམ་ནས་དྲུག་པོ་དེའི་མཚན་ཉིད་རིམ་བཞིན་འཆད་པ་ན། རིམ་གྱིས་པའི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་དབང་རྟུལ་གཞིར་བྱས་ལ། རྐྱེན་གང་གིས་ཀྱང་ལྡོག་པར་མི་ནུས་པར་མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ཅན་དེ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཚེའི་འདུ་བྱེད་མྱུར་དུ་བཏང་ན་མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ལས་
4-78b
ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། མྱུར་དུ་མ་བཏང་ན་དེ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་གནས་དེ་བདག་གསོད་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཡོན་ལ་སེམས་བསྲུངས་ན་དེ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་མ་བསྲུངས་ན་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་གནས་དེ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ལས་ཉམས་མི་སྲིད་ཅིང་། དབང་པོ་རྣོན་པོར་འཕོ་མི་ནུས་པའི་རིགས་གནས་དེ་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ལས་ཉམས་མི་སྲིད་ཅིང་དབང་པོ་རྣོན་པོར་འཕོ་ནུས་པའི་རིགས་གནས་དེ་རྟོགས་པའི་འོས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །རིམ་གྱིས་པའི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་པོ་ཉིད་ནས་དབང་རྣོན་དུ་ངེས་པ་མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་གནས་དེ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །
缘觉僧宝
གཉིས་པ་རང་རྒྱལ་གྱི་དགེ་འདུན་ནི། རྒྱས་པར་རང་ས་སོགས་ལས་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་བསེ་རུ་དེ་ནི་ཞེས་གསུངས་པ་དེའང་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་རྒྱལ་གྱི་མིང་སྨོས་པའི་བྱང་འཕགས་ལ་བཞེད་པས་འོག་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །
所表义僧宝
གཉིས་པ་འདིར་བསྟན་མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་དགེ་འདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། མདོ་དང་རྒྱན་སོགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྡེ་སྣོད་རྣམས་ལས་འབྱུང་བའི་དགེ་འདུན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་སྨོས་པའི་ཁྱད་པར་བ་དེའོ། །ཤཱནྟི་པ་སོགས་འགའ་ཞིག་གིས་ནི་མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་དགེ་འདུན་ཞུགས་གནས་ཀྱི་མིང་སྨོས་པ་འདི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་དང་སྤངས་རྟོགས་སྐྱེ་བ་ལེན་ཚུལ་གྱི་ཆ་འགའ་ཞིག་འདྲ་བའི་བྱང་འཕགས་དེ་འདིར་བསྟན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ཏུ་འདོད་དོ། །
4-79a
དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་བཤད་ནས་དབྱེ་བ་ལ། མདོ་ནས་བཤད་ཚུལ་དང་། རྒྱན་གྱི་དངོས་བསྟན་གྱི་དང་། འགྲེལ་མཛད་འགའི་བཞེད་པ་དང་། མིང་གིས་བཏགས་པའི་ཚུལ་དང་བཞི་ལས།
དང་པོ་ནི། མདོ་རྒྱས་འབྲིང་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

因此，所退失的现法乐住也是指自相续的乐受，从此如何退失呢？通过耽著自相续乐受的滋味而显现苦受的方式退失。有些人则说：阿罗汉不可能生起耽著乐受的动机和行为，从这种现法乐住退失是因为今生业的余报成熟，感受不悦意的痛苦之力而退失现法乐住。
如此，经部师以上普遍解释这六种特征时，依次为：以钝根次第声闻阿罗汉为基础，无论任何缘都不能逆转而必定从现法乐住退失的种性者，是退失法者的特征。若速舍寿行则不会从现法乐住退失，若不速舍则会从中退失的种性者，是自害法者的特征。若护心于欲尘则不会从中退失，若不护则会退失的种性者，是随护法者的特征。不可能从现法乐住退失，且不能转成利根的种性者，是不动于住法者的特征。不可能从现法乐住退失，且能转成利根的种性者，是堪能证悟法者的特征。最初即确定为利根的次第声闻阿罗汉，不会从现法乐住退失的种性者，是不动法者的特征。
第二，独觉僧宝
详细了解可从自部等处获知。此处所说"彼犀角喻"，也是指以独角犀牛喻独觉之名所指的菩萨圣者，后面将会了解。
第二，此处所表义僧宝的特征是：
从《经》和《庄严经论》等不共经藏中所说的以预流等名称所指的殊胜僧伽。有些如寂静论师等认为，所表义僧以预流住等名称所称的声闻僧宝，与断证及受生方式某些方面相似的菩萨圣者，是此处所表具足此特征的补特伽罗。
如此解释特征后，关于分类，有从经中所说方式、《庄严经论》直接所显、一些注释者的观点和以名称假立的方式四种。
第一，在《广中般若经》中：具寿舍利子如是启白世尊：
;


 །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནས་པ་འདིས་གནས་པ་དེ་གང་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པ་ལགས། འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལགས། ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་ལས་འཕྲོས་ཏེ་བྱང་སེམས་བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔ་གསུངས་ཀྱང་། ཉི་ཁྲི་ལེའུ་བརྒྱད་མའི་དངོས་བསྟན་ཉེར་ལྔ་གསུངས་པ་ནི་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་བརྒྱད་པ་དང་། དེ་ལ་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་པས་གཅིག་དང་། འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་བ་དང་། སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་དང་། ལྷ་མིའི་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་དྲུག །ཕྱིར་འོང་ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་དང་། བར་ཆད་གཅིག་པ་སྟེ་ཕྱིར་འོང་སྐོར་གསུམ། ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་དང་། འདའ་བ་བཞི་དང་། འཕར་བ་གསུམ་དང་། སྲིད་རྩེར་འགྲོ་དང་། གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོ་དང་། མཐོང་ཆོས་ཞི་དང་། ལུས་མངོན་བྱེད་དང་། ཚེ་ཡོངས་གྱུར་ཏེ་ཕྱིར་མི་འོང་བཅུ་བཞི་དང་། དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཉེར་ལྔའོ། །
庄严论直叙分
གཉིས་པ་རྒྱན་གྱི་དངོས་བསྟན་ནི། མདོ་ལས་ཞེ་ལྔ་དང་ཉེར་ལྔ་གསུངས་ཀྱང་། དེ་དག་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུར་བསྡུས་ནས་གསུངས་ཏེ། གཞན་རྩ་བའི་དངོས་བསྟན་གྱི་ཚིག་ཟིན་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་དང་། དད་མོས་དང་། མཐོང་ཐོབ། རྒྱུན་
4-79b
ཞུགས་འབྲས་གནས་ལྷའི་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་དང་། དེ་མིའི་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་དང་། ཕྱིར་འོང་ཚེ་གཅིག་བར་ཆད་གཅིག་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བར་དོར་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་ཏེ་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་ཏེ་མིན་པར་འདའ་བ་དང་། འོག་མིན་འགྲོ་དང་། འཕར་བ་གསུམ་དང་། སྲིད་རྩེའི་མཐར་ཐུག་འགྲོ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བཅོམ་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཞི་བ་དང་། ལུས་མངོན་བྱེད་དང་། བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་བྱང་འཕགས་ཏེ་ཉི་ཤུར་གསུངས་སོ། །
数着疏者所诠分
གསུམ་པ་འགྲེལ་མཛད་འགའི་བཞེད་པ་ལ། ཤཱནྟི་པ་དང་བུདྡྷ་ཤྲཱིའི་ལུགས་ནི་རྒྱན་གྱི་དངོས་བསྟན་དང་མཐུན་ལ། གྲོལ་སྡེ་གཉིས་ཀྱི་ལུགས་ནི་རྒྱན་གྱི་དངོས་བསྟན་ནས་བཞི་འཕྲི་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པོའི་ཐོག་ཏུ་མདོ་ནས་བཞི་ཁ་བསྐང་སྟེ་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུའི་གྲངས་འདྲེན་ལ། འཕྲི་བྱ་བཞི་ནི་འོག་མིན་འགྲོའི་འཕར་གསུམ། སྲིད་རྩེར་འགྲོ་སྟེ་ལྔའམ་བཞིར་བསྡུས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་གཅིག་ཏུ་བགྲང་སྟེ་གོང་འཕོའི་མིང་དུ་སྨོས་ནས་བཞི་འཕྲི་ལ། མདོ་ནས་ཁ་འགེངས་བྱ་བཞི་ནི་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་བརྒྱད་པའི་མིང་ཅན་དང་། ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་དང་། དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པའི་མིང་ཅན་ཏེ་བཞིའོ། །བསྣོན་འཕྲི་དེ་ལྟར་དུ་བྱས་པས་རྒྱུན་ཞུགས་སྐོར་ལ་ལྔ། ཕྱིར་འོང་གི་སྐོར་ལ་གསུམ། ཕྱིར་མི་འོང་གི་སྐོར་ལ་བཅུ། དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པའི་མིང་ཅན་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་མིང་ཅན་གཉིས་ཏེ་ཉི་ཤུར་འདྲེན་ནོ། ། སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོའི་འགྲེལ་པ་རྔོག་འགྱུར་གྱི་ལུགས་ལ། རྒྱན་གྱི་དངོས་བསྟན་ཉི་ཤུའི་སྟེང་ནས་གསུམ་འཕྲི། མདོ་ནས་ཁ་བསྐང་སྟེ་ཉི་ཤུར་འདྲེན་ནོ། །དེ་ཡང་དངོས་བསྟན་གྱི་འོག་མིན་འགྲོ་འཕར་གསུམ་གྱི་དབྱེ་གཞིར་བཞེད་པས་གྲངས་ལ་
4-80a
་མི་འདྲེན། སྲིད་རྩེར་འགྲོ་དང་གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོ་གཉིས་ཀྱང་དོན་ལྡོག་གཅིག་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་པ་དབྱེ་གཞིར་བྱས་ནས་དབྱེ་བ་ནི་མཐོང་ཆོས་ཞི་དང་། ལུས་མངོན་བྱེད་གཉིས་སུ་བཞེད་དོ། །དེས་ན་དབྱེ་གཞི་གསུམ་པོ་དེ་ཉི་ཤུའི་གྲངས་སུ་མི་འདྲེན་ལ། མདོ་ནས་ཁ་འགེངས་བྱ་གསུམ་ནི་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་དང་། ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་དང་། དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ་སྟེ་གསུམ་མོ།

世尊，菩萨摩诃萨住于此般若波罗蜜多处者，从何处死亡转生至此？从此处死亡后将转生何处？"由此问答引申，虽说有四十五种菩萨，但《二万颂八品》直接所显的二十五种是：预流向第八者，以及将其利钝根二种合为一种，预流果住纯粹者，七返有者，天人两种类生者，预流部分共六种；一来向、纯一来果住、一间隔者，一来部分三种；不还向、纯不还果住、四种般涅槃者、三种上升者、有顶行者、无**近行者、现法寂灭者、身证者、命终转变者，不还部分十四种；阿罗汉向和独觉，共二十五种。
第二，《庄严论》直接所显：
虽然经中说有四十五种和二十五种，但将它们归纳为二十种僧伽。从根本直接所显的文义来看，有：预流向钝根和利根者、信解者和见至者，预流果住天界类生者和人界类生者，一来一生一间隔者，不还中有般涅槃者、生有般涅槃者、有行般涅槃者、无行般涅槃者、色究竟行者、三种上升者、有顶最终行者、**离贪者、现法寂灭者、身证者和犀角喻菩萨圣者，共二十种。
第三，一些注释者的观点：
寂静论师和佛智论师的观点与《庄严论》直接所显相符，而圣解脱军和无著解脱两位的观点是从《庄严论》直接所显中去除四种，再从经中补充四种，列举二十种僧伽。所去除的四种是：将色究竟行者的三种上升者和有顶行者五种或四种合并计为一种，称为上升，这样去除了四种；从经中补充的四种是：预流向第八者、纯一来果住者、纯不还果住者、阿罗汉向者四种。这样增减后，预流部分五种，一来部分三种，不还部分十种，阿罗汉向和独觉名称者两种，共二十种。
师子贤注释藏译本的观点是，从《庄严论》直接所显二十种中去除三种，从经中补充三种，列举二十种。这是因为他认为直接所显的色究竟行者是三种上升者的分类基础，所以不计入数量；有顶行者和无**近行者两者义理相同，所以将两者合为一种作为分类基础，其分类是现法寂灭者和身证者两种。因此，这三个分类基础不计入二十种数量，从经中补充的三种是：纯预流果住者、纯一来果住者和阿罗汉向者三种。
;


 ། ཨ་བྷྱ་ཀ་རས་ནི་རྒྱན་གྱི་དངོས་བསྟན་དེ་ལྟར་བཞག་ནས་འོག་མིན་འགྲོ་འཕར་གསུམ་གྱི་དབྱེ་གཞིར་བཏང་སྟེ། གཞན་དགུ་པོའི་ཐོག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ་མདོ་ནས་ཁ་བསྐང་སྟེ་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུའི་གྲངས་འདྲེན་པར་མཛད་དོ། །
取名分
བཞི་པ་མིང་གིས་བཏགས་པའི་ཚུལ་ལ། འགའ་ཞིག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་མཚན་ཉིད་པའམ། འོན་ཏེ་བཏགས་པ་བར་འཆད་ཅེ་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོའི་མདོ་ལས། བྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་ནི་རྒྱུན་ཞུགས་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ལ། དེའང་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་ན་ཆུ་མེད་པ་ལ་ཆུ་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་འཁྲུལ་བ་དཔེར་བྱས་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་རྒྱུན་ཞུགས་མཚན་ཉིད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཉི་ཁྲི་སྣང་བར་ཁུངས་སུ་མཛད་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོའི་མདོ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ལ། སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་ཀྱང་འགྲེལ་ཆེན་དུ་འཕགས་གྲོལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་མཛད་དོ། །དེས་ན་ཐུན་མོང་མིན་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་དོན་དམ་པའི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་དངོས་ཡིན་པ་དང་། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་དང་རྒྱན་ནས་བཤད་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་དེ་དང་།
4-80b
དེ་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཐུན་མོང་བར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ནས་མི་འབྱུང་ལ། དོན་དེས་མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུ་པོ་ནི་ཞུགས་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མཚན་ཉིད་པའོ། ། འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཞུགས་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འདི་ཐེག་དམན་གྱི་མཚོན་བྱེད་དཔེའི་དགེ་འདུན་གྱི་རྒྱུན་ཞུགས་བཏགས་པ་བ་སོགས་ཀྱི་མིང་ཙམ་གྱིས་ནི་མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་དགེ་འདུན་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་མཚན་ཉིད་པ་ལ་སྒྲ་ཅི་སྟེ་སྦྱོར། དེ་གཉིས་མིང་མཐུན་པར་སྨོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི། མཐུན་པར་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་གང་། བཏགས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་མཚན་ཉིད་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་དངོས་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མིང་མཐུན་པར་སྨོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པོའི་ལུས་རྟེན་ལེན་ཚུལ་གྱི་ཆ་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་ལས་སོ། །མིང་མཐུན་པར་སྨོས་པའི་དགོས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་དམན་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་འགོད་ནུས་པར་ཤེས་པའི་དོན་དུའོ། །དེ་ལྟར་འགོད་ནུས་པའང་ཡིན་ཏེ། ཉན་རང་གི་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་རིགས་མཐའ་དག་བྱང་སེམས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ནས་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞུགས་པ་བཏགས་པ་བ་སོགས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞུགས་འབྲས་མཚན་ཉིད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི། མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ནས། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། རྒྱུན་ལ་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ཤིང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་
4-81a
ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པས། ཐེག་དམན་གྱི་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དེ་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་དངོས་ཡིན་པ་ལ་གནོད་བྱེད་དུ་བསྟན་ཏོ།

阿毗耶迦罗则维持《庄严论》的直接所显，将色究竟行者当作三种上升者的分类基础，其他九种之上从经中补充阿罗汉向者，列举二十种僧伽。
第四，以名称假立的方式：
有人问，这些菩萨预流等是实体性的还是假立的？根据《不退转法轮经》，菩萨的预流等是实体性的预流，而以王舍城无水却执有水的错误认知为例，表明声闻的预流等不是实体性的预流。《二万颂光明》引用这个教证，说"应从《不退转法轮经》了知"，狮子贤也在《大注》中遵循圣解脱所说。因此，这种不共的预流等安立，是真正的胜义僧宝，《般若经》和《庄严论》所说的预流及其获得之道，不出现于共同特征的经典中。由此所表示的二十种义僧是实体性的向果安立。
但如此解释的向果安立，是以小乘作为能表示的比喻僧的假立预流等的名称，为何用这些名称指称所表示的义僧实体性预流等？二者名称相同的原因是什么？名称相同有何必要？假立的预流等是否就是实体性预流等本身？
名称相同的原因是在断证特殊性的行为主体身依受持方式上有某些相似之处。名称相同的必要性是为了让人知道菩萨圣者们能够安立调伏对象中劣种姓者从预流到独觉地。之所以能如此安立，是因为声闻独觉的所有种类断证在菩萨见道时已经圆满。
表明假立的向不是菩萨实体性向果的教证，如《阿毗达磨集论》所说："为何菩萨入无过失却不成为预流？因为不成就入于流。为何不成为一来？因为有意受持无量生有。为何不成为不还？因为住于禅定却生于欲界。"这表明小乘预流等的安立不可能是大乘预流等的实体。


 །དེས་ན་མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་བདུན། རང་སངས་རྒྱས་ཏེ་རྩ་བའི་དབྱེ་བ་བརྒྱད།ཡན་ལག་གི་དབྱེ་བས་ཉི་ཤུར་བརྗོད་པའི་མཚན་གཞི་རྣམས་ངོས་གཟུང་བ་ནི། མཐོང་ལམ་ཤེས་བཟོད་དང་པོ་བཅོ་ལྔ་པོ་གང་རུང་ལ་གནས་པའི་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་དེ་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གྱི་མིང་ཅན་དང་། ལམ་རྗེས་ཤེས་ལ་གནས་པའི་བྱང་འཕགས་ནི་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་ཙམ་པོའི་མིང་ཅན་དང་། བསམས་བཞིན་དུ་ལྷའི་སྐྱེ་བ་གཉིས་སམ་མིའི་སྐྱེ་བ་གཉིས་ལེན་པའི་རིགས་ཅན་གྱིས་གཉིས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་གནས་པའི་བྱང་འཕགས་ནི་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་གཉིས་ཀྱི་མིང་ཅན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་བྱང་འཕགས་དང་མིང་ཅན་དུ་སྦྱར་རོ།

因此，对于所表示义理的七大士、独觉，即根本分类的八种，以及支分类所述二十种的事例辨识如下：住于见道十六刹那中任一前十五种忍智的利钝根者，称为预流向利钝根；住于道后智的菩萨圣者，称为纯预流果住；有意受持两次天界或两次人间生的种性者，住于第二无间道的菩萨圣者，称为两种类生。同样，对于下面诸种也应连接"菩萨圣者"和"称为"。


 །འདོད་པའི་སས་བསྡུས་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་དྲུག་པ་སྤོང་བཞིན་པའི་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་པ་ནི་ཕྱིར་འོང་ཞུགས་པའི། དེ་སྤངས་མ་ཐག་པ་ནི་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་ཙམ་པོའི། འདོད་པར་བསམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་གཅིག་ལེན་ཅིང་འདོད་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་དགུ་པ་སྤོང་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཚེ་གཅིག་བར་ཆད་གཅིག་པའི། འདོད་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་དགུ་པ་སྤོང་བཞིན་པའི་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་པའི།འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་དགུ་པ་སྤངས་མ་ཐག་པ་གཟུགས་ཀྱི་བར་དོར་སྐྱེ་ཚུལ་དང་དེར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཚུལ་སྟོན་པ་ནི་བར་འདའ་བའི། དེ་སྤངས་མ་ཐག་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་སྲིད་དུ་སྐྱེ་ཚུལ་བསྟན་ནས་ཚེ་སྟོད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཚུལ་སྟོན་པ་ནི་སྐྱེས་ཙམ་ནས་འདའ་
4-81b
བའི། གཞན་གོང་བཞིན་ལ་ཚེའི་མཇུག་ལ་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཚུལ་སྟོན་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་ཏེ་འདའ་བའི། གོང་བཞིན་ལ་ཚེའི་དཀྱིལ་ལ་འབད་རྩོལ་ཆུང་ངུས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཚུལ་སྟོན་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མེད་པའི། འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་དགུ་པ་སྤངས་ཤིང་གཟུགས་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་སྤོང་བཞིན་པ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཚངས་རིས་དང་། དེའི་ཕྱི་མ་འོག་མིན་དུ་སྐྱེ་ཚུལ་བསྟན་ནས་རྟེན་དེ་ལ་འདའ་ཚུལ་སྟོན་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་འཕར་བའི། གཞན་གོང་བཞིན་ལ་ཕྱི་མ་ཚངས་རིས་དང་། དེའི་ཕྱི་མར་གནས་གཙང་འོག་མ་གསུམ་གང་རུང་དང་། དེའི་ཕྱི་མར་འོག་མིན་དུ་སྐྱེ་ཚུལ་དང་འདའ་ཚུལ་སྟོན་པ་ནི་ཕྱེད་དུ་འཕར་བའི། གཞན་གོང་བཞིན་ལ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མར་གཟུགས་ཁམས་གནས་རིས་བཅུ་བདུན་པོ་དེར་སྐྱེ་བ་རེ་ལེན་པའི་ཚུལ་བསྟན་ནས་འོག་མིན་གྱི་རྟེན་ལ་འདའ་ཚུལ་སྟོན་པ་ནི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བའི། མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་རྟེན་དེ་ལ་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་ཚུལ་སྟོན་པ་ནི་མཐོང་ཆོས་ཞི་བའི། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པ་ནི་ལུས་མངོན་བྱེད་ཀྱི། སྲིད་རྩེའི་སྒོམ་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་དགུ་པ་སྤོང་བཞིན་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པའི། སྒྲ་མེད་ལུས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པའི་བྱང་འཕགས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་མིང་ཅན་གྱི་དགེ་འདུན་ཏེ། དེ་ལྟར་མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་ནི་རྒྱལ་སྲས་སེང་གེ་བཟང་པོའི་དགོངས་པ་ཐད་སོར་བཞག་ནས་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུ་པོ་རིམ་བཞིན་དུ་མཚན་གཞི་ངོས་བཟུང་བ་ཡིན་ལ། འཇིགས་མེད་འབྱུང་གནས་སྦས་པ་ལྟར་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་བཅོ་ལྔ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་བྱང་འཕགས་དང་། དེའི་ལམ་རྗེས་ཤེས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལ་རྒྱུན་
4-82a
ཞུགས་འབྲས་གནས་ཙམ་པོའི་མིང་ཅན་དང་། ས་གཉིས་པ་གསུམ་པ་བཞི་པ་རྣམས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེའི་མིང་ཅན་དུ་བཞེད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ས་ལྔ་པ་ལ་ཕྱིར་འོང་ཞུགས་པ། དྲུག་པར་དེ་འབྲས་གནས་ཙམ་པོའི་མིང་ཅན། བདུན་པར་དེ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མིང་ཅན། ས་བརྒྱད་པ་དགུ་པ་བཅུ་པ་བ་རྣམས་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་གནས་སྐོར་གྱི་མིང་ཅན་དུ་འཇོག་ཅིང་། ས་བཅུ་པ་བ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཐོགས་ཀྱི་ས་བཅུ་པ་བ་ལ་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་གནས་ཀྱི་སྐོར་གྱི་མིང་ཅན་དང་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་ས་བཅུ་པ་ལ་རང་རྒྱལ་གྱི་མིང་ཅན་དུ་བཞེད་དོ། །
安立所得果
གཉིས་པ་འཐོབ་བྱ་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་ལ་བཞི། མཚན་ཉིད། སྒྲ་བཤད། དབྱེ་བ། ཁྱད་ཆོས་སོ། །
定义
དང་པོ་ནི། རང་འཐོབ་བྱེད་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་དེ་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད། དེ་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་འབྲས་བུ་རྣམ་དག་རྣམས་དོན་གཅིག་གོ།

正在断除欲界所摄的第六修断所知障的利钝根者合为一种，即一来向；刚断除它的，是纯一来果住；有意于欲界受一生并已开始断除欲界第九所知障的，是特殊一来果住一生一间隔；正在断除欲界第九所知障的利钝根者合为一种，是不还向；刚断除欲界第九修断所知障，示现生于色界中有并在彼处般涅槃方式的，是中有般涅槃；刚断除它后示现生于色界生有，并于前半生般涅槃方式的，是生已即般涅槃；其他如前，但示现于生命末期以大精进般涅槃方式的，是有行般涅槃；如前，但示现于生命中期以小精进般涅槃方式的，是无行般涅槃；已断欲界第九修断所知障，正在断除色界修断所知障，示现后生梵众天，再下生色究竟天，并示现于彼依身般涅槃方式的，是不还上升；其他如前，但示现后生梵众天，再生下三净居任一处，再生色究竟天，并示现般涅槃方式的，是半上升；其他如前，但示现后后世各受一生于十七色界天处，并示现于色究竟天依身般涅槃方式的，是遍没行；示现于获得见道的依身现证涅槃方式的，是现法寂；获得灭尽定的，是身证；正在断除有顶第九修断所知障的，是阿罗汉向；以无声身体变化方式示法的菩萨圣者，是独觉犀角喻名的僧伽。如此，这二十种所表义僧是依照狮子贤王子的意趣原样安立，依次确认事例。按照无畏藏，安住于大乘十五种见道补特伽罗为预流向名的菩萨圣者，安住于其道后得智的补特伽罗为纯预流果住名，安住于第二、三、四地的补特伽罗为预流类生名。同样，第五地为一来向，第六地为纯一来果住名，第七地为特殊一来名，第八、九、十地者为不还向住部分名。第十地又分为一生所系第十地为阿罗汉向住部分名，最后有第十地为独觉名。
第二，所得果的安立分四：特征、词释、分类、特性。
第一，依靠自己的获得无间道而获得种性中的无漏解脱，是沙门果的特征。它与无漏解脱果、清净果是同义。
;



གཉིས་པ་ནི། བར་ཆད་མེད་ལམ་རྣམས་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཆལ་ཚུལ་གྱི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་རང་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་དོན་དམ་པའི་དགེ་སྦྱོང་དུ་འཇོག་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འགོག་བདེན་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལ་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་འཐོབ་བྱེད་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གསུམ་པ་དབྱེ་བ་ལ། ཐེག་ཆེན་གྱི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས། རང་རྒྱལ་གྱི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་དང་གསུམ་ལས།
大乘沙门性果
དང་པོ་ལ། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་འགོག་བདེན་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གཉིས། སྤང་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་
4-82b
ན། ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་ཕྲག་གཉིས། ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་རྟོག་སྤངས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་ཕྲག་གཉིས། དེ་འཛིན་རྟོག་སྤངས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་དེ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་ཕྲག་གཉིས་སོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་འབྲས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུར་འགྱུར་ཚུལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མཐོང་སྤང་བརྒྱད་སྤངས་པའི་དང་། ཁམས་གསུམ་ས་དགུའི་སྒོམ་སྤང་གྱ་གཅིག་སྤངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སོ། །རྟེན་གྱི་གང་ཟག་གི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས། ཐེག་ཆེན་སྒོམ་ལམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས། ཐེག་ཆེན་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་སོ། །དེ་རེ་རེ་ལའང་འགོག་བདེན་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གཉིས་གཉིས་ཡོད་དོ། །
缘觉沙门性果
གཉིས་པ་རང་རྒྱལ་གྱི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་ལའང་། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། རང་རྒྱལ་གྱི་འགོག་པ་དང་། དེའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གཉིས། སྤང་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའི་རང་རྒྱལ་གྱི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་དང་། གཟུང་བ་ཕྱི་དོན་བདེན་འཛིན་གྱི་ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་རྟོག་སྤངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་གཉིས་ལ་ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྔར་ལྟར་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་རེ་ཡོད་ལ། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། རང་རྒྱལ་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་གསུམ་གྱི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་འབྲས་རྣམས་སུ་ཡོད་དོ། །
声闻沙门性果
གསུམ་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་ལ། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འགོག་ལམ་གཉིས་དང་། སྤང་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། མཐོང་སྤང་ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་བརྒྱད། སྒོམ་སྤང་ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་བརྒྱད་བཅུ་རྩ་གཅིག །རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན།
4-83a
ཉན་ཐོས་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་རྣམས་སུ་ཡོད་དོ། །འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ། ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ། ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་བཞི་ལས། དང་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི། མཐོང་སྤང་ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་སྤངས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་ཟག་མེད་རྣམ་གྲོལ་ལོ། །དབྱེ་ན། གཅིག་ཅར་བའི་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། རིམ་གྱིས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གཉིས་སོ། །གཉིས་པ་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ནི། འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འོང་གི་ཟག་མེད་རྣམ་གྲོལ་ལོ། །དབྱེ་ན། ཆགས་བྲལ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་དང་། རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་གཉིས་སོ། །གསུམ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ནི། འདོད་ཉོན་དགུ་པ་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་གི་ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ལོ། །དབྱེ་ན། ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་དང་། རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུའོ།

第二，各无间道被称为沙门性，因为通过息灭扰乱之因烦恼的方式，是安立自相续补特伽罗为胜义沙门的法。灭谛和解脱道被称为沙门性之果，因为是依靠自己获得无间道之力所获得的无漏解脱。
第三，分类有大乘沙门性果、独觉的沙门性果、声闻的沙门性果三种。
大乘沙门性果
第一，从自性方面分为：大乘灭谛和解脱道两种。从所断方面分为：断除烦恼障的大乘沙门性果八十九种两套，断除所知障所取分别的大乘沙门性果八十九种两套，断除能取分别的大乘沙门性果八十九种两套。关于沙门性果为何成为八十九种，也需了解：这是由于断除见所断八种和三界九地的修所断九十一种的缘故。从所依补特伽罗方面分为：大乘见道者相续中的沙门性果、大乘修道者相续中的沙门性果、大乘阿罗汉相续中的沙门性果。每一种又各有灭谛和解脱道两种。
独觉沙门性果
第二，独觉的沙门性果，从自性方面分为：独觉的灭谛和解脱道两种。从所断方面分为：依靠断除烦恼障所获得的独觉沙门性果，和依靠断除执取外境实有的所知障所取分别所获得的沙门性果，这两种各有如前所述的八十九种细分。从所依方面分为：独觉见道、修道、无学三种相续中的沙门性果。
声闻沙门性果
第三，声闻的沙门性果，从自性方面分为：灭道二种；从所断方面分为：断除见所断烦恼障的沙门性果八种，断除修所断烦恼障的沙门性果八十一种；从所依方面分为：声闻见道、修道、无学相续中的沙门性果。从果位方面分为：预流果、一来果、不还果、阿罗汉果四种。
第一，预流果的定义是：断除见所断三结的预流无漏解脱。分为：顿断者的预流果和次第者的预流果两种。
第二，一来果的定义是：离欲界第六品贪的一来无漏解脱。分为：先前离贪的一来果和次第者的一来果两种。
第三，不还果的定义是：以断除欲界第九品烦恼为特征的不还无漏解脱。分为：先前离贪的不还果和次第者的不还果。


 །བཞི་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་ཟད་པར་སྤངས་པའི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ལོ། །དབྱེ་ན། གཅིག་ཅར་བའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རིམ་གྱིས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའོ། །
差别法
བཞི་པ་ཁྱད་ཆོས་ལ། ལུས་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། སེམས་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
所依身差别
དང་པོ་ལ་སྔར་མེད་གསར་དུ་ཐོབ་པ་ནི། སྤྱིར་བཏང་དུ་འབྲས་བུ་དང་པོ་གསུམ་འདོད་པའི་རྟེན་ལ་ཐོབ་ཅིང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཁམས་གསུམ་གའི་རྟེན་ལ་ཐོབ་པར་མཛོད་ནས་བཤད་ལ། དམིགས་བསལ་དུ་ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་མི་འོང་དེ་ཁམས་གོང་གི་རྟེན་ལའང་ཐོབ་པ་ཡོད་ལ། ཐོབ་ཟིན་གནས་
4-83b
པ་འབྲས་བུ་དང་པོ་གཉིས་འདོད་རྟེན་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཁམས་གསུམ་པོ་ཅི་རིགས་པའི་རྟེན་ལ་གནས་པར་འདོད་དོ། །
所依心差别
གཉིས་པ་སེམས་རྟེན་ལ། སྤྱིར་ལམ་གྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རབ་དབྱེ་དང་། འདིར་བསྟན་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིའི་སེམས་རྟེན་གང་ལ་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་བཞི་ལམ་གང་ལ་བརྟེན་པར་བཤད་པ་དང་གསུམ་ལས།
共有道所依心类别
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་ས་དྲུག །ཟག་མེད་ས་དགུ། ལམ་གྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་སེམས་བཅུ་གཅིག་རྣམས་ལས། དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཙམ་ཁྱད་གཉིས་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པའི་དངོས་གཞི་དང་དྲུག་ནི་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་གོ། དེ་ཐོག་ཏུ་གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་བསྣན་པས་ཟག་མེད་ས་དགུར་འདོད་དོ། །དེའི་ཚེ་བྱེ་སྨྲས་སྲིད་རྩེ་ལ་ཟག་མེད་མི་བརྟེན་པར་བཤད་ཀྱང་། སྡེ་པ་གཞན་དང་ཐུན་མོང་དུ་ཁས་བླངས་ནས་དགུ་པོ་དེའི་ཐོག་ཏུ་སྲིད་རྩེའི་དངོས་གཞི་དང་། འདོད་སེམས་བསྣན་པས་ལམ་གྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་སེམས་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཉིད་ནི་ལམ་གྱི་སེམས་རྟེན་མིན་ལ། འགོག་སྙོམས་ཉིད་འཐོབ་བྱེད་ཀྱང་ལམ་ལ་བརྟེན་དགོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་ཀྱི་སེམས་རྟེན་དུ་མི་རུང་བ་ནི་མ་ངེས་སོ། །
此中所说四果心依
གཉིས་པ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྔར་མེད་གསར་དུ་ཐོབ་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་དགོས་ཏེ། དེ་སྙོམས་འཇུག་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་གང་ཞིག །དངོས་གཞི་ལ་མི་བརྟེན་པས་ན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་འོས་མེད་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་ནི་ཉེར་བསྡོགས་དང་འདོད་སེམས་གང་རུང་ལ་བརྟེན་པ་ཡོད་དེ། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་མཉམ་བཞག་
4-84a
རྣམས་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་རྗེས་ཐོབ་རྣམས་འདོད་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་འབྲས་བུའི་སེམས་རྟེན་རྒྱུན་ཞུགས་དང་འདྲ་ལ། རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུའི་སེམས་རྟེན་ནི་མཐོང་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་མངོན་གྱུར་པ་སྤངས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་པ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་དེའི་ས་བོན་གྱི་སྤོང་གཉེན་བར་ཆད་མེད་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་ཅིང་། ཐོབ་ཟིན་གནས་པ་རྒྱུན་ཞུགས་དང་འདྲའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལའང་ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་སྔར་མེད་གསར་ཐོབ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་བཞི་པོ་གང་རུང་ལ་བརྟེན་དགོས་ཏེ། དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཞིག་གཟུགས་མེད་ལ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་རྗེས་བཟོད་ལ་བརྟེན་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

第四，阿罗汉果的定义是：断尽三界烦恼的声闻阿罗汉无漏解脱。分为：顿断者的阿罗汉果和次第者的阿罗汉果。
差别法
第四，特性有：所依身的差别和所依心的差别。
所依身差别
第一，新得方面：一般而言，前三果依欲界身获得，阿罗汉果依三界身获得，如《俱舍论》所说；特殊情况是，先前离贪的不还，也可依上界身获得。已得安住方面：前二果仅依欲界身安住，后二果可依三界适宜之身安住。
所依心差别
第二，所依心有：一般作为道之所依心的类别，此处所说的四果依何心，四果依何道所说的三点。
共有道所依心类别
第一，禅定六地，无漏九地，作为道所依的十一心中，第一类是：初禅近分不能胜地、初禅单纯及殊胜正行二种、二禅、三禅、四禅正行，这六种是禅定六地。在此基础上加上前三无色定，为无漏九地。此时虽然毗婆沙师说有顶不依无漏，但与其他部派共同承认，在这九种基础上加上有顶正行和欲心，说为作为道所依的十一心。灭尽定本身不是道的心依，尽管获得灭尽定需依道，但不一定是沙门性果的心依。
此中所说四果心依
第二，新获得预流果必须依靠初禅近分，因为它必须依靠禅定，又不依正行，故只能依初禅近分。已得安住的所依是近分或欲心任一，因为预流的等持依不能胜地，后得依欲心，因此不会获得禅定正行。
对于一来果，先前离贪果的心依如预流，次第一来果的心依是见道后依靠已断除欲界第六烦恼现行的净近分，或依靠作为欲界第六烦恼种子对治的无间道不能胜地近分而获得，已得安住如预流。
对于不还果，先前离贪的新获得必须依靠四禅正行之一，因为它依正行而不依无色，必须依正行是因为不依近分，且必须依道类忍。


 །གཟུགས་མེད་ལ་མི་བརྟེན་པའང་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་པ་ཡིན་ན་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་གཞི་ཐོབ་བཞིན་དུ་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་པའང་དགོས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་གཟུགས་མེད་ལའང་བརྟེན་པ་མིན་ཏེ། དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཞིག །ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་སྲིད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་རྟེན་ལ་འདོད་ཉོན་སྤོང་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་དེ་འདོད་པ་ལས་གཉེན་པོ་རིང་བ་སོགས་རིང་བ་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་
4-84b
ནས་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་སྔར་མེད་གསར་ཐོབ་ནི་མཐོང་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འདོད་ཉོན་དགུ་པ་སྤངས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་པ་བ་དང་། དེའི་ས་བོན་སྤོང་བའི་སྒོམ་ལམ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་དོ། །དེ་གཉིས་ཀ་ཐོབ་ཟིན་གནས་པ་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་པོ་གང་རུང་དང་འདོད་སེམས་ཅི་རིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལའང་གཅིག་ཅར་བའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་སྔར་མེད་གསར་ཐོབ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་དགོས་ཏེ། འདོད་ཉོན་དགུ་པའི་སྤོང་གཉེན་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་བརྟེན་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིམ་གྱིས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་སྔར་མེད་གསར་ཐོབ་ནི་དངོས་གཞི་བརྒྱད་པོ་གང་རུང་ལ་བརྟེན་ཏེ་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀ་ཐོབ་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་ནི་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་པོ་གང་རུང་དང་འདོད་སེམས་ཅི་རིགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡོད་དོ། །
说四果所依
གསུམ་པ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་སྔར་མེད་གསར་ཐོབ་རྣམས་མཐོང་ལམ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་ཟིན་གནས་པ་མཐོང་སྒོམ་ཅི་རིགས་ལ་བརྟེན་པ་ཡོད་དོ། །རིམ་གྱིས་པའི་འབྲས་བུ་བར་པ་གཉིས་གསར་དུ་ཐོབ་པ་སྒོམ་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་དགོས་ཏེ། རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་སྒོམ་སྤང་ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་ཟིན་གནས་པའང་སྒོམ་ལམ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་སྔར་མེད་གསར་ཐོབ་ནི་སྒོམ་ལམ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་དགོས་ཏེ། རང་གི་
4-85a
ངོ་སྐལ་གྱི་སྲིད་ཉོན་དགུ་པའི་སྤོང་གཉེན་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་ཟིན་གནས་པ་མཐོང་ལམ་སྒོམ་ལམ་གང་ལའང་མི་བརྟེན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མི་སློབ་ལམ་ལ་བརྟེན་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་སྤྱི་དོན་བཤད་ཟིན་ལ།
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གི་སྐབས་སུ་དབྱེ་བ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོ་འདི་དག་རྗེ་བཙུན་གྱིས་བཀོད་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་རྩ་བ་ལ། རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་། རྣོན་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། མདོ་ལས་འདི་ལྟར་དུ་གསུངས་ཏེ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདི་ནས་འཆི་འཕོས་ནས་གང་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བཞུགས་ཤིང་འཚོ་སྐྱོང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་ཞིང་། ནམ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

不依无色也是合理的，因为先前离贪的不还向者必定已获得禅定正行，已获得正行而依近分也没有必要，而且他不依无色，因为他依声闻见道，而声闻见道不可能依无色界心。无色界心依不具有断除欲界烦恼的能力，因为无色界心对欲界是对治远等四种远离的缘故。
次第不还果的新获得是在见道之后依已断除欲界第九烦恼的净近分，或依作为其种子对治的修道无间道不能胜地近分而获得。这两种已得安住依九种究竟住等持或欲心任何适宜者。
对于阿罗汉果，顿断者的阿罗汉果新获得必须唯依初禅近分，因为必须依作为欲界第九烦恼对治的无间道。次第阿罗汉果的新获得依八种正行任一，因为依已获得正行的无间道。这二者已得安住依九种究竟住等持或欲心任何适宜者。
说四果所依
第三，预流果和先前离贪的一来果与不还果新获得必须只依见道，已得安住可依见道或修道任何适宜者。次第获得的两种中间果必须依修道获得，因为必须依靠断除自己相应的所断修所断烦恼而获得。已得安住也依修道。阿罗汉果新获得必须只依修道，因为必须依靠自己相应的有顶第九烦恼对治无间道而获得。已得安住不依见道也不依修道，因为必须依声闻无学道。以上已说明总义。
第二，词义分为：引言、根本、注释三部分。
第一，为了使在僧宝一节中容易了解分类，尊者安立了这两个中间偈颂。
第二，根本：对于预流向钝根者和利根者二者的区别，经中是这样说的："舍利子，菩萨摩诃萨凡入于此般若波罗蜜多瑜伽者，从此佛国土死后，会去往有佛世尊住世摄受的佛国土，从一佛国土到另一佛国土，永不离开诸佛世尊。"
;


 །ཞེས་དང་། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་པ་དེའི་དབང་པོ་རྣམས་རྣོ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེས་མྱུར་དུ་རྣལ་འབྱོར་འདི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དག་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་དབྱེ་དང་པོའི་གཉིས་ཚིག་བྱིན་པས་དག་ཅེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱིར་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་གཉིས་ཀའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ནི་རིམ་བཞིན་མདོ་ལས། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་
4-85b
ཆེན་པོ་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་གང་དག་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་རྣམས་སྒྲུབ་པར་བྱེད། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་དེས་ཀྱང་ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་། དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་དེ་གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ན། དེ་དག་གི་དབང་པོ་རྣམས་རྟུལ་པོར་གྱུར་ཅིང་། རྣོན་པོར་མི་འགྱུར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ཞེས་པ་དང་། འོ་ན་སེམས་ཅན་དད་པས་མོས་པ་སྒོམ་ལམ་པ་དེ་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། དེ་འཕགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔར་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་ཅིང་། ཕྱིས་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གི་ཁོངས་སུ་བགྲངས་པའི་ཚེ་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་མ་བྲལ་བས་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །ཞེས་གསུངས། མི་དང་ལྷའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་རིམ་བཞིན་མདོ་ལས། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱལ་རིགས་ཆེན་པོ་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའམ། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའམ། ཁྱིམ་བདག་གི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བའང་ཡོད་དོ། །ཞེས་དང་། ཡང་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་སྟེ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཕྱིར་འོང་ཁྱད་པར་ཅན་ཚེ་
4-86a
གཅིག་བར་ཆད་གཅིག་པ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་བཞི་ཐོབ་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཐོབ་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཀྱང་དེ་དག་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་དག་ཡོད་དོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཚེ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བར་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ནས་འོག་མིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཡོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྐྱེས་ནས་འདའ་བ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏེ་སེམས་ཅན་གཞལ་དུ་མེད། གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱས་ནས། ཞེས་གསུངས་སོ།

如是；"舍利子，其中菩萨摩诃萨从其他佛国土死亡转生到此处的，其诸根将变得锐利，他将迅速成就此瑜伽，也就是般若波罗蜜多的瑜伽。"如是说。"二者"是用第一格的二数词尾表示为"二者"。
一来和不还二者的果向信行和见至，如经中依次说："舍利子，菩萨摩诃萨不善方便者有些成就四种禅定，行于诸波罗蜜多，以所获禅定生于长寿天，从彼死后，若生于欲界天人中，令诸佛世尊欢喜时，有些人根钝而不锐利。"
问：若信行修道者生于长寿天不合理，因为他是圣者？答：先前生于长寿天时非圣者，后来计入僧宝之时则不是生于长寿天。
同样："舍利子，菩萨摩诃萨"乃至"由不离般若波罗蜜多瑜伽，将于此贤劫现前圆满证得无上正等正觉。"如是说。
人天类生，如经中依次说："舍利子，菩萨摩诃萨"乃至"或生于犹如大娑罗树的刹帝利大族，或生于犹如大娑罗树的婆罗门族，或生于犹如大娑这样说："舍利子，菩萨摩诃萨凡从他佛国土死后生于此处者，其诸根将变得锐利，他将迅速成就此瑜伽，即般若波罗蜜多瑜伽。"所谓"二者"是加上第一格的双数语尾而说的"二者"。
关于一来和不还二者果位的信解行向与见得行向，经中分别说："舍利子，菩萨摩诃萨不善巧方便者，成就四禅，行诸波罗蜜多，由所得禅而生长寿天，从彼死后，若生欲界天人之中，亲近诸佛世尊，其诸根有变得钝而不变利者。"那么，以信解行的修道者生于长寿天不合理，因为他是圣者，对此回答：先前生于长寿天时并非圣者，后来被算入僧宝时则非生长寿天者。同样，"舍利子，菩萨摩诃萨"等，"不离般若波罗蜜多瑜伽，将于此贤劫现证无上正等正觉。"
关于人与天的类生，经中分别说："舍利子，菩萨摩诃萨"等，"有生于如大娑罗树的刹帝利大族、或如大娑罗树的婆罗门族、或如大娑罗树的居士族者。"又"舍利子，菩萨摩诃萨"等，"生为与四大王众天同分"等"生为与他化自在天同分"等。
特殊一来一生一间者："舍利子，菩萨摩诃萨获得四禅"乃至"获得十八不共佛法"等，"虽已获得四圣谛，但不现证，舍利子，此菩萨摩诃萨应知为一生所系。"
不还中般涅槃者："舍利子，菩萨摩诃萨"等，"将生于从梵众天至色究竟天之间，在彼成就无上正等觉后利益有情。"
生般涅槃者："舍利子，菩萨摩诃萨有以初发心即现证无上正等菩提，转法轮后利益无量无数有情者。"


 །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་ཏེ་འདའ་བ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་གང་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་འོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལ་རྟག་པར་བརྩོན་པ་ནམ་ཡང་དོན་མེད་པའི་ཚིག་མི་སྨྲའོ། །ཞེས་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མིན་པར་འདའ་བ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལས་འདས་ཤིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་ཡང་
4-86b
ངེས་པར་གནས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྲུན་པར་བྱེད་པ་ཡོད་དོ། །ཞེས་དང་། འོག་མིན་འགྲོ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འོག་མིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་སུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དག་ཡོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། འཕར་བ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་བསམ་གཏན་བཞི་བསྒྲུབས་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་། དེ་དག་ལའང་བསམ་གཏན་རྣམས་བསྒྲུབས་ནས་འོག་མིན་ཉིད་དུ་སྐྱེས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་སུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དག་ཡོད་དོ། །ཞེས་དང་། ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གནས་གཙང་མར་སྐྱེས་ཏེ་གནས་གཙང་མའི་གནས་གཅིག་གམ་གཉིས་ལས་བརྒལ་ནས་འོག་མིན་དུ་སྐྱེས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་སུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དག་ཡོད་དོ། །ཞེས་སོ། ། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་ཞིང་འཕར་བ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་བདག་ཉིད་ལུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལྟ་བུར་སྤྲུལ་ནས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ཏེ་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་ནས་འོག་མིན་གྱི་ལྷའི་བར་དུ་སྐྱེས་ཏེ་ཐབས་ལ་མཁས་པས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་སུ་བླ་
4-87a
ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དག་ཡོད་དོ། །ཞེས་སོ། ། སྲིད་རྩེའི་མཐར་ཐུག་འགྲོ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཚངས་རིས་ནས་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་བར་གྱི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་། དེ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དག་ཡོད་དོ། །ཞེས་སོ། ། འདིར་ལ་ལ་ཞིག་འདི་ལྟར་དུ་སེམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་སྲིད་རྩེའི་ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོའམ། ལུས་གཞན་བླངས་ནས་འགྲོ་ཞེས་དོགས་པ་བྱེད་མོད། དེ་ལྟར་གང་བྱས་ཀྱང་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བཅོམ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་སྐྱེ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དག་ཡོད་དོ། །ཞེས་སོ།

有行般涅槃者："舍利子，菩萨摩诃萨行于六波罗蜜多者来到世界"乃至"他们常为有情利益而精进，从不说无义之语。"
无行般涅槃者："舍利子，菩萨摩诃萨有以初发心即超越菩萨过失，并决定安住于不退转地，也能成就一切佛法者。"
往色究竟者："舍利子，菩萨摩诃萨"等，"生于乃至色究竟天后，在诸多佛国土中现证无上正等正觉。"
关于三种上升者，第一种："舍利子，菩萨摩诃萨成就四种真实禅定后退失，又成就初禅生于梵众天中，在彼处也成就诸禅定后生于色究竟天，在诸多佛国土中现证无上正等正觉。"
半上升者："舍利子，菩萨摩诃萨有从梵世死后生于净居，越过净居一处或二处后生于色究竟，在诸多佛国土中现证无上正等正觉者。"
遍没行上升者："舍利子，菩萨摩诃萨有化现自身如来身相，清净兜率天处，从梵众天至色究竟天间出生，以善巧方便为地狱众生说法"乃至"在诸多佛国土中现证无上正等正觉者。"
有顶究竟行者："舍利子，菩萨摩诃萨有成就禅定和无色定者，生于从梵众天至遍净天间的诸天，再从空无边处乃至有顶天出生，然后生于诸多佛国土者。"
在此，有人这样思考："去诸多佛国土是以有顶身去，还是取其他身去？"虽有此疑，无论怎样都可以，因为菩萨摩诃萨的行境不可思议。
色界离贪者："舍利子，菩萨摩诃萨获得禅定和无色等至者，从空无边处乃至有顶出生，然后生于诸多佛国土者。"


 ། མཐོང་ཆོས་ཞི་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ལུས་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་དག་ལ་བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་བོ་མང་པོས་བྱམས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་གང་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མཐོང་བ་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་རབ་ཏུ་དྭངས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་
4-87b
ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ཞེས་དང་། ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པ་གང་དག་བསམ་གཏན་བཞི་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། དེ་ལས་ལངས་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། དེ་ལས་ལངས་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། ཞེས་ཐོད་རྒལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་དོ། །བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་ཤིང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་རང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡུམ་གྱི་མདོ་དང་སྦྱར་བ་འདི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོའི་སློབ་མ་ཕལ་ཆེ་བའི་ལུགས་ལས་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ཡང་མདོར་བྱང་སེམས་ཉེར་ལྔ་གསུངས་པའི་ཉི་ཤུ་པོ་འདིར་བསྟན་ལ། ལྔ་འདིར་མི་བསྟན་པ་གང་ཞེ་ན། བརྒྱད་པ་དེ་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་གཞི་ཡིན་ཅིང་། དབྱེ་གཞི་དབྱེ་བའི་ཡ་གྱལ་ལས་ལོགས་ན་མེད་པས་ན་ལོགས་སུ་མ་བགྲངས། འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་གསུམ་དངོས་སུ་བཤད་པས་ཙམ་པོ་གསུམ་ཤུགས་ལས་གོ་བའི་ཕྱིར་འདིར་མ་བསྟན། ཕྱིར་མི་འོང་ཁྱད་པར་ཅན་དངོས་སུ་བཤད་པས་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ་ཤུགས་ལས་བཤད་དོ་ཞེས་ཨར་གྱིས་གསུངས་ལ། དེ་ལྟར་བསྟན་པས་ནི་ཉི་ཤུའོ། །དང་ནི་ཞེས་པ་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ཁ་བསྐང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་པས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་སླར་འགྲེལ་པའི་དོན་ཏོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ་གཉིས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མིང་ཅན་དང་། རང་རྒྱལ་
4-88a
གྱི་མིང་ཅན་ནོ། །
声闻
དང་པོ་ལ་བཞི། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་སྐོར། ཕྱིར་འོང་གི་སྐོར། ཕྱིར་མི་འོང་གི་སྐོར། དགྲ་བཅོམ་གྱི་སྐོར་རོ། །
预流类
དང་པོ་ལ། ཞུགས་གནས་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། སྐབས་གཉིས་པར་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཐེག་ཆེན་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་གྱི་སྔ་ལོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་པོ་གང་རུང་ལ་གནས་པ་སྟེ། དབང་རྟུལ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། དབང་རྣོན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་འབྲས་བུ་དང་པོ་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྒྱུན་ཞུགས་ཙམ་པོ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །
似预流
དང་པོ་ནི། ཞུགས་པ་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ལམ་རྗེས་ཤེས་ལ་གནས་པའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཙམ་པོ་བ་དེ་ཡིན་ནོ། །
不共者
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་བསྟན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་གནས་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ལྷའི་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་དང་། མིའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཙམ་པོ་ལས་གཞན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །
一来类
གཉིས་པ་ཕྱིར་འོང་གི་སྐོར་ལ་གསུམ། ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་ཙམ་དང་། འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ།

现法寂者："舍利子，菩萨摩诃萨有行于六波罗蜜多时，身体装饰以三十二大丈夫相，诸根清净具足无上"乃至"为众多众生所爱慕喜悦。若有众生见到此菩萨摩诃萨，也由其清净心，以三乘次第而般涅槃者。"
身证者："舍利子，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多有获得四禅"乃至"入于初禅，从彼起已入于灭尽定，从彼起已入于第二禅"等，并说其具有超越性。
犀角喻者："菩萨摩诃萨有在无佛住世且无声闻的世界中，自证无上正等菩提者。"
如此与《般若经》相联系的解释，多是大译师弟子们的传统，而经中所说的二十五种菩萨中，此处只说明二十种。未说明的五种是什么呢？第八种是利钝二根的分类基础，而分类基础不存在于分支之外，所以不单独计算。已明确说明了三种特殊果住，从中可以推知三种一般果住，故未在此处说明。明确说明了不还特殊者，从中可以推知阿罗汉向，如阿尔所说。如此说明的有二十种。"及"字是补充说明犀角喻的意思，"如是所说"是进一步解释其意思。
第三，注释分为：声闻名称的和独觉名称的两部分。
声闻
第一分为四：预流相关，一来相关，不还相关，阿罗汉相关。
预流类
第一，分为向住两种。
第一，依靠将在第二品中解释的，为道智所摄的大乘见道十六刹那，安住于前十五刹那任一者，因钝根信随行与利根法随行的差别，名为入于第一预流果的菩萨有两种。
第二，分为一般预流和特殊预流两种。
似预流
第一，于上述所说入向之后，安住于道类智的一般预流果住者。
不共者
第二，于上述所说之后，使果住成为特殊的法是天的类生和人的类生，因此成为有别于一般的两种特殊果住。
一来类
第二，一来相关分为三：向、一般果、特殊果住。


 །
དང་པོ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་སྐོར་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱིར་འོང་ཞུགས་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ་དད་མོས་མཐོང་ཐོབ་གཉིས་ནི་འདིར་གཅིག་ཁོ་ནར་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྡུད་པར་མཛད་དོ། ། འགའ་ཞིག་གིས་འདི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་སློབ་དཔོན་འདི་ཉིད་ཀྱི་བློའི་རྣམ་དཔྱོད་རང་ག་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཀུན་མཁྱེན་གཉིས་པ་
4-88b
དབྱིག་གཉེན་སོགས་ཀྱི་ལུང་ལས་མ་བཤད་པས་མི་འཐད་པ་ཡིན་ཟེར་མོད་ཀྱང་། ཀུན་མཁྱེན་གཉིས་པའི་ལུང་ལས་དངོས་བསྟན་དུ་དེ་ལྟར་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་གི། འོན་ཀྱང་སློབ་དཔོན་འདིས་མདོ་དང་རྒྱན་གྱི་དགོངས་པ་འཆད་པ་ལ་རྗེ་བཙུན་གྱིས་གནང་བ་ཐོབ་ཅིང་། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་པས་སློབ་དཔོན་གྱིས་རང་བཟོའི་སྒོ་ནས་བརྩམས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །
似一来果
གཉིས་པ་ནི། ཞུགས་པ་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་དྲུག་པ་སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ཐོབ་མ་ཐག་པའི་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཙམ་པོ་ཡིན་ནོ། །
不共一来果
གསུམ་པ་ནི། ཙམ་པོ་བསྟན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱིར་འོང་དེ་ཉིད་ཙམ་པོ་ལས་གཞན་ཕྱིར་འོང་ཁྱད་པར་ཅན་ཚེ་གཅིག་བར་ཆད་གཅིག་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །
不还类
གསུམ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་གི་སྐོར་ལ། ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་གནས་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། ཕྱིར་མི་འོང་བསྟན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་སྔ་མ་ཕྱིར་འོང་ཞུགས་པ་ལ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་ནས་འབྲས་བུ་གསུམ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །
4-89a
འཕར་བ་དང་། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གོང་དུ་འཕོ་བ་འདའ་བ་ལས་གཞན་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །
趣入有顶
གཉིས་པ་ནི། འོག་མིན་འགྲོ་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ཉིད་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཞི་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། འགོག་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་འོག་མིན་འགྲོ་ལས་གཞན་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །
阿罗汉类
བཞི་པ་དགྲ་བཅོམ་གྱི་སྐོར་ནི། ཕྱིར་མི་འོང་གི་མིང་ཅན་བསྟན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་སྲིད་རྩེའི་སྒོམ་སྤང་དགུ་པ་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །
缘觉类
གཉིས་པ་རང་རྒྱལ་གྱི་མིང་ཅན་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གྱི་མིང་ནས་སྨོས་པའི་དགེ་འདུན་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིང་གིས་བཏགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཏེ་ཉི་ཤུའོ། ། འདིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུའི་གྲངས་འཛིན་པ་ན། རྒྱན་གྱི་དངོས་བསྟན་གྱི་དད་མོས་མཐོང་ཐོབ་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་པ་དང་། འོག་མིན་འགྲོ་དང་། སྲིད་རྩེར་འགྲོ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བཅོམ་གསུམ་རྣམས་མ་བགྲངས་པས་བཞི་འཕྲི་ལ། འབྲས་བུ་སྔ་མ་ལ་གནས་པའི་ཙམ་པོ་བ་གཉིས་དང་། འབྲས་བུ་ཕྱི་མའི་ཞུགས་པ་བ་གཉིས་ཁ་བསྐང་སྟེ་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུར་མཛད་པ་ན་འཕགས་སེང་གིས་བཞེད་ཀྱི། མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་བྱང་སེམས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ལ་སློབ་འབྲས་གསུམ་གྱི་མིང་དོན་མཐུན་དུ་འདོགས་དགོས་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུ་བསྟན་ལ། དེའི་དོན་གྱིས་བོད་སྔ་རབས་པ་རྣམས་ཕྱིར་མི་འོང་གི་སྐབས་སུ་ཕྱིར་མི་འོང་འདའ་བ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་ཙམ་པོ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་གོང་འཕོ་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བཤད་པས་སོ།

第一，在上述解释预流相关之后，一来向钝根者和利根者，有信解行和见至行，成为入于第二果一来的向者。这里信解行和见至行，阿阇梨合为一类。
有人说这两种合为一类只是阿阇梨自己的智慧判断，因为第二遍知者世亲等的论典中未说明，所以不合理。虽然在第二遍知者的论典中没有明确这样合并，但这位阿阇梨在解释经典和《现观庄严论》意趣时已获得尊者的许可和加持，所以阿阇梨没有自行创作的过失。
似一来果
第二，在解释向者之后，断除欲界第六修所断，获得解脱道的刹那，是一般的一来者。
不共一来果
第三，在解释一般一来后，此一来有别于一般一来，是特殊一来一生一间者。
不还类
第三，不还相关分为：向和果住两种。
第一，在解释不还之后，如前所述一来向，将信解行和见至行合为一类，是入于第三果不还的向者。
以上升、遍没死亡方式上升，有别于往上趣入涅槃的三种特殊不还。
趣入有顶
第二，在解释往色究竟之后，趣往有顶究竟者是离**贪者，其分类有：现法寂者、身证者，有别于往色究竟的两种。
阿罗汉类
第四，阿罗汉相关：在解释不还名称之后，精进断除有顶第九修所断的阿罗汉果向者。
缘觉类
第二，独觉名称者：在解释以声闻僧伽名称所述的僧伽之后，以独觉名称安立的菩萨僧伽二十种。此处阿阇梨在计算二十种僧伽时，将《现观庄严论》明示的信解行和见至行合为一类，不计算往色究竟、往有顶和**离贪三者，减去四类；补充前果住的一般者二种和后果的向者二种，构成二十种僧伽，这是圣解所许，为了对所表法义的菩萨僧伽相应地安立三学果的名称，因此进行说明。为此缘故，藏地前代诸师在不还章节中将不还涅槃解释为一般不还，将不还上移解释为特殊不还。


 །སྲིད་རྩེའི་
4-89b
མཐར་ཐུག་འགྲོ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བཅོམ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བགྲང་བ་མི་འཐད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བཅོམ་དབྱེ་གཞིར་བྱས་ནས་མཐོང་ཆོས་ཞི་དང་། ལུས་མངོན་བྱེད་དབྱེ་གྱལ་དུ་བྱེད་པ་མི་འཐད་ཟེར་བ་མང་དུ་བྱུང་མོད་ཀྱི། དེ་དག་ནི་ཐེག་དམན་གྱི་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུ་ཁོ་ནའི་རྣམ་གཞག་ལ་འདྲིས་པར་ཟད་པ་ཡིན་གྱི། མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུ་ལ་བློ་བྱང་བ་རྣམས་ལ་ནི་སྲིད་རྩེར་འགྲོ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བཅོམ་མི་འགལ་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཟུགས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱད་ཀ་བསྒོམས་པས་སྲིད་རྩེའི་མཐར་ཐུག་ཏུའང་འགྲོ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྙོམས་འཇུག་སྔོན་དུ་མ་སོང་བར་ཡང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་ལ་འཇུག་ནུས་པ་ལ་གེགས་བྱེད་དང་བྲལ་བས་གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བཅོམ་དུ་མི་རུང་བ་མིན་པར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་སོ། ། འོ་ན་མདོ་ལས་དེ་གཉིས་སུ་བགྲངས་པ་འདིར་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་པས་ནོངས་སོ་སྙམ་ན། དེ་འདྲ་ལ་ནོངས་པར་བརྩི་ན། རྗེ་བཙུན་གྱིས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་དེ་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་གཞི་ལས་ལོགས་སུ་མ་བགྲངས་པ་དེས་ཀྱང་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ནོངས་པར་འགྱུར་བས་ཧ་ཅང་ཐལ་ཆེས་སོ། ། གཞན་ཡང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྟེན་ལ་མཐོང་ཆོས་ཞི་མི་འཐད་དེ། མཐོང་ཆོས་ཞི་ནི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་རྟེན་གང་ཡིན་པ་ལ་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་ལུས་རྟེན་ཀྱང་འདོད་རྟེན་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་པར་བཤད་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བཅོམ་དུ་མི་རུང་ཞེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའང་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བཅོམ་སྟེ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་
4-90a
མཚོན་བྱེད་དཔེའི་དགེ་འདུན་བཏགས་པ་བ་རྣམས་ལ་ཡིན་གྱི། མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་དགེ་འདུན་མཚན་ཉིད་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་མིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་སེམས་དཔའ་ཁམས་གསུམ་དུ་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཚུལ་རྟོག་གེའི་བློས་བརྟག་པར་དཀའ་བའི་གནས་སོ། ། འགའ་ཞིག་ནི་རྒྱན་དུ་གསུངས་པའི་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་མདོར་གསུངས་པའི་རྒྱལ་སྲས་ཞེ་ལྔ་པོ་མཚན་ཉིད་པ་སྟོན་པའི་གཞུང་མིན་ལ། ཐེག་པ་འོག་མ་གཉིས་ལ་སློབ་པའི་གང་ཟག་ཀུན་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་ཉེར་ཞིར་འཁྲིད་པར་བྱ་རྒྱུའི་དོན་གོང་འོག་བར་གསུམ་དུ་བྱུང་བ་རྣམས་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་རྗེ་བཙུན་གྱིས་འདིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཏུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཡང་། དེ་ལྟར་ན་ཉེར་ཞིར་འཁྲིད་རྒྱུའི་སྐབས་ཀྱི་སློབ་པའི་རྣམ་གཞག་རྣམས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་སྐབས་འདིར་སྟོན་པའང་སྐབས་སུ་མ་བབ་ལ། ཐེག་དམན་གྱི་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུ་ཙམ་ཞིག་ཞར་བྱུང་གི་ཚུལ་དུ་རྗེ་བཙུན་གྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནའང་། རྗེ་བཙུན་གྱིས་སྐབས་སུ་བབ་པའི་མདོའི་དངོས་བསྟན་གྱི་དོན་ཡལ་བར་དོར་ནས་སྐབས་སུ་མ་བབ་པའི་ཞར་བྱུང་ལ་རྒྱས་བཤད་མཛད་པ་ནི་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེས་ན་མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དགེ་འདུན་མཚན་ཉིད་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། རྣམ་དཔྱོད་དབང་པོ་རྒྱས་པའི་ཆུ་གཏེར་ཆེར། ། འཁྲུངས་པའི་དམ་ཆོས་རྒྱས་པའི་པདྨ་ལས། ། ལེགས་འོངས་ངེས་དོན་རྒྱས་པའི་ཟིལ་དངར་རྒྱུན། ། སྐལ་ལྡན་བློ་གྲོས་རྒྱས་པའི་བཏུང་བར་གྱིས། །
抉择加行道
གསུམ་པ་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ལ་གསུམ་ལ། སྤྱིའི་མཚམས་སྦྱར་བ། མདོར་བསྟན་པ། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་འཇུག་པའི་ལས་དང་པོ་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་
4-90b
པའི་གདམས་ངག་ཐོབ་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཡན་ལག་འབྱུང་བས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཡན་ལག་བསྟན་པར་མཛད་དོ།

有顶究竟行者和离贪者二者合为一类不合理，将离贪作为分类基础而将现法寂和身证作为分支也不合理，这种说法虽然很多，但这些只是熟悉小乘僧伽二十种的分类而已。对于熟悉所表法义的二十种僧伽来说，往有顶和离贪并不矛盾，因为菩萨修习禅定和无色定的八种等持，既能前往有顶究竟，又能不经由禅定等至而直接进入无色等至，没有障碍，所以可以成为离贪，这是阿阇梨的意趣。
如果认为经中将这二者计为二类而此处计为一类有过失，那么，尊者将第八地安住的菩萨不作为利根和钝根的分类基础之外单独计算，尊者自己也将有过失，这就太过了。
此外，有人说无色界身不应有现法寂，因为现法寂是指在获得见道的所依身上证得涅槃，而获得见道的身依只能是欲界身，所以不能成为**离贪；又说灭尽定身证也只能在欲界和色界身上，**离贪即无色界无身，所以不合理。这些说法只适用于能表示的比喻僧伽假立者，而不适用于所表示的法义僧伽实相者。对于获得生死自在的菩萨在三界中净修道的方式，是难以用寻思之心测度的境界。
有人说，《现观庄严论》中所说的二十种僧伽不是表示经中所说四十五种王子的实相，而是为了使学习下二乘的补特伽罗易于理解上中下三处所出现的"一切智性引导"的内容，尊者在此处将它们汇集在一起。若是如此，那么在一切智性章节中说明一切智性引导部分的学道安立也不合时宜，如果尊者只是顺便说明小乘二十种僧伽，那么尊者放弃了当前经文的直接意义，而对不相关的旁枝内容作详细解释，这是不可能的。因此应当了解这所表示的法义二十种僧伽是真实僧伽。
中间偈颂：
智慧根广大的海洋中，
生长的正法茂盛莲花，
流出的了义丰盛甘露，
具缘智慧增长当饮用。
抉择加行道
第三，抉择分分为三：总的引言，略说，广说。
第一，大乘初业者获得如是所说的教授后，必然生起抉择分支，因此宣说抉择分支。


 །
གཉིས་པ་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་རིམ་པ་བཞིན་དམིགས་པའི་ཡུལ་བདེན་པ་བཞི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པ་དང་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་རྟོགས་པ་དང་། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་བཞི་པོ་དེ་ཐེག་པ་གསུམ་གའི་རྟོགས་རིགས་ཚང་བའི་མཐོང་ལམ་གྱི་རྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་ནང་གི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་དྲོད་དང་སོགས་པས། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། ཆོས་མཆོག་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་སྤང་གཉེན་དུ་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་དེ་ནི་སློབ་དཔོན་འདིས་ཐེག་དམན་ལས་ཁྱད་ཆོས་ལྔའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་ཞུགས་པར་བཞེད་ལ། འཕགས་གྲོལ་གྱིས་ནི་ཁྱད་ཆོས་བཞིའམ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་ཁྱད་ཞུགས་པར་བཞེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་བཞི་ལ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་དང་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་རྒྱལ་དང་བཅས་པའི་སྦྱོར་ལམ་དག་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱིས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་བཀོད་པར་མཛད་དོ། ། དེ་དག་གི་འཕྲོས་ཅུང་ཟད་ཅིག་བརྗོད་ན། སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཐར་པའི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་གང་ཞིག །དབང་པོའི་ངོ་བོར་གྱུར་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོར་མ་གྱུར་པ། མཐོང་ལམ་མ་སྐྱེས་གོང་གི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་དང་དམིགས་རྣམ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལམ་དེ་དེའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་དེའི་ངོ་
4-91a
བོར་གྱུར་པའི་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་དང་། དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སོགས་ཀྱང་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་ལམ་གྱི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྦྱོར་བའི་ལམ་དེའི་ངོ་བོའང་སྒོམ་བྱུང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམ་པ་བཞི། །བསྒོམས་བྱུང་མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། །ཞེས་གསུངས་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལྟར་ན་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་སོ་སོའི་ངོས་འཛིན་ནི། རྗེ་བཙུན་གྱིས་རྒྱན་འདིར་དྲོད་སོགས་ཆོས་བཞི་པོ་ལ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་སྟོབས་ལས་ངོ་སྐལ་གྱི་རྣམ་རྟོག་བཞི་པོ་དབང་ལྡན་གྱི་ཚུལ་དུ་བྱས་ཤིང་མངོན་གྱུར་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་དྲོད་སོགས་བཞི་པོ་དེ་ཉིད། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ནས་རིམ་པ་ལྟར་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་དེ་འདྲར་གྱུར་པ་ཡི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་གཞག་པས། །ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་མ་གཏོགས་པར། །དོན་ཀུན་རབ་ཏུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཚོགས་ལམ་གྱི་རྗེས་དེ་ནས་དྲོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གྲོགས་སྣང་བ་ཐོབ་པས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་དོན་དངོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དོན་ཀུན་རབ་ཏུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་འཕེལ་བྱའི་ཕྱིར། །བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པ་ཀུན་ཏུ་རྩོམ། །ཞེས་རྩེ་མོའི་གནས་སྐབས་ན་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུང་དོན་ལ་མི་གནས་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་འཕེལ་ནས་ནི། །སེམས་ཙམ་ལ་ནི་གནས་པར་འགྱུར། །དེ་ནས་དོན་ཀུན་སྣང་བ་ནི། །སེམས་སུ་རབ་ཏུ་མཐོང་བར་འགྱུར། །དེ་ཚེ་དེ་ཡི་གཟུང་བ་ཡི། །རྣམ་པར་གཡེང་
4-91b
བ་དེ་སྤོང་འགྱུར། །དེ་ནས་དེ་ལ་འཛིན་པ་ཡི། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་འབའ་ཞིག་ལུས། །ཞེས་པས་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཞུགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྣང་ཙམ་སེམས་སུ་རྟོགས་ནས་བསྒོམས་ལ། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་འབའ་ཞིག་པ་ནི་དེར་ལུས་པའམ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

第二分为：根本和注释两部分。
第一，相比于小乘更为殊胜的诸法，依次以四谛如幻为所缘境、了知十二行相、四种顺抉择分作为三乘共同证悟种类的见道之因，以及具备内外摄持二者的所依补特伽罗菩萨救护一切众生本性的相续中，暖等—也就是暖、顶、忍、世第一法四者的本性，依次依靠四种能所执分别作为所断与对治相应的加行道，此阿阇梨认为通过五种殊胜性超越小乘，而圣解脱则认为通过四种或六种殊胜性超越小乘。这样的四种顺抉择分有小、中、大的十二种差别，超胜于声闻和独角仙缘觉的加行道—此即尊者所说，如是安立。
对此稍作延伸说明：加行道的定义是：能开启解脱机会，且成为根的本性而未成为菩提分的本性，是见道未生前与现证真理及所缘行相相随顺的道路，这就是它的定义。如此，成为加行道本性的闻思修三种智慧，以及它相续中的大乘发心和大悲等也包括在大乘加行道中。
如此，加行道的本性是修所生的世间智慧，《俱舍论》说："顺抉择分四种，是修所生不能胜"等。
根据大乘，各别顺抉择分的确认：尊者在此《庄严论》中，暖等四法依次通过生起对治力，使相应分别四种处于具力状态并断除现行的暖等四者，《经庄严论》依次这样说："尔后如是菩萨，入于等持，除意言说外，不见诸义"。其意思是：在资粮道之后，暖智慧获得法性证悟智慧之友明相，见到除意言所现的自相共相外没有实在外境，因此"不见诸义"。
又同论说："为增长法光明，精进坚固普发起"，顶位阶段以明相增长方式修习不住于所取境。
又同论说："法明增长后，安住唯心性，随后见一切，境相唯是心。尔时于彼处，舍离所取相散乱，随后于彼中，唯余能取相散乱。"这表明忍位阶段，当时以趣入真如方面的方式，了解现相仅是心而修习，然而于此中唯有能取分别仍然存留或存在。
;


 །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ཚེ་བར་ཆད་མེད་པ་ཡི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མྱུར་དུ་རེག །དེ་ལྟར་དེ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །འཛིན་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྤོང་། །ཞེས་པས་དེ་ཆོས་མཆོག་གི་སྐབས་དེར་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་ཡང་སེམས་ཙམ་གྱི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་མིན་པར་རྟོགས་ནས་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་དྲོད་རྩེ་བཟོད་གསུམ་གྱིས་གཟུང་བའི་རྣམ་གཡེང་སྤོང་བ་ལ་ཕྲ་རགས་གསུམ་དུ་བཤད་ལ། ཆོས་མཆོག་གིས་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་གཡེང་ཁོ་ན་སྤོང་བའི་ལས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུང་རྟོག་སྤངས་པའི་རིགས་པ་ནི་མ་ཕམ་པའི་ལུགས་འདིར་གཉིས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་དམིགས་པར་ངེས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་སྣང་བ་སེམས་ཙམ་དུ་བསྒྲུབས་ནས་ཕྱི་དོན་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། གསལ་ཞིང་རིག་པའི་རྟགས་ཀྱིས་སྣང་ཙམ་སེམས་སུ་བསྒྲུབས་ཏེ་ཕྱི་དོན་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། །འཛིན་རྟོག་སྤང་བའི་རིགས་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། གཟུང་བ་མེད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་དེར་འཛིན་གྱི་སེམས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་ནས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་གཟུང་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཚེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་གྱི་བདག་ཉིད་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ལ། སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་མཉམ་བཞག་འདིར་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རྗེས་
4-92a
སུ་མཐུན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག །ཅེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ནས་བསྟན་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེའང་མཉམ་བཞག་དེ་ནི་རང་རིག་མངོན་སུམ་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིག་བྱ་དང་རིག་བྱེད་གཉིས་ཀ་མྱོང་བ་གསལ་རིག་གཅིག་གི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྟ་བ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཚུལ་ནི། རང་རྒྱལ་གྱིས་གཟུང་འཛིན་རྫས་གཞན་གྱིས་སྟོང་པ་ཙམ་ཞིག་རྟོགས་ཀྱང་། གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པར་འཆད་དགོས་པ་ཡིན་ཅེས་བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། འགའ་ཞིག་འཕགས་གྲོལ་གྱིས་དྲོད་སོགས་བཞི་པོ་དེ་རྟོག་པ་བཞི་པོ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱི་དགོངས་པ་དང་འགལ་བས་མི་འཐད་ཅེས་ཟེར་ཀྱང་། འཕགས་གྲོལ་གྱིས་རྟོག་པ་བཞི་པོ་དྲོད་སོགས་བཞི་ལ་མཚུངས་ལྡན་དུ་བརྟེན་པར་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། མཚུངས་ལྡན་དུ་བརྟེན་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་དྲོད་སོགས་བཞི་ཡིན་དགོས་ན་མཐོང་སྤང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གནས་སྐབས་དེར་དབང་ལྡན་གྱི་ཚུལ་དུ་མཚུངས་པར་བརྟེན་པས་ཧ་ཅང་ཐལ་ཆེས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཡང་། རྣམ་རྟོག་བཞི་པོ་ལྡན་བརྟེན་པ། །ཞེས་ཁོ་ན་ངེས་བཟུང་དུ་སྨོས་པ་དགོས་མེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྤང་བྱ་ཐམས་ཅད་ལྡན་བརྟེན་པ། ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འདོན་པ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་མིན་ཏེ། འདིར་སྦྱོར་ལམ་གྱི་སྤང་བྱར་འབྲེལ་བའི་རྣམ་རྟོག་བཞི་པོ་དེ་བཤད་པ་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་སྒྲ་དོན་ནི། ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ངེས་པས་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་དང་མཐོང་སྤང་གཉིས་པོ་སོ་སོར་འབྱེད་པས་ན་ངེས་འབྱེད་དང་། དེའི་ཆར་
4-92b
གྱུར་པས་ན་ཆ་དང་། མཐོང་ལམ་དེའི་རྒྱུར་མཐུན་པས་ན་མཐུན་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ངེས་འབྱེད་བཞི་པོ་སོ་སོར་བཤད་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་སྐྱེ་བའི་སྔ་ལྟས་སུ་གྱུར་པས་ན་དྲོད་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཡོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་རྩེ་མོར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ན་རྩེ་མོ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་མི་སྐྲག་པས་ན་བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ཡིན་པས་ཆོས་མཆོག་གོ །

又同论说："尔时速疾触，无间三摩地，如是于彼后，即断能取散乱。"这表示在世第一法阶段，为了无间三摩地，了解现相也仅是心的本性而不存在，如此修习。
总之，暖、顶、忍三者断除所取散乱分粗细三个层次来解释，而世第一法则专门断除能取散乱。
对此，断除所取分别的理路，根据无着的传统有两种：以必定同时所缘的标志证明现相唯心，从而了解无外境；以明了认知的标志证明唯现唯心，从而了解无外境。断除能取分别的理路只有一种：以无所取为标志证明能取心也不存在，从而现前了解。
如此，当现前了解远离一切能所取相时，是瑜伽现量本性的见道；此加行道的等持是随顺无错误能所无二智慧的无错误自证现量，如所说："随顺无颠倒"等处所示。此时，等持也不异于自证现量，因为所知与能知二者均是单一明了了知的本性而生。
如此，能所无二智慧超胜独觉见解的方式是：独觉虽然了解能所取非异质性空，但必须解释为未了解能所二取空性的真如，藏地前代诸师如是说。
有人说，圣解脱所说的暖等四者是分别四者，与尊者意趣相违故不合理。然而，圣解脱是说分别四者相应依靠暖等四，而非仅因相应依靠即是暖等四。若是如此，见所断等也在该阶段相应依靠，这就太过了。
若问："分别四种相应依靠"中的"唯"字限定就变得无意义，为何不能说"所断一切相应依靠"呢？答：这种说法不合时宜，这里适合解释与加行道所断相关的分别四者。
如此，加行道的词义是：通过现前决定法性，将补特伽罗相续与见所断二者分开，故称"决定分"；成为其分故为"分"；是见道之顺因故为"顺"。
对四种决定分别解说：作为出世间智慧之火生起前兆，故为暖；在世间善根动摇中最上，故为顶；对甚深法性义不畏惧，故为忍；在一切世间法中最殊胜，故为世第一法。
;


 དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱོར་ལམ་དེ་སྐྱེ་བའི་ལུས་རྟེན་ནི། མཛོད་ལས། འདོད་རྟེན་ཆོས་མཆོག་བུད་མེད་ཀྱིས། །ཞེས་པའི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་འདོད་པའི་ལྷ་མི་ཁོ་ནའི་རྟེན་ལ་སྐྱེ་བར་བཤད་དོ། །སེམས་རྟེན་ནི་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བསྒོམས་བྱུང་མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། །ཁྱད་པར་བསམ་གཏན་ས་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། ། དེ་གཏོང་བའི་རྒྱུ་ནི། མཛོད་ལས། འཕགས་པས་དེ་དག་ས་བོར་ནས། །གཏོང་ངོ་འཕགས་མིན་འཆི་བས་སོ། །དང་པོ་གཉིས་ཡོངས་ཉམས་པས་ཀྱང་། །ཞེས་སོ། །དེས་ནི་སྦྱོར་ལམ་སྐྱེ་བ་དང་གཏོང་བའི་ཚུལ་བཤད་ནས། སྦྱོར་ལམ་རྣམ་པ་བཞིར་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཉེ་རིང་མི་འདྲ་བ་རྣམ་པ་བཞིར་ངེས་པས་ན་རྣམ་པ་བཞིར་དབྱེ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་རྣམ་རྟོག་བཞི་པོ་ལྡན་པའི་ཚུལ་ལ། དེ་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་དེ་དགག་རྟོག་དང་སྒྲུབ་རྟོག་གང་ཞེ་ན། གཉིས་ཀའི་ཆ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་སྔ་རོལ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་དབང་ལྡན་གྱི་ཚུལ་དུ་རྟོག་པ་དེ་དག་དགག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་རྗེས་ཐོབ་ན་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དེ་དག་སྤང་བ་ལ་མི་བརྩོན་པ་
4-93a
ཡང་ཡོད་པས་སྒྲུབ་པའི་རྟོག་པར་ཡང་འཇོག་གོ། དེ་ལྟ་བུའི་རྟོག་པ་སྤང་བྱར་བྱེད་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པས་ནི་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་དང་། ཐེག་དམན་གྱིས་ནི་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་སྤང་བྱར་ལྷུར་ལེན་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དངོས་དང་། ཞར་བྱུང་ངོ་། །
总正序分
དང་པོ་ལ་གཉིས། ཁྱད་གཞི་སྦྱོར་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། དེ་དམན་པའི་སྦྱོར་ལམ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཚུལ་ལོ། །
差别事加行道类别
དང་པོ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་བསམ་པ་དང་། སྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐེག་ཆེན་ཚོགས་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་བདེན་པ་བཞིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བར་རྟོགས་པ་མཐོང་ལམ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་པོ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྩེ་མོར་གྱུར་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་བཟོད་པར་གྱུར་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་བཞི་ཀ་ལའང་ཆུང་ངུ་དང་ལ་སོགས་པས་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བས་སམ། དེ་ལས་གཞན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བའི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་བ་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྦྱོར་ལམ་ཆུང་ངུ་དང་། ལ་སོགས་པས་འབྲིང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་འབྲིང་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་འབྲིང་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཁྱད་པར་ལ། སྦྱོར་ལམ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའོ།

如此加行道的身体所依，《俱舍论》说："欲界所依，女身不得世第一法"一节所示，只在欲界天人所依上生起。心依是依靠禅定六地，如所说："修所生不能胜，殊胜禅定地。"
舍弃的因缘，《俱舍论》说："圣者由舍地，舍之非圣死，前二由退失。"
这就解释了加行道生起和舍弃的方式。加行道分为四如此的加行道所依身：《俱舍论》中"欲界依，世第一女身"所说，只在欲界天人身上生起。心依则依靠禅定六地，如所说："修所生不能胜，及殊胜禅定地。"
舍弃此道之因：《俱舍论》说："圣者舍彼由，弃地非圣死，前二由退失。"
解释了加行道生起与舍弃方式后，加行道分为四种的理由是：对法性义证悟的差异有远近不同四种确定，所以分为四种。
此外，关于分别四种相应的方式，此阶段的分别是遮遣分别还是建立分别？二者均有：在入定之前的加行和在入定中以具力方式现起的那些分别是遮遣相的，而在入定之后的后得位中也有不精进断除能所取分别的情况，所以也安立为建立分别。将如是分别作为所断的顺抉择分，大乘以智障本性的分别为主要所断，而小乘则专注于以烦恼障本性的分别为所断，这是二者的差别。
第二分为：实相和附带两部分。
总正序分
第一分为两部分：差别事加行道的分类，和它超胜于小乘加行道的方式。
差别事加行道类别
第一，菩萨初业者通过闻、思考和修习圆满获得顺解脱分，以信等五根为特征的善根，在大乘资粮道之后，随顺见道如实了解四谛义的四种顺抉择分，是由世间修所生的暖位善根，之后生起的顶位，之后生起的忍位，之后生起的世第一法位。四者皆有小、中、大三个层次渐次而生，或者，与钝根菩萨之因相关的加行道为小，以及与中根相关的为中，如此补特伽罗利钝中三差别的加行道小、中、大是差别之基。


 །
胜于下加行道分
གཉིས་པ་ནི། རྒྱས་བཤད་དུ་འཆད་པར་
4-93b
འགྱུར་བ་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བདེན་པ་བཞིའི་དངོས་པོ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་དང་། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ཐེག་པ་གསུམ་ཅར་གྱི་རྟོགས་རིགས་ཚང་བའི་ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་གྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤང་བྱ་ལྡན་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་རྒྱས་བཤད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་དང་། སྤང་གཉེན་དུ་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་ལ་སོགས་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྦྱོར་ལམ་དྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། སྐབས་འདིར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མིན་པ་ཉན་རང་དང་། དེ་དག་གི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཞི་ནི་ཙམ་པོ་བ་སྟེ་ཐེག་དམན་གྱི་ལུགས་ལས་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཉེན་པོར་བདེན་བཞི་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་བ་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པ་ཁོ་ནར་བསྒོམ་པར་ཞུགས་པ་དང་། ཐེག་དམན་རང་གི་ཐེག་པའི་རྟོགས་རིགས་ཉི་ཚེ་བ་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་དང་སྤང་
4-94a
གཉེན་དུ་མི་ལྡན་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་མི་ལྡན་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ཉན་རང་ལ་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་སྒོམ་སྤང་བྱར་གྱུར་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་དེ་འཛིན་པའི་ལམ་དུ་སྤང་བྱ་མགོ་གནོན་གྱི་ཚུལ་དུ་སྒོམ་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཐེག་དམན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་དུ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། གངས་ཅན་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་འཕགས་སེང་གི་ལུགས་ལ་གཞུང་འདིས་སྦྱོར་ལམ་རྟོག་པར་འཆད་དོ་ཞེས་སྐྱོན་གྱི་དྲི་མས་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །
附属总序分
གཉིས་པ་ལ་གསུམ། དམིགས་ཚུལ་མཐའ་ཡས་པར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་མ་བཀྲོལ་བའི་རྒྱུ་མཚན། དམན་པའི་ལུང་གིས་མི་གནོད་པར་བསྟན་པའོ། །
说所缘无量
དང་པོ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི། ཐེག་དམན་གྱི་ཐེག་པ་ལས་དམིགས་ཚུལ་མཐའ་ཡས་ཏེ་ཐབས་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཟོད་པ་འབྲིང་གི་གནས་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི། རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟོང་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་དམིགས་ལ། ཆོས་མཆོག་ཆུང་ངུའི་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི། འབྲས་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནས་དམིགས་ལ། བཟོད་ཆུང་གི་གནས་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི། བདེན་པ་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དམིགས་ལ། གཞན་དྲོད་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་དགུ་པོ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི། ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་བཞིའི་མཚན་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡོད་དོ་ཅོག་སྲིད་པ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་བཞིའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། དམིགས་པ་དེས་ནི་སྔ་མ་ཐེག་དམན་གྱི་སྐབས་སུ་བཤད་བཞིན་པའི་རྣམ་པ་གཞན་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཀྱང་བདེན་པ་བཞི་ལ་
4-94b
ཀུན་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདིར་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཞེས་ཡང་ཡང་སྒྲ་སྦྱར་བའི་ཁ་ཅིག་ནི་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་པ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཞེས་པར་འཆད་དགོས་སོ།

胜于下加行道分
第二，将在广说中解释的所缘差别之本性为：以四谛事实真如为所缘，行相差别是作为法我见对治，以无执著等行相入于一切法，因差别是具足三乘证悟种类的大乘见道之因本性，摄持差别是具备善知识方便善巧特征的摄持，所断相应方式差别是将在广说中解释的见道和修道所断障碍、能取所取分别四种方式，以及所断与对治相关的大乘加行道，超胜于声闻等缘觉的暖等四种加行道，这是所说明的。
此处，不超胜的声闻缘觉及其暖等四种善根为一般，根据小乘传统，将五蕴色等执为自相成立事物，作为此对治，仅缘四谛十六行相无常等；作为人我见对治，仅修习无常等十六行相；仅为小乘自宗证悟种类；无大乘摄持；与能取所取分别四种不相应而生。因为出现"与分别四种不相应而生"的说法，所以阿阇梨的意趣是：声闻缘觉在道中虽有压制作为大乘见修所断智障的修习，但在小乘加行道中没有此修习。雪域其他人则以过失之尘谴责，说此论文在圣解脱传统中将加行道说为分别。
附属总序分
第二分三：说明所缘方式无量，未详解的理由，说明不为小乘圣教所违。
说所缘无量
第一，菩萨们的顺抉择分在所缘方式上较小乘无量，以善巧方便力，在中忍某些阶段，通过了解五蕴为空性的清净因而缘；在小世第一法某些阶段，通过果位三摩地而缘；在小忍某些阶段，通过四谛无自性而缘；其余九种小暖等某些阶段，通过法性自性行相方式，如实缘取四谛事例上一切可能存在的特征，缘取四谛一切事物。这种所缘方式不同于前述小乘，应知声闻也缘四谛，菩萨并非不缘。
此处多次使用"某些"之词，应解释为"在某些地方、时间、场合"。
;


 །བོད་སྔ་རབས་པ་ལ་ལ་ཁ་ཅིག་སྔ་མ་གསུམ་ནི་ངེས་གཟུང་སྦྱོར་བའི་དོན་དང་། ཁ་ཅིག་ཕྱི་མ་ནི་སོགས་ཁོངས་སྡུད་པའི་དོན་ཡིན་ཅེས་ཟེར་བ་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྒྲ་དང་བསྟུན་ཏེ་འཆད་པར་ན་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ། སྐབས་འདིར་རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོ་ཉིད་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཚུལ་ལ།གསེར་གླིང་པ་དང་། ཤེར་འབྱུང་བློ་གྲོས་དང་། བུདྡྷ་ཤྲཱི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ཐ་དད་པར་བྱུང་མོད་ཀྱང་། འདིར་བཤད་པ་ནི་དབུ་མ་ལ་དགའ་བའི་སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་གྱི་འགྲེལ་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། སྐབས་འདིར་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་དམིགས་ཚུལ་ནི་རྒྱས་པར་བཀྲོལ་ཏེ་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། མདོར་བསྡུས་ཏེ་རྣམ་པར་བཀྲོལ་བ་ཙམ་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་རྒྱས་པར་མ་སྤྲོས་སོ། །
说浅经无损
གསུམ་པ་ནི། མཛོད་ལས། དྲི་མེད་བཅུ་དྲུག་གཞན་རྣམས་མེད། །ཅེས་པས་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ལ་མི་རྟག་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་ཁོ་ནར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་འདིར་བཤད་པ་འདི་ནི། ཐེག་དམན་གྱི་ལུགས་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཞན་ཐེག་ཆེན་ཁོ་ནའི་ལུགས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཞན་ཐེག་དམན་གྱི་ལུང་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ས་དང་ལམ་གང་དུའང་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །
广说
གསུམ་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ། དམིགས་རྣམ་རྒྱུ་གསུམ་བཤད་པ། ལྡན་ཆོས་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་རྟོག་བཤད་པ།
4-95a
ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་བདག་རྐྱེན་བཤད་པའོ། །
说所缘相因等三
དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྤྱིའི་དོན་དང་། གཞུང་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། སྤྱིར་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་ཐ་སྙད་འཇོག་མཚམས་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་ལྟ་བུའི་ཡུལ་གྱི་སྤྱི་དང་། རྣམ་པ་ནི་སྔོན་པོ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་འདོད་ལ། མདོ་སྡེ་པས་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དེར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་འདོད་ཅིང་། སེམས་ཙམ་པ་པས་གཟུང་ཆ་ལ་དམིགས་པ་དང་། འཛིན་ཆ་ལ་རྣམ་པར་འདོད་ལ། འདིར་དམིགས་པ་ནི་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དྲོད་ཆེ་ཆུང་གཉིས་དང་། ཆོས་མཆོག་ཆུང་འབྲིང་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་དམིགས་པར་གསུངས་ལ། གཞན་བརྒྱད་པོ་ནི་དོན་དམ་བདེན་པའི་དམིགས་པར་གསུངས་སོ། །རྣམ་པ་ནི་རྩེ་མོ་ཆེན་པོ་དང་། བཟོད་འབྲིང་དང་། ཆོས་མཆོག་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཏེ་བཞི་པོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་རྣམ་པར་གསུངས་ལ། ལྷག་མ་གཞན་བརྒྱད་ནི་དོན་དམ་བདེན་པའི་རྣམ་པར་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་འགྲེལ་པ་འདིའི་དངོས་བསྟན་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་དོ། །མདོར་ན་སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་བྱའི་ཡུལ་གྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དེ་ལ་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དམིགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཆད་དགོས་ཤིང་། རྣམ་པ་ནི་དམིགས་བྱའི་ཡུལ་གྱི་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་འདོད་དགོས་པ་ཡིན་པར་ཡང་། ཇི་སྐད་དུ། གཞི་ཤེས་པ་ཡི་བྱེ་བྲག་རྣམས། །རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གྱི་རྣམ་པ་ལ་འཆད་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།

藏地前代有些人说前三个是特指连接词的意思，有些说后者是包含词的意思，若按照梵语文法解释则不是这样，如此相传。对于此处因果体性法性行相方面的超胜方式，金洲和慧源慧智与佛智等人的传统虽有不同，但此处解释是根据喜爱中观的阿阇梨法友的注释。
第二，此处不是详细解释其他行相的所缘方式的场合，只是想要简略解释，所以未广述。
说浅经无损
第三，若问：《俱舍论》说："清净十六余不存"，解释顺抉择分唯具无常等十六行相，这与此处解释相违。
不相违的理由是因为此处所说是小乘传统以外的其他体系，纯属大乘传统。因此，依靠小乘圣教不应对大乘地和道提出任何驳斥，如是所说。
广说
第三，广说分为三：所缘相因三种的解释，相应法能取所取分别的解释，摄持增上缘的解释。
说所缘相因等三
第一分为：总义和经文义。
第一，总的所缘和行相的术语安立：毗婆沙师认为所缘是色等境的共相，行相是青等境的特殊；经部师认为能塑造行相的因为所缘，显现为彼为行相；唯识师认为所取分为所缘，能取分为行相。此处十二种顺抉择分中，大小暖二者和小中世第一法二者为世俗谛所缘，其余八种为胜义谛所缘。行相方面，大顶和中忍及大小世第一法四者为世俗谛行相，其余八者为胜义谛行相。这是阿阇梨本注释的直接教示，所缘与行相的差别也被解释为事与法的差别。
总之，此处所说的所缘是所缘境的主要部分，如所说："所缘是一切诸法"，必须如此解释；行相是所缘境的执取方式的特殊，也如所说："基智差别相，称为诸行相"，必须解释为此种行相。
;


 ། བོད་གཞན་དག་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། རྣམ་
4-95b
པ་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་བདེན་པར་འཆད་པ་ནི་སྐབས་འདིའི་བདེན་གཉིས་ཀྱི་དོན་དང་། དམིགས་རྣམ་གྱི་དོན་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྟོག་གེ་ལ་གྲགས་པའི་སྤྱི་བྱེ་བྲག་ཙམ་ལ་འཁྲུལ་ནས་བྱེ་བྲག་གི་དོན་རང་མཚན་པ་དོན་དམ་དང་། ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པའི་སྤྱི་ཀུན་རྫོབ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཡང་སྤྱི་མཚན་དང་རང་མཚན་གྱི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་གཉིས་ཀར་གཟུང་བའི་ཆ་ལའང་དེ་རེ་རེ་ལ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པས། ཁྱེད་ཀྱི་ལྟར་ན་གཞལ་བྱ་གཉིས་དམིགས་རྣམ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའང་མི་འཐད་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་དོན་རང་མཚན་མིང་གི་འབོད་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་པའང་རྟོག་གེའི་ལུགས་ལས་འབྱུང་བ་མིན་པས་དེར་ཡང་རུང་བ་མིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་དོན་དམ་པའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་གང་ཡིན་ཀྱང་རུང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་དངོས་གཞིའི་སྐབས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། ཀུན་རྫོབ་པའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ནི། མཉམ་པར་བཞག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་འཇུག་པའི་དུས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཅེས་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པའི་གསུང་རྒྱུན་ཨར་གྱིས་བཀོད་པའི་ཟིན་བྲིས་སུ་འབྱུང་ལ། དེ་ལྟར་བཤད་པ་དེའང་དེང་སང་བོད་ལ་གྲགས་པའི་བཤད་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་ནོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་སྦྱོར་ལམ་མཉམ་བཞག་གི་བློ་དེ་བློ་རིས་གང་ཡིན་པ་ནི། བོད་སྔ་རབས་པ་མང་པོ་རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་དུ་འདོད་པ་དང་། དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པས་རྗེས་དཔག་དང་། བཅད་ཤེས་དང་། ཡིད་དཔྱོད་ཅི་རིགས་ཡིན་པར་འདོད་ལ། དེ་དག་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ། རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་དུ་ནི་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་གི་སོ་སོའི་
4-96a
སྐྱེ་བོ་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྗེས་དཔག་ནི་གསར་རྟོགས་ཀྱི་བློ་སྟེ་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། བཅད་ཤེས་སུ་ཁས་བླངས་ནའང་སྒྲ་དོན་འཛིན་པའི་རྟོག་པར་ཁས་བླངས་པར་ཐལ་ཞིང་། ཡིད་དཔྱོད་དུ་ཁས་བླངས་ནའང་མ་རྟོགས་པའི་བློ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་བུའི་བློ་ནི་ཚད་མ་གཉིས་དང་། ཚད་མིན་གྱི་བློ་གསུམ་པོ་གང་དུའང་འདུ་བ་མ་ཡིན་ལ། དེར་མི་འདུ་བར་མ་ཟད་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་ལྟར་རྟོག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་པར་མངོན་ཞེན་ལ་སོགས་འགོག །ཅེས་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དོན་ཀྱང་། མཐོང་བའི་ལམ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མས་དབེན་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་སྦྱོར་བའི་ལམ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་དགོས་པ་གང་ཞིག་རྣམ་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་ན་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་མིན་པ་ཡང་། ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་རྟོག་བཞི་པོ་ལྡན་བསྟེན་པ། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། འཕགས་སེང་གིས་དགག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་བཞི་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་བཤད་པ་དང་། དེ་ལྟར་དུ་བཤད་པའི་གྲུབ་དོན་ཀྱང་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡིན་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་རྟོགས་དགོས་པ་ལས། འདིར་ནི་དེའི་ཚེ་བདག་མེད་པའི་རང་མཚན་གསལ་བར་རྟོགས་པ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཡང་དག་མིན་རྟོག་ཡང་དག་མིན། །ཡང་དག་མ་ཡིན་མིན་མི་རྟོག །རྟོག་མིན་མི་རྟོག་མ་ཡིན་པ། །ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་བརྗོད། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་
4-96b
པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།

其他藏人解释所有所缘为世俗谛，所有行相为胜义谛，这是对此处二谛含义和所缘行相含义的颠倒，混淆了思辨中著名的共相别相，将别相义自相执为胜义，将假名安立的共相执为世俗。若如此，共相和自相两种不同对象的所取分上也各有所缘和行相的差别，按你们的说法，将所知二分为所缘行相二者也不合理，且将行相和义自相作为同一命名方式，这样主张也不见于思辨传统，故不合理。
如此，无论是胜义所缘还是行相，都存在于正等持正行阶段；而世俗所缘和行相，则存在于进入等持加行时期，如《三十万颂》传承直接记录的笔记中所说。这种解释与现今藏地流行的解释不相符。
对于如此解释的所缘行相所限定的加行道等持心是何种心的判定：前代藏人多认为是瑜伽现量，或认为通过义总方式了解故为比量、决断识或意察量，但某些尊贵者说这些都不合理。他们说道：瑜伽现量只在圣者相续中生起而非凡夫；比量是新生了解之心，只是闻思慧；若承认是决断识，则成为执持声义的分别；若承认是意察量，则不异于未了解之心。因此，这种心既不属于二量，也不属于非量三种，不仅如此，也非无分别识。
如此非是分别，如所说："遮诸现执着等"，及"无分别"，其注释中说"一切分别不合理故"。如是所示义是：见道远离一切分别相，加行道必须与之随顺所缘行相，若行相有分别，则不能与所缘行相随顺。
不是无分别智的原因："分别四种相应依靠"的注释中，圣解脱解释为与具遮遣相的分别四种相应。此解释的成立理由：若是无分别识则应明了了解自相，此处则无明了了解无我自相，所以不是无分别识。
因此，《经庄严论》说："非真分别非真实，非非真实非分别，非是分别非无分别，说为一切所知法。"非真分别是指不随顺出世间智慧的分别。


 །ཡང་དག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་བར་གང་ཡིན་པའོ། །མི་རྟོག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །རྟོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གི་སྐབས་སུ་བརྒལ་བ་དང་། དེའི་ལན་གྱི་སྤྲོས་པ་དག་ཡི་གེས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པར་མ་བཀོད་དོ། ། སྐབས་འདིར་སྦྱོར་ལམ་མཉམ་བཞག་ལ་ཆོས་ཅན་སྣང་མི་སྣང་ནི། བོད་གངས་ཅན་པའི་སློབ་དཔོན་ལ་ལ་སྦྱོར་ལམ་མཉམ་བཞག་ལ་ཆོས་ཅན་དངོས་མེད་མི་གསལ་བར་སྣང་བ་དང་། སྣང་བ་དེ་ཡང་སྒྲ་དོན་འཛིན་པའི་རྟོག་པའི་དབང་གི་སྣང་བ་ལས་འོས་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་ནི། སྦྱོར་ལམ་མཉམ་བཞག་རྟོག་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ལ་དེ་ལྟར་སྦྱོར་དགོས་པ་བདེན་མོད་ཀྱང་། ཆོས་ཅན་དངོས་མེད་མི་གསལ་བར་སྣང་བའི་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་། སྦྱོར་ལམ་མཉམ་བཞག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་གཉིས་དམིགས་རྣམ་འགལ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་རང་གི་ངོ་བོ་འགལ་བ་ཡིན་པ་གང་ཞིག །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོར་དངོས་མེད་མི་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཚད་མིན་གྱི་བློ་ཐ་ཤལ་ཞིག་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པས་དེ་འདྲ་བ་དེ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
正行
གཉིས་པ་
4-97a
གཞུང་གི་དོན་ལ་གསུམ། སྤྱིའི་མཚམས་སྦྱར་བ། སོ་སོའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ། བརྗོད་ཚུལ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །
དང་པོ་ནི། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཅེ་ན། དེའི་ལན་འདེབས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དག་འཆད་པ་ནི། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་གྱིས་བཤད་དེ་ཞེས་མཚམས་སྦྱར་བར་མཛད་དོ། །
广说各体性
གཉིས་པ་ལ་བཞི། དྲོད་ཀྱི་དམིགས་རྣམ། རྩེ་མོའི་དམིགས་རྣམ། བཟོད་པའི་དམིགས་རྣམ། ཆོས་མཆོག་གི་དམིགས་རྣམ་མོ།

非真实且非非真实，是随顺它的顺抉择分。无分别是真如与出世间智慧。非分别非无分别是出世间智慧后得的世间智慧，一切所知不过如此，如是所说。在此处对于质疑及其答复的详细讨论，因为担心文字过多而未广述。
在此加行道等持中法相显不显现的问题：藏地雪域某些阿阇梨认为在加行道等持中法相显现为无实不明显，且这种显现只能是执持声义分别的力量所显现，别无他法。如此说法，对于主张加行道等持是分别的传统来说确实应当如此安立，但执取无实不明显法相的意识与作为加行道等持本性的分别二者在所缘行相上已证明相违，因为非真分别和非非真实如理作意的意识二者在自性上相违。如理作意的本性不可能以无实不明显显现的非量劣慧为对象，因为没有这样做的必要，所以不可能将其作为对象。
正行
第二，经文义分三：总的联系，广说各自体性，遣除对说法方式的争论。
第一，所缘和行相的差别是怎样的？为了回答这个问题而解释所缘和行相：以中间七偈来解释，如是作了联系。
广说各体性
第二分四：暖位的所缘行相，顶位的所缘行相，忍位的所缘行相，世第一法的所缘行相。
;


 །
暖位所缘相
དང་པོ་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། དྲོད་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་སྟེ། བདེན་པ་བཞི་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། བདེན་པ་བཞི་པོའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་དེ་ཡིས་ནི་དྲོད་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་བསྟན་ལ། དེ་དག་ཁྱད་གཞིར་གཟུང་ནས་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱར་མེད་པ་དང་ལ་སོགས་པས་ལྷག་པར་གནས་པར་བྱར་མེད་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པར་བྱར་མེད་པ་སྟེ་སྤྲོས་མཚན་འགོག་པ་ནི་དྲོད་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་བཤད་པ་ཡིན་ཅེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་འགྲེལ་པར་མཛད་ལ། བོད་གཞན་དག །དམིགས་པ་མི་རྟག་ལ་སོགས་པ། །བདེན་པའི་རྟེན་ཅན་ཞེས་དང་། དེ་ཡི་ནི། །རྣམ་པ་མངོན་ཞེན་ལ་སོགས་འགོག །ཅེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་བཞི་ཀའི་དམིགས་རྣམ་བསྟན་པ་ཡིན་པས། དྲོད་ཆུང་ངུའི་དམིགས་རྣམ་ཁོ་ན་དང་སྦྱོར་བ་མི་འཐད་ཅེས་སྨྲ་བ་ནི་རིགས་པ་མིན་ཏེ། སྤྱིར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀའི་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་རྣམ་བཞིའི་སྐབས་སུ་བདེན་པ་བཞི་དམིགས་པར་བཟུང་ནས་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཅུ་དྲུག་པོ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་
4-97b
སེལ་ཚུལ་གྱི་དོན་ལ་རྣམ་པའི་ཐ་སྙད་འཇོག་པ་ཙམ་ཞིག་སྤྱིར་བཏང་དུ་བཤད་པ་དེ་ལས་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཁྱད་ཆོས་སུ་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ལ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་གྱིས་བཅུ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་ལས། དེ་རེ་རེ་ལའང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་གཉིས་གཉིས་སུ་མཛད་ལ། དེ་ལའང་དྲོད་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ནི། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བའི་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་གི་དམིགས་རྣམ་དེ་ཐད་སོར་བཞག་ནས། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་རྣམ་ཐེག་དམན་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་ལ། དེའི་ཚེ་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་སྔ་མའི་དམིགས་རྣམ་རྣམས་ཕྱི་མ་ལ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་ཆེད་དུ། སློབ་དཔོན་གྱིས་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆོས་བརྗོད་པས་ཐམས་ཅད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་རྩོད་སྤོང་མཛད་པའང་དོན་འདི་ཉིད་ལ་དོགས་པ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། ། འདི་དག་གི་དོན་ཡུམ་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བསྡུས་པ་གནས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ་རིམ་པ་ལྟར་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསུམ་པོ་འདི་ཡིན་པས། དེ་གསུམ་འགོག་ཅིང་མེད་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ཡང་། ཡུམ་གསུམ་གནོད་འཇོམས་ལས། མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་གནས་ཏེ་ཀུན་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ལྟ་བས་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་དོ། །འབྲིང་གི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་ཀྱིས་གནས་པར་བྱེད་དོ། །ཆུང་ངུའི་གནས་སྐབས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་
4-98a
དོ། །ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་མཐུན་པ་སྟེ། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ལྟ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མེད་པའི་དོན་ཏེ་སྐྱོན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དྲོད་ཆུང་ངུའི་དམིགས་རྣམ་བསྟན་པ། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་གཞན་རྣམས་ཀྱང་དམིགས་རྣམ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་དགོས་པར་བཤད་ཅིང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱེད་དེའང་ཐེག་པ་གསུམ་ཅར་གྱི་རྟོགས་རིས་ཚང་བའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་བྱེད་དེ། མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་བསླབ་པར་འདོད་པས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ།

暖位所缘相
第一分为：根本和注释两部分。
第一，小暖的所缘是：四谛以无常等十六行相分类，依于四谛实相之义，这是说明小暖的所缘。以它们为差别事而对差别法，通过各种行相无执著，以及无安住、无遍知，即遮止戏论相，这是解释小暖的行相，如阿阇梨所注释。其他藏地学者说："所缘无常等，依止谛"以及"彼之行相遮止现执著等"这两句是说明四种顺抉择分的所缘行相，认为不合理仅与小暖所缘行相结合。这是不合理的，因为一般而言，在大小二乘四种顺抉择分中，以四谛为所缘，对十六行相无常等遣除增益的方式，只是一般性地解释为行相术语的安立。与此不同，尊者特别将四种顺抉择分以大中小三种分为十二种，又每一种分为所缘和行相两类。
其中，小暖的所缘行相是直接采用诸乘共同的顺抉择分所缘行相，而对后面的顺抉择分所缘行相，则以不共于小乘的特殊方式来说明。此时，为了表明前面的顺抉择分所缘行相也存在于后者，阿阇梨作了"通过说明特殊所缘行相的法而在一切中表达"等辩论遮除，这正是为了解决对此义的疑问。
这些的义在《般若经》中是对无常等的现执著，以及"等"字所包含的安住和遍知，按次序为颠倒见、颠倒心和颠倒想三者，遮止和否定这三者的行相即是。如此确实，《三般若破诤》中说："现执著、安住、遍知，此在大的阶段，具分别见而现执著；中等阶段，以心安住；小的阶段，以想遍知。此三法随顺颠倒：颠倒见、颠倒心和颠倒想。对法的爱著也分为二种：如实而见的法性和修行的法性。'无过'之词是'无'的意思，过失的事物不存在称为无过。"
通过这些内容所示的小暖所缘行相，其他顺抉择分也必须具有如是所缘行相，且如此大乘顺抉择分也作为具足三乘证悟种类的大乘见道获得之因。经中说："菩萨若欲学习声闻地、独觉地和菩萨地，当学般若波罗蜜多。"
;


 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ཤེར་ཕྱིན་འདི་ལས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་ལ། འདི་དག་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དྲོད་འབྲིང་གི་དམིགས་པ་ནི། གཟུགས་སོགས་ཆོས་རྣམས་ལ་འདུ་བ་སྟེ་འགྲིབ་པ་དང་། འགོད་པ་སྟེ་འཕེལ་བའམ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་བ་འདེབས་པ་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པས་སྟོང་པ་དེའོ། །རྣམ་པ་ནི་གནས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་མིང་ཙམ་ལས་གཞན་པར་མི་གནས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ཡིན་པའང་། མདོ་ལས། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས་དེ་
4-98b
ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །དྲོད་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་གནས་པའི་ཆོས་དེ་དང་། བརྡར་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་དེ་མི་གནས་པ་དང་། གནས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་།གནས་པ་དང་མ་བྲལ་བ་དང་། ཆོས་སུ་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་ནི་མིང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་མི་དགེ་ལ་སོགས་སུ་བསྡུ་བར་མེད་པ་ལ། དེ་དང་དེ་ཡིས་བརྗོད་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་ལ། ངེས་པའི་དོན་དུ་ནི་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པའོ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྒྱས་བཤད་དང་། དོན་བསྡུའོ། །
广说暖位所缘相
དང་པོ་ལ་བཞི། ཆུང་ངུའི་དམིགས་རྣམ། རྒྱུའི་ཁྱད་པར། འབྲིང་གི་དམིགས་རྣམ། ཆེན་པོའི་དམིགས་རྣམ་མོ། །
下品暖位所缘相
དང་པོ་ནི། ཚིགས་བཅད་གཅིག་དང་རྐང་པ་གསུམ་པོ་དེའི་དོན་ལ། དང་པོར་དྲོད་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་བརྟེན་པ་མི་རྟག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དྲོད་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་འགོག་པའི་འཛིན་སྟངས་ཅན་ཡིན་ནོ། །
因差别
གཉིས་པ་རྒྱུ་བྱེད་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། ཐེག་ཆེན་གྱི་དྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐེག་པ་གསུམ་ཅར་གྱི་རྟོགས་པ་ཚང་བར་འཐོབ་པའི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །
中品暖位所缘相
གསུམ་པ་དྲོད་འབྲིང་གི་དམིགས་པ་ནི། མོས་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་གིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྲངས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ནས་བཤད་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། དགག་པ་
4-99a
དག་མོས་པ་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་མི་དམིགས་པ་ཙམ་དུ་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་གཟུགས་སོགས་མ་མཐོང་བའམ། མཐོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དྲོད་འབྲིང་གི་རྣམ་པ་ནི། མིང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣང་ཙམ་དུ་རྒྱུན་ཆད་ཅིང་མི་འདྲ་བར་འཇུག་པའི་རྒྱུན་དང་། རྒྱུན་ཆད་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་འཁྲུལ་བའི་གཞི་འདྲ་བར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དངོས་པོ་དག་མེད་པ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །
上品暖位所缘相
བཞི་པ་དྲོད་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི། གཟུགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་དང་། བརྡར་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཐ་སྙད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཡིན་ཅེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གདོད་མ་ནས་སྟོང་པར་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲོད་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི། དགེ་བ་དང་ལ་སོགས་པས་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གང་དུའང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །
摄暖位所缘相
གཉིས་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་མཐོང་ལམ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་མཐོང་སྤང་བསྲེག་པའི་སྔ་ལྟས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ལ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།

为什么呢？因为在此般若波罗蜜多中广泛宣说了菩萨应当学习的声闻、独觉、菩萨和佛地三乘。这些应当应用于所有大乘顺抉择分。
中品暖的所缘是：色等诸法中的聚集即减少，安立即增长或增益，诽谤即生灭皆为空。行相是远离安住，即仅为名而无别义。如是，经中说："彼名不存在，因此彼名无安住、无终点。"
大暖的所缘是：住于色等诸法和仅是假名施设的一切，不住、离住、非离住，以及一切法假立都无实义。行相是：因名不可得故，不可归入善不善等，以彼彼不可说，确定义为不可说之义。
第二分为：广说和摄义。
广说暖位所缘相
第一分四：小品的所缘行相，因的差别，中品的所缘行相，大品的所缘行相。
下品暖位所缘相
第一，一偈和三句的义是：首先，小暖的所缘是依于苦等四谛特性的十六行相无常等。其小暖的行相是：对苦等诸谛无执著，具有遮止所缘等的把握方式。
因差别
第二，因作用的差别：应了知大乘四种暖等都是作为获得圆满三乘证悟之因的本性。
中品暖位所缘相
第三，中暖的所缘：若以胜解作意和真如作意分别与境和有境相配而解释，则通过胜解作意对色等建立和破除仅作不可得观，通过真如作意以不见色等或无见的方式而缘，此是其义。中暖的行相：一切名皆非有故为无，仅为显现的断续而不相似的相续，以及虽断却误为相续的相似运行特征的事物皆无，这是其行相。
上品暖位所缘相
第四，大暖的所缘：从色至佛所说的一切法仅为名称，仅是假立的名言世俗法，以此方式缘取本来即空。大暖的行相：知晓善以及不善和无记任何法中皆不可言说，此是其义。
摄暖位所缘相
第二，摄义：如是，因为是见道无分别智慧火焚烧见断的前兆，所以暖位大中小三种具有所缘和行相的三种方式。


 །
顶位所缘相
གཉིས་པ་རྩེ་མོའི་དམིགས་རྣམ་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། རྩེ་མོ་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ནི། གཟུགས་དང་ལ་སོགས་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང་བདེན་པ་བཞི་པོའི་ཆོས་སུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པའི་མཚན་མར་བློའི་ཡུལ་དུ་གནས་སྐབས་དེར་མི་གནས་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་སོགས་དེའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་གནས་པ་ནི་དེའི་དམིགས་པའོ། །དོན་
4-99b
འདི་ཉིད། མདོ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་གཟུགས་གཟུགསཀྱིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ། །ཞེས་པའི་བར་གསུངས་སོ། །རྩེ་མོ་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ནི། གཟུགས་སོགས་དེ་དག་གཅིག་གི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་དོན་ནི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་མི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཅན་ལ་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱང་། ཆོས་ཅན་གཟུགས་སོགས་དང་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་འབྲེལ་བ་མེད་ལ། ཆོས་ཉིད་ཆོས་ཅན་ལ་གནས་པ་ཡང་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་བཤད་པ་དེའི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་ལ། དེའི་དོན་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེང་སང་ངེས་དོན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སུ་ཤར་བར་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་སྟོང་པར་ཐིམ་པར་འདོད་པ་དང་། སྟོང་ཉིད་མེད་དགག་གི་རྒྱུ་ལས་ལས་དང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དང་། ལས་དང་འབྲས་བུ་སྟོང་ཉིད་དུ་བཤིགས་ནས་སྟོང་ཉིད་དུ་འགྲོ་དགོས་པར་འདོད་པ་ནི་དབུ་མའི་ལུགས་ཡིན་པ་ལྟ་ཞོག །སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་གང་གི་ལུགས་ལའང་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་མིན་ཏེ། ལུགས་དེ་ནི་བོད་གངས་ཅན་གྱི་བོན་རྣམས་ཀྱིས་
4-100a
ངེས་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དེ་དག་རྣམས་ཡིན་པས་དེ་ནི་རིང་དུ་འདོར་བར་གྱིས་ཤིག ། དེས་ན་རྣམ་བརྟགས་དང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་དེ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བའི་རྣམ་པར་གནས་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་གྲུབ་ཅིང་གནས་པ་མ་ཡིན་པས་མི་གནས་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྩེ་མོ་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པའོ། ། རྩེ་མོ་འབྲིང་གི་དམིགས་པ་ནི། རྣམ་བརྟགས་དང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གཟུགས་དེ་རྣམས་དེའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ལ། དེ་ལྟར་སྟོང་པའི་ཆའི་སྟོང་པ་དེ་དག་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བའི་ངང་ཚུལ་གྱིས་ཐ་དད་པ་བཀག་པའི་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་ནི་རྩེ་མོ་འབྲིང་གི་དམིགས་པའོ།

顶位所缘相
第二，顶位的所缘行相分为：根本和注释两部分。
第一，小顶的所缘是：色等五蕴等苦谛诸法，以及成为四谛法的一切在当时作为心的对境不住于戏论相，这些色等的本性无自性而仅为空性安住，这是其所缘。此义，经中也说："世尊，复次，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不住于色"等，"为什么呢？世尊，如此，色由色空"等，直至"色即空性，空性即色。"
小顶的行相是：此等色等一体的法性，是自性空性，一体而无分别，其义是因法性力而入，因为是空性故，圆成实色也非不空。当法相上安住的法性是空性时，法相色等与法性空性无关联，法性住于法相也是以不住方式而住，如此说明时，空性也是色，其义是遍计所执色和分别所执一切色自性非有，此是其密意。
现今认为在了义中空性显现为色，或认为色融入空性，或认为空性无遮的因能生起业果，或认为必须将业果摧毁为空性才能趋入空性，这些不仅不是中观传统，也不是任何佛教宗派所承认的，此传统是藏地雪域苯教徒所说的了义，因此应当远离。
所以，分别所执和遍计所执的一切色等以无常等苦、无我、寂静行相安住，了解能取所取分别的本性非成立非安住故不住，此是小顶的行相。
中顶的所缘是：分别所执和遍计所执的诸色因其本性无自性故，由自性而空，如此空分的空性，不异于自性空性，故以不违法性的状态遮除差别的一体性，与自性空性一味，此是中顶的所缘。


 །དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དོན་ནི། གཟུགས་ལས་གུད་ན་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ན་གཟུགས་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་པོ་དེ་རང་བཞིན་གཅིག་པར་གསུངས་པའི་གོ་བ་ནི་འདི་ཡིན། གཟུགས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མིན་པས་གཟུགས་ལས་གུད་ནའང་གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་འདིའོ་ཞེས་མེད་ཅིང་། གཟུགས་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་སྟོང་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ནའང་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་གཟུགས་མེད་པར་བཤད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཡེ་མེད་དུ་བཤད་པའི་དོན་ཡིན་ལ། མདོར་ན་གཟུགས་ལས་གུད་ན་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ན་གཟུགས་མེད་པ་ནི་རིམ་བཞིན་གཟུགས་ཉིད་རང་སྟོང་དུ་བཤད་པ་དང་། དེ་ལྟར་རང་སྟོང་དུ་བཤད་
4-100b
པའི་སྟོང་པ་དེ་ཉིད་ཙམ་ལས་སྤྲོས་མཚན་གྱི་ལྷག་མར་ལུས་པའི་གཟུགས་སོགས་མེད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། དེང་སང་ངེས་དོན་གྱི་གནད་མཐའ་དག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་གྲགས་པ་ཕལ་ཆེ་བའི་སྟོང་ཉིད་དབུ་མའི་ཆོས་སྐད་ཀྱི་སྐབས་མང་པོ་འདི་ལྟར་ཡི་གེར་བྲིས་གདའ་སྟེ།དེའང་གཟུགས་ལས་གུད་ན་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་ཅེས་པའི་ཚེ། གཟུགས་དེ་མི་སྟོང་པར་འདོད་པ་དང་། དེ་ལས་གུད་དུ་མེད་རྒྱུའི་སྟོང་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཕལ་གྱིས་ལྟ་རུང་དུ་མེད་པ། གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་རྫས་གཞན་མིན་པར་འདོད་པ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ན་གཟུགས་མེད་པ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་གཟུགས་སུ་རུང་ཞིང་གཟུགས་སུ་ཤར་བ་དང་། གྲུབ་པར་འདོད་པ་དང་། གང་ཟག་གིས་རྟོགས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་དེ་སྟོང་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མ་རྟོགས་ན་གཟུགས་སོགས་སུ་འཁྲུལ་བར་འདོད་པ་དང་། རྟོགས་མ་རྟོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་ངོ་ཤེས་མ་ཤེས་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་མ་ཤེས་དེ་ཡང་སྟོང་ཉིད་དུ་ཤེས་མ་ཤེས་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་བློ་དེ་ཡང་རྣམ་རྟོག་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་རྟོག་དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་སྟོབས་སོགས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་རྣམས་ནི་གང་དུ་སུའི་ལུགས་སུ་སྣང་ནའང་། རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་པ་དང་མི་མཐུན་པས་དོར་བར་བྱ་རིགས་ལ། བཙན་ཁ་བོ་ཆེ་ནས་བརྒྱུད་པའི་བྱམས་ཆོས་སྒོམ་རིམ་པའི་ལུགས་དང་། རྗེ་ཨ་ཏི་ཤ་ནས་སློབ་དཔོན་དྭགས་པོ་སྐོར་པའི་བྱམས་ཆོས་ཀྱི་ལམ་རིམ་གང་ནའང་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་ངེས་ཤེས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་
4-101a
འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་མཉམ་གཞག་གི་ཡུལ་ཅན་དུ་མི་འཐད་པར་བཤད་ན། དོན་དམ་པའི་སྟོང་ཉིད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཚད་མ་དེ་རྣམ་རྟོག་ལ་འཇོག་པ་སློབ་དཔོན་དྭགས་པོ་ཁུ་དབོན་གྱི་བཞེད་པ་མིན་ལ། དེ་ལྟར་བཞེད་ཅེས་སྒྲོག་པ་རྣམས་ནི། དུག་སྦྲུལ་ལྟ་བུའི་སྐལ་མེད་ནི། །དེང་སང་སྐྱེ་བོ་དམ་པ་ལ། །སྐྱོན་གྱི་དྲི་མས་དགོད་པའི་ཕྱིར། །མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་འཇིགས་པར་བྱོས། །ཞེས་གདམས་པ་ལྟར། ཁོ་བོ་ནི་དྭགས་པོ་ཁུ་དབོན་གྱི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་དྭགས་པོ་ཁུ་དབོན་ལ་སྐྱོན་དགོད་པར་བྱེད་པའི་མི་རྣམས་ལ་བག་ཚ་བ་དང་བཅས་པས་འཇིགས་ཤིང་སྐྱི་གཡའ་བའི་གནས་སུ་མཐོང་ངོ་། ། རྩེ་མོ་འབྲིང་དེའི་རྣམ་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མི་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྩེ་མོ་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཚན་མར་མི་མཐོང་ཞིང་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ངོ་བོར་གསལ་བ་དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པའོ།

如此所示义是：色外无有空性，空性外无有色，如此所说二空性是同一自性，所说的理解是这样的。由于色自身无自性，所以即使离色外也无"这是异于色的空性"，而是将色不成立的空性示为空性；即使离空性外也无异于空性的色，这是说明色等世俗法完全不存在的意思。总之，色外无空性和空性外无色，分别是说明色本身是自空，以及如此解释为自空的那个空性之外，不存在剩余为戏论相的色等。
现今被誉为已通达一切了义要点的大多数人，将空性中观法语的许多情况写成文字如下：他们认为"色外无空性"意味着色非空，以及所谓离色外不存在的空性，是成为色的本性或自性，一般人无法看见，并非是与色事物异体。"空性外无色"则认为在空性中色可能存在并显现，认为色成立；若人了解，则如此法相变成空性，若未了解，则迷乱为色等；了解与否的差别又在于认识与否，而认识与否又在于是否知道空性，知道的意识又在于分别念，而分别念又承许为法性身的力量等一切功德的本体。这些无论出现在何处何人的传统中，都与佛及诸子的意趣不符，应当舍弃。
从赞扎博切传承的弥勒法次第传统和至尊阿底峡至上师达波回传的弥勒法道次第中，虽有凡夫相续中生起通达世俗法空性的定解，但因为这是声音和分别念的自性，所以不合理成为无分别智慧空性的世间加行道等持的所缘境，若如此说明，那么将胜义空性的量取智慧安立为分别念，并非上师达波叔侄的意趣。如此宣称者，如教诫所说："如毒蛇般的薄福者，今日对殊胜士夫，以过失污垢嘲笑故，仅见之时当生畏。"我持达波叔侄一方，对于那些执持达波叔侄立场却诋毁达波叔侄的人们，心怀警惕而恐惧战栗，视为可怕之处。
中顶的行相是：不执取诸法本性的任何特点，此即是其行相。
大顶的所缘是：不见一切世俗为相，而明显为圆成实的本性，此是其所缘。


 །རྩེ་མོ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི། ཤེས་རབ་རྣམ་རྟོག་དང་མ་འདྲེས་པས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པའོ། ། འདིར་ཡོངས་སུ་རྟོག་བྱེད་ཀྱི་བརྟག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་གསུངས་ཏེ། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ངོ་བོ་དང་། གང་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་བྱེད་པ་ཅི་འདྲ་བའི་ལན་དུ། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་སྟོང་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟག་ཚུལ་འདི་ཡང་རྟོག་བཅས་དང་རྟོག་མེད་གང་གིའང་ཤེས་པ་མ་
4-101b
ཡིན་པ། འཁོར་གསུམ་མི་རྟོག་པའི་དམིགས་པ་དང་རྗེས་མཐུན་པར་འདོད་པ་འཐད་ལ། དེའི་དོན་གྱིས་བོད་པ་འགའ་ཞིག །ཤེས་རབ་ཉིད་ལ་ཡོངས་རྟོག་པ། །ཞེས་འདོན་པ་བསྒྱུར་ཏེ་འཆད་དགོས་སོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །གཞུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བཀོད་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་འགྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་འགྲེལ་པ་ལ། བཤད། བསྡུ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ་རྩེ་མོ་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། རང་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་སྟོབས་ཀྱིས་འོངས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་སུ་མི་རུང་བས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གང་ལའང་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དག་ཕན་ཚུན་ངོ་བོ་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཚུངས་པར་གཅིག་པ་ཡིན་པས། ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཅན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དབང་བཙན་པས་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ། རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྩེ་མོ་འབྲིང་གི་དམིགས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དག་ཕན་ཚུན་བདག་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའམ་ཡིན་པ་བ་བཀག་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་མིན་པ་ལ་རང་གིར་མི་བྱེད་
4-102a
པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྩེ་མོ་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི། ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་མར་མི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཡིན་དུ་ངེས་པར་ཅི་ཡང་མི་རུང་བས་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པར་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཡོ་བའི་རྩེ་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩེ་མོར་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།

 །རྩེ་མོ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི། ཤེས་རབ་རྣམ་རྟོག་དང་མ་འདྲེས་པས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པའོ། ། འདིར་ཡོངས་སུ་རྟོག་བྱེད་ཀྱི་བརྟག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་གསུངས་ཏེ། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ངོ་བོ་དང་། གང་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་བྱེད་པ་ཅི་འདྲ་བའི་ལན་དུ། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་སྟོང་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟག་ཚུལ་འདི་ཡང་རྟོག་བཅས་དང་རྟོག་མེད་གང་གིའང་ཤེས་པ་མ་
4-101b
ཡིན་པ། འཁོར་གསུམ་མི་རྟོག་པའི་དམིགས་པ་དང་རྗེས་མཐུན་པར་འདོད་པ་འཐད་ལ། དེའི་དོན་གྱིས་བོད་པ་འགའ་ཞིག །ཤེས་རབ་ཉིད་ལ་ཡོངས་རྟོག་པ། །ཞེས་འདོན་པ་བསྒྱུར་ཏེ་འཆད་དགོས་སོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །གཞུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བཀོད་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་འགྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་འགྲེལ་པ་ལ། བཤད། བསྡུ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ་རྩེ་མོ་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། རང་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་སྟོབས་ཀྱིས་འོངས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་སུ་མི་རུང་བས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གང་ལའང་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དག་ཕན་ཚུན་ངོ་བོ་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཚུངས་པར་གཅིག་པ་ཡིན་པས། ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཅན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དབང་བཙན་པས་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ། རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྩེ་མོ་འབྲིང་གི་དམིགས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དག་ཕན་ཚུན་བདག་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའམ་ཡིན་པ་བ་བཀག་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་མིན་པ་ལ་རང་གིར་མི་བྱེད་
4-102a
པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྩེ་མོ་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི། ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་མར་མི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཡིན་དུ་ངེས་པར་ཅི་ཡང་མི་རུང་བས་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པར་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཡོ་བའི་རྩེ་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩེ་མོར་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
藏文直译
大顶点的形态是：智慧不与分别念混合，因此完全审视真如本身，了知真如在一切方面都是无所缘的，这就是其形态。此处将完全审视的观察说为四种：般若波罗蜜多的本性，所到达的彼岸，称为般若波罗蜜多的原因，般若波罗蜜多的作用如何等问题的回答中，般若波罗蜜多的本性是空性；到达一切法的彼岸；因为了解真实性的特征；因为确定引导至无上正等菩提等等详细阐述。因此，以智慧观察的方式也不是有分别和无分别任何一种的认知，认为它与三轮无分别的所缘相契合是合理的。基于这个意义，有些藏地学者说："应当将'智慧本身完全审视'这样的诵读改译并解释。"在原文中所说的"是"，是为了解释那个意义。
第二部分解释分为解说和总结两部分。
首先，小顶点的所缘是：色等诸法因为离开自性而本性为空，由各自本性空性的实力所生，因此一切色等诸法都不适合安住，所以空性不住于任何法中。其形态是：在胜义中，色等一切法与空性互相无二，平等一味，因此在法性空性中没有无常等法相的建立，这个道理在一切方面都是有力的，所以这种方式不以常相或无常相等特征的方式安住于色等诸法中。
中顶点的所缘是：在法界本性的方式中，无常等苦、空性等都是无自性的，因此无常性等与空性互相无我，无有差别，是一体的。其形态是：通过否定本性的存在或实有，不执著色等诸法的非存在，这就是其形态。
大顶点的所缘是：由于法的无自性，在色等诸相中不见青等差别的相。其形态是：通过智慧正确抉择诸法，确定一切事物都不可能确定为实有，因此确定了一切都是不可得的。
其次，总结：如是，因为是善根动摇的顶点，所以具有顶点的所缘和形态，分为小、中、大三种所缘形态。


 ། དེ་ལྟར་ངེས་འབྱེད་ཀྱི་སྐབས་འདི་རྣམས་སུ་རྩ་བའི་འབྲུ་དོན་རྣམས་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་བཞེད་པ་ལྟར་འགྲེལ་ནས། འགྲེལ་པའི་འབྲུ་དོན་རྣམས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་ལྟར་འགྲེལ་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་ཡུམ་གྱི་དགོངས་དོན་འགྲེལ་པ་ན། ལྟ་བས་སྤྲོས་པ་གཅོད་པའི་ཚུལ་མདོ་སྡེ་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་ལྟར་བཞེད་ཀྱང་། སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་ལྟར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ལ། སྐབས་འདིའི་སྦྱོར་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་རྣམས་སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བྱ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རིགས་ཤེས་ཚད་མས་དཔྱད་དེ་དོན་སྤྱི་ཙམ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ་བསྒོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་འདི་ལ་ཡང་ཆོས་ཉིད་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་སྒོམ་པ་དེ་སྦྱོར་ལམ་གྱི་སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་ཚུལ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་སྒོམ་པ་སྦྱོར་ལམ་ངེས་འབྱེད་བཅུ་གཉིས་པོའི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་གང་གི་སྐབས་སུའང་དེའི་དོན་སྤྱི་མྱོང་བ་ལ་དེ་སྐབས་ཀྱི་མྱོང་བར་འཆད་པ་
4-102b
ནི་རྒྱ་གར་བའི་ལུགས་གང་ལའང་མི་འབྱུང་བས། བོད་འདིར་རླུང་ལྟར་གྲགས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་པར་མི་བྱའོ། །
忍位
གསུམ་པ་བཟོད་པའི་དམིགས་རྣམ་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ནི། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོད་པར་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི་དམིགས་པའོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་སོགས་ནི་མེད་པ་ལས་གཞན་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་འབྲིང་གི་དམིགས་པ་ནི། ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དེར་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བ་སྲིད་པ་མེད་ཅིང་། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་དོན་འདི་ལ། རྒྱ་བོད་པ་མང་པོས་དོན་དམ་པ་ལ་སྦྱར་ནས་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ཆོས་དེ་ཡིན་ན། གང་སྐྱེ་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མཐའ་བྲལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་མིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པས་སྐྱེ་བའི་གཟུགས་སོགས་ལ་ངེས་འབྱུང་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་དང་བྲལ་ལོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་ཁྱབ་འབྲེལ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་འཆད་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་མེད་ངེས་འབྱུང་མེད་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཤད་པར་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་ཡོད་ངེས་འབྱུང་མེད་ཅེས་པ་ལས་དོན་གཞན་སྟོན་རྒྱུ་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདི་ལ་འགའ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ངེས་འབྱུང་མེད་པ་དེ་དོན་དམ་བདེན་པའི་ཆ་ཡིན་པ་དང་། གང་ཀུན་རྫོབ་པ་བདེན་པའི་ཆར་ནི་སྐྱེ་བ་དང་བཅས་ལ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ཡང་བཅས་པ་ཙམ་ཡིན་ཅེས་སྨྲ་བ་དེས་ནི་དབུ་མ་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་མ་ཐོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་གང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་
4-103a
བ་དང་བཅས་པ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པའམ་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་དོན་མཐུན་ཙམ་ཞིག་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་ནི་དེ་ལ་དེ་ལྟར་དུ་ཡོད་པར་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྐྱེས་སོ་ཅོག་ཀུན་བརྫུན་པ་དང་རྫོབ་པ་ཡིན་ཅིང་། བརྫུན་ན་མི་བདེན་པས་ཁྱབ་པ་དང་། མི་བདེན་ན་ཡོད་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལྟར་མེད་པས་ཁྱབ་པ་དང་། གང་ཡོད་པར་མི་རུང་བའི་ཡོད་པ་ཡིན་ན་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་ལ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གང་དུའང་ཤེས་པ་དང་རྟོགས་པར་ཚད་མས་ངེས་བྱ་མ་ཡིན་ནོ།

藏文直译
如是在此等决择分阶段中，将根本要义按照无著兄弟的主张解释，而注释中的要义也应当按照瑜伽行中观派进行解释。狮子贤论师解释般若经意义时，虽然在见解断除戏论的方式上主张如同经部行中观派，但在修持体验时则接受瑜伽行中观派的观点。此处加行道的本体、所缘和行相都是通过修持而体验的对象，而非通过理智量考察后对概念性的义总生起执著而修持。
那么，有人问：在此修持法性以义总方式，难道不是加行道修持的体验方式吗？答：不是。以义总方式修持在加行道十二种决择分的任何所缘和行相中，将体验其义总解释为彼时的体验，这在任何印度传承中都不存在，因此虽然在藏地流传如风，但不应相信。
第三，忍位的所缘行相分为根本和注释两部分。
首先，小忍位的所缘是：所分别的色等诸法上的无自性性是所缘。其行相是：如是无自性即是色等的自性，因为色等不可能存在有异于无的自性。
中忍位的所缘是：以识为自性的显现诸法无有生起的可能，因此也无有决定出离。关于"无生则无决定出离"的意义，许多汉藏学者将其应用于胜义，说道："若是无生法，则超越从生起而决定出离的边执"，这并非佛陀及佛子们的意趣。在胜义中无生，因此色等生起无有决定出离，故超越边执——这种说法没有逻辑关联。如此解释时，对"无生无决定出离"的含义作了错误解释，因为这样只能表达"有生无决定出离"的意思而已。
又有些人说世俗法无生无决定出离是胜义谛的部分，而世俗谛的部分则有生有决定出离，这表明他们未闻大中观师的传承。在彼等传承中，凡是世俗中显现为有生的诸法，理解其为无生，这只是世俗谛的如实情况，而非胜义谛的情况，因为胜义谛中不可能如此存在。
此外，世俗谛本身就是无生的，因此一切生起都是虚妄假立；虚妄必定不真实；不真实必定不像所增益的那样存在；凡是不可能存在的存在必定是无生的。而胜义谛既不是生也不是无生，不是通过量所确定的知解或证悟对象。


 ། འདི་ན་དེང་སང་ངེས་དོན་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཙུག་གི་ནོར་བུར་རློམ་པ་འགའ་ཞིག་ན་རེ། བདེན་གཉིས་མ་ཕྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་མཚན་གཞིར་བཟུང་ནས་དེ་ལ་སྐྱེ་འགག་གི་ཆ་ཡོད་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། སྐྱེ་འགག་གི་ཆ་རྒྱུན་ཆད་པར་རྟོགས་པའི་ཆ་དེ་དོན་དམ་བདེན་པར་འདོད་ལ། ལུགས་དེ་འདྲ་ནི་དབུ་མ་པའི་བདེན་གཉིས་རྣམ་འབྱེད་ལྟ་ཞོག །བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱི་བདེན་གཉིས་རྣམ་འབྱེད་ཡན་ལས་མ་འཕགས་ལ། བྱེ་མདོ་རྣམས་ནི། བསལ་ན་དེ་བློ་མི་འཇུག་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་དང་། བསལ་ན་དེ་བློ་འཇུག་པ་དེ་དོན་དམ་བདེན་པའི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་དུ་འཇོག་ལ། དེའི་དོན་ཀྱང་སྤྱི་མཚན་གྱི་རིགས་འདྲ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་དང་། རང་མཚན་གྱི་དོན་ཤེས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་དོན་དམ་དུ་བཞག་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ན་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་དུ་བཤད་པའི་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དེ་འདྲ་བ་དེ་བྱེ་མདོ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁས་མི་ལེན་ན། སངས་རྒྱས་པ་གཞན་གྱིས་ཁས་ལེན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་རང་གི་
4-103b
ལུགས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་གྱི་སྐྱེ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེས་པ་མིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྐྱེས་པས་སྐྱེས་པའི་གོ་མི་ཆོད་པ་ནི་དབུ་མ་པ་རང་ལ་གྲགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་བདེན་པ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་བདེན་པ་མི་རྙེད་ལ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། གང་བརྫུན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པའི་བདེན་པ་ནི་དོན་གྱི་བདེན་པ་དང་། དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསླུ་བ་མེད་པ། འཇིགས་པ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དང་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་མིན་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། མཆོག་སྦྱིན་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ཁྱོད་འདུད། །ཅེས་བསྔགས་པར་མཛད་པའི་གནས་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་མཆོག་དེའམ། དམ་པ་རིགས་བརྒྱའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དམ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྡོ་རྗེའང་ཡིན་ལ། བདེན་པའི་དོན་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེ་བཙུན་མ་ཕམ་པ་དང་། རྩོད་མེད་ཆེ་བའི་མངའ་བདག་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་ངེས་དོན་དབུ་མའི་བདེན་གཉིས་འབྱེད་ཚུལ་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་ཟབ་མོར་གྲགས་པ་རྣམས་ལ་བག་ཆགས་ངན་པ་བ་རྣམས་འདྲིས་པ་བདེན་ཀྱང་། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣ་བའང་གཏོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། བཟོད་པ་འབྲིང་གི་རྣམ་པ་ནི། ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དེ་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་སེམས་དེ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་རང་བཞིན་གློ་བུར་བའི་ཉེས་པ་མཐའ་དག་དང་མི་ལྡན་པས་དག་པ་སྟེ་རང་བཞིན་གསེར་བཟང་པོར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དག་
4-104a
བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ་འདི་འདྲའོ་ཞེས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་དེར་སྣང་བའོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། གཟུགས་སོགས་ལ་རྣམ་པར་རྨོངས་པའི་མཚན་མར་མི་བརྟེན་པས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡུལ་ཀུན་ལ་མོས་པ་མིན་ཅིང་། གཟུང་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ལ་དེ་དེར་འདུ་ཤེས་པ་མེད་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་མཛོད་ལས། རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་རྩ་མི་འཆད། །བཟོད་ཐོབ་ངན་སོང་ཡོངས་མི་འགྲོའོ། །ཞེས་པའི་དོན་ཀྱང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཟབ་མོ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་བསྟན་ལ། དེའི་ཕྱིར་ན་རྗེ་བཙུན་གྱིས་རྩེ་མོའི་སྐབས་འདིར། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་རྟོག་པ། །ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་རོ།

藏文直译
在此，如今有些自诩为诠释了义之人的顶髻明珠者说：以未区分二谛的法作为所表事，其中有生灭的方面是世俗谛，而了解生灭方面已断灭的部分是胜义谛。这种观点不仅不是中观派的二谛区分，甚至还不如毗婆沙师的二谛区分。毗婆沙师和经部认为：若破除后心不趋入的是世俗境和有境，若破除后心能趋入的是胜义谛的境和有境。其含义是将一切共相类似的法立为世俗，而将不混杂的自相义识立为胜义。如此，你所解释的那种二谛安立连毗婆沙师和经部都不会承认，更何况其他佛教徒根本不可能接受。
那么，自宗如何安立呢？仅是世俗的生起，在仅世俗中没有生起；如是生起的并非生起；如是生起不能成就生起——这是中观师自宗所承认的成为世俗本性的谛。若有此谛，则无法找到异于此的谛。而胜义谛则不是如此，超越一切虚妄的真实称为义谛和胜谛，无欺、无畏，如是方式无二——这是世尊所赞叹的"顶礼持胜金刚胜"之境界，即文殊智慧菩萨，或者成为百圣自性的圣者，以及世尊一切义成就自性的义，这些既是金刚也是真实义。此即尊者弥勒和无可争辩的大主宰龙树足下了义中观二谛区分之方式。除此之外，虽然其他所谓甚深的观点也有不良习气者喜爱，但有缘者连听都不会去听。
中忍位的行相是：一切法与法性本自清净，依此而行般若的菩萨身语意三者自性不具一切客尘过失而清净，如同本性优质黄金不会改变一样。
大忍位的所缘是：真如虽无二谛自性和行相之相，然而却如此显现。其行相是：不依于色等愚痴相，不贪爱无始时来颠倒见的一切对境，对能取所取所摄的境与有境不作彼此分别的行相。
如是，《俱舍论》云："获得顶位根不断，获得忍位永不堕恶趣"的意思也是在一切善根中，无所缘甚深智慧是一切善根的最胜，因此尊者在此顶位处说："以智慧而遍审察，一切皆是无所缘。"


 །ཞེས་བསྟན་ལ། དེའི་དོན་ཀྱང་། རྩེ་མོ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ནས་བཟུང་དགེ་བའི་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་ནི་ཟད་མི་ཤེས་པར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་ལ་རྩོལ་བ་མི་དགོས་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། འགའ་ཞིག་རྩེ་མོ་ཐོབ་པའི་རྒྱུད་ལ་ལམ་ཕྱིར་ནུར་བའི་ཚེའང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་མི་འཆད་པ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་ལ་དེའི་དོན་དུ་འཇོག་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ན་ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་བའང་རྗེ་བཙུན་གྱིས། དག་དང་ཞེས་པར་བསྟན་ལ། དེས་ཀྱང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས་པས་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་དོགས་པ་རྨི་ལམ་ཙམ་དུའང་འབྱུང་བ་མིན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་དུ་མར་བཤད་ལ། ལ་ལ་ཞིག་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ན་ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་བ་ཙམ་ཁོ་ན་ལ་འཆད་པའང་རྒྱ་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཀོད་དེ། བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ནི།
4-104b
ཀུན་རྫོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དག་སྟོང་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཚུལ་མཚུངས་པ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། བོད་གང་དག་གཞུང་འདི་ལ་མཚན་མཚོན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའང་མི་འཐད་དེ། གཞུང་འདིས་སྟོང་པ་ཉིད་མཚོན་བྱ་དང་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བསྟན་པ་མིན་ལ། སྐབས་དོན་འདིས་ནི་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་གཞན་པའི་དེའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཞིག་བཀག་པ་ཡིན་གྱི།དེ་བཀག་པ་ལའང་དངོས་མཚན་ལྷག་མར་ལུས་ཀྱི་དོགས་ནས་མཚན་ཉིད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བཤད་པ་དང་། སྟོང་པ་དེ་ཙམ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱར་ནས། དེ་ལའང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བཤད་ནས་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གཉིས་ཀ་སྟོང་པར་མགོ་སྙོམས་པའི་དོན་ཙམ་ལ་དགོངས་པ་སྐབས་སུ་བབ་པས་བཤད་པར་བྱ་བའང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

藏文直译
如是宣说，其义亦是：自住于大顶位开始，无尽善资粮无须功用而相续不断生起，而非如有些人所认为的，获得顶位时即使退失道位，其善根不断仅此而已，以此作为解释也不合理。获得忍位不堕恶趣，尊者也在"清净"一词中指出，这也如同在许多大乘经中所说：由于断除一切罪过，连做梦都不会生起因业力而堕入恶趣的怀疑。有些人仅仅解释为获得忍位不堕恶趣而已，这种解释太狭隘了。
首先，如是颂所述，小忍位的所缘是：世俗相之自性与胜义自性之相的差别，相同于仅是空性之理，以此一性而说色等无自性。
有些藏地学者将此文与能相所相相联系也是不合理的，因为此文并非教导通过所相与能相的方式抉择空性。此处所要表达的是否定色等行相以外的异体自性，并非否定后仍遗留有相之实体，故而解释特性为自性空，在那单纯的空性上加上自性之名，又说其特性为空，意在使法与法性二者平等为空，此即是应当解释的内容要点。


 །དེའི་རྣམ་པ་ནི། སྐྱེ་བོ་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ངོར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ངོ་བོ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ། དེ་ངོ་བོ་མེད་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་མཛད་པ་ནི་དགོས་པའི་དབང་ལས་ཡིན་ཏེ། དེའང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲས་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཞག་པ་མིན་ལ། འོན་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེའང་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། དོན་འདི་ནི་རང་རང་ངོ་བོས་སྟོང་པར་འདོད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ལ། གཞན་སྟོང་ཇི་བཞིན་དུ་སྨྲ་མི་ཤེས་པའི་གཞན་སྟོང་པ་ལ་ལ་ནི་དངོས་མེད་ཀྱི་དངོས་
4-105a
པོར་ཁས་ལེན་པ་དང་། ངོ་བོ་མེད་པ་དེ་ངོ་བོ་མེད་པའི་ངོ་བོར་གྲུབ་སྟེ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་འདོད་ལ། དེ་དག་གིས་ནི་རྗེ་བཙུན་མ་ཕམ་པ་དང་མཐུན་པར་མ་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་རང་རང་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ལ་རང་རང་གི་ངོ་བོར་མི་གནས་པ་ཤ་སྟག་ཏུ་བཤད་ལ། ངོ་བོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ནི་ནམ་ཡང་མེད་པར་དགག་པ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས། དེའི་ཤུལ་ནས་མ་ཡིན་དགག་འདོན་པ་ནི་གཞན་སྟོང་པའི་ལུགས་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་སྟོང་སྨྲ་བ་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་དོན་དམ་པའི་ཡོངས་གྲུབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གོ་ཆོད་པོ་དང་། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་མི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེའི་ངོ་བོ་དེ་ཡོད་པའང་སྤྲོས་མཚན་གྱིས་མ་བསྡུས་པས་དེ་དག་གི་མཐར་ལྷུང་བ་མིན་ཅིང་། དེ་ལྟར་ཡོད་པ་དོན་ལ་གནས་པས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་མེད་ངོ་བོར་བསྟན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་དངོས་ཡོད་ངོ་བོར་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་དང་དགོངས་པ་ཅན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་པ་དང་། དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ངོར་སྟོང་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་སྐྱེ་དོགས་ནས་བསྟན་ལ། འཕགས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོར་དངོས་ཡོད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ལ། དེས་ན་དངོས་མེད་ངོ་བོར་བཤད་པ་དྲང་དོན་དང་། དངོས་ཡོད་ངོ་བོར་བཤད་པ་ངེས་དོན་ཡིན་ནོ།

藏文直译
其行相是：对于有所缘的凡夫而言，色等诸法无实无自性，而将此无自性称为自性是基于需要而说，这是因为以语言表达无自性为自性的目的并非是因为无自性实际上是其自性而安立为自性，而是意在表达无自性不异于无自性性的自性，也就是空性不异于空性的含义。这一道理是主张自性空者宗义的究竟，而一些不善于如实表达他空的他空论者则承许无实的实有，认为无自性是成立为无自性的自性而存在。他们的说法与尊者弥勒不相符，因为尊者一贯解释世俗法自性空是不住于各自自性，而无自性的自性永远不会是除遮无以外的其他，在此之后提出非遮并非他空宗的观点。最上他空论者们所说的有自性胜义圆成实，是一种具有决定性的自性，如此其自性也非空，如此时的自性存在不被戏论相所摄，因此不堕两边，如是存在安立于实相中而超越常断一切边执。而将世俗无实说为自性和将胜义实有说为自性，应当了知为意趣和具意趣，将无实说为自性是因为忧虑有所缘凡夫对空性生畏而宣说，而对无所缘圣者则说为实有自性。因此，说为无实自性是权宜义，说为实有自性是了义。
;


 ། སྐབས་འདིའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ། ལ་ལ་ཞིག་དོན་དམ་བདེན་པར་གྱུར་པའི་སྟོང་ཉིད་གོ་ཆོད་པོ་དེ་དངོས་པོར་བཤད་ན་དངོས་སྨྲ་བ་དང་ཅི་སྟེ་ཁྱད་པར་མེད་ཅེས་ཟེར་མོད་ཀྱང་། འདི་སྐབས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གསུམ་གར་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་ངན་པ་དང་། དངོས་པོ་
4-105b
ཡོད་པ་ཞེས་གསུམ་གྱི་ཟླས་དྲངས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་དངོས་པོ་ཡིན་པའང་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ངེས་དོན་གྱི་མདོ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་དུ་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེས་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་བྱེད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ངེས་ལ། དེང་སང་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་ན་དབུ་མ་པར་མི་ཆུད་པར་སྨྲ་ཡང་། དེ་ལྟར་ན་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་དང་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱང་དབུ་མ་པའི་གྲལ་དུ་མི་ཆུད་པར་རིགས་ཏེ། དེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྒྱུད་བླ་རྩ་འགྲེལ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དངོས་པོར་བཤད་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་དེ་གཙང་རྟག་བདེ་བར་བཤད་ལ། དེ་དངོས་མེད་ཡིན་ན་ནི་གཙང་རྟག་བདེ་བར་ཇི་ལྟར་རུང་། ལོག་པར་རྟོག་པ་འགའ་ཞིག་གཙང་རྟག་བདེ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཙང་རྟག་བདེ་བ་དེ་ཡིན་ན་གཙང་རྟག་བདེ་བ་ཡིན་པ་བུད་ཟེར་ལ། སྨྲ་བ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དཔོན་སློབ་ལ་རྩོད་པའི་ངག་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ཀླན་ཀ་བཀོད་པ་ཡིན་ཏེ། གཙང་རྟག་བདེ་བ་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ཅེས་པའི་ཚིག་ལ་དམ་པ་ཕྲལ་ཏེ་ཁྱབ་པ་དེ་ལྟར་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་གོ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། དེའི་གོ་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་དཔེར་མཚོན་ན། རྟག་པ་དམ་པ་སྟེ་རྟག་པའང་ཡིན་ལ་དམ་པའང་ཡིན་པའམ་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་པ་གཞིར་བྱས་ལ། དེ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་དེ་ལས་གོང་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་མེད་པའམ། དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རྒྱུ་མེད་པའི་གོ་འཕང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཐོབ་པར་ལྡན་པ་ལ་དེའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། ཁྱེད་ལྟར་ན་ཁྱད་གཞིར་བཟུང་བའི་ཆོས་དེས་གོ་འཕང་གི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ན། ཐོབ་པ་པོ་སྔ་
4-106a
མ་དེ་མིན་དགོས་པའམ་མེད་དགོས་པར་འདོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཅི་ལ་ཐུག་ཅེས་འདྲི་ན། ཁྱེད་ལ་ལན་གཞན་སྟོན་རྒྱུ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཁྱེད་ཅག་གི་བློ་ལ་ཤིན་ཏུ་བྱང་བའི་ཚིག་འདི་འདོན་པ་ལས་འོས་མེད་དེ། འདི་སྐད་དུ། དཔེར་ན་བདག་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་བདག་མ་ཡིན་པ་བཞིན། རྟག་པ་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟག་པ་དེ་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་ནི་ངག་ལ་སྐྱོན་ཆགས་པའི་འབེལ་གཏམ་ཡིན་ཏེ། བདག་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བདག་དེ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མིན་ཀྱང་དེ་དོན་དམ་པའི་བདག་ཏུ་ཁས་ལེན་པར་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སངས་རྒྱས་དཔོན་སློབ་ཀྱིས་བདག་དམ་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྟག་པ་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟག་པ་དེའང་ཤེས་བྱའི་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་རྟག་པ་དེ་མིན་པ་བདེན་ཀྱང་། ཤེས་བྱ་མིན་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྟག་པ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་དཔོན་སློབ་ཀྱིས་རྟག་པ་ལས་མི་རྟག་པར་མ་བཤད་དོ། །དེས་ན་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ངག་གི་སྒོ་ནས་འབེལ་བའི་གཏམ་གླེང་བར་མི་བྱའོ། ། བཟོད་པ་འབྲིང་གི་དམིགས་པ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བའང་མེད་ན་རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་ནི་ངེས་འབྱུང་ཡོད་ལ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་གང་ལ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་དེའང་རིགས་པས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།

藏文直译
关于此处的"实有"，有些人说："如果将胜义谛的决定性空性解释为实有，那与实事论者有什么区别？"然而，此处的实有是如三部般若经中所说的"无实"、"恶实"和"有实"三者对举中的"有实"，这一"有实"确实是实有，这在如来一切了义经续中都清楚阐明。因为这样的佛性空性能够发挥该本性殊胜功德的作用，如是法性确定为实有。如今，有人说若承认真如是实有就不能算是中观师，若如此，那么尊者弥勒和无著大师也应不能列入中观师之列了，因为无著大师在《宝性论》根本颂及注释中将真如金刚解释为实有，并说这种实有是清净、常恒、安乐的。若其为无实，怎能是清净、常恒、安乐的呢？
有些邪见者说："若是达到清净常恒安乐彼岸的清净常恒安乐，那么它是清净常恒安乐的这一点就不成立了。"这些言论者对正等正觉佛陀师徒提出了有过失的诘难，他们将"清净常恒安乐殊胜之彼岸"这一短语中的"殊胜"一词分开并作如是遍及应用，这是颠倒理解。其正确含义是，以常恒殊胜——即既是常恒又是殊胜或最胜——为基础，在这些当中获得了超越、无法再提升、无法再超胜的境界，才称为"到达彼岸"。而按照你们的观点，如果所取的某一法获得殊胜境界，那么能取者必须不是先前那个或必须不存在，若问这种理由根据何在，你们除了引用你们非常熟悉的用语外别无他说："例如，如同达到殊胜我之彼岸的我不是我一样，达到殊胜常恒之彼岸的常恒不是常恒。"
如此言论是带有过失的乱语，因为虽然到达殊胜我之彼岸的我不是人法二我，但并非不可接受为胜义我，因为诸佛师徒已经承认其为殊胜我。同样，虽然到达殊胜常恒之彼岸的常恒不是作为所知法的常恒，但诸佛师徒并未将非所知及法性常恒说为无常。因此，不应以有过失的语言方式发表无关的言论。
中忍位的所缘是：由于自性不生，色等诸法自性也无生，因此也无涅槃，这是合理的。为什么？因为若有生则有决定出离，若有决定出离，则必然有涅槃，这是通过理性获得的结论。
;


 །འབྲིང་གི་རྣམ་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་མིན་པར་རྟོགས་པ་ཁོ་ནས་ལུས་དང་ལ་སོགས་པས་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འདུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལས་བསོག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་
4-106b
ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོའམ་དོན་བྱེད་ནུས་པས་སྟོང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡིན་པའང་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ལ་གཅིག་ཅར་དང་རིམ་གྱིས་བྱེད་དགོས་པ་གང་ཞིག །ཅིག་ཅར་བྱེད་ན་ནི་དོན་བྱེད་པ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་མི་དགོས་པའི་སྐྱོན་གནས་པ་དང་། རིམ་གྱིས་བྱེད་ནའང་རང་མཚན་སྐད་ཅིག་མ་ལས་གཞན་པ་རྒྱུན་ནམ་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་པ་ལའང་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་མེད་པས་རིམ་གྱིས་བྱེད་པ་ལ་སྐྱོན་འདི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་བློའི་ཡུལ་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ཙམ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འདི་འདྲ་བ་ཞེས་མཚན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་མཚོན་བྱ་གཏན་ལ་འབེབས་ནུས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དཔྱོད་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་དྲངས་པའི་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མི་མོས་ཤིང་། དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དྲངས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀོད་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་བཤད་པས་ན་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་མེད་པས་ཆོས་ཆེན་པོ་བློས་མ་རིག་པ་ལ་བལྟར་མི་ནུས་པ་མ་ཡིན་པར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པར་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་
4-107a
ལྡན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །
世第一法所缘相
བཞི་པ་ཆོས་མཆོག་གི་དམིགས་རྣམ་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ་གཉིས། དངོས་དང་། ཐུན་མོང་གི་དོན་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ཆོས་མཆོག་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ནི། བསྒོམ་བྱ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རིན་ཆེན་ཕྱག་རྒྱའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་དང་ཉེར་གཅིག་གྲངས་ཅན་རྣམས་སོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དེའི་དོན་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོམ་སྟོབས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ནི་རྣམ་པའོ། །ཆོས་མཆོག་འབྲིང་གི་དམིགས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་འདས་དང་ད་ལྟར་གྱི་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་པ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ལུང་བསྟན་པ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་པར་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན་པར་བྱང་ས་ལས་བཤད་དོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་སེམས་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལུང་སྟོན་པར་རློམ་པའམ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མྱོང་བའི་རློམ་པ་ཟད་པ་ནི་རྣམ་པའོ། །ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི། སྐབས་དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་པོ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་གསུམ་པོ་ཕན་ཚུན་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་དེ་གང་ཡང་མ་མཐོང་བ་ཙམ་དུ་ངོ་བོ་གཅིག་པ་དེའོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པ་ལས་འོས་མེད་དེ། དེ་གསུམ་ག་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བདག་གཅིག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གང་དུའང་མི་རྟོག་གོ།

 །འབྲིང་གི་རྣམ་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་མིན་པར་རྟོགས་པ་ཁོ་ནས་ལུས་དང་ལ་སོགས་པས་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འདུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལས་བསོག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་
4-106b
ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོའམ་དོན་བྱེད་ནུས་པས་སྟོང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡིན་པའང་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ལ་གཅིག་ཅར་དང་རིམ་གྱིས་བྱེད་དགོས་པ་གང་ཞིག །ཅིག་ཅར་བྱེད་ན་ནི་དོན་བྱེད་པ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་མི་དགོས་པའི་སྐྱོན་གནས་པ་དང་། རིམ་གྱིས་བྱེད་ནའང་རང་མཚན་སྐད་ཅིག་མ་ལས་གཞན་པ་རྒྱུན་ནམ་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་པ་ལའང་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་མེད་པས་རིམ་གྱིས་བྱེད་པ་ལ་སྐྱོན་འདི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་བློའི་ཡུལ་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ཙམ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འདི་འདྲ་བ་ཞེས་མཚན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་མཚོན་བྱ་གཏན་ལ་འབེབས་ནུས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དཔྱོད་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་དྲངས་པའི་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མི་མོས་ཤིང་། དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དྲངས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀོད་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་བཤད་པས་ན་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་མེད་པས་ཆོས་ཆེན་པོ་བློས་མ་རིག་པ་ལ་བལྟར་མི་ནུས་པ་མ་ཡིན་པར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པར་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་
4-107a
ལྡན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །
世第一法所缘相
བཞི་པ་ཆོས་མཆོག་གི་དམིགས་རྣམ་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ་གཉིས། དངོས་དང་། ཐུན་མོང་གི་དོན་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ཆོས་མཆོག་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ནི། བསྒོམ་བྱ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རིན་ཆེན་ཕྱག་རྒྱའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་དང་ཉེར་གཅིག་གྲངས་ཅན་རྣམས་སོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དེའི་དོན་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོམ་སྟོབས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ནི་རྣམ་པའོ། །ཆོས་མཆོག་འབྲིང་གི་དམིགས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་འདས་དང་ད་ལྟར་གྱི་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་པ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ལུང་བསྟན་པ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་པར་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན་པར་བྱང་ས་ལས་བཤད་དོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་སེམས་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལུང་སྟོན་པར་རློམ་པའམ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མྱོང་བའི་རློམ་པ་ཟད་པ་ནི་རྣམ་པའོ། །ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི། སྐབས་དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་པོ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་གསུམ་པོ་ཕན་ཚུན་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་དེ་གང་ཡང་མ་མཐོང་བ་ཙམ་དུ་ངོ་བོ་གཅིག་པ་དེའོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པ་ལས་འོས་མེད་དེ། དེ་གསུམ་ག་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བདག་གཅིག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གང་དུའང་མི་རྟོག་གོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
中等的形态是：仅通过了知一切法不具有自性，身体等等的语言和意识不将不存在的视为存在，因此绝不以任何方式积累恶业，所以称为"无过失清净"。
大忍辱的所缘是：一切法不具有自相。任何法都是空无实体或功能的，因为如此，功能性必须一次性或逐步产生。如果是一次性产生，则存在不需要连续刹那就能发挥功能的过失；如果是逐步产生，由于自相刹那与连续或不变的刹那不同，且刹那相续中没有连接点，因此逐步产生也存在这一过失。共相也不存在，因为共相是非实有的，非实有只是心识所假立，除了仅仅是联系之外，没有"这是什么共相"这样能确立所表示对象的功能性，因此自相和共相都不合理，所以说一切法无相。其形态是：通过法的自性本身，当观察法的自性时，由于通过互不依赖的理性引导的心的力量，对形色等相互的方式不生起信解作意，通过真实作意引导的真实完全了知，以无所知的方式理解。
第二，如此解释，由于没有堕入恶道，大法不是心无法见无明，因为能够忍受，所以具足忍辱的所缘和形态三种。
世第一法所缘相
第四，法胜的所缘和行相分为根本和注释两部分。
第一部分分两：正文和共同总结。
首先，小法胜的所缘是：所修持的一切法，无生三昧、勇猛三昧、宝印三昧等一百二十一种三昧。其形态是：依靠修持这些内容，通过殊胜的修持力迅速圆满证悟菩提，这是其形态。中等法胜的所缘是：如是安住于三昧的菩萨，过去和现在十方诸佛对其授记，随之缘取此境，如《菩萨地》中所说，这种授记被称为"刚发心时的授记"。其形态是：对于这样的菩萨，消除了被佛授记的执著或体验禅定三昧的执著，这是其形态。大法胜的所缘是：在那个阶段的般若波罗蜜多、入定者和所入定的三者，因为互不可得，所以这三者都不可见，仅是同一本质。其形态是：三昧必然是无分别的，因为这三者在真如中同为一体，所以不作任何分别。



摄总义
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ངེ
4-107b
བཤད་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་བཞི་པོ་ལ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྟན་མ་ཐག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་འགྲེལ་བར་མཛད་དེ། ཆོས་མཆོག་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། སྦྱོར་ལམ་པ་རང་གི་སྨོན་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འབད་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ། སྦྱོར་ལམ་པ་རང་ཉིད་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱི་བྱེད་པ་དེ་སྙེད་གང་མཆིས་པ་དེའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཇི་སྙེད་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་གི་ངག་དོན་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱི་མཐུ་ལས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐལ་བ་དང་འཚམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་བྱེད་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུའང་ཉེ་རིང་དང་ཆགས་སྡང་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་མཆོག་འབྲིང་གི་དམིགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་ཤིང་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་དབང་བཙན་པའི་མཐུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་ལ་གནས་པ་དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་པ་ལ། བདག་ནི་མཉམ་པར་
4-108a
བཞག་པའོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དོན་གསུམ་པོ་ཕན་ཚུན་བདག་མེད་པར་ངོ་བོ་གཅིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའང་ཡོད་པ་མིན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་དམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཀོད་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་ལྡན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །
遮所诠之争
གསུམ་པ་བརྗོད་ཚུལ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ལ་གཉིས། རྩོད་པ་དང་། ལན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། ཁ་བསྐང་སྟེ་བཤད་ནས་ཤེས་དགོས་ལ། དེའང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་གང་དག་སྔ་མ་དྲོད་ཆུང་ངུ་ལས་གཞན་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་རྣམས་ལ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་འོག་ཏུ་མ་སྦྱར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འོག་མའི་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་དམིགས་རྣམ་སོ་སོར་སྟོན་མི་དགོས་པར་གོ་བའི་ལོག་རྟོག་ཅན་དང་། འོན་ཏེ་དེ་གོ་བའི་གང་ཟག་གིས་ཀྱང་དམིགས་རྣམ་ཕྱི་མ་རྣམས་ལ་བདེན་པ་བཞི་དང་། མི་རྟག་ལ་སོགས་བཅུ་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་ནས་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་བྱེད་དེ། ངེས་འབྱེད་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་བཅུ་གཅིག་པོ་ལ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་སྨྲ་བ་དང་། བདེན་པ་བཞི་དང་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་གི་ངོ་བོར་མི་ལྡན་པའི་ཚུལ་འདི་འཐད་པའོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །
4-108b
ལན་ལ་གསུམ། སྒྲ་གཉིས་བརྗོད་བྱ་ཐ་དད་མེད་པས་དང་། དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཆོས་ཅན་གོ་བའི་ལན་དང་། དོན་བསྡུ་བའོ།

摄总义
第二，如此详细解释的四种顺抉择分，以小、中、大的分类，各有三种，共分为十二种。
第一，刚刚讲过的偈颂，对此解释道：小法胜的所缘是：应修持一切法无生、勇猛等三昧。其形态是：由于资粮道修行者自己清净的愿力、圆满的福德、智慧和法界力量，不需费力而自然成就，能够按照自己的能力，通过三昧的力量作用，遍入一切世界。这些话的意思是：由二资粮力量所产生的、与自身能力相应的三昧作用，是以无亲疏、无贪嗔的大平等心遍入一切世界。中等法胜的所缘是：正确入于真如乘、具足三昧的瑜伽士，受到诸佛赞叹和授记，这是由法性力量所产生的结果。其形态是：由于一切能取所取分别不合理，安住于菩萨加行道法胜的三昧中，在了悟三昧自性时，连"我正在入定"等微细的念头都不生起。大法胜的所缘是：法性三昧、菩萨和般若波罗蜜多这三者相互无我，是同一本质。其形态是：由于一切法都不存在，因此三昧也不存在，无分别是入于般若波罗蜜多的最殊胜方法。
第二，如是，因为是世间一切法中最殊胜，故称为"法之最胜"，具足所缘和行相三种。
遮所诠之争
第三，关于表述方式的辩论有两部分：争论和回答。
首先，需要补充解释，那些所缘和行相是从前面的小暖相之外，其后的顺抉择分，由于没有在下文应用所缘和行相的差别，依此产生了不需要对后面的顺抉择分分别讲解所缘行相的误解；或者即使理解了这一点的人，也认识到后面的所缘行相不是以四谛和无常等十六种为特征，于是这样说：声称从前面的顺抉择分到后面的十一种没有所缘和行相的差别，以及认为不具有四谛和无常等十六种本质的观点是合理的。
回答分三部分：因为两种表述没有不同所诠的回答、通过意义力量能了解法相的回答和总结。


 །
两种词无异义故知有法而答
དང་པོ་ནི། སློབ་དཔོན་གྱིས་སྨྲ་བ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བརྗོད་པའི་ཚུལ་དང་། བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་སྤྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། དམིགས་པ་མི་རྟག་ལ་སོགས་པ། །བདེན་པའི་རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་མ་གཏོགས་པར། གཞུང་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུའང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཅན་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན་ནའང་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པའི་སྤྲོས་པ་ཅན་རྣམས་ལ་བདེན་ལན་བྱིན་ནས། རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱས་ནས་དེ་དག་གི་ཁྱད་ཆོས་ཞིབ་མོ་དག་བརྗོད་པས་གཞུང་འོག་མ་ཐམས་ཅད་དུའང་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་ནི། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་བརྗོད་པས་ཆོས་ཅན་ཀྱང་གསལ་བར་གོ་ནུས་པའི་དོན་གྱིས་ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་། མི་སྤོང་བ་ཙམ་མ་གཏོགས་པའི་བརྗོད་ཚུལ་འདི་དག་ལ་དོན་རང་མཚན་ལ་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་འགའ་ཡང་མེད་ཅིང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་དགོས་པ་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་བདེན་པ་བཞི་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་དམིགས་རྣམ་བརྗོད་པའི་སྒྲ་གཉིས་ལས། དྲོད་ཆུང་ངུའི་སྐབས་སུ་ནི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆོས་དང་། ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་གཉིས་ཀ་དངོས་སུ་བསྟན་ལ། ལྷག་མ་བཅུ་གཅིག་གི་སྐབས་སུ་ནི་ཁྱད་ཆོས་དམིགས་རྣམ་བརྗོད་པའི་སྒྲས་ཆོས་ཅན་
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། འདའ་བ་དང་། གོང་འཕོའོ། །
离脱
དང་པོ་ནི། ཞུགས་པ་བསྟན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་དགུ་པ་སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལ་གནས་པའི་བྱང་འཕགས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་འདའ་བ་ལ་དབྱེ་ན། བར་མ་དོ་དང་། སྐྱེས་ནས་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞིར་ཡོད་དོ། །
上流
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། འོག་མིན་འགྲོ་དང་། སྲིད་རྩེར་འགྲོའོ། །
趣入究竟天
དང་པོ་ནི། འདའ་བ་བསྟན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་ཉིད་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། འཕར་བ་དང་། ཕྱེད་དུ་
4-109a
བདེན་པ་བཞི་བསྟན་ཅེས་པ་དང་། འགའ་ཞིག་གིས་དྲོད་ཆུང་ངུའི་སྐབས་སུ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཚིག་ཟིན་དུ་སྨོས་པས་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་མ་རྣམས་ལའང་སྦྱར་དགོས་པ་ལ། མ་སྦྱར་བར་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་དེའི་སྟེང་གི་ཁྱད་ཆོས་བརྗོད་པས་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ཀྱང་དོན་གྱིས་གོ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། བོད་གངས་ཅན་པ་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐབས་སུ་ངེས་འབྱེད་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ནི། དམིགས་པ་མི་རྟག་སོགས་ཚིག་རྐང་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ལ། གཞུང་ཕྱི་མ་རྣམས་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་སྟོན་པའི་གཞུང་ཡིན་པས་འདིར་སེང་གེ་བཟང་པོས་དེའི་དམིགས་རྣམ་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་ནས་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་ཆོས་སུ་སྦྱར་ཏེ། ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བའི་སྒྲས་བརྗོད་དགོས་ཤེས་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་སེང་གེ་བཟང་པོ་རང་ཉིད་ངལ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དགོས་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་འཐད་མི་འཐད་ནི་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོ་ལ་ཚད་མར་འཛིན་མི་འཛིན་ལ་རག་ལས་སོ།

两种词无异义故知有法而答
第一，大师（导师）说，善于言说的人有广说和略说两种方式。对于喜欢广泛表述的人，除了"所缘是无常等，以谛为所依"这一段落外，在后面章节中也应该通过说明具有所缘和行相特征的有法（主词）和差别法（谓词）来详细表述。对这些喜好繁琐表述的人给予了恰当回答后，对于那些遵循理性的人，将所缘和行相的有法置之不理，只详细说明它们的特性，在所有后续章节中也以这种方式表述。因为通过说明差别法也能清楚理解有法，除了是否排除其他特征外，这些表述方式在表达自相实义上没有任何差别，在正确理解的目的上也没有任何特殊差异，这是理性论述中所阐明的。
如此，从表达有法四谛和差别法所缘行相的两种表述中，在小暖相阶段直接显示了有法的法和差别法的有法两者，而在其余十一阶段中，通过表述差别法所缘行相的词语来表明四谛有法。
有人说，由于在小暖相阶段明确提及所缘和行相作为有法，同样应该应用于后面阶段，但没有这样做，而是通过陈述后者的特性，从而使后面阶段的有法也能从意义上理解。
藏地某些学者说，在这段中，顺抉择分的所缘和行相是由"所缘无常等"这三句偈颂所表示的，后面的文字是说明顺抉择分十二种数量的内容，因此狮子贤在此把它们的所缘行相当作有法，然后将后面顺抉择分的功德作为差别法，需要用排除或不排除其他差别的词来表达，这种方式只是狮子贤自己费力而已，没有任何实际目的。这种说法是否合理取决于是否把狮子贤大师视为权威。
离脱
第一，在解释入流后，讲到已断除欲界修所断第九品的解脱道中的菩萨圣者不还果。这种离脱分为四种：中般涅槃、生般涅槃、有行般涅槃和无行般涅槃。
上流
第二，分为前往色究竟天和前往有顶。
趣入究竟天
第一，在解释离脱之后，是不还果前往色究竟天为终点的情况。这又分为：全超、半
;


 ། ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བའི་དོན་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཁྱད་པར་གཞན་ནི་སྤོང་བ་དང་། །མི་སྤོང་བ་དག་དེ་གཉིས་ཀྱི། །བརྡ་ཡི་བྱེ་བྲག་རྟོགས་པ་པོའི། །འདོད་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་གཞི། །ཀུན་ལ་རྫས་དང་དངོས་བརྗོད་པའི། །སྒྲ་ཡི་ཁྱད་པར་འདི་ཉིད་དེ། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་བརྗོད་བྱ་ལ། །ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་ལ། དེའི་དོན་ནི། འདི་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱོར་བ་དེ་འདི་སྐབས་སུ་བཟུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་འདིར་བཟུང་བའི་ཆོས་དེ་རྟོག་པས་རྟེན་ཆོས་སུ་བཟུང་བའི་ཆོས་སུ་བྱེད་པ་དེ་བརྗོད་པའི་སྒྲ་
4-109b
དེ་ལ་ཆོས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཞེས་ཟེར་ལ། དེ་ལའང་ཆོས་རྐྱང་པ་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དང་། ཆོས་ཅན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་གཉིས་ལས། ཆོས་རྐྱང་པ་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ཅན་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་བརྗོད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་སྒྲ་མི་རྟག་ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ཅན་བརྗོད་པ་ལ་དེ་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ཀྱང་སྔ་མ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་གཞིར་བཟུང་བ་ཞིག་ལ་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་ལའང་ཆོས་ཅན་རྐྱང་པ་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དང་། ཆོས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཅན་བརྗོད་པའི་སྒྲ་གཉིས་ལས། སྔ་མ་ནི་སྒྲ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཕྱི་མ་ནི་མི་རྟག་པའི་སྒྲ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་གཞན་གྱི་དོན་ཡང་། ཁྱད་པར་ནི་དེའི་ཆོས་ཡིན་ལ། གཞན་ནི་དེ་ལྡན་པའི་གཞི་སྟེ། ཁྱད་ཆོས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་སེལ་ངོར་ཐ་དད་པ་ཞིག་ལ་གཞན་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བའི་དོན་ནི་ཆོས་བརྗོད་ཀྱི་སྒྲས་ཆོས་གཞན་རྟེན་པ་སྤོང་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཅན་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དེས་ཆོས་གཞན་བརྟེན་པ་མི་སྤོང་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་པ་ནི་སྤྱི་ཙམ་ནས་ཡིན་ཀྱང་། ཆོས་བརྗོད་ཀྱི་སྒྲས་ཆོས་གཞན་རྟེན་པ་མི་སྤོང་བའང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་གཞི་མཚོན་ནུས་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །སྤྱི་ལྡོག་ནས་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བར་བརྗོད་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་དཔེར་མཚོན་ན། མི་རྟག་ཅེས་བརྗོད་པ་དེས་ཆོས་གཞན་རྟེན་པ་སྤོང་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གཞན་གྱི་གཞི་མར་མ་གྱུར་པ་ཆོས་དངོས་སུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེས་ཆོས་གཞན་བརྟེན་པ་མི་སྤོང་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གཞན་གྱི་གཞིར་གྱུར་པ་དེ་ཆོས་ཅན་དུ་དངོས་སུ་བརྗོད་པའི་
4-110a
ཕྱིར་རོ། །འགའ་ཞིག་གིས་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བའི་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་རྩོད་པའི་ལན་འདེབས་པར་མཛད་པ་ལ་ལུང་གི་སྒོ་ནས་ལན་འདེབས་པར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་རིགས་པའི་ལན་འདེབས་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའང་རྣམ་དབྱེ་ལ་མི་མཁས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་མི་འཐད་དོ།

排除与不排除其他特征的意思是：如所说："排除其他特征，以及不排除，这两者的名相差别，是随顺了解者意愿的基础。在一切情况下，这只是实体和事物表述的语言差别。因此，它们在所诠义上没有任何差别。"其意思是：这里所说的"法"不是指应用于一切所知的"法"这个词，而是指在此处所取的法，被分别心取为所依法时，表达这种法的词语被称为"法表述的语言"。这又分为单纯表述法的语言和被有法限定的法表述语言两种。单纯表述法的语言如说"无常"。被有法限定的法表述语言如说"声音无常"。
关于有法表述，在这种情况下的有法也如前所述，必须是被分别心取为法之所依的基础。这样的有法也分为单纯表述有法的语言和被法限定的有法表述语言两种。前者如说"声音"，后者如说"无常的声音"。
法和有法的含义就是这样。"其他特征"的含义是：特征是它的法，"其他"是具有该特征的基础，即从差别法中分离出来在遮遣方面有差别的法称为"其他"。
"排除"和"不排除"的含义是：法表述的语言表明排除其他所依法，而有法表述的语言表明不排除其他所依法，这只是一般情况，但法表述的语言也有不排除其他所依法的情况，例如能够表示差别法的差别所依的表述。从总体角度来看排除和不排除表述方式的区别，举例说明：说"无常"表明排除其他所依法，因为直接表述法而不作为其他法的基础。说"声音"表明不排除其他所依法，因为直接表述有法，作为其他法的基础。
有人说，导师通过排除和不排除其他特征的方式来回答争论，这是从经典角度回答；而通过"从一方面来说"等方式，则是从理性角度回答。这种说法不合理，是不精通辨别的联想。


 །
义力知有法而答
གཉིས་པ་ནི། ལན་འདེབས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བསྡེབས་པའི་ངོར་དམིགས་རྣམ་ལྷག་མ་སྟོན་པའི་གཞུང་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་བཞི་པོའི་དྲོད་ཆུང་ངུའི་སྐབས་སུ་གཞན་རྣམས་ལས་ཐ་དད་པར་བརྗོད་ཀྱང་ལྷག་མ་གཞན་རྣམས་ལ་བདེན་བཞི་མི་རྟོགས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། དྲོད་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་འཆད་པ་ན་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པའི་ཚིག་གིས་དྲོད་འབྲིང་གི་དམིགས་པ་དང་སྦྱོར་བར་ལྡན་པ་དག་ལ་འདི་སྐད་དུ་དེ་ཁོ་ནར་བསྒྲུབ་པ་དང་། དགག་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སྦྱོར་བར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་རྣམ་ལྷག་མ་རྣམས་ལའང་སྦྱར་དགོས་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། དེར་མ་ཟད་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་སྟེ་བདེན་པ་བཞིར་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ནོ། །
གསུམ་པ་ནི། དམིགས་རྣམ་འོག་མ་དག་ལའང་སྔ་མ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
说具法能所取分别
གཉིས་པ་མཚུངས་ལྡན་རྟོག་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། མདོའི་འབྲེལ་བཙལ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་པའི་མདོར།
4-110b
རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་བཤད་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སློབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཤཱ་རིའི་བུས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བསླབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་གང་དང་གང་ལ་བསླབ་པ་ལགས་ཞེས་དྲིས་པའོ། །དྲིས་པ་དང་ལན་གྱི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་པར་མཛད་པ་དེ་ནི་དེའི་འབྲེལ་ལོ། ། འདི་སྐབས་ཀྱི་རྟོག་པ་ནི་བློས་རང་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་གང་ཞིག །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་འཛིན་རྟོག་གི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དེ་འདི་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྟོག་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་དེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པས། ཉན་རང་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གོ་ཆོད་པོ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་པར། །མྱ་ངན་འདས་པ་མི་ཐོབ་སྟེ། །འོད་དང་འོད་ཟེར་སྤངས་ནས་ནི། །ཉི་མ་ལྟ་བར་མི་ནུས་བཞིན། །ཞེས་སོ། ། སྤྱིར་བཏང་ནས་རྣམ་རྟོག་ངོས་འཛིན་པ་ན། དབུས་མཐའ་ལས། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །ཞེས་འབྱུང་བས། ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་ལ་རྟོག་པར་བཞག་པ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་བ་དག །དོན་རགས་པ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ལ་རྣམ་རྟོག་ཏུ་བཞག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རྟོག་དང་དཔྱོད་པ་རྩིང་ཞིབ་ཉིད། །ཅེས་པས་རྩིང་བའི་རྣམ་པས་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་རྟོག་པར་བཤད་པ་ནི་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་རིགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ངེས་ལས། རྟོག་པ་ནི་བརྗོད་པ་དང་འདྲེར་རུང་བ་སྣང་
4-111a
བའི་ཤེས་པ་དེ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་བརྗོད་བྱ་ནི་དོན་སྤྱི་ལ་དང་། རྗོད་བྱེད་ནི་སྒྲ་སྤྱི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་རྟོག་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་དཔྱོད་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ལས་འབྲས་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་ནི་ཇི་སྙེད་པ་དཔྱོད་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་དེའོ། །དེ་ལའང་དང་པོར་ཇི་ལྟ་བ་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་གེགས་གྱུར་གྱི་རྟོག་པ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། ཇི་སྙེད་པ་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་གེགས་གྱུར་གྱི་རྟོག་པ་ནི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

义力知有法而答
第二，从回答方式的一个角度来看，虽然在《现观庄严论》偈颂安排上，在说明剩余所缘和行相的文中，把四谛之小暖相阶段与其他阶段表述方式不同，但这并不意味着其余阶段不了解四谛的过失。因为在解释小暖相的形态时，通过否定执着等的词语，与中等暖相的所缘相联系，说"因为远离真实的成立和否定"，这表明了与色等四谛相联系，同样也应知道这适用于其余所缘和行相。不仅如此，加行道只是缘取属于苦等四谛的对象和形态，这是它的本质。
第三，关于所缘和行相，后面部分也应如前面所述那样理解。
说具法能所取分别
第二，详细解释相应分别有两部分：总义和文义。
首先，寻求经典的关联，在《无分别三昧经》中，当须菩提向舍利弗解释无分别时，世尊对须菩提说"善哉"等语，"舍利弗，如是，菩萨大士以一切不可得的方式学习。"舍利弗问道："世尊，如是学习的菩萨大士在何法中学习？"通过问答方式确立，这是其关联。
本段中的分别是指：心识对自境执取为相，且是对一切智的障碍、执着分别的散乱，这就是本段所说的分别。这种所知障的分别本性也存在于声闻和独觉的相续中，因此声闻缘觉没有获得彻底的涅槃，如所说："因此未获佛果，不能得涅槃，如舍弃光和光芒，不能见太阳。"
一般而言，对分别的认定，《辨中边论》说："非真实遍计，是三界心心所。"据此，将三界所摄的心和心所立为分别。阿毗达磨师们认为以粗显义为对象就是分别，如所说："寻和伺即粗细性。"以粗显相为寻并说它就是分别，这与吉祥法称的理论也不矛盾。《决定量论》中说："分别是现为与言说相混的认识。"如此，所诠是义总，能诠是声总。
因此，对获得一切智的障碍性分别有两种：障碍直接见到真实的分别是观察真如的障碍，障碍业果的分别是观察尽所有的障碍。其中，首先，作为观察真如障碍的分别只在入定状态中断除，而作为观察尽所有障碍的分别则由后得智慧断除。
;


 །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ན་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དང་། བཏགས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། བདེན་འཛིན་དང་དོན་གཅིག་ལ། དེ་ལའང་གཉིས་ཏེ། གཟུང་བ་ལ་དང་འཛིན་པ་ལའོ། །དང་པོ་ལའང་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཆོས་དང་། རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་ལའོ། །རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་ལའང་ཐེག་ཆེན་དང་། ཐེག་དམན་གྱི་རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་ལས། གང་ཞིག་གཟུང་བྱའི་ཡུལ་སྐྱོན་ཅན་དུ་མཐོང་ཞིང་དེར་ཞེན་པའི་བློ་བཟློག་པ་གཟུང་རྟོག་དང་། གང་ཞིག་གཟུང་བྱའི་ཡུལ་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་མཐོང་ཞིང་དེར་ཞེན་པའི་བློ་འཇུག་པ་གཟུང་རྟོག་སྟེ་དེ་ལྟར་དུ་འབྱེད་ལ། འཛིན་པ་ལའང་གཉིས་ཏེ། ཆོས་དང་། གང་ཟག་གོ། དང་པོ་ནི། ཤེས་བྱ་རྣམས་དང་ཤེས་པ་དེའོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་ཟག་ཏུ་གདགས་གཞི་དང་དེར་བཏགས་པའི་ཆའོ། །འདི་སྐབས་ཀྱི་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་ལ་དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་རྫས་ཡོད་དུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་རྫས་རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཞིག་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་
4-111b
པ་ནི། དེ་ལ་བདེན་འཛིན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་ཀྱང་དོན་དེ་ལ་ཞེན་པའི་བཏགས་པ་བའི་བློ་ཞིག་གོ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་བློ་དེའི་ཡུལ་ལའང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཞེན་པའོ། །དང་པོ་ལའང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་། རྣམ་བྱང་གི་ཆ་གཉིས་སོ། །རྣམ་བྱང་ལའང་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་གཉིས་སོ། །གཉིས་པ་ལའང་གང་ཟག་ལ་དང་། ཆོས་ལའོ། །ཆོས་ལའང་གཉིས་ཏེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གདགས་གཞི་སེམས་སེམས་བྱུང་། འཕགས་པའི་གདགས་གཞི་མཉམ་རྗེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལྟར་འཛིན་རྟོག་གཉིས་ལ་དབྱེ་བ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟ་བུ་གཟུང་རྟོག་གཉིས་ལའང་སྦྱར་བ་ནི་བཙན་ཁ་བོ་ཆེ་ནས་བརྒྱུད་པའི་བྱམས་ཆོས་ཀྱི་སྒོམ་རིམ་རྣམས་སུ་གསལ་བར་བྲིས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས། བྱང་ཕྱོགས་འདིར་ཕྱི་མའི་དུས་ཀྱི་ཆེན་པོ་འགའ་ཞིག་གིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ཁོ་ནས་རྙེད་པ་ཡིན་ཅེས་པ་དང་། དེ་ལྟར་རྙེད་པ་དེའང་དབུ་མའི་གཞུང་ལུགས་འཆད་པའི་བབས་ལ་དེ་ལྟར་མི་འཆད་ཀ་མེད་ཡིན་ཅེས་དང་། དེ་ལྟའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའང་རྒྱན་རྩ་འགྲེལ་ལས་མ་བཤད་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དབྱེ་བ་བཤད་པས་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པའི་འཛིན་སྟངས་དོན་དང་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་གནས་མི་གནས་ལ་རྩོད་པ་བྱེད་པ་ནི་དོན་འདི་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྩོད་པའི་འཁྲུལ་གཞི་ཡང་། ཉི་ཁྲི་སྣང་བ་ལས། སྔོན་པོ་ལ་རྟོག་པ་གཟུང་རྟོག་ཡིན་ལ་འཛིན་རྟོག་མ་ཡིན་པའི་མུ་དང་། སྔོ་འཇལ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་རྟོག་པ་འཛིན་རྟོག་ཡིན་ལ་གཟུང་རྟོག་མ་ཡིན་པའི་མུ། ཞེས་སོགས་མུ་བཞིར་བཤད་ལ། དེ་ལྟར་བཤད་པ་ལ་བོད་པའི་སློབ་དཔོན་ལ་ལས་ནི་ཡུལ་གཅིག་ལ་མི་བལྟོས་པར་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་མུ་དེ་
4-112a
ལྟར་བརྩི་ཞིང་། འཇོག་ན་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་ཡང་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་ལ་རྟོག་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མངོན་སུམ་ཡིན་པས་ཚད་མ་ཕུང་གསུམ་པ་སྲིད་པ་སོགས་ཧ་ཅང་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲ་ལ། སྐྱོན་དེའང་སློབ་དཔོན་འཕགས་གྲོལ་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ལྟར་མུ་བཞིར་བཤད་པའང་རིག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་ལེགས་པར་དཔྱད་པས་ཧ་ཅང་ཐལ་ཆེས་པར་འགྱུར་མི་འགྱུར་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྤྱི་ཙམ་ནས་ཆོས་མངོན་པར་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ལ་མུ་བཞིར་བཤད་པ་དེ་འདིར་དྲངས་པ་ཡིན་པས་སློབ་དཔོན་ལ་ནོངས་པ་མེད་དོ།

如此时，有实执分别和假执分别两种。第一种与真执是同义，它又分两种：对所取和对能取。第一种又分两种：对杂染法和对清净法。对清净法又分大乘和小乘清净两种。其中，见所取境为有过失且执著的心为所取分别，见所取境为有功德且趣入执著的心为所取分别，就这样分类。对能取也分两种：法和补特伽罗。第一种是诸所知和那些能知。第二种是补特伽罗的假立基础和被假立的方面。这段中的实执分别生起时，依靠如此分别的因——执实有的分别而生起的持取方式，其对象是能自立的实体。
第二，虽然已断除真实执着的增益，但仍对该义有执著的假立心识。如是，该心识的对象也仅是对所取和能取的假立执著。第一种又分杂染和清净两方面。清净又因大小乘的区别而分两种。第二种又分为对补特伽罗和对法。对法又分两种：凡夫的假立基础心心所，圣者的假立基础等持智慧和后得智慧。
如刚才解释的能取分别的两种分类，也同样应用于所取分别的两种分类，这在从宗喀巴大师传承的慈氏法修持次第中有清晰记载，但北方这里有些后世大师声称仅凭智慧之力而发现，并说解释中观论典时不得不这样讲解，同时声称这种分类方式在《庄严论》根本和注释中未说明也无过失。
对这种分类进行解释后，对能取所取分别的持取方式是否与义相符而争论，是由于未理解这一义理的过失。
这种争论的混淆根源是，《二万颂光明疏》中说：对青色的分别是所取分别而非能取分别的边际，对了知青色的刹那分别是能取分别而非所取分别的边际，等等解释了四种边际。对于这种解释，藏地某些大师不依赖于同一对象，而是从不同对象的角度计算这些边际，并主张如果这样安立，则会导致推理量也是对外境的分别而在自体上是现量，从而有第三类量的过失等太过遍的过失。这种过失不适用于圣解脱师，因为大师那样说明四边际并非依据理性推论是否太过遍，而只是从总体上引用阿毗达磨中对能取所取分别的四边际说法，因此大师没有错误。


 ། གཞན་ཡང་ཉི་ཁྲི་སྣང་བ་རྩོམ་པ་པོའི་འཕགས་གྲོལ་དེ་འཕགས་པ་གྲོལ་སྡེ་མིན་པར་སྣང་ཞེས་སྨྲ་བ་སོགས་ནི་བློའི་ར་བ་ལས་བརྒལ་བའི་གཏམ་ཡིན་ཏེ། བསམ་ཡས་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ་མཁན་པོ་རྣམ་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་འཕགས་གྲོལ་གྱི་སློབ་བརྒྱུད་བར་མ་ཆད་དུ་བྱོན་ཏེ། དེ་དག་གིས་འཕགས་གྲོལ་གྱིས་མཛད་པའི་ཉི་ཁྲི་སྣང་བ་ཞེས་ཉི་ཟླ་ལྟར་གྲགས་པས་འཁྲུལ་བའི་གཞི་ཡེ་མེད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་དང་ཉན་རང་འཕགས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་མཚན་གྱིས་བདེན་པ་བ་ཁོ་ནར་རྟོག་ཅིང་། དེ་ལས་གཞན་དུ་རྟོག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉན་རང་འཕགས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ནའང་བདེན་འཛིན་གྱི་བློ་མི་ལྡོག་པས་སོ། །ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་མཉམ་རྗེས་གཉི་གར་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། བདེན་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་བར་མ་ཆད་པའི་རྒྱུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ནི་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་ལམ་གྱི་མཉམ་རྗེས་གཉིས་ཀ་ན་མོས་པ་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མངོན་གྱུར་དུ་ཡོད་ལ། མ་དག་ས་བདུན་
4-112b
གྱི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་སྲིད་ཅིང་། དག་པའི་སར་ནི་རྟོག་པ་མངོན་གྱུར་པ་གང་ཡང་མེད་དེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུའང་། ཡིད་དང་འཛིན་དང་རྣམ་པར་རྟོག །གྱུར་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀའི་འཕགས་པ་ལའང་གང་ཟག་ལ་དམིགས་པའི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་མངོན་གྱུར་པ་སྲིད་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཀྱང་། འཕགས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་གང་ཟག་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། བརྡར་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཛིན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་རྟོག་དེ་ལས་ཐོག་མར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྟོག་པས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དེ་འགོག་པར་བྱེད་དགོས་ཤིང་།དེའི་འོག་ཏུ་བཏགས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་བཤད་ནས། རྫས་བཏགས་ཀྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་དེ་དག་རིམ་པ་དེ་དག་གིས་བཀག་ནས་སྦྱོར་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ན། དྲོད་ཀྱི་མཉམ་བཞག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། རྩེ་མོའི་མཉམ་གཞག་ཏུ་རྣམ་བྱང་གི་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རྫས་སུ་འཛིན་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། ཆོས་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་སུ་བཏགས་པར་འཛིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཚུལ་ལ་གསལ་སྣང་གོམས་པ་དང་། མཆེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ན་ངེས་འབྱེད་དང་པོ་ལ་རྟོག་པ་གསུམ་དང་། གཉིས་པ་ལ་རྟོག་པ་གཉིས་དང་། གསུམ་པ་ལ་རྟོག་པ་གཅིག །བཞི་པ་ལ་རྟོག་པ་གཅིག་པོ་དེའང་མཉམ་པར་
4-113a
བཞག་པ་ན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ན་སྦྱོར་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡན་ཚུལ་དང་། དེ་དག་སྤང་བའི་ཚུལ་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི་འཕགས་སེང་གི་དགོངས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། དེང་སང་འདི་ན་ལ་ལ་དག་སྒྲུབ་རྟོག་སྤང་བྱར་ལྡན་པ་དང་དགག་རྟོག་ངོ་བོར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གཞག་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་ལ་མཐའ་མ་ཆོད་པར་འཁྲུལ་བའི་གཏམ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ལ་ཤཱནྟི་པ་དང་ཨ་བྷྱས། དྲོད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཟུང་རྟོག་དགུ་སྲབ་མོར་བྱས་ཤིང་མ་སྤངས་པ་ན་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། རྩེ་མོས་རྣམ་བྱང་གཟུང་རྟོག་དགུ་སྲབ་མོར་བྱས་ཤིང་མ་སྤངས་པ་ན་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། རྟོག་པ་སྔ་མ་དགུ་སྤོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་གིས་རིམ་པ་བཞིན་འཛིན་རྟོག་གཉིས་སྲབ་མོར་བྱས་ཤིང་མ་སྤངས་པར་ལྡན། རྣམ་བྱང་གཟུང་རྟོག་སྤང་ཞེས་བཞེད་དོ།

此外，有人声称《二万颂光明疏》的作者圣解脱不是圣者解脱军，这种说法是超出理智范畴的言论。因为在桑耶王朝时期，堪布毗卢遮那等圣解脱的学统传承不间断地到来，他们称圣解脱所著的为《二万颂光明疏》，如日月般著名，所以完全没有混淆的根据。
这种实执分别存在于凡夫相续和声闻缘觉圣者的后得位中。凡夫只是将一切事物执为自相真实存在，不作其他分别；而在声闻缘觉圣者的后得位中，真执的心也不会转变。大乘圣者的等持和后得两位中都不会生起实执分别，因为他们具有不间断的现证无实相续流。
假执分别在大乘加行道的等持和后得两位中都以胜解作意的方式显现存在，在不清净七地的后得位中，以真实性作意的方式可能显现假执分别，而在清净地则没有任何显现的分别，因为已获得无分别智的自在力。如经中说："由于意、执和分别已转变，故无分别。"
在大小二乘的圣者中，也可能有显现的缘取补特伽罗的假执分别，其原因是在圣者的后得位中，有"这些一切补特伽罗如幻、如梦、仅是名言假立"的执持。
对于这类分别，首先需要遣除俱生分别以持取方式为对象的实执分别，然后解释遣除假执分别的理论，按这样的次第遮除实执和假执的所取能取分别。在加行道的阶段修习时，在暖相等持中观修杂染所取无自性，在顶位等持中观修清净所取无自性，在忍位观修实执无自性，在法胜位观修假执无自性的方式上，以清晰显现、增长方式入定。如此，第一顺抉择分具有三种分别，第二具有两种分别，第三具有一种分别，第四中那一种分别也在入定时断除。这样解释加行道分别存在的方式和断除方式，是对圣解脱和狮子贤意趣的无误阐释。
如今在这里，有些人说"成立分别是所断、否定分别是本性具有"等安立，这是对前述义理未能确定而传播的错误说法。
关于此义，寂静论师和阿毗耶认为：暖位使杂染所取分别九种变薄而未断除时与它们相应，顶位使清净所取分别九种变薄而未断除时与它们相应，同时断除前九种分别。同样地，忍位和法胜位各自使两种能取分别变薄而未断除，同时断除清净所取分别。


 །སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་རྟོག་པ་བཞི་པོ་འདི་ལ་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པ་གཉིས་ཀའི་སྤང་བྱའི་ཆ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་གིས་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོག་འདི་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཁོ་ནའི་རྟོག་པའི་ཆ་ཡིན་གྱི། སྒོམ་ལམ་གྱི་རྟོག་པའི་ཆ་ནི་སྐབས་འདིར་མི་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ་གཞུང་གི་དོན་ལ། མཚམས་སྦྱར། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དོན་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཡང་དོན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྨོས་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། གཟུང་རྟོག་དང་། འཛིན་རྟོག་གོ།
所取分别
དང་པོ་ལ་རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། གཞི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་མ་དག་
4-113b
པ་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་རིམ་པ་ལྟར་ལྡོག་པ་དང་འཇུག་པའི་གཟུང་བར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས། དེ་རེ་རེ་ལའང་རྨོངས་པ་སྟེ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་གཉིས་པོ་དེ་ནི་སོ་སོར་རྣམ་པ་དགུ་དགུར་དབྱེ་བར་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་ནས་སོ། །
གཉིས་པ་དེ་འགྲེལ་བ་ལ་གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་རྩ་བའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིའི་རྟེན་ཅན་གྱི་གཟུང་རྟོག་དང་། གཉེན་པོའི་རྟེན་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་རྟོག་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཡན་ལག་གིས་དབྱེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མ་རིག་པ་སོགས་དགུ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་དགུའོ། །
能取分别
གཉིས་པ་འཛིན་རྟོག་ལའང་། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་དང་། སྐྱེས་བུ་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱིས་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད་དེ། གཉིས་པོ་དེ་རེ་རེ་ལའང་རང་དབང་ཅན་གྱི་བདག་ལ་སོགས་ལ་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དགུ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་ལ་དམིགས་པའི་རྟེན་ཅན་དགུ་ལས་སྔ་མ་དེ་བཞིན་དུ་དགུ་ཚན་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀོད་པར་མཛད་དོ། ། འགའ་ཞིག་འདི་སྐབས་སུ་རྫས་དང་བཏགས་པའི་རྟེན་ཅན་གྱིས་གཅིག་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། ཚིག་རྐང་ཕྱི་མས་ནི་ཡུལ་ཅན་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་གློ་བུར་བའི་བཤད་པ་ཡིན་པས་ཡིད་རྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འགའ་ཞིག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྫས་ཡོད་དུ་ཞེན་པའི་རྟོག་པ་དང་། བཏགས་ཡོད་དུ་ཞེན་པའི་རྟོག་པ་ཞེས་སྦྱར་ན་ཚིག་གི་ནུས་པ་ཆེ་བ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་རྫས་
4-114a
ཡོད་དང་སྐྱེས་བུ་བཏགས་ཡོད་ཅེས་སྦྱར་བ་ལ་ནི་ཚིག་གི་ནུས་པ་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པ་གཉིས་ཡོད་པས། འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྩ་བའི་དབྱེ་བའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ལ། དེ་ཡན་ལག་གིས་དབྱེ་ན། བདག་རང་དབང་ཅན་སོགས་ལ་དམིགས་པ་དགུ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱེ་ན་སོ་སོར་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དགུ་དགུའོ། །
གསུམ་པ་རྒྱས་བཤད་ལ་གཉིས། མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། དོན་དངོས་སོ། །
དང་པོ་ནི། དགུ་ཚན་བཞི་ཡོད་པ་དེ་ལ་གོང་དུ་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་ནི་འོག་ཏུ་འཆད་པ་འདི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་དོན་དངོས་ལ་བཞི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཟུང་རྟོག །རྣམ་བྱང་གཟུང་རྟོག །རྫས་འཛིན་རྟོག་པ། བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་རྒྱས་བཤད་དོ། །
杂染所分别
དང་པོ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིའི་རྟེན་ཅན་དགུ་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ། མདོ་ལས། ཆོས་འདི་དག་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།

此处所示四种分别都具有见所断和修所断两方面的成分。有些人则认为，由于在加行道结束后就会生起见道，所以这些只是见所断分别的部分，而修道的分别部分在此处不包括在内。
第二，经文的意义分为：引述、略说、广说和总结。
首先，为了明确解释具有四种分别的方式，作者插入了间隔偈颂。
第二分两部分：所取分别和能取分别。
所取分别
第一部分包括根本和注释两部分。
首先，以杂染不净基和它的对治清净为所依，依照次第退出和趣入的所取分别有两种。这两种中的每一种又因无明等和蕴界处等的差别而各自分为九种，如此所说。
第二，对此的解释是：所取分别的根本分类有两种：依杂染基的所取分别和依对治的所取分别。其中，杂染的分支分类，有杂染的无明等九种；清净的蕴等差别九种。
能取分别
第二，能取分别也有根本和注释两部分。
首先，依实有补特伽罗和假立士夫为所依的能取分别也有两种。这两种中每一种又各有九种：缘自在我等本性的九种和缘蕴等所依的九种，如前所述有两个九组。有些人在这段中解释实有和假立所依为一个认知对象，后两句解释为认知主体，这是突然出现的解释，不可信赖。此外，有人认为，将"对一切有情执为实有的分别"和"执为假有的分别"这样连接意义更强，而将"实有补特伽罗"和"假有士夫"这样连接，意义则较弱。
第二，由于缘实有补特伽罗和缘假立士夫有两种，所以能取分别的根本分类也有两种。按支分来分，缘自在我等的九种，以及缘蕴等的九种，如此各有九种。
第三，广说分两部分：引述和正文。
首先，关于这四组九种，上面略说的主题内容就是下面所解释的这些。
其次，正文分四部分：杂染所取分别、清净所取分别、实执分别和假执分别的广说。
杂染所分别
第一，依杂染基的九种是无明，如经中所说："这些法并非如凡夫所执着的那样存在。"
;


 །མ་རིག་པ་དེས་བསྐྱེད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལའང་གཟུང་བར་རྟོག་པ་སྟེ། མདོར། གཟུགས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །མིང་གཞིའི་ཕུང་པོ་དང་གཟུགས་ཕུང་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་རྟོག་པ་སྟེ། མདོར། དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་བཏགས་ནས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་ཏོ། །ཞེས་སོ། །རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་པར་རྟོག་པ་དང་སྟེ། མདོར། ཆོས་རྣམས་ལ་
4-114b
མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་ནི་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་དག་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དོར་བྱ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་བླང་བྱར་མི་ཤེས་པར་རྟོག་པ་དང་སྟེ། མདོར། གཟུགས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ་ཞེས་མི་ཤེས་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་མི་ཤེས་མི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཟག་མེད་ལ་མི་གནས་པར་རྟོག་པ་དང་སྟེ། མདོར། དེ་དག་ནི་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་བཤད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་དམིགས་པ་རྟོག་པ་དང་སྟེ། མདོར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་མི་དམིགས་ཤིང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །བདག་དང་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་སྲོག་གསོ་བ་བཞི། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཤེད་ཅན་ཤེད་ལས་སྐྱེས་བཞི། བྱེད་པ་པོ་ཚོར་བ་པོ་ཤེས་པ་པོ་མཐོང་བ་པོ་བཞི་སྟེ། བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་བཅུ་གཉིས་ལ་རྟོག་པ་དང་སྟེ། མདོར། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། བདག་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་མི་དམིགས་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་བསྐྱེད་པ་དང་ལ་སོགས་པས་མཐོ་རིས་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ། །དང་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། ། སྐབས་འདིར་མ་རིག་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པས་གཟུང་རྟོག་ཏུ་བཤད་པ་མི་འཐད་དོ་སྙམ་ནའང་། མ་རིག་པ་རང་གི་གཟུང་ཡུལ་ལ་བལྟོས་ན་མ་རིག་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པ་བདེན་ཀྱང་། རང་གཟུང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་འཛིན་པ་ལ་བལྟོས་ཏེ་མ་རིག་པ་གཟུང་བ་ཡིན་པས། གཟུང་བར་རྟོག་པ་མི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བོད་སྔ་མའི་སློབ་དཔོན་དག་གསུང་ངོ་། །གཟུང་རྟོག་དང་པོ་འཆད་
4-115a
པའི་སྐབས་འདིར། ཉི་སྣང་དུ་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཙམ་སྨོས་པ་ནི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བོད་སྔ་མ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་རྟོག་པ་གཉིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཟུང་རྟོག་ཡིན་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་ཙམ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་མོད། ཁོ་བོས་ནི་དེ་ལྟར་འཐད་པར་མ་མཐོང་སྟེ། དེ་གཉིས་པོ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་རྨོངས་པར་བྱས་པའི་གཞིའི་རྟེན་ཅན་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཀྱང་། དེའི་ཙམ་སྒྲས་དམིགས་ཡུལ་དག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཆ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཟུང་རྟོག་མ་ཡིན་པར་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། ། འགའ་ཞིག་གིས་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགུ་བཞི་བཞི་དགུ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་པོ་འདི་མདོ་དང་མི་འགྲིགས་པས་ཚོད་དཔགས་སུ་འདུག་ཅེས་སྨྲ་བར་བྱེད་ཀྱང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཇི་ལྟར་གྲངས་སུ་གཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མདོ་དང་མི་འགྲིགས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། བཤད་མ་ཐག་ཏུ་མདོ་སྦྱར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་རྣམས་ལའང་མདོ་དང་སྦྱར་བའི་བཤད་པ་ཞིབ་ཏུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཡི་གེས་འཇིགས་པས་སྤྲོས་པ་ཆོག་གོ།

由无明产生的色等五蕴，也成为所取分别。如经中说："色内空性乃至无性自性空性，皆不存在。"对名蕴和色蕴执着为我与我所的分别，如经中说："他们对如实不存在的法执着，而执著名与色。"执着于常断二边的分别，如经中说："对诸法的执着就是执著于两个边际。"不知杂染为应舍、清净为应取的分别，如经中说："不知不见色是杂染，同样不知不见色是清净。"分别无漏圣道为不住，如经中说："他们是不住的。怎样不住呢？不住于布施波罗蜜多"直至解释到智慧。缘颠倒的分别，如经中说："不缘智慧波罗蜜多，也不正确了见。"分别我等有情、命者、养育者四种，士夫、补特伽罗、意生、意所生四种，作者、受者、知者、见者四种，共十二种作业士夫的分别，如经中说："因为极为清净，故不缘我"直至"不缘一切相智。"分别能生清净法等获得善趣的有漏所取诸分别。"等"字是语助词。
关于此处，若认为无明是能取，故不应说为所取分别，藏地早期诸师则说：虽然无明对其所取境来说确实是能取，但对于把它作为所取境的能取来说，无明也是所取，因此将它称为所取分别并不矛盾。
在解释第一所取分别的这段中，《光明论》中说："依仅仅的事物"，"仅仅"一词是为了排除特殊性。关于这点，早期藏地学者们说这是为了排除"分别所缘"和"分别生起清净"这两种杂染所取分别，然而我认为这种理解不合理。因为虽然这两者与杂染基所依相关，但其中"仅仅"一词是排除所缘对象的清净方面不是杂染所取分别。
有些人说狮子贤大师所讲的能取所取分别九、四、四、九共三十六种与经典不符，这是臆测之言。但大师所归纳的数目与经典并无不符之过，因为刚才已经解释并引用经文，而对后面的内容也有详细的与经典对应的解释，只是因为怕文字太多而不再繁述。
;



解脱所分别
གཉིས་པ་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྟེན་ཅན་གྱི་གཟུང་རྟོག་དགུ་ནི། རྣམ་བྱང་གི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་རྣམ་བྱང་གི་གཟུང་བར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་བྱང་སྐྱེ་བའི་སྒོ་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དེའི་རྒྱུ་རིགས་དང་། དེ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་དོན་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་དང་། སྒོམ་པའི་ལམ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་གཟུང་བར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ། །དང་ཞེས་པ་ཚིག་ཕྲད་དོ། །
事能取分别
གསུམ་པ་ནི། གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་འཛིན་རྟོག་དགུ་ནི། བདག་རང་དབང་ཅན་དུ་འཛིན་པ་དང་།
4-115b
ཟླ་བོ་མེད་པའི་གཅིག་པུར་འཛིན་པ་དང་། བདག་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུར་འཛིན་པ་དང་། བདག་ལྟ་བ་པོ་དང་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པ་པོའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་དུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འཛིན་པ་དང་། བདག་མཐོང་ལམ་གྱི་རྟེན་དུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་སྒོམ་ལམ་གྱི་རྟེན་དུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་རང་གཞན་གྱི་དོན་བྱས་ཟིན་པ་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་རྟེན་ལ་འཛིན་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ། །དང་ཞེས་པ་ཚིག་ཕྲད་དོ། །
广说施设分别
བཞི་པ་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་རྒྱས་བཤད་ནི། སྐྱེས་བུ་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་འཛིན་རྟོག་དགུ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མི་རྟག་པར་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་བཏགས་པ་བ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱང་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། དད་སོགས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་སོ་བདུན་པོ་ཡང་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྒོ་གསུམ་ཡང་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའང་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དང་སྟོབས་སོགས་མི་སློབ་པའི་ལམ་ཡང་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་སྟེའོ། །
བཞི་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་པོ་གྲངས་བཞིན་དུ་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གྲངས་བཞིན་དུ་ལྡན་པའི་གོ་དོན་ཀྱང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་གོ་དོན་ཡིན་ལ། དེའི་དོན་ཀྱང་དེང་སང་བོད་རྣམས་ཀྱིས་དགག་རྟོག་གི་ངོ་བོར་ལྡན་ཙམ་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་དེར་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་གི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེའི་སྤང་བྱ་གང་
4-116a
ཡིན་དེ་དེར་གྲངས་སུ་ལྡན་ཅེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་གྲངས་སུ་མཚུངས་པར་ལྡན་ཀྱང་དེ་དེར་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པའི་མཚུངས་ལྡན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
说遍取增上缘
གསུམ་པ་ཡོངས་འཛིན་དགེ་བཤེས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། རྒྱན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལུས་ཀྱི་སྡེབ་སྦྱོར་དང་མཐུན་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་མདོར་བསྟན་དུ་སྔར་གསུངས་ན་ཡང་། སྐབས་འདིར་ངེས་འབྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་ལེགས་པར་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན། ཡོངས་འཛིན་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་རྒྱུད་ལ་མི་འབྱུང་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཁྱད་པར་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྟོག་པ་བཤད་པའི་མཇུག་ཐོག་ཏུ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་སྨོས་པར་མཛད་དོ།

解脱所分别
第二，对治清净所依的所取分别九种是：对清净五蕴执为清净所取的分别，对清净生起之门处，及其因种姓，其生起的缘起，通达空性的智慧，六波罗蜜多的意义，见道，修道，无学道执为所取的诸分别。"等"是语助词。
实能取分别
第三，依实有补特伽罗的能取分别九种是：执我为自在的，执为无伴独一的，执我为识之因的，执我为见者等知者的我的，执我为杂染所依的，执我为离贪的，执我为见道所依的，执我为修道所依的，执我为自他义已办无学道所依的诸分别。"等"是语助词。
广说施设分别
第四，广说假执分别：依假立士夫的能取分别九种是：执五蕴仅是无常假立的，执十二处也仅是假立的，执十八界也仅是假立的，执十二缘起也仅是假立的，执信等三十七种清净法也仅是假立的，执见道的三解脱门也仅是假立的，执修道的禅定等也仅是假立的，执殊胜道和力等无学道也仅是假立的，这样的分别共九种。
第四，如此的所取能取四种分别与四种顺决择分依次相应。依次相应的含义是相应的意思，其义不是如今藏地人所说的仅仅以否定分别的本性相应，而是指在那个阶段，顺决择分的对治是什么，其所断是什么，在那里数量相应的意思。虽然在数量上相应，但并非一定存在于彼的相应。
说遍取增上缘
第三，详细解释善知识摄持有三部分：引述、根本和注释。
第一，虽然《庄严论》偈颂体系的摄持在前面的略说中已经讲过，但在此处，当善入定于顺决择分时，由于这种摄持的力量，前述四种分别不会在相续中生起，菩提道会特别增长，为了显示这点，在解释分别的结尾处又插入了这个间隔偈颂。
;


 །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པས་བསྟན་པ་འདི་ཐོས་ན་ཞུམ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་ཞུམ་པ་ལ་འགོད་དེ་དངང་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྐྲག་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྐྲག་པས་ཟིན་པར་མི་འགྱུར་བ་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཐབས་མི་མཁས་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ལག་ཏུ་སོང་བར་མ་གྱུར་ན་ནི་དེ་ཞུམ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་ཞུམ་པ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོགས་དང་། གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་ཞུམ་པ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་གང་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི་གང་དེ་ལ་གཟུགས་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བདག་མེད་པ་དང་ཞི་བ་དང་དབེན་པ་ལ་སོགས་པར་
4-116b
སྟོན་ཅིང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཡོངས་སུ་བསྔོར་མི་འཛུད་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཡོངས་འཛིན་ནི། སེམས་མི་འགོང་བ་ཉིད་དང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་དངང་བར་མི་འགྱུར་བ་སོགས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྟན་ལ། དེ་ལྟར་རིམ་པ་གསུམ་བཤད་པ་དེ་ཡུམ་གསུམ་གནོད་འཇོམས་སུ་སྐྲག་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་བཞག་ཅིང་དེ་ལྟར་སྐྲག་པ་སྐྱེ་བའང་ཡོངས་འཛིན་དགེ་བའི་བཤེས་ལ་མི་འབྱུང་སྟེ། ཡོངས་འཛིན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོས་པ་ན་སེམས་མི་འགོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟབ་མོ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་བོར་བར་འཇུག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ཟབ་མོ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པའོ། །
གསུམ་པ་ནི། སེམས་མི་འགོང་ཞིང་མི་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་མི་དངང་ཞིང་མི་ཞུམ་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་བྱང་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མཐའ་དག་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྒྲིབ་པར་གྱུར་པ་རྣམས་གཞན་རྒྱུད་དང་མི་ལྡན་པར་འདོར་དུ་འཇུག་པ་ནི། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཆོག་ཡིན་པས་མི་ངལ་བར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་
4-117a
དེས་ཀྱང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཡོངས་འཛིན་དེ་གསལ་བར་བསྟན་ལ། སྤྱིར་བཏང་དུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཡོངས་འཛིན་ལ། བཤེས་གཉེན་དུལ་བ་ཞི་བ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྨོས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ནང་གི་ཡོངས་འཛིན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་པ་དེ་གཙོ་བོར་བཟུང་ལ། དེའང་གནོད་འཇོམས་སུ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེའང་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་སྤང་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ།

第二，经中说："须菩提请问：'世尊，初入大乘的菩萨大士闻此教法时，会不会退缩、极度退缩、懊悔、恐惧、极度恐惧、陷入极度恐惧呢？'世尊回答：'须菩提，若他不是方便不善，未落入恶知识之手，则不会退缩、极度退缩等。'"又问道："世尊，菩萨大士依靠什么善知识的摄持，才不会退缩等？"世尊回答："须菩提，菩萨摩诃萨的善知识是向他宣说色无常、苦、无我、寂静、空寂等，并将这些善根回向一切智性，不令回向声闻缘觉地。"等等。
如是方便善巧的摄持者，由于心不沮丧等词，依次表示不恐惧等。这样解释的三个层次，在《三母胜敌论》中被安立为小恐惧、中恐惧和大恐惧三种，这种恐惧不会在摄持善知识处生起。因为依止这样的摄持善知识，听闻甚深空性法时心不沮丧，以方便善巧教导一切法无自性，及以"等"字表示向他人教导六波罗蜜多，并令人断除与甚深方便智慧相违的他人相续中存在的障碍，这就是菩萨们的一切方面的摄持。
三乘善知识是从法界同分因生起的，是甚深胜母（般若波罗蜜多）自身的力量。
第三，以心不沮丧不恐惧等，不惧怕不退缩的方便善巧，如实地向菩萨教导一切事物皆无我等空性；使他人摒弃与此不相顺的吝啬等障碍法，不与他们的相续相应，这就是最殊胜的善知识，不疲倦地摄持众生。
通过这样的教导，明确显示了大乘的摄持者，一般而言，对于大乘的摄持，以"善知识调柔寂静"等所说的善知识殊胜功德中，内在摄持的方便善巧是最主要的。《胜敌论》中说这方便善巧有四种：于一切法观察的方便善巧、圆满六波罗蜜多的方便善巧、依止善知识的方便善巧和远离恶友的方便善巧。


 །དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཐབས་མཁས་དེ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཐབས་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་ལ། དེས་མ་ཟིན་པའི་བྱང་སེམས་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པས་སེམས་འགོང་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་ཕྱིར་ན། རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཀྱང་། སེམས་མི་འགོང་བ་ཉིད་ལ་སོགས། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སོགས་སྟོན་བྱེད། །དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བོར་བ། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཡོངས་འཛིན་ཡིན། །ཅེས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་འཛིན་བསྟེན་པའི་ཚད་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་གྱི། ཡོངས་འཛིན་དེ་ལའང་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ནི་ལྡན་དགོས་པར་བཤད་པའང་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་མདོ་ལས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་པོའི་བཤེས་གཉེན་དང་། འཛིན་བྱའི་བྱང་སེམས་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཚད་གསུམ་བཤད་པ་ལས། སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་ཡོངས་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྡན་ལ་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟན་པས། བསྟེན་བྱའི་བྱང་སེམས་དེ་ལའང་ཡོན་ཏན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་
4-117b
བ་ཡིན་ལ། དེས་ན་འཛིན་པ་པོ་དང་། འཛིན་བྱ་དང་། འཛིན་པའི་ཚུལ་གསུམ་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་སོ། །བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། གཟུང་འཛིན་རྟོག་པའི་རྣམ་དབྱེ་ཞིབ་མོ་དང་། །རྫས་བཏགས་ཞེན་པའི་འཁྲུལ་ཚུལ་ཇི་སྙེད་པ། ། དགག་དང་སྒྲུབ་པར་ལྡན་ཚུལ་དཀའ་བའི་གནས། ། གང་ཡིན་དེ་ནི་བདེ་བར་བཀྲོལ་ཟིན་ཏོ། །
成就所依
བཞི་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ལ་གཉིས། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། སྤྱིར་རིགས་ཀྱི་དོན་ལ་ཐེག་པ་དམན་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིགས་ནི་འདོད་པ་ཆུང་ཞིང་ཆོག་ཤེས་པ་དག་ལ་བཞག་ཀྱང་། དེ་དག་ནི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ལས་རིགས་ཡོད་པར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། རིགས་མཚན་ཉིད་པ་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདིར་བསྟན་གྱི་རིགས་ནི། གང་འབྲས་བུ་འབྱུང་རུང་གི་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་སྟེ་དེ་ནི་རིགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་དེ་ལའང་དབྱེ་ན། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ལས། འདིར་བསྟན་གྱི་རྒྱུ་ནི་མྱང་འདས་ཀྱི་རྒྱུ་རིགས་དེའོ། །རྒྱུའི་རིགས་དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་དུ་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པར་གནས་པར་འདོད་ལ།དེའང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་རིགས་ནི་ཀུན་གཞིའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ལ། འཁོར་བའི་རྒྱུ་རིགས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་རིགས་གཉིས་དག་མ་དག་གི་ཀུན་གཞི་གཉིས་ལ་ཐ་དད་དུ་བརྟེན་པ་ཡིན་གྱི། དག་མ་དག་གི་ཀུན་གཞི་གཉིས་ཕྱེ་བསལ་མེད་པར་ཆོས་ཅན་ཀུན་གཞི་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་འཁོར་འདས་གཉིས་ཀའི་རྒྱུའི་རིགས་འཇོག་པར་འདོད་པ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་ལུང་དོན་ལ་གོ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་མངོན་པའི་མདོར། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་
4-118a
གནས་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང་། །མྱ་ངན་འདས་པའང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པས། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་གྱུར་པའི་ཀུན་གཞི་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གནས་པས་འཁོར་འདས་གཉིས་འཐད་པར་གསུངས་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ན་དུས་ཀྱི་ཐོག་མའི་མཐའ་གཏུགས་པ་མེད་པའི་ཀུན་གཞིའི་དབྱིངས་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་གཉིས་དབྱེ་དགོས་པ་ནི་མདོའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ནི། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་པའི་ཚིག་ལ་འབྲུ་ཉི་ཚེ་བའི་གོ་བ་ལེན་ལུགས་དེ་མ་དག་པ་ཡིན་ནོ།

如此所示的方便善巧，是被善知识所摄受的菩萨具有这些方便善巧的功德，而未被摄受的菩萨则无此等功德，因而会心生沮丧等。因此，尊者也说："心不沮丧等，教示无自性等，舍弃其违品，一切皆摄持。"这表明菩萨依靠方便善巧而依止摄持的标准就是如此，同时也说明摄持者必须具备这些功德。
总之，经中所说的摄持者善知识、被摄持的菩萨和摄持的标准这三者中，此处所显示的是具有摄持功德者为摄持者，所依止的菩萨也因此功德而得到摄持。因此，必须明确了解摄持者、被摄持者和摄持方式这三者而不混淆。
间隔偈颂是：所取能取分别的细微差别，以及实执假执的一切迷乱方式，否定与肯定相应的难解之处，此皆已易解释清楚。
成就所依
第四，成就所依分两部分：总义和文义。
首先，一般而言，对于种姓的含义，小乘认为菩提种姓安立在少欲知足者身上，但这些只是从种姓标志推知种姓存在而已，并非明确显示真正的种姓特征。因此，此处所示的种姓是指能生起果的亲因，这是种姓的含义。
这样的因分为轮回因和涅槃因两种，此处所论的是涅槃因种姓。依据大乘观点，因种姓以种子形式存在于阿赖耶识上。其中，涅槃的因种姓依赖阿赖耶智慧，轮回的因种姓依赖阿赖耶识。
如此，两种因种姓分别依靠清净与不清净的两种阿赖耶，而非在不区分清净不清净的单一阿赖耶识上安立轮涅二因种姓的说法，是对阿毗达磨经义的错误理解。阿毗达磨经中说："无始时之界，是诸法所依，由此有诸趣，及得涅槃果。"这表明，成为无始时界的阿赖耶由于三种特性成为一切法的所依，所以轮回和涅槃二者皆合理。在这种情况下，在无始时阿赖耶界上必须区分智慧和识的两个方面，这是经义。不理解这点的人们，仅从"无始时之界，是诸法所依"这句话获得片面理解，是不正确的。


 ། དེས་ན་ཐོག་མེད་དུས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལ་རྣམ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་འབྱེད་དགོས་པ་ཡང་། མགོན་པོ་མ་ཕམ་པས་ཆོས་ཉིད་རྣམ་འབྱེད་དུ། གནས་ཡོངས་གྱུར་པ་མེད་པ་ཡི། །ཉེས་དམིགས་བཞི་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ། །མི་འཇུག་རྟེན་མེད་ཉེས་པ་དང་། །ལམ་འཇུག་རྟེན་མེད་ཉེས་པ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་པའི་གང་ཟག་རྣམས། །གདགས་པའི་གཞི་མེད་ཉེས་པ་དང་། །བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་དག །གདགས་པའི་གཞི་མེད་ཉེས་པའོ། །བཟློག་ནས་ཕན་ཡོན་འཇུག་པ་ནི། །རྣམ་པ་བཞི་རུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་པར། རེ་ཞིག་སེམས་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འཐད་དེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དུས་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འགལ་བ་དག་ནི་རྟེན་པ་གཅིག་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གྲང་བ་དང་དྲོ་བའི་རེག་པ་བརྟེན་པ་གཅིག་པར་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སྤང་བྱ་འཇུག་ཏུ་མི་རུང་བ་དང་། གཉེན་པོ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་གཞིར་ཀུན་གཞིའི་ཡེ་ཤེས་མེད་
4-118b
ན་ཉེས་པ་བཞི་དང་། ཡོད་ན་ཕན་ཡོན་བཞི་འབྱུང་བ་གསལ་བར་གསུངས་པས། ཀུན་གཞི་ལ་རྣམ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཞེད་པ་ཡིན་ལ། ལ་ལ་ཞིག་གི་ལུགས་ལྟར་འཁོར་འདས་གཉིས་ཀའི་རྒྱུ་རིགས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་འཇོག་ན་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་གོ་རིམ་རྨང་ནས་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའང་སངས་རྒྱས་པ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ལྡོག་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་དང་འགལ་ཟླར་གྱུར་པའི་ཀུན་གཞིའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པ་གྱུར་པ་ལ་གནས་གྱུར་གྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་བཞག་དགོས་པ་ལ། ཁྱེད་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལྡོག་པ་ན་གནས་གྱུར་གྱི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བར་ཐལ་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལྡོག་པ་ནི་ལྡོག་པ་ཡིན་གྱི། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་བཏང་ནས་གནས་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འཕོ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལྡོག་པའི་ལྡོག་ཆ་ཙམ་ལ་གནས་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡོད་པར་བཞག་པ་ནི་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གང་མེད་པར་སོང་བ་ནི་ཡོད་པའི་རྒྱུར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་དེང་སང་ཕྱག་རྒྱ་པ་འཁྲུལ་ཚབ་འབུམ་འགྱུར་གྱིས་ཆེ་བ་དག་འདི་སྐད་དུ་འདོན་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་པར་སྦྱངས་པས་འབྲས་བུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལུགས་མཐའ་དག་ནས་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། མི་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་རིགས་པས་ཐོབ་པའི་དོན་གྱིས་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་རྒྱུ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་
4-119a
མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འཇོག་པ་ནི་རིགས་པས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ཆོས་མངོན་པ་ལས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་གོ་ཆོད་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མཚན་ཉིད་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཉིད་མ་དག་པར་ཡང་འཇོག་ལ། དེ་གཞན་པས་ཇི་ལྟར་སྦྱངས་ཀྱང་དག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མ་དག་པ་དག་པར་འགྱུར་བ་དང་། དག་པ་མ་དག་པར་འགྱུར་བ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，必须将无始时界分为"识"和"智慧"两部分，这也是由无敌怙主弥勒在《法性辨别论》中所说："无所依转依的过失有四种：烦恼无所依的过失，道入无所依的过失，涅槃诸补特伽罗无安立基础的过失，三种菩提差别无安立基础的过失。反过来，有四种利益，应当了知。"
在其注释中说："首先，这不可能是同一个心，因为所对治和能对治的生起和灭去同时存在，而且相违的事物不可能有相同的所依，如同冷触和热触不可能有相同的所依一样。"这明确说明若无作为所对治和能对治等的所依转依基础的阿赖耶智慧，将有四种过失；若有，则有四种利益。
因此，将阿赖耶分为识和智慧两部分是佛薄伽梵的意趣。如果按某些人的主张，将轮涅两种因种姓仅仅安立于阿赖耶识上，那么大乘法道的一切次第将从根本上混乱。因为成佛时阿赖耶识消失，阿赖耶识就不存在了，而与之相对立的阿赖耶智慧必须被安立为阿赖耶识转依而成的转依智慧。按照你们的说法，当阿赖耶识消失时，将不可能产生转依智慧，因为阿赖耶识的消失只是消失而已，阿赖耶识不可能舍弃自性而转变为转依智慧，这在整个所知领域中是不可能的；而且将阿赖耶识消失的消失方面安立为转依智慧的本性是违背理性的，因为任何已经消失的法绝不能成为存在事物的因。
更令人不解的是，现在有些手印派（大手印）有着千百倍荒谬的说法："通过清净阿赖耶识，果位将转变为如镜智慧。"这是不合理的，因为在整个大乘传统中都不存在这种说法，而且从理性推导也不应有此结论。将阿赖耶识作为因，其果为如镜智慧的安立是没有理性依据的。根据阿毗达磨对因果关系的解释，若考虑能生所生的确切因果关系，阿赖耶识和如镜智慧之间不可能成立真正的因果关系。因为阿赖耶识本身就是暂时性的垢染，所以被视为不清净的，无论如何净化，都不可能变成清净的，因为不清净变成清净或清净变成不清净在所知中是不可能的。


 ། འགའ་ཞིག་གིས། སེམས་གསལ་རིག་གི་ཆ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་ལ། འཁོར་བའི་ས་བོན་དང་མྱང་འདས་ཀྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་གཅིག་ཁོ་ནས་བྱེད་པ་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ལ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བའང་འཆིང་གྲོལ་གཉིས་ཀའི་རྒྱུའམ་ས་བོན་ཤེས་རིག་གཅིག་ཁོ་ནས་བྱེད་པ་ཕྱི་རོལ་པའི་འདོད་པར་བཀོད་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་སྲུང་ཆེན་པོ་བ་དཔལ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ་དང་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚར་གཅོད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། ། བོད་གངས་ཅན་པ་ཕལ་ཆེ་བ་དག་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་ནི་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ཡིན་ཅེས་པ་དང་། ཡང་ཀུན་གཞི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་ཤེས་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་ནི་ལུགས་གང་ལའང་མི་འབྱུང་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་རང་ཚིག་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ལས་འབྱུང་ན་ལུགས་ལས་མི་འབྱུང་བར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་རྟེན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཟག་བཅས་འཁོར་བའི་བག་ཆགས་འཇོག་ཚུལ་ལའང་
4-119b
གང་འཁོར། གང་གིས་འཁོར། གང་དུ་འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དངོས་དེ་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་གཅིག་གིས་གང་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། དོན་དེ་ལ་དེ་ལྟར་མི་རུང་བར་འདོད་པ་ཡིན་ཀྱང་། གཅིག་གིས་གསུམ་དུ་འཇོག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རིགས་པ་དང་འགལ་ཡང་འཁྲུལ་བའི་ངོར་འབྱུང་བ་ནི་མ་རིག་པའི་དོན་གྱིས་དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ལ་དབྱེ་ན། ས་བོན་དང་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཆ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ས་བོན་དེ་ནི་གསར་དུ་རྐྱེན་སྟོབས་ཀྱི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་སྔར་ཡོད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞིའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཟག་མེད་ཀྱི་ས་བོན་བཞག་པའི་ཚུལ་ལའང་། ཀུན་གཞིའི་ཡེ་ཤེས་དངོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ཞེས་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པས་སྟོང་ཉིད་གོ་ཆོད་པོའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་དུ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་ས་བོན་ནི་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་གསར་དུ་བཞག་དགོས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ས་བོན་ཞེས་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་གསུངས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུའང་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པའི་གཞུང་ཆེན་རྣམས་ནས་འབྱུང་བའི་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་རྣམས་ཡིན་ལ། ཐོས་པའི་བག་ཆགས་དེ་ཀུན་གཞིའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྡན་པ་དང་། དེས་བྱེད་པ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། དྲང་ངེས་འབྱེད་ནུས་པའི་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་ཞལ་ནས་འདི་ལྟར་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་
4-120a
མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ལས་དེ་འབྱུང་ངོ་། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་དེ་ཡང་ཅི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་དེའི་གཉེན་པོའི་ས་བོན་དུ་རུང་། ཅི་སྟེ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་དེའི་གནས་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་ལྟ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ། གནས་གང་ལ་འཇུག་པ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་སྟེ་འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོའི་ས་བོན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བག་ཆགས་ཆུང་ངུ་ལ་བརྟེན་ནས་བག་ཆགས་འབྲིང་པོར་འགྱུར་རོ།

有些人认为，仅仅存在心的明了觉知部分，这就是轮回的种子和涅槃的种子的全部，这种观点不合理。因为由单一因作为轮回涅槃一切种子的原因，这在内教佛教的传统中是不存在的。这种不存在的原因是，由单一知觉作为束缚和解脱两者的因或种子的观点被归为外道的主张，佛教的大护法尊者吉祥方主（法称）和法称等已对此进行了破斥。
西藏雪域的大多数人说将阿赖耶识和阿赖耶智慧分为二者是唯识宗的观点，而又说将阿赖耶分为智慧和识两种在任何传统中都不存在，这是自相矛盾的，因为如果在唯识宗的传统中存在，就不能说在传统中不存在，这是矛盾的。
因此，关于在阿赖耶识上安立有漏轮回习气的方式，所谓"谁轮回"、"由何轮回"和"在何处轮回"这三者都不超出阿赖耶识自身，那么，如果是这样，单一的阿赖耶识不可能以"谁轮回"等三种形式存在。对此虽然认为不合理，但是一者安立为三者等违背理性的情况，在迷乱的视角下出现，是由无明所致。
这样的阿赖耶识分为种子和异熟两部分，其中种子是由新的缘力安立的，而不是本来就存在的法性所得。
关于在阿赖耶智慧上安立无漏种子的方式，阿赖耶智慧本身就是如来藏、心金刚、自性住种姓，这是尊者弥勒在《辨中边论》中以简略方式讲述的空性直接名称的异名。其上的无漏种子不需要通过缘力重新安立，而是法性自得的一切相种子，如密乘所说，特别是尊者弥勒的大论中所说的"闻熏习"、"六处差别"和"无漏种子"等名称。
这闻熏习与阿赖耶智慧相应，它起什么作用呢？能辨别了不了义的大师圣无着是这样说的："从法界清净同类因的闻熏习一切种子中生起。这闻熏习是否就是阿赖耶识的本性呢？如果是阿赖耶识的本性，怎么可能成为它的对治种子？如果不是它的本性，那么这闻熏习种子的所依是什么呢？依靠诸佛菩提而成为闻熏习的，依止于何处，以与之共存的方式，进入异熟识，如同牛奶和水一样。它不是阿赖耶识，因为它是阿赖耶识对治的种子。依靠小熏习而成为中等熏习。


 །བག་ཆགས་འབྲིང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བག་ཆགས་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། སྒོམ་པ་ལན་མང་དུ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ས་བོན་དུ་བལྟ་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མ་བྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ངན་སོང་གི་འགྲོ་བའི་གཉེན་པོ་དང་། ཉེས་པར་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་དེངས་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་
4-120b
སེམས་དཔའ་དང་འཕྲད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བསྡུས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་སུ་བསྡུས་པར་ཡང་བལྟའོ། །དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་སུ་བསྡུས་པ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་ཇི་ལྟར་ཇི་ལྟ་བུར་རིམ་གྱིས་འབར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཤེས་པ་ཡང་འབྲི་ཞིང་གནས་ཀྱང་འགྱུར་རོ། །གནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པའང་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཆུ་དང་འོ་མ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲིབ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ངང་པས་ཆུ་ལས་འོ་མ་འཐུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་མཉམ་པར་བཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་བག་ཆགས་འགྲིབ་སྟེ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་བག་ཆགས་འཕེལ་ནས་གནས་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་ཐོས་པར་རུང་བ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པའི་ཟག་མེད་ཤེས་པའི་ནུས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ནུས་པའི་ཆ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་པའི་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་པའི་མིང་ཅན་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདྲེ་བར་མི་རུང་བ་དེ་ཡིན་ལ། འདིར་བག་ཆགས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་འཇུག་རུང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བག་ཆགས་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་
4-121a
བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་དེ་ལ་ནི་བག་ཆགས་མཚན་ཉིད་པ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་བག་ཆགས་ཆུང་ངུ་ལ་བརྟེན་ནས་བག་ཆགས་འབྲིང་པོར་འགྱུར་བ་དང་། བག་ཆགས་འབྲིང་ལས་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པར་བཤད་པ་དེ་བག་ཆགས་མཚན་ཉིད་པ་ཡོད་པའི་དོན་གྱིས་དེ་ལྟར་འཕེལ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བག་ཆགས་འཕེལ་བ་མ་ཡིན་གྱི། དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤང་བྱ་དེ་རིམ་པ་ལྟར་ཉམས་པའི་སྟོབས་ལ་ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་དེ་ཆུང་ངུ་ལས་འབྲིང་སོགས་སུ་འཕེལ་བ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

依靠中等熏习而成为大熏习，因为具有闻、思、修的多次修习。小、中、大闻熏习种子都应视为法身种子，因为它是阿赖耶识的对治，所以不是阿赖耶识的本性；虽然是世间的，但因为是出世间法界极清净的同类因，所以成为出世间心的种子。即使尚未生起出世间心，它也是烦恼缠缚的对治、恶趣的对治、以及净除一切恶行的对治。它随顺于遇见诸佛菩萨。初学菩萨虽是世间的，但应视为归入法身，声闻和独觉也应视为归入解脱身。这不是阿赖耶识，而是归入法身和解脱身的，随着小、中、大逐渐增盛，异熟识也相应减少并转变。当所依完全转变时，异熟识就成为无种子，并在一切方面被舍弃。
又问：阿赖耶识和非阿赖耶识如水与牛奶般共存，怎样才能在一切方面减少？就像鹅从水中只饮牛奶一样，当远离世间贪欲时，非等持的熏习减少，等持的熏习增长，就像转依一样。
如此所说，闻熏习是指对十二分教法的听闻能力，是由法性力量而生起的无漏知识的功能，这种功能部分被称为依靠菩提的闻熏习，不应与众生相续混淆。此处所说的熏习，是就众生相续中依靠菩提可生起法身事业功能而言的，而非法身事业十二分教体性的出世间清净法界同类因，那里并没有真正的熏习，是说它远离了一切熏习的特征，是同类因。
如果认为从小熏习依靠而成为中熏习，从中熏习成为大熏习等所说的是因为有真实熏习而这样增长的，那是不对的。所谓清净法界同类因的闻熏习不是熏习的增长，而是其所对治的所断随次第减弱的力量，使清净法界同类因的闻熏习看似从小到中等逐渐增长。


 །འདིར་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཀྱང་ཞེས་པའི་དོན་འཇིག་རྟེན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྒྱུ་མཐུན་དུ་གསུངས་ལ། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་གོ་དོན་ཀྱང་ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་གཞན་པ་ཆོས་ཅན་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ལས་ལོག་པ་ཞིག་ངེས་པར་དགོས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དེ་རྒྱུད་ལ་ལྡན་པའི་ཆ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་ཡང་འཇོག་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཆ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་ཡང་འདུ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་གཞན་དབང་དུ་སྣང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུས་གཅིག་ལ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུད་འཇུག་པའི་ཚུལ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། ཇི་ལྟར་འོ་མ་དང་འདྲེས་ཆུ། །སྣོད་གཅིག་ལ་ནི་གནས་པ་ལས། །ངང་པས་འོ་མ་འཐུང་བྱེད་ཅིང་། །ཆུ་ནི་
4-121b
འཐུང་བ་མ་ཡིན་ལྟར། །དེ་བཞིན་རང་གི་ཉོན་མོངས་དང་། །ཡེ་ཤེས་ལུས་ལ་གཅིག་གནས་ཀྱང་། །རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལེན། །མི་ཤེས་པ་ནི་འདོར་བར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་རྒྱུ་རིགས་དེ་ཆོས་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་སུ་བཤད་པས་འདུས་མ་བྱས་ནི་རིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། རིགས་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྟེང་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་པས་རྒྱུ་རིགས་སུ་མི་འཐད་དོ་སྙམ་ན། དེའི་དོགས་པ་གཅོད་པར་འདོད་ནས་འགའ་ཞིག་ན་རེ། འདུས་མ་བྱས་རྒྱུར་མི་རུང་བའི་སྐྱོན་མེད་དེ། འདུས་མ་བྱས་རྒྱུ་རིགས་སུ་འཇོག་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་ལ། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་དང་། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇོག་ལ། དང་པོ་ནི། བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱི་འདུས་མ་བྱས་རྒྱུ་རིགས་བྱེད་པར་འཐད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་གདགས། དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན། དེ་ཡང་མཐར་ཆོས་དབྱིངས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས་ཆོས་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་རྟེན་དུ་འཇོག་པའི་ཆ་ནས་རྒྱུ་རིགས་བྱེད་པར་འཐད་དེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་དབང་རྣམས། །ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསྟན་ལ། གཉིས་པ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་རིགས་སུ་འཇོག་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་དབྱིངས་ལ་དམིགས་ཏེ་བསྒོམས་པས་དྲི་བྲལ་མཐར་ཐུག་པའི་ཚེ་ན་སེམས་ཀྱི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་ཉིད་དྲི་བྲལ་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱུད་བླར། དེ་དེ་ལ་གནས་པའམ་བརྟེན་པར་བཤད་པ་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་འབྱུང་དུ་རུང་བ་དང་། སྣང་དུ་རུང་བ་དང་། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རྣམ་གཞག་ཙམ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ངོར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་དྲི་མ་མེད་
4-122a
པའི་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་ཆོས་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་དང་གནས་པ་ནི་ཡེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་དབྱིངས་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་བརྟེན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གཞན་གྱིས་ཚུར་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་གང་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་བརྟེན་པའམ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཙམ་ཞིག་ཚིག་ཟིན་དུ་བསྟན་ཀྱང་། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དྲི་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་བརྟེན་པར་མ་བཤད་པ་དང་། འདི་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དག་པ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ལ་ངོས་འཛིན་པའང་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའི་སེམས་དེ། དེ་ལྟར་ཡོད་མ་མྱོང་བས་དག་པའི་ཚུལ་འབའ་ཞིག་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་རབ་ཏུ་གནས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་ཡང་རྒྱུ་བྱེད་པ་ལ་ཕན་ཚུན་རྟེན་བརྟེན་པར་འབྲེལ་བ་ཞིག་དང་། དེའི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ཞིག་དགོས་པ་ལས། ཆོས་དབྱིངས་དང་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདུ་བའམ་བརྟེན་པ་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

此处"虽是世间"的意思是，虽是世间的对治，但不被世间相续所摄，而是如出世间法界的同类因。同类因的含义也表明，必须与清净法界不同，存在于非清净的有法方面的顺品之外的另一种确定性。
那么，从这种同类因存在于相续中的角度也安立为菩萨，而这种部分也归入法身。如此，当一个以他缘显现的瑜伽士身体中，有识相续运行的方式和智慧能力运行的方式两种，如圣龙树所说："如牛奶和水混合，同处于一个容器中，鹅能饮用牛奶，而不饮用水。同样，虽然烦恼和智慧同处于身体中，瑜伽士能摄取智慧，而舍弃无明。"
这样的话，因为这种因种姓被解释为无为法界，而无为不应成为种姓，因为种姓是因的意思，而因果安立是在有为上建立的，所以不应合理地成为因种姓。对此有人为消除疑虑而说：无为作为因没有过失，因为安立无为为因种姓有两个理由，从所依门和所缘门两方面安立。
首先，以所依方式安立无为为因种姓是合理的，因为菩萨依六处而假立，这又依意识，而这最终依法界，所以从法界无为作为所依的角度，可以合理地作为因种姓。如《宝性论》中通过"蕴处界根等"两个偈颂所示。
第二，从所缘角度安立因种姓是，菩萨缘心的自性法界而修，当最终离垢时，心的法界转变为离垢的如是性，因此可以如此安立。
《宝性论》中所说的"住于彼"或"依于彼"，是因为一切法空性的缘故，可以生起、显现，仅仅在名言上安立所依与能依的关系。心的自性或无垢界无为决不可能依靠或安住于其他法，因此法界自身依靠他者，或其他法反过来依靠法界等，都是不合理的。
此外，虽然文字显示仅仅是依靠心的清净或安住其中，但并未说依靠心的自性无垢界，而且这里所指的心的清净是否指法界也不确定，因为凡是非如理作意的心，因从未如此存在而清净，所以仅仅是从清净方式而言不变异，这就是"安住"的含义。
一般而言，作为因必须有相互依存的关系，以及所依能依的共存，而法界与意识是不可能共存或互相依存的。
;


 །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུའི་འདུས་པ་ཞིག་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་རིགས་སུ་འཐད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི་འགྱུར། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཚོགས་དོན་རིགས་སུ་འཐད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་དེ་ཁྱོད་ལ་བརྟེན་ན། ཁྱོད་ཆོས་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའམ། ཁྱོད་རྒྱུ་ཙམ་ཡིན་པའང་སྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཁྱབ་པ་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་ཏེ་ལམ་བསྒོམས་པས་དྲི་བྲལ་གྱི་ཚེ་ཆོས་དབྱིངས་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འཇོག་པར་འཐད་དུ་ཆུག་ཀྱང་། དེ་ཙམ་གྱིས་འདུས་མ་བྱས་རིགས་སུ་བཞག་པ་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་དེ་ལ་དམིགས་ནས་བསྒོམ་པ་དེའི་དོན་གྲུབ་པ་ན་འདུས་མ་བྱས་རིགས་སུ་འཇོག་མི་ནུས་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ངེས་པ་
4-122b
ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འདུས་མ་བྱས་ནི་སྲིད་པ་མིན་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དངོས་ལ་དམིགས་པ་དང་བརྟེན་པ་གོ་ཆོད་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་བརྟེན་པ་དང་དམིགས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་མ་ཟད་ཆོས་གང་གི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུ་དེ་རང་གི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་ན། རྒྱུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་ཞིག་ལ་བརྟེན་པའང་དམིགས་ནས་དེའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ནི་རིགས་པ་དང་འགལ་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུགས་སུ་འདུས་མ་བྱས་རྒྱུ་རིགས་སུ་འཇོག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུར་འཇོག་པ་འདི་ལ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མཚན་ཉིད་པ་ཞིག་ཡོད་ནས་དེ་རྒྱུར་བཞག་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་དེ་ཉིད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་དེ་གཉིས་རང་བཞིན་གཅིག་ཅིང་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པས། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་ཚེ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དབྱིངས་དང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ལ་འབྲས་བུའི་མིང་མི་སྦྱོར་བར་རྒྱུའི་མིང་དུ་བཏགས། དེ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་འབྲས་བུའི་མིང་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ངེས་པའི་དོན་དུ་འདིར་བསྟན་གྱི་རྒྱུའི་མིང་དུ་བསྟན་པ་དང་། འབྲས་བུའི་མིང་དུ་བསྟན་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་རང་བཞིན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ན་འདི་གཉིས་དངོས་རྒྱུ་ཐ་དད་པའམ་རང་འབྲས་ཐ་དད་པ་
4-123a
ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་རྣམས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་དྲང་བའི་དོན་དུ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྒྱུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་དག་པ་མི་འབྱུང་བར་དག་པ་ཉིད་ལས་དག་པ་འབྱུང་བའམ་གནས་པར་དགོངས་ནས་དགོས་པ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ་བློ་བྱང་བའི་ངོར་གོ་བ་འཆར་སླ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལྟར་མིན་ན་ཆོས་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་སུ་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་བཤད་པས་རྒྱུ་འབྲས་གཅིག་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་པ་ལས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དྲང་བའི་དོན་ནོ།

即使假设存在这样的聚合，也不能成为无为可作为种姓的证明，而只能证明有为与无为的聚合可以作为种姓。此外，如果一个法依靠你，要证明你是那个法的因，或者你仅仅是因，这是很难证明的，因为这种遍及性是不确定的。再者，即使承认通过缘于法性而修道，在离垢时，法界安立为如来是合理的，但仅凭这点将无为安立为种姓是不确定的，因为在一切情况下，都不能将所缘修习后成就的结果安立为无为种姓，这是确定的。
一般而言，被众生相续所摄的无为是不可能存在的，因此菩萨不可能直接缘于或依靠法界，因为法性界不能被依靠或缘取。不仅如此，如果某法的果的因不能以自身实体的本性成立，那么依靠或缘取其他因而成为其因，这在一切方面都违背理性，所以绝不可能。
那么，按照自宗如何安立无为为因种姓呢？将无为法界安立为佛的因，并非是因为有真正的因果关系而安立为因，而是因为无为法界与圆满佛性同一自性而异门分别的缘故。如此时，圆满佛陀的因之本性与法界因之本性是不可分的，所以佛的因与法界因的本性不相异。因此，称为佛的因，当带有垢染时，这样的法界与圆满佛性不二的状态不冠以果的名称，而以因的名称假立；当离垢时，则称圆满佛为果。在胜义中，此处所显示的因名与果名两者是同一自性，所以这两者不存在实在的不同因或不同自果，因为在真如特性上无有差别。
然而，在权宣义中，将法界安立为因，将圆满佛安立为果，这是考虑到不是从不清净因生起清净，而是从清净本身生起或住于清净，为了适应那些习惯于因果安立的理解而作的方便说明。若非如此，则无为法界之因在密乘中被说为本初佛，会导致因果同一的过失，所以从无为法界生起圆满佛果这一说法是权宣义。
;


 །དེ་ལྟར་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་པའང་གདུལ་བྱའི་བློ་ངོ་དང་བསྟུན་ནས་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་པའི་དོན་གཅིག་ཉིད་ལ། སྐབས་ལ་ལར་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། སྐབས་ལ་ལར་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དུ་མར་བསྟན་པས་དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་མ་འདྲེས་པར་ཤན་ཕྱེ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་ནི། བོད་གཞན་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལམ་པ་པོའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་ནའང་། ཁོ་བོ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་བ་ ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་ལ། དེ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་མགོན་པོ་བྱམས་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོག་མ་མེད་པར་ཐོག་མའི་
4-123b
མཐས་གཏུགས་པར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གནས་རིགས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུར་ངེས་པ་དེ་ལུས་ཅན་ཀུན་ལ་ཡོད་པར་བཤད་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་གཅིག་ལ་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་ཕྲད་པའི་འཇུག་པ་གསུམ་ལས་རིགས་ཅན་གསུམ་དུའང་འགྱུར་རོ། །རྐྱེན་གྱིས་འཕྲད་པ་དེའང་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཡིན་ཏེ། རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་ཀྱི་གོ་བའང་ཆོས་ཉིད་སྟོབས་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་པའི་རིགས་དེ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་འཇོག་པའི་རྐྱེན་དང་། བྱང་ཆུབ་འབྲིང་པོར་འཇོག་པའི་རྐྱེན་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆུང་ངུར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གང་ཡིན་པའི་རིགས་དེ་ལ་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་ཞེས་བཏགས་ལ། མདོར་ན་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ནི་རྟེན་དང་པོ་ནས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་ནི་བརྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་གཞན་དོན་གྱི་སྐུ་འབྱུང་དུ་རུང་བ་དང་མི་རུང་བའི་བསྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའི་རིགས་སུ་གནས་པ་དེའོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་གྲུབ་དོན་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། དེའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་ཟད་བཞིན་པའི་ཆའམ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཆ་དེ་ལ་རྒྱས་པའི་རིགས་སུ་བཞག་ནས། རིགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུར་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་གཉིས་སྟོན་པར་ཡང་བཞག་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་དོན་ཆོས་སྐུ་དེ་ལ་ནི་སྟོང་མི་སྟོང་གི་ཆ་གཉིས་ཡོད་པ་དང་། འདུས་བྱས་མ་བྱས་གཉིས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པའི་ལུགས་ཀྱི་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་བློ་བྱང་བར་འདོད་ནས་སྨྲས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འདུས་བྱས་དང་། མེད་པར་དགག་པའི་སྟོང་པ་སོགས་སུ་འདོད་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱིས་བཞེད་པའི་བདེན་གཉིས་རྣམ་འབྱེད་ལྟ་ཞོག །སྲོལ་འབྱེད་སུའི་ལུགས་ལའང་འདུས་བྱས་
4-124a
ཀྱི་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དབྱིངས་དང་ཆོས་སྐུ་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་། ཆོས་དབྱིངས་དང་ཆོས་སྐུ་ཡེ་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་སྟོང་པ་མེད་དགག་གི་ཆ་ལ་བཞག་མི་སྲིད་པ་དང་། དེར་མ་ཟད་ཆོས་སྐུ་དང་ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་རྫོབ་པའི་བདེན་པ་ནི་ནམ་དུའང་མི་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལུགས་ཚད་ལྡན་ཐམས་ཅད་ནས་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། འགའ་ཞིག་གིས་མདོ་སྡེ་རྒྱན་དང་། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་སོགས་ནས་བཤད་པའི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དེ་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ཡིན་གྱི། དབུ་མ་པའི་ལུགས་མིན་ཅེས་སྒྲོག་པ་དེ་ལྟར་ན་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལུགས་མཐའ་དག་སེམས་ཙམ་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱོགས་སུ་འཕུལ་ཆེས་བས་དབུ་མའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཉམས་དམས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

 །དེ་ལྟར་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་པའང་གདུལ་བྱའི་བློ་ངོ་དང་བསྟུན་ནས་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་པའི་དོན་གཅིག་ཉིད་ལ། སྐབས་ལ་ལར་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། སྐབས་ལ་ལར་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དུ་མར་བསྟན་པས་དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་མ་འདྲེས་པར་ཤན་ཕྱེ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་ནི། བོད་གཞན་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལམ་པ་པོའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་ནའང་། ཁོ་བོ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་བ་ ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་ལ། དེ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་མགོན་པོ་བྱམས་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོག་མ་མེད་པར་ཐོག་མའི་
4-123b
མཐས་གཏུགས་པར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གནས་རིགས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུར་ངེས་པ་དེ་ལུས་ཅན་ཀུན་ལ་ཡོད་པར་བཤད་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་གཅིག་ལ་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་ཕྲད་པའི་འཇུག་པ་གསུམ་ལས་རིགས་ཅན་གསུམ་དུའང་འགྱུར་རོ། །རྐྱེན་གྱིས་འཕྲད་པ་དེའང་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཡིན་ཏེ། རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་ཀྱི་གོ་བའང་ཆོས་ཉིད་སྟོབས་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་པའི་རིགས་དེ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་འཇོག་པའི་རྐྱེན་དང་། བྱང་ཆུབ་འབྲིང་པོར་འཇོག་པའི་རྐྱེན་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆུང་ངུར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གང་ཡིན་པའི་རིགས་དེ་ལ་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་ཞེས་བཏགས་ལ། མདོར་ན་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ནི་རྟེན་དང་པོ་ནས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་ནི་བརྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་གཞན་དོན་གྱི་སྐུ་འབྱུང་དུ་རུང་བ་དང་མི་རུང་བའི་བསྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའི་རིགས་སུ་གནས་པ་དེའོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་གྲུབ་དོན་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། དེའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་ཟད་བཞིན་པའི་ཆའམ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཆ་དེ་ལ་རྒྱས་པའི་རིགས་སུ་བཞག་ནས། རིགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུར་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་གཉིས་སྟོན་པར་ཡང་བཞག་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་དོན་ཆོས་སྐུ་དེ་ལ་ནི་སྟོང་མི་སྟོང་གི་ཆ་གཉིས་ཡོད་པ་དང་། འདུས་བྱས་མ་བྱས་གཉིས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པའི་ལུགས་ཀྱི་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་བློ་བྱང་བར་འདོད་ནས་སྨྲས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འདུས་བྱས་དང་། མེད་པར་དགག་པའི་སྟོང་པ་སོགས་སུ་འདོད་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱིས་བཞེད་པའི་བདེན་གཉིས་རྣམ་འབྱེད་ལྟ་ཞོག །སྲོལ་འབྱེད་སུའི་ལུགས་ལའང་འདུས་བྱས་
4-124a
ཀྱི་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དབྱིངས་དང་ཆོས་སྐུ་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་། ཆོས་དབྱིངས་དང་ཆོས་སྐུ་ཡེ་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་སྟོང་པ་མེད་དགག་གི་ཆ་ལ་བཞག་མི་སྲིད་པ་དང་། དེར་མ་ཟད་ཆོས་སྐུ་དང་ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་རྫོབ་པའི་བདེན་པ་ནི་ནམ་དུའང་མི་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལུགས་ཚད་ལྡན་ཐམས་ཅད་ནས་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། འགའ་ཞིག་གིས་མདོ་སྡེ་རྒྱན་དང་། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་སོགས་ནས་བཤད་པའི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དེ་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ཡིན་གྱི། དབུ་མ་པའི་ལུགས་མིན་ཅེས་སྒྲོག་པ་དེ་ལྟར་ན་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལུགས་མཐའ་དག་སེམས་ཙམ་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱོགས་སུ་འཕུལ་ཆེས་བས་དབུ་མའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཉམས་དམས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
如此解释的权宜之义也是根据所教化对象的心智而宣说的。虽然法界无为的单一义理，在有些场合被说为因，在有些场合被说为果等等多种表述，因此需要明确区分权宜之义和确定之义，不可混淆。
此外，关于菩萨六处的殊胜性，虽然其他藏族学者说"菩萨道修行者的某些六处有产生无漏法的能力"，但我认为所谓"六处的殊胜"是指，与菩萨六处不共的智慧是区别于六处的另一种存在。弥勒尊者对此解释得很清楚，他说无漏智慧是无始以来无为自性住种性，是圆满佛果之因，存在于一切有情中。在这样的单一种性中，由于遇到不同的缘，从三种趣入而成为三种种性者。
这种遇缘也是来自于增长种性的特殊性。增长种性的理解是指，由法性力量而成的无为种性，遇到安立大菩提之缘、安立中菩提之缘和安立小菩提之缘的种性被称为增长种性。简言之，自性种性是从一开始就存在的所依，而增长种性则是由所依法的差别而区分的，能否生起利他之身的修行所安住的种性。
如此解释的结论是，自性住种性是具有垢染的心之法性，而其垢染逐渐消尽的部分或已断除的部分被安立为增长种性。这两种种性的果被安立为两种自性身。这样的自利法身有空与不空两个方面，有人认为法身和法界既有有为也有无为，虽然他们自称理解弥勒尊者的二谛分别，但认为法身和法界是有为和无遮空等，这不仅不符合尊者的二谛分别见解，甚至在任何开创传统的大师的体系中，也不会承认法界和法身是有为法，也不可能将法界和法身安立为从来不曾存在的空性无遮方面，更不会将法身和法界安立为世俗谛。
这种解释方式是所有具量大乘传统的共同观点。有些人宣称《经庄严论》和《阿毗达磨集论》等所说的种性安立仅是唯识宗的观点而非中观派的观点，如果真是如此，那就是将所有大乘典籍都推向唯识一方，使中观一方衰弱了。


 །སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་སུའང་རང་བཞིན་གནས་རིགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོར་ཁས་ལེན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཅན་ཡིན་པའི་ལུས་ཅན་ལའང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་ཞིག་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ན་རིགས་ཆད་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །འོ་ན་སྐབས་འདིའི་རང་བཞིན་གནས་རིགས་ལ་སེམས་ཙམ་པས་མྱོང་བ་གསལ་རིག་ཏུ་འདོད་པ་དང་། དབུ་མ་པས་དེར་མི་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པས་རྫོགས་བྱང་གཏན་ནས་མི་ཐོབ་པའི་སེམས་ཅན་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་དེར་མི་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པས་ཐེག་དམན་དགྲ་བཅོམ་གྱི་རྒྱུད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རིགས་མེད་པར་འདོད་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པས་ཐེག་དམན་དགྲ་བཅོམ་པ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་
4-124b
མེད་པར་འདོད་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་དེ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྐབས་འདིར་ཐེག་པ་མཆོག་གི་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་དགོས་ལ། དེ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབྱེ་བསྡུའི་གཙོ་བོ་དང་། དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་བདག་པོ་དང་། དུག་གསུམ་སྤངས་པའི་གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་རྒྱུན་མི་འདོར་བ་ཆགས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་བཤད་ཅིང་། དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་དེ་ནི་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་གསུངས་ལ། སྙིང་པོ་དེ་ནི་དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཆོས་སྐུ་ཡིན་ཅིང་། ཚོགས་པའི་མིང་ཡ་གྱལ་ལ་བཏགས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དག་པ་གཉིས་ལྡན་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་གང་འགོད་ཀྱང་རྟགས་ཆོས་གཉིས་ལ་དངོས་འབྲེལ་གྲུབ་པ་མི་སྲིད། གཞན་གྱིས་སྙིང་པོ་སེམས་ཅན་ལ་ལྡན་པར་འདོད་པ་ཡང་སྤང་བྱར་ལྡན་པར་འདོད་ན་རུང་གི། དེ་ལྟར་ན་སྤང་བྱ་དེ་དང་པོ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་འཁྲུལ་པ་འབའ་ཞིག་པ་ཡིན་ལ། སྙིང་པོ་དང་སེམས་ཅན་ལ་བདག་གཅིག་དང་དེ་བྱུང་འབྲེལ་བ་གང་དུའང་གྲུབ་པར་འདོད་པ་དང་། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གོ་ཆོད་པོར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་། དེའི་གདན་ས་པ་བྱམས་མགོན་སོགས་དང་མི་མཐུན་པས་དོར་བར་བྱའོ། །གཞུང་ལུགས་གཞན་རྣམས་ནས་རིགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱང་
4-125a
རིགས་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་རེ་ཙམ་མཚོན་པར་འདུག་གོ ། དེ་ལྟ་བུའི་སྙིང་པོ་དེ་གང་ཞེ་ན། བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དང་འབྲལ་མི་ཤེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་དོ། །འདི་རང་གི་ངོ་བོ་ནས་དག་པ་གཉིས་ལྡན་ཡིན་ཀྱང་གནས་སྐབས་སུ་རྟོག་གེ་བའི་ངོར་སྙིང་པོ་གོ་ཆོད་པོ་དེ་གློ་བུར་དྲི་བྲལ་དུ་འཇོག་པ་དང་། དྲི་བྲལ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྲས་དུས་ཀྱི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འདོད་ལ། སྙིང་པོ་བཏགས་པ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་ཁམས་ལའང་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་ཁམས་ལ་ཡོད་པས་ཁམས་ཉིད་ལ་ཡོད་པས་མ་ཁྱབ་བོ། །སྙིང་པོ་བཏགས་པ་བ་ནི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་དག་གང་ཡིན་པ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེར་ངོས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།

在唯识宗的体系中也承认自性住种性为佛性，并且认为虽然有情具有佛性，但也可能有不证大菩提涅槃的情况，因此说有断种姓者，但并非说有任何众生没有佛性。
那么，关于此处的自性住种性，应当明确区分：唯识派认为它是明了的感知意识，中观派则不这样认为；唯识派认为有永远不证圆满菩提的众生，另一方则不这样认为；唯识派认为小乘阿罗汉相续中没有大菩提种性，另一方则认为有；唯识派认为小乘阿罗汉没有再生于轮回的因，另一方则认为有，这些差异应当清楚了解。
在这里，要了解最上乘的宗旨，必须了解法性的真实义，那就是在密乘中作为一切种性分合的主导，究竟坛城之轮的主尊，断除三毒的基道果一切相续不舍的贪爱自性非无常之法，尊者弥勒称之为如来藏。这个如来藏是具足二清净的法身，将整体的名称用于部分，是指众生具有如来藏二清净中的一部分，即自性清净，因此称为具有佛种性的众生。
简言之，要证明众生相续中有佛性，无论立什么因，都不可能在因法二者间建立实质关联。他人认为众生具有如来藏是指与所断相应，如果是这样，那所断从来不曾存在，仅是妄想而已。认为如来藏与众生有同体关系或因果关系，或认为是所依与能依的关系，这些都与佛陀及其继承者弥勒等人的观点不符，应当舍弃。其他典籍中所说的不同种性安立，也仅是表达这种种性的部分方面而已。
那么，什么是这样的如来藏？就是与无上法不可分离的真如自性。虽然它本性上具足二清净，但在暂时中，对于逻辑学者而言，将明确的如来藏安立为离垢，而所谓离垢即是果位的圆满佛。所谓假立的如来藏存在于带有外壳的界中，这样说时，存在于带外壳的界中不一定意味着存在于界本身。假立的如来藏是指法界的自性清净，认定为法性存在之处。


 །སྙིང་པོ་མཚན་ཉིད་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་སྐལ་གྱི་དྲི་མའི་ཆ་རེ་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ས་རེ་ནོན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཆ་རེ་མཐོང་བ་ལ་ནི་དོན་དམ་པའི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཏུ་བཞག་ཅིང་། དེའི་མཐོང་བའང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རྒྱུད་ཀྱིས་སྙིང་པོ་དེ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ལ། སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་ལ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་དུ་མ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་ལས། དེའི་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དེ་དང་དེར་འགགས་པ་ལ་མཐོང་བའི་མིང་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྙིང་པོ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་གང་གི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱུད་དང་འདྲེ་བ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་དམིགས་ནས་སྒྲིབ་པ་སྦྱང་ཞིང་། ཐར་པ་བསྒྲུབ་པ་ནའང་སྙིང་པོ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱིས་ལམ་
4-125b
བསྒྲུབས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་བོ་ཞེས་པ་འདི་ཡང་ཐ་སྙད་ཟོར་ཡང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། དེས་དེ་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་གཞག་མཚན་ཉིད་པ་ཆོས་མངོན་པ་ནས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་དེ་ལ་སྦྱོར་དུ་མི་བཏུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བླུན་པོ་ལ་ལ་ཞིག་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་དབྱིངས་ལ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་དེ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་དགོངས་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཀརྨ་པ་དཔལ་རང་བྱུང་གིས་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དམ་པ་དེ་ཉིད་ནི་དེ་ལྟར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཟབ་མོ་ནང་དོན་གྱི་རང་འགྲེལ་དུ་དག་པ་ལ་སེམས་སུ་བརྗོད་པ་དང་། མ་དག་པ་ལ་སེམས་སུ་བརྗོད་པ་ཞེས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བར་མཛད་དེ། མ་དག་པའི་སེམས་པ་ཅན་དེ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་བཤད་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མེད་པར་བཤད་པ་དང་། སེམས་ཅན་དེ་ཉིད་ཆོས་དབྱིངས་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོག་གིས་བསྐྱེད་པ་གློ་བུར་བའི་དྲི་མར་བཞག་གོ། དག་པའི་སེམས་དེ་ནི་ཐ་མལ་གྱི་ཤེས་པ་དང་། དང་པོའི་མགོན་པོ་དང་། དང་པོའི་སངས་རྒྱས་སོགས་སུ་མཚན་གསོལ་ནས་དེ་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པར་གསུངས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྙིང་པོ་གོ་ཆོད་པོ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་དག་པའི་སེམས་དེ་གང་ལ་བྱ་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། འོད་གསལ་བའི་དོན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་སྙིང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་ལ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ཡང་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་འོད་གསལ་གྱི་སྙིང་པོ་གཞིར་བཟུང་ནས་དེ་ལ་མ་དག་པའི་སེམས་ཅན་སྦྱང་བྱར་ཡོད་པ་
4-126a
ལ་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་སྦྱང་བྱར་ཡོད་པ་ཡང་གཞན་དབང་འཁྲུལ་བའི་དབང་གིས་ཡིན་གྱི། ངེས་པའི་དོན་དུ་ནི་སྦྱང་བྱ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཡང་གདོད་མ་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གློ་བུར་གྱི་དྲི་མའི་དོན་ཡང་སྔར་མེད་གསར་བྱུང་དུ་འདོད་པ་དང་། སྔར་ཡོད་ཕྱིས་འབྲལ་རུང་དུ་འདོད་པ་ལ་གློ་བུར་བའི་དོན་དུ་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རུང་སྟེ། གློ་བུར་བའི་དོན་ནི་སྔ་ནས་ཀྱང་མ་འོངས། ཕྱི་ནས་ཀྱང་མི་འགག །གསར་བྱུང་དུའང་མི་སྐྱེ། འོན་ཀྱང་འཁྲུལ་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱར་བ་ལས་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་གློ་བུར་བ་སྟེ་མི་བདེན་པ་དང་། བརྫུན་པ་དང་། མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གསོག་ཡིན་ནོ།

真实的如来藏也是法性身，因此当它逐渐脱离与各自相应的垢染时，便证入大乘的各个地位。见到这种部分净化的状态，就被安立为胜义僧宝，而这种见也并非菩萨智慧相续见到如来藏，而是如来藏本身具有多种各自自证智慧的部分，从中当遮蔽它的各种识聚在各个阶段灭尽时，便假名为见。
这样的如来藏并不被任何众生相续所摄，与相续不相混，即使众生缘于自相续的如来藏而净除障碍、成就解脱，也与如来藏无关。这样说来，众生修道获得法身这种说法，只是为了语言表达的方便，而非可以应用阿毗达磨所说的获得和拥有的真实安立，因为这不适用于此处。
有些愚者说："众生心的法界中，善逝藏以不可分离的方式存在，这是遍知者噶玛巴格荣杰在《大乘宝性论》的意趣中所认同的。"但这位圣者并非如此认为，在《甚深内义自释》中，他将心分为清净心和不清净心两类。他解释说，具有不清净心者即是众生，这样的众生没有法界，众生本身是由与法界相违的不正确分别念所生的暂时垢染。
清净心则被称为寻常觉知、最初怙主、原始佛陀等，并说它与佛陀功德不可分离，这就是明确的如来藏。这样说时，什么是清净心呢？就是心的本性光明，光明的意义是指颠倒心本性清净的意思。
说众生具有这种本性清净的如来藏，不是按字面意思理解，而是以自性光明的如来藏为基础，在此基础上存在需要清净的不净众生，所以说众生中有佛。众生作为所净对象的存在是依他起迷乱的结果，从究竟义来说，所净的暂时垢染从无始以来就不存在。
至于暂时垢染的意义，有人认为是先前不存在而新生起，有人认为是先前存在后来可以分离，这些对暂时的理解都完全不合理。暂时的真正含义是：既非从前来，也非向后灭，也非新生起，只是由各种迷乱因缘的结合而偶尔显现，因此是暂时的，即非真实、虚妄、无有自性的幻相。


 །སྦྱང་བྱར་ཡོད་པའི་ཡོད་པའང་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འདིར་བསྟན་གྱི་ཡོད་པ་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་པར་ཡོད་མེད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་ན་མི་རྟག་པས་ཁྱབ་པ་དང་། མི་རྟག་ན་རང་ཉིད་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་འཇིག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གཞན་མི་དགོས་པས་འཇིག་ངེས་སུ་གནས་པ་དང་། དེ་ལྟར་འཇིག་ངེས་སུ་གནས་པས་མཐར་སེམས་ཅན་རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་འཁོར་བ་ཟད་པ་ན་མྱང་འདས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། དེའི་དོན་གྱིས་མཐར་ཐུག་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཆེན་པོ་འདི་ན་ནི་གཏན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་སེམས་ཅན་ནི་གཅིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། གང་མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་ཁྱབ་པ་དང་། གང་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་ན་
4-126b
རྟག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དག་རྟག་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་མི་རྟག་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་མི་རྟག་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལས་འདྲ་བར་རིགས་མཐུན་པ་དང་། རིགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཡོད་པའི་ཆོས་གོ་ཆོད་པོ་དེ་མིན་པས། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དེས་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་བསམ་བཞིན་དུ་མིའི་སྐྱེ་བ་བཞེས་པ་ཀརྨ་པ་རིམ་པར་བྱོན་པ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེང་སང་གང་དག་སྟོབས་སོགས་ཡོན་ཏན་གྱིས་མི་སྟོང་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་སྙིང་སེམས་ཅན་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེའི་དགོངས་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཉིད་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོས་གསལ་བར་བཤད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་གཞན་ཟེར་དབྱངས་སུ་བླངས་པའི་གཏམ་ཡིན་གྱི་རང་ལུགས་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ལུགས་དེ་ཆེན་པོ་གཞན་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་གིས་བཞེད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་འདོད་པ་བོད་གངས་ཅན་ན་གཞན་ཡང་མང་མོད་ཀྱི། ལྷག་པར་རྩལ་དུ་བཏོན་ཏེ་འཆད་པ་པོ་ནི་དོལ་པོ་བ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་སྐྱོན་ཀུན་བྲལ་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལྡན་དེ་ལྟ་བུའི་སྙིང་པོ་དེ་སེམས་ཅན་ལ་ཡོད་ལ། སེམས་ཅན་ལ་དེ་ཡོད་པས་སེམས་ཅན་དེ་དེ་ཡིན་མི་དགོས་ཤིང་། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་ཡིན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་འདྲེས་པར་ཕྱེ་དགོས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཁོ་བོ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཡོད་ཅེས་པ་འདི་ནི་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་ལ། སྤྱིར་ཆོས་ཅན་གཅིག་གི་
4-127a
སྟེང་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་དེ་དང་རྟགས་གཉིས་རང་གི་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲེལ་བ་གྲུབ་པ་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་སམ། འོན་ཏེ་ཆོས་ཅན་གྱི་གཞི་དེར་དེ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་དེ་དང་རྟགས་གཉིས་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་བ་གྲུབ་པ་ཞིག་དགོས་པ་ལས། དེ་ཡང་དང་པོར་སེམས་ཅན་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་། སངས་རྒྱས་ཡིན་པ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སུ་བཟུང་སྟེ་རྟགས་ཡོད་དགོད་དུ་སྦྱར་བ་སྤྱིར་ཚད་མས་བསལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཁྱོད་རང་གི་ལུགས་ལའང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་ཡིན་པའང་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所净对象的存在也不是通过有无两方面所界定的那种存在，此处所说的存在是指能够起作用的存在与否的意思。一切众生都是事物，因为能够起作用，而存在必然是无常的，无常则不需要另外的灭因，除了自身的生因外，就必然会灭，这样必然会灭的存在最终在各自相应的轮回耗尽时会成为涅槃。因此，从究竟义上说，在这个众生大界中，不存在一个永远不入涅槃的众生。凡无常事物必定由因缘而生，凡由因缘而生者必定非自性而生，非自性而生则非恒常存在，非恒常存在也不是由常法所作，由此原因，无常法所产生的果也必然与无常因同类相似，所有这些同类法从其自身本性来看，都不是以自性成立的确定存在的法，因此它们都是自性不存在而错误认为存在，故称为世俗。这样的状况遮蔽了自性空性的实际情况。这是圣观自在王有意转世为人的历代噶玛巴的意趣。
如今有些人说："具有力等功德而不空的如来藏存在于众生中，这是遍知者让炯多杰的意趣，并由胜者法王确吉嘉措明确解释。"这只是重复他人言论的说法，并非自宗观点。那么，这种观点是哪位大师所持呢？在雪域西藏，虽有其他许多人持此观点，但特别强调并解释此观点的是多钦·喜饶坚赞。他说这种离一切过失、具一切功德的如来藏存在于众生中，但众生虽有此如来藏，不必然是如来藏，因此必须明确区分"有"与"是"的差别。
对此，我认为"众生中有佛"这种说法是有过失的。一般来说，要证明一个所依上有某种能别法，或者证明它就是那个法，需要在所证法与因之间建立不可分割的自性关联（自性因），或者要证明某个所依上存在某法，需要在所证法与因之间建立果因关联。如果首先以众生为所依，以"是佛"为所证法，然后立"存在"为因，这在一般量上被遮破，特别是在你自己的体系中也不合理，因为按照你的观点，既不承认佛是众生，也不承认众生是佛。


 །གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་། སངས་རྒྱས་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སུ་བཟུང་ནས་རྟགས་ཡོད་དགོད་དུ་སྦྱར་བའང་ལུགས་ལ་མི་བཏུབ་སྟེ། དེར་དེ་ཡིན་ཡོད་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སྤྱིར་འགལ་ནས་འགོག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་དགོས་པ་ལས། ཁྱེད་ཀྱི་ལུགས་ལ་སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་གཉིས་སྣང་མུན་བཞིན་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་དུ་ཁས་བླངས་པས་ཀྱང་རྟགས་ཡོད་དགོད་དུ་སྦྱར་དུ་མི་བཏུབ་བོ། །དེ་ལྟར་སྦྱར་དུ་མི་བཏུབ་པ་དེའང་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་ཆོས་སུ་འགྱུར་བའི་རྟགས་མི་རྙེད་པ་ལ་ཐུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པ་དང་དེ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་འབྲེལ་བ་གྲུབ་པ་ལ་རག་ལས་ཀྱི། འབྲེལ་བ་གྲུབ་པ་ལའང་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་མི་འཁྲུལ་བ་ཞིག་གྲུབ་དགོས་པས། དེ་དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཡོད་པ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་གང་ལའང་ཚད་མས་འཁྲུལ་མེད་དུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་ཅན་སངས་རྒྱས་ཡོད་ཅེས་པ་
4-127b
འདི་ཡང་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་སམ་སྙིང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ལ། སྙིང་པོ་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་འདུས་བྱས་ལ་ལྡན་པ་མི་སྲིད་དོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ལྡན་ན་འགལ་བར་ལྡན་ནམ། འབྲེལ་བར་ལྡན། འགལ་བར་ལྡན་པ་ནི་ཁྱེད་མི་འདོད་ལ། འབྲེལ་བར་ལྡན་ན་ནི་སྙིང་པོ་དང་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་བདག་གཅིག་པ་དང་། དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་བ་གང་རུང་ལས་མ་འདས་ཤིང་། དེ་གཉིས་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་གཉིས་ཀར་བརྗོད་དུ་མི་ནུས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེར་གསུངས་པས་ཕྱོགས་སྔ་མའི་ནི་མི་འཐད་པའོ་ཞེས་སྨྲའོ། ། དེ་ལྟར་གྲུབ་དོན་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པའི་དོན། སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་དེ་མ་འབྲེལ་བར་སྙིང་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་སྦུབས་སུ་སྙིང་པོ་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ལ། དེའི་དོན་ཀྱང་སྙིང་པོ་སྙིང་པོར་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་འཐད་དོ། །ཕྱིས་ཀྱི་ཆེན་པོ་ལ་ལས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོད་པའི་དོན་སེམས་ཅན་ཐ་དད་པ་རེ་རེ་ལ་སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་རེ་རེ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དགོངས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཟེར། དེ་ལྟར་དུ་བཤད་པས་འགའ་ཞིག་གི་བློ་གྲོས་ལ་འཐད་པར་འབབ་མོད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་རེ་རེའི་སྙིང་པོར་སངས་རྒྱས་རེ་རེ་ཡོད་པའང་ངེས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པའི་རེ་རེ་བ་དུ་མར་ཡོད་པའང་བརྗོད་དུ་མི་ནུས་ཏེ། སྙིང་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་
4-128a
བཟང་ངན་དུ་དབྱེར་མི་ནུས་པ་དང་། དབྱེར་མི་ནུས་པའི་སྙིང་པོ་དེའང་གཅིག་དང་དུ་མ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འགའ་ཞིག་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་པོ་གོ་ཆོད་པོ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ། རྫོགས་སངས་སྐུ་ནི་འཕྲོ་ཕྱིར་དང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱེར་མེད་ཕྱིར་དང་། །རིགས་ཡོད་ཕྱིར་ན་ལུས་ཅན་ཀུན། །རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་སྙིང་པོ་ཅན། །ཞེས་གསུངས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དངོས་ཡོད་པ་དེ་རྟགས་གསུམ་པོ་དེས་རིམ་བཞིན་གྲུབ་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ན། ལུས་ཅན་ཀུན་ཆོས་ཅན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོད་དེ། དེའི་ཚེ་རིགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་པས། རིགས་ཡོད་ན་སྙིང་པོ་ཡོད་པའི་རྗེས་འགྲོའི་ཚུལ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ནི་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཙམ་ལ་ཡང་བཞག་ན། སྙིང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་དངོས་ཡིན་ལ། ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ནི་དད་པའི་སར་ཡང་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི་དེར་ཡོད་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་། སངས་རྒྱས་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སུ་བཟུང་ནས་རྟགས་ཡོད་དགོད་དུ་སྦྱར་བའང་ལུགས་ལ་མི་བཏུབ་སྟེ། དེར་དེ་ཡིན་ཡོད་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སྤྱིར་འགལ་ནས་འགོག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་དགོས་པ་ལས། ཁྱེད་ཀྱི་ལུགས་ལ་སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་གཉིས་སྣང་མུན་བཞིན་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་དུ་ཁས་བླངས་པས་ཀྱང་རྟགས་ཡོད་དགོད་དུ་སྦྱར་དུ་མི་བཏུབ་བོ། །དེ་ལྟར་སྦྱར་དུ་མི་བཏུབ་པ་དེའང་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་ཆོས་སུ་འགྱུར་བའི་རྟགས་མི་རྙེད་པ་ལ་ཐུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པ་དང་དེ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་འབྲེལ་བ་གྲུབ་པ་ལ་རག་ལས་ཀྱི། འབྲེལ་བ་གྲུབ་པ་ལའང་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་མི་འཁྲུལ་བ་ཞིག་གྲུབ་དགོས་པས། དེ་དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཡོད་པ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་གང་ལའང་ཚད་མས་འཁྲུལ་མེད་དུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་ཅན་སངས་རྒྱས་ཡོད་ཅེས་པ་
4-127b
འདི་ཡང་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་སམ་སྙིང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ལ། སྙིང་པོ་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་འདུས་བྱས་ལ་ལྡན་པ་མི་སྲིད་དོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ལྡན་ན་འགལ་བར་ལྡན་ནམ། འབྲེལ་བར་ལྡན། འགལ་བར་ལྡན་པ་ནི་ཁྱེད་མི་འདོད་ལ། འབྲེལ་བར་ལྡན་ན་ནི་སྙིང་པོ་དང་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་བདག་གཅིག་པ་དང་། དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་བ་གང་རུང་ལས་མ་འདས་ཤིང་། དེ་གཉིས་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་གཉིས་ཀར་བརྗོད་དུ་མི་ནུས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེར་གསུངས་པས་ཕྱོགས་སྔ་མའི་ནི་མི་འཐད་པའོ་ཞེས་སྨྲའོ། ། དེ་ལྟར་གྲུབ་དོན་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པའི་དོན། སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་དེ་མ་འབྲེལ་བར་སྙིང་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་སྦུབས་སུ་སྙིང་པོ་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ལ། དེའི་དོན་ཀྱང་སྙིང་པོ་སྙིང་པོར་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་འཐད་དོ། །ཕྱིས་ཀྱི་ཆེན་པོ་ལ་ལས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོད་པའི་དོན་སེམས་ཅན་ཐ་དད་པ་རེ་རེ་ལ་སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་རེ་རེ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དགོངས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཟེར། དེ་ལྟར་དུ་བཤད་པས་འགའ་ཞིག་གི་བློ་གྲོས་ལ་འཐད་པར་འབབ་མོད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་རེ་རེའི་སྙིང་པོར་སངས་རྒྱས་རེ་རེ་ཡོད་པའང་ངེས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པའི་རེ་རེ་བ་དུ་མར་ཡོད་པའང་བརྗོད་དུ་མི་ནུས་ཏེ། སྙིང་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་
4-128a
བཟང་ངན་དུ་དབྱེར་མི་ནུས་པ་དང་། དབྱེར་མི་ནུས་པའི་སྙིང་པོ་དེའང་གཅིག་དང་དུ་མ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འགའ་ཞིག་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་པོ་གོ་ཆོད་པོ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ། རྫོགས་སངས་སྐུ་ནི་འཕྲོ་ཕྱིར་དང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱེར་མེད་ཕྱིར་དང་། །རིགས་ཡོད་ཕྱིར་ན་ལུས་ཅན་ཀུན། །རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་སྙིང་པོ་ཅན། །ཞེས་གསུངས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དངོས་ཡོད་པ་དེ་རྟགས་གསུམ་པོ་དེས་རིམ་བཞིན་གྲུབ་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ན། ལུས་ཅན་ཀུན་ཆོས་ཅན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོད་དེ། དེའི་ཚེ་རིགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་པས། རིགས་ཡོད་ན་སྙིང་པོ་ཡོད་པའི་རྗེས་འགྲོའི་ཚུལ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ནི་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཙམ་ལ་ཡང་བཞག་ན། སྙིང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་དངོས་ཡིན་ལ། ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ནི་དད་པའི་སར་ཡང་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི་དེར་ཡོད་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的文本直译：
此外，将众生视为所立，将佛视为所证法，并以此为据而立论在逻辑上也不成立。因为要将某物用作某处存在的依据，一般需要非相违的根据，而按照你的主张，众生与佛二者如同光明与黑暗般互相排斥，所以也不能用作成立的依据。这样无法成立的原因在于找不到能成为这种正面属性的根据。简言之，是否为所证法以及是否存在于其中，取决于关系是否成立，而关系的成立又需要确立不变的正向和反向关联。在这种情况下，众生中存在佛这一说法无论在正向还是反向关联上都不能通过量无误地成立，因此是不确定的；而说"具有佛性的众生中有佛"这一说法，其所立法体自身也不能成立，因为无论是佛还是本性都是无为法，而无为法的本性不可能存在于有为法的众生之中。
若说它们共存，是相违而共存，还是相关而共存？相违共存是你不接受的，若是相关共存，则本性与作为其障碍的众生二者必然是同一性关系或因果关系之一。而这两者既不能说是同一，也不能说是相异，如世尊在了义经中所说，因此对方的观点是不合理的。
如此成立，诸佛及佛子所说"众生中有佛"的意思是，佛与众生虽无关联，但作为本性，自无始以来就在烦恼障蔽的包围中以自性不灭的方式存在。这意思是说本性作为本性存在，这种理解是正确的。近代一些大师则解释说，"众生中有佛性"的意思是每个不同的众生中各有一尊作为本性的佛，所以说"众生中有佛"。虽然这种解释在某些人的理解中似乎合理，但是说每个众生的本性中各有一尊佛这一说法很难被视为了义。因为作为本性的佛既不能说是同一，也不能说是相异的多个个体，因为本性的真如不能因为佛和众生的载体差异而分为好坏，而这种不可分的本性也超越了一与多的概念。
因此，有些人为了证明众生确实有本性而引用："圆满佛身遍照故，真如无二无分别，具有种姓故，一切众生恒具佛性。"这表明通过三种因可以依次证明佛性的确实存在。在这种情况下，若立论："一切有身众生，有佛性，因为有种姓故"，但"有种姓则有本性"这种正向关联并不成立。因为种姓甚至可以建立在仅仅听闻的习气上，而本性是实际的佛，听闻的习气在信解地也会出现，但法身和佛性并不一定存在于此，所以不能遍及。


 །གཞན་ཡང་དེ་ཆོས་ཅན། དེ་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཆོས་ཅན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་ལུགས་འདིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་གཉིས་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལས་སེམས་ཅན་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མེད་པར་གསུངས་པས་སོ། །ཆོས་ཅན་དང་བསྒྲུབ་བྱས་ཆོས་སྔར་བཞིན་ལ་རྫོགས་སངས་སྐུ་འཕྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་ནའང་མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལས་མི་འདའ་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལས་རྫོགས་སངས་ཀྱི་སྐུ་འཕྲོ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་གྱི་རྟགས་ཀྱིས་དེ་ལ་དེའི་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་གསུངས་པ་ནི་དགོངས་པ་དང་དགོས་པ་དངོས་
4-128b
ལ་གནོད་བྱེད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་དགོས་པ་གཞུང་འདི་ཉིད་དུ་གསལ་བར་གསུངས་སོ། ། ཆེན་པོ་འགའ་ཞིག་གིས་སེམས་ཅན་དེའི་རྒྱུད་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་རུང་དུ་ཡོད་པ་ལ་དེར་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། དཔེར་ན་འོ་མ་ལ་མར་འབྱུང་རུང་དུ་ཡོད་པ་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་པོའི་དཔེ་དེ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་མ་ལས་མར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་རིགས་པས་ཀྱང་གནོད་ལ། དཔེ་དེ་ཡི་འགྲུབ་པ་བཞིན་དུ་དོན་དེ་ཡང་མི་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རིགས་སུ་བཤད་པ་དང་། དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཐེག་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའང་ངེས་པའི་དོན་དུ་གནས་ཏེ། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་པས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཉིད་ལ་ཐེག་པར་ཞུགས་པའི་ཁྱད་པར་གསུམ་གྱིས་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཁྱད་པར་གསུམ་བྱུང་ཡང་། གང་རྟོགས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་གཞན་དུ་མ་གསུངས་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རྟོགས་པ་དེའང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་གཞན་དུ་མ་འདས་པར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ལན་དང་། ཤེས་འདོད་ཀྱི་ལན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་མེད་པར་ཁས་བླངས་ན་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དེ་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཀྱི་ཆ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེར་ཐལ་ཅེ་ན། འདོད་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བའི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ཆ་ནས་དེར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན་
4-129a
ཁྱབ་པ་མེད་དོ། ། བོད་གང་དག་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་གསལ་ཞིང་རིག་པའི་ཤེས་པ་ལ་བཞག་སྟེ། དེ་ཙམ་ལ་དམིགས་ནས་ཐེག་གསུམ་གྱི་རྟོགས་རིགས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པར་འདོད་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལུགས་སུ་བཤད་ནས། ཆོས་དབྱིངས་རྟོགས་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པས་མ་ཁྱབ་ཅེས་དང་། ཆོས་དབྱིངས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐེག་པ་གང་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་འབྱིན་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་རྟོགས་དགོས་པར་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བའང་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་དག་ནི་བརྟག་པའི་གཞིར་བཞག་གོ ། དེ་ལྟར་བཤད་པས་གྲུབ་པའི་དོན་རིགས་གོ་ཆོད་པོ་སྙིང་པོར་བཞག་པས་དེའི་ཚེ་རིགས་ཅན་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་རིགས་ཅན་གསུམ་དུ་གཞག་གམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་མ་འདས་ཀྱང་། འཕགས་པའི་གང་ཟག་གསུམ་ཐ་དད་པར་ཡོད་པ་ལས་རིགས་ཅན་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་ལ་ནི་དབྱེར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གཞན་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིག་གྲོལ་གྱི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ་ལ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གི་གདགས་གཞིར་བྱས་པ་དེའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
此外，以此为所立法，彼存在，因为众生的真如与佛性不可分离之故。对此，论据之一部分对所立法不成立，因为在此《大乘宝性论》的体系中，真如与佛性二者是义一而名异，然而已明确宣说众生并无真如。若对同样的所立法与所证法立论说"因为圆满佛身遍照故"，仍然是不成立的论据，因为众生相续中不可能有圆满佛身的遍照。
因此，以这样的论据说彼具有彼之本性，应当通过意趣、需要和实际三种违害方式来理解，这在此论中明确宣说。
某些大师说众生相续中有佛性是指其中存在成佛的可能性，犹如牛奶中存在出现酥油的可能性一样。然而这种说法者的比喻也不合理，因为牛奶中出现酥油的情况会被现量正理所违背，比喻如此，其所证明的意义也不能成立。
如此，将法界说为种姓，并依靠它产生三乘果位，这是了义的。如圣无著所说："为什么称为法界？因为它是声闻、独觉和一切佛陀的因。"虽然由于进入三乘的差异，在法界上产生了完全证悟和未完全证悟的三种差别，但所证悟的自性都只是法界之因，并无他说。若如此，人无我的证悟也不超出法界之因，这是否有过？
对此有两种回答：普遍承认的回答和求解的回答。第一，若承认除法界外无他法，为何我们不接受呢？我们确实接受。第二，若问法界中是否有人无我的部分而有此过失，我们接受。但若问声闻相续所联系的补特伽罗相续中证悟人无我的智慧从所证角度有此过失，则无此遍及。
有些藏人将法界本质确立为明朗觉知的心识，认为仅以此为所缘成为三乘证悟类别的所依，并说这是瑜伽行派的观点。他们声称，证悟法界不一定证悟法无我，并说依靠法界产生任何乘的果位时，不一定需要证悟法界。这些观点可作为考察的基础。
通过上述解释所成立的意思是，若将实质种姓确立为本性，那么因有三种种姓者，是否应将本性本身确立为三种种姓者？答：不是。本性本身虽不超出唯一的如来种姓，但因有三种不同的圣者补特伽罗，才分为三种种姓者，如来种姓本身并无区别。如果认为这样一来就没有其他圣者补特伽罗，实际上是将圣者们的智慧解脱功德作为圣者补特伽罗的假立基础。


 །མདོར་ན་དེང་སང་ངེས་དོན་དུ་སྨྲ་བར་རློམས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེས། རིགས་ཅན་གསུམ་གྱི་གདུལ་བྱ་སོ་སོ་ལ་རང་རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་སྤངས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་དེའི་ཕྱོགས་རེའམ་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྟོགས་པ་ཐོབ་པས་རིགས་ཅན་གསུམ་དུ་འཐད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་དེའི་ནུས་པ་སྟེར་བ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་དེའི་
4-129b
དང་པོ་རྣམས་ལ་མི་འཐད་པ་ཆེར་མེད་ཀྱང་། སྙིང་པོའི་ནུས་པ་སྟེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་རྒྱ་བོད་གང་དུའང་སྔར་མ་བྱུང་བ་དང་། ཚིག་དང་དོན་གཉིས་ཀ་ལ་བརྟགས་ནའང་སྙིང་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྙིང་པོ་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པས་དེའི་ནུས་པ་སྟེར་བའི་འདུ་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ལ། འགའ་ཞིག་འདི་སྙམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་ལས་ཆོས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་འཕྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་དེ་མི་འཐད་པ་མ་ཡིན་པས་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་མ་བསླབ་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཛད་པའི་རང་ངོ་འདུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་གྱི་མཛད་པ་དེ་སེམས་ཅན་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ན་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ལས་དག་པ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དེ་འབྱུང་བ་ནི་དངོས་སྟོབས་ཀྱིས་འོངས་པའོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་དེའི་རྒྱུད་ལ་བྱ་བ་བསྒྲུབས་པས་ཆོས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་དངོས་ལ་ནི་འབད་པ་དང་འདུ་བྱ་བ་ཡོད་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བསྟན་གྱི་སྒྲུབ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་སྒྲུབ་པ་བྱས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ངལ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་འབྲས་བུ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སྦྱང་བར་བསྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་བྱས་པས་ནམ་ཞིག་དྲི་མ་དག་པ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཅེས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་རིགས་སམ་རྟེན་ནམ་རྒྱུའི་མིང་ཅན་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་དེ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་མཚན་ཉིད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ལ། ངེས་པའི་དོན་དུ་ནི་སྙིང་པོའི་རིགས་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་དངོས་ཡིན་ཅིང་། དེ་ཉིད་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་དང་། གདུལ་བྱ་གཞན་སྣང་དུ་སངས་རྒྱ་བ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྟར་སྣང་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་དེར་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དག་པ་ན་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་
4-130a
ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་འཚང་སླར་རྒྱ་དགོས་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། ངེས་པའི་དོན་དུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཉིད་གྲུབ་ཙམ་ནས་དེ་སངས་རྒྱས་ཡིན་པས་དེ་འཚང་སླར་རྒྱ་མི་དགོས་པ་དང་། དེ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་མི་ནུས་པས་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་པ་ན། སངས་རྒྱས་དེ་སངས་རྒྱས་ཡིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་དུ་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཅིག་དུས་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བར་འཚང་རྒྱ་བར་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཉིད་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བླ་མ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ལ་ཤར་ནས་དབྱངས་སུ་ལེན་པར་མཛད་དེ། འདི་སྐད་དུ། རྗེ་དུས་གསུམ་མཁྱེན་པས། སངས་རྒྱས་ལ་འགྱུར་བ་མི་གདའ་ན། །འབྲས་བུ་ཀུན་ཐོབ་ལ་ཡིད་སྨོན་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཕྱིས་ཀྱི་གངས་ཅན་པ་ལ་ལས་སྒྲུབ་པ་ལ་བཅུ་གསུམ་པོ་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པ་ལ་བཞག་ནས་ཚུལ་དེ་ལྟར་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་པོ་དེ་ཟག་མེད་ལམ་གྱི་སེམས་རྟེན་དུ་བཞག་པ་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། ཡོད་ཡིན་ཇི་ལྟར་ཕྱེ་ན་ཡང་། །འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི། ། སྙིང་པོའི་འབྲེལ་བ་ལྡན་པ་མེད། །སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་མཆོག་གྱུར་ཀྱང་། ། འོད་གསལ་ཆུབ་པའི་བྱང་བྱ་ཡིན། །སྒྲིབ་པས་ཇི་ལྟར་གཡོགས་གྱུར་ཀྱང་། །སྙིང་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་ནི། །གཞན་དུ་གཡོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ངེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
简言之，现在有些自称讲解了义者说，凡是佛种性的人，对三种种姓的所化各自，通过断除各自应断的所断，获得佛种性的部分或全部证悟，因此三种种姓是合理的；并且获得这三种菩提也是由于佛种性授予能力而产生的。
这种解释的前部分大致没有不合理之处，但所谓"本性授予能力"这样的说法在印藏两地以前从未出现过，而且从语词和意义两方面考察，本性也不可能是这样，因为本性是无为法，而其授予能力的有为活动是不可能存在的。若有人认为，既然一切佛本性发出的法身事业也是为了成办事业，因此前面的说法不是不合理而是合理的。这是你未经学习的过失，因为佛法身事业的本性不是有为活动，而当这种事业进入众生时，所成办的事业在业已清净的众生相续中产生，是通过自身力量而来的。如此一来，在其相续中成办事业的法身事业本身并不需要努力和有为活动。
此处所说的十三种修行所做的一切修行都不是无果的辛劳，而是具有意义的结果。因为通过成办净化佛性偶然垢染的行为，当垢染被净化时，获得佛果，这个果在修行阶段被称为种性或所依或因。在这种情况下，这不是真正的因果关系，如前所述。了义而言，本性种性本身就是实际的佛，它被障蔽，在所化众生的显现中似乎成佛，这是显现如佛；在那个阶段，当偶然垢染被净化时，似乎需要那佛再次圆满证悟一切相智而成佛，而了义而言，佛本性自成立之时即是佛，因此不需要再成佛，也不能被其他任何事物使其成佛。经过观察思考，除了佛就是佛之外，不存在圣者补特伽罗在三世任何时间成佛的可能性。
达波噶举的上师们心中领悟此义后作歌咏道，如吉祥时三智者所说："佛陀既无转变，获得一切果位亦无所愿求。"
后来有些雪域人说，将那十三种修行安立为法界智慧的本质所生，以那种方式为依，如同将禅定六地安立为无漏道心的所依一样。
此处所言：无论如何分析存在，众生相续中都不具有与佛本性的关联。无论众生多么殊胜，都是明光觉悟的所净。无论被何种障碍所覆盖，本性除了佛性本身外，不会变成其他。这是确定无疑的。


 །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་གཉིས། དངོས་དང་། དོགས་པ་བཅད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། སྒྲུབ་པའི་རྟེན་རིགས་དང་ལྡན་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གོང་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་
4-130b
དེ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་ལ་སོགས་པས་སྒོམ་པའི་ལམ་དང་བཅས་པ། གཞན་ཡང་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བས་སྒྲུབ་པ་ཁྱད་པར་བ་དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་རིགས་འཆད་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོའི་འགྲེལ་དུ། གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ལན་དུ་གསུངས་པ་ལས་འཕྲོས་པའོ། །འདིར་བསྟན་གྱི་བཤད་བྱའི་མདོ་ནི། རྟོགས་པའི་ཆོས་དྲུག་གི་སྐབས་སུ་མདོ་ལས་རིམ་བཞིན་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་ལ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་བྱའི་རྗེས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །ཞེས་དང་། ཡང་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའི་གཟུགས་ལ་གནས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་དང་། གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་ཚིག་གི་དོན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་དང་། གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་
4-131a
དུ། ཞེས་བསྟན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་ཚིག་གིས་ངེས་འབྱེད་བཞི་དང་། མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྒྲུབ་པ་པོའི་རྟེན་གསལ་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པ་དང་ནི་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་རྟེན་ནི་རིམ་བཞིན་དུ། མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་མངོན་པར་འཆར་བའི་འོད་ཀྱི་གནས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར་ཞེས་དང་། གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་བསྐལ་པའི་མེ་འབར་བའི་ཚེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར་ཞེས་དང་། སྤང་བྱ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ནི། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པའི་གནས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར་ཞེས་དང་། ཤེས་རབ་སྙིང་བརྩེར་བཅས་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ནི། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་འོད་ལ་གནས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར་ཞེས་དང་། སློབ་མ་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མིན་པ་རྫོགས་བྱང་དོན་གཉེར་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ནི། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་གཟའ་དང་སྐར་མ་དང་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་གློག་གི་འོད་ལ་གནས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
第二、词义分两部分：正文和断疑。
第一，对于具有修行所依种姓者的顺决择分，如上所述，以及大乘见道和修道等，还有在圣者相续中生起的殊胜修行的所依种姓，在此进行解释。
第二，在经论释中，从上文多次提到"菩萨"而引申出来。此处所要解释的经文是在六种证悟法的段落中，经中依次如是说：
"须菩提，譬如，虚空中无鸟迹亦不可得。须菩提，如是菩萨之词义亦无亦不可得。"
又："须菩提，譬如，于实际中无住处亦不可得。须菩提，如是菩萨之词义亦无亦不可得。"
又："须菩提，譬如，幻化人形无住处亦不可得。须菩提，如是行般若波罗蜜多的大菩萨之词义亦无亦不可得。又须菩提，譬如，幻化人中修行内空性的菩萨之词义亦无亦不可得。须菩提，如是……"
又："须菩提，譬如，如来、阿罗汉、正等正觉佛陀之色身词义亦无亦不可得。须菩提，如是……"
又："须菩提，譬如，无生之词义亦无亦不可得。须菩提，如是……"
以上经文明确宣说了四种顺决择分、见道和修道的修行者所依。
对于所生对治及其所对治的所断的所依，经中依次说：
"须菩提，譬如，日轮现照光明的住处亦无亦不可得。须菩提……"
又："须菩提，譬如，劫火燃烧时一切有为相的住处亦无亦不可得。须菩提……"
对于彻底断除这些所断的解脱道修行的所依，经云："须菩提，譬如，如来、阿罗汉、正等正觉佛陀的戒律中恶戒的住处亦无亦不可得。须菩提……"
对于具有悲心的智慧修行的所依，经云："须菩提，譬如，日月光明无住处亦不可得。须菩提……"
对于不共声闻的求证圆满菩提的修行所依，经云："须菩提，譬如，声闻、独觉、行星、星辰、宝珠和闪电的光明无住处亦不可得。须菩提……"


 །རབ་འབྱོར་ཞེས་དང་། གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གོ་རིམ་གང་ཡིན་པའི་རྟེན་ནི། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འོད་ལ་གནས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་ཞེས་དང་། ཡེ་ཤེས་རྩོལ་བ་མི་མངའ་བར་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ནི། རབ་འབྱོར་
4-131b
འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འོད་ལ་གནས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར། ཞེས་སོགས་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྟེན་ཆོས་དབྱིངས་ལ་རིགས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་རྗེ་བཙུན་གྱིས་གསུངས་སོ། ། སྐབས་འདིར་ཉི་ཁྲི་སྣང་བ་ལས་ནི་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟེན་བཅུ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་མཛད་ལ། སློབ་དཔོན་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པར་འགྲེལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་རྟོགས་པའི་ཆོས་དྲུག་དང་། ས་བརྒྱད་པར་ནི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་དང་། སྐབས་དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཡོན་ཏན་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དང་། ས་དགུ་པར་སློབ་མ་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ས་བཅུ་པར་གཞན་གྱི་དོན་གོ་རིམ་མི་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུན་མཐའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩོལ་བ་མི་མངའ་བར་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་དུ་བཤད་པ་འདི་ལ་ནི་མདོ་དང་སྦྱོར་ཚུལ་དང་། སྒྲུབ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ་ངོས་འཛིན་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་གཉལ་པ་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་ཆུ་མིག་པ་སོགས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་ཡིན་པས་འཁྲུལ་བ་མེད་དོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ་གཉིས། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་སོ་སོར་བཤད་པ་དང་། ཐུན་མོང་གི་དོན་བསྟན་པའོ། །
偈颂词与义义各别说
དང་པོ་ལ་བཞི། རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ། སྤང་གཉེན་སྐྱེ་འགག་གི་སྒྲུབ་པ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྒྲུབ་པ། ཡོན་ཏན་
4-132a
ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒྲུབ་པ་བཤད་པའོ། །
证法成就
དང་པོ་ནི། རིམ་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ན་སྒོམ་བྱུང་གི་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོར་འཇིག་རྟེན་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་འབྱུང་བས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། སྒོམ་པའི་ལམ་དག་གོ།
所断与对治生灭成就
གཉིས་པ་ལ་གསུམ། གཉེན་པོ་སྐྱེ་ཚུལ། སྤང་བྱ་འགག་ཚུལ། ཞར་ལ་སྤང་གཉེན་སྐྱེ་འགག་བྱེད་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་ས་བརྒྱད་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དེ་དག་དངོས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྐུན་པོ་ཕྱིར་བྱུང་བ་ལྟར་སོང་བའི་དཔེས་བསྟན་ལ།
解脱成就
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སྤང་བྱ་དེ་འགགས་པ་ཡིན་པ་ཡང་སྒོ་འཕར་བཅད་པས་རྐུན་པོ་ནང་དུ་མེད་པ་ལྟར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་གཉེན་པོ་རྫོགས་པར་སྐྱེས་པ་དང་། སྤང་བྱ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་གཉེན་པོ་སྐྱེ་བ་དང་སྤང་བྱ་འགག་པ་དག་གི་ཚུལ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། ། སྐབས་འདིར་གཉེན་པོ་དང་སྤང་བྱ་འདི་ས་བརྒྱད་པའི་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་དང་རྟེན་གཉེན་པོ་དང་སྦྱོར་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་གོ་རིམ་མི་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ། གཉེན་པོ་སྐྱེ་ཚུལ་དང་། སྤང་བྱ་སྤོང་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་གཞན་ཀུན་ལའང་འདི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
"须菩提"等句。为他人成办利益的次第之所依，经云："须菩提，譬如，四大天王众天神光明无住处亦不可得"乃至"须菩提"等句。无功用智慧趣入修行的所依，经云："须菩提，譬如，如来、阿罗汉、正等正觉佛陀的光明无住处亦不可得。须菩提"等。通过这些经文，尊者说明菩萨趣入修行的所依法界称为种姓。
在此处，《二万颂光明》中说："当说修行的所依，即种姓的含义。这依据修行法的不同阶段差别分为十三种。"如是安立了十三种所依，本论师的解释也与之相符。如此一来，六种证悟法、第八地的对治无间道、断除二障的解脱道、该阶段的特殊功德即空性和悲心的双运、第九地成就并圆满不共声闻的功德资粮、第十地按次序不错乱地成办他人利益、金刚喻定智慧无功用趣入的修行所依的解释，经文的引用方式和十三种修行的认定方式都如同大师尼亚尔巴·蒋贝多杰和胜子楚米巴等所解释的那样，没有错谬。
第三、注释分两部分：逐一解释根本颂义和说明共同义。
第一部分分四：证悟法的修行、所断与对治的生灭修行、解脱修行和殊胜功德修行的解释。
第一，为了次第讲解，首先生起修所成修行的最初四种顺决择分。其后是出世间的圣者相续中的见道和修道。
第二部分分三：对治生起方式、所断灭尽方式和附带说明所断与对治的生灭方式。第一，其后第八地无间道直接生起的力量，以贼人被驱逐的比喻说明了所断不顺对治分的离去。
第二，此时所断已灭，如同关闭门闩使贼人无法入内。第三，与此同时，对治圆满生起，所断不顺分也逐渐灭尽，因此对治的生起和所断的灭尽是如此这般的方式。此处将对治和所断与第八地的断除、能对治和所依对治相结合，是为了不错乱修行的次第，对治的生起方式和所断的断除方式的安立在其他一切处也应当如是运用。
;


 །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་གཞིར་བཞག་པ་ལས་གཉེན་པོའི་ནུས་པ་ཐོགས་མེད་དུ་སྐྱེས་ནས་སྤང་བྱ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དབང་མེད་དུ་འགགས་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དེ་ནི་སྤོང་བ་གཉེན་པོའི་མིང་ཅན་དེ་ཡིན་ལ། དེ་གཞིར་བྱས་ཀྱི་སྤང་བྱ་སྤོང་ཚུལ་ལ་འགའ་ཞིག་གིས་བར་ཆད་མེད་ལམ་དངོས་སུ་སྐྱེས་པའི་དེ་
4-132b
དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤང་བྱ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་གཅིག་ཏུ་འགགས་པས་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ལྟར་བཤད་ན་མི་འཐད་པ་ཆེར་མེད་ཀྱང་མི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་གཉེན་པོ་མ་འོངས་པ་དེས་སྤང་བྱའི་ས་བོན་སྐྱེ་འགྱུར་ལ་གནོད་པ་བསྐྱལ་པའི་སྒོ་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་ཅེས་ཚིག་གི་སྣོན་པ་བྱེད་ཀྱང་། དེ་ལ་ནི་དགོས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉེན་པོ་མ་འོངས་པ་དེ་རང་དུས་དེར་ནི་ད་ལྟ་བ་ཡིན་པས། དེར་སྤང་བྱའི་ས་བོན་མི་སྐྱེ་བར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་སྤངས་པས་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་རང་དུས་ད་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ལ་སྤང་བར་བཤད་པ་འདི་ནི་རིགས་པས་ཀྱང་ཐོབ་ལ། ལུང་གིས་ཀྱང་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མ་སྐྱེས་པས་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་ཀྱང་དུས་ཕྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། ། སློབ་དཔོན་བཟང་པོ་ཞབས་ཀྱི་བཞེད་པ་འདིར་ནི་སྤང་བྱ་ལ་ས་བོན་དང་མངོན་གྱུར་གཉིས་ལས། སྤང་བྱའི་ས་བོན་གྱི་ནུས་པ་ཟད་དེ། དེ་འགག་མ་ཐག་པའི་སྔ་ལོགས་དེར་དེ་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དེ་དངོས་སུ་སྐྱེས་པས་སྤང་བྱའི་ས་བོན་གྱི་ནུས་པ་ཟད་མ་ཐག་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཡོངས་རྫོགས་སྐྱེས་མ་ཐག་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་པས། དཔེར་ན་གྲང་རེག་ནུས་མེད་ཀྱི་གཞིར་ཚ་རེག་སྟོབས་ཆེན་པོ་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྤང་བྱ་མངོན་གྱུར་པ་ནི་དངོས་སུ་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤོང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་དབང་བཙན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་ཐོག་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཅིག་ཤོས་མི་ལྡང་པས་སོ། །དེའི་དོན་ནི། འདོད་ཆགས་ལྟ་བུའི་སྤང་བྱ་མངོན་གྱུར་པ་ཞིག་མ་ཞིའི་བར་དུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་དོན་ཀྱང་གཙོ་སེམས་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་མཚུངས་ལྡན་རྣམ་པ་ལྔས་
4-133a
་མཚུངས་པས་སྐད་ཅིག་གཅིག་གི་ངོར་སྤང་གཉེན་གཉིས་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། སྤང་གཉེན་གང་ཡང་རུང་བའི་གཙོ་སེམས་ལས་སྔ་མ་དེའི་རིགས་འདྲའི་རྒྱུན་མ་འགག་པར་ཕྱི་མ་ཅིག་ཤོས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ས་བོན་ལ་དངོས་སུ་གནོད་པ་བསྐྱལ་ཅེས་པ་འདི་ཡང་ཐ་སྙད་སྦྱར་སླ་ཞིང་དོན་སྤྱི་འཆར་བདེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ངེས་པའི་དོན་དུ་ནི་སྤང་བྱའི་ས་བོན་བདེན་པ་བ་ཞིག་གཉེན་པོས་གནོད་པ་བསྐྱལ་ཏེ་སྤང་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤང་བྱ་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤང་བྱ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ན་སྤང་བྱ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པར་བཞག་པ་ཡིན་ལ། གནོད་པ་མ་བྱས་པར་སྤང་བྱ་སྤང་མི་རུང་ཞེས་པ་དང་། གཉེན་པོ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤང་བྱའི་འཕྲོ་གཅོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནད་དང་སྨན་བཞིན་འདོད་པ་རྣམས་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་ནི། བཤད་མ་ཐག་པ་དེའི་འོག་ཏུ་སྤང་གཉེན་དེ་དག་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པས་དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སྤང་གཉེན་གྱི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་མེད་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
说不共功德成就
བཞི་པ་ལ་བཞི། ས་བརྒྱད་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི། དགུ་པའི་ཡོན་ཏན། བཅུ་པའི་ཡོན་ཏན། རྒྱུན་མཐའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒྲུབ་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
如此一来，以能断的对治为基础，对治力无碍地生起，使所断不顺分不由自主地灭尽的对治，就是名为断除对治的那个。基于此对治的所断断除方式，有人说："无间道直接生起时，与之相违的所断立即灭尽，因此二者是同时的。"
如此解释虽然大致无误，但一些不精通者增加"未来的对治通过对所断种子的未来生起造成损害而断除"这样的文字。这是没有必要的，因为未来的对治在其自身时期是现在时，通过使所断种子不生起而断除，因此断除对治生起的自时唯是现在时断除，这不仅为理所成，也为教证所立。如云："非未生[能断]，生已亦非后时[断除]。"
根据善足尊者的观点，所断分为种子和现行二种：所断种子的力量耗尽，在其灭尽的前一刻，与之相违的对治直接生起，因此所断种子力量耗尽和对治圆满生起是同时的，如同在不具冷触能力的基础上观察到强大的热触一样。现行所断不是通过直接的能所损害方式而断除，因为一方占优势，其后立即另一方不起。
这意味着，如同贪欲等现行所断未平息之前，不共菩提分法不可能在相续中生起一样。其义也是，同一主心识的眷属以五种相应相同，在同一刹那不可能生起所断和对治二者，而任何所断或对治的主心识，其前者的相似种类之相续未灭之前，后者不会生起。
如此，所谓直接损害种子这一表述，是为了便于使用术语和理解概念而作。了义而言，对治损害某种实有的所断种子而断除是不存在的，因为所断本身是暂时的错乱，所断自性本空，当现证这点的瑜伽现量成立时，所断被安立为自性清净。所说"不损害则不能断除所断"和"已生对治力截断所断相续，如同疾病与药物"等说法都是权宜之说。
第三，上述之后，通过证悟所断和对治不可得，断除了它们生灭相关的分别，这表明断除对治相执分别念生起机会的修行。
第四分四：第八地殊胜功德修行、第九地功德修行、第十地功德修行和金刚喻定殊胜功德修行。


 །
第八地不共功德成就
དང་པོ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་སྨིན་པས་གནས་སྐབས་དེར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
第九地不共功德成就
གཉིས་པ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་སྐྱེས་
4-133b
པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ན་ལ་དབང་བསྒྱུར་བར་བྱེད་པས་སོ། །
第十地不共功德成就
གསུམ་པ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ལ་སོགས་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་ལ་དགོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་གོ་རིམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། འདིར་བསྟན་གྱི་དགོངས་ལྡེམ་དགོངས་ནི་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་གསལ་བར་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མཉམ་པ་ཉིད་དང་དོན་གཞན་དང་། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་དུས་གཞན་དང་། །གང་ཟག་གི་ནི་བསམ་པ་ལ། །དགོངས་པ་རྣམ་པ་བཞིར་ཞེས་བྱ། །ཞེས་འབྱུང་བས། དང་པོ་མཉམ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་ནི། ཆོས་སྐུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་མཛད་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ང་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་གཟིགས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། གཉིས་པ་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྒྱུ་མཚན་དུ་མཛད་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཀུན་བཏགས་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དབང་ལ་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། རང་ལས་སྐྱེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་གྲུབ་ནི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། དོན་དམ་པ་ཡིན་ཅིང་བདག་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་པོ་འདི་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པའི་མཐུན་དཔེར་བཞག་པ་ནི་སེམས་ཙམ་རྣམ་བཅས་པའི་ལུགས་ལ་ཡིན་གྱི། རྣམ་མེད་ཡན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལ་མ་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི། དེ་
4-134a
བཞིན་གཤེགས་པ་དྲི་མེད་ཟླ་འོད་ཀྱི་མཚན་བཟུང་བ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་སྒོ་ནས་ཚོགས་མང་དུ་བསགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ནམ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་མཛད་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲི་མེད་ཟླ་འོད་ཀྱི་མཚན་བཟུང་བ་ཙམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་བོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། བཞི་པ་གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་འབའ་ཞིག་གིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ལ་དེ་སྦྱིན་པ་ལ་གཞུག་པའི་ཆེད་དུ་དགོངས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྨད་པ་ལྟར་མཛད་ཅིང་སྦྱིན་པ་ལ་བསྟོད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ལྡེམ་དགོངས་ངོས་བཟུང་བ་ལ་བཞི། རྒྱན་ལས། གཞུག་པར་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། །མཚན་ཉིད་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་གཞན། །གཉེན་པོ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། །བསྒྱུར་བ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་སྟེ། །ཉན་ཐོས་དང་ནི་ངོ་བོ་ཉིད། །དེ་བཞིན་ཉེས་པ་འདུལ་བ་དང་། །བརྗོད་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ལ་ནི། །ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་འདི་རྣམ་བཞི། །ཞེས་འབྱུང་བས། དང་པོར་གཞུག་པ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། འཆད་པ་པོས་མ་བརྟགས་ཤིང་མ་དཔྱད་པའི་ངོར་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་དང་མཐུན་པར་གཟུགས་ཡོད་ཅེས་རྒྱུ་མཚན་དུ་མཛད་ནས་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས། གདུལ་བྱ་ཉན་པ་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཁ་ཅིག་གཟུགས་དོན་དམ་དུ་ཡོད་པར་གོ་ནས་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་གྱི་རང་མཚན་སྒྲིབ་མེད་དུ་གསལ་བར་སྟོན་པར་བཞེད་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
第八地不共功德成就
第一，其后由宿愿力成熟，在此阶段以布施等方便善巧之力，具有不住轮回和涅槃二边的特征之智慧和方便的殊胜功德。
第九地不共功德成就
第二，其后由于这些修行生起的力量，对不共声闻等的法——唯大乘修行自在掌控。
第十地不共功德成就
第三，其后以如所化众生意乐而摄受等八种密意，以安立所化众生于三乘道为特征，成办他利次第圆满的修行。此处所说的密意和隐密意，在《经庄严论》中明确宣说，如云："平等性及别义，如是复于异时，及于补特伽罗，意乐为四种密意。"
第一，平等性密意：以法身平等性为根据，如来说"我于彼时，成为如来毗婆尸"之类的教言。
第二，别义密意：以三种无自性为根据，说"一切法无自性"之类的教言，如遍计无相自性，因为无自相的意义；依他起无生自性，因为无从自生；圆成实无胜义自性，因为是胜义且无二我自性。这三种无自性作为别义密意的例证，是在唯识有相宗的观点中，而非无相以上诸宗的观点中。
第三，异时密意：以先前持如来无垢月光之名而积累众多资粮为根基，终将证得菩提为根据，说"仅以持如来无垢月光名号便获无上菩提"之类的教言。
第四，补特伽罗意乐密意：对于执着仅持戒便已足够的某些人，为使他们行持布施，密意中贬低持戒而称赞布施之类的教言。
第二，确认隐密意有四种，《庄严论》云："摄受隐密意，特相隐密意，对治隐密意，及以转变隐密意，对声闻及自性，如是调伏过失，宣说甚深性，隐密意有四种。"
第一，摄受隐密意：说法者对未经观察思择者，随顺世间共许而以色法存在为根据，说"色法存在"，使听法的声闻种姓所化众生理解色法胜义有而入佛教。
第二，特相隐密意：为了清晰无障地显示三种无自性的自相，说"一切法无自性"之类的教言。
;


 ། གསུམ་པ་གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། གདུལ་བྱ་ལ་ལ་ཞིག་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་འདི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་གཞན་ལས་ཡོན་
4-134b
ཏན་དམན་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་བརྙས་པ་དེ་བཟློག་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་མཛད་ནས། ང་དེའི་ཚེ་རྣམ་གཟིགས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་གསུང་བ་པོས་ཆོས་སྐུ་ལ་མཉམ་ཉིད་དུ་དགོངས་ནས་གསུངས་ཀྱང་། ཉན་པ་པོས་གཟུགས་སྐུ་མཉམ་ཉིད་ལ་གོ་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་བརྙས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། ། བཞི་པ་བསྒྱུར་བ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། ལ་ལ་ཞིག་དམ་པའི་ཆོས་འདི་དངོས་བསྟན་ཧ་ཅང་གོ་སླ་བའི་ཕྱིར་ན་འདི་ལྟ་བུ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་བརྙས་པའི་བརྙས་པ་དེ་བཟློག་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་མཛད་ནས། ཇི་སྐད་དུ། ཕ་དང་མ་ནི་བསད་བྱ་ཞིང་། །རྒྱལ་པོ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གཉིས་དང་། །ཡུལ་འཁོར་དཀོར་དང་བཅས་བཅོམ་ན། །མི་དེ་དག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སྲེད་ལེན་གཉིས་ལ་ཕ་མའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་དང་། ཀུན་གཞི་ལ་རྒྱལ་པོའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཐ་མ་གཉིས་ལ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གཉིས་ཀྱི་མིང་གིས་བཏགས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡུལ་དང་བཅས་པ་ཡུལ་འཁོར་དཀོར་དང་བཅས་པའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དགོངས་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ན་ལྡེམ་པོར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པས་མ་ཁྱབ་ལ། ལྡེམ་པོར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ན་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་སྟེ། དེའི་དོན་ཡང་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་གསུང་བ་པོའི་ཐུགས་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ལྡེམ་པོར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་གསུང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་ཕ་རོལ་པོས་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ལྡེམ་དགོངས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀར་གྱུར་པའི་དགོངས་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གམ་གཉིས་རང་གིས་བཟུང་བ་དང་། གཞན་གྱིས་གོ་
4-135a
བར་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་བཅུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་གསུངས་སོ། །
相续后际不共功德成就
བཞི་པ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་འབད་རྩོལ་གྱི་མཚན་མ་མེད་ཅིང་རྩོལ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་གཞན་གྱི་དོན་དང་། རང་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། །
说共法
གཉིས་པ་ཐུན་མོང་གི་དོན་ལ་གསུམ། གོ་རིམ་ངེས་པ། གྲངས་ངེས་པ། རྟེན་ངོས་བཟུང་བའོ། །
次第决定
དང་པོ་ནི། སྒྲུབ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་འདི་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གོ་རིམ་དུ་ལུགས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ཡིན་པའང་། འགྲེལ་ཆེན་ལས། འདིས་ཀྱང་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཁོ་ན་བསྟན་གྱི་མ་ཚང་བ་དང་ལྷག་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
数类决定
གཉིས་པ་ནི། སྒྲུབ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་འདིས་ཀྱང་རྫོགས་སངས་དོན་གཉེར་གྱི་སྐྱེས་བུའི་དགོས་དོན་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །
4-135b
པ་ནི་བྱམས་ཆོས་ཕྱི་མ་གསུམ་གྱི་དགོངས་དོན་མཐར་ཐུག་ཏུ་གནས་སོ། །རོང་སྟོན་ཆོས་རྗེའི་ཞལ་སྔ་ནས། ཁོ་ནའི་སྒྲས་རིགས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་དུ་མ་ལས་འདི་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །
断疑
གཉིས་པ་དོགས་གཅོད་ལ་གཉིས། དོགས་པ་དགོད་པ་དང་། ལན་གདབ་པའོ།

 ། གསུམ་པ་གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། གདུལ་བྱ་ལ་ལ་ཞིག་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་འདི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་གཞན་ལས་ཡོན་
4-134b
ཏན་དམན་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་བརྙས་པ་དེ་བཟློག་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་མཛད་ནས། ང་དེའི་ཚེ་རྣམ་གཟིགས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་གསུང་བ་པོས་ཆོས་སྐུ་ལ་མཉམ་ཉིད་དུ་དགོངས་ནས་གསུངས་ཀྱང་། ཉན་པ་པོས་གཟུགས་སྐུ་མཉམ་ཉིད་ལ་གོ་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་བརྙས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། ། བཞི་པ་བསྒྱུར་བ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། ལ་ལ་ཞིག་དམ་པའི་ཆོས་འདི་དངོས་བསྟན་ཧ་ཅང་གོ་སླ་བའི་ཕྱིར་ན་འདི་ལྟ་བུ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་བརྙས་པའི་བརྙས་པ་དེ་བཟློག་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་མཛད་ནས། ཇི་སྐད་དུ། ཕ་དང་མ་ནི་བསད་བྱ་ཞིང་། །རྒྱལ་པོ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གཉིས་དང་། །ཡུལ་འཁོར་དཀོར་དང་བཅས་བཅོམ་ན། །མི་དེ་དག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སྲེད་ལེན་གཉིས་ལ་ཕ་མའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་དང་། ཀུན་གཞི་ལ་རྒྱལ་པོའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཐ་མ་གཉིས་ལ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གཉིས་ཀྱི་མིང་གིས་བཏགས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡུལ་དང་བཅས་པ་ཡུལ་འཁོར་དཀོར་དང་བཅས་པའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དགོངས་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ན་ལྡེམ་པོར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པས་མ་ཁྱབ་ལ། ལྡེམ་པོར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ན་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་སྟེ། དེའི་དོན་ཡང་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་གསུང་བ་པོའི་ཐུགས་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ལྡེམ་པོར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་གསུང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་ཕ་རོལ་པོས་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ལྡེམ་དགོངས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀར་གྱུར་པའི་དགོངས་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གམ་གཉིས་རང་གིས་བཟུང་བ་དང་། གཞན་གྱིས་གོ་
4-135a
བར་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་བཅུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་གསུངས་སོ། །
相续后际不共功德成就
བཞི་པ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་འབད་རྩོལ་གྱི་མཚན་མ་མེད་ཅིང་རྩོལ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་གཞན་གྱི་དོན་དང་། རང་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། །
说共法
གཉིས་པ་ཐུན་མོང་གི་དོན་ལ་གསུམ། གོ་རིམ་ངེས་པ། གྲངས་ངེས་པ། རྟེན་ངོས་བཟུང་བའོ། །
次第决定
དང་པོ་ནི། སྒྲུབ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་འདི་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གོ་རིམ་དུ་ལུགས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ཡིན་པའང་། འགྲེལ་ཆེན་ལས། འདིས་ཀྱང་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཁོ་ན་བསྟན་གྱི་མ་ཚང་བ་དང་ལྷག་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
数类决定
གཉིས་པ་ནི། སྒྲུབ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་འདིས་ཀྱང་རྫོགས་སངས་དོན་གཉེར་གྱི་སྐྱེས་བུའི་དགོས་དོན་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །
4-135b
པ་ནི་བྱམས་ཆོས་ཕྱི་མ་གསུམ་གྱི་དགོངས་དོན་མཐར་ཐུག་ཏུ་གནས་སོ། །རོང་སྟོན་ཆོས་རྗེའི་ཞལ་སྔ་ནས། ཁོ་ནའི་སྒྲས་རིགས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་དུ་མ་ལས་འདི་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །
断疑
གཉིས་པ་དོགས་གཅོད་ལ་གཉིས། དོགས་པ་དགོད་པ་དང་། ལན་གདབ་པའོ།

 ། གསུམ་པ་གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། གདུལ་བྱ་ལ་ལ་ཞིག་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་འདི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་གཞན་ལས་ཡོན་
4-134b
ཏན་དམན་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་བརྙས་པ་དེ་བཟློག་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་མཛད་ནས། ང་དེའི་ཚེ་རྣམ་གཟིགས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་གསུང་བ་པོས་ཆོས་སྐུ་ལ་མཉམ་ཉིད་དུ་དགོངས་ནས་གསུངས་ཀྱང་། ཉན་པ་པོས་གཟུགས་སྐུ་མཉམ་ཉིད་ལ་གོ་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་བརྙས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། ། བཞི་པ་བསྒྱུར་བ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། ལ་ལ་ཞིག་དམ་པའི་ཆོས་འདི་དངོས་བསྟན་ཧ་ཅང་གོ་སླ་བའི་ཕྱིར་ན་འདི་ལྟ་བུ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་བརྙས་པའི་བརྙས་པ་དེ་བཟློག་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་མཛད་ནས། ཇི་སྐད་དུ། ཕ་དང་མ་ནི་བསད་བྱ་ཞིང་། །རྒྱལ་པོ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གཉིས་དང་། །ཡུལ་འཁོར་དཀོར་དང་བཅས་བཅོམ་ན། །མི་དེ་དག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སྲེད་ལེན་གཉིས་ལ་ཕ་མའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་དང་། ཀུན་གཞི་ལ་རྒྱལ་པོའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཐ་མ་གཉིས་ལ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གཉིས་ཀྱི་མིང་གིས་བཏགས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡུལ་དང་བཅས་པ་ཡུལ་འཁོར་དཀོར་དང་བཅས་པའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དགོངས་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ན་ལྡེམ་པོར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པས་མ་ཁྱབ་ལ། ལྡེམ་པོར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ན་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་སྟེ། དེའི་དོན་ཡང་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་གསུང་བ་པོའི་ཐུགས་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ལྡེམ་པོར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་གསུང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་ཕ་རོལ་པོས་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ལྡེམ་དགོངས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀར་གྱུར་པའི་དགོངས་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གམ་གཉིས་རང་གིས་བཟུང་བ་དང་། གཞན་གྱིས་གོ་
4-135a
བར་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་བཅུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་གསུངས་སོ། །
相续后际不共功德成就
བཞི་པ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་འབད་རྩོལ་གྱི་མཚན་མ་མེད་ཅིང་རྩོལ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་གཞན་གྱི་དོན་དང་། རང་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། །
说共法
གཉིས་པ་ཐུན་མོང་གི་དོན་ལ་གསུམ། གོ་རིམ་ངེས་པ། གྲངས་ངེས་པ། རྟེན་ངོས་བཟུང་བའོ། །
次第决定
དང་པོ་ནི། སྒྲུབ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་འདི་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གོ་རིམ་དུ་ལུགས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ཡིན་པའང་། འགྲེལ་ཆེན་ལས། འདིས་ཀྱང་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཁོ་ན་བསྟན་གྱི་མ་ཚང་བ་དང་ལྷག་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
数类决定
གཉིས་པ་ནི། སྒྲུབ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་འདིས་ཀྱང་རྫོགས་སངས་དོན་གཉེར་གྱི་སྐྱེས་བུའི་དགོས་དོན་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །
4-135b
པ་ནི་བྱམས་ཆོས་ཕྱི་མ་གསུམ་གྱི་དགོངས་དོན་མཐར་ཐུག་ཏུ་གནས་སོ། །རོང་སྟོན་ཆོས་རྗེའི་ཞལ་སྔ་ནས། ཁོ་ནའི་སྒྲས་རིགས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་དུ་མ་ལས་འདི་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །
断疑
གཉིས་པ་དོགས་གཅོད་ལ་གཉིས། དོགས་པ་དགོད་པ་དང་། ལན་གདབ་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
直译：
第三、对治的隐含意趣是：
为了对治某些所化众生对我们的本师佛陀产生这样想法："这位佛陀是否比其他佛陀的功德低劣？"这种轻蔑，[佛陀]以此为理由，而说："我那时成为毗婆尸佛。"等类似的话。这是佛陀虽然从宣说者角度是缘于法身平等性而说，但听者理解为色身的平等，从而断除对佛陀的轻蔑。
第四、转变的隐含意趣是：
为了对治某些人认为正法过于容易理解而轻视:"这样的法怎么会是甚深正法呢？"这种轻蔑，[佛陀]以此为理由而说，如："应杀父与母，国王及两净，灭城并财物，是人得清净。"这类教言。在这种情况下，以"父母"名称指代贪爱和执取，以"国王"名称指代阿赖耶识，以"两净"名称指代两种极端见解，以"城及财物"名称指代六处及其对境。
隐含意趣和意趣的区别是：凡是意趣而说的不一定是隐含意趣而说的，但凡是隐含意趣而说的都必定是意趣而说的。其含义是：意趣而说仅仅是说话者心中所安立的，而隐含意趣而说则是依靠此语言让所化众生理解其意趣。
如是，如果自己能持诵或让他人了解世尊所说的一两首带有意趣或隐含意趣的偈颂，就能获得十种利益，这在《经庄严论》中有说明。
相续后际不共功德成就
第四：此后，为了尽未来际以无功用、任运方式为所化众生谋求利益，以及为自己的智慧生起而作修持。
说共法
第二，共同的内容分三：次第决定、数量决定和所依确认。
次第决定
第一，十三种修行的次序是按照证悟的次第安排的。如《大疏》所说："这些修行囊括了一切证悟法，因此只教授这些，既不缺少也不过多。"
数类决定
第二，这十三种修行能够圆满实现一切求证圆满菩提之人的所有需求，因此数量确定为十三。
这是弥勒五论后三论的究竟意趣。荣敦法王也说："'唯'字的含义是在诸多宗派的主张中，唯独这一种[解释]是正确的。"
断疑
第二，解决疑惑分两部分：提出疑问和回答。


 །
说疑
དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་མས་བྱམས་པ་དཔོན་སློབ་ཀྱི་བཞེད་པ་བསྐྱར་བ་དང་། ཐལ་བ་དགོད་པ་གཉིས་ལས།
他宗复说弥勒菩萨是大师所许
དང་པོ་ལའང་། འཕྲོས་དོན་བཤད་པ་དང་། ཚིག་དོན་བཤད་པ་གཉིས་ཀྱི།
附说
དང་པོ་ནི། རྩོད་ལན་འདི་གཉིས་ཡུམ་གྱི་མདོར་དངོས་སུ་མ་གསུངས་ཀྱང་། ཉི་ཁྲི་སྣང་བར་དཀོན་མཆོག་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ་དྲངས་ནས་སྦྱར་བར་མཛད་དེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། འཇམ་དཔལ་གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་གཅིག །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་གཅིག །ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་གཅིག་ཡིན་ན་སྣོད་དང་སྣོད་མ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མངོན་ཞེས་རྩོད་པ་ན། འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྫ་མཁན་གྱིས་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་ཞིག་ལ་སྣོད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཏེ་སྣོད་ཐམས་ཅད་སོ་གཅིག་ཏུ་བཏང་ན་དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་འབྲུ་མར་དང་མར་གྱི་སྣོད་དུ་འགྱུར། ཁ་ཅིག་ནི་སྦྲང་རྩི་དང་ལི་ཁ་རའི་སྣོད་དུ་འགྱུར། ཁ་ཅིག་ནི་ངན་པ་མི་གཙང་བའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འཇིམ་པའི་གོང་བུ་དེ་སོ་བཏང་བ་ལ་ཐ་དད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཅིག །དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག །ཡང་དག་པའི་མཐའ་གཅིག་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཇི་ལྟར་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་བཞིན་དུ་སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྦྲང་རྩི་དང་ལི་ཁ་རའི་སྣོད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་
4-136a
དཔའི་རྣམས་ལ་བལྟའོ། །འབྲུ་མར་དང་མར་གྱི་སྣོད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བལྟའོ། །ངན་པ་མི་གཙང་བའི་སྣོད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་བལྟའོ་ཞེས་པའི་ལན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྦྱར་ཁ་བསྐང་སྟེ་དྲང་བར་མཛད་ལ།སློབ་དཔོན་གྱི་ཊཱི་ཀ་ཆུང་གི་འཕྲོས་དོན་ནི། གལ་ཏེ་ཆོས་དབྱིངས་ཁོ་ན་འཕགས་པའི་རྒྱུ་རིགས་སུ་བསྟན་པ་ལ། གཞན་དག་འོ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡོད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཤ་སྟག་ཏུ་ཐལ་ལམ་སྙམ་པའི་དོན་འགྱུར་ཐེ་ཚོམ་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་ཕྱིར་རྒོལ་བས་ཐལ་འགྱུར་ལྟར་སྣང་བ་བཀོད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །
说词义
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ནི། ཕྱིར་རྒོལ་བ་ན་རེ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཁོ་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་མཐོང་སྒོམ་སོགས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དབྱིངས་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་སོགས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གཟོད་མ་ནས་གནས་པའི་རིགས་ཅན་ཡིན་པར་འདོད་ན་ཞེས་བཞེད་པ་བསྐྱར་བར་བྱས་སོ། །
说有过
གཉིས་པ་ལ་གསུམ། སྔ་འགྲེལ། མཚམས་སྦྱར་བ། རྩ་བའོ། །
往昔论疏
དང་པོ་ནི། འོ་ན་བཞེད་པ་དེ་ལྟར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི། དེའི་ཚེ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་སྤྱིར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁོ་ན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལའང་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཉན་རང་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་སྐྱེ་བོ་བློ་གྲོས་དམན་པའི་ངོར་དོགས་པ་བསུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དངོས་སུ་མ་བྱུང་ཡང་དོགས་པ་བསུས་
4-136b
པའི་ཐལ་ངག་འདྲེན་པར་མཛད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་སྔ་འགྲེལ་འདིའི་ངག་དོན་བསྡུ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་སྤྱིར་གནས་པ་གང་ཞིག །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

直译：
说疑
第一分为两部分：他宗重述弥勒师徒的主张，以及提出过失。
他宗复说弥勒菩萨是大师所许
第一又分为两部分：附带说明和解释词义。
附说
第一，尽管这两个问答在《般若经》中没有直接提及，但在《二万五千颂光明疏》中引用了《宝箧经》并加以应用。其内容如下：须菩提说："文殊，如果法界是一，真如是一，实际也是一，那么[众生]适宜与不适宜[成佛]是如何显现的？"当这样问难时，文殊回答说："尊者须菩提，譬如陶师用一团泥土制作各种容器，若将所有容器合成一体，其中有些将成为盛装油酥和酥油的器皿，有些将成为盛装蜂蜜和甘蔗汁的器皿，有些将成为盛装污秽不净物的器皿。这些器皿尽管来自同一团泥土，却毫无差别。须菩提，同样地，法界是一，真如是一，实际也是一，但根据所造业的不同而成为不同类型的器皿。就像蜂蜜和甘蔗汁的器皿一样，应当观察诸菩萨；就像油酥和酥油的器皿一样，应当观察诸独觉；就像污秽不净物的器皿一样，应当观察诸愚凡夫。"这是[经中]的回答。
《小疏》中的相关内容是：如果说唯有法界是圣者[成佛]因的种姓，其他人会想："那么既然一切众生都有法界，是否所有众生都成为具有佛种姓者？"这是心怀疑虑的对方论者提出的似是而非的过失。
说词义
第二，词义解释是：对方论者说："如果唯有法界是圣者见道、修道等所依靠而证悟的因，因此主张那些安住于法界三摩地本性的菩萨，是先天具足无上佛陀功德（如力等）自性的种姓者。"这样重述了[对方的]主张。
说有过
第二分为三部分：往昔论疏、承接和根本偈颂。
往昔论疏
第一：若依据这种主张，则会有这种[过失]：由于法界普遍存在于三乘之中，不仅仅是菩萨具有佛种姓，其他[乘]也可见到[法界]，因此声闻和缘觉也是佛种姓者。针对这种智力较低者的疑虑而预先提出质疑。这是虽然没有实际对方论者出现，但预设了质疑的推论方式。
总结论师前述解释的要点：法界是佛种姓并不意味着只有菩萨才是佛种姓者，因为法界普遍存在于三乘中，这样一来，一切众生都将成为佛种姓者。


 །དེ་ལྟར་ཡང་འདོད་ན་རིགས་ཅན་གསུམ་མི་སྲིད་པར་ཐལ། ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་ཐལ་བ་ནི་ཐལ་བ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། རྗེ་བཙུན་གྱི་བཞེད་པར་ཉན་རང་ལའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་མེད་ན། སྡུག་ལ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མྱང་འདས་ལ་སྨོན་པའང་མེད་པར་འགྱུར་བར་གསུངས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་པའི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོས་ཁྱབ་པར་གསུངས་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུའང་བཞག་གོ། དེས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡོད་པ་དང་། མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གཅིག་ཡིན་ནའང་གནས་སྐབས་རིགས་ཅན་གསུམ་དང་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བཞག་པ་མི་འགལ་བའི་ཚུལ་གོང་དུའང་བཤད་ཟིན་ལ། འོག་ནས་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་དོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ངོར་དོགས་པ་བླང་ཞིང་དོགས་པ་གཅོད་པའི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གསུངས་པར་མཛད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། རིགས་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཁྱབ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རིགས་ནི་ཐ་དད་པ་གསུམ་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །
གཉིས་པ་ལན་ལ་གཉིས། སློབ་དཔོན་གྱིས་རྗེ་བཙུན་གྱི་དགོངས་པ་བླངས་
4-137a
ཏེ་ལན་བཏབ་པ་དང་། རྗེ་བཙུན་གྱི་དངོས་ལན་གཉིས་ལས།
大师依弥勒菩萨意趣作答
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རིགས་ཅན་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཐེག་པ་རིམ་པའི་བློ་ཁྱད་ཀྱིས་དམིགས་པ་དང་མཐུན་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་མམ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དེས་རང་སྲས་འཕགས་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱིས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་སྒོ་ནས་རིགས་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་ཚུལ་ཉེ་རིང་བར་པ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་རྟོགས་ཚུལ་ཐ་དད་པ་གསུམ་གྱི་དབང་གིས་རིགས་ཐ་དད་པ་གསུམ་གྱི་ཐ་སྙད་འདོགས་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ན་ཆོས་དབྱིངས་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ལས་རིགས་གཞན་གྱི་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་མི་ནུས་སོ། །དོན་འདི་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་ཐོགས་མེད་ཞབས་ཀྱིས། ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པའང་འདི་ལ་དགོངས་སོ། ། བོད་ལ་ལས་འདིར་བསྟན་གྱི་དོན་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གིས་ཆོས་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་ན་དེ་རྟོགས་དགོས་པ་དང་། དེ་རྟོགས་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མངོན་དུ་བྱས་དགོས་པས་ཁྱབ་པ་སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་དོན་ཡིན་ཅེས་ཟེར་བ་ནི་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པར་མ་ཟད། གཞུང་འདི་ཉིད་ཀྱི་དོན་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་མ་ལྷོངས་པའི་གཏམ་
4-137b
ཡིན་ཏེ། འདིར་བསྟན་གྱི་དོན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རྟོགས་རིམ་གྱི་དམིགས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་དོན་དམ་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་ན། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བས་རིགས་སུ་བཞག་ལ། དེ་ལྟར་བཞག་པ་ཙམ་གྱིས་དེས་དེ་རྟོགས་དགོས་པ་དང་། དེས་དེ་དངོས་སུ་དམིགས་དགོས་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེའང་ཆོས་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་ལས་བྱུང་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དང་དེ་ལ་དམིགས་པ་དང་རྟོགས་དགོས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

直译：
如果这样承认，则会导致三种种姓不可能存在的过失，因为一切众生都将成为佛种姓者。
对此，这些推论实际上是似是而非的，因为根据至尊[弥勒菩萨]的观点，若声闻缘觉也没有佛种姓，他们就不会对苦生厌，也不会希求涅槃，[弥勒菩萨]如是说。而世尊也以了义方式宣说如来藏遍及一切众生，并基于此理由确立了究竟乘唯一。因此，虽然一切众生都具有佛种姓，且究竟乘唯一，但这并不妨碍暂时安立三种种姓和三乘的道理，如前所述，后文也将继续解释。
第二，针对具有这种疑虑者，为了接受并断除疑虑而宣说了这一中间偈颂。
第三，[偈颂]说：如果[佛]种姓为法界所遍，而法界无有差别，则种姓不应有三种差别的过失。
第二，回答分为两部分：论师依据至尊[弥勒]的意趣作答，以及至尊[弥勒]的直接回答。
大师依弥勒菩萨意趣作答
第一，理由是：声闻乘种姓者现证人无我，"等"字包括缘觉和菩萨们分别了达法上所取能取无我的各乘智力差别及相应所缘。同样地，佛母或法界（同义异名）能使三种圣者子的相续中善法功德现前证悟，因此法界被安立为三种菩提之因的本体，被假立为种姓。当依据对法界的亲疏中等三种不同理解方式而有三种不同证悟方式时，便安立三种不同种姓的假名。在这种情况下，法界自身本体不能被称为佛种姓以外的其他种姓。
正是考虑到这一含义，无著菩萨说："为何称为法界？因为它是一切声闻和独觉的因。"这也是指这个道理。
有些藏人说："此处所教导的含义是，趣入三乘的补特伽罗有缘法界[的能力]，缘之必须了达它，了达它必然现证法无我。"这种说法不仅是不确定的遍计，而且没有彻底理解此论文的意思。此处所教导的含义是：声闻等的证悟次第所缘是当他们进入各自相应的胜义谛时，从凡夫地超越而生起圣者功德，这是源于无为法界的因缘，因此安立为种姓。仅仅如此安立并不意味着他们必须了达它或必须直接缘它，就像世间一切圆满都来自佛陀大悲心的缘故，而佛陀大悲心又来自无为法界，但众生不必缘它或了达它一样。


 །
弥勒菩萨所答
གཉིས་པ་རྗེ་བཙུན་གྱིས་བཏབ་པའི་ལན་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཚིག་སྟེ། སྔ་མའི་ལན་བཏབ་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཀྱང་རྗེ་བཙུན་གྱིས་གཟིགས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྟོགས་སླ་ཆོས་ཉིད་དུ་མཛད་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་དངགས་ཀྱིས་ལན་གྱི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འདི་ལྟར་གསུངས་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་དངགས་ཀྱིས་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ལ་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པས་གོ་བ་འཆར་སླ་བའི་དབང་དུ་བྱས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། བརྟེན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་བཅུ་གསུམ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྟེན་རིགས་དེ་ཡང་བཅུ་གསུམ་མམ། ཡང་ན་བརྟེན་པའི་ཆོས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྟེན་རིགས་དེའི་དབྱེ་བའང་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། དཔེར་ན་ཉེར་ལེན་འཇིམ་པ་གཅིག་ལས་མངོན་པར་གྲུབ་ཅིང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་མེ་ལྕེ་གཅིག་གིས་སོ་བཏང་བའི་རྟེན་རྫའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པས་ལྷུང་བཟེད་དང་ཁམ་
4-138a
ཕོར་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བརྟེན་པ་བཅུད་སྦྲང་རྩི་དང་ལི་ཁ་ར་ལ་སོགས་པས་འབྲུ་མར་བླུགས་པའི་སྣོད་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་གསུམ་དུ་འཇོག་པ་དེ་བཞིན་དུ། བརྟེན་པའི་ཆོས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྒྲུབ་པ་དེ་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཐ་དད་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས། རྟེན་རིགས་ཐ་དད་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཐ་སྙད་ཀྱི་ངོར་བྱས་ཏེ་བསྟན་ཏོ། ། དཔེ་འདིས་ཐེག་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུའི་མྱང་འདས་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་བརྟེན་པ་བཅུད་གསུམ་གྱི་དཔེ་དང་། ཆོས་དབྱིངས་སྣོད་ཀྱི་དཔེས་རྟེན་བྱེད་ཚུལ་དུ་བཤད་ནས། བྱང་ཆེན་གྱི་མྱང་འདས་དང་ཆོས་དབྱིངས་གཉིས་གཅིག་པ་བཀག་པའི་ཐད་དུ་བཤད་པ་ངེས་དོན་དུ་འདོད་པའང་གངས་ཅན་གྱི་ཁྲོད་འདིར་མང་བར་སྣང་ངོ་། ། ཆོས་དབྱིངས་ཁོ་ནར་རིགས་གཅིག་པས། །དྲི་མ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། ། ཕྱོགས་རེ་སྤང་བའི་ཁྱད་པར་ལ། །ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་སུ་བཞག ། དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ནི། །རིགས་ཡིན་པ་དང་རྒྱུ་ཡང་ཡིན། ། དེ་ཕྱིར་ཁམས་ཡོད་ལས་བྱས་པས། །འབད་པ་དོན་མེད་མིན་ཅེས་གསུངས། ། ཞེས་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ནོ། །
成就所缘
(ལྔ་པ་)སྒྲུབ་བའི་དམིགས་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་དུ། སྒྲུབ་པའི་རྟེན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྟེན་ཆོས་དབྱིངས་ལ་བརྟེན་པ་ལྟར་དམིགས་པའང་། ཆོས་དབྱིངས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་སམ། འོན་ཏེ་གཞན་ཞིག་ལ་དམིགས་ཞེས་དོགས་ཏེ། དམིགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ། །ཞེས་གསུངས་པར་མཛད་ལ། དེ་དག་གི་བཤད་བྱའི་མདོ་ནི། ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་འཇིག་
4-138b
རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དག་གོ། རབ་འབྱོར་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་དག་གི་མེད་པ་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའང་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་གྱི་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་འདི་ལ་སེམས་ཙམ་རྣམ་བརྫུན་པ་དང་། དབུ་མ་པ་འགའ་ཞིག་གི་ལུགས་ལས། དང་པོ་ནི། སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིང་ཅན་ཆོས་དབྱིངས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ལ། མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱིས་བཞག་པའི་འཁྲུལ་སྣང་ལ་དམིགས་པ་ནི་གནས་སྐབས་འགར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

直译：
弥勒菩萨所答
第二，至尊[弥勒]所作的回答分为三部分：承接、根本偈颂和解释。
第一，"则"字是与前文连接的词语，虽然至尊也看到了前面那样的回答，但为了使[真理]易于理解，他以世间比喻的方式提供了另一种形式的回答。所谓"以世间比喻"的意思，是从世人容易通过譬喻理解的角度来考虑的。
第二，[经文]说："由于所依法有十三种修行的差别，所依种姓也有十三种差别；或者说，由于所依法有三乘的差别，所依种姓的差别也被完全宣说。"
第三，譬如从同一因材泥土所成，由同一助缘火焰所烧制的依处陶瓷容器，如钵和碗等，根据其中所盛的内容物如蜂蜜、甘蔗汁以及油酥等，而安立为三种不同类型的容器。同样地，由于所依法包含三乘修行，有三种不同的证悟和获得方式，因此从名言角度宣说有三种不同的种姓。
通过这个比喻，有些人将三乘的果位涅槃比作三种内容物，将法界比作容器，解释为容器承载内容物的方式，并认为在否定大菩萨涅槃与法界为一的地方所说的解释是了义的观点，这种见解在我们雪域中相当普遍。
"唯一法界为一种姓，
全面断除诸垢染，
部分断除之差别，
安立为三乘种姓。
因此法界本身是，
种姓亦是因缘故，
故有界而作修行，
非为无义之劳苦。"
这是中间插入的偈颂。
成就所缘
（第五）所成就的所缘分为两部分：总义和词义解释。
第一，按照论典的关联，修行的所依——菩萨依于法界，那么所缘也是唯缘法界还是缘于其他？对此疑问，[经文]说："所缘是一切法。"
所解释的经文是《十八千颂般若经》中说："须菩提，所谓一切法，即是善法、不善法、无记法、世间法、出世间法、有漏法、无漏法、有为法、无为法、共法、不共法等。须菩提，这些就是所谓的一切法。大菩萨应学习它们的空性。大菩萨所应了达的一切法也是这些。"
关于这种修行所缘，依据唯识瑜伽行派的遍计执见和某些中观师的见解：
第一，[唯识瑜伽行派]说：修行所缘唯一缘于名为无二智慧的法界，无论在任何阶段都不缘于由无明习气所安立的迷乱显现。
;


 །སྨྲ་བ་དེ་འཐད་པ་མིན་པ་ནི། བསྟན་བཅོས་ལས། དམིགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ། །དེ་ཡང་དགེ་ལ་སོགས་པ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གཟུང་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་དག་པའི་རིམ་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འགྲོར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ཉིད་ནས་གཉིས་སྟོང་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་སྐྱོན་དང་། དེ་ལས་གཞན་ཡང་ཁྱེད་ལྟར་ན། ཆོས་དབྱིངས་དེ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་འདོད་པས་དེ་ལ་བདེན་ཞེན་གྱི་དྲི་མའང་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བདེན་པ་བ་ཁོ་ན་ཞིག་ལ་དང་པོ་ཉིད་ནས་དམིགས་པར་བཤད་པ་འདིས་ནི་བདེན་པར་འཛིན་པའི་སྤྲོས་པ་ཙམ་ཡང་མི་བཟློག་ན་བདེན་མེད་དུ་འཛིན་པའི་སྤྲོས་པ་བཟློག་པ་ལྟ་བུ་སྨོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་འཕགས་སེང་གིས། དེ་ལྟར་བྱས་ན་རང་བཞིན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་རྟེན་ཡིན་ལ། རྣམ་འགྱུར་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་
4-139a
དམིགས་པ་ཡིན་ཅིང་། གཉིས་ཀའང་གཉིས་ཀས་མ་བཀག་པ་དེ་བས་ན་རྟེན་དང་དམིགས་པ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དང་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་དང་དམིགས་པ་དག་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ། དང་པོ་ཉིད་ནས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ན་དམིགས་པ་དག་པ་གོང་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ན་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་ལུགས་ལས་ཀྱང་། འདི་ཡི་དམིགས་པ་དངོས་མེད་དེ། །ཞེས་དངོས་མེད་ལ་དམིགས་པར་བཤད་པས། དངོས་མེད་ལ་ནི་དག་མ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཙམ་ཡང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ན་དམིགས་པ་དག་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཤེ་ན། ལུང་དེའི་དོན་ཁྱེད་ཀྱི་བསམ་པ་དེ་ལྟར་མིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་པའི་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྒྲོ་འདོགས་བསལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་མེད་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་ཅིག་དམིགས་པར་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་རིགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ཁོ་ན་གཙོ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་ཡུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དམིགས་པའི་སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སམ། ཆོས་ཉིད་དེ་དང་དེའི་རང་བཞིན་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆོས་གཉིས་ཀ་ལ་དམིགས་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པར་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཅན་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སེལ་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་སེལ་དགོས་པ་ན་དེ་ལ་དམིགས་དགོས་པའང་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་མེད་པས་ཆོས་ཆོས་ཉིད་དང་། ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་དག་ལ་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པར་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ཞིང་རྟོགས་པ་དང་། མེད་པ་ལ་
4-139b
མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ཞིང་རྟོགས་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ན་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་མི་རྨོངས་པས་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་འབྱོར་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། འགའ་ཞིག་འདིར་བསྟན་གྱི་དམིགས་པ་ཆོས་དབྱིངས་ཁོ་ནར་འདོད་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྫོགས་བྱང་སྒྲུབ་པའི་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་སྣང་མེད་དུ་འདོད་པའི་སེམས་ཙམ་པ་དང་དབུ་མ་པའི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་དེ་ལྟར་བསམ་ཞིང་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།

直译：
这种说法不合理，因为论中说："所缘是一切法，即是善法等。"并且，若是这样，则对法界的能取所取所缘的清净就不能从低到高逐渐进展，因为从一开始就缘于离二取的法性。此外，按照你们的观点，既然承认法界为真实存在，就不能断除对它的真实执着，因此若从一开始就说唯缘真实法界，则不仅不能遣除执着真实的戏论，更不用说能遣除执着非真实的戏论了。
因此，圣者[无着]和清辨说："如此，则以自性为主是所依，以变化为主是所缘，两者都不相互否定。因此，所依和所缘的特性与差别是不同的，所缘清净逐渐递进也是合理的。"
对此若有人说："如果从一开始就唯缘无二智慧，就没有所缘清净递进的可能，那么按照你们的说法，'此所缘为无实物'，即说所缘是无实物，而无实物本身不可能有清净与不清净的差别，更不用说所缘清净逐渐递进了。"
该论文的含义与你们的理解不同：它是通过遣除对一切世俗法真实存在的执着方式来教示所缘，而非教示仅仅是无实物的无遮为所缘。
总之，在种姓章节中，法界是主要的，因为法界是生起一切圣者的佛母。而在这个大乘所缘章节中，必须既缘于法界或法性，也缘于对其本性起蒙蔽作用的有为法，因为必须从各方面清除所有遍及法性究竟处的有为暂时污垢，为此必须缘于它们。以无尘无垢的法眼，应当如实见到并了解法性与有为法、世俗谛与胜义谛中存在的为存在，不存在的为不存在。
如此了解时，由于不迷惑于二谛的道理，将获得遍知"如是"的智慧和遍知"尽所有"的智慧，从而成就一切遍智。
有些人认为此处所说的所缘唯是法界，这是某些唯识派和中观派的特定分支，他们认为大乘瑜伽行者在入定修行圆满菩提时，世俗境及能取不现行。


 །བརྗོད་པ་དེ་ནི་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་མ་རྟོགས་པའི་གཏམ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པར་མ་ཟད་ཐེག་དམན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སྦྱོར་བའི་སྐབས་སུ་བདེན་པ་བཞིའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྒྲོ་འདོགས་སྤོང་བར་བྱེད་ན། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སྣང་རང་མཚན་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་ཏེ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་དུ་ན་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཡུལ་ནི་སྣང་མེད་ཁོ་ནར་འདོད་ན་སྐྱོན་འདི་ལྟར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་མེད་པའི་མེད་དགག་གི་ཆ་སྣང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་བློ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་པས་ཡུལ་མེད་པའི་གཞན་སེལ་གྱི་སྤྱི་ཞིག་འཛིན་པ་ལས་འོས་མེད་པས་དེར་ཡང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་སྣང་མེད་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ངོ་སྙམ་ན་ནི་རིགས་པའི་ལམ་ལས་འགལ་བ་སྟེ་སྣང་བ་མེད་པ་ནི་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། མེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ནི་སྣང་མེད་དུ་གྱུར་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཞལ་ན་དེ་ཉིད་འདུས་བྱས་སམ་རང་མཚན་གྱི་ཁྱབ་
4-140a
པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་མཉམ་བཞག་སྣང་མེད་དུ་འདོད་པ་ལ་སྐྱོན་དེ་ལྟར་དུ་གནས་ན། སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཚེ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སྣང་བ་མེད་པ་ཡིན་ཅེ་ན། སྐབས་འདིར་རྒྱན་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པ་ནི་གཞན་དབང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ཙམ་དུ་སྣང་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་མེད་ལ། ཁ་ནང་ལྟས་ཀྱི་ཆར་ནི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པར་བཤད་པ་དང་། དེའི་ཚེ་ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པར་དགག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་ཉིད་ལ་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་དུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དེའི་ངོར་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་དམིགས་པ་དེའང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཚེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྣང་མ་འདྲེས་པར་སོ་སོར་རྟོགས་ཏེ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་སར་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལ་དེར་དམིགས་པ་ནི་ཞེན་རྟོག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཀྱང་། འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་དང་པོར་གཞན་དབང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་དམིགས་ནས་མཐར་དེའི་ཚེ་ཆོས་དབྱིངས་ཆུ་རྙོག་མ་དང་བྲལ་བ་ལྟ་བུ་དང་དབྱེར་མེད་དུ་འདྲེས་པ་ལ་ཤེས་རྣམ་གྱི་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོར་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཤར་བ་ཞེས་པ་དེ་འཐད་དུ་ཆུག་ཀྱང་། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོར་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། རང་རྒྱུད་པའི་དབུ་མ་པ་
4-140b
རྣམས་དང་། འཕགས་སེང་གི་བཞེད་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པར་བཞེད་ན། ཕྱི་དོན་དུ་གྲུབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟབ་མོའི་སྣང་ཆ་ལས་འོས་མེད་པས། ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ལ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་འཆར་རུང་བས་ཤེས་རྣམ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མཉམ་བཞག་གི་ཚེ་ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་པའི་དོན་སྤྱི་དང་། དོན་དམ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྤྱི་ཤར་ནས་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གསལ་བར་མཐོང་ནས་མི་བསླུ་བ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

直译：
这种说法是没有彻底理解的言论，因为不仅大乘圣者，连小乘圣者在三摩地修行时也是缘于四谛的共相，从而断除常等颠倒分别。大乘圣者的特殊之处在于缘于一切法的处所显现的不混杂的自相而断除妄执。若不如此，而认为入定的对境仅是无显现，则存在以下过失：对于无境的无遮部分作为显现境的心识是分别心，只能执取无境的遮遣共相，因此也不合理。
若说"无显现本身可以被直接见到"，则违背了理性之道，因为无显现仅仅是不存在而已，不存在的东西不可能被直接见到。或者说，如果用现量来量取无显现的空性，那么它就变成了有为法或自相，因为它对现量是现量[所见]的缘故。
因此，既然主张入定无显现存在如此过失，那么对于修行所缘，在入定时是有显现还是无显现呢？此处《庄严经论》根本颂及注释的意趣是：虽然一切依他起法如幻如梦般显现，但无能取所取分别；就内观而言，则说唯缘无二智慧。此时，对境法性并非无遮，能缘的无分别智与之融为一体，以自证现量的方式成立。
那么，无分别智的能缘者所面对的正确世俗事物所缘，由于不是自性存在，除了识的行相外别无他物，因此当时是分别了达并修习它们的处所不混杂显现。
那么，这种识的行相本身不也成为分别心吗？在凡夫地，缘于识的行相是与执着分别相应的，但在圣者入定中，无分别智首先缘于如幻的依他起，最终与如同清除浊水的法界无差别融合，这被称为"识的行相"。
或者有人想：即使承认有识的行相，这只是对分别识而言，在无分别智前不是这样。对此，自续中观师和圣者[无着]清辨的主张是：无分别智见到一切世俗，而外境实有的世俗并不存在，一切唯是遍智深奥智慧的显现方面，因为智慧极为明晰，故能显现所知的行相，因此识的行相是合理的。
因此，入定时并不是执取世俗有法的概念和胜义空性的概念，而是通过清晰见到事物的如是性并确认其不欺诳性而断除妄执。
;


 །དེའི་ཚེ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དབང་ཡིད་ཀྱི་ཚད་མ་རྣམས་དང་མཐུན་ནམ་མི་མཐུན་སྙམ་ནས་མི་མཐུན་ན་དོར་བར་རིགས་སོ་ཞེས་དོགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་ཡང་ཚད་མ་མིན། །ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱང་ཚད་མ་མིན། །གལ་ཏེ་མིག་སོགས་འདི་དག་ཚད་ཡིན་ན། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སུ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པས། འཕགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ། །
དང་པོ་ནི། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་གྱི་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དམིགས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། བསྟན་པ། བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བླང་བྱ་དང་དོར་བྱའི་གནས་རྣམས་ངེས་པར་བྱས་ནས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། དམིགས་པ་དེ་ཡང་དབྱེ་ན་བཅུ་གཅིག་ཡོད་དེ། དགེ་བ་དང་ལ་སོགས་པས་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་
4-141a
བསྟན་གསུམ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་རྟོགས་པ་དང་། གང་དག་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དང་། གང་དག་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འདུས་བྱས་པ་དང་། དེས་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། སློབ་མ་ཉན་ཐོས་དང་། ཐུན་མོང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། གང་དག་ཐུབ་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་བཅུ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ་བཞི། སྤྱིར་བསྟན་པ། སོ་སོར་བཤད་པ། ཇི་ལྟར་དམིགས་པའི་ཚུལ། གྲངས་ངེས་སོ། །
总说
དང་པོ་ནི། དམིགས་པ་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པ་ལས། རེ་ཞིག་དང་པོར་སྤྱིར་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ངོས་བཟུང་ན་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གཞན་ལ་མི་འཚེ་བ་ཉིད་དང་། སྲོག་གཅོད་པའི་ལས་འཚེ་བ་དང་ལ་སོགས་པས་རིགས་ཅན་གཞན་ཡང་མཚོན་པར་བསྟན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་བཟོ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་མ་བསྟན་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་བཏང་སྙོམས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གྱི་སེམས་དང་། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཏེ་བཞིའོ། །དགེ་བ་ནི་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ནུས་པ་དེ་ལས་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ལའང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་ནི་དད་སོགས་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་གོ། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དགེ་བ་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ངོ་། །ཀུན་ནས་བླངས་པའི་དགེ་བ་ནི་དགེ་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བླངས་པའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ལ་སོགས་པའོ། །མི་དགེ་བའི་ངོ་བོ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།
4-141b
དེའང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མི་དགེ་བ་ནི་འདོད་ཁམས་ཀྱི་རྩ་ཉོན་རྣམས་དང་ཉེ་ཉོན་རྣམས་སོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མི་དགེ་བ་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ངོ་། །ཀུན་ནས་བླངས་པའི་མི་དགེ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བླངས་པའི་ལུས་ངག་གི་ལས་སོ། །ལུང་མ་བསྟན་ནི། འབྲས་བུ་བདེ་སྡུག་གང་ཡང་འབྱིན་པར་མི་ནུས་པའི་ས་བོན་རུལ་པ་དང་འདྲ་བའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་མ་བསྟན་ནི་མིག་སོགས་དབང་དོན་གཟུགས་ཅན་ལྟ་བུའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལུང་མ་བསྟན་ནི་འཇིག་མཐའ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་སོ། །ཀུན་ནས་བླངས་པའི་ལུང་མ་བསྟན་ནི་ཀུན་སློང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ལ་སོགས་པའོ། །
གཉིས་པ་ལ། བསྟན། བཤད་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་སོགས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ལ་སོགས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོའི་དབྱེ་བ་གཞིར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷག་མ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་གྲངས་བཞིན་དུ་གོ་རིམ་སྦྱར་ཏེ་འོག་ནས་འཆད་དོ།

直译：
那时不应疑虑："这与凡夫根识量是否相符，若不相符则应舍弃"，如[经中]所说："眼耳鼻皆非量，舌身意亦非量，若此眼等为量者，圣道于谁何所为？"因此圣者瑜伽行者的证悟是不可思议的。
第一，如前所说，住于修行所依种姓的菩萨，其所缘是什么呢？"所缘是这样"，[论中]如是安立。第二分为：宣说和解释。第一，大乘修行的所缘是一切法，因为必须确定它们中应取和应舍的内容，并断除增益。
第二，该所缘分类有十一种：善法，"等"字包括不善法和无记法三种，世间的证悟，以及所谓出世间的功德，有漏法和无漏法，由因缘所造作的有为法和非由因缘造作的无为法，声闻学徒的共法，以及佛陀不共法等十一种。
第三，注释分为四部分：总说，分别解释，如何所缘的方式，以及数量确定。
总说
第一，在十一种所缘中，首先总体而言，善法、不善法和无记法，依次具体识别：不损害他人的沙门行为，杀生等损害行为（"等"字也表示其他类型），无记的身业如从事工艺等无记[业]，异熟生的舍心，威仪心，化心四种。
善法是能生起善趣和决定胜义之果的[法]，其自性善包括信等十一种善[法]。与之相应的善是与那些[善法]相应的心心所。等起善是由善心所发起的身语业等。不善的自性是能产生不悦意异熟果和痛苦的[法]，其自性不善是欲界的根本烦恼和随烦恼。与之相应的不善是与那些[烦恼]相应的心心所。等起不善是由不善心所发起的身语业。无记是如坏种子一样不能产生乐苦任何果的[法]。其自性无记如眼等根、境、色等。与之相应的无记是与边际见相应的心心所。等起无记是由无记动机所发起的身语业等。
第二分为：宣说和解释。
第一，在上述解释之后，就是基于这三类（善、不善和无记）的世间和出世间两种差别为基础，而收摄其余[所缘]，按照数量依次配合，下文将解释。


 །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་དོན་གཞུང་རྩ་བར་སྤྱིའི་དབྱེ་བ་གསུམ་དང་བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་བ་བརྒྱད་དུ་གསུངས་པ་ལས་སྤྱི་བྱེ་བྲག་གི་དམིགས་པ་གཉིས་ཀ་ལའང་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀྱིས་དབྱེ་དགོས་པར་གསུངས་པ་ལས། བྱེ་བྲག་ལྷག་མ་བརྒྱད་བཞིར་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ནི། ལམ་དང་། སྤང་གཉེན་དང་། བདེན་གཉིས་དང་། འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཟུང་བཞི་ཡ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཞེས་པའི་དོན་དགེ་སོགས་གསུམ་པོ་ལའང་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབྱེ་བའི་གཞི་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་དེ་དག་གི་དབྱེ་བ་སོ་སོ་
4-142a
བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ལ་རྩ་བ་ལྟར་བཞི་ལས།
依答复分二
དང་པོ་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས་ནི། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་བླང་དོར་གྱི་བརྡ་ལ་ཤེད་མ་ཕྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་བའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་ཞེས་པས་དང་ནི་ཚིག་ཕྲད་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱིས་པ་དང་འཕགས་པའི་དབྱེ་བ་བྱས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
依所断及对治力分二
གཉིས་པ་སྤང་གཉེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས་ནི། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། དེའི་གཉེན་པོར་ལྟ་བའི་ཟག་མེད་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་དང་ཞེས་པའི་དང་ནི་ཚིག་ཕྲད་དོ། ། དེ་ཡང་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཟག་བཅས་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཟག་བཅས་གང་ཕྱིར་དེ་དག་ལ། །ཟག་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་འདུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཟག་བཅས་སུ་ཐལ་ཅེ་ན། དེ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་མེད་ནི་ལམ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །འདུས་མ་བྱས་རྣམ་གསུམ་ཡང་སྟེ། །ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས། །ཞེས་བསྟན་པ་ལྟར་རོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལྟར་ན་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་དེ་ནི་ཟག་བཅས་ཏེ། ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི། ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མ་ཞི་བ་དང་། ཕྱི་ནང་འགྱུར་
4-142b
བའི་དང་། ཉེས་སྤྱོད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་དང་། སྲིད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་སྟེ་བཞིའོ། །དེ་ལ་གསུམ་ནི་གོ་སླ་ལ། ཕྱི་ནང་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་ནི། ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མི་འོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དབང་པོ་བདེ་བ་མི་བདེ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཉེས་པ་རྣམ་བཞི་མི་བསྐྱེད་པ་ནི་ཟག་མེད་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་ཟག་མེད་དུ་འདོད་པའོ། ། མདོར་ན་ཟག་བཅས་ནི་ལམ་གྱི་སྤང་བྱར་གྱུར་པའི་སྡུག་ཀུན་གྱི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཟག་བཅས་ཡིན་ལ། སྤང་བྱར་མ་གྱུར་ཅིང་སྡུག་ཀུན་གྱི་ངོ་བོར་མི་གནས་པ་དེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཟག་པའི་སྒོ་ཡང་མཛོད་ལྟར་ན་གཉིས་ཏེ། དམིགས་པ་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དང་། མཚུངས་ལྡན་གྲོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཟག་པ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བར་གསུངས་པ་དང་། ཀུན་ལས་བཏུས་སུ་ནི་ཟག་པའི་སྒོ་དྲུག་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་སྒོ་དྲུག་ནི་འདི་ཡིན་ལ། རྩ་ཉོན་དང་ཉེ་ཉོན་ལྟ་བུ་ཟག་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བྱུང་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་འབྲེལ་བའོ། །ས་གཞན་གྱི་ཀུན་གཞི་ལས་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཟག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའོ། །རྒྱུད་ཟག་པ་ལས་མ་གྲོལ་དུས་ཀྱི་དགེ་བ་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟག་པས་བཅིངས་པའོ།

直译：
如上所述的内容在根本论中分为总体的三类和特殊的八类，其中对于总体和特殊两种所缘都必须以世间和出世间两者来分类。至于剩余八个特殊类别归为四组的方式，是根据道、所断与对治、二谛以及果四个方面分为四对八类。
这样，"就是这些"的意思是，善等三类也是世间和出世间分类的基础，而剩余的[类别]是它们各自的分类内容。
第二，按照根本[论]分为四部分：
依答复分二
第一，从道的角度分为两种：未能分辨取舍标准的一切凡夫与有漏的五蕴相关，以及一切圣者所摄的无漏四禅，"与"字是作为连接词使用的。如此区分凡夫和圣者，就是表明世间和出世间法的差别。
依所断及对治力分二
第二，从所断与对治的角度分为两种：非对治我见的有漏取蕴（即五蕴），与作为其对治的无漏四念住，"与"字是连接词。
关于有漏与无漏的区别：按照毗婆沙师，除道以外的一切有为法都是有漏的，如[论中]所说："除道外有为法，皆为有漏，因为它们，烦恼能够遍增长。"
这样一来，佛陀的色身也因是有为法而成为有漏？[回答]是肯定的，因为《摄抉择分》中说它不是恶习气的对治故。无漏是指道和一切无为法，如[论中]所说："无漏道谛及三种无为法：虚空和两种灭。"
按照大乘观点，能够产生四种过失的是有漏。四种过失是：行为不寂静过失、外内变异过失、引发恶行过失和作为轮回因的过失。其中三种容易理解，外内变异过失是指悦意境转为不悦意，愉快根转为不愉快。不产生这四种过失的是无漏，色身也被认为是无漏。
总之，有漏是作为道所断、处于苦集性质中的有漏，而非所断且不处于苦集性质中的是无漏。
按照《俱舍论》，有漏的"漏门"有两种：通过所缘对境之门和通过相应伴侣之门，烦恼增长广大。而在《集论》中说有六种漏门：根本烦恼和随烦恼等为漏的自体；与之相应的心所是与漏相关的；在其他地的阿赖耶识中有其他地的烦恼习气，如此为与漏随顺相关；相续未从漏脱的时候所修的禅定等善法是被漏所束缚的。
;


 །ཟག་པ་དང་དམིགས་རྣམ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཚོགས་ལམ་ལྟ་བུ་ནི་ཟག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ལྟ་བུའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཟག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་པས་ཟག་པའི་སྒོ་དྲུག་དང་འབྲེལ་བ་ནི་ཟག་བཅས་དང་། དེ་དང་མ་འབྲེལ་བ་ནི་ཟག་མེད་དུ་བསྟན་ཏོ། །
以二谛为主
གསུམ་པ་བདེན་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ལ་སོགས་པས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཏེ་འདུ་བྱས་པ་དང་།
4-143a
དོན་དམ་པར་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མི་བལྟོས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འདུས་མ་བྱས་སུ་གསུངས་སོ། །
以果位为主
བཞི་པ་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི། སློབ་པ་ཐུན་མོང་གི་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་དུ་རུང་བའི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་སོ་བདུན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་སྟོབས་བཅུ་དང་། གཞན་ཡང་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །སྟེ་ཞེས་པས་ནི་འོག་མའི་ཚིག་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །
所缘分
གསུམ་པ་ནི། གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཅུ་གཅིག་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བླང་དོར་གྱི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྱེད་པ་ནི། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དམིགས་པར་བྱེད་པས་ན་དེ་དག་རིམ་ཅན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
数类
བཞི་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གོ་སྟེ་དེ་ལས་མང་མི་དགོས་ཤིང་། ཉུང་ན་མི་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱིས་པ་དང་ནི་འཕགས་པ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི། ། རྫོགས་སངས་བསྒྲུབ་ཕྱིར་དམིགས་བྱའི་ཡུལ་རྣམས་ལ། ། དྲང་ངེས་བཅུ་གཅིག་དག་ཏུ་བསྡུ་མཛད་དེ། ། དེ་ཚུལ་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
成就所作
དྲུག་པ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། འདིར་བསྟན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི། ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་ཉིད་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཅེ་ན། དམིགས་ཡུལ་ལས་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་གཞན་ཡོད་དེ། ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་ཡུལ་མ་འོངས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མདའ་འབེན་ལ་ཕོག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ནི་ཡུལ་ད་ལྟ་བ་སྟེ་མདའ་ལྟོང་ལ་སྦྱར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་བསྟན་
4-143b
བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་བཤད་ནས། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བཤད་བྱའི་མདོ་ནི། རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི། སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྡེ་ཆེན་པོའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་དང་། སྡེ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་དྲིས་པའི་ལན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། རིགས་དང་། བརྒྱད་པ་དང་ཞེས་པ་ནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། རླབས་པོ་ཆེའི་སེམས་དང་། མི་འགུལ་བའི་སེམས་དང་། ཕན་བདེའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང་། ཀུན་དགའ་བའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྡེ་ཆེན་པོའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་བྱའོ། །ཞེས་པས་སེམས་ཆེན་པོ་གསུངས་པ་དང་། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེམས། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས། མཉམ་པ་མེད་པའི་སེམས། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སེམས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་གང་ལགས་པ་དེ་ལའང་མ་ཆགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་ཏོ། །ཞེས་སོ།

 །ཟག་པ་དང་དམིགས་རྣམ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཚོགས་ལམ་ལྟ་བུ་ནི་ཟག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ལྟ་བུའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཟག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་པས་ཟག་པའི་སྒོ་དྲུག་དང་འབྲེལ་བ་ནི་ཟག་བཅས་དང་། དེ་དང་མ་འབྲེལ་བ་ནི་ཟག་མེད་དུ་བསྟན་ཏོ། །
以二谛为主
གསུམ་པ་བདེན་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ལ་སོགས་པས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཏེ་འདུ་བྱས་པ་དང་།
4-143a
དོན་དམ་པར་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མི་བལྟོས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འདུས་མ་བྱས་སུ་གསུངས་སོ། །
以果位为主
བཞི་པ་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི། སློབ་པ་ཐུན་མོང་གི་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་དུ་རུང་བའི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་སོ་བདུན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་སྟོབས་བཅུ་དང་། གཞན་ཡང་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །སྟེ་ཞེས་པས་ནི་འོག་མའི་ཚིག་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །
所缘分
གསུམ་པ་ནི། གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཅུ་གཅིག་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བླང་དོར་གྱི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྱེད་པ་ནི། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དམིགས་པར་བྱེད་པས་ན་དེ་དག་རིམ་ཅན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
数类
བཞི་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གོ་སྟེ་དེ་ལས་མང་མི་དགོས་ཤིང་། ཉུང་ན་མི་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱིས་པ་དང་ནི་འཕགས་པ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི། ། རྫོགས་སངས་བསྒྲུབ་ཕྱིར་དམིགས་བྱའི་ཡུལ་རྣམས་ལ། ། དྲང་ངེས་བཅུ་གཅིག་དག་ཏུ་བསྡུ་མཛད་དེ། ། དེ་ཚུལ་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
成就所作
དྲུག་པ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། འདིར་བསྟན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི། ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་ཉིད་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཅེ་ན། དམིགས་ཡུལ་ལས་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་གཞན་ཡོད་དེ། ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་ཡུལ་མ་འོངས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མདའ་འབེན་ལ་ཕོག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ནི་ཡུལ་ད་ལྟ་བ་སྟེ་མདའ་ལྟོང་ལ་སྦྱར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་བསྟན་
4-143b
བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་བཤད་ནས། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བཤད་བྱའི་མདོ་ནི། རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི། སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྡེ་ཆེན་པོའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་དང་། སྡེ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་དྲིས་པའི་ལན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། རིགས་དང་། བརྒྱད་པ་དང་ཞེས་པ་ནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། རླབས་པོ་ཆེའི་སེམས་དང་། མི་འགུལ་བའི་སེམས་དང་། ཕན་བདེའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང་། ཀུན་དགའ་བའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྡེ་ཆེན་པོའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་བྱའོ། །ཞེས་པས་སེམས་ཆེན་པོ་གསུངས་པ་དང་། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེམས། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས། མཉམ་པ་མེད་པའི་སེམས། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སེམས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་གང་ལགས་པ་དེ་ལའང་མ་ཆགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་ཏོ། །ཞེས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是对藏文内容的简体中文直译：
有漏和随顺所缘的资粮道等是随顺有漏的。像阿罗汉那样的有漏五蕴，如经中所说是从有漏之因而生，与六种有漏门相关的是有漏，与之不相关的是无漏。
以二谛为主
第三，依二谛而言，依世俗谛的因缘而存在的欲界等以及上二界，即有为法；胜义谛中不依因缘的真如，称为无为法。
以果位为主
第四，从果位角度而言，一切有学凡圣补特伽罗相续中可生起的四禅、三十七菩提分等法是共同的。不共的是唯有正等正觉佛陀相续中才有的十力以及不共佛法等。"等"字是引导下文的词语。
所缘分
第三，对上述所讲的十一种法，按照应取舍的状况如实分别，是以现观次第来所缘，因此应当依次了知这些。
数类
第四，大乘修行的所缘共有十一种，不需更多，少则不全。为了凡夫和圣者二者成就正等觉，将所缘境分为了义不了义共十一类，此种所缘差别已经讲完。
成就所作
第六，成就所作分为总义和文义两部分。
第一，此处论典的关联是：上述所讲的大乘修行的所缘，其所为之对象是否与前者相同，还是有所不同？所缘境与所为之境是不同的，所为之境是针对未来的对象，如箭射中靶子；所缘是现在的对象，如箭搭在弓弦上。如此解释论典的关联后，菩萨大士的所诠经文是："须菩提，为什么称为菩萨摩诃萨？因为是众生大众和众生大部的最胜者。"对于"何为众生大众和大部"的询问，回答道："即种姓、第八等...应当生起菩提心、广大心、不动心、利乐心，并乐于法，精进于普喜瑜伽，成为众生大众和众生大部的最胜者。"如此宣说大心，《八千颂》中说："对于菩提心、一切智心、无漏心、无等心、等同不等心，以及一切声闻缘觉所不共的心，也不执著，不完全执取。"


 ། དེ་ལའང་མདོ་སྔ་མའི་དོན་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཕལ་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྡེ་ཆེན་པོ་ནི་ཞུགས་གནས་ཀྱི་གང་ཟག་རྣམས་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པའི་བྱེད་ཆོས་ཀྱི་སེམས་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་སོགས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཕྱེད་པས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་། ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་མི་བསྐྱེད་པས་རླབས་པོ་ཆེའི་སེམས་དང་། རླབས་པོ་ཆེའི་སེམས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པས་མི་འགུལ་བའི་སེམས་དང་། གདུལ་བྱའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱོབ་ཅིང་སེམས་ཅན་བློས་གཏོང་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་ཕན་བདེའི་སེམས་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལ་ཡིད་མངོན་
4-144a
པར་འདུན་པས་དགའ་བ་དང་། དེ་དག་ལ་བསྒོམ་པར་བརྩོན་པས་ཀུན་དགའ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པས། སློབ་པའི་ལམ་དུ་འདི་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་མི་སློབ་ལམ་དུ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བཤད་དོ། །མདོ་ཕྱི་མའི་དོན་ནི་འགྲེལ་ཆེན་ལས། སློབ་པའི་ལམ་དུ་སེམས་དང་པོ་གཉིས་ནི་སྨོན་འཇུག་གཉིས་དང་། ལྷག་མ་བཞི་ནི་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །ཡང་མི་སློབ་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་སེམས་དང་པོ་གཉིས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལྷག་མ་བཞི་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞིར་བཞག་གོ ། སྤོང་བ་ཆེན་པོ་ནི། མདོར། ཤཱ་རིའི་བུས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཡིད་ལས་སྐྱེས་དང་། ཤེད་བདག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་དང་། ཤེས་པ་པོ་དང་། མཐོང་བ་པོ་དང་། ཞེས་པ་ནས། ལྟ་བ་འདི་དག་སྤང་བའི་སླད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་པར་བགྱིད་དེ། ཞེས་གསུངས་ནས། བཅུ་གཉིས་པོ་དེའི་སྟེང་དུ། དེའི་འོག་ནས་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྟེན་འབྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་དང་བྱང་ཕྱོགས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་དང་། སེམས་ཅན་སྨིན་པ་དང་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་དང་བཅས་པའི་ལྟ་བ་སུམ་ཅུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོན་པ་ནི་སྤོང་བ་ཆེན་པོར་གསུངས་ལ། དེའང་དང་པོ་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་བཅུ་གཉིས་སྤང་བ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤང་
4-144b
བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ལྟ་བ་གསུམ་ནི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་སུ་ལྟ་བ་ནི་ཉན་རང་དང་ཐུན་མོང་བའི་ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཅན་སྨིན་པ་ནས་བཟུང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་བར་དུ་ལྟ་བ་ནི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཐུན་མོང་བའི་ལྟ་བ་སྟེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རིམ་བཞིན་དུ་སྤང་དགོས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་ནི། མདོར། དེ་ནས་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་བའི་དོན་དེ་ལ་བདག་ཀྱང་སྤོབས་སོ། །བཀའ་སྩལ་པ། སྤོབས་པ་སྐྱེད་ཅིག །གསོལ་བ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་མ་ལགས་པའི་སེམས་ཟག་པ་མ་མཆིས་ཤིང་ཁམས་གསུམ་དུ་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་གང་ལགས་པ་དེའང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་སླད་དུ་ཆགས་པ་མ་མཆིས་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་བའི་གྲངས་སུ་མཆིའོ། །ཞེས་རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་གསུངས་ལ། བརྒྱད་སྟོང་པར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཞེས་གསུངས་པའི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་རྟོགས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྦྱོར་དུ་གྲགས་ནའང་། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྦྱོར་དུ་འབྱོར་བ་ཡིན་ཅེས་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པས་གསུངས་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་སེམས་རྣམས་ལ་འདིར་བསྟན་གྱི་རིམ་པའི་སེམས་ཤིན་ཏུ་འབྱོར་བར་དགོངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
对此，前一部经文的含义是：众生大众是指普通众生，众生大部是指预流、一来等补特伽罗，使他们成为最胜者的能作法心是指金刚喻发心等；由于一切违品不能摧毁故称为金刚喻心；不发狭小心故为广大心；对于广大心不生傲慢故为不动心；救护所化众生之苦且不在心中舍弃众生即为利乐心；对这样的法心生向往故为喜乐；精勤修习这些即是普喜的意义。如此宣说，在有学道中如是发心，到无学道时这些将圆满成就。
后一部经文的含义，大疏中说：在有学道中，前两种心是愿菩提心和行菩提心，余下四种是由胜解所生发心等四种。若就无学道而言，前两种心是自性身，余下四种即是四种智慧。
大舍弃是，经中说："舍利子启问：世尊，我和众生、命、养育、补特伽罗、人、意生、主宰、作者、感受者、知者、见者"等等，然后说："为了舍弃这些见解，以无缘方式为众生说法。"除了这十二种，接着又说："其下常见、断见、有见、无见、蕴、界、处、缘起、波罗蜜多、菩提分、佛不共法，以及成熟众生、清净佛土、三宝、转法轮、涅槃"等，为了舍弃包括这十八种在内的三十种见解，以无缘方式说法，这被称为大舍弃。其中，首先舍弃十二种作者补特伽罗是为了舍弃执着人我的萨迦耶见；其下三种见，凡夫们共有的见解，执着蕴界处等的见解是声闻缘觉共有的见解，从成熟众生到涅槃的见解是菩萨们共有的见解，这一切都需要依次舍弃。
大证悟是，经中说："然后须菩提说道：世尊，关于为何称为菩萨摩诃萨的道理，我也有勇气回答。佛说：请勇敢地回答。须菩提说：不共声闻缘觉的菩提心，无漏且不属于三界的心，也因自性空而无执著，因此被称为菩萨摩诃萨。"这表明了大证悟。《八千颂》中所说的"菩提心"等，虽然在大证悟经文结合中著名，但《三十万颂》说它是菩萨摩诃萨经文的结合，其原因是这些使一切众生成为最胜者的心，与此处所述的次第之心极为吻合。


 ། དེ་ལྟར་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བྱ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་སེམས་པ་དང་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པ་གསུམ་པོ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལའང་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོག་
4-145a
གམ། ཆེན་པོ་སྟེ་ཆེན་པོ་གསུམ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དགོས་ཀྱི། སྟོབས་ཆུང་ངུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བསྟན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་སེམས་ཆེན་པོ་ནི་སློབ་ལམ་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱབས་དང་། མགོན་དང་མཆོག་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རིམ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་དེ་ཡིན་ལ། མི་སློབ་ལམ་དུ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་རྣམ་པར་འདས་པའི་ཐུགས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སེམས་ཅན་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པའི་སེམས་ཞེས་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བའི་སྤངས་རྟོགས་ནི་སློབ་ལམ་དུ་ས་རང་རང་གི་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ལ། མི་སློབ་པའི་སར་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་སློབ་ལམ་གྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དང་མཐར་ཐུག་མི་སློབ་ལམ་གྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་གཉིས་ཀར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་བློ་གྲོས་ཟབ་མོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་དོན་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བཤད་མ་ཐག་པའི་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་གཞན་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། ཆེད་དུ་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་མཚམས་སྦྱར་ནས།
གཉིས་པ་ནི། སེམས་ཅན་ལམ་ལ་མ་ཞུགས་པ་ནས་ཇི་སྲིད་ས་བཅུ་རྒྱུན་གྱི་ཐ་མར་གནས་པའི་བར་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཆེན་པོ་དང་། སེམས་དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་དང་། རྟོགས་བྱ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་བཅས་པའི་གསུམ་པོ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པས། དེ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལའང་དེ་གསུམ་པོའི་སྟོབས་རྒྱ་ཆེན་པོར་བསྐྱེད་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་
4-145b
ལྷག་མ་མཐར་ཐུག་རང་བྱུང་གི་ངོ་བོར་གནས་པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་། དེ་གདོད་ནས་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གོས་མ་མྱོང་བས་སྤངས་པ་ཆེན་པོ་དང་། དེ་གདོད་མ་ནས་སོ་སོ་རང་རིག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོར་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་འདི་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པའི་སེམས་ཆེན་པོ་འདི་ལ་འགའ་ཞིག་གིས་ངོས་འཛིན་པ་ན། སངས་རྒྱས་སའི་སེམས་བསྐྱེད་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཕྱོགས་རེ་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ངེས་པའི་དོན་དུ་ནི། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར། སེམས་ནི་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ལ། །ལྔ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མཚོན། །ཞེས་དང་། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དོན་ཀུན་རིག །ཅེས་པ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སེམས་ཀྱི་མིང་གིས་བསྟན་པ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་གསུངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་སེམས་རང་རྒྱུད་པ་ཞིག་གི་སེམས་བསྐྱེད་ཡོད་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི། སློབ་པའི་ལམ་རྣམས་སུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དགོས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་གྲུབ་པས་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མིང་གིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
如是，大乘修行者为获得大菩提所追求的三种成就所作，是极为重要的目标。这样的大心、大舍弃和大证悟三者，对于成就而言，仅凭这三者是否足够？必须通过"大"即三种大的方式来成就，而非以微小力量。
此处所说的成就所作之大心，在有学道上是依次为一切众生作为皈依处、怙主和最胜者的世俗和胜义自性之菩提心；在无学道上，则是超越一切众生界和行境的无二智慧，以"令众生成为最胜的心"之名而假立。成就所作的舍弃与证悟，在有学道上是各地的舍弃和证悟；在无学地上则是无量的一切智者之舍弃和证悟。如此，暂时有学道的成就所作和究竟无学道的成就所作二者，其成就方式是以三大的深智慧安住于菩萨们的相续中。
第二，文义分为连接、本文和注释三部分。
第一，连接：刚解释的修行所缘之外，修行的成就所作是什么？做了如下连接："成就所作是这样的"。
第二，本文：从未入道的众生直至住于第十地相续最后阶段的一切众生，使他们成为最胜者的大心，以及依靠如此发心而舍弃所断、证悟所证的三者，是菩萨们的成就所作，因此对于成就所作也是通过发展这三者的广大力量，以及最终究竟自生本性所住的无二智慧为大菩萨，它本来就未曾被一切垢染所污故为大舍弃，它本来就为各别自证智慧所证知和了解故为大证悟，应当了知这是通过三大而成就的所为。
关于使众生成为最胜的大心，有人认为是如佛地的发心，这只是片面的。从究竟义而言，如密乘所说："心唯一大，以五种形相表示"，以及"心刹那了知一切义"等，是以"心"的名称表示佛的无分别智慧。《十地经》中所说的"佛地发心"，并非表明有一个心相续自体的发心，而是因为在有学道中的发心已成就一切所需义利，故以发心的名称表示它。


 །
གསུམ་པ་ནི། སྒྲུབ་པའི་དུས་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་མཐར་ཐུག་གི་འཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སངས་རྒྱས་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཚོགས་ད་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་འདི་ཆེད་དུ་གཉེར་དགོས་ཏེ། ཡུལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་པ་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མཆོག་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བྱེད་ཉིད་ཀྱི་
4-146a
སེམས་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། སྤོང་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་པར་ལྡན་པ་དང་། རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་འགོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལྟར་དུ་འགོད་པ་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དེ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཡང་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་འདི་ལྟར་ཤེས་དགོས་ཏེ། ཆེན་པོ་གསུམ་པོ་དེ་གང་གི་རྒྱུད་ལ་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་མིང་གིས་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཅི་ཕྱིར་འདི་ནི་སེམས་དཔའ་ཆེ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། །སེམས་ཅན་ཚོགས་རྣམས་མང་པོའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། །སེམས་ཅན་ཁམས་ཀྱི་ལྟ་རྣམ་ཆེན་པོ་གཅོད་པ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་འདི་ནི་སེམས་དཔའ་ཆེ་ཞེས་རབ་ཏུ་བརྗོད། །གཏོང་བ་ཆེ་དང་བློ་ཆེ་བ་དང་མཐུ་ཆེ་དང་། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་ཆེན་མཆོག་ལ་ཞུགས་པ་དང་། །གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བསྒོས་ཤིང་བདུད་ཀྱི་རྒྱུ་འདུལ་བ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་སེམས་དཔའ་ཆེ་ཞེས་རབ་ཏུ་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་ལ། དེའི་དོན་ནི། བྱང་ཞེས་པས་སྤོང་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཆུབ་ཅེས་པས་རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སེམས་ཞེས་པས་སེམས་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ཅེས་མཁས་པ་ཆེན་པོ་གྲོ་ལུང་པས་གསུངས་སོ། །བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། སློབ་དང་མི་སློབ་ཆེད་དུ་བྱ་ཚུལ་ལ། །ཆེན་པོ་གསུམ་དང་ལྡན་པས་ཉམས་བླངས་པས། ། རིམ་བཞིན་དགོས་པའི་དོན་རྣམས་ཆ་ཚང་བ། །བདེ་བླག་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཅེས་སོ།། །།
成就体性
བདུན་པ་སྒྲུབ་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས།
དང་པོ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྒྲུབ་པ་བྱེ་བྲག་སོ་སོར་མ་ཕྱེ་བའི་སྒྲུབ་པ་ཙམ་པོ་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་ཅེ་ན། ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་ལ་གནས་ནས་རང་
4-146b
གཞན་གྱི་དོན་རྩོམ་པ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་། འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཅན་དེ་བསྒྲུབ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གནས་རྩོམ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཆེ་བདག་ཉིད། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་བསྔགས། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། རྟག་ཏུ་ལེན་པ་ཆེ་དང་བཟོད་པ་ཆེ། །དོན་ཆེན་ཡང་དག་སྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ལའང་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་ནི། རྒྱུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཀུན་སློང་གི་བསམ་པས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོ་བའི་སྒྲུབ་པ་དང་། རྒྱུ་དེ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ལྟར་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་གཙོ་བོར་འཇུག་པའི་འཇུག་སྒྲུབ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་བྱ་བ་འཛིན་པ་ལ་མི་ལྷོད་པ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དང་། ཐབས་ཤེས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ས་ནས་སར་ངེས་པར་འབྱུང་བྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་སྟེ་སྒྲུབ་པ་བཞི་ཡོད་པ་ལས། གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་ནི། ཚོགས་ལམ་ནས་རྒྱུན་མཐའི་སྔ་ལོགས་མན་ཆད་ན་ཡོད་ཅིང་། འཇུག་སྒྲུབ་ནི། སྦྱོར་ལམ་ནས་རྒྱུན་མཐའ་མན་དུ་ཡོད་ལ། ཚོགས་སྒྲུབ་ནི། ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོ་ནས་རྒྱུན་མཐའ་མན་དུ་ཡོད་ཅིང་། ངེས་འབྱུང་སྒྲུབ་པ་ནི། སྒོམ་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལམ་ནས་རྒྱུན་མཐའ་མན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོས་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
第三，在修行时，行者通过遍知一切相智慧的功德，获得究竟所得果位——成佛，以及获得暂时果位——菩萨，这些果位的因集现在修持时必须追求：对象是一切众生，使一切众生成为最殊胜者——佛陀的大心，以及获得大舍弃和成就大证悟。为了如此安立，修行者自身也应趣入此成就所作，因此应当了知具有三大的成就所作也有三种。
又应如此了知：具有这三大的菩萨，称为大菩萨，如经中所说："为何称此为大菩萨？因为成为众生群体中的最胜者，能断除众生界中的大见解，因此称为大菩萨。大舍、大智、大威力，入于诸佛之大乘，披上大铠甲降服魔因，因此称为大菩萨。"其意义是：'菩'字表示大舍弃，'提'字表示大证悟，'萨'字表示大心，这是大智者卓隆巴所说。
中间偈颂是："对于有学与无学的成就所作，具足三大并实修，次第成就一切所需义利，将会轻易成就。"
成就体性
第七，成就自体分为总义和文义两部分。
第一，大乘修行未分特别差别的总体修行是什么？安住于大乘发心，开展广大的自他利行，并必定引发大菩提果的事业，称为修行。如经中所赞叹："安住、开展、果大之自性，赞为佛子之修行。"其意义也在彼处说："常行大取舍、大忍辱，成办大义利之事业。"
如此修行中有四种：铠甲修行，是以大乘发心为因，为利他而主修精进之大铠甲的修行；趣入修行，是在前述之因的基础上，主要趣入如是精进的修行；资粮修行，是成就大菩提果的事业不松懈的修行；决定出离修行，是以方便智慧双运为本性，从地至地决定出离的修行。在这四种修行中，铠甲修行从资粮道到加行道末际以下皆有；趣入修行从加行道到金刚喻定以下皆有；资粮修行从大法顶到金刚喻定以下皆有；决定出离修行从修道的殊胜道到金刚喻定以下皆有，这是大译师所说。


 །འགྲེལ་པ་འདིའི་དངོས་བསྟན་ལ་ནི་སྒྲུབ་པ་བཞི་པོ་སྦྱོར་བ་དང་། མཐོང་བ་དང་། སྒོམ་པ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་བཞིའི་སྐབས་ནས་རིམ་པ་ལྟར་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བར་བཤད་ལ། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་དུ་ནི། གོ་ཆ་དང་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བརྒྱུད་པ་དང་། དངོས་སུ་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ཚོགས་དང་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི།
4-147a
བརྩེ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་གཟུངས་ཀྱི་བར་གྱི་མངོན་སུམ་དུ་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཅིང་། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཚོགས་སྒྲུབ་ནི་ལམ་གཉིས་ཀའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་ནི་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་དང་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་གཉིས་ནི་བརྒྱུད་པ་དང་དངོས་སུ་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་ཚོགས་ལམ་དང་སྦྱོར་ལམ་གཉིས་ནས་ཡོད་པར་བསྟན་ལ། ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་སྤྱིར་བཏང་བ་དེ་ནི་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་ནས་ཡོད་པར་བསྟན་ལ། ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་དབྱེ་ན། མཐོང་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཚོགས་སྒྲུབ་དང་། སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཚོགས་སྒྲུབ་དང་། གཉེན་པོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་སྒྲུབ་པས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གཉིས་ཀའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་དུ་བཤད་པ་དང་། ངེས་འབྱུང་སྒྲུབ་པ་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་ཐ་མ་རྒྱུན་མཐའི་སྔ་ལོགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་དེར་བཞག་པ་རྣམས་ནི་འགྲེལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་པ་ཡིན་ཅེས་མཁས་པ་ཆེན་པོ་གྲོ་ལུང་པས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གྱི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་རྗེ་བཙུན་གྱི་གཞུང་དུ་གསལ་བར་གསུངས་ཀྱང་། མཁྱེན་གསུམ་ཡུལ་གྱི་སྒྲུབ་པ་དང་། སྦྱོར་བཞི་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་པའི་རྣམ་གཞག་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འབྲས་བུ་གཞན་དོན་དུ་རྫོགས་བྱང་སྒྲུབ་པའི་སྒྲུབ་པ་ནི། མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་འདིའི་ལུགས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་སྦྱོར་བཞི་ལ་རག་པས་
4-147b
སྦྱོར་བ་བཞི་པོ་དེ་ལའང་ཡུལ་ལྟ་བའི་ཆར་གྱུར་པ་སྐྱེ་མེད་གསུམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ནི་སྤྱིའི་སྒྲུབ་པ་དང་། སྤྱོད་པའི་ཆར་གྱུར་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་མཁྱེན་གསུམ་སྤྱིའི་སྒྲུབ་པ་དང་། སྦྱོར་བཞི་བྱེ་བྲག་གི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་རྫོགས་སངས་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་མཁྱེན་གསུམ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སྦྱོར་བ་བཞི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་དགོས་པ་ལས། གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་ནི་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་སྒྲུབ་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཅིང་། ལྷག་མ་གསུམ་པོ་ནི་སྤྱིའི་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བ་ཡིན་ཅེས་བོད་སྔ་རབས་པ་རྣམས་ལ་གྲགས་སོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་དངོས་པོ་བདུན་དང་འབྲེལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ནས། ཆོས་སྐུ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒྲུབ་པ་མི་སྟོན་པ་ཅི་ཞེ་ན། འགྲེལ་ཆེན་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་བྱ་བ་ཡོད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སོ། །འགའ་ཞིག་གིས་ནི་སྐབས་དང་པོ་གསུམ་གྱི་སྒྲུབ་པ་ཞིག་ལ་སྤྱི་སྒྲུབ་དང་། སྐབས་ལྷག་མ་བཞིའི་སྒྲུབ་པ་ལ་བྱེ་བྲག་གི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བཤད་ན་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ། མཚམས་སྦྱར། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ། སོ་སོའི་རང་བཞིན་བཤད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
此注释的明显教示中，四种修行是在加行、见道、修道和殊胜道四种阶段中依次在相续中生起。而在《八千颂般若经大疏》中说："铠甲修行和趣入修行分别是以间接和直接实修的自性，为资粮道和胜解行地所摄。资粮修行是从慈悲开始直到总持为止的直接修行自性，为大法顶所摄。以初地极喜为自性的资粮修行是见道的本体，以第二地等为自性的资粮修行是修道的本质，对治分为本性的资粮修行是两种道的共同境界。决定出离修行则依于修道。"
此处的意趣是：铠甲修行和趣入修行二者是通过间接和直接实修的方式从资粮道和加行道两者开始存在；一般性的资粮修行是从加行道法顶开始存在。资粮修行若细分，则有作为见道本质的资粮修行、作为修道本质的资粮修行，以及特别强调对治智慧资粮的修行，这被解释为是世间和出世间两种道的共同对境；决定出离修行则被安立为修道最后阶段金刚喻定之前的智慧。这些是大疏的意趣，如大智者卓隆巴所说。
这四种修行虽然在至尊论中明确阐述，但"三智境的修行"和"四加行能缘的修行"这一建立是由论师所作。为利他而成就圆满菩提的修行，依据经典和论著的实修系统，需依赖四加行，其中，作为见地部分的修持无生三智为总体修行，作为行为部分的修持六波罗蜜多依次为三智的总体修行和四加行的特别修行。
通过这样的解释可知，若是成佛之修行，必须以三智为对境，通过四加行以六波罗蜜多方式实修，其中铠甲修行既是总体又是特别修行，其余三种主要是总体修行，这是藏地古代诸贤的共识。
如此宣说与七事相关的修行后，为何不说与法身相关的修行？《大疏》中说："对于法身的现观则不然，因为它是果位，不可能有所作事的缘故。"基于此理由。
有些人说：把前三章节的修行称为总体修行，把余下四章节的修行称为特别修行，这样解释是合理的。
第二，文义分为：连接、确认体性、解释各自性质。
;


 །
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་རིགས་དང་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་དང་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དག་བརྗོད་ནས། དེ་དག་བརྗོད་པའི་དགོས་དོན་གྱི་སྒྲུབ་པ་རང་གི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་ཅེ་ན་ཞེས་དོགས་པ་སློང་བར་མཛད་དོ། །
决定体性
གཉིས་པ་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་ལ་གཉིས། མཁྱེན་གསུམ་ཡུལ་གྱི་སྒྲུབ་པ་དང་། སྦྱོར་བཞི་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒྲུབ་པའོ། །
三智对境成就
དང་པོ་ནི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་
4-148a
བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་བདེན་པ་བཞི་སྤྱིར་གནས་པ་ལ་ཐེག་ཆེན་གྱི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བརྟེན་པ་ཅན་ནམ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མཁྱེན་པ་གསུམ་ལ་བལྟོས་པའི་སྒྲུབ་པར་བཤད་དོ། །
四加行有境成就
གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ལ་སོགས་པས་རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཐར་གྱིས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རེ་རེ་ཞིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དྲུག་གི་རྟེན་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བཞི་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒྲུབ་པ་སྟེའོ། །དེ་ལྟར་གྱི་སྒྲུབ་པ་འདི་ལ་ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ལའི་གསུང་གིས་ཕྱིན་དྲུག་ལ་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སྒྲུབ་པ་ལ་ནི་གོ་སྒྲུབ་ཅེས་ཀྱང་བྱ། ཕྱིན་དྲུག་གི་རྟེན་ཅན་གྱི་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེས་བསྒྲེས་ནས་སྒྲུབ་པ་ལྷག་མ་གསུམ་དང་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་ཕྱིན་དྲུག་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཚོགས་སྤེལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་ས་མཐར་ཐུག་ལ་དངོས་སུ་འབྱིན་པར་བཤད་དོ། །
说各别体性
གསུམ་པ་ལ་བཞི། གོ་ཆ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ། འཇུག་པ་རྣམ་པ་དགུའི་སྒྲུབ་པ། ཚོགས་བཅུ་བདུན་གྱི་སྒྲུབ་པ། ངེས་འབྱུང་སྒྲུབ་པ་བརྒྱད་བཤད་པའོ། །
精进铠成就
དང་པོ་ནི། མདོའི་འབྲེལ་ལ་གོང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། རབ་འབྱོར་དང་། ཤཱ་རིའི་བུ་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དོན་བཤད་པ་ན། བྱམས་མའི་བུ་གང་པོས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ཀྱང་དོན་དེ་ལ་སྤོབས་པ་སྐྱེས་སོ། །བཀའ་སྩལ་པ། སྤོབས་པར་གྱིས་ཤིག །གསོལ་བ། དེ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བསྒོས་པ་ལགས་ཏེ། ཞེས་པས་སྒྲུབ་པ་དང་པོ་གསུམ་སྤྱིར་བསྟན་ཅིང་།
4-148b
བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི་སྒྲུབ་པ་བཞི་པོ་དེ་ལམ་བཞི་དང་རིམ་ཅན་དུ་སྦྱར་ནས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་གོ་སྒྲུབ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་སོགས་ཀྱིས་སྦྲེལ་ལོ། །གོ་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བཤད་བྱའི་མདོ་ལ། ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། གང་པོ་ཅི་ཙམ་གྱིས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱ། ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་གྱིས་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་གོ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡུལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ལ་སྤྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བར་རྟོགས་པའི་བཅོས་མིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ལ། ཕྱིན་དྲུག་སོ་སོ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་། བདག་ཕྱོགས་ལ་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཕ་རོལ་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྔ་མ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེས་སྤྱོད་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་པའི་ས་བོན་རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་། སེམས་ནང་དུ་ཞི་བ་དང་། དགེ་བའི་བྱ་བ་ལ་སྤྲོ་བ་ཚད་མེད་པ་དང་། དམིགས་པ་ལས་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་རྩེ་གཅིག་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་མིང་དོན་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་ངོ་བོ་དྲུག་ཏུ་གནས་ལ། དེ་ལྟར་དབྱེ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཀྱང་། སྤང་བྱ་དྲུག་ཡོད་པའི་དབང་ལས་གཉེན་པོ་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། སྦྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །བཟོད་པ་ནི་མི་བཟོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
第一，连接：如此宣说作为修行所依的种姓等所缘及成就所作后，对于所说这些的目的即修行自体是什么，提出疑问。
决定体性
第二，确认体性分为两部分：三智对境的修行和四加行有境的修行。
三智对境成就
第一，对于作为三种一切智自性的境四谛普遍安住，以大乘善法为所依或以安住方式进行修行，称为依三智的修行。
四加行有境成就
第二，对于一切相现证菩提加行，以及殊胜加行、渐次加行、刹那加行等四种现观，在每一种现观中，以六波罗蜜多为所依的方式实修的行为，即是四加行有境的修行。对于这种修行，后代一些大学者的论述中，将六度中以铠甲精进为主的修行称为铠甲修行，也称为以六度为所依的圆满加行，并将其余三种修行与其余三种加行相配，解释为六度的趣入、增长资粮和决定出离至究竟地的直接出离。
说各别体性
第三部分分为四：精进铠成就、九种趣入成就、十七资粮成就、八种决定出离成就的解释。
精进铠成就
第一，在经文连接中，前面世尊、须菩提和舍利子三者解释菩萨的意义时，慈氏子满慧启白："世尊，我对此义也生起勇气。"佛说："请勇敢作答。"满慧说："此是披上大铠甲。"以此总说前三种修行。
论著的关联是将四种修行与四道依次配合解释的场合，铠甲修行是以精进为本质的智慧等相联。
关于铠甲修行的所诠经文，舍利子问："满慧，何为披上大铠甲？"通过回答来显示。
这种铠甲修行的对境六波罗蜜多的自性，一般而言，波罗蜜多的共同特征是证悟一切法本来无有的无造作殊胜智慧，而六度各别的特征依次是：了知一切法无自性成立，将己方所有一切施予他方；如前所说不造恶行的相续种子；内心寂静；对善行有无量欢喜；心不散于所缘一境专注；对所知能辨别名义。
如此智慧波罗蜜多分类时有六种体性。需要如此分类的原因是由于有六种所断，所以分为六种对治，如经中所说："布施是依执著而假立。持戒是依戒律败坏而假立。忍辱是依不忍而假立。"


 །བརྩོན་འགྲུས་ནི་ལེ་ལོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །བསམ་གཏན་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་རབ་འཆལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །ཞེས་འབྱུང་བས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམ་པ་
4-149a
དྲུག་པོ་སྤང་བྱར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཉམས་ལེན་སྦྱིན་སོགས་དྲུག་རྒྱུད་ལ་སྔ་ཕྱིར་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དབང་གིས་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ནི་དབྱེ་དོན་སོ་སོ་བའི་དགོས་པ་ཡིན་ལ། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཀར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་འདི་ནི་དངོས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་གིས་སྟོང་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་མ་ཟིན་པའི་སྦྱིན་སོགས་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་མི་འཇོག་པས་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་ཤེར་ཕྱིན་ནི་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ངེས་སོ། །དོན་འདི་ལ་དགོངས་ནས་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ལའི་གསུང་ལས་ཐེག་ཆེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་ཟིན་ནས་ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་ལ་ཞུགས་པ་ཡན་གྱི་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྦྱིན་སོགས་ཕྱིན་དྲུག་ཡོད་ཀྱི། དེ་ལས་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིན་དྲུག་གི་གྲངས་ངེས་ལའང་མངོན་མཐོ་སྒྲུབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་བལྟོས་ཏེ་ཕྱིན་དྲུག་གི་གྲངས་ངེས་ནི། རྒྱན་ལས། ལོངས་སྤྱོད་དང་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། །འཁོར་རྩོམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངོན་མཐོ་དང་། །རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་དབང་ཉིད་མི་འགྲོ་དང་། །བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །ཞེས་པས་ཕར་ཕྱིན་དང་པོ་བཞིས་མངོན་མཐོའི་ཡོན་ཏན་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ལུས་འཁོར་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྟོབས་བཙན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་སའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་གྲངས་ངེས་ནི། གཞན་དོན་བྱས་པས་རང་དོན་གྲུབ་པ་ལ་བལྟོས་ཏེ་དེར་གྲངས་ངེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། མི་ཕོངས་པ་དང་རྣམ་པར་མི་འཚེ་དང་། །རྣམ་འཚེ་བཟོད་དང་བྱ་བས་མི་སྐྱོ་དང་། །དགའ་
4-149b
བྱེད་ལེགས་པར་བརྗོད་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར། །གཞན་གྱི་དོན་ནི་རང་གི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པས་ཕ་རོལ་པོ་ལ་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་མི་ཕོངས་པར་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཚེ་བ་དང་། ཕ་རོལ་པོའི་འཚེ་བ་བཟོད་པ་དང་། དགོས་པའི་གྲོགས་བྱས་པས་མི་སྐྱོ་བ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཐོབ་པས་རྫུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལེགས་པར་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་དབྱེ་བ་དྲུག་ཏུ་བཞག་ལ། གཞན་ཡང་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་བལྟོས་ནས་དྲུག་ཏུ་གྲངས་ངེས་པ་ནི།དེ་ཉིད་ལས། བསླབ་གསུམ་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི། །རྒྱལ་བས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག །ཡང་དག་བཤད་དེ་དང་པོ་གསུམ། །ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས། །གཅིག་ནི་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་གཏོགས། །ཞེས་པས་དང་པོ་གསུམ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པས་བསྡུས་ལ། དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་ནི། ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཅིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་གཉིས་ནི་ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་གྱིས་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྡུས་ཤིང་། ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པས་བསྡུས་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་གཏོགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་མེད་པས་ན་ལྷག་པ་ཞེས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་བཤད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
精进是依懈怠而假立。禅定是依不等持而假立。智慧是依智慧败坏而假立。因此，以六种违品为所断的方式，依次将修行布施等六者依因果关系安置于相续中，这是分类各自的目的。而六波罗蜜多都包含在般若波罗蜜多之中，这是由事物本性力量而决定，因为未被了悟人法二无我的殊胜智慧所摄持的布施等，不能安立为波罗蜜多，所以布施等的般若波罗蜜多在未见真谛者的相续中是不存在的。
考虑到这一意义，古代一些大学者说，就大乘而言，布施等六波罗蜜多只存在于已断尽烦恼障、正在断除所知障的菩萨相续中，除此之外则不存在。
如此，关于六波罗蜜多数量的确定，依于成就增上生和断除烦恼而确定，《庄严经论》中说："资具与身体圆满，眷属事业圆满增上，永不随烦恼控制，一切事业无有错谬。"这表明前四波罗蜜多成就增上生功德的资具、身体、眷属和一切事业圆满，后二者使烦恼力量不能控制，并能成办佛地一切事业。
另外的数量确定是依于利他而成就自利，同论中说："无贫乏及无损害，忍受伤害不厌事，令喜善说因此故，利他即是自利益。"这是说，以资具令他无贫乏的布施，不伤害他人，忍受他人的伤害，作为助伴而不厌倦，获得禅定心后通过示现各种神变使他人欢喜，以断疑智慧通过善说利益他人，因此安立为六种。
又依三学而确定为六种，同论中说："佛陀依于三学处，如实宣说六度波，前三后二各为二，一者通于三学处。"其中前三属于增上戒学，其中布施是增上戒学的因，持戒和忍辱二者是增上戒学的本体；禅定摄于心学；智慧摄于慧学；精进则通于一切。佛教的这三学在外道中不存在，因此《声闻地》中称之为"增上"。


 ། དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་བྱས་པའི་སྦྱིན་སོགས་སོ་སོའི་རང་བཞིན་ལ་དྲུག་ལས། དང་པོ་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས།དོན་རྣམས་གཏོང་བར་བྱེད་པ་དང་། །རྩ་བ་སེམས་པ་ལ་བརྟེན་དང་། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་ཚོགས་དང་། །གཉིས་རྗེས་འཛིན་དང་རྫོགས་བྱེད་དང་། །དེ་ཡང་སེར་སྣ་མེད་ལྡན་དང་། །ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་མི་འཇིགས་གཏོང་། །སྦྱིན་པ་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། །
4-150a
མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་པའི་དོན་སྦྱིན་པའི་ངོ་བོ་ནི་ལེན་པ་པོ་རྣམས་ལ་དོན་གཏོང་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་གཏོང་བའི་སེམས་པ་ཆགས་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་དང་།བྱེད་པའི་ལས་ནི་རང་གཞན་གཉིས་ཀ་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་གཏོང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་སེར་སྣ་མེད་པ་དང་། རབ་དབྱེ་ནི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་སོགས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ལས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚུལ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། གཉིས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། ཡན་ལག་དྲུག་ཞི་བསམ་པས་ཟིན། །བདེ་འགྲོར་གནས་པ་སྦྱིན་བྱེད་དང་། །རྟེན་དང་ཞི་དང་འཇིགས་པ་མེད། །བསོད་ནམས་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དང་། །བརྡར་བཏགས་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པ་སྟེ། །སྡོམ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། །མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་པས་ངོ་བོ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་པོ་དེ་ཡིན་ལ། ཡན་ལག་དྲུག་པོ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལའང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་བོ་ཞེས་ཉན་ས་ལས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ནི་ཞི་བ་མྱང་འདས་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་བསམ་པས་ཟིན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་ལས་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། རང་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པར་བྱེད་པའོ། །ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་
4-150b
པའོ། །དབྱེ་ན། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པའོ། །ཕྱི་མ་གཉིས་ལ་སྡོམ་པར་བཞག་པ་ནི། བསམ་གཏན་གྱིས་སེམས་ཐོབ་པ་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བ་ན་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་རང་འགགས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་དགོངས་ནས་དེར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་བཟོད་པ་ནི། མི་མཇེད་ཇི་མི་སྙམ་ཤེས་དང་། །སྙིང་རྗེས་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། །ཕན་ཡོན་ལྔར་ནི་ཡང་དག་བཤད། །དེ་ནི་གཉིས་ཀྱི་དོན་བྱེད་དེ། །དཀའ་ཐུབ་གཙོ་དང་ཀུན་ཏུ་ལྡན། །དེ་ལ་དེ་ནི་རྣམ་གསུམ་འདོད། །བཟོད་པ་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། །མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་པས། བཟོད་པའི་ངོ་བོ་ནི། གཞན་གྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་དུ་བླངས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེ་སྡང་མི་མཆེད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པས་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་སྟེ་གསུམ་མོ། །དེ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། འཁོན་མི་མང་བ་ཡིན། དབྱེན་མི་མང་བ་ཡིན། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་མང་བ་ཡིན། འགྱོད་པ་མེད་པར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ཡིན། ལུས་ཞིག་ནས་ཀྱང་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །བཟོད་པ་དེའི་བྱེད་ལས་ནི་རང་གཞན་གཉིས་ཀའི་དོན་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། གང་ཞིག་ཕ་རོལ་འཁྲུགས་ཤེས་ནས། །དེ་ལ་བདག་ནི་ཉེར་ཞི་བ། །དེ་ནི་བདག་དང་ཕ་རོལ་དང་། །གཉིས་པོ་དག་ནི་དོན་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
如此分类的布施等各自本性有六种，其中第一是：《经庄严论》中说："布施诸义利，依靠思意根，身及受用圆，摄持二利者，成就福德聚，具足无悭吝，法财无畏施，智者了知已，如理而修行。"其义是：布施的本体是向受者施予义利；其因是无贪布施思这一善根；果是使身体和受用圆满；作用是摄持自他二者，使福德资粮圆满；布施的殊胜功德是无有悭吝；分类有法施、财施等三种，智者们如此修行。
第二，持戒："具六支持戒，以寂静意摄，能施生善趣，为依止能寂，无畏伴福德，别解脱法性，唯住于律者，智者知此已，如理而修行。"其本体是六支，六支是：安住于持戒、别解脱律仪所防护、仪轨圆满、行境圆满、于细微罪过亦视为可畏、受持学处而学习，如《声闻地》中所说。如此殊胜本体的因是被希求获得寂静涅槃之意摄持。果是使投生善趣；作用是作为一切功德的所依，息灭烦恼炽热，对自他一切无有过失的畏惧。具足的功德是与福德资粮相应。
分类有：别解脱律仪是正受的，禅定律仪和无漏律仪是法尔所得的。后两者被安立为律仪，是因为获得禅定心和见真谛时，一切不善业自然遮止，考虑到这一点而如此安立。
第三，忍辱："无嗔了知无分别，悲心依法为缘故，宣说五种胜利益，能作自他二种利，苦行为首普具足，此中分别有三种，智者知此忍辱已，如理而修行成就。"忍辱的本体是：通过接受他人一切伤害而不生起嗔恨，对苦不动心，以及知一切法无自性而审察法的忍辱，共有三种。这三种的因是大悲心，果如经中说："少有怨恨，少有纷争，多有安乐和快乐，无悔而死，身坏之后转生善趣天界。"
忍辱的作用是成办自他二利，如《法句譬喻经》中说："知他人忿怒，自己能安忍，能成就自己，也成就他人。"
;


 །བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པས་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་དབྱེ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་བཟོད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་
4-151a
གསུམ་མོ། ། བཞི་པ་བརྩོན་འགྲུས་ནི། དགེ་ལ་ཡང་དག་སྤྲོ་བ་དང་། །དད་དང་འདུན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། །དྲན་སོགས་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བྱེད་དང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཉེན་པོ་དང་། །མ་ཆགས་ལ་སོགས་ཡོན་ཏན་ལྡན། །དེ་དག་ལ་ནི་དེ་རྣམ་བདུན། །བརྩོན་འགྲུས་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། །མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི། དགེ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་སྤྲོ་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ནི་དད་པ་དང་། འདུན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་ལས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པས་སོ། །དབྱེ་བ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་ལུས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བྱེད་གུས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བྱེད་གུས་པར་བྱེད་པའི་ལུས་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ཁྱད་པར་གཉིས་གཉིས་ཏེ་དྲུག་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྒོས་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་དང་བདུན་ནོ། ། ལྔ་པ་བསམ་གཏན་ནི། སེམས་ནི་ནང་དུ་གནས་པ་དང་། །དྲན་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་པ། །བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། །མངོན་ཤེས་གནས་ལ་དབང་བསྒྱུར་དང་། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། །དེ་དག་ལ་ཡོད་དེ་རྣམ་གསུམ། །བསམ་གཏན་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། །མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་པས་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་སེམས་ནང་དུ་གནས་པ་སྟེ། སེམས་ནང་དུ་གནས་པའི་དོན་ཀྱང་། ཤེས་པ་རང་ཉིད་རང་རིག་ལ་མངོན་སུམ་དུ་སོང་བའི་ཆ་དེ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཞན་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་
4-151b
གང་ལའང་རྣམ་གཅོད་དང་ཡོངས་གཅོད་མི་བྱེད་པ་དེའོ། །དེའི་རྒྱུ་ནི་དྲན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ནི་བདེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྐྱེད་ཅིང་། བྱེད་ལས་ནི་མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་གནས་ལ་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བའི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པར་ལྡན་པ་དང་། དབྱེ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ། རྟོག་དཔྱོད་མེད་པ་གསུམ་དུ་འཇུག་པ་ལས། དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་ཙམ་པོའོ། །གཉིས་པ་ནི། དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། ལྷག་མ་གསུམ་གྱི་དངོས་གཞིའོ། །བྱང་ས་ལས་དབྱེ་བ་འདི་ལྟར་དུའང་གསུངས་ཏེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེར་གནས་ཀྱི་དང་། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པའི་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་གསུམ་མོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
忍辱所具有的功德是具足苦行之最上，其分类如前所说，忍辱有三种。
第四，精进："于善正欢喜，依信解为因，增长念等德，烦恼之对治，无贪等德具，此等有七种，智者知此已，如理而修行。"精进的本体是对善法真正欢喜；其因是依靠信心和意乐；其果是使念住和禅定等功德增长生起；作用是为对治烦恼等而精勤努力；所具功德是极具无贪等功德。
分类是：对三学中的每一学处都有身体恒常行持恭敬和心意恒常行持恭敬的身心精进差别，各有两种共六种，加上不共的为众生利益而披上大铠甲，共七种。
第五，禅定："心内住为体，念精进为因，能生殊胜乐，神通境自在，诸法之主尊，此中有三种，智者知此已，如理而修行。"禅定的本体是心内住，心内住的含义是：唯住于知识自身亲证自知的部分，除此之外不对其他任何外境和内识的相进行遮除和周遍确认。
其因是念住和精进，果是生起殊胜安乐，作用是对神通等境能自在转，所具功德是作为一切法的主要——殊胜证悟无我智慧生起的心的所依；分类有有寻有伺、无寻唯伺和无寻无伺三种。
第一是初禅近分定和根本定；第二是殊胜初禅根本定；第三是余下三禅的根本定。《菩萨地》中也如此分类说：现法乐住禅、成就一切功德禅和利益有情禅三种。



 དྲུག་པ་ཤེས་རབ་ནི། ཤེས་བྱ་ཡང་དག་རབ་རྣམ་འབྱེད། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཤིན་ཏུ་གྲོལ། །ཤེས་རབ་འཚོ་བ་ལེགས་བཤད་དང་། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། །དེ་དག་ལ་ཡོད་དེ་རྣམ་གསུམ། །ཤེས་རབ་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། །མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཤེས་བྱ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་ཤིན་ཏུ་གྲོལ་བ་དང་། བྱེད་ལས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པར་འཚོ་བ་དང་། ཆོས་ལེགས་པར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཤེས་རབ་དེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པས་དེ་དང་
4-152a
ལྡན་པ་དང་། དབྱེ་བ་ནི་གསུམ་ལས། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དམན་པའི་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་བོ། །ཡང་ན་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཏེ་གསུམ་མོ། །དེ་དག་སོ་སོའི་སྒྲ་བཤད་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲ་ལས་དཱ་ན་དང་། ཤཱི་ལ་དང་། ཀྵ་མ་ཀྵནྟི་དང་། བཱིཪྻ་དང་། དྷྱཱ་ན་དང་། པྲཛྙཱ་ཞེས་པའི་དོན་འགྱུར་གྱི་སྒྲ་དོན། བོད་སྐད་དུ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དབུལ་བ་འདོར་བར་བྱེད་པ་དང་། །བསིལ་བ་འཐོབ་དང་ཁྲོ་བཟོད་དང་། །མཆོག་སྦྱོར་བ་དང་ཡིད་འཛིན་དང་། །དོན་དམ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ། །ཞེས་སོ། ། གོ་རིམ་ཀྱང་། དེ་ཉིད་ལས། སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ཕྱི་མ་སྐྱེ། །དམན་དང་མཆོག་ཏུ་གནས་ཕྱིར་དང་། །རགས་པ་དང་ནི་ཕྲ་བའི་ཕྱིར། །དེ་དག་རིམ་པར་བསྟན་པ་ཡིན། །ཅེས་པས་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་གོ་རིམ་དང་། སྔ་མ་དམན་པ་དང་ཕྱི་མ་མཆོག་ཡིན་པའི་གོ་རིམ་དང་། སྔ་མ་སྔ་མ་འཇུག་པར་སླ་བས་རགས་པ་དང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འཇུག་པར་དཀའ་བས་རགས་པ་དང་ཕྲ་བའི་གོ་རིམ་དུའང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ནི། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་སློང་དང་ཕྲད་ན་རང་གི་སྲོག་ཀྱང་རྟག་ཏུ་གཏོང་། །སྙིང་རྗེས་གཞན་ལ་ལན་ཡང་མི་རེ་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་དོན་མི་གཉེར། །སྦྱིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། །སྦྱིན་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་མི་ཟད་བཞག །ཅེས་སྦྱིན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཡང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་སྡོམ་དང་བརྩོན་པའི་རང་བཞིན་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་རྟག་བླངས། །མཐོ་རིས་མངོན་པར་མི་འདོད་ཡང་དག་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ལ་ཆགས་མི་སྐྱེད། ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་
4-152b
སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་མི་ཟད་བཞག །ཅེས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་བསྔགས་པ་དང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བྱ་དཀའ་དེ་བཞིན་མི་ཡི་གནོད་ཀུན་བཟོད། །མཐོ་རིས་གཉེར་དང་མི་ནུས་པས་མིན་འཇིགས་ལྟས་མ་ཡིན་ཕན་ལྟས་མིན། །བཟོད་པ་དེ་ཉིད་མན་ཆད་འདོན་པ་བསྒྱུར་རོ།

第六，智慧是：
正确分辨所知的本质，
依靠禅定，
从烦恼中完全解脱。
智慧是良善生活的源泉，
是一切法中最殊胜的，
它有三种形式。
智者了知这样的智慧后，
正确地修行实践。
智慧的本质是正确地分别所知，其因是依靠世间禅定和出世间三摩地，其果是从烦恼中心得彻底解脱，其作用是通过智慧获得无上生活和通过善说法门断除疑惑，其功德是智慧为诸法中最殊胜，
4-152a
其分类有三种：世间智慧、出世间低劣智慧和出世间大智慧。或者可分为闻所生慧、思所生慧和修所生慧三种。这些各自的词源解释，从梵语来说是dāna（布施）、śīla（戒律）、kṣama-kṣānti（安忍）、vīrya（精进）、dhyāna（禅定）、prajñā（智慧）等词的翻译。用藏语表述，如《经庄严论》所说："舍弃贫穷，获得清凉，忍耐愤怒，最胜精进，摄持心意，了知胜义，故作此说。"顺序也如同彼论所言："前者为基后者生，因为安住劣与胜，因为粗大与细微，故而次第如是说。"这表明前前为基而后后生起的次第，前者低劣后者殊胜的次第，以及前前容易趣入为粗大，后后趣入困难为细微的次第关系。
如是六度的不同殊胜功德，《经庄严论》中说："佛子遇到乞求者，常时愿舍自己命，悲悯他人不求报，不追求欲望果报。由此布施也安置，一切众生三菩提，布施由智慧摄持，世间永恒无穷尽。"赞叹布施功德的殊胜性。又说："佛子常受持三种，律仪、摄善、利众戒，不求生天不执著，即使获得亦不贪。由此戒律也安置，
4-152b
一切众生三菩提，戒律由智慧摄持，世间永恒无穷尽。"赞叹戒律功德的殊胜性。"佛子能行极难行，忍受一切人加害，非为追求生天界，非因无力非畏惧相，非为利益相。"忍辱部分以下省略。


 །ཞེས་བཟོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་བསྔགས་པ་དང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་གོ་ཆ་སྦྱོར་བའི་བདག་ཉིད་བརྩོན་འགྲུས་དཔེ་མེད་བྱས། །རང་དང་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་ཚོགས་འཇོམས་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་འཐོབ་པར་བྱེད། །བརྩོན་འགྲུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བརྩོན་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་བསྔགས་པ་དང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ཏིང་འཛིན་མང་ལྡན་བསམ་གཏན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབས། །བསམ་གཏན་བདེ་བ་ཕུལ་གྱིས་གནས་ཤིང་སྙིང་རྗེས་སྐྱེ་བ་དམན་ལ་རྟེན། །བསམ་གཏན་དེ་ཉིད། ཅེས་སོགས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་བསྔགས་པ་དང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་དེ་ཉིད་ཤེས་བྱ་གང་ཡིན་མཐའ་དག་རྣམ་ཀུན་ཤེས། །མྱ་ངན་འདས་ལའང་བློ་ཡི་ཆགས་རབ་མི་སྐྱེད་འཁོར་བར་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་བསྔགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་གྲུབ་དོན་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་རེ་རེ་ལའང་ཚིག་རྐང་དང་པོས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། གཉིས་པས་ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་། གསུམ་པས་དོན་ཆེ་བའི་དང་། བཞི་པས་མི་ཟད་པའི་ཁྱད་པར་བཞི་བཞི་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟང་ཟིང་མེད། །དོན་ཆེ་བ་དང་མི་ཟད་པ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཡོན་ཏན་བཞིར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་
4-153a
ཡུལ་ཅན་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་ནི། སྦྱིན་སོགས་རེ་རེ་ལའང་ཕྱིན་དྲུག་ཚང་བར་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡ་བྲལ་བ་རྐྱང་པ་རེ་རེའི་སྒོ་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་མི་བྱེད་ནའང་བསྡུ་བྱ་དྲུག་པོ་དེ་སྡུད་བྱེད་དྲུག་པོ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་ཏུ་ངེས་དགོས་པས། རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཁོ་ནར་གནས་པ་ཡིན་ཅེས་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །
དང་པོ་ནི། སྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ས་མཚམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། སྦྱོར་བ་དང་། མཐོང་བ་དང་། སྒོམ་པ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞིར་འཇུག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། གོ་ཆ་དང་། འཇུག་པ་དང་། ཚོགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་དང་པོར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གྱུར་པའི་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་གསུངས་པ་ཞེས་མཚམས་སྦྱར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་རེ་རེ་ཞིང་སོ་སོར་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་དང་ལ་སོགས་པས་ལྷག་མ་ལྔ་པོ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲུག་ཚན་དྲུག་གིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཀོད་ནས།
གསུམ་པ་ལ་གསུམ། སྦྱིན་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལྡན་དུ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཚུལ། དེས་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་མ་ལྔ་ལ་རིགས་བསྒྲེ་བ། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པའོ།

就这样赞叹忍辱功德的殊胜性。"佛子身着精进铠甲，勤奋无与伦比，摧毁自他烦恼众，证得无上正菩提。"以此等赞叹精进功德的殊胜性。"佛子具足多三昧，成就一切诸禅定，安住禅定胜乐中，悲心托生于下界。"以此等赞叹禅定功德的殊胜性。"佛子了知真实义，遍知一切诸所知，不起执著于涅槃，何况会贪着轮回。"以此等赞叹智慧功德的殊胜性。如是所述的成就意义是，每一波罗蜜多，如布施等，都具备四种殊胜性：第一句说明其广大性，第二句说明其无所求性，第三句说明其大义性，第四句说明其不竭性。正如彼论所说："广大及无所求，大义与不竭尽，布施等一切法，应知具四功德。"
4-153a
以此为对境的主体——铠甲修行，是指对每一布施等波罗蜜都圆满修持六度，而不是各自独立地修行，因为若不如此修行，则六种所摄法与六种能摄法就不能确定为互相随顺和违逆的关系。所以古代大智者们说，这六波罗蜜多的自体本质是唯一的。
第一，修行本质的总说之后，修行差别的分类，按照阶段区分的话，在加行道、见道、修道和殊胜道的自性中，修行的特性有四种形态，即：铠甲、趣入、资粮和决定出离的修行。其中首先讲述精进本性的铠甲修行，如是作为引导。
第二，对于六波罗蜜多，各自都以布施之布施等，以及其余五种各自分为六种的方式，所摄的铠甲修行，用六组六法如实地解释，这就是
第三，分三：布施以具足六度的方式修行的方法，由此类推到其余五度，总结根本文义。


 །
布施具六度修持分
དང་པོ་ནི། གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་འདི་ནི་བསམ་པ་དང་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ། གནོད་འཇོམས་ལས། དེ་ལ་གོ་ཆ་བགོས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་
4-153b
ཀྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་གཅིག་གིས་བསྒྲུབས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ། ཞེས་གསུངས་པས། བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཁོ་ནར་དམིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་ཕྱིན་དྲུག་རེ་རེ་ལའང་ཡན་ལག་གཞན་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། དེ་ལའང་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་དཔེར་མཚོན་ན། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་ལ་སོགས་པས་ཟང་ཟིང་དང་སྐྱབས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསམ་པ་རང་དོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་མྱང་འདས་ཀྱི་མཐར་ལྟུང་བའི་རྒྱུ་རྣམས་སྤོང་བ་ལ་སེམས་པ་རྒྱུན་ལྡན་དུ་གནས་པ་དེ་སྦྱིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སློང་བ་པོ་སོགས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཉིད་ལ་བཟོད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་བཟོད་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་སྤྲོ་བའི་འདུན་པ་སྐྱེད་པ་སྦྱིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐེག་པ་གཞན་ཐེག་དམན་དང་མ་འདྲེས་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་བརྟན་པོས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་རྣམས་ནི་སྦྱིན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སྦྱིན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སྦྱིན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་འགྲེལ་ཆུང་གི་འགྱུར་འདི་ཅུང་ཟད་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉི་སྣང་དང་འགྲེལ་ཆེན་གཉིས་ཀ་ལས་སྐབས་འདིར་འདི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ། རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་དང་། སྦྱིན་
4-154a
པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པ་རྣམས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པའི་གོ་ཆ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་གོ་ཆའི་བར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །
余五度依此类推
གཉིས་པ་ནི། སྦྱིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་དྲུག་ལྡན་དུ་སྲུང་བར་བྱེད། བཟོད་པ་དྲུག་ལྡན་དུ་རྫོགས་པར་བྱེད།བརྩོན་འགྲུས་དྲུག་ལྡན་དུ་རྩོམ་པར་བྱེད། བསམ་གཏན་དྲུག་ལྡན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། ཤེས་རབ་དྲུག་ལྡན་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །
略说偈义
གསུམ་པ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོས་སོ་སོར་སྦྱིན་པ་དང་ལ་སོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་མ་གཞན་རྣམས་བསྡུས་པས་ན་དྲུག་ཚན་དྲུག་གིས་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྦྱིན་པར་ཆོས་མཐུན་ཅིང་ལྷག་མ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། དེ་ལྟར་འགྲེལ་ཆེན་ལས་ཀྱང་། དྲུག་ཚན་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི། གོ་ཆ་དྲུག་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་སོགས་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། སེམས་དཔའ་ཆེ་རྣམས་གོ་ཆ་བགོ་བ་ནི། ། རང་དོན་ལ་སོགས་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར། ། མ་ཕམ་དཔའ་བོའི་ཚུལ་ནི་དེ་ཡིན་ཏེ། ། རིམ་བཞིན་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །
入九相成就
གཉིས་པ་འཇུག་སྒྲུབ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས།
སྤྱིའི་དོན་ལ། མདོ་སྦྱར་དང་། རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་དང་། ཚད་མེད་བཞིའི་སྤྱི་དོན་ཟུར་དུ་བཤད་པའོ། །
决定所依
གསུམ་པ་ནི། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་སྐབས་མི་འདྲ་བ་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྒྲུབ་པ་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་དེ་ནི་གོང་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲུབ་གཞིར་གྱུར་པའི་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་གང་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ལ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་རིགས་སུ་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་མཛད་དོ།

布施具六度修持分
第一，这铠甲修行分为广大发心和广大实践两种。如《破害论》所说："穿着铠甲分为两种：为利益一切
4-153b
众生而精进的广大发心，和以一种修行成就而使一切圆满的广大实践。"其中，广大发心是唯一缘于他人利益，广大实践则是在修持每一波罗蜜多时都不缺少其他支分。以布施为例，给予法布施等以及财物和庇护布施是布施的布施；远离声闻的自利作意等导向涅槃极端的因素，常住于思维是布施的持戒；对于乞求者等一切人的不善语言能够忍受是布施的忍辱；对善法生起欢喜心是布施的精进；以不混杂其他乘、小乘的专注心，以坚定发心回向无上正等正觉是布施的禅定；布施的禅定和布施的智慧部分，《略释》的译文有些错误。在《日光》和《广释》中，此处这样记载："以专一心回向无上正等正觉，以及于布施
4-154a
等无所执著，依次为布施铠甲乃至智慧铠甲。"
余五度依此类推
第二，如同布施，持戒也以六度齐全来守持，忍辱以六度齐全来圆满，精进以六度齐全来发起，禅定以六度齐全来成就，智慧以六度齐全来修习。
略说偈义
第三，如上所述，以布施等六波罗蜜多各自包含布施等持戒以及其余项目，虽然六组六法共为三十六种，但由于布施等六法与布施相顺应，与其余项目也相顺应，所以铠甲修行为六种。《广释》中也说："虽成六组六法，但因铠甲六种相顺应，布施等相顺应，故为六种。"诸大菩萨披铠甲，为战胜自利等战场，无敌勇士行此法，如是次第得胜利。这是中间的偈颂。
入九相成就
第二，关于趣入修行，分为总义和文义两部分。
总义包括：经文联系、难解的禅定无色界和四无量心的总义另外解释。
决定所依
第三，修行法门的不同情况，以其差别而修行，修行者的十三种菩萨，都是以前所述圣法修行的基础——法界的本质，即如来藏，作为修行的依止种姓，如是宣示。


 ། འདིར་ཁོ་ནའི་སྒྲ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་སྙིང་ལ་ངོས་འཛིན་པར་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉི་སྣང་དུ་སེམས་ཙམ་པ་སོགས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་བཀག་ནས་རང་ལུགས་ཆོས་དབྱིངས་ཁོ་ན་ལ་རིགས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་འདིར་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་ཆོས་དབྱིངས་དང་སྙིང་པོ་ལ་ཁྱད་མེད་དུ་སྟོན་
4-154b
ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འཛེག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཅེས་དྲིས་པ་ལས་འཕྲོས་སོ། །དེ་ལྟར་འཕྲོས་པའི་བཤད་བྱའི་མདོ་ལ་བསམ་གཟུགས་ཀྱི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འདོད་པས་དབེན། སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན། རྟོག་པ་དང་བཅས། དཔྱོད་པ་དང་བཅས། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་བཤད་དོ། ། སྦྱིན་སོགས་དྲུག་གི་འཇུག་སྒྲུབ་ཀྱི་མདོ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་སོགས་སོ། །ལམ་འཇུག་གི་སྒྲུབ་པ་ནི། མདོར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་པ་དང་། ཞེས་པ་ནས། ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་དུ་བཤད་དོ། །བྱམས་སོགས་ཀྱི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི། མདོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཡངས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཡངས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ། ཞེས་སོ། །དམིགས་མེད་དང་ལྡན་པའི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི། མདོར། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་ཀྱང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་བཤད་དོ། །འཁོར་གསུམ་དག་པའི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི། མདོར། སྦྱིན་པ་
4-155a
པོ་དང་། ལེན་པ་པོ་དང་། སྦྱིན་པ་རྣམས་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་སུ་མེད་ཅེས་སོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བའི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི། མདོར། སྒོམ་པ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །མངོན་ཤེས་དྲུག་གི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི། མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི། མདོ་ལས། དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ནས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བསྐོར་བར་མི་ནུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་རོ། །ཞེས་སོ། །
难证无色界定
གཉིས་པ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་མཐའ་དཔྱད་པ་ལ། འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ། འཐོབ་བྱའི་ངོ་བོ།

 ། འདིར་ཁོ་ནའི་སྒྲ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་སྙིང་ལ་ངོས་འཛིན་པར་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉི་སྣང་དུ་སེམས་ཙམ་པ་སོགས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་བཀག་ནས་རང་ལུགས་ཆོས་དབྱིངས་ཁོ་ན་ལ་རིགས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་འདིར་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་ཆོས་དབྱིངས་དང་སྙིང་པོ་ལ་ཁྱད་མེད་དུ་སྟོན་
4-154b
ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འཛེག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཅེས་དྲིས་པ་ལས་འཕྲོས་སོ། །དེ་ལྟར་འཕྲོས་པའི་བཤད་བྱའི་མདོ་ལ་བསམ་གཟུགས་ཀྱི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འདོད་པས་དབེན། སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན། རྟོག་པ་དང་བཅས། དཔྱོད་པ་དང་བཅས། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་བཤད་དོ། ། སྦྱིན་སོགས་དྲུག་གི་འཇུག་སྒྲུབ་ཀྱི་མདོ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་སོགས་སོ། །ལམ་འཇུག་གི་སྒྲུབ་པ་ནི། མདོར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་པ་དང་། ཞེས་པ་ནས། ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་དུ་བཤད་དོ། །བྱམས་སོགས་ཀྱི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི། མདོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཡངས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཡངས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ། ཞེས་སོ། །དམིགས་མེད་དང་ལྡན་པའི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི། མདོར། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་ཀྱང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་བཤད་དོ། །འཁོར་གསུམ་དག་པའི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི། མདོར། སྦྱིན་པ་
4-155a
པོ་དང་། ལེན་པ་པོ་དང་། སྦྱིན་པ་རྣམས་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་སུ་མེད་ཅེས་སོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བའི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི། མདོར། སྒོམ་པ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །མངོན་ཤེས་དྲུག་གི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི། མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་འཇུག་སྒྲུབ་ནི། མདོ་ལས། དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ནས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བསྐོར་བར་མི་ནུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་རོ། །ཞེས་སོ། །
难证无色界定
གཉིས་པ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་མཐའ་དཔྱད་པ་ལ། འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ། འཐོབ་བྱའི་ངོ་བོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些文本的简体中文直译
། 此处"唯"(ཁོ་ན)字是指适合认定为如来藏，因为在《现观庄严论光明论》中否定了唯识派等派系的观点后，阐明了自宗法界唯一为种性的论述，这里也是如此阐述的。此时，法界和本质无有区别地显示
4-154b
入大乘和上升大乘的问题所引申出来的。对如此引申的所述经典中关于静虑色界的修行是这样的：如云："菩萨摩诃萨行布施波罗蜜多时，远离贪欲，远离罪恶不善法，有寻有伺，从远离而生起喜乐的初禅具足修行。"从这句开始一直到有顶处都有解说。关于布施等六波罗蜜多的修行经文是："舍利子，复次，菩萨摩诃萨以具足一切相智慧之意乐，为断除一切众生烦恼而宣说法要，此是菩萨摩诃萨的布施波罗蜜多。"等等。关于道入的修行，经中说："于一切方面修习三十七菩提分法，"从此句开始直到不共法为止都有解说。关于慈悲等的修行，经中说："菩萨摩诃萨以具足慈心，心量广大、宽广，"从此句开始，"具足悲心，具足喜心，具足舍心，心量广大、宽广。"关于无缘的修行，经中说："虽知内空性，但不以所缘的方式，"从此句开始直到无实体的自性空性为止都有解说。关于三轮清净的修行，经中说：
4-155a
"施者、受者及布施均以无所缘的方式无所缘。"关于所为而行的修行，经中说："为了灭除执着而以无所缘的方式修习三十七菩提分法。"关于六神通的修行，经中说："菩萨摩诃萨从初发心直至菩提座，为圆满一切神通而令众生成熟。"关于遍知一切的修行，经中说："彼获得一切相智慧后，声闻和独觉等，"从此句开始直至"天人阿修罗等世间不能转动的法轮而转法轮。"
难证无**定
第二，难以了知的禅定无色界的详细分析，包括获得的因、获得的本质。


 ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་དང་གསུམ་ལས།
能证因
དང་པོ་ལ། ལུས་རྟེན། སེམས་རྟེན། འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུའི་རབ་དབྱེ་དང་གསུམ།
身依
དང་པོ་ལའང་། འགྲོ་བ་གང་གིས་ཐོབ་པ་དང་། ཁམས་གང་དུ་ཐོབ་པ་དང་། གང་ཟག་གང་གི་རྒྱུད་ལ་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གང་ལྡན་དཔྱད་པ་དང་གསུམ།
何者能证
དང་པོ་ནི། ངན་སོང་གསུམ། སྒྲ་མི་སྙན། ཟ་མ་མ་ནིང་རྣམས་མ་གཏོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལུས་རྟེན་དུ་རུང་སྟེ། དེ་རྣམས་སྡོམ་པའི་ལུས་རྟེན་དུ་རུང་བ་གང་ཞིག་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་ཡིན་ན་སྡོམ་པ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའང་ངན་སོང་གསུམ་དང་སྒྲ་མི་སྙན་པ་ལ་མི་སྐྱེ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་གྱི་
4-155b
སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟ་མ་དང་མ་ནིང་ལའང་མི་སྐྱེ་སྟེ་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
所有界
གཉིས་པ་ཁམས་གང་དུ་ཐོབ་པ་ནི། སྤྱི་ལྡོག་ནས་དངོས་པོའི་སྙོམས་འཇུག་སྔར་མེད་གསར་དུ་ཐོབ་པ་འདོད་པའི་རྟེན་ལ་ཐོབ་དགོས་ཏེ། ཁམས་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་དེ་ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པ་ཞིག་དགོས་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་བརྒྱད་ལས། དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་སྔར་མེད་གསར་དུ་སྐྱེ་བ་འདོད་རྟེན་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་སྟེ། ཁམས་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་དེ་ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པ་ཞིག་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སོ་སོར་ཞིབ་ཏུ་བཤད་ན། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ཁམས་གནས་རིས་བཅུ་བདུན་དང་། གཟུགས་མེད་སྐྱེ་མཆེད་མུ་བཞི་སྟེ་འཁོར་བའི་གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ལས་ཚངས་རིས་ཡན་གྱི་གནས་ཉེར་གཅིག་པོ་རེ་རེ་ལའང་རང་རང་གི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། དངོས་གཞི་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་ཐ་སྙད་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་མཛོད་རང་འགྲེལ་དུ་ཕྱིར་མི་འོང་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་གནས་གཅིག་ན་རིགས་དྲུག་གོ། རིགས་རེ་རེའང་གནས་ཀྱི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ནས་རང་གི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་དགུ་དགུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དགུ་དྲུག་གོ། དགུ་དྲུག་ནི་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞིའོ། །ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་ནི་བརྒྱད་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ། །དེའང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པས། འདོད་ཉོན་དགུ་དང་། ཚངས་རིས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་དགུ་དང་། ཚངས་མདུན་གྱི་དེ་དགུ་དང་། ཚངས་ཆེན་གྱི་དེ་དགུ་རྣམས་རིམ་གྱིས་སྤངས་པའི་གང་ཟག་ཡོད་པར་བསྟན་པས་ཉོན་མོངས་དེ་དགུ་ཚན་རྣམས་རིམ་གྱིས་སྤོང་བའི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། རིམ་གྱིས་སྤངས་པའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་ཡོད་
4-156a
པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཚངས་རིས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་དང་། དེའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་ཡོད་པར་བཞེད་དགོས་ལ། དེས་མཚོན་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་ལའང་རིགས་འགྲེ་བས་ཚངས་རིས་ཀྱི་རྟེན་ལ་ཚངས་མདུན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་སྔར་མེད་གསར་དུ་སྒྲུབ་པ་ཡོད་ཅིང་། ཚངས་མདུན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིན་པས། བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྟེན་ལའང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་སྒྲུབ་པ་ཡོད་དོ། །དེས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ནང་ཚན་གྱི་ཚངས་རིས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་སྔར་མེད་གསར་དུ་སྒྲུབ་པ་འདོད་རྟེན་ལ་ཡོད་ཅིང་། ཚངས་མདུན་གྱི་དེ་དང་དེ་ཚངས་རིས་དང་འདོད་རྟེན་ལ་སྒྲུབ། ཚངས་ཆེན་གྱི་དེ་དང་དེ་ཚངས་མདུན་གྱི་དེ་མན་ལ་སྒྲུབ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ནང་ཚན་འོད་ཆུང་གི་དེ་དང་དེ་ཚངས་ཆེན་མན་གྱི་རྟེན་ལ་སྒྲུབ། གཉིས་པའི་ནང་ཚན་ཚད་མེད་འོད་ཀྱི་དེ་དང་དེ་འོད་ཆུང་དང་། དེ་མན་གྱི་རྟེན་ལ་སྒྲུབ་པ་སོགས་གནས་རིས་བཅུ་བདུན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་རིགས་བསྒྲེས་པས་འོག་མིན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གྱ་ནོམ་སྣང་མན། འདོད་པ་ཡན་གྱི་གནས་བཅུ་བདུན་པོ་ཅི་རིགས་པའི་རྟེན་ལ་སྒྲུབ་ཅིང་། གཟུགས་མེད་བཞི་ཡང་དེ་དང་རིགས་བསྒྲེས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ།

所获得的果三者
能证因
第一，分为身依、心依、获得的因的分类三方面。
身依
第一方面又分为：何种众生能获得、在何界获得、何种人相续中具足何种究竟安住的禅定三方面。
何者能证
第一，除了三恶趣、北俱卢洲、两性人和无性人之外的众生都适合作为身依，因为这些众生适合作为戒律的身依，而正行禅定必须是戒律。恶趣三者和北俱卢洲人不能生起禅定，因为被异熟果
4-155b
障所障碍；两性人和无性人也不能生起禅定，因为被业障所障碍。
所依界
第二，在何界获得：从总体角度而言，新获得未曾有过的实际禅定，必须在欲界获得，因为投生到上界必须已经获得且未退失禅定。在初禅到有顶八地中，初近分和正行禅定的新生起仅在欲界身依上产生，因为投生到上界必须已经获得且未退失禅定。
若详细分别解说，欲界、色界十七处和无色界四处，共二十二轮回处，自大梵天以上二十一处，每处都有各自的近分和正行两种名称。如《俱舍自释》在解说一万二千九百六十不还果的章节中说："一处有六种。每种从具足一切住处系缚到离欲自地八种相，共九种。九乘六是五十四。五十四乘十六是八百六十四。由根的差别分为三种。"由此，断除欲界九烦恼、梵众天九烦恼、梵辅天九烦恼、大梵天九烦恼等诸烦恼的补特伽罗存在，这表明有依次断除这些九组烦恼的近分和已依次断除的正行禅定。因此
4-156a
必须承认有梵众天的六种作意近分和其小中大三种正行禅定。以此类推，直至色究竟天，梵众天依处上能新修梵辅天近分，而梵辅天近分即是初禅近分，因此初禅依处上也能修初禅近分。
因此，初禅内部梵众天的近分和正行在欲界依处上新修，梵辅天的近分和正行在梵众天和欲界依处上修，大梵天的近分和正行在梵辅天以下依处上修，第二禅内部少光天的近分和正行在大梵天以下依处上修，第二禅内部无量光天的近分和正行在少光天及以下依处上修，依此类推，所有十七处都类推，色究竟天的近分和正行禅定可在善现天以下、欲界以上的十七处适当依处上修。四无色定也应以类似方式理解。


 །ཐོབ་ཟིན་གནས་པའི་ལུས་རྟེན་ནི་འདོད་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་གྱི་གནས་ཉེར་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ལ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་གང་རུང་ཅི་རིགས་པའི་སྲིད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
辨何者具足何种边际等至
གསུམ་པ་གང་ཟག་གང་གི་རྒྱུད་ལ་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གང་ལྡན་དཔྱད་པ་ནི། མཐར་
4-156b
གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དང་པོ་བརྒྱད་གང་རུང་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་ལམ་མ་ཞུགས་ཀྱི་གང་ཟག་ཡོད་དེ། དེའི་རྒྱུད་ལ་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་བརྒྱད་པོ་གང་རུང་གི་ཉེར་བསྡོགས་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡོད་ན་དེ་བརྒྱད་པོ་གང་རུང་གི་དངོས་གཞི་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གང་རུང་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་གང་རུང་གི་སྲིད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ཞུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐེག་གསུམ་གྱི་ལམ་ཞུགས་གསུམ་ལས། ཉན་ཐོས་ལ་གཅིག་ཅར་བ། ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་། རིམ་གྱིས་པ་སྟེ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ལ། ཅིག་ཅར་བའི་ཉན་ཐོས་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཚངས་རིས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཁོ་ན་ལྡན་གྱི། ཚངས་རིས་ཡན་གྱི་དངོས་གཞི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ཅར་བའི་སློབ་པའི་འཕགས་ལམ་མཉམ་བཞག་ཡིན་ན་སྙོམས་འཇུག་ཡིན་དགོས་ཤིང་། དེ་ཡིན་ན་ཚངས་རིས་ཀྱི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཚངས་རིས་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་ལ་འདོད་ཉོན་དགུ་པ་སྤང་དགོས་ཤིང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཅིག་ཅར་བའི་རིགས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དེས་འདོད་ཉོན་དགུ་པ་སྤང་བའི་ཚེ་སྲིད་ཉོན་དགུ་པ་ཡང་སྤང་དགོས་ལ། སྲིད་ཉོན་དགུ་པ་སྤངས་བའི་ཉན་ཐོས་ཡིན་ན་མི་སློབ་པ་ཡིན་དགོས་པས་ཤེས་སོ། །ཅིག་ཅར་བའི་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་མ་ཐག་པ་ནི་ཤེས་རབ་རྐྱང་གྲོལ་ཡིན་པས་ཚངས་རིས་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པས་དེའི་དངོས་གཞི་མི་ཐོབ་ལ། དེ་མ་ཐོབ་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཡིན་ན་ཚངས་རིས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིན་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། དངོས་གཞི་མི་ལྡན་པའི་ཚུལ་སློབ་པ་དང་འདྲའོ། །ཅིག་ཅར་བའི་
4-157a
དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་བསྒྲུབས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྒྱན་ཅན་དུ་གྱུར་པའང་ཡོད་ལ། དེ་ཡན་ནི་དངོས་གཞི་ཐོབ་མ་ཐོབ་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་དོ། །ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་འོང་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ། ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་རིགས་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྦྱོར་ལམ་ཐ་མ་མན་ཆད་དུ་ཚངས་རིས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་དང་པོ་བཞི་ངེས་པར་ཐོབ་དགོས་ཏེ། དེ་མན་དུ་འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་སྤངས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཐོབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ལམ་མ་ཞུགས་དང་ཚོགས་སྦྱོར་ཅི་རིགས་སུ་གྱུར་པས་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ། །ཚངས་རིས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་དཔྱོད་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། སྦྱོར་མཐའ་ཡིད་བྱེད་ཐོབ་མ་ཐོབ་ཅི་རིགས་པ་ཡོད་དེ། དེའི་གནས་སྐབས་སུ་འདོད་ཉོན་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་སྤངས་མ་སྤངས་ཅི་རིགས་ཡོད་པས་སོ། །ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་རིགས་ཅན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ནས་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་གནས་ཀྱི་བར་དུ་དེའི་ཉེར་བསྡོགས་དགའ་བ་སྡུད་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། དཔྱོད་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། སྦྱོར་མཐའ་ཡིད་བྱེད་རྣམས་རྒྱུད་ལ་ལྡན་མི་ལྡན་ཅི་རིགས་པ་ཡོད་དོ། ། གཉིས་པ་ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་རིགས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྦྱོར་ལམ་ཐ་མ་མན་ཆད་དུ་ཚངས་རིས་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་དགོས་ཏེ། དེ་མན་དུ་འདོད་ཉོན་དགུ་པ་སྤངས་དགོས་པས་སོ། །དེ་ཡང་ལམ་མ་ཞུགས་དང་ཚོགས་སྦྱོར་གྱི་གནས་སྐབས་ཅི་རིགས་སུ་ཐོབ་བོ།

简体中文直译
已获得且安住的身依遍及从欲界到有顶的二十二处所有依处，因为在这些依处上可以显现初禅至有顶任何适宜的有支缘起。
辨何者具足何种边际等至
第三，考察何种补特伽罗相续中具足何种究竟安住的禅定，未入道的补特伽罗相续中可具足
4-156b
八种究竟安住禅定中的任意一种，因为他们相续中能显现静虑无色八种中任一近分，若有此则能显现这八种中任一正行，因为能显现任一行支缘起，也能显现任一有支缘起。
就入道者而言，三乘入道者中，声闻有顿悟者、先离贪者和渐次者三种。首先，顿悟声闻有学相续中，在究竟安住的禅定中仅具足梵众天近分，而不具足梵众天以上的正行，因为顿悟有学圣道入定必须是禅定，而此禅定必定未获得梵众天正行。要获得梵众天正行必须断除欲界第九烦恼，而这类顿悟声闻在断除欲界第九烦恼时也必须断除有界第九烦恼，而断除有界第九烦恼的声闻必定是无学，由此可知。顿悟阿罗汉刚获得时是慧解脱，未断除获得梵众天正行障碍的禅定障，故不获得其正行，未获得的禅定必定是梵众天近分。不具足正行的方式与有学相同。顿悟
4-157a
阿罗汉获得后修成静虑正行，成为具德阿罗汉者也有，这之上是否获得正行则视情况而定。
关于先离贪者的一来果和不还果二者中，首先，先离贪种性的声闻在加行道下品以前必定获得梵众天前四近分，因为在此之前必须获得已断除欲界第六烦恼的近分。这可以在未入道或资粮加行道的适当阶段获得。梵众天近分的寻伺作意和加行究竟作意是否获得则视情况而定，因为在此阶段欲界第七和第八烦恼是否断除视情况而定。先离贪种性者从苦法忍直到一来果住位，其梵众天近分的摄乐作意、寻伺作意和加行究竟作意是否具足相续则视情况而定。
第二，先离贪种性的不还果在声闻加行道下品以前必定获得梵众天正行，因为在此之前必须断除欲界第九烦恼。这也可以在未入道或资粮加行道的适当阶段获得。


 །ཚངས་མདུན་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་རྣམས་ཐོབ་མ་ཐོབ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་དེ། ཚངས་མདུན་གྱི་ཉོན་མོངས་སྤང་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་དགུ་པ་སྤངས་པའི་བར་ཅི་རིགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།
4-157b
དེའི་ཕྱིར་མི་འོང་གི་རིགས་ཅན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ནས་སྒོམ་ལམ་རྡོར་ཏིང་ལ་གནས་གནས་ཀྱི་བར་དུ་ཚངས་མདུན་གྱི་དངོས་གཞི་ནས་སྲིད་རྩེའི་དངོས་གཞིའི་བར་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་ཐོབ་མ་ཐོབ་ཅི་རིགས་པ་ཡོད་དེ། དེའི་བར་དུ། རང་རང་གི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་རང་གི་དངོས་གཞི་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་པའི་ཚེ་ཐོབ་པ་གང་ཞིག །དེ་མ་བྱས་པར་ཚངས་རིས་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཟག་མེད་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་ལྷག་མ་གཞན་སྤངས་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཕྱི་མ་གྲུབ་སྟེ། ཚངས་རིས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཟག་མེད་ལ་བརྟེན་ནས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་ཡོད་པས་སོ། ། གསུམ་པ་རིམ་གྱིས་པའི་ཉན་ཐོས་ལ་འབྲས་བུ་བཞིའི་རིགས་ཅན་བཞི་ལས། རིམ་གྱིས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱིས་སྦྱོར་ལམ་ཐ་མ་མན་དུ་ཚངས་རིས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རིག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་དགོས་ཏེ། དེར་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་དགོས་པས་སོ། །མོས་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། དགའ་བ་སྡུད་པ་ཡིད་བྱེད་རྣམས་ཐོབ་མ་ཐོབ་ཅི་རིགས་པ་ཡོད་དེ། འདོད་ཉོན་དང་པོ་གསུམ་ཙམ་སྤངས་པའི་སྐབས་སུ་མོས་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཡིད་བྱེད་ཡོད་ཅིང་། བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་ཙམ་སྤངས་པ་དེའི་ཚེ་ན་དགའ་སྡུད་ཐོབ་པ་ཡོད་པས་སོ། །དེའི་གནས་སྐབས་སུ་དཔྱོད་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། སྦྱོར་མཐའ་ཡིད་བྱེད་མ་ཐོབ་པ་ཞིག་དགོས་ཏེ། དེར་འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་མ་སྤངས་པ་ཞིག་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་དགོས་པའང་དེར་དྲུག་པ་སྤངས་ན་ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་འོང་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །རིམ་གྱིས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ནས་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིམ་གྱིས་པའི་
4-158a
ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཉེར་བསྡོགས་ཐ་མ་གཉིས་པོ་ཐོབ་མ་ཐོབ་ཅི་རིགས་པ་ཡོད་དེ། འདོད་ཉོན་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་སྤངས་པའི་ཚེ་ཐོབ་ལ། དེ་མ་སྤངས་ཤིང་བདུན་པ་སྤང་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མ་ཐོབ་པས་སོ། །དེས་ན་རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་འོང་འབྲས་གནས་ལ་ཉེར་བསྡོགས་དང་པོ་བཞི་ཐོབ་ཅིང་། དངོས་གཞི་སྦྱོར་མཐའི་འབྲས་བུ་ཡིད་བྱེད་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཞིག་ངེས་པར་དགོས་ཏེ་དེ་ཕྱིར་འོང་ཡིན་པས་སོ། །རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་ལ་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དང་ལྡན་པ་ནི་ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་མི་འོང་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་པ་རང་རྒྱལ་ལ། སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་དང་། ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཏེ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་རང་རྒྱལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཐོགས་མན་དུ་ཚངས་རིས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཐོབ་པ་ཡོད་ཀྱང་། དེའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་རང་རྒྱལ་དུ་རིགས་ངེས་པའི་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཐོགས་གྱི་རང་རྒྱལ་ཡིན་ན། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་མི་ལུས་ངེས་པར་ལེན་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་ཡིན་ན་མིའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁམས་དང་ས་གཞན་དུ་རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་དེ་རང་བྱུང་གིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའང་ཡིན་ནོ། །རང་རྒྱལ་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་ཡན་དུ་དངོས་གཞི་ཐོབ་མ་ཐོབ་ཅི་རིགས་པ་ཡོད་དེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་བཞིའི་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་སོང་མ་སོང་ཅི་རིགས་པ་ཅན་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་རང་རྒྱལ་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

简体中文直译
梵辅天至有顶的近分和正行禅定是否获得视情况而定，因为从入梵辅天烦恼断除的加行，直至断除无所有处第九烦恼，情况各异，
4-157b
因此，先离贪种性的不还果从苦法忍直至修道金刚定住位期间，从梵辅天正行到有顶正行之间的近分和正行禅定，是否获得视情况而定。在此期间，若依靠各自的近分修习相应正行禅定时则获得，而若不如此修习，仅依靠梵众天的无漏正行断除其余烦恼而获得阿罗汉果也是可能的。后一理由成立，因为依靠梵众天无漏近分而获得阿罗汉果是存在的。
第三，渐次声闻有四种果位种性。渐次预流果在加行道下品以前必须获得梵众天近分的了相作意，因为在此必须获得禅定。胜解作意、极远离作意和摄乐作意是否获得视情况而定，因为在仅断除欲界前三烦恼阶段有胜解作意和极远离作意，断除第四和第五烦恼时能获得摄乐作意。在此阶段必须未获得寻伺作意和加行究竟作意，因为此时必须未断除欲界第六烦恼。这是必要的，因为若断除第六烦恼，将成为先离贪的一来果。渐次预流果种性者从苦法忍直到未获得一来果之间也是如此。渐次
4-158a
一来果住位时，最后两种近分是否获得视情况而定，因为断除欲界第七和第八烦恼时获得，未断除且未入断第七烦恼加行时则未获得。因此渐次一来果住位者必定获得前四种近分，而正行加行究竟果作意必定未获得，因为其为一来果故。渐次不还果具足究竟安住禅定的情况与先离贪不还果所述相同。
第二，关于独觉，从生起方式和道的方式两个角度，首先，独觉在一生所系（即最后一世）以前能获得梵众天近分，但不能获得其正行，因为如果是暂时决定为独觉种性的一生所系独觉，必定由业烦恼力在下一生中必定获得人身，而独觉阿罗汉必须以人为所依，因为在其他界和地不能依止独觉阿罗汉。这时他们也由自然而得具足戒。从一生所系的独觉开始，获得或未获得正行视情况而定，因为有先经声闻四道的证悟和未先经声闻四道证悟的各种情况的最后有独觉。


 ། གཉིས་པ་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་བརྩི་བ་ལ། བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་རྒྱལ་གྱིས་སྦྱོར་ལམ་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ངེས་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། བསེ་རུ་ལྟ་
4-158b
བུ་དེ། དྲོད་ནས་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་བར་ཐམས་ཅད་བཞི་པའི་རབ་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་སྟན་ཐོག་གཅིག་ཏུ་བགྲོད་པར་བཤད་པས་སོ། །ཚོགས་སྤྱོད་ཀྱི་རང་རྒྱལ་གྱིས་ཚོགས་ལམ་ནས་བཟུང་སྟེ་རང་གི་མི་སློབ་ལམ་གྱི་བར་ལ་དངོས་གཞི་ཐོབ་མ་ཐོབ་ཅི་རིགས་པ་ཡོད་དེ། ཤེས་རབ་རྐྱང་གྲོལ་གྱི་རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུམ་པ་ཐེག་ཆེན་ལ་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་གང་ཡང་མ་ཐོབ་པའི་བྱང་སེམས་ཚོགས་ལམ་པ་ཡོད་དེ། སྙོམས་འཇུག་གི་སེམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ཆོ་ག་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་སྡོམ་ཐོབ་པའི་བྱང་སེམས་ཚོགས་ལམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ལམ་འབྲིང་གི་སྐབས་སུའང་ཐོབ་མ་ཐོབ་ཅི་རིགས་ཡོད་ལ། ཐེག་ཆེན་ཚོགས་ཆེན་གྱི་སྐབས་སུ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ངེས་པར་ཐོབ་དགོས་ཏེ། དེར་རྫུ་འཕྲུལ་སོགས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་སོགས་རང་གི་བདག་རྐྱེན་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ནའོ། །རྩ་རྟགས་གྲུབ་སྟེ། དེར་ཆོས་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་ཐ་མའི་སྐབས་སུ། སྲིད་རྩེའི་དངོས་གཞིས་ཐོབ་དགོས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་སུ་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ཐོབ་དགོས་པ་གང་ཞིག །ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད། ཆོས་ཤེས། རྗེས་བཟོད་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གསར་དུ་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། ཞེས་པའི་གཞུང་འདིས་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ཤེས་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ཐོབ་ཀྱང་
4-159a
དེའི་རོ་མྱོང་བའི་རྣམ་སྨིན་ཁམས་གོང་དུ་མི་སྐྱེ་བས་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། ཐེག་ཆེན་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱིས་མཐར་གནས་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་སྒྲིབ་ཟད་པར་སྤངས་པ་གང་ཞིག །དེ་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་མི་སྲིད་ཅིང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཡིན་ན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་དེ་ལ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་རིགས་ཚང་བར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དེ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་དེའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། རྣམ་གྲོལ་ལམ་གང་རུང་མིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་གྲུབ་སྟེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་བཟོད་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་གཡོ་བར་ནུས་པ་སོགས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་ན་དེའི་རྟེན་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཐོབ་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་བྱང་འཕགས་ལ་ལྡན་ཚུལ་ནི། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་དང་། རྒྱུན་མཐའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུད་ལྡན་ཡིན་ན། དེའི་རྒྱུད་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་དང་ལྡན་དགོས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་ཆོས་མཆོག་ཐ་མའི་སྐབས་སུ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སེམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དང་པོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ཐོབ་པ་དེའང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་དེ་ལམ་སླ་བ་རྣམས་ཀྱི་
4-159b
ནང་ནས་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

简体中文直译
第二，从道的角度来分析，独角犀牛般的独觉从加行道开始必定获得静虑正行，因为独角犀牛
4-158b
般独觉从暖位直至灭尽无生智之间，全都依靠第四静虑究竟处在一座上完成，如是所说。部行独觉从资粮道开始直至自己的无学道期间，是否获得正行视情况而定，因为也有慧解脱独觉阿罗汉。
第三，大乘中有未获得任何近分和正行的菩萨资粮道行者，因为有不依靠禅定心，仅依靠发心仪轨而获得菩萨戒的菩萨资粮道行者。在大乘中品资粮道阶段是否获得视情况而定，而在大乘上品资粮道阶段必定获得初禅正行，因为此时必须获得神通等。理由成立，因为神通等不可能不依靠静虑正行作为自己的增上缘而存在。根本理由成立，因为此时必须获得法流三摩地。
在大乘下品加行道阶段必须获得有顶正行，因为大乘见道苦谛随后智阶段必须获得九种究竟安住禅定，而在大乘苦法忍、苦法智、苦随忍三阶段不可能新修究竟安住禅定加行。第一点成立，因为如说："禅定等支分完全灭尽"，这段经文表明大乘苦随智住位的菩萨虽获得九种究竟安住禅定，但
4-159a
因其不贪著其味，不受生于上界异熟果报，而得殊胜证悟。第二点成立，因为大乘苦法忍住位的菩萨已完全断除获得究竟正行障碍的禅定障和烦恼障，而在这三阶段中不可能有第二禅以上的近分，并且凡是大乘苦法忍必定已获得初禅正行。第一点成立，因为大乘苦法忍中已完全具足双分解脱声闻阿罗汉的断证种类。第二点成立，因为第二禅以上的近分必定不是此阶段的无间道和解脱道任一。第三点成立，因为如果是大乘苦法忍的忍位，则必定具足能震动百世界等神通，而有此神通则必定获得静虑心为依处。
特别是圣菩萨具足的情况：若是具足大乘见道和最后刹那智慧的相续，则其相续中必定具足第四禅正行等至，因为大乘下品胜解行位阶段已获得第四禅心，且初获得佛陀法身也必须依靠第四禅正行，并且第四禅正行是所有易行道中
4-159b
最殊胜的。


 །སངས་རྒྱས་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་གཅིག་ལྡན་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་མི་ལྡན་པའི་དབྱེ་བ་མེད་པར་སྙོམས་འཇུག་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་དང་བྲལ་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པ་འབའ་ཞིག་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །
心依
能证因类别
གསུམ་པ་འཐོབ་བྱེད་རྒྱུའི་རབ་དབྱེ་ལ། རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དང་། རིགས་ཀྱིས་དང་། ཐོས་པས་དང་། མན་ངག་གིས་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དང་ལྔའོ། །
因力得
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གི་དགེ་རྩ་རྒྱ་ཆེན་བསགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའོ། །
由姓得
གཉིས་པ་ནི། རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གི་རིགས་སད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའོ། །
闻所得
གསུམ་པ་ནི། སྙོམས་འཇུག་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་གསུང་རབ་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ། །
教授所得
བཞི་པ་ནི། སློབ་དཔོན་གྱི་མན་ངག་གོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའོ། །
法性力得
ལྔ་པ་ནི། བསྐལ་པ་འཇིག་པའི་ཚེ་འདོད་པའི་ལྷ་མིའི་རྟེན་ལ་སྙོམས་འཇུག་རང་དབང་མེད་པར་སྐྱེས་ནས་ཁམས་གོང་དུ་འཕོ་བའོ། །
所得体性
གཉིས་པ་འཐོབ་བྱའི་ངོ་བོ་ལ། ཉེར་བསྡོགས་དང་། དངོས་གཞི་གཉིས་ལས།
近分
དང་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་གི་འཐོབ་བྱ་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའི་རིགས་གནས་གང་ཞིག་དངོས་གཞི་ལས་གཞན་པའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། བསམ་གཟུགས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་གཉིས་ལས།
定近分
དང་པོ་ནི། ཉེར་བསྡོགས་གཞིར་བཞག་ལ་རང་གི་འཐོབ་བྱ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ནས་བཞི་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བར་བཞི་ལས།
初禅近分
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་
4-160a
བསྡོགས་གཞིར་བྱས་ལ་རང་གི་འཐོབ་བྱ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། ཡིད་བྱེད་དང་། གནས་དང་། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་གསུམ་ལས།
作意类别
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མཚན་ཉིད་རབ་རིག་ཡིད་བྱེད་དང་། མོས་བྱུང་ཡིད་བྱེད་དང་། དབེན་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། དགའ་སྡུད་ཡིད་བྱེད་དང་། དཔྱོད་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། སྦྱོར་མཐའ་ཡིད་བྱེད་དང་དྲུག་ལས།
初禅近分定义极明作意
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དྲུག་གི་ནང་ཚན་ལས། འདོད་པ་ལ་རགས་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བར་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ཐོས་བསམ་གྱི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་དེར་ངེས་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མཚན་ཉིད་རབ་རིག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ཚངས་རིས། ཚངས་འདུན་མདུན་ཚངས་ཆེན་གསུམ་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་མཚན་ཉིད་རབ་རིག་ཡིད་བྱེད་ཀྱང་གསུམ་དུ་ཡོད་དོ། །ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་རབ་རིག་ཡིད་བྱེད་ལ། ཟག་མེད་དང་དག་པ་བ་གཉིས་སོ། །ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ཐེག་དམན་གྱི་ཚོགས་ལམ་དང་། སྦྱོར་ལམ་དང་། མཐོང་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་ཉེར་བསྡོགས་རབ་ཏུ་རིག་པའི་ཡིད་བྱེད་དེ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དེ་ལྟ་བུ་དང་བཞིའོ། །བྱེད་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། ཐར་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་དེའི་ཉེར་བསྡོགས་མཚན་ཉིད་རབ་རིག་གཉིས་གཉིས་ཡོད་དོ།

简体中文直译
佛陀圣者相续中究竟安住的九种等至，没有仅具足其中一种而不具足其他种类的区分，而是远离一切障碍，完全平等安住于禅定中。
心依
能证因类别
第三，获得的因的分类有五种：由因力获得、由种性获得、由闻法获得、由教授获得和由法性力获得。
因力得
第一，依靠积累广大的禅定善根因而获得。
由姓得
第二，依靠唤醒禅定种性因而获得。
闻所得
第三，通过对解说禅定的经论进行闻思而获得。
教授所得
第四，依靠熟习上师的教授而获得。
法性力得
第五，在劫末毁灭时，欲界天人依处自然不由自主地生起禅定而转生到上界。
所得体性
第二，获得的本质分为近分和正行两种。
近分
第一，近分的定义是：被自己所获取的正行禅定修习加行所摄的种性安住，且是异于正行的禅定。其分类有静虑和无色的近分两种。
定近分
第一，以近分为基础，被自己所获取的静虑正行修习加行所摄的色界禅定。其分类有从初禅近分到第四禅近分四种。
####### 初禅近分
第一，以静虑近分
4-160a
为基础，被自己所获取的初禅正行修习加行所摄的初禅禅定。这又可分为作意、处所和本质三个角度来分类。
######## 作意类别
第一，初禅近分有了相作意、胜解作意、远离作意、摄乐作意、寻伺作意和加行究竟作意六种。
######### 初禅近分定义极明作意
第一，作为初禅近分六种中的一种，依靠闻思之力，了知欲界为粗重、初禅为寂静的决定智慧，称为初禅近分了相作意。从处所角度分类，有梵众天、梵辅天和大梵天三种处所的近分了相作意三种。从本质角度分类，初禅近分了相作意有无漏和清净二种。从道的角度分类，有小乘资粮道、加行道、见道的近分了相作意，以及大乘资粮道的近分了相作意四种。从作用角度分类，有成为初禅行支缘起的近分和成为解脱道的近分了相作意两种。


 །
初禅近分胜解作意
གཉིས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མོས་པ་ཡིད་བྱེད་ནི། དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་
4-160b
གི་ནང་ཚན་ལས། རང་འཐོབ་བྱེད་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མཚན་ཉིད་རབ་རིག་རྫོགས་རྗེས་སུ་བྱུང་ཞིང་། རང་གི་འཐོབ་བྱ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དབེན་པ་ཡིད་བྱེད་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་རིགས་གནས་དེ། དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མོས་པ་ཡིད་བྱེད་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། གནས་དང་། ངོ་བོ་དང་། བྱེད་ལས་དང་། ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་བཞི་སྔ་མ་དང་འདྲའོ། །
初禅近分寂静作意
གསུམ་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་རབ་དབེན་ཡིད་བྱེད་ནི། དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དྲུག་པོ་གང་རུང་ལས། རང་གི་འཐོབ་བྱ་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བཞིན་པའི་རིགས་གནས་གང་ཞིག །དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་རབ་དབེན་ཡིད་བྱེད་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དབྱེ་སྒོ་སྔ་མ་དང་འདྲའོ། །
初禅近分摄喜作意
བཞི་པ་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དགའ་སྡུད་ནི། དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དྲུག་པོ་གང་རུང་ལས་འདོད་ཉོན་ཆེན་པོ་སྤངས་པའི་དགའ་བདེ་ཅུང་ཟད་དང་ལྡན་ཅིང་། རང་གི་འཐོབ་བྱ་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་འབྲིང་སྤོང་བཞིན་པའི་རིགས་གནས་གང་ཞིག །དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དགའ་སྡུད་ཡིད་བྱེད་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དབྱེ་བ་སྔར་བཞིན།
初禅近分分辨作意
ལྔ་པ་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དཔྱོད་པ་ཡིད་བྱེད་ནི། དང་པོའི་ཡིད་བྱེད་དྲུག་གང་རུང་ལས། སྐྱོན་ལྷག་མ་མ་ལུས་པ་ལ་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་རིགས་གནས་གང་ཞིག །ཤེས་བཞིན་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པའི་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དཔྱོད་པ་ཡིད་བྱེད་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དབྱེ་བ་སྔར་བཞིན།
初禅近分行际作意
དྲུག་པ་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་སྦྱོར་མཐའ་ཡིད་བྱེད་ནི། དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་
4-161a
གང་རུང་ལས་རང་གི་འཐོབ་བྱ་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཆུང་ངུ་སྤོང་བཞིན་པའི་རིགས་གནས་གང་ཞིག །དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་སྦྱོར་མཐའ་ཡིད་བྱེད་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དབྱེ་བ་སྔར་བཞིན། གཉིས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་ཡོད་དེ། རང་གི་འཐོབ་བྱ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོ་སྐོར་གསུམ། འབྲིང་སྐོར་གསུམ། ཆུང་ངུ་སྐོར་གསུམ་ཡོད་པ་སྤངས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་ཡོད་པ་ལ་དེ་དང་དེར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བྱེད་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། དངོས་གཞི་དངོས་ཀྱི་སྦྱོར་བར་གྱུར་པའི་དེ་དང་། བརྒྱུད་པའི་སྦྱོར་བར་གྱུར་པའི་དེ་གཉིས་ལ་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་སྔ་མ་ལྔ་ནི་བརྒྱུད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ། དྲུག་པ་ནི་དངོས་ཀྱི་སྦྱོར་བའོ། །
断初禅近分疑
བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་དོགས་དཔྱོད་ལ། དངོས་གཞི་སྒྲུབ་ཚུལ་ལ་དཔྱད། མི་ལྕོགས་མེད་ལ་དཔྱད། ཉོན་མོངས་ཅན་ཡོད་མེད་ལ་དཔྱད། གྲོགས་བརྩོན་འགྲུས་ལ་དཔྱད། ཚོར་བ་གང་ལྡན་ལ་དཔྱད་པ་དང་ལྔ་ལས།
辨修正行分
དང་པོ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཡིན་ན། དེའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་སྔོན་སོང་གིས་ཁྱབ་སྟེ། དེ་ཡིན་ན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་དགུ་པ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་པ་སྔོན་སོང་ཡིན་དགོས་ཤིང་། དེ་ཡིན་ན་དེ་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དགུ་པ་སྤང་བར་བྱས་ཟིན་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་པ་དེ་སྔོན་སོང་ཡིན་དགོས་
4-161b
པའི་ཕྱིར་རོ།

简体中文直译
初禅近分胜解作意
第二，初禅近分胜解作意：作为初禅近分作意六种
4-160b
之一，在获得初禅近分了相作意后生起，已断除获得初禅近分远离作意障碍的种性安住，是具足初禅近分胜解作意相续者相续中的禅定。其分类可从处所、本质、作用和道四个方面区分，与前相同。
初禅近分寂静作意
第三，初禅近分极远离作意：作为初禅近分六种之一，正在断除获得初禅正行障碍的大障碍的种性安住，是具足初禅近分极远离作意相续者相续中的禅定。分类方式与前相同。
初禅近分摄喜作意
第四，初禅近分摄乐：作为初禅近分六种之一，已断除欲界大烦恼而具少分喜乐，正在断除获得初禅正行障碍的中等障碍的种性安住，是具足初禅近分摄乐作意相续者相续中的禅定。分类如前。
初禅近分分辨作意
第五，初禅近分寻伺作意：作为初禅作意六种之一，对剩余过失无余审察的种性安住，是与正知相应的具足初禅近分寻伺作意相续者相续中的禅定。分类如前。
初禅近分行际作意
第六，初禅近分加行究竟作意：作为初禅近分作意六种
4-161a
之一，正在断除获得初禅正行障碍的小障碍的种性安住，是具足初禅近分加行究竟作意相续者相续中的禅定。分类如前。
第二，初禅近分从本质角度分类有小中大三种，这是根据断除获得初禅正行障碍的大障碍（三类）、中障碍（三类）、小障碍（三类）而建立的初禅近分小中大三种。
第三，初禅近分从作用角度分类，有成为正行直接加行的近分和成为间接加行的近分两种。前五种作意是间接加行，第六种是直接加行。
断初禅近分疑
关于初禅近分的考察有五点：考察正行获得方式、考察不可抗力、考察是否有染污性、考察助伴精进、考察具有何受。
辨修正行分
首先有总说和详说两部分。第一总说：凡是初禅正行必定先经历六种初禅近分作意，因为凡是初禅正行必定先经历能断除获得初禅正行障碍的烦恼障第九品的第六种初禅近分作意，凡是此作意必定先经历已断除获得此[正行]障碍的禅定障第九品的第六种近分作意
4-161b
的缘故。


 །དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ཡིན་ན་དེ་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་ཉོན་མོངས་དགུ་པ་སྤང་བར་བྱས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་སྔོན་སོང་ཡིན་དགོས་པ་གང་ཞིག །དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་ཆེན་པོ་སྐོར་གསུམ་རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱར་བྱས་ནས་སྤོང་བའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་རབ་དབེན་དང་། འབྲིང་སྐོར་གསུམ་དེར་བྱས་ནས་སྤོང་བའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་དེའི་ཉེར་བསྡོགས་དགའ་སྡུད་དང་། ཆུང་ངུ་སྐོར་གསུམ་དེར་བྱས་ནས་སྤོང་བའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་དེའི་ཉེར་བསྡོགས་སྦྱོར་མཐའ་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩ་རྟགས་མ་གྲུབ་ན། དེར་ཐལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཡིན་ན། དེ་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་པས་ཁྱབ་ཅིང་། དེ་འདྲའི་སྒྲིབ་པ་དེ་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པར་ནི་དེའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ཡིན་ན་དེ་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དགུ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་སྔོན་སོང་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡིན་ན་དེ་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དགུ་པོ་སྤངས་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ལ། ལམ་མ་ཞུགས་ཀྱི་སྐབས་དང་། ལམ་ཞུགས་ཀྱི་སྐབས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ལམ་མ་ཞུགས་ཀྱི་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་བརྒྱད་སྒྲུབ་པའི་ཚེ། དེ་དང་དེ་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་འོག་སའི་ཉོན་མོངས་དགུ་དང་། སྙོམས་འཇུག་དེར་གྱུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་དགུ་སྤངས་ནས་བསྒྲུབ་དགོས་ཏེ། ལམ་མ་ཞུགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཡིན་ན། དེའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དགུ་པ་གཉིས་སྤང་བར་བྱས་པ་ལས་ཐོབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ལམ་ཞུགས་ལ། ཉན་
4-162a
ཐོས་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ། ཅིག་ཅར་བ་དང་། རིམ་གྱིས་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ནི། ཅིག་ཅར་བའི་ཉན་ཐོས་སློབ་པའི་རང་ལམ་ན་རང་གི་སྤང་བྱ་འདོད་ཉོན་དགུ་སྤོང་བའི་ཚངས་རིས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་ཡོད་ཀྱི། དེའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དགུ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་གཞི་སྒྲུབ་པ་མེད་དེ། ཅིག་ཅར་བའི་ཉན་ཐོས་སློབ་པ་ཡིན་ན་ཚངས་རིས་ཀྱི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། ཅིག་ཅར་བའི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་མ་ཐག་པའི་སྐབས་སུ་ཤེས་རབ་རྐྱང་གྲོལ་ཡིན་པས་ཅིག་ཅར་བའི་ཉན་ཐོས་སློབ་པ་དང་འདྲ་ལ། དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་རྗེས་སུ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་གདོད་བསྒྲུབས་ནས་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ། ། གཉིས་པ་རིམ་གྱིས་པ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པའི་དངོས་གཞི་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལམ་མ་ཞུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟའོ།

简体中文直译
第一点成立，因为凡是该正行必定先经历已断除获得此正行障碍的第九品烦恼的近分，而断除获得初禅正行障碍的大障碍三组作为自己对应所断而进行断除的近分是极远离作意，断除中障碍三组作为对应所断的近分是该禅定的摄乐作意，断除小障碍三组作为对应所断的近分是该禅定的加行究竟作意。根本论证若不成立，则应成立，因为凡是初禅正行必定已断除获得该禅定障碍的烦恼障，而不进行断除此类障碍的修习就不可能获得该正行。第二点成立，因为凡是该正行必定先经历断除获得此正行障碍的禅定障第九品的六种近分作意，因为凡是该正行必定已断除获得此正行障碍的九种禅定障。
第二，分为未入道阶段和入道阶段两部分。首先，在未入道获得八种究竟安住禅定时，必须断除获得各自禅定障碍的下地九种烦恼和该禅定的九种障碍后才能成就，因为未入道的初禅正行必定依靠其近分断除获得该正行障碍的烦恼障和禅定障第九品二者后才能获得。
第二，入道方面，分为声闻
4-162a
和大乘两种道。首先，声闻分为顿悟者和渐次者。第一，在顿悟声闻有学自道中有断除自己所断的欲界九烦恼的梵众天六种近分作意，但没有断除获得该正行障碍的九种禅定障的六种近分作意，也没有依靠此而获得正行，因为顿悟声闻有学必定未获得梵众天正行。顿悟声闻刚获得阿罗汉果时为慧解脱，与顿悟声闻有学相同，但获得阿罗汉果后可以初次修成获得静虑正行。
第二，渐次声闻分为初禅和第二禅正行两种。第一，与未入道情况相同。


 །གཉིས་པ་ལ། དང་པོར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཟག་མེད་ལ་བརྟེན་ནས་རང་སའི་ཉོན་མོངས་དགུ་སྤངས་རྗེས་སུ། གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས། གཉིས་པའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དགུ་པ་སྤངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གཉིས་པའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་ཞིག་དང་། དང་པོར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉོན་མོངས་དགུ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དགུ་པོ་སྦྲགས་ཏེ་སྤང་བར་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གཉིས་པའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་རྗེས་དངོས་གཞི་ཟག་མེད་བཞི་པོ་གང་རུང་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་
4-162b
མི་འོང་ཞིག་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉོན་མོངས་དགུ་ཚན་ནས་སྲིད་ཉོན་དགུ་པའི་བར་རིམ་ཅན་དུ་སྤངས་ཏེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་དངོས་གཞི་མངོན་དུ་མ་བྱས་པར་ཡང་དགྲ་བཅོམ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་ཞིག་དང་གསུམ་ཡོད་དོ། ། གཉིས་པ་ཐེག་ཆེན་ལམ་དུ་ནི་དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་དང་། དེ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་ལམ་དུ་བསམ་གཟུགས་སྒྲུབ་ཚུལ་ལ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ལམ་མ་ཞུགས་དང་མཐུན། གཉིས་པ་ལ། ཅིག་ཅར་བ་དང་། རིམ་གྱིས་པའི་རྟོགས་པ་སྔོན་སོང་གི་ཁྱད་པར་ལས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་དུ་སྒྲུབ་ཚུལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ནི། ཅིག་ཅར་བའི་དགྲ་བཅོམ་ཤེས་རབ་རྐྱང་གྲོལ་གྱི་རྟོགས་པ་སྔོན་སོང་གི་ཐེག་ཆེན་ལམ་པ་དེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་སྒྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཉོན་དགུ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་སྒྲུབ་པ་མེད་དེ། དེའི་སྔ་ནས་འདོད་ཉོན་དགུ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྟོགས་པ་སྔོན་སོང་གི་ཐེག་ཆེན་ལམ་པ། བསམ་གཏན་དང་པོ་སོགས་ཀྱི་དངོས་གཞི་སྒྲུབ་པ་མེད་དེ། དེའི་སྔ་རོལ་དུ་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱིར་མི་འོང་གི་རྟོགས་པ་སྔོན་སོང་གི་ཐེག་ཆེན་ལམ་པས་ནི། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་དངོས་གཞི་སྒྲུབ་པ་ཡོད་ཀྱི། ཚངས་རིས་ཀྱི་དངོས་གཞི་སྒྲུབ་པ་ནི་མེད་དེ། དེའི་སྔ་རོལ་དུ་ཐོབ་ཟིན་པས་སོ། །ཕྱིར་འོང་དང་རྒྱུན་ཞུགས་ཙམ་གྱི་རྟོགས་པ་སྔོན་སོང་གི་ཐེག་ཆེན་ལམ་པས་ནི། སྔར་མ་སྤངས་པའི་རང་ས་ལས་འབྲལ་བྱེད་དང་། གོང་ས་འཐོབ་བྱེད་ལ་སྒྲིབ་པའི་སྒྲིབ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཉེར་བསྡོགས་སྒྲུབ་པ་ཡོད་དོ། །
辨未至定
གཉིས་པ་མི་
4-163a
ལྕོགས་མེད་ལ་དཔྱད་པ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ནང་ཚན་ཚངས་རིས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་གཉིས་དོན་གཅིག་སྟེ། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དག་པའང་ཡིན་ལ་ཟག་མེད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། ལམ་མ་ཞུགས་ལ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་དེ་དག་པ་བར་འཇོག་ལ། ཅིག་ཅར་དགྲ་བཅོམ་པའི་རིགས་ཅན་ལ་ནི། ཉེར་བསྡོགས་དེ་ཁམས་གསུམ་ས་དགུའི་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུ་སྤོང་བའི་སེམས་རྟེན་བྱེད་པས་ཉེར་བསྡོགས་ཟག་མེད་དུའང་འཇོག་གོ །
辨有无烦恼具
གསུམ་པ་ཉེར་བསྡོགས་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡོད་མེད་དཔྱད་པ་ནི། དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ། ཉོན་མོངས་ཅན་མེད་དེ། དང་པོའི་གནས་གསུམ་པོ་གང་གི་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དེར་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་དང་དེའི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་པར་དེ་དང་དེའི་ཉོན་མོངས་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་སོ།

简体中文直译
第二，有初次依靠初禅无漏正行断除自地九种烦恼后，依靠第二禅六种近分作意，断除获得第二禅正行障碍的禅定障第九品后获得第二禅正行的渐次不还果；以及初次同时断除初禅九种烦恼和获得第二禅正行障碍的九种禅定障后，获得第二禅正行，随后依靠四种无漏正行中任一断除这两种种子的渐次不还
4-162b
果；还有从初禅九组烦恼直至有顶第九烦恼依次断除，而未现前第二禅正行就证得阿罗汉的不还果，共三种。
第二，大乘道中分为未先经小乘道和先经小乘道两种情况下获得静虑无色的方式。第一种与未入道相同。第二种分为先经顿悟和渐次证悟的大乘修行方式两种。第一，先经顿悟阿罗汉慧解脱证悟的大乘道者，修习断除获得初禅正行障碍的禅定障的六种近分作意，但不修习断除欲界九烦恼的初禅六种近分作意，因为之前已经断除欲界九烦恼。第二，先经双分解脱阿罗汉证悟的大乘道者，不需修习初禅等正行，因为之前已获得。先经不还果证悟的大乘道者需修习第二禅正行，但不需修习梵众天正行，因为之前已获得。先经一来果和预流果证悟的大乘道者，需修习能断除此前未断除的自地离系和获得上地的障碍的余下近分。
辨未至定
第二，考察不可
4-163a
抗力，梵众天近分作为初禅近分的一部分与不可抗力近分是同一意义，如《俱舍自释》中说："近分中的第一是不可抗力，它既是清净也是无漏。"对于未入道者，这近分被设为清净，而对于顿悟阿罗汉种性者，因为这近分成为同时断除三界九地烦恼的心依处，所以也被设为无漏近分。
辨有无烦恼具
第三，考察近分是否有烦恼性，初禅近分没有烦恼性，因为初禅三处任一的烦恼在此都不存在。其原因是未获得各自正行前，各自的烦恼不会显现。


 །
辨顺缘精进
བཞི་པ་གྲོགས་བརྩོན་འགྲུས་ལ་དཔྱད་པ་ལ། དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་གྲོགས་ནི། གུས་སྦྱོར་རྐྱང་ལྡན། རྟག་སྦྱོར་རྐྱང་ལྡན། མི་ཟློག་རྐྱང་ལྡན། གུས་རྟག་གཉིས་ལྡན། གུས་སྦྱོར་མི་ཟློག་པ་གཉིས་ལྡན། རྟག་སྦྱོར་མི་ཟློག་པ་གཉིས་ལྡན། གསུམ་ག་དང་ལྡན་པ་སྟེ་ལྡན་ཚུལ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡོད་དོ། །
辨所有受
ལྔ་པ་ཚོར་བ་ལ་དཔྱད་པ་ནི། དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དེ་ལ། ཚོར་བ་བདེ་བ། ཡིད་བདེ། བཏང་སྙོམས་དང་གསུམ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན། མཛོད་ལས། དག་པ་བདེ་མིན་སྡུག་བསྔལ་མིན། །ཅེས་བཏང་སྙོམས་ཁོ་ནར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཡིན་གྱི། དེའི་ཉེར་བསྡོགས་སིམ་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་པས་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་ཡོད་དོ། །
4-163b
二禅近分
གཉིས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་གཞིར་བྱས་ལ། རང་གི་འཐོབ་བྱ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་དངོས་གཞི་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཁོངས་སུ་སྡུད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དབྱེ་བ་ལ། གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འོད་ཆུང་། ཚད་མེད་འོད། འོད་གསལ་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དང་གསུམ་ལས། དེ་རེ་རེ་ལའང་རང་སའི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བྱེད་དང་། འོག་སའི་ཉོན་མོངས་དགུ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་ཚན་གཉིས་རེ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ན་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་པ་ཡན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིན་ན་ཐར་ལམ་མ་ཡིན་དགོས་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་ཚངས་མདུན་དང་། ཚངས་ཆེན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་ལའང་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
三禅近分
བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་གཞིར་བྱས་ལ། རང་གི་འཐོབ་བྱ་གསུམ་པའི་དངོས་གཞི་ལ་ཉེར་སྦྱོར་གྱི་སྦྱོར་བ་གང་ཞིག །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དབྱེ་ན། དགེ་ཆུང་། ཚད་མེད་དགེ། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཏེ་རེ་རེ་ཞིང་འོག་སའི་ཉོན་མོངས་དང་། གོང་སའི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དགུ་ཚན་གཉིས་སྤངས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིད་བྱེད་དྲུག་ཚན་གཉིས་རེ་ཡོད་དོ། །
四禅近分
བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི། སྔ་མ་རྣམས་ལ་དཔགས་ཏེ་ཤེས་པར་ནུས་ལ། གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། སྤྲིན་མེད། བསོད་ནམས་སྐྱེས། འབྲས་བུ་ཆེ། མི་ཆེ་བ། མི་གདུང་བ། ཤིན་ཏུ་མཐོང་། གྱ་ནོམ་སྣང་། འོག་མིན་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་བརྒྱད་ལ་སོ་སོར་ཡིད་བྱེད་དྲུག་ཚན་གཉིས་སོགས་སྔར་ལྟར་རོ། །
无色界近分
གཉིས་པ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ནམ་
4-164a
མཁའ། རྣམ་ཤེས། ཅི་ཡང་མེད་རྣམས་ཀྱང་སྔ་མས་ཤེས་ནུས་སོ། །སྲིད་རྩེའི་ཉེར་བསྡོགས་ནི་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་གཞིར་བྱས་ལ་རང་གི་འཐོབ་བྱ་སྲིད་རྩེའི་དངོས་གཞིའི་ཉེར་སྦྱོར་གྱི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་ཤིང་། དངོས་གཞི་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་རྩེའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དབྱེ་ན། འོག་ས་དང་གོང་སའི་ཉོན་མོངས་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དགུ་ཚན་སྤོང་བ་ལ་བལྟོས་པའི་དེའི་ཉེར་བསྡོགས་རབ་དབེན། དགའ་སྡུད། སྦྱོར་མཐའ་རྣམས་ཡོད་ཅིང་། ཉེར་བསྡོགས་སྔ་མ་རྣམས་ཡོད་མེད་དཔྱད་དགོས་སོ། །ཚོར་བའི་ཁྱད་པར་ནི་བཞི་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ནས་སྲིད་རྩེའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བར་ཐམས་ཅད་བཏང་སྙོམས་ཁོ་ནའོ། །
གཉིས་པ་མཐར་གནས་ཀྱི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ངོ་བོ་ནི། རང་འཐོབ་བྱེད་རང་རང་གི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱོར་མཐའི་འབྲས་བུ་ཡིད་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་གཉིས།
禅定正行
དང་པོ་ནི། དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གཞིར་བྱས་ལ་གཙོ་བོར་ཡན་ལག་གི་སྒོ་ནས་འོག་ས་ལ་ཆགས་བྲལ་གྱི་རིགས་གནས་སྦྱོར་མཐའི་འབྲས་བུ་གང་ཞིག །ཉེར་བསྡོགས་ལས་གཞན་གཟུགས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གོ།

简体中文直译
辨顺缘精进
第四，考察助伴精进，初禅近分的助伴有七种组合方式：仅具恭敬加行、仅具恒常加行、仅具不退转、具恭敬与恒常二者、具恭敬加行与不退转二者、具恒常加行与不退转二者、以及具足三者。
辨所有受
第五，考察受，初禅近分有乐受、喜受和舍受三种。这样说来，《俱舍论》中所说："清净非乐亦非苦"，表明只有舍受，这不是矛盾吗？那是毗婆沙师宗的观点，而[实际上]近分中有愉悦体验，故有乐受和喜受。
4-163b
二禅近分
第二，第二禅近分：以静虑近分为基础，为获得第二禅正行而修习的归属于第二禅的禅定。分类上，从处所角度分为少光、无量光和光明三种近分。每一种又各有断除自地禅定障的近分和断除下地九种烦恼的近分两组，每组六种作意。第二禅没有不可抗力近分，因为第二禅以上的近分必须不是解脱道，基于同样理由，梵辅天和大梵天的近分也没有不可抗力。
三禅近分
第三禅近分：以静虑近分为基础，为获得第三禅正行而修习的加行，属于第三禅范围的禅定。分类上有少净、无量净、遍净三种近分，每种都有断除下地烦恼和上地禅定障二组九品的六种作意两组。
四禅近分
第四禅近分的本质可类推前者而知。从处所角度分类有无云、福生、广果、无想、无热、善见、善现、色究竟八种近分，每种各有六种作意两组，如前所述。
无色近分
第二，无色近分中空无边
4-164a
处、识无边处、无所有处也可类推前者而知。有顶近分是以无色近分为基础，被自己所获取的有顶正行近加行的修习所摄，且异于正行的有顶禅定。分类上，有观待断除下地和上地烦恼及禅定障九品的有顶近分极远离、摄乐、加行究竟等，前面的近分是否存在需考察。受的差别是：从第四禅近分到有顶近分之间全部都只有舍受。
第二，究竟安住正行禅定的本质是：依靠各自获得的近分而成为加行究竟果作意的禅定。其分类有静虑和无色正行两种。
禅定正行
第一，以正行禅定为基础，主要通过支分而对下地离贪的加行究竟果种性安住，是异于近分的色界禅定。
;


 དེ་ལ་དབྱེ་ན། དང་པོའི་དངོས་གཞི་ནས་བཞི་པའི་དངོས་གཞིའི་བར་བཞི་ལས།
初禅正行
དང་པོ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདོད་པས་དབེན། སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན། རྟོག་པ་དང་བཅས། དཔྱོད་པ་དང་བཅས། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དང་དགའ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །ཞེས་པས། དང་པོའི་དངོས་གཞི་གཞིར་བྱས་ལ་རྟོག་དཔྱོད་གཉེན་
4-164b
པོའི་ཡན་ལག་གིས་རང་འཐོབ་བྱའི་གེགས་གྱུར་གྱི་ཉོན་མོངས་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་བྱས་ཤིང་། དགའ་བདེ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་ལྡན་པའི་རིགས་གནས་རྩེ་གཅིག་པ་དེ་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གོ ། དེ་ལ་ཡན་ལག་གི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཙམ་ཁྱད་གཉིས། དང་པོ་ནི། དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཙམ་ཁྱད་གང་རུང་ཡང་ཡིན། རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ཏུ་ལྡན་པའི་རིགས་གནས་ཀྱང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་པོ་བའི་དངོས་གཞིའོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་གང་རུང་ཡང་ཡིན།རྟོག་པ་དང་མི་ལྡན་ཅིང་དཔྱོད་པ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ཏུ་ལྡན་པའི་རིགས་གནས་ཀྱང་ཡིན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དངོས་གཞིའོ། ། ཡང་དེ་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། དང་པོའི་དངོས་གཞི་དག་པ་བ། ཟག་མེད། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་གསུམ་མོ། །དང་པོ་ནི། ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སས་བསྡུས་ཀྱི་དང་པོའི་དངོས་གཞི་དེའོ། །དེའི་མིང་གི་ཁྱད་པར་ནི། དངོས་གཞི་ཟག་བཅས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་དང་། ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་དང་པོའི་དངོས་གཞི་རྣམས་སོ། ། དེ་ལའང་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ཉམས་པ་ཆ་མཐུན། གནས་པ་ཆ་མཐུན། ཁྱད་པར་ཆ་མཐུན། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་ནི། དང་པོའི་དངོས་གཞི་དག་པ་བ་དེ་རང་སའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་གཟིར་ནས་ཉམས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། དེའི་རྗེས་སུ་རིགས་འདྲར་གྱུར་པའི་དངོས་གཞི་དག་པ་བ་སྐྱེ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། རང་གི་རྗེས་སུ་དག་པ་བའི་གཉིས་པ་ཡན་གྱི་དངོས་གཞི་སྐྱེ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །བཞི་པ་ནི། རང་གི་རྗེས་སུ་
4-165a
དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཟག་མེད་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། ། གཉིས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཟག་མེད་ནི། བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་འདས་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དེ་ལ་ཡན་ལག་གིས་དབྱེ་ན། ཙམ་ཁྱད་གཉིས། ཐེག་པས་དབྱེ་ན། འཕགས་པ་གསུམ་གྱི་དེ་གསུམ་མོ། ། གསུམ་པ་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི། དང་པོའི་དངོས་གཞི་དག་པ་བ། ཟག་མེད། ཉོན་མོངས་ཅན་གསུམ་གའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། རྩ་ཉོན་ཤས་ཆེ་བའི་དང་། ཉེ་ཉོན་ཤས་ཆེ་བའི་དེ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་དང་པོའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་ཡན་ལག་ལྔ་ལྡན་དུ་བཤད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། དང་པོའི་ཡན་ལག་ལྔའི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྟོག་པའམ། སེམས་རྩིང་བས་འཇུག་པའི་རྟོག་པའམ། གཞན་འགྱུར་བཞིའི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་རྟོག་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། དང་པོའི་ཡན་ལག་ལྔའི་ནང་ཚན་གང་ཞིག་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཞིབ་མོའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའི་དཔྱོད་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། སྔ་མ་ལྟར་གང་ཞིག་སིམ་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡིད་བདེའོ། །བཞི་པ་ནི། སྔ་མ་ལྟར་གང་ཞིག་ཚོར་བ་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པས་ན་བདེ་བ་དང་། སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་ཀྱི་ཆོས་དགའ་བར་འདོད་དོ། །ལྔ་པ་ནི། གང་ཞིག་དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་པའོ།

简体中文直译
其分类有从初禅正行到第四禅正行四种。
初禅正行
第一，经中说："须菩提，在此，菩萨摩诃萨远离欲望，远离罪恶不善法，具有寻伺，具有由远离所生的乐与喜，成就并安住于初禅。"由此可知，以初禅正行为基础，以寻伺为对治
4-164b
支分，对获得[初禅]障碍的烦恼和禅定障离欲，并具有喜乐利益支分的专一种性安住，就是正行禅定。
从支分角度分类，有初禅正行一般和殊胜两种。第一，既是初禅正行一般或殊胜任一，又是具有寻伺二者为对治支分的种性安住，就是一般正行。第二，是前者任一，不具有寻而仅具有伺作为对治支分的种性安住，就是殊胜正行。
再从本质角度分类，初禅正行有清净、无漏、染污三种。第一，以寂静粗重为行相的世间善法，属于色界所摄的初禅正行。其名称的区别是：有漏正行、世间初禅正行、以寂静粗重为行相的初禅正行等。
这又从本质角度分为退分随顺、住分随顺、胜进分随顺和决择分随顺四种。第一，初禅清净正行被自地烦恼扰乱而退失的随顺。第二，在其后能生起同类初禅清净正行的随顺。第三，在其后能生起清净第二禅以上正行的随顺。第四，在其后
4-165a
能生起初禅无漏正行的随顺。
第二，初禅无漏正行：以真谛为行相的出世间道本质的禅定。从支分角度分为一般和殊胜二种；从乘的角度分，有三种圣者的三种[无漏初禅]。
第三，初禅染污正行：初禅清净、无漏、染污三者的禅定中与烦恼相应者。其分类有根本烦恼为主的染污和随烦恼为主的染污两种。
如上所说的初禅正行禅定具有五支分：第一，作为初禅五支分之一的以寂静粗重为行相的寻，或者以粗心趣入的寻，或者由四种变易所对立的寻。第二，作为初禅五支分之一的以细微行相趣入的伺。第三，如前所述之一的体验为愉悦的喜。第四，如前所述之一的受中乐的特殊法，因为有益于身体故称乐，有益于心的法则称为喜。第五，是对所缘专注一心。


 །ལྔ་པོ་དེ་ཡན་ལག་ཡིན་པ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་དག་པ་བའི་ངོར་གྱུར་གྱི་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་རྟོག་དཔྱོད་སོགས་ལྔ་པོ་དེ་དེའི་ངོ་བོ་དང་ཡན་ལག་
4-165b
གི་གཞི་མཐུན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་གྲུབ་སྟེ། དེའི་ངོ་བོ་གང་ཞིག །ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་གྲུབ་སྟེ། རྟོག་དཔྱོད་གཉེན་པོ་དང་། དགའ་བདེ་ཕན་ཡོན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྔས་དང་པོའི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཐོབ་ཟིན་རྒྱུན་ལྡན་དུ་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་གཉིས་ཀ་ཡན་ལག་ལྔ་ལྡན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དང་པོའི་ཟག་བཅས་ཙམ་པོ་བ་ལ་ལྔ་ཀ་ལྡན་ཅིང་། ཁྱད་པར་ཅན་ལ་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་གཞན་བཞི་པོ་ལྡན་ལ། ཟག་མེད་ལ་རྟོག་དཔྱོད་མ་གཏོགས་གཞན་གསུམ་པོ་ལྡན་ནོ། །
二禅正行
གཉིས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་དངོས་གཞི་ནི། མདོར། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་ནས་ནང་ཡོངས་སུ་དྭངས་ཏེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གཞིར་བྱས་ལ་ནང་རབ་དྭངས་སོགས་ཡན་ལག་བཞི་ལྡན་ཅིང་དང་པོའི་ཉོན་མོངས་དགུ་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བདེ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་ལྡན་པ་དེ་གཉིས་པའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དེ་ལ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འོད་ཆུང་བ་སོགས་གསུམ་མོ། །ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། དག་པ་བ། ཟག་མེད། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་གསུམ་སྟེ། དང་པོའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་དངོས་གཞིའི་ཡན་ལག་བཞི་ནི། ནང་རབ་དྭངས་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དང་། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་
4-166a
གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་བཞི་ལས། དང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། དྲན་ཤེས་བཞིན་བཏང་སྙོམས་གསུམ་གྱིས་བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱོན་རྟོག་དཔྱོད་ལས་འདས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་རྒྱུད་ནང་རབ་ཏུ་ཞི་ཞིང་དྭངས་པའི་ཆ་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཚོར་བ་ཡིད་བདེའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་དགའ་བའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཚོར་བ་སེམས་བདེའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་བདེ་བའོ། །བཞི་པ་ནི། དགེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །
三禅正行
གསུམ་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་དངོས་གཞི་ནི། མདོ་ལས། དེ་དགའ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་དྲན་པ་དང་ལྡན་ཅིང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཏེ་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པས་བདེ་བ་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་བཏང་སྙོམས་སོ། །ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། དགའ་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་གཞིར་བྱས་ལ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དྲན་ཤེས་བཞིན་བཏང་སྙོམས་གསུམ་གྱིས་གཉིས་པའི་སས་བསྡུས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ལ་ཆགས་བྲལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཚོར་བདེ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་ལྡན་པའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དེ་ལ་གནས་ཀྱིས་དབྱེ་ན། དགེ་ཆུང་སོགས་གསུམ་མོ། །ངོ་བོས་དབྱེ་ན། དག་པ་བ་སོགས་གསུམ་མོ། །གསུམ་པའི་དངོས་གཞིའི་ཡན་ལག་ལྔ་ནི། དྲན་ཤེས་བཞིན་བཏང་སྙོམས་གསུམ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག །བདེ་བ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག །ཏིང་ངེ་འཛིན་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ།

简体中文直译
这五支分之所以是支分，是从它们的本质方面而建立为支分的，例如作为初禅清净正行的心识所生起的寻伺等五者，它们既是其本质也是支分
4-165b
的共同基础。这是成立的，因为它们是其本质，且也是支分。后者成立是因为：寻伺是对治支分，喜乐是利益支分，禅定是住处支分，这五者能使未获得初禅正行者获得，已获得者能使之相续安住的缘故。
那么，初禅有漏和无漏正行二者都是具五支分的吗？初禅有漏一般[正行]具足五支，殊胜[正行]除寻以外具足其余四支，无漏[正行]除寻伺以外具足其余三支。
二禅正行
第二，第二禅正行，经中说："寻伺止息，内心清净，心续一境，无寻无伺，由禅定所生喜乐，成就安住第二禅。"由此可知，以**正行禅定为基础，具足内净等四支分，对初禅九种烦恼离欲的禅定所生喜乐作为利益支分的禅定，就是第二禅禅定。从处所角度分类，有少光等三种。从本质角度分类，有清净、无漏、染污三种，如初禅中所说可知。
第二禅正行的四支分是：内净对治支分、喜乐利益支分、禅定
4-166a
住处支分等四种。第一，本质是：通过正念、正知、舍三者超越静虑过失寻伺，从心续内心寂静清净的方面而建立为第二禅支分。第二，是以喜受为本质的喜。第三，是以乐受心乐为本质的乐。第四，是善心专一的禅定。
三禅正行
第三，第三禅正行，经中说："他离喜贪欲，具念正知而住于舍，身受乐，圣者们说'具念于乐而住于舍'，成就安住于无喜的第三禅。"由此可知，以静虑正行为基础，以对治支分正念、正知、舍三者对第二禅所摄烦恼离欲的禅定所生第三禅受乐作为利益支分的禅定。从处所角度分类，有少净等三种。从本质角度分类，有清净等三种。
第三禅正行的五支分是：正念、正知、舍三者为对治支分，乐为利益支分，禅定为住处支分。


 དེ་དག་གི་ངོ་བོ་རིམ་བཞིན་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་དམིགས་རྣམ་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པའི་དྲན་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་སྐྱོན་
4-166b
བྱུང་མ་བྱུང་དཔྱོད་པའི་ཤེས་བཞིན་དང་། བདེ་སྡུག་ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་སོགས་འདུ་བྱེད་དང་བྲལ་བའི་འདུ་བྱེད་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། ཚོར་བ་སེམས་བདེའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་དང་། དགེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། །
四禅正行
བཞི་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་ནི། མདོ་ལས། དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་མི་བདེ་བ་སྔ་ནས་ཀྱང་ནུབ་པས་བདེ་བ་ཡང་མེད། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མེད། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པས། དེའི་ངོ་བོ་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གཞིར་བྱས་ལ། གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དྲན་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་དག་གིས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་དགུ་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་གྱི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་ལྡན་པའི་བཞི་པའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དེ་ལ་གནས་ཀྱིས་དབྱེ་ན། སྤྲིན་མེད་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །ངོ་བོས་དབྱེ་ན། དག་པ་བ་སོགས་གསུམ་མོ། །བཞི་པའི་ཡན་ལག་ལ་བཞི་སྟེ། དྲན་པ། བཏང་སྙོམས་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག །ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག །ཏིང་ངེ་འཛིན་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་གྲོལ་བའི་དྲན་པ། གཉིས་པ་ནི། དེ་ལས་གྲོལ་བའི་འདུ་བྱེད་བཏང་སྙོམས། གསུམ་པ་ནི། སིམ་གདུང་བར་མ་མྱོང་བའི་ཚོར་བ། བཞི་པ་ནི། དགེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱོན་བརྒྱད་ནི། བདེ་སྡུག །ཡིད་བདེ་མི་བདེ། དབུགས་དབྱུང་རྔུབ། རྟོག་དཔྱོད་རྣམས་སོ། །
无色界正行
གཉིས་པ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ནི། དེའི་དངོས་གཞི་གཞིར་བྱས་ལ་གཙོ་
4-167a
བོར་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འོག་ས་ལས་འདས་པའི་རིགས་གནས་གོང་སའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། ནམ་མཁའི། རྣམ་ཤེས་ཀྱི། ཅི་ཡང་མེད་ཀྱི། འདུ་ཤེས་མེད། འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་དང་བཞི་ལས།
空无边处等至正行
དང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གཞིར་བྱས་ལ། སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་བསྒོམས་པས་དངོས་གཞིའི་དུས་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དེ་ལ་དབྱེ་ན། དངོས་གཞི་དག་པ་བ་ལ་སོགས་གསུམ་སྔ་མ་ལྟར་རོ། ། སྙོམས་འཇུག་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི། དེ་ཐོབ་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སས་བསྡུས་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་འཇུག་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་དགུ་ཚན་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བཞི་པའི་སས་བསྡུས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་གཞིར་བྱས་ལ། ཁ་དོག་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཐོགས་བཅས་དང་། དབྱིབས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཟང་ངན་སྣ་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཏེ། བཞི་པའི་འདུ་ཤེས་རགས་པ་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དངོས་གཞི་ཡིན་ནོ། །
识无边处等至正行
གཉིས་པ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ཀྱི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ངོ་བོ་ནི། སྦྱོར་བའི་དུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་ཤེས་ལྟར་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་བསྒོམས་པས་དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དབྱེ་བ་སྔར་ལྟར་རོ། །
无所有处等至正行
གསུམ་པ་ཅི་ཡང་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ངོ་བོ་ནི། སྦྱོར་བའི་དུས་གཟུང་བྱ་རགས་པ་རྣམས་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསྒོམས་པས་དངོས་གཞིའི་དུས་དེ་མངོན་དུ་
4-167b
གྱུར་པའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དབྱེ་བ་སྔར་བཞིན་ནོ།

简体中文直译
这些的本质依次如下：不忘失静虑所缘相的正念，考察静虑是否生起过失
4-166b
的正知，远离乐苦亲疏贪嗔等造作的舍的本质，以心乐受为本质的[乐]，以善心专一为本质的[禅定]。
四禅正行
第四，第四禅正行，经中说："他舍弃乐也舍弃苦，以及先前已经息灭喜忧，无乐也无苦，具足清净的舍和念，成就安住第四禅。"由此可知，其本质是：以静虑正行禅定为基础，以对治支分清净念和舍断除第三禅九种烦恼的第四禅舍受作为利益支分的第四禅禅定。从处所角度分类，有从无云到色究竟八种。从本质角度分类，有清净等三种。
第四禅支分有四种：念、舍为对治支分，舍受为利益支分，禅定为住处支分。第一，是已解脱静虑八过的正念。第二，是已解脱[静虑八过]的舍。第三，是既不体验愉悦也不体验苦恼的中性受。第四，是善心专一的禅定。静虑的八种过失是：乐、苦，喜、忧，入息、出息，寻、伺。
无色正行
第二，无色正行：以此正行为基础，主要
4-167a
通过想而超越下地的种性安住上地正行禅定。其分类有空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处四种正行禅定。
空无边处等至正行
第一的本质是：以无色正行禅定为基础，在加行时修习"一切法如虚空无边"，在正行时现前的正行禅定。其分类有清净正行等三种，如前所述。
此禅定的违品有两种：获得此[禅定]障碍的烦恼障和禅定障。第一是第四禅所摄的九组修所断能知烦恼。第二是以第四禅所摄的禅定障为基础，无有色相、有对想、种种好坏形状想等第四禅粗想的出离作意，就是空无边处正行。
识无边处等至正行
第二，识无边处正行禅定的本质是：在加行时修习"一切法如识无边"，在正行时现前的正行禅定。分类如前。
无所有处等至正行
第三，无所有处正行禅定的本质是：在加行时修习"粗所取皆无所有"，在正行时现前
4-167b
的正行禅定。分类如前。


 །
有顶等至正行
བཞི་པ་སྲིད་རྩེའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ངོ་བོ་ནི། སྦྱོར་བའི་དུས་གཟུང་བྱ་རགས་པ་ཡོད་པའང་མ་ཡིན། ཕྲ་བ་མེད་པའང་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་བསྒོམས་པས་དངོས་གཞིའི་དུས་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གོ། དབྱེ་བ་ལ། དབུ་མ་པས་སྔ་མ་ལྟར་གསུམ་དུ་བཞེད་ཀྱང་། བྱེ་སྨྲས་སྲིད་རྩེར་ཟག་མེད་མི་འདོད་དོ། །མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུའི་གོ་རིམ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་དོན་གྱི་གོ་རིམ་ཡིན་ནོ། །
所得果
གསུམ་པ་ཐོབ་འབྲས་ལ་གཉིས། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་གོ།
果之定
དང་པོ་ནི། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་གང་ཟག་དོན་གཅིག །རྒྱུ་བསམ་གཏན་གྱི་སྙོམས་འཇུག་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དོན་གཅིག །གཟུགས་མེད་ཀྱང་དེས་མཚོན་ནོ། །
安立三果
གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ། བདག་པོའི་འབྲས་བུ། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་སྣོད་ཞིང་དག་པ་དང་། སྤྱན་ལྔ་མངོན་ཤེས་དྲུག་སོགས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་དང་། གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སོགས་ཐོབ་པའོ། །གཟུགས་མེད་ལའང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
附说四无量总义
གསུམ་པ་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་སྤྱི་དོན་ལ་དགུ་ཡོད་པ་ལས།
所缘境
དང་པོ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི། རྒྱན་ལས། བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་དག་བདེ་འདོད་དང་། །སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་དང་བདེ་བ་དང་། །རྣམ་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྩེ་བ་ཅན། །ཕྲད་དང་བྲལ་
4-168a
བའི་དགོངས་པ་ཅན། །མི་འབྲལ་བ་ཡི་དགོངས་པ་ཅན། །ཕན་བདེ་དགོངས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ། །ཞེས་གསུངས་པས། བདེ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་ཕྲད་འདོད་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་འདོད། བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་དང་། ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྲལ་འདོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཚད་མེད་པ་བཞིར་བཞག་གོ།
体性
གཉིས་པ་ངོ་བོ་ནི། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་འཚེ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་། ཆགས་སྡང་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །
因
གསུམ་པ་རྒྱུ་ནི། མཛོད་ལས། བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས། །གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་གསུངས་པས་ཚད་མེད་བཞི་དེ་རྐྱེན་བཞི་ལས་སྐྱེ་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་རང་བཞིན་གནས་རིགས་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཚད་མེད་བཞི་སྟོན་བྱེད་གྱི་ལུང་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནོ། །དམིགས་རྐྱེན་ནི། ཚད་མེད་བཞི་པོའི་གོ་རིམ་བཞིན་འདི་ལྟ་སྟེ། བདེ་བ་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པའི་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་དང་། ཆགས་སྡང་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ནོ། །དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ནི། ཚད་མེད་བཞི་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། མ་བསྒོམས་པའི་ཉེས་དམིགས་ལ་བརྟགས་ནས་གོམས་པ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བའོ། །གཞན་རྣམས་ནི་གོ་སླའོ། །
果位
བཞི་པ་འབྲས་བུ་ལ་གཉིས། གནས་སྐབས་དང་། མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རང་གཞན་གཉིས་ཀའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། གཞན་དོན་བྱེད་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཚངས་པའི་གནས་པས་
4-168b
གནས་པ་ཡི། །བློ་ལྡན་རྟག་ཏུ་འདོད་པར་སྐྱེ། །དེར་ནི་ཚོགས་རྣམས་རྫོགས་བྱེད་ཅིང་། །སེམས་ཅན་དག་ཀྱང་རྣམ་སྨིན་བྱེད། །ཀུན་ཏུ་ཚངས་དང་མི་འབྲལ་ལ། །དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་བྲལ། །བག་མེད་གྱུར་ཀྱང་དེ་ཡི་རྐྱེན། །མི་བཟད་པས་ཀྱང་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ།

简体中文直译
有顶等至正行
第四，有顶正行禅定的本质是：在加行时修习"所取粗相既非有也非无"，在正行时现前的正行禅定。分类上，中观师承许如前三种，而毗婆沙师不承许有顶有无漏[正行]。究竟安住九种禅定的次第是因果意义的次第。
所得果
第三，所得果分两部分：生果禅定和三果的安立。
果之定
第一，生果禅定与身有情是同一意义。因禅定与禅定是同一意义。无色也由此可类推。
安立三果
第二，禅定阶段的果有增上果、异熟果和等流果三种。第一，获得清净器世界以及五眼六通等殊胜功德。第二，获得圆满生。第三，获得**菩提分法等。无色也由此可类推而知。
附说四无量总义
第三，四无量的总义有九点。
所缘境
第一，所缘境，如《庄严经》中说："安住者对彼等希求乐、苦痛逼恼和乐，其相为：对诸有情有悲悯心，具有令会
4-168a
合和分离的意愿，具有不分离的意愿，具有利乐意愿的您，我顶礼。"由此可知，以希望一切无乐者获得快乐、希望一切苦痛逼恼者脱离痛苦、希望一切有乐者不离乐、希望一切有情脱离三受烦恼的差别而安立四无量。
体性
第二，本质依次是无害心、无暴力、无不喜、无贪嗔的善根。
因
第三，因，《俱舍论》中说："四[缘]生心及心所，三[缘]生二种等持，其他从二缘所生。"由此可知，四无量从四缘生：因缘自性种姓和增上缘为宣说四无量的经教与善知识。所缘缘依次为：无乐有情、苦痛逼恼者、具足快乐者和有贪嗔的有情。等无间缘是观察修四无量的功德和不修的过患后，依靠前行熏习而生起。其他的容易理解。
果位
第四，果有二：暂时果和究竟果。第一分为成办自他二利和成为利他的依处。第一，如说："具慧常生于梵住
4-168b
安住之处，于彼圆满资粮，亦令有情成熟。不离遍梵且远离其违品，即使放逸也不成为难忍之缘。"


 །གཉིས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། སྙིང་རྗེ་དང་ནི་བཟོད་དང་སེམས་པ་དང་། །སྨོན་ལམ་སྐྱེ་བ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སྨིན་བྱེད། །དང་པོ་རྩ་བ་ཐ་མ་འབྲས་མཆོག་ལྡན། །འདི་ནི་སྙིང་རྗེའི་ལྗོན་ཤིང་ཆེན་པོ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། འཚེ་སྤངས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ས་བོན་དང་། །བདེ་བ་བསྐྱེད་དང་གདུང་བྱེད་འདོད་པའི་རྒྱུ། །ངོ་བོ་ཉིད་སྦྱིན་ཆོས་ལ་བརྟེན་པ་ཡི། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཐག་མི་རིང་། །ཞེས་སོ། །
所作
ལྔ་པ་བྱེད་ལས་ལ་བཞི་སྟེ། མ་ཆགས་པའི་དང་། རང་བདེ་མི་འདོད་པའི་དང་། གཞན་བདེ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་དང་། འཁོར་བ་ལ་མི་སྐྱོ་བའི་བྱེད་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། སྙིང་རྗེས་ཟིན་པའི་བརྩེ་ལྡན་རྣམས། །ཞི་ལའང་ཡིད་ནི་མི་གནས་ན། །འཇིག་རྟེན་བདེ་དང་རང་སྲོག་ལ། །ཆགས་པར་འགྱུར་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། སྙིང་རྗེས་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བ། །བདེ་མ་བསྐྱེད་པར་གང་གིས་བདེ་བར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་བརྩེ་དང་ལྡན་པས་གཞན་བདེ་བ། །བསྐྱེད་ནས་བདག་ཉིད་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། བརྩེ་བས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འཇིག་རྟེན་གྱི། །བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་འགྱུར་ཞིང་། །དོན་བྱས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་མི་ལྡན་གང་། །དེ་ལས་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་སོ། །བཞི་པ་ནི། སྙིང་རྗེ་བློ་མཆོག་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་ཡི། །
4-169a
སྡུག་བསྔལ་བདག་ཉིད་ཀུན་དང་བདག་མེད་པའང་། །རྣམ་པར་ཤེས་ནས་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །ཉེས་པར་རབ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །
功德
དྲུག་པ་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གསུམ་ལས། ཡོན་ཏན་དང་པོ་བཞི་པོ་དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྲས་བུར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྡན། །ཅེས་སོ། །ཡོན་ཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཆགས་པ་གང་ཚེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ། །མེད་དང་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་བརྩེ་བས་བྱམས་པ་ནི། །ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་འདས། །ཞེས་སོ། །
བདུན་པ་རབ་དབྱེ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་གསུམ་དང་། དྲུག་དང་། བཅུར་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་འཇུག །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བཀྲེན་ལ་བརྩེ་དང་མ་རུངས་པ་ལ་བརྩེ། །ཀུན་འཁྲུགས་ལ་བརྩེ་བག་མེད་རྣམས་ལ་བརྩེ། །ཡུལ་གྱི་གཞན་དབང་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་དང་། །ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་ལ་སྙིང་རྗེའོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། རབ་འབར་དགྲ་ཡི་དབང་དུ་སོང་། །སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནོན་མུན་པས་བསྒྲིབས། །བགྲོད་དཀའི་ལམ་ལ་ཀུན་ཏུ་ཞུགས། །འཆིང་བ་ཆེ་དང་ཡང་དག་ལྡན། །ཟས་ཆེན་དུག་དང་འདྲེས་ལ་ཞེན། །ལམ་ནི་རབ་ཏུ་སྟོར་གྱུར་པ། །ལམ་གོལ་རབ་ཞུགས་སྟོབས་ཆུང་བའི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའོ། །ཞེས་པས་ཡུལ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡང་དེ་ལྟར་དུ་དབྱེའོ། །
不修之过
བརྒྱད་པ་མ་བསྒོམས་པའི་ཉེས་དམིགས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནོད་སེམས་དང་། །རྣམ་འཚེ་མི་དགའ་གནོད་སེམས་དང་། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ། །ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་མང་ལ་རེག །ཅེས་སོ། །
修之功德
དགུ་པ་བསྒོམ་པའི་ཕན་ཡོན་
4-169b
ནི། ཉེས་པ་འདི་ཀུན་བྱམས་སོགས་ལ། །ལེགས་པར་གནས་ལ་མི་འབྱུང་སྟེ། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི། །དོན་དུ་འཁོར་བའང་ཡོངས་མི་གཏོང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དྲངས་པའི་རྒྱན་གྱི་ལུང་དངོས་བསྟན་རྣམས་གོ་སླ་བས་འདིར་འབྲུ་མ་བཀྲོལ་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །
གཉིས་པ་གཞུང་དོན་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསམ་པས་གོ་བགོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱོར་བ་དེའི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་འདི་བསྟན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།

 །གཉིས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། སྙིང་རྗེ་དང་ནི་བཟོད་དང་སེམས་པ་དང་། །སྨོན་ལམ་སྐྱེ་བ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སྨིན་བྱེད། །དང་པོ་རྩ་བ་ཐ་མ་འབྲས་མཆོག་ལྡན། །འདི་ནི་སྙིང་རྗེའི་ལྗོན་ཤིང་ཆེན་པོ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། འཚེ་སྤངས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ས་བོན་དང་། །བདེ་བ་བསྐྱེད་དང་གདུང་བྱེད་འདོད་པའི་རྒྱུ། །ངོ་བོ་ཉིད་སྦྱིན་ཆོས་ལ་བརྟེན་པ་ཡི། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཐག་མི་རིང་། །ཞེས་སོ། །
所作
ལྔ་པ་བྱེད་ལས་ལ་བཞི་སྟེ། མ་ཆགས་པའི་དང་། རང་བདེ་མི་འདོད་པའི་དང་། གཞན་བདེ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་དང་། འཁོར་བ་ལ་མི་སྐྱོ་བའི་བྱེད་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། སྙིང་རྗེས་ཟིན་པའི་བརྩེ་ལྡན་རྣམས། །ཞི་ལའང་ཡིད་ནི་མི་གནས་ན། །འཇིག་རྟེན་བདེ་དང་རང་སྲོག་ལ། །ཆགས་པར་འགྱུར་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། སྙིང་རྗེས་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བ། །བདེ་མ་བསྐྱེད་པར་གང་གིས་བདེ་བར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་བརྩེ་དང་ལྡན་པས་གཞན་བདེ་བ། །བསྐྱེད་ནས་བདག་ཉིད་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། བརྩེ་བས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འཇིག་རྟེན་གྱི། །བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་འགྱུར་ཞིང་། །དོན་བྱས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་མི་ལྡན་གང་། །དེ་ལས་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་སོ། །བཞི་པ་ནི། སྙིང་རྗེ་བློ་མཆོག་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་ཡི། །
4-169a
སྡུག་བསྔལ་བདག་ཉིད་ཀུན་དང་བདག་མེད་པའང་། །རྣམ་པར་ཤེས་ནས་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །ཉེས་པར་རབ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །
功德
དྲུག་པ་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གསུམ་ལས། ཡོན་ཏན་དང་པོ་བཞི་པོ་དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྲས་བུར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྡན། །ཅེས་སོ། །ཡོན་ཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཆགས་པ་གང་ཚེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ། །མེད་དང་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་བརྩེ་བས་བྱམས་པ་ནི། །ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་འདས། །ཞེས་སོ། །
བདུན་པ་རབ་དབྱེ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་གསུམ་དང་། དྲུག་དང་། བཅུར་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་འཇུག །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བཀྲེན་ལ་བརྩེ་དང་མ་རུངས་པ་ལ་བརྩེ། །ཀུན་འཁྲུགས་ལ་བརྩེ་བག་མེད་རྣམས་ལ་བརྩེ། །ཡུལ་གྱི་གཞན་དབང་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་དང་། །ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་ལ་སྙིང་རྗེའོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། རབ་འབར་དགྲ་ཡི་དབང་དུ་སོང་། །སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནོན་མུན་པས་བསྒྲིབས། །བགྲོད་དཀའི་ལམ་ལ་ཀུན་ཏུ་ཞུགས། །འཆིང་བ་ཆེ་དང་ཡང་དག་ལྡན། །ཟས་ཆེན་དུག་དང་འདྲེས་ལ་ཞེན། །ལམ་ནི་རབ་ཏུ་སྟོར་གྱུར་པ། །ལམ་གོལ་རབ་ཞུགས་སྟོབས་ཆུང་བའི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའོ། །ཞེས་པས་ཡུལ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡང་དེ་ལྟར་དུ་དབྱེའོ། །
不修之过
བརྒྱད་པ་མ་བསྒོམས་པའི་ཉེས་དམིགས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནོད་སེམས་དང་། །རྣམ་འཚེ་མི་དགའ་གནོད་སེམས་དང་། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ། །ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་མང་ལ་རེག །ཅེས་སོ། །
修之功德
དགུ་པ་བསྒོམ་པའི་ཕན་ཡོན་
4-169b
ནི། ཉེས་པ་འདི་ཀུན་བྱམས་སོགས་ལ། །ལེགས་པར་གནས་ལ་མི་འབྱུང་སྟེ། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི། །དོན་དུ་འཁོར་བའང་ཡོངས་མི་གཏོང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དྲངས་པའི་རྒྱན་གྱི་ལུང་དངོས་བསྟན་རྣམས་གོ་སླ་བས་འདིར་འབྲུ་མ་བཀྲོལ་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །
གཉིས་པ་གཞུང་དོན་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསམ་པས་གོ་བགོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱོར་བ་དེའི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་འདི་བསྟན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第二部分
如经文所说："悲心与忍耐、意念、愿心，使众生得以成熟。首先是根本，最后是殊胜果。这就是大悲心的巨大树木。"
第二，究竟的果实：如经文所说："舍弃伤害是菩提殊胜的种子，是产生快乐和烦恼欲望的因。本性布施依靠法，对于诸位菩萨，菩提并不遥远。"
所作
第五，作用分为四种：无贪著的作用、不求自乐的作用、胜过他人快乐的作用和不厌离轮回的作用。
第一，如经文所说："悲心摄持的慈爱者，即使对寂静也心不安住，更何况会对世间的快乐和自己的生命产生贪著呢？"
第二，如经文所说："由悲心而对苦难感到痛苦，若不能给予快乐，如何能自己快乐？因此，具有慈爱者先使他人快乐，然后自己也得到快乐。"
第三，如经文所说："由慈爱产生的痛苦能胜过世间的一切快乐，而那些不具此慈爱又行善者，还有比这更令人惊叹的吗？"
第四，如经文所说："具最胜悲心智慧者，虽然了知轮回中的一切痛苦本质及无我性，也不会厌倦，也不会因恶行而受到伤害。"
功德
第六，具备的功德分三方面：首先，具备四种功德时，无分别智慧作为果实伴随，如经文所说："具无分别智慧。"
第二和第三种功德，如经文所说："当贪爱无有过失且不超出世间时，智者的慈爱和友善既无过失又超越世间。"
第七，分类有三种：依对境分为三种、六种和十种。
第一，如经文所说："依三种所缘而入。"
第二，如经文所说："对贫穷者的慈爱，对恶人的慈爱，对纷争者的慈爱，对放逸者的慈爱，对受外境控制者的慈爱，对错误执著者的悲心。"
第三，如经文所说："对陷入敌人烈火控制中的众生，被痛苦压迫、被黑暗遮蔽，进入难行之道，被大束缚所缠，贪爱毒药混合的大食物，完全迷失道路，进入邪道且力量微弱的众生生起悲心。"基于这些对境而生起的四无量心也可如此分类。
不修之过
第八，不修持的过患是：如经文所说："菩萨若具有害心、暴力、不悦、恶意和欲望贪爱，将遭受许多种过患。"
修之功德
第九，修持的利益是：如经文所说："这些过患对于善住于慈心等者不会产生，即使为了烦恼众生的利益，也不会完全放弃轮回。"
如上所引用的《庄严经论》中明确表述的内容易于理解，因此此处不再详细解释也无妨。
第二部分 论文内容
包括引导、根本和解释三部分。
第一，引导：如此为了众生的利益而发心披甲之后，随之而来的是进入修行实践的行动。因此，接下来要讲述这第二部分的入行修行。


 །
གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་སྦྱིན་སོགས་དང་། སྦྱིན་སོགས་ཕྱིན་དྲུག་གི་འཇུག་སྒྲུབ་དང་། མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་སྒྲུབ་དང་། བྱམས་སོགས་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་འཇུག་སྒྲུབ་དང་། དངོས་པོའམ་དངོས་མེད་དུ་དམིགས་པ་མེད་པར་ལྡན་པའི་འཇུག་སྒྲུབ་དང་། འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་འཇུག་སྒྲུབ་དང་། ཆེན་པོ་གསུམ་ལ་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་འཇུག་སྒྲུབ་དང་། མངོན་ཤེས་དྲུག་གི་འཇུག་སྒྲུབ་དང་། རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་ལ་ནི་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་སྟེ་དགུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་འཛེགས་པའི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ནི་འདིར་བཀོད་པར་མཛད་པ་སྟེའོ། །འཇུག་སྒྲུབ་དགུ་ལས་དང་པོ་བརྒྱད་ནི། རྒྱུའི་ཐེག་ཆེན་དང་ཐ་མ་གཅིག་འབྲས་བུའི་ཐེག་ཆེན་དུ་བཤད་ལ། དང་པོ་གསུམ་རང་དོན་དང་། བར་པ་གསུམ་གཞན་དོན་དང་། ཐ་མ་གསུམ་གཉིས་དོན་དུའང་བཤད་དོ། །དགུ་པོ་འདིའི་གོ་རིམ་ཡང་འདི་ཁོ་ན་ལྟར་འཐད་ཚུལ་སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་པ་ནི། དང་པོར་སེམས་བརྟན་པར་བྱེད། དེ་ནས་ཚོགས་གསོག་པར་བྱེད། དེ་ནས་
4-170a
ལམ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད། དེ་ཡང་གཞན་གྱི་ཕྱིར་བྱམས་སོགས་བསྒོམ། དེའི་འོག་ཏུ་གཞན་གྱི་འཆིང་བ་དམིགས་པ་གཅོད་པར་བྱེད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ཞིང་། གཞན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དེའང་རང་གི་དོན་ཆེན་པོ་གསུམ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད། དེ་ལའང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སོགས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དགོས་ཤིང་། དེ་བྱས་ནས་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་སྤྲོ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་། རྟོགས་པའི་རིམ་པ་འདིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་རྣམ་པར་གནོན་པའི་ཕྱིར་དགུ་པོ་ཉིད་དུ་གྲངས་ངེས་པར་བཤད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཚོར་བས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་བསམ་གཏན་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་གཉིས་པོ་འདི་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནས་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། ས་དང་པོར་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ཀྱི་སྒོམ་པའི་ལམ་དང་། འབད་རྩོལ་གྱི་མཚན་མ་ཞི་བས་མི་སློབ་པའི་ས་བརྒྱད་པ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ས་དགུ་པ་དང་བཅུ་པར་བཞག་པའོ། །སློབ་དཔོན་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་མི་སློབ་ལམ་ཞེས་སྦྱོར་བ་ནི་མི་འཐད་ཅེས། སློབ་དཔོན་ཨ་བྷྱས། མི་སློབ་པ་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཏེ་བགྲོད་པར་བྱ་བས་ལམ་མོ། །སེང་གེ་བཟང་པོས་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ངན་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་སུ་མི་སློབ་པ་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་ནས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ནས་མ་འདྲེས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དག་སྒོམ་པ་ནི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་ཚད་མེད་པ་བཞི་
4-170b
དང་། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་མི་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་འཁོར་གསུམ་གྱི་རྟོག་པ་དག་པ་དང་། ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དག་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་ཐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་སྒྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ནི། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཚུལ་མཐའ་དག་གོམས་པས་གནོན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་དགུའོ། །འགྲེལ་པ་འདིར་གནོན་ཞེས་པ་དང་། གཞུང་རྩ་བར་འཛེག་ཅེས་པ་དང་། ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པར། དེ་ཐེག་ཆེན་ལ་ཞོན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་དོན་གཅིག་པས། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དེ་ལ་ཐེག་པའི་མིང་དང་། དེ་དག་ལ་འཇུག་སྟེ་འགྲོ་བ་ནི་ཞོན་པ་དང་འཛེག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

第二部分
第二，包括禅定、无色界定、布施等，六度波罗蜜的入行修行，见道、修道、无学及殊胜道路的入行修行，慈悲等四无量心的入行修行，无缘于有或无的入行修行，三轮清净的入行修行，三大目标的入行修行，六神通的入行修行，及一切相智方法的入行修行——这九种应当了知为攀登大乘道路的修行，这是在此处所阐述的。
在九种入行修行中，前八种被解释为因位大乘，最后一种为果位大乘。前三种为自利，中间三种为他利，最后三种为二利。这九种修行的次第，根据论师的观点，其合理性如下：首先稳固心志，然后积集资粮，之后进入道路。为了他人修持慈心等，之后断除执著他人的束缚，依此而三轮完全清净，且为他人的清净行也为自己的三大利益而行，为此也需精进于了知他心等，之后为了欢喜证悟佛果而趣入一切相智。通过这样的理解次第，大乘全部得以完全掌握，因此确定为九种。
第三，通过感受获得出离的禅定，通过想蕴获得出离的无色界等至，这两种从大乘加行道开始具足。与之相应的布施等六波罗蜜，初地的见道，七地以下的修道，以及因息灭勤勉相而成为八地无学位，以及九地和十地殊胜道。
善足论师所说的"无学道"不合理，如阿毗达磨师所言："无学是圆满佛陀，因为是所趣之道。师子贤所立的无学道自性之说是不当的，因为在菩萨阶段不可能成为无学。"因此从念住到十八不共法的修持是道路入行的修行。
接着四无量心，与内空性等无所缘相应，于一切事物清净三轮分别，三大目标，六神通，及安住于一切相智的方便特征修行是大乘的修行。因此，在修行的各阶段，通过熟练掌握三乘一切法门的本质，入行修行有九种。
此注释中的"掌握"与根本论中的"攀登"，以及《八千颂般若》中的"乘坐大乘"意义相同，应当了知无二智慧是一切佛陀所行的唯一道路，称为"乘"，趣入此道就是"乘坐"或"攀登"。


 །
依经
དང་པོ་ནི། མདོའི་འབྲེལ་གང་དུ་བསྙེགས་ཤེ་ན། གོང་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ལགས། ཞེས་པ་ལས་འཕྲོས་ནས། ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། གང་པོ་ཅི་ཙམ་གྱིས་ན།
4-171a
བགོས། ཞེས་བརྗོད་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ། ཞེས་བགྱི་བ་ལགས། ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་གོ་ཆ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གོ་ཆ་བགོས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུའི་གོ་ཆ་བགོས། དེར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་སྣང་བས་རྒྱས་པར་བཀང་སྟེ། ཞེས་སོགས་ཀུན་ལ་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་སོ། ། གཉིས་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་ནི། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྟོང་གསུམ་གྱི། ཞེས་སོགས་ལྷག་མ་ལྔ་པའི་ལའང་། རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། ། བརྒྱད་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་ཤིང་། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་སོང་ཞིང་ཇི་ལྟར་བདག་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་ན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་འཁོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་ཞིང་འཇོག་གོ། འགོད་དོ། ། དགུ་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ་གོ་ཆ་མ་མཆིས་པའི་གོ་ཆ་བགོ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། ། བཅུ་པ་ནི། གཟུགས་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚོར་བ་དང་། ཞེས་པ་རྣམས་སོ། ། བཅུ་གཅིག་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་
4-171b
ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པར་རིག་པར་བགྱི་བ་ལགས། ཐེག་པ་དེས་གང་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལགས། ཐེག་པ་དེས་གང་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལགས། ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཞེས་སོ། ། བཅུ་གཉིས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཞན་གྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། ། བཅུ་གསུམ་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཞེས་པ་རྣམས་སོ། ། བཅུ་བཞི་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་དང་། ཞེས་སོགས་སོ། ། བཅོ་ལྔ་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཏེ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། བཅུ་དྲུག་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ས་ནས་ས་འཕར་ཏེ། ཞེས་སོ། ། བཅུ་བདུན་པའི་མདོ་ནི། འོག་ཏུ་གཉེན་པོ་ཚོགས་སྒྲུབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་དོ། །
གཞུང་གི་དོན་ལ་གསུམ། མཚམས་སྦྱར་བ། ཚོགས་སྒྲུབ་བཅུ་བདུན་སྤྱིར་བསྟན་ལ། རྟོགས་དཀའ་བ་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟར་ཐེག་ཆེན་ལ་འཇུག་པར་བྱས་པ་ལས་ཚོགས་སྐྱེ་བས་གསུམ་པ་
4-172a
ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་གསུང་བར་མཛད་དོ།

依经
第一，经文联系的出处为何？上文提到"已经正确进入大乘"之后，舍利子问道："多少为披甲？"意为："世尊，怎样才能说菩萨摩诃萨披上了大铠甲？"作为回答，世尊说："须菩提，此中菩萨摩诃萨的铠甲是：布施波罗蜜的铠甲"等，直到"一切相智的铠甲，佛身的铠甲，以此使三千大千世界充满光明"等，对一切项目都以此方式宣说。
第二至第七部分："须菩提，复次，菩萨摩诃萨披上大铠甲，安住布施波罗蜜，三千大千"等，对余下五波罗蜜也广泛宣说。
第八部分："须菩提，复次，菩萨摩诃萨披上大铠甲，前往如恒河沙数那么多的东方世界，如同自己安住布施波罗蜜一样，使那些世界中所有存在的众生也正确修习和安住于布施波罗蜜。"
第九部分："菩萨摩诃萨为了自相空性，应知无铠甲的铠甲披甲。"
第十部分："色既不束缚也不解脱，受也是"等。
第十一部分："须菩提向世尊如是请问：'世尊，什么是菩萨摩诃萨的大乘？世尊，怎样才能了知菩萨摩诃萨正确趣入大乘？从何处出离此乘？此乘将去往何处？'作为回答：'六波罗蜜是菩萨摩诃萨的大乘。'"
第十二部分："须菩提，复次，菩萨摩诃萨的大乘是：内空性"等直到"他性空性。"
第十三部分："须菩提，复次，菩萨摩诃萨的大乘是：勇猛前行三摩地"等。
第十四部分："须菩提，复次，菩萨摩诃萨的大乘是：四念住"等。
第十五部分："须菩提，复次，菩萨摩诃萨的大乘是：诸陀罗尼门"等。
第十六部分："菩萨摩诃萨修习六波罗蜜，从地到地升进"等。
第十七部分的经文在后面对治资粮修行的部分中解释。
关于论文内容分三部分：连接段落、总体讲述十七种资粮修行、特别解释难以理解的部分。
第一，连接段落：如前所述，从进入大乘之后生起资粮，因此接下来宣说第三种资粮修行。


 །
总说十七资粮成就
དང་པོ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གོ་བགོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་རྣམ་སྨིན་ལས་བྱུང་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་ངན་འགྲོ་ཞི་བའི་ཕྱིར་འབྲེལ་བ་མེད་ཀྱང་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་ཙམ་ལས་ཡོད་པ་མིན་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་དངོས་སྟོབས་ཀྱིས་འོང་བ་ལ་བདག་ཉིད་གནས་ཏེ། དེ་བཞིན་གྱི་སྒོ་ནས་གཞན་དག་ལའང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་སོགས་དྲུག་ལ་འགོད་པའི་ཞི་གནས་ཏེ། དེའི་ངོ་བོ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྒྱུན་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེའོ། །དེར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་ནི་དགུ་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་སེམས་དང་པོར་འཇོག་པ་དང་། ཡུན་བསྲིངས་ཏེ་རྒྱུན་དུ་འཇོག་པ་དང་། འཕྲོ་ན་བླན་ཏེ་འཇོག་པ་དང་། མི་འཕྲོ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་བཅས་ཏེ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་དང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་མི་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་འདུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བས་སེམས་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་རྟོག་མངོན་གྱུར་འབྱུང་ཡང་དང་དུ་མི་ལེན་པ་དང་། བྱིང་རྒོད་ཀྱི་སྒོ་བཀག་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གོམས་པ་ན་འབད་མེད་དུ་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པའོ། ། དེའི་སྒྲ་དོན་ནི། རྣམ་གཡེང་ཞི་ནས་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་སེམས་འཇོག་ཏེ་གནས་པའོ། །དམིགས་པ་ལ་ཡང་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མཚན་མེད་ལ་དམིགས་པ་གཉིས་སོ། །ཞི་གནས་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པས་བསྡུས་པ་དང་། འདས་ལམ་གྱིས་
4-172b
བསྡུས་པ་གཉིས་སོ། །དེས་ལས་སུ་བྱ་བ་ཅི་རྩོམ་པའི་རྟེན་བྱེད་ཅེ་ན། ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་བྱེད་དོ། །ཡེ་ཤེས་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་རྣམ་དག་གི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་ཀུན་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་དངོས་པོའི་གཟུགས་སོགས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྐྱོན་མེད་པའི་སར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ལ། གཞན་དུ་ན་ལྷག་མཐོང་གི་སྤྱི་ཙམ་ནས་ངོས་འཛིན་ན། རིག་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲངས་པའི་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པའི་ཤེས་རབ་བོ། ། དེ་ལའང་དབྱེ་ན། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཆ་གཉིས་ཀར་དམིགས་པའི་གང་ཟག་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་ལ་ལྟ་བ་སྤངས་པའི་བདག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཤེས་རབ་བམ། ལྷག་མཐོང་ཡང་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། །དེའི་སྒྲ་དོན་ནི། ཇི་ལྟར་དོན་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་དཔྱད་ནས་ཞུགས་པས་དེ་མི་བསླུ་བར་ལྷག་གིས་མཐོང་བའམ་ཐོབ་པའོ། །དཔྱད་པ་དང་ཞུགས་པའི་ལྷག་མཐོང་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ན་ཡང་ཡོད་ཅིང་། ཐོབ་པའི་ལྷག་མཐོང་ནི་འདས་ལམ་ཁོ་ན་ལའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ལྷག་མཐོང་གིས་ནི་མ་རྟོགས་པའི་བློ་སྟེ་ལོག་རྟོག་དང་ཐེ་ཚོམ་གསུམ་ག་དྲུངས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གོ་བགོས་པའི་སེམས་དཔའི་རྣམ་མཁྱེན་དེའི་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་གཟུགས་སོགས་གཞོམ་དུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་མ་བཅིངས་པ་དང་མ་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས། དེ་ཉིད་ལ་ཐབས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཤེས་རབ་ཟབ་པ་གཉིས་ཀ་ཚང་བས་དེ་ཚང་བ་ལྟར་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བཅུ་པོ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ལ་གནས་ནས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་སྒོམ་པར་འཇོག་བྱེད་ཡིན་ལ། བརྩེ་བ་ནི་བསམ་པ་རྣམ་དག་གི་
4-173a
ཆོས་དང་། སྦྱིན་སོགས་ནི་སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆོས་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་གསུམ་ནི་སྲིད་ཞི་གཉིས་སུ་མི་ལྟུང་བར་འཛིན་པའི་ཆོས་སོ།

总说十七资粮成就
第一，在那些为众生利益而披甲者中，以异熟所生的神通力为平息十方恶趣，虽无关联却具有大慈悲心，并且自己安住于了知一切法仅是显现而非实有如幻术的正见中。以同样方式也使他人安住于如幻的布施等六波罗蜜，并且住于与一切相智相应的专注心，引导一切众生修习如幻的布施等六度——这就是止，其本质是使心持续安住于所缘境上。
使心安住的方法有九种：初始将心安置于所缘、延长时间持续安住、若散乱则重新安置、为防止散乱而具正念地安住、通过不视欲乐为功德来调服心、通过观察散乱的过患使心平静、虽生起分别念但不随之而行、遮止昏沉掉举使心专注、熟练后不费力地保持心的平等安住。
止的字面意思是：平息散乱后，心安住于任何所缘境上。所缘也分为两种：有相所缘和无相所缘。止本身也分为两类：属世间的和出世间道摄的。
如果问"止作为什么活动的基础？"，它是生起正确智慧的基础。在完全成就智慧的所缘如清净的色等上，了知遍计所执的实体色等为空的智慧，是无过失地位者的胜观。否则，从胜观的一般性来定义，就是由无染知识力引导的、断除对实相增益的智慧。
胜观也可分为：缘取主体和客体两方面的，以及通过断除对人和法两种我见而特征化的智慧或胜观两种。胜观的字面意思是：通过观察并进入如实存在的真相，不被欺诳而殊胜地见到或获得。通过观察和进入的胜观在随信行位也有，而获得的胜观唯在出世间道中。
这样的胜观能根除所有不了解的心——错误认知和疑惑。如此披甲菩萨的一切相智中，圆成实的法性即一切相中不可摧毁的色等是无束缚无解脱的智慧，它同时具足广大方便和甚深智慧两者，如此具足的双运道就是它。
这十种是安立在乘中修持大铠甲的方法，其中慈悲是清净发心的法，布施等是殊胜加行的法，止观和方便智慧双运道三者是不堕于轮回和涅槃二边的摄持之法。


 །དེའི་ལྷག་མ་བདུན་གྱིས་ནི་ཐེག་པ་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ལ་དེའང་བགྲོད་བྱེད་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ལས། དང་པོས་ནི་ཐབས་མཁས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། གཟུངས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ཏེ་བཞི་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་ནི་ས་དང་གཉེན་པོའོ། །དེ་དག་གིས་ནི་ལམ་གྱི་འགྲོས་བཤད་ནས། འཕྲོས་ཀྱི་འབྲུ་མུ་ནས་གཉེར་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་མེད་པར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་ནི་ཞེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གློ་བུར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་པ་དང་། དེ་རང་ཉིད་ལ་རང་རིག་པ་ཡང་ཡིན་པས་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་ཡུལ་ཅན་རྣམ་དག་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་དང་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་སྟོང་ཉིད་དང་ཡེ་ཤེས་སུ་བརྗོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། མ་སྐྱེས་པ་ཡི་སྟོང་ཉིད་མཆོག །སྐྱེས་པའི་སྟོང་པ་འཇིག་པ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། རྒྱལ་བ་བྱམས་པས། མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་སྟོང་ཉིད་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། ཡོངས་གྲུབ་རང་བཞིན་གྱི་སྟོང་ཉིད་དང་། ཡེ་ཤེས་མ་ཤེས་པར་དེའི་སྟོང་ཉིད་དང་། ཡེ་ཤེས་མི་ཤེས་པ་ཁོ་ནར་གསུངས་ལ། ཡང་གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་རྗེ་བཙུན་གྱིས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དང་། ཡུམ་གྱི་མདོར་ཡང་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཤིན་ཏུ་ཡང་བདེན་པ་འཐད་དེ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་དེ་རང་སྟོང་དུ་གསུངས་
4-173b
ཀྱི། གཞན་སྟོང་དུ་མ་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མདོར། སེམས་ནི་སེམས་མ་མཆིས་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་འོད་གསལ་བའོ། །ཞེས་བསྟན་པས། གློ་བུར་བའི་སེམས་རང་སྟོང་ཡིན་པས་མ་མཆིས་པ་དང་། རང་བཞིན་འོད་གསལ་གཞན་སྟོང་ཡིན་པས་འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་མི་སྟོང་པར་བསྟན་པ་དང་། རྗེ་བཙུན་གྱིས། བླ་མེད་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་མ་ཡིན། །ཅེས་ཆོས་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་མི་སྟོང་པར་གསུངས་ལ། དོན་དེ་གསལ་བར། འཕགས་པ་འཇམ་པའི་དཔལ་གྱིས། ཕུང་པོ་རྣམ་དཔྱད་སྟོང་པ་ཉིད། །ཆུ་ཤིང་བཞིན་དུ་སྙིང་པོ་མེད། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པའི། །སྟོང་ཉིད་དེ་ལྟར་འགྱུར་མ་ཡིན། །ཅེས་ཕུང་པོ་སོགས་ཀུན་བཏགས་པ་དང་། གཞན་དབང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན། རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་ཆུ་ཤིང་སྙིང་པོ་མེད་པ་བཞིན་ཡིན་ལ། ཡོངས་གྲུབ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་ནི་སྤྱིར་དཔྱད་མི་ནུས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དཔྱད་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུང་ངོ་། ། འགའ་ཞིག་གིས་གཞན་སྟོང་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་གོ་མི་ཆོད་དེ། དེའི་རང་ངོ་སྟོང་ཉིད་མ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

译文
其余七种则显示乘本身的本质，它包括行进道路的本质和成就圆满的因两部分。第一部分阐述了善巧方便的特点、智慧的因、福德的本质和总持的作用这四点。第二部分是地位和对治。
这些阐述了道路的进程，接着对内容进一步解释：对一切法无所缘执而善巧于六波罗蜜的方便，能使一切众生解脱；而所说的"智慧"，是指空无一切客尘法的法性即法界，这本身就是自我觉知的，因此是各别自证智慧所说的清净智境。这样的空性和智慧被称为"无生的空性和智慧"。如经所说："无生的空性最为殊胜，生起的空性是会毁灭的。"
胜利者弥勒说有三种空性：无有空性、存在空性和自性空性。圆成实自性空性和智慧，不理解这种空性和智慧，就只是不理解而已。又如果有人说尊者这样讲，般若经中也说圆成实法性是空性，这确实是合理正确的。但这样说时，是说它为自空，而非他空。
这并非如此。经中说："心是无心，心的自性是光明。"这表明，客尘的心是自空故说"无"，自性光明是他空故说"光明"，表示不空。尊者也说："无上法非空。"意为法性无上的法，其自身本质不空。
文殊菩萨明确地说："蕴之分析为空性，如同芭蕉无实质，具足一切最胜相的空性，并非如此。"这表明，当分析蕴等遍计和依他起的一切法的自性时，其自性为空，如同芭蕉树无实质一样。但圆成实具足一切相最胜的空性，一般无法分析，且无论如何分析，其自性也不成为空，因为这种最胜智慧本身不会变为他物。
有些人说：他空的空性不能成为空性，因为其自身本质不是空性。


 །དེ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་སྟོང་གཞི་དང་སྟོང་བྱ་དང་གང་གིས་གང་སྟོང་པའི་རྣམ་གཞག་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་སྟོང་ཉིད་གོ་ཆོད་པོ་མ་ཡིན་པར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་མངོན་པ་ལས་བཤད་པ་དང་། སྟོང་ཉིད་གོ་ཆོད་པོ་དེ་སྟོང་བྱ་གང་གིས་སྟོང་གཞི་གང་ཡིན་པ་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་སྟོང་པ་གོ་ཆོད་དུ་གསུངས་ཀྱི། རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་སྟོང་པས་སྟོང་ཉིད་
4-174a
གོ་ཆོད་པོར་བརྩི་ན། རང་གི་ངོ་བོ་རང་ལ་མི་གནས་པ་ཞིག་ལ་རང་སྟོང་དུ་བཤད་པས། དེ་ལྟར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་སོགས་ཆད་སྟོང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་གོ་ཆོད་པོར་ཐལ་བས་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་གཞན་སྟོང་གི་རང་ངོ་མི་སྟོང་པའི་ཉེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞི་དེ་ལ་ཁྱད་པར་གཞན་རྣམས་རང་རང་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཞན་སྟོང་གི་མིང་སྦྱར་བ་ཡིན་པས། གཞན་སྟོང་གི་རང་ངོ་མི་སྟོང་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་གཞི་དེ་དང་དེས་སྟོང་པའི་ཚོགས་དོན་དེ་ལ་གཞན་སྟོང་གི་མིང་སྦྱར་བ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པར་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་གཞན་སྟོང་ཡང་མ་ཡིན་པས་གཞན་སྟོང་མ་ཡིན་ན་རང་སྟོང་ཡིན་པ་ནི་ལྟ་ཡང་སྨོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་འདིས་གཞན་སྟོང་གི་སྟོང་གཞི་བྱེད་ཀྱི། རང་སྟོང་གི་སྟོང་གཞིར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཆོས་ཅན་གཞན་གྱི་སྟོང་བྱ་ཟིན་པའི་སྟོང་ཉིད་དང་རིས་མཐུན་དེ་དེའི་སྟོང་གཞིར་རུང་ལ། ཅིག་ཤོས་ལ་དེར་མི་རུང་བས་སོ། །རིས་མཐུན་པའི་དོན་ནི། གཞན་དྲི་མ་གློ་བུར་བ་རྣམས་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་སྟོང་ཉིད་དེ་དང་། སྙིང་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་དམིགས་རྣམ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་དེ་དང་དམིགས་རྣམ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གློ་བུར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གྲུབ་ཙམ་ནས་མི་རྟག་པར་རང་གི་ངོ་བོ་འགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་པས། དེ་དང་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དམིགས་རྣམ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་ཙམ་ནས་འཇིག་པ་དང་། འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་དང་དམིགས་རྣམ་མཐུན་པ་མིན་ནོ། །གཞན་དྲི་
4-174b
མ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ནི། རྟག་པ་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཚེ་ན་དམིགས་རྣམ་མཐུན་པས་སོ། །གཞན་སྟོང་གི་རང་ངོ་རང་སྟོང་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། ཆོས་ཅན་གློ་བུར་བ་གཞན་གྱིས་སྟོང་བཞིན་པའི་གཞན་སྟོང་དེ་ཆོས་ཅན། གཞི་ལས་གཞན་པ་གློ་བུར་དྲི་མ་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་སྐད་ཅིག་ཏུ་མི་སྡོད་པར་སྟོང་བཞིན་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་གཞན་སྟོང་ཡིན་པ་ལ་རང་སྟོང་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་ཞིག་ངེས་པར་ཁས་ལེན་དགོས་ལ། རང་སྟོང་དུ་ཁས་ལེན་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་སྟོང་ཉིད་གོ་ཆོད་དུ་ཁས་ལེན་ན་ནི་རང་སྟོང་ལས་གཞན་པའི་གཞན་སྟོང་ཁས་ལེན་པར་མི་རུང་ངོ་། ། འོ་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་གཞན་སྟོང་དང་རང་སྟོང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དེ་རང་དང་གཞན་གྱིས་སྟོང་མི་སྟོང་གི་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་སྟོང་ཉིད་ཙམ་དུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ངོར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་ལ་རང་གཞན་གྱིས་སྟོང་པའི་མཚན་མ་གང་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་ངོར་ནི་རང་དང་གཞན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་གཉིས་པོ་ལ་གཞན་སྟོང་མཆོག་ཡིན་ཅིང་རང་སྟོང་དམན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་རང་སྟོང་གི་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བར་མ་རྟོགས་ན། གཞན་སྟོང་གི་གནས་ཚུལ་མི་རྟོགས་པའམ་མི་དཔོགས་པ་ཡིན་ནོ།

译文
这不合理，因为大乘阿毗达磨解释说，如果空性没有所空基础、所空对象和"何者空于何物"的安立，那么这种空性不是有效的空性。有效的空性是指明确了所空对象和所空基础的空性，而非认为自性空的空性为有效空性。如果认为自性不存在于自体中是自空，那么石女儿等一切断空也应成为有效空性，这是不合理的。
此外，他空的自性不空也不是过失，因为他空是指基础上其他特性各自自性为空的空性，因此他空的自性不会成为不空。其原因是"他空"一词是应用于该基础和被其空却的集合意义，而不认为法性基础自性为空，这既非他空也非自空，更不用说是自空了。
不过，这可作为他空的所空基础，但不适合作为自空的所空基础。原因是其他法相的所空对象已空的空性与之类同适合作为其所空基础，而另一种则不适合。类同的含义是：了知其他客尘已灭尽、不再生起的智慧空性，与本质法性基础的所缘行相相同。另一种则与之所缘行相不同，因为一切客尘法从形成之初就因无常而自性灭尽方式而空，这与殊胜法性基础所缘行相不同，因为法性基础不存在无常、从形成之初就坏灭、消失和产生等任何情况，所以与之所缘行相不同。了知其他垢染灭尽不生的智慧，在缘取常住不变的法性、离于生灭住三相的法性时，所缘行相相同。
他空的自性是自空的另一理由是：被其他客尘法空却的他空这一法相，其基础之外的客尘垢染，其自性刹那不住而正空，因为是法相世俗谛的缘故。因此，必须承认凡是他空必定是自空，如果承认自空的空性是有效空性，就不应该承认除自空外另有他空。
那么，法性基础既非他空也非自空的理由是：它不仅不适合作为未被自他空不空差别限定的单纯空性，因为它的本质是息灭一切空与不空的戏论的。因此，在离戏论的层面上，法性基础不会显现任何自他空的相。
在有戏论的层面上，在自空与他空这两种空性中，他空是最胜的而自空是低劣的，原因是若未如实了知自空的实相，就无法了知或推测他空的实相。
;


 །རང་སྟོང་གོ་ཞིང་དཔོགས་པ་ལ་ནི་གཞན་སྟོང་གི་གནས་ཚུལ་མ་གོ་ཡང་རང་སྟོང་གི་གོ་བ་དཔོགས་པ་ནི་བདེ་བླག་ཏུ་འགྲུབ་བོ། །དེ་ནི་མྱོང་བས་ངེས་པའི་ཚད་མ་ཡིན་པས་སྐལ་བ་
4-175a
དང་ལྡན་པ་དག་འདི་ལ་ཡིད་རྟོན་ཅིག ། འདིར་སྨྲས་པ། གཞན་མཆོག་སྟོང་ཉིད་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ། ། གང་དེས་རང་སྟོང་ཝ་སྐད་སྒྲོག་ཤེས་ཀྱང་། ། རང་སྟོང་ངན་པའི་ཝ་སྐད་འབྱིན་པ་དེས། ། གཞན་སྟོང་ཟབ་མོའི་སེང་སྐད་ཅི་སྟེ་ཐོས། ། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དུ་མ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་གསོག་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་གསུངས་པས། སྐབས་འདིར་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུངས་པ་དང་། གོང་དུ་ཆོས་མཆོག་སྐབས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་བསྟན་པའི་ཁྱད་པར་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་མཐར་ཐུག་གི་བྱེད་པས་མྱུར་དུ་འཚང་རྒྱ་བར་བཤད་པ་ལས། འདིར་ཟུར་དུ་བཀོལ་ནས་གནས་སྐབས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་དགོས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ཟག་མེད་འདས་ལམ་གྱིས་སེམས་རྣམ་གཡེང་གི་རྟོག་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་གཙོར་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདིར་བསྟན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཁམས་གསུམ་པའི་བསམ་གཏན་དང་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ། ། ལམ་དང་ཞེས་པ་ལ་མདོ་དང་སྦྱོར་ན། འདིར་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྒྱས་པར་བཤད་ལ། འདིར་གྲངས་རགས་རིམ་ཙམ་འདྲེན་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་ལས་རིམ་བཞིན་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི། ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི། དབང་པོ་ལྔ། སྟོབས་ལྔ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན།འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མེད་སྨོན་གསུམ་སྟེ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་མོ། ། ཤེས་པ་བཅུ་གཅིག་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་།
4-175b
ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཤེས་པའོ། ། དབང་པོ་གསུམ་ནི། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་སྟེ་གསུམ་མོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མི་དཔྱོད་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་གསུམ་མོ། །རྗེས་དྲན་བཅུ་ནི། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གཏོང་བ་དང་། ལྷ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། ལུས་སུ་རྟོག་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་དྲན་པ་སྟེ་བཅུའོ། ། ཚད་མེད་བཞི་ནི། བྱམས་སྙིང་རྗེ་དགའ་བ་བཏང་སྙོམས་བཞིའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་བྱང་སེམས་ལ་ཡོན་ཏན་གསུམ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། བསམ་པའི་དང་། འཕེལ་བའི་དང་། དམིགས་པའི་སྟེ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་། གནོད་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཡང་ཕྱི་རོལ་དང་། ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་སེམས་ཅན་གྱིས་བྱས་པའི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་མེད་པ་གསུམ་མོ། ། གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད། འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ལ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞི་དང་། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཁྱད་པར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་སྟེ་
4-176a
བརྒྱད་དོ། ། མཐར་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ནི། བསམ་གཟུགས་བརྒྱད། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་དགུའོ།

 །རང་སྟོང་གོ་ཞིང་དཔོགས་པ་ལ་ནི་གཞན་སྟོང་གི་གནས་ཚུལ་མ་གོ་ཡང་རང་སྟོང་གི་གོ་བ་དཔོགས་པ་ནི་བདེ་བླག་ཏུ་འགྲུབ་བོ། །དེ་ནི་མྱོང་བས་ངེས་པའི་ཚད་མ་ཡིན་པས་སྐལ་བ་
4-175a
དང་ལྡན་པ་དག་འདི་ལ་ཡིད་རྟོན་ཅིག ། འདིར་སྨྲས་པ། གཞན་མཆོག་སྟོང་ཉིད་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ། ། གང་དེས་རང་སྟོང་ཝ་སྐད་སྒྲོག་ཤེས་ཀྱང་། ། རང་སྟོང་ངན་པའི་ཝ་སྐད་འབྱིན་པ་དེས། ། གཞན་སྟོང་ཟབ་མོའི་སེང་སྐད་ཅི་སྟེ་ཐོས། ། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དུ་མ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་གསོག་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་གསུངས་པས། སྐབས་འདིར་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུངས་པ་དང་། གོང་དུ་ཆོས་མཆོག་སྐབས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་བསྟན་པའི་ཁྱད་པར་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་མཐར་ཐུག་གི་བྱེད་པས་མྱུར་དུ་འཚང་རྒྱ་བར་བཤད་པ་ལས། འདིར་ཟུར་དུ་བཀོལ་ནས་གནས་སྐབས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་དགོས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ཟག་མེད་འདས་ལམ་གྱིས་སེམས་རྣམ་གཡེང་གི་རྟོག་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་གཙོར་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདིར་བསྟན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཁམས་གསུམ་པའི་བསམ་གཏན་དང་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ། ། ལམ་དང་ཞེས་པ་ལ་མདོ་དང་སྦྱོར་ན། འདིར་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྒྱས་པར་བཤད་ལ། འདིར་གྲངས་རགས་རིམ་ཙམ་འདྲེན་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་ལས་རིམ་བཞིན་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི། ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི། དབང་པོ་ལྔ། སྟོབས་ལྔ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན།འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མེད་སྨོན་གསུམ་སྟེ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་མོ། ། ཤེས་པ་བཅུ་གཅིག་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་།
4-175b
ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཤེས་པའོ། ། དབང་པོ་གསུམ་ནི། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་སྟེ་གསུམ་མོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མི་དཔྱོད་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་གསུམ་མོ། །རྗེས་དྲན་བཅུ་ནི། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གཏོང་བ་དང་། ལྷ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། ལུས་སུ་རྟོག་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་དྲན་པ་སྟེ་བཅུའོ། ། ཚད་མེད་བཞི་ནི། བྱམས་སྙིང་རྗེ་དགའ་བ་བཏང་སྙོམས་བཞིའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་བྱང་སེམས་ལ་ཡོན་ཏན་གསུམ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། བསམ་པའི་དང་། འཕེལ་བའི་དང་། དམིགས་པའི་སྟེ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་། གནོད་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཡང་ཕྱི་རོལ་དང་། ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་སེམས་ཅན་གྱིས་བྱས་པའི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་མེད་པ་གསུམ་མོ། ། གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད། འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ལ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞི་དང་། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཁྱད་པར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་སྟེ་
4-176a
བརྒྱད་དོ། ། མཐར་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ནི། བསམ་གཟུགས་བརྒྱད། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་དགུའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
རང་སྟོང་གོ་ཞིང་དཔོགས་པ་ལ་ནི་གཞན་སྟོང་གི་གནས་ཚུལ་མ་གོ་ཡང་རང་སྟོང་གི་གོ་བ་དཔོགས་པ་ནི་བདེ་བླག་ཏུ་འགྲུབ་བོ། །དེ་ནི་མྱོང་བས་ངེས་པའི་ཚད་མ་ཡིན་པས་སྐལ་བ་
4-175a
དང་ལྡན་པ་དག་འདི་ལ་ཡིད་རྟོན་ཅིག །
理解并领悟自空时，即使不理解他空的情况，对自空的理解和领悟也能轻易成就。这是由经验确定的标准，因此有缘者应当对此深信。
འདིར་སྨྲས་པ། གཞན་མཆོག་སྟོང་ཉིད་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ། ། གང་དེས་རང་སྟོང་ཝ་སྐད་སྒྲོག་ཤེས་ཀྱང་། ། རང་སྟོང་ངན་པའི་ཝ་སྐད་འབྱིན་པ་དེས། ། གཞན་སྟོང་ཟབ་མོའི་སེང་སྐད་ཅི་སྟེ་ཐོས། །
于此所言：
宣说殊胜他空性如狮子吼，
此人虽能发出自空的狐狸叫声，
但发出劣等自空狐声者，
何以能闻深奥他空狮子吼？
དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དུ་མ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་གསོག་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་གསུངས་པས། སྐབས་འདིར་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུངས་པ་དང་། གོང་དུ་ཆོས་མཆོག་སྐབས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་བསྟན་པའི་ཁྱད་པར་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་མཐར་ཐུག་གི་བྱེད་པས་མྱུར་དུ་འཚང་རྒྱ་བར་བཤད་པ་ལས། འདིར་ཟུར་དུ་བཀོལ་ནས་གནས་སྐབས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་དགོས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ཟག་མེད་འདས་ལམ་གྱིས་སེམས་རྣམ་གཡེང་གི་རྟོག་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་གཙོར་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདིར་བསྟན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཁམས་གསུམ་པའི་བསམ་གཏན་དང་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ། །
所说的"等持于勇猛行等诸多禅定之门而积集福德资粮"，这一部分也是讲述禅定，与前面法胜位时所讲的禅定有所区别：前面是说通过究竟的作用迅速成佛，而此处则是单独提取出来，详细解释暂时禅定的特殊作用，其必要性在于：此处所讲的是佛陀与菩萨们无漏出世道，主要是不做散乱分别念的禅定。因此，此处所讲的禅定与三界的禅定不同。
ལམ་དང་ཞེས་པ་ལ་མདོ་དང་སྦྱོར་ན། འདིར་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྒྱས་པར་བཤད་ལ། འདིར་གྲངས་རགས་རིམ་ཙམ་འདྲེན་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་ལས་རིམ་བཞིན་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི། ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི། དབང་པོ་ལྔ། སྟོབས་ལྔ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན།འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མེད་སྨོན་གསུམ་སྟེ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་མོ། །
关于"道"，若与经典相结合，此处广泛解释道的安立。若仅引述大概数目和次第，则如下：三十七菩提分法依次为四念住、四正断、四神足、五根、五力、七菩提分、八圣道支。关于三相法，有空性、无相、无愿三种解脱门。
ཤེས་པ་བཅུ་གཅིག་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་།
4-175b
ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཤེས་པའོ། །
十一种智为：苦智、集智、灭智、道智、尽智、无生智、法智、类智、世俗智、遍知智、如言智。
དབང་པོ་གསུམ་ནི། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་སྟེ་གསུམ་མོ། །
三种根是：未知当知根、已知根、具知根三种。
ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མི་དཔྱོད་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་གསུམ་མོ། །
三种禅定是：有寻有伺三摩地、无寻唯伺三摩地、无寻无伺三摩地三种。
རྗེས་དྲན་བཅུ་ནི། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གཏོང་བ་དང་། ལྷ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། ལུས་སུ་རྟོག་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་དྲན་པ་སྟེ་བཅུའོ། །
十种随念是：三宝随念、戒随念、舍随念、天随念、生随念、死随念、身念、出入息念十种。
ཚད་མེད་བཞི་ནི། བྱམས་སྙིང་རྗེ་དགའ་བ་བཏང་སྙོམས་བཞིའོ། །
四无量是：慈、悲、喜、舍四种。
དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་བྱང་སེམས་ལ་ཡོན་ཏན་གསུམ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། བསམ་པའི་དང་། འཕེལ་བའི་དང་། དམིགས་པའི་སྟེ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་། གནོད་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཡང་ཕྱི་རོལ་དང་། ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་སེམས་ཅན་གྱིས་བྱས་པའི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་མེད་པ་གསུམ་མོ། །
具有如此功德的菩萨具有三组功德：意乐、增长、所缘三种殊胜功德，以及一性功德，无害功德又分为外在无害、内在无害、外在有情所作无害、外在诸行所生无害三种。
གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད། འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །
此外，还有初禅、第二禅、第三禅、第四禅，以及空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处。
རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ལ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞི་དང་། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཁྱད་པར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་སྟེ་
4-176a
བརྒྱད་དོ། །
八解脱包括：四无色解脱、有色观色、无色观色、净解脱、不净解脱八种。
མཐར་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ནི། བསམ་གཟུགས་བརྒྱད། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་དགུའོ།
九次第等至是：八色无色定，加上灭尽定共九种。


 ། གཞན་ཡང་སྟོབས་བཅུ། མི་འཇིགས་པ་བཞི། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་དེ་དྲན་ཉེ་ནས་མ་འདྲེས་པའི་བར་གྱི་ཆོས་ཚན་ཉེར་གཅིག་བསྟན་པ་ནི་འདིར་བསྟན་གྱི་ལམ་མོ། །གཟུངས་དང་ཞེས་པ་ནི། རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལེགས་པའི་ལམ་གཟུང་བ་སྟེ། དེའི་སྐད་དོད་དུ་དྷཱ་ར་ཞེས་འབྱུང་ལ། དེ་ཡང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པས་འཛིན་པ་དེ་གཟུང་བར་བྱེད་པས་ན་གཟུངས་སོ། །དེ་ཡང་མདོར། ཡི་གེའི་ཚུལ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། བརྗོད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཡི་གེའི་སྒོ་དང་། ཡི་གེས་རབ་ཏུ་འཇུག་པའོ། །ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་ཨ་ཞེས་པ་ནས། ཧ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དེ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པར་མཉམ་པ་དང་། ཡི་གེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚིག་དང་དོན་གྱི་གཟུངས་རྣམས་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་ནུས་པ་དང་། ཡི་གེ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པས་ཡི་གེ་རབ་འཇུག་ཅེས་བྱའོ། །དེས་ན་ཡི་གེ་ཨ་ལྟ་བུ་ཞིག་གི་སྒྲ་དོན་ལ་བརྟགས་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཚུལ་དེས་རྒྱས་བཏབ་སྟེ་བསྒོམས་པས་རྨོངས་པ་སེལ་ཐུབ་པའི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་པས། དེ་བཞིན་དུ་ར་པ་ཙ་ན་སོགས་ཡི་གེ་འབྲུ་ཞེ་གཉིས་ཙམ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་དོན་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་སོགས་ལ་འཇུག་པར་མཐོང་ནས་གཟུངས་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་གྲུབ་པ་འགའ་ཞིག་གི་གསུང་གིས། གཟུངས་ཀྱི་
4-176b
ཡི་གེ་གཞོམ་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལ་དམིགས་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན། །དམིགས་པོའི་རིག་རྒྱུན་འགགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཨ་ར་པ་སོགས་རྡོ་རྗེའི་དབྱངས་གསལ་རྣམས། །མཁའ་ལ་འཆར་ཚེ་འཕགས་པས་གཟུངས་ཐོབ་འགྱུར། །ཞེས་ཀྱང་གསུང་ངོ་། །དེས་ན་ཨ་ལྟ་བུའི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་གཅིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་གདབ་སྟེ་སྒོམ་པའི་རྒྱས་འདེབས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་ལ་མདོར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྱག་རྒྱའི་རྒྱས་འདེབས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་རྒྱས་འདེབས་སུ་གསུངས་ལ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་ནི། ལས། ཆོས། དམ་ཚིག །ཆེན་པོ་སྟེ་བཞིས་རྒྱས་འདེབས་པར་གསུངས་པས། ཟབ་མོའི་དོན་མཐར་ཐུག་པ་བསྒོམ་པའི་ཐབས་ནི་འདི་ཉིད་ཡིན་པ་ལ། དེང་སང་ལ་ལ་ཞིག་སྟོང་ཉིད་རྒྱས་འདེབས་སུ་བསྒོམས་པའི་སྒོམ་པས་སྟོང་ཉིད་བསྒོམས་པའི་གོ་མི་ཆོད་པར་སྨྲ་མཁན་ཤིན་ཏུ་མང་ཡང་། དེ་ལྟར་ན་མདོ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱག་རྒྱའི་རྒྱས་འདེབས་ཀྱི་སྒོམ་རིམ་རྣམས་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་མི་སྨྲ་བར་བྱོས་ཤིག། དེས་ན་རྒྱས་འདེབས་ཀྱི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་ལྟ་བུའི་སྒོམ་རིམ་འགའ་ཞིག་ལ་ནི་ཆོས་ཅན་གཅིག་རིག་པས་དཔྱད་ནས་མ་རྙེད་པའི་རིག་པ་དེས་ཆོས་ཅན་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་རྒྱས་བཏབ་ནས་བསྒོམ་པར་གསུངས་པ་དང་། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་མཚོན་ན། ཐ་མལ་གྱི་ཆོས་ཅན་ཅིག་མི་སྣང་བར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྟོང་ཉིད་དུ་བཅུག་པའི་རིམ་པ་དེས་ཐ་མལ་གྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་རྒྱས་བཏབ་ནས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཞར་ལ་འོངས་པའོ། ། གཟུངས་ཀྱི་སྐབས་འདིར། ཉི་སྣང་ལས། ཡི་གེའི་མཚན་མར་བྱེད་པ་དེ་དང་དེས་བསྐལ་པ་མང་པོར་ཆོས་སྟོན་པའི་རྒྱུའི་དྲན་པ་གཏུགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།
4-177a
དྲན་པའང་ཡི་གེ་དང་དོན་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུངས་ཡིན་པས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གཟུངས་ལ་དབྱེ་ན་བཞི་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ཚིག་གི་གཟུངས་ནི། སར་ཞུགས་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཉན་པ་ན། སྔར་མི་ཤེས་ཤིང་མ་ཐོས་པའི་མིང་ཚིག་ཡི་གེར་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཐོས་པའི་རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་ནུས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
གཞན་ཡང་སྟོབས་བཅུ། མི་འཇིགས་པ་བཞི། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་དེ་དྲན་ཉེ་ནས་མ་འདྲེས་པའི་བར་གྱི་ཆོས་ཚན་ཉེར་གཅིག་བསྟན་པ་ནི་འདིར་བསྟན་གྱི་ལམ་མོ། །
此外，还有十力、四无畏、四无碍解、如来十八不共法，从念住到不共法之间所说的二十一种法类，是此处所说的道。
གཟུངས་དང་ཞེས་པ་ནི། རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལེགས་པའི་ལམ་གཟུང་བ་སྟེ། དེའི་སྐད་དོད་དུ་དྷཱ་ར་ཞེས་འབྱུང་ལ། དེ་ཡང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པས་འཛིན་པ་དེ་གཟུང་བར་བྱེད་པས་ན་གཟུངས་སོ། །
所谓"陀罗尼"，是在自己和他人相续中持善道，其梵语为"dhāra"，意为能持，因为能持所以称为陀罗尼。
དེ་ཡང་མདོར། ཡི་གེའི་ཚུལ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། བརྗོད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཡི་གེའི་སྒོ་དང་། ཡི་གེས་རབ་ཏུ་འཇུག་པའོ། །ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་ཨ་ཞེས་པ་ནས། ཧ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དེ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པར་མཉམ་པ་དང་། ཡི་གེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚིག་དང་དོན་གྱི་གཟུངས་རྣམས་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་ནུས་པ་དང་། ཡི་གེ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པས་ཡི་གེ་རབ་འཇུག་ཅེས་བྱའོ། །
经中所说："文字方式平等性、言说平等性、文字门和文字善入。"这意味着从"a"字到"ha"字之间的文字本性和一切相无生平等，表述它们的一切声音也同样无生平等，依靠如文字般的门而入，能轻易了解词与义的陀罗尼，依靠文字及其所依而了悟法性，故称为文字善入。
དེས་ན་ཡི་གེ་ཨ་ལྟ་བུ་ཞིག་གི་སྒྲ་དོན་ལ་བརྟགས་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཚུལ་དེས་རྒྱས་བཏབ་སྟེ་བསྒོམས་པས་རྨོངས་པ་སེལ་ཐུབ་པའི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་པས། དེ་བཞིན་དུ་ར་པ་ཙ་ན་སོགས་ཡི་གེ་འབྲུ་ཞེ་གཉིས་ཙམ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་དོན་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་སོགས་ལ་འཇུག་པར་མཐོང་ནས་གཟུངས་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །
因此，当观察如"a"字等的声义并了悟无生时，以此方式印持一切法而修习，能够消除迷惑，现前陀罗尼门，同样地，见到"ra"、"pa"、"tsa"、"na"等约四十二种字的声义入于离微尘等，成为获得陀罗尼的因。
དེ་ཉིད་གྲུབ་པ་འགའ་ཞིག་གི་གསུང་གིས། གཟུངས་ཀྱི་
4-176b
ཡི་གེ་གཞོམ་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལ་དམིགས་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན། །དམིགས་པོའི་རིག་རྒྱུན་འགགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཨ་ར་པ་སོགས་རྡོ་རྗེའི་དབྱངས་གསལ་རྣམས། །མཁའ་ལ་འཆར་ཚེ་འཕགས་པས་གཟུངས་ཐོབ་འགྱུར། །ཞེས་ཀྱང་གསུང་ངོ་། །
某位成就者的教言中说：
"陀罗尼文字因不可摧毁，
缘于此等入等持时，
所缘觉流息灭法界中，
a、ra、pa等金刚音明显，
空中显现时圣者获陀罗尼。"
དེས་ན་ཨ་ལྟ་བུའི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་གཅིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་གདབ་སྟེ་སྒོམ་པའི་རྒྱས་འདེབས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་ལ་མདོར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྱག་རྒྱའི་རྒྱས་འདེབས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་རྒྱས་འདེབས་སུ་གསུངས་ལ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་ནི། ལས། ཆོས། དམ་ཚིག །ཆེན་པོ་སྟེ་བཞིས་རྒྱས་འདེབས་པར་གསུངས་པས། ཟབ་མོའི་དོན་མཐར་ཐུག་པ་བསྒོམ་པའི་ཐབས་ནི་འདི་ཉིད་ཡིན་པ་ལ།
因此，以如"a"字等的陀罗尼门印持一切法而修习的这种印持方式，经中称为如来手印印持和智慧手印印持；而在密乘中则说以事业、法、誓言、大手印四种印持，这就是修习甚深究竟义的方法。
དེང་སང་ལ་ལ་ཞིག་སྟོང་ཉིད་རྒྱས་འདེབས་སུ་བསྒོམས་པའི་སྒོམ་པས་སྟོང་ཉིད་བསྒོམས་པའི་གོ་མི་ཆོད་པར་སྨྲ་མཁན་ཤིན་ཏུ་མང་ཡང་། དེ་ལྟར་ན་མདོ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱག་རྒྱའི་རྒྱས་འདེབས་ཀྱི་སྒོམ་རིམ་རྣམས་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་མི་སྨྲ་བར་བྱོས་ཤིག།
如今有些人说以空性印持而修的禅修不能替代修空性，虽然这种说法很多，但这样一来就会诋毁一切经续中手印印持的修习次第，所以不要这样说。
དེས་ན་རྒྱས་འདེབས་ཀྱི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་ལྟ་བུའི་སྒོམ་རིམ་འགའ་ཞིག་ལ་ནི་ཆོས་ཅན་གཅིག་རིག་པས་དཔྱད་ནས་མ་རྙེད་པའི་རིག་པ་དེས་ཆོས་ཅན་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་རྒྱས་བཏབ་ནས་བསྒོམ་པར་གསུངས་པ་དང་། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་མཚོན་ན། ཐ་མལ་གྱི་ཆོས་ཅན་ཅིག་མི་སྣང་བར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྟོང་ཉིད་དུ་བཅུག་པའི་རིམ་པ་དེས་ཐ་མལ་གྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་རྒྱས་བཏབ་ནས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཞར་ལ་འོངས་པའོ། །
因此，印持的意义是：在如中观等的某些修习次第中，以对一法通过智慧观察不得的智慧，如此印持一切其他法而修习；以密乘为例，将一个平凡法相融入大乐空性的次第，以此印持一切平凡显现而修习，这是附带提及的。
གཟུངས་ཀྱི་སྐབས་འདིར། ཉི་སྣང་ལས། ཡི་གེའི་མཚན་མར་བྱེད་པ་དེ་དང་དེས་བསྐལ་པ་མང་པོར་ཆོས་སྟོན་པའི་རྒྱུའི་དྲན་པ་གཏུགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།
4-177a
དྲན་པའང་ཡི་གེ་དང་དོན་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུངས་ཡིན་པས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
在这陀罗尼章节，《日光论》中说："由此等文字相，成为多劫说法的因，念不穷尽，而且念因能持文字和义，故为陀罗尼。"
དེ་ལྟ་བུའི་གཟུངས་ལ་དབྱེ་ན་བཞི་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ཚིག་གི་གཟུངས་ནི། སར་ཞུགས་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཉན་པ་ན། སྔར་མི་ཤེས་ཤིང་མ་ཐོས་པའི་མིང་ཚིག་ཡི་གེར་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཐོས་པའི་རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་ནུས་པའོ།
如此的陀罗尼分为四种，其中第一种词陀罗尼是：入地菩萨听法时，能以听闻的次第不忘持住先前不知不闻的名词、语句、文字所属的广大法。


 ། གཉིས་པ་དོན་གྱི་གཟུངས་ནི། ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཚད་མེད་པ་དེ་དུས་དཔག་པ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་པར་འཛིན་པའི་དྲན་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་དོན་ཚད་མེད་པ་ནི། དེ་ཡུལ་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་བློས་ཇི་སྲིད་བར་གཞལ་ཡང་མཐའ་མི་མངོན་པ་ལ་བྱའོ། །དུས་ཚད་མེད་པ་ནི་ཚེ་རབས་ཚད་མེད་པ་ལ་བྱའོ། །འདི་ལྟ་བུའི་གཟུངས་ལ། ས་དང་པོ་ནས་གཟུངས་དང་སར་གཟུངས་ཚད་མེད་པ་དང་གྲངས་མེད་པ་དུ་མ་ཐོབ་པར་གསུངས་སོ། ། གསུམ་པ་འཕགས་པ་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་གཟུངས་ནི། ཨ་སོགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཅིང་། བཟོད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདས་ལམ་གྱི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་གཟུངས་ཏེ། བྱང་ས་ལས། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་གཟུངས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། བཞི་པ་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་ནི། སར་ཞུགས་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཐུས་སྔགས་འབྲས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་སྔགས་དེས་འགོ་བའི་རིམས་ནད་སོགས་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་གསང་སྔགས་དངོས་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་དེའི་མཐུ་ཡིན་ལ། སྔགས་ཚིག་ནི་དེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ངག་གོ། འདི་བཞི་ཀ་ལ་གཟུངས་ཞེས་སྦྱར་བའི་དོན་ནི། སྔ་མ་གཉིས་གཟུངས་
4-177b
དངོས་ཡིན་པས་གཟུངས་ཞེས་སྦྱར་ལ། ཕྱི་མ་གཉིས་ལའང་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྒྱུད་ལ་འཛིན་པས་ན་གཟུངས་དང་སྔགས་རྟེན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་རྣམས་ཀྱིས་སྔགས་འབྲས་བྱིན་རླབས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་གཟུངས་ཞེས་སྦྱར་ལ། དེ་ལྟར་དེ་དང་དེས་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཙམ་ལས་གཞན་ཁོ་བོ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྙད་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་བཞིར་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། དང་པོ་ལ་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་ནི་ཡུལ་ཚིག་དོན་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དེ་ཡུལ་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་གཟུངས་གཉིས་སུ་འབྱེད་དོ། །ཐ་མ་ལ་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་ནི། རང་དོན་གྱི་བྱེད་པ་དང་གཞན་དོན་གྱི་བྱེད་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་པས་གཉིས་སུ་འབྱེད་དོ། །གཟུངས་དེའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་གོམས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་དང་གསུམ་མོ། །དང་པོ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་མཐོང་ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་ལ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ཡོད་དེ། ཆེ་བ་ནི་དག་ས་དང་། འབྲིང་ནི་མ་དག་ས་དང་། ཆུང་ངུ་ནི་སར་མ་ཞུགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའོ། །ཚིག་དང་དོན་འཕགས་པ་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་གཟུངས་གསུམ་པོ་ནི་སྦྱོར་ལམ་བཟོད་པ་ཡན་ནས་སངས་རྒྱས་སའི་བར་དུ་ཡོད་དོ། །གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་ནི། ས་དང་པོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་རོ། །དེ་ལྟའི་གཟུངས་ལ་ཚོགས་སྦྱོར་བའི་གཟུངས་ནི་བརྟན་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ལ། ས་ཐོབ་ནས་བརྟན་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་གཟུངས་སུ་བྱང་ས་ལས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གཟུངས་ཀྱི་རྗེས་ཐོག་ཏུ་ས་བཅུའི་ཚོགས་སྒྲུབ་དང་། གཉེན་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པར་མཁས་པས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་
4-178a
བཀོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
གཉིས་པ་དོན་གྱི་གཟུངས་ནི། ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཚད་མེད་པ་དེ་དུས་དཔག་པ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་པར་འཛིན་པའི་དྲན་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་དོན་ཚད་མེད་པ་ནི། དེ་ཡུལ་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་བློས་ཇི་སྲིད་བར་གཞལ་ཡང་མཐའ་མི་མངོན་པ་ལ་བྱའོ། །དུས་ཚད་མེད་པ་ནི་ཚེ་རབས་ཚད་མེད་པ་ལ་བྱའོ། །འདི་ལྟ་བུའི་གཟུངས་ལ། ས་དང་པོ་ནས་གཟུངས་དང་སར་གཟུངས་ཚད་མེད་པ་དང་གྲངས་མེད་པ་དུ་མ་ཐོབ་པར་གསུངས་སོ། །
第二，义陀罗尼是：对那些法义无量，在无限且无量时间中持住的念知。所谓"义无量"，是指作为其对境的心识无论如何测量也不显现边际。所谓"时间无量"，是指无量生世。关于这样的陀罗尼，经中说从初地开始获得无量无数多种陀罗尼和地陀罗尼。
གསུམ་པ་འཕགས་པ་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་གཟུངས་ནི། ཨ་སོགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཅིང་། བཟོད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདས་ལམ་གྱི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་གཟུངས་ཏེ། བྱང་ས་ལས། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་གཟུངས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
第三，获得圣者的陀罗尼是：依靠"a"等字获得大忍，依靠此忍获得出世道忍的陀罗尼。《菩萨地》中说："信解行地将住于大忍，应知这是菩萨获得忍的陀罗尼。"
བཞི་པ་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་ནི། སར་ཞུགས་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཐུས་སྔགས་འབྲས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་སྔགས་དེས་འགོ་བའི་རིམས་ནད་སོགས་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་གསང་སྔགས་དངོས་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་དེའི་མཐུ་ཡིན་ལ། སྔགས་ཚིག་ནི་དེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ངག་གོ།
第四，密咒陀罗尼是：入地菩萨以法界力加持咒语果，以该咒语平息众生的瘟疫等病。这时，真正的密咒是法性及其力，而咒语文句是由它特别作用的语言。
འདི་བཞི་ཀ་ལ་གཟུངས་ཞེས་སྦྱར་བའི་དོན་ནི། སྔ་མ་གཉིས་གཟུངས་
4-177b
དངོས་ཡིན་པས་གཟུངས་ཞེས་སྦྱར་ལ། ཕྱི་མ་གཉིས་ལའང་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྒྱུད་ལ་འཛིན་པས་ན་གཟུངས་དང་སྔགས་རྟེན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་རྣམས་ཀྱིས་སྔགས་འབྲས་བྱིན་རླབས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་གཟུངས་ཞེས་སྦྱར་ལ། དེ་ལྟར་དེ་དང་དེས་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཙམ་ལས་གཞན་ཁོ་བོ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྙད་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །
这四种都称为"陀罗尼"的含义是：前两种是真正的陀罗尼故称为陀罗尼，后两种也因为在相续中持有尽无生智忍故称为陀罗尼，咒语所依的词句持有咒语果的加持力故称为陀罗尼。如果问，为何它们能够持有的理由是什么？除了缘起性以外，我没有其他可说的理由。
དེ་ལྟར་བཞིར་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། དང་པོ་ལ་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་ནི་ཡུལ་ཚིག་དོན་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དེ་ཡུལ་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་གཟུངས་གཉིས་སུ་འབྱེད་དོ། །ཐ་མ་ལ་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་ནི། རང་དོན་གྱི་བྱེད་པ་དང་གཞན་དོན་གྱི་བྱེད་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་པས་གཉིས་སུ་འབྱེད་དོ། །
如果问，分为这四种的理由是什么？首先分为两种是因为有境词与义两种，以此为对境的陀罗尼分为两种。后分为两种是因为有自利作用与他利作用两种，故分为两种。
གཟུངས་དེའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་གོམས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་དང་གསུམ་མོ། །དང་པོ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་མཐོང་ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །
这陀罗尼的因有三种：异熟所生、闻习所生、禅定所生的陀罗尼三种。第一种是异熟果，后两种是现法果。
ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་ལ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ཡོད་དེ། ཆེ་བ་ནི་དག་ས་དང་། འབྲིང་ནི་མ་དག་ས་དང་། ཆུང་ངུ་ནི་སར་མ་ཞུགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའོ། །
禅定所生的陀罗尼有大中小三种：大的是在清净地，中等的是在不清净地，小的是在未入地者相续中所有的。
ཚིག་དང་དོན་འཕགས་པ་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་གཟུངས་གསུམ་པོ་ནི་སྦྱོར་ལམ་བཟོད་པ་ཡན་ནས་སངས་རྒྱས་སའི་བར་དུ་ཡོད་དོ། །གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་ནི། ས་དང་པོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་རོ། །
词、义、获得圣者的三种陀罗尼从加行道忍以上直至佛地都有。密咒陀罗尼则从初地直至佛地。
དེ་ལྟའི་གཟུངས་ལ་ཚོགས་སྦྱོར་བའི་གཟུངས་ནི་བརྟན་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ལ། ས་ཐོབ་ནས་བརྟན་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་གཟུངས་སུ་བྱང་ས་ལས་གསུངས་སོ། །
关于这样的陀罗尼，《菩萨地》中说，资粮道和加行道的陀罗尼不坚固广大，而获得地后才有坚固广大的陀罗尼。
དེ་ལྟར་གཟུངས་ཀྱི་རྗེས་ཐོག་ཏུ་ས་བཅུའི་ཚོགས་སྒྲུབ་དང་། གཉེན་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པར་མཁས་པས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་
4-178a
བཀོད་དོ།
这样，智者应当知道，在陀罗尼之后是十地资粮修和对治资粮的修习次第，所说已记录如此。


 །
གཉིས་པ་ནི། བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་སྒྲུབ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། བསོད་ནམས་དང་། མཐོང་བ་དང་ལ་སོགས་པས་ལམ་ལྷག་མ་གཞན་དང་། ཚིག་དང་ལ་སོགས་པས་གཟུངས་ལྷག་མ་རྣམས་དང་། ས་དང་གཉེན་པོའི་ཚོགས་ཏེ་བཅུ་བདུན་པོ་འདི་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་མི་དམིགས་པས་ལྟ་བ་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ས་དང་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ལས་མི་འདའ་བར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་མཐའ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་བཅུ་བདུན་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པའི་ངོ་བོའི་ཐབས་ཡིན་པས། ཐབས་དེ་ལ་ནི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ཚང་བའི་ཚོགས་དགོས་ཤིང་། རྒྱུའི་ཚོགས་པ་དེས་ནི་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་བཅུ་བདུན་པོ་འདི་ནི་ཚོགས་ཡིན་པས། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ལའང་རྣམ་པ་བཅུ་བདུན་དུ་གྲངས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྨྲས་པ། ཐེག་ཆེན་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་དང་། ། ཞུགས་ནས་གཞན་གྱི་དོན་ལ་གོ་བགོས་ཏེ། ། རང་གཞན་དོན་སྒྲུབ་ཚོགས་པ་བསགས་པ་ལ། ། མི་ངལ་བྱ་བ་བརྩམ་ཚུལ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
分别说难证
གསུམ་པ་རྟོགས་དཀའ་བ་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་
4-178b
པ། སའི་ཚོགས་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ། གཉེན་པོའི་ཚོགས་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པའི་
分别说智资粮
དང་པོ་ལ། སྤྱི་དོན་དང་། ཚིག་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ་ཡང་། ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་དམིགས་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་དང་། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ལ་འདོད་ཚུལ་མི་གཅིག་པ་བརྗོད་པ་དང་གཉིས་ལས།
说有境慧与所缘境空性
དང་པོ་ལའང་། ཐོག་མར་ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ལ་ངོས་འཛིན་པའི་འཛིན་ལུགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་པ་ལས། གཞན་སྟོང་སྨྲ་བའི་སེམས་ཙམ་པ་དང་ཐུན་མོང་བའི་ལུགས་ལ་ནི། སྟོང་གཞི་གཞན་དབང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པ་དེས་བཞག་པའི་བག་ཆགས་སོ། །དེའི་སྟེང་གི་དགག་བྱ་ནི་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་སྟེ། དེ་ལའང་གཉིས་སྣང་གི་ཆ་དང་། ཆ་རེ་རེ་ལའང་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཆ་གཉིས་གཉིས་སོ། །དེས་དེ་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ནི་གཉིས་སྟོང་གི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལའང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ལྟ་བུ་ཉི་ཚེ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ལྟ་བུ་ཁྱབ་པའི་སྟོང་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་ཉིད་དང་ཆོས་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམས་ལ་ནི་ཉན་རང་འཕགས་པས་ཀྱང་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཊཱི་ཀ་ཆུང་དུ། ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འོན་ཏེ་ཉན་རང་འཕགས་པས་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་ཉིད་སོགས་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལ་དམིགས་ཤིང་། རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱིས་རྙེད་པའི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་རྟོགས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ནི་ལུགས་འདིར་མི་འདོད་དོ། །ལུགས་འདིར་རྒྱུ་མཚན་དེས་འཕགས་པ་འོག་མའི་དབང་དུ་བྱས་ན། མིག་སོགས་ནང་གི་ངོ་བོར་ནང་གི་
4-179a
བྱེད་པོས་སྟོང་པ་ལ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་འཆད་པ་ནི་གང་ཟག་གི་གདགས་གཞི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡིན་པ་ལ། དེ་དང་དེ་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པར་བཤད་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཀྱི་དོན་དུ་ཐལ་བས། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པར་མཐོང་བའི་མིག་ནི་འཕགས་པ་འོག་མ་ལ་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
གཉིས་པ་ནི། བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་སྒྲུབ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། བསོད་ནམས་དང་། མཐོང་བ་དང་ལ་སོགས་པས་ལམ་ལྷག་མ་གཞན་དང་། ཚིག་དང་ལ་སོགས་པས་གཟུངས་ལྷག་མ་རྣམས་དང་། ས་དང་གཉེན་པོའི་ཚོགས་ཏེ་བཅུ་བདུན་པོ་འདི་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་མི་དམིགས་པས་ལྟ་བ་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ས་དང་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ལས་མི་འདའ་བར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་མཐའ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་བཅུ་བདུན་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པའི་ངོ་བོའི་ཐབས་ཡིན་པས། ཐབས་དེ་ལ་ནི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ཚང་བའི་ཚོགས་དགོས་ཤིང་། རྒྱུའི་ཚོགས་པ་དེས་ནི་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་བཅུ་བདུན་པོ་འདི་ནི་ཚོགས་ཡིན་པས། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ལའང་རྣམ་པ་བཅུ་བདུན་དུ་གྲངས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །
第二，慈爱大悲资粮修、布施、持戒、忍辱、精进、禅定、般若、止、观、双运道、善巧方便、智慧、福德、见解等其他余道，以及词等余陀罗尼，地和对治资粮等这十七种，由于不见其以自性成立的本性，不动于见解的同时，在世俗中依据地和道的安立仅是缘起而已，不离其真理而成办一切大乘义。因此，这十七种大悲等修行是成就无上正等正觉本质的方法，这方法需要具足无缺的道支资粮，因为这因资粮能产生大菩提果，所以大悲等这十七种修行即是资粮，因此资粮修行本身确定为十七种。
སྨྲས་པ། ཐེག་ཆེན་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་དང་། ། ཞུགས་ནས་གཞན་གྱི་དོན་ལ་གོ་བགོས་ཏེ། ། རང་གཞན་དོན་སྒྲུབ་ཚོགས་པ་བསགས་པ་ལ། ། མི་ངལ་བྱ་བ་བརྩམ་ཚུལ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
所言：
入大乘道的修行和，
入后为利他披甲胄，
积聚成办自他利资粮，
不倦事业着手方式已说完。
གསུམ་པ་རྟོགས་དཀའ་བ་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་
4-178b
པ། སའི་ཚོགས་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ། གཉེན་པོའི་ཚོགས་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པའི་
第三，特别解释难证分为三：特别解释智慧资粮、特别解释地资粮、特别解释对治资粮。
དང་པོ་ལ། སྤྱི་དོན་དང་། ཚིག་དོན་གཉིས་ལས།
第一分为总义和词义两部分。
དང་པོ་ལ་ཡང་། ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་དམིགས་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་དང་། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ལ་འདོད་ཚུལ་མི་གཅིག་པ་བརྗོད་པ་དང་གཉིས་ལས།
第一又分为：解释境空性与有境智慧如何缘取的方式，以及阐述对空性类别看法不一的两部分。
དང་པོ་ལའང་། ཐོག་མར་ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ལ་ངོས་འཛིན་པའི་འཛིན་ལུགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་པ་ལས། གཞན་སྟོང་སྨྲ་བའི་སེམས་ཙམ་པ་དང་ཐུན་མོང་བའི་ལུགས་ལ་ནི། སྟོང་གཞི་གཞན་དབང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པ་དེས་བཞག་པའི་བག་ཆགས་སོ། །དེའི་སྟེང་གི་དགག་བྱ་ནི་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་སྟེ། དེ་ལའང་གཉིས་སྣང་གི་ཆ་དང་། ཆ་རེ་རེ་ལའང་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཆ་གཉིས་གཉིས་སོ། །དེས་དེ་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ནི་གཉིས་སྟོང་གི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལའང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ལྟ་བུ་ཉི་ཚེ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ལྟ་བུ་ཁྱབ་པའི་སྟོང་ཉིད་དོ། །
首先，关于如何认定境空性，存在许多不同的观点，其中与他空论者唯识派共同的观点是：空性的基础是依他起力所显现的二取识，以及该识所留下的习气。其上的所破是遍计所执，其中包括二取显现的部分，每一部分又包括由人和法所增益的两个方面。由此而空的空性是二空之事物。这又包括如了悟人无我的部分空性，以及如了悟法无我的遍及空性。
དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་ཉིད་དང་ཆོས་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམས་ལ་ནི་ཉན་རང་འཕགས་པས་ཀྱང་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཊཱི་ཀ་ཆུང་དུ། ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འོན་ཏེ་ཉན་རང་འཕགས་པས་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་ཉིད་སོགས་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལ་དམིགས་ཤིང་། རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱིས་རྙེད་པའི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་རྟོགས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ནི་ལུགས་འདིར་མི་འདོད་དོ། །
如此时的部分空性、法性、真如等，声闻缘觉圣者也缘取，如《小疏》中说："如同声闻乘等以了悟次第缘取那样。"然而，虽然声闻缘觉圣者缘取刚说的部分空性等，并了解自己份内所得圣法之因，但本宗不承认他们了解法无我。
ལུགས་འདིར་རྒྱུ་མཚན་དེས་འཕགས་པ་འོག་མའི་དབང་དུ་བྱས་ན། མིག་སོགས་ནང་གི་ངོ་བོར་ནང་གི་
4-179a
བྱེད་པོས་སྟོང་པ་ལ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་འཆད་པ་ནི་གང་ཟག་གི་གདགས་གཞི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡིན་པ་ལ། དེ་དང་དེ་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པར་བཤད་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཀྱི་དོན་དུ་ཐལ་བས། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པར་མཐོང་བའི་མིག་ནི་འཕགས་པ་འོག་མ་ལ་མེད་དོ།
在本宗中，基于这个理由，就下位圣者而言，解释眼等内在以内在作者空为内空性之义，是因为人我的假立基础是蕴界处等，若说它们以自性空，则成法无我之义，因此下位圣者没有见一切法以自性空的眼。


 །རང་སྟོང་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་པ་དང་ཐུན་མོང་བའི་ལུགས་ལ་ནི། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་གཞིར་བཞག་ནས། དེའི་སྟེང་གི་དགག་བྱ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་རང་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པར་ཡོད་པའི་ཞེན་བློ་དེའོ། །དེ་ལའང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་པའི་ངོ་བོ་འདི་ལ་བདེན་པ་གཉིས་སུ་འབྱེད་དགོས་ཀྱི། དེ་ལྟར་གྱི་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངོ་བོ་མེད་པས་ངོ་བོས་སྟོང་པ་དེ་དེའི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཡིན་ཅེས་ཐ་སྙད་ཟོར་ཡང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ཙམ་ལ་ཡང་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པའི་གནས་ནི་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི། ཀ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་དཔེར་མཚོན་ན། ཀ་བའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གདུང་འདེགས་པ་སོགས་བྱེད་ལས་དང་ལྡན་པ་དེ་དེའི་ངོ་བོར་འཇོག་ལ། དེང་སང་མི་ཤེས་པ་མང་པོས་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཀ་བའི་རྣམ་པ་དང་ངོ་བོ་དང་རང་བཞིན་གསུམ་རྫས་ཐ་དད་དུ་ཁས་བླངས་ནས། རིགས་པ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་ཏེ་བསམ་གཏན་པའི་ཁྲིད་ཡིག་མང་པོར་ཟབ་དོན་དུ་བྲིས་གདའ་བ་ལ་ནི་སྙིང་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། ཀ་བུམ་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དོན་བྱེད་ནུས་སོགས་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ལས། དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའམ་མ་དམིགས་པ་ཀ་བུམ་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་སྣང་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་མེད་འདྲེ་ཤ་ཟའི་བུམ་པ་དང་འདྲའོ། ། འོ་ན་ཡང་གོང་དུ་བཤད་པའི་བུམ་སོགས་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོ་བོ་མེད་
4-179b
པའམ་སྟོང་པ་དེ་དོན་དམ་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ནི་དོན་དམ་བདེན་པའི་རྣམ་གཞག་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་ཡིན་གྱི། རྣམ་གཞག་དེ་ཡང་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཚེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་མ་བརྗོད་ན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེར་ལྟ་བའི་ལྟ་བ་ནི་ཆེས་ཆེར་ཕུང་བར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ཅེས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གསུངས་ལ། དེས་ན་དེ་དང་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་དེ། དངོས་པོ་རྣམས་བདེན་པ་གཉིས་ཆར་གྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀ་བུམ་སོགས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། དེའི་རང་བཞིན་དང་སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་དོན་དམ་བདེན་པ་དང་གནས་ལུགས་ཀྱང་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་དེ་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་དང་། གྲགས་སྡེ་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་གཉིས་ལ་འདོད་ཚུལ་སོ་སོར་ཡོད་པས། དང་པོ་ནི། ཇི་སྲིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མ་བཀླགས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཤེས་པར་འདོད་དེ། སྟོང་ཉིད་བཞི་པའི་སྟོང་གཞི་དེ་ཤེས་པར་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་འདོད་པ་ཡང་། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དེར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། དེ་དང་དེས་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་མེད་དགག་ནམ་མཁའ་ལྟར་འདོད་དོ། །ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར། ཉི་སྣང་ལས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་དེ་ཅི་
4-180a
ཞིག་ཡིན་ཅེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་ལ་ཐེག་པ་འོག་མ་པ་དག་ན་རེ། དམིགས་བྱ་སྟོང་ཉིད་ཆོས་ཅན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རང་བཞིན་གྱིས་མ་དམིགས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རང་བཞིན་མ་དམིགས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་བུམ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་བུམ་པ་མི་དམིགས་པ་བཞིན་དམིགས་བྱ་སྟོང་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
རང་སྟོང་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་པ་དང་ཐུན་མོང་བའི་ལུགས་ལ་ནི། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་གཞིར་བཞག་ནས། དེའི་སྟེང་གི་དགག་བྱ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་རང་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པར་ཡོད་པའི་ཞེན་བློ་དེའོ། །དེ་ལའང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་པའི་ངོ་བོ་འདི་ལ་བདེན་པ་གཉིས་སུ་འབྱེད་དགོས་ཀྱི།
与自空中观派共同的见解是：将一切如所有性、尽所有性的法作为空性基础，其上所破的是执著诸法各自以自性成立的心。关于这些法的"自性"，必须分为二谛，
དེ་ལྟར་གྱི་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངོ་བོ་མེད་པས་ངོ་བོས་སྟོང་པ་དེ་དེའི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཡིན་ཅེས་ཐ་སྙད་ཟོར་ཡང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ཙམ་ལ་ཡང་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པའི་གནས་ནི་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་དོ། །
从胜义的角度来看，一切法都无自性，以自性空就是它的本性或自性，这只是方便称谓的表述，然而，即使在这方面，也存在许多需要探讨的问题。
ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི། ཀ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་དཔེར་མཚོན་ན། ཀ་བའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གདུང་འདེགས་པ་སོགས་བྱེད་ལས་དང་ལྡན་པ་དེ་དེའི་ངོ་བོར་འཇོག་ལ།
从世俗角度而言，以柱子为例，柱子的形态具有支撑梁等功能，这就是它的自性。
དེང་སང་མི་ཤེས་པ་མང་པོས་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཀ་བའི་རྣམ་པ་དང་ངོ་བོ་དང་རང་བཞིན་གསུམ་རྫས་ཐ་དད་དུ་ཁས་བླངས་ནས། རིགས་པ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་ཏེ་བསམ་གཏན་པའི་ཁྲིད་ཡིག་མང་པོར་ཟབ་དོན་དུ་བྲིས་གདའ་བ་ལ་ནི་སྙིང་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ།
如今，许多无知者承认世俗柱子的形态、自性和本性三者为实质上不同的事物，并将这种理论应用于一切法，写在许多禅修指导书中作为甚深义理，但这毫无实质，
ཀ་བུམ་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དོན་བྱེད་ནུས་སོགས་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ལས། དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའམ་མ་དམིགས་པ་ཀ་བུམ་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་སྣང་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་མེད་འདྲེ་ཤ་ཟའི་བུམ་པ་དང་འདྲའོ། །
因为柱子、瓶子等的自性是能作功用等被现量所缘取的，而非感官对境或未被认知的柱子瓶子等实质存在的自性是不可能显现的，因此就像半存在半不存在的食尸鬼的瓶子一样。
འོ་ན་ཡང་གོང་དུ་བཤད་པའི་བུམ་སོགས་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོ་བོ་མེད་
4-179b
པའམ་སྟོང་པ་དེ་དོན་དམ་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ནི་དོན་དམ་བདེན་པའི་རྣམ་གཞག་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་ཡིན་གྱི།
那么，认为上述瓶等世俗自性的无或空是胜义谛的本性，这是在承认胜义谛的建立之时；
རྣམ་གཞག་དེ་ཡང་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཚེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་ལ།
而当不承认那种建立时，必须说"以世俗自性空的胜义本性，也以那本性本身而空"。
དེ་ལྟར་མ་བརྗོད་ན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེར་ལྟ་བའི་ལྟ་བ་ནི་ཆེས་ཆེར་ཕུང་བར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ཅེས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གསུངས་ལ།
若不这样说，伟大的龙树一再强调，将空性视为"彼"的见解是最为毁灭性的见解。
དེས་ན་དེ་དང་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་དེ། དངོས་པོ་རྣམས་བདེན་པ་གཉིས་ཆར་གྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀ་བུམ་སོགས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། དེའི་རང་བཞིན་དང་སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་དོན་དམ་བདེན་པ་དང་གནས་ལུགས་ཀྱང་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
因此，某物及其空性不是该物的本性，因为认为诸实事物皆以二谛的自性而空，当主张柱子瓶子等自性不存在时，也不承认作为其本性和精髓的胜义谛和实相。
དེས་དེ་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་དང་། གྲགས་སྡེ་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་གཉིས་ལ་འདོད་ཚུལ་སོ་སོར་ཡོད་པས། དང་པོ་ནི། ཇི་སྲིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མ་བཀླགས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཤེས་པར་འདོད་དེ། སྟོང་ཉིད་བཞི་པའི་སྟོང་གཞི་དེ་ཤེས་པར་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །
关于以彼而空的空性，瑜伽行中观派和应成中观派有不同的见解。第一种认为，在未否认空性的建立时，希望了知其自性，因为希望了知四空性的空基。
དེར་འདོད་པ་ཡང་། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དེར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
如所说："由于一切法由空性而空，所以空性空性使人了知一切法是空性，这里一切法是空性，这也是为了断除执空性空性为'彼'的分别念。"
གཉིས་པ་ནི། དེ་དང་དེས་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་མེད་དགག་ནམ་མཁའ་ལྟར་འདོད་དོ། །ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར། ཉི་སྣང་ལས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་དེ་ཅི་
4-180a
ཞིག་ཡིན་ཅེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ལ།
第二种认为，某物及其所空的自性是如虚空般的无遮。关于有境智慧的所缘是空性，《日光论》中说："若问无分别智慧的所缘是什么？答曰是一切法空性。"
དེ་ལ་ཐེག་པ་འོག་མ་པ་དག་ན་རེ། དམིགས་བྱ་སྟོང་ཉིད་ཆོས་ཅན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རང་བཞིན་གྱིས་མ་དམིགས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རང་བཞིན་མ་དམིགས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་བུམ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་བུམ་པ་མི་དམིགས་པ་བཞིན་དམིགས་བྱ་སྟོང་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།
对此，下乘者说：所缘空性为有法，应不存在，因为自性上未被认知而不存在故，如同石女儿。因此，自性未被认知则必定不存在，如在瓶子所不在的方向不见瓶子一样，所缘空性也不以空性的方式存在。


 །དེས་ན་དགག་པ་གཉིས་རྣལ་མར་གོ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་ཐལ་ཅེས་དང་། ཡང་སྟོང་ཉིད་དེ་ཆོས་ཅན། སྟོང་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་བྱ་ཡིན་ན་སྟོང་ཉིད་དུ་འགལ་ལ། ཅི་སྟེ་སྟོང་པ་སོགས་མེད་པའི་དངོས་པོ་དམིགས་རུང་ན། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཕུང་སོགས་དམིགས་བྱར་ཅིས་མི་རུང་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྟོང་པར་ཡོད་པར་ཐལ། ཅེས་ཟེར་རོ། ། དེ་ལ་ལན་འདེབས་པར་འདོད་ནས་རྣམ་བརྫུན་སྨྲ་བའི་སེམས་ཙམ་པ་ན་རེ། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི། དེའི་ངོར་དམིགས་བྱ་སྟོང་ཉིད་དང་། དམིགས་བྱེད་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཐ་དད་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་དམིགས་པ་ལ་སྟོང་ཉིད་དམིགས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྟོང་གི་ཡེ་ཤེས་ལས་གཞན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་འདོད་པས་ཉེས་པ་དེས་མི་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། རྣམ་
4-180b
བདེན་པས་ནི་ལན་འདི་སྐད་དུ་འདེབས་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྫས་གཞན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་མེད་དགག་དེ་མེད་དགག་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་དང་། དེ་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་འཛིན་རྣམ་ལ་ནི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སུ་འཇོག་ལ། དེ་ལྟར་བཞག་པས་མངོན་སུམ་ཡུལ་མེད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས། ཇི་སྐད་དུ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཆ་གཉིས་ལ་གནས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ན། ཆ་གཅིག་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ལན་དེ་གཉིས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་དག་གིས་མི་འཐད་པར་བསྟན་པས། དེ་ཡང་ལན་དང་པོ་མི་འཐད་པ་ལ། དག་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཡུལ་མེད་དུ་ཐལ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་སྔར་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མཐའ་དག་དང་བཅས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས། ཕྱིས་དྲི་མ་རིམ་གྱིས་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དག་པ་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ། དང་པོ་ཉིད་ནས་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་མཐའ་དག་གིས་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཉེས་པ་སྤོང་བར་འདོད་ནས། གལ་ཏེ་དང་པོ་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་ཀྱང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རིམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རྣམ་བརྫུན་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་བདེན་འཛིན་སྤོང་དུ་མི་རུང་བར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པར་འཇལ་བའི་མངོན་སུམ་དང་རིགས་པ་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་དག་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་གཉིས་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་དག་ཏུ་རུང་ཡང་། རང་ལ་བདེན་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་མེད་དུ་ཐལ་བ་ནི། ཇི་
4-181a
སྐད་དུ། སྔ་མའི་ཕྱོགས་དག་ལ་ནི། ཡེ་ཤེས་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ཞེས་འབྱུང་བས། དེའི་དོན་ནི། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཡུལ་མེད་དུ་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ལ་ནི་མི་དམིགས་ལ། རང་ཉིད་རང་གི་ཡུལ་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། ལན་གཉིས་པ་མི་འཐད་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན། སྟོང་ཉིད་ཆོས་ཅན། འདུས་བྱས་སུ་ཐལ། མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་དམིགས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ཤིང་། འདུས་བྱས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པས་དེ་གཉིས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་བ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
དེས་ན་དགག་པ་གཉིས་རྣལ་མར་གོ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་ཐལ་ཅེས་དང་། ཡང་སྟོང་ཉིད་དེ་ཆོས་ཅན། སྟོང་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་བྱ་ཡིན་ན་སྟོང་ཉིད་དུ་འགལ་ལ། ཅི་སྟེ་སྟོང་པ་སོགས་མེད་པའི་དངོས་པོ་དམིགས་རུང་ན། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཕུང་སོགས་དམིགས་བྱར་ཅིས་མི་རུང་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྟོང་པར་ཡོད་པར་ཐལ། ཅེས་ཟེར་རོ། །
因此，为了正确理解二种否定，他们说：应成一切法存在。又说：空性为有法，应非以空性而存在，因为是智慧的所缘故。若是所缘则与空性相违，若空等无的事物可为所缘，为何存在的事物如蕴等不能作为所缘，因此应成一切法不空而存在。
དེ་ལ་ལན་འདེབས་པར་འདོད་ནས་རྣམ་བརྫུན་སྨྲ་བའི་སེམས་ཙམ་པ་ན་རེ། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི། དེའི་ངོར་དམིགས་བྱ་སྟོང་ཉིད་དང་། དམིགས་བྱེད་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཐ་དད་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་དམིགས་པ་ལ་སྟོང་ཉིད་དམིགས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྟོང་གི་ཡེ་ཤེས་ལས་གཞན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་འདོད་པས་ཉེས་པ་དེས་མི་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།
对此，假相唯识师想要回答说：在无二智慧中，对它而言，所缘空性和能缘智慧二者并非相异而是无二的，而智慧本身也是空性，因此空性智慧本身认知它自身时称为"认知空性"的名言，而不承认离开二取空的智慧之外有另外的空性，所以那些过失无法危害，
ཇི་སྐད་དུ། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
如所说："因为离一切所缘，这只是无分别智慧而已，所谓空性并不存在。"有些人这样说。
རྣམ་
4-180b
བདེན་པས་ནི་ལན་འདི་སྐད་དུ་འདེབས་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྫས་གཞན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་མེད་དགག་དེ་མེད་དགག་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་དང་། དེ་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་འཛིན་རྣམ་ལ་ནི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སུ་འཇོག་ལ། དེ་ལྟར་བཞག་པས་མངོན་སུམ་ཡུལ་མེད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས།
实相唯识师则这样回答：所取与能取的异质性空的空性无遮，被认知为无遮，而衡量它的能取行相被安立为无分别智慧，这样安立则现量不会变成无境，
ཇི་སྐད་དུ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཆ་གཉིས་ལ་གནས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ན། ཆ་གཅིག་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
如所说："有人认为由于住于所取和能取二分，所以不是缘于单一部分。"
ལན་དེ་གཉིས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་དག་གིས་མི་འཐད་པར་བསྟན་པས། དེ་ཡང་ལན་དང་པོ་མི་འཐད་པ་ལ། དག་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཡུལ་མེད་དུ་ཐལ་བ་གཉིས་ལས།
瑜伽行中观派指出这两个回答都不合理。首先第一个回答不合理有两点：应无清净向上发展的过失和智慧无境的过失。
དང་པོ་ནི། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་སྔར་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མཐའ་དག་དང་བཅས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས། ཕྱིས་དྲི་མ་རིམ་གྱིས་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དག་པ་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ། དང་པོ་ཉིད་ནས་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་མཐའ་དག་གིས་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར།
第一，无分别智慧为有法，应无先前缘于具有一切客尘垢染的真如，而后缘于垢染逐渐清净的真如，从而清净向上发展的可能，因为从一开始就缘于已清净一切二取垢染的真如故。
དེ་ལ་ཉེས་པ་སྤོང་བར་འདོད་ནས། གལ་ཏེ་དང་པོ་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་ཀྱང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རིམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རྣམ་བརྫུན་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་བདེན་འཛིན་སྤོང་དུ་མི་རུང་བར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པར་འཇལ་བའི་མངོན་སུམ་དང་རིགས་པ་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཕྱིར།
为了避免这个过失，若说"虽然从一开始本性就清净，但客尘垢染是逐渐断除的"，那么，假相师为有法，应在你的宗义中不能在无二智慧上断除实执，因为在你的宗义中不存在衡量它不以自性成立的现量和理性两者故。
འདོད་ན་དག་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་གཉིས་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་དག་ཏུ་རུང་ཡང་། རང་ལ་བདེན་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར།
若承认，则应成只是部分清净，因为虽然在它上面能清净二取执的垢染，但不能断除对自身的实执垢染故。
གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་མེད་དུ་ཐལ་བ་ནི། ཇི་
4-181a
སྐད་དུ། སྔ་མའི་ཕྱོགས་དག་ལ་ནི། ཡེ་ཤེས་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ཞེས་འབྱུང་བས། དེའི་དོན་ནི། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཡུལ་མེད་དུ་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ལ་ནི་མི་དམིགས་ལ། རང་ཉིད་རང་གི་ཡུལ་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར།
第二，智慧无境过失是：如所说："前面的观点中，智慧将成为无事物的行境。"其义为：无二智慧为有法，应无境，因为你不缘世俗，而自身不能成为自己的对境故。
ལན་གཉིས་པ་མི་འཐད་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན། སྟོང་ཉིད་ཆོས་ཅན། འདུས་བྱས་སུ་ཐལ། མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
第二个回答不合理是：如所说："空性应成为有为法。"其义为：空性为有法，应成有为，因为被现量所缘故。
ཁྱབ་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་དམིགས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ཤིང་། འདུས་བྱས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པས་དེ་གཉིས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་བ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།
遍是，因为确定现量所缘不存在于无为法，而存在于有为法，已确定二者之间有无则不生的关系故。


 །ཡང་ན་དེ་ལ་ཉེས་པ་སྤོང་བར་འདོད་ནས་སྟོང་ཉིད་དེ་དངོས་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་མི་འདོད་ཀྱི། སྟོང་ཉིད་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་གཟུང་རྣམ་ལ་འཇོག་གོ་ཞེ་ན་ནི། དེ་ཆོས་ཅན། དེ་ལས་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་འདུས་བྱས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཟུང་རྣམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུང་རྣམ་ཡིན་པ་དེས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་གཟུང་རྣམ་དེ་ལ་སྟོང་ཉིད་དུ་ངེས་པ་འདྲེན་བྱེད་མངོན་སུམ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ངེས་པ་འདྲེན་བྱེད་མངོན་སུམ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་རྟོག་པ་ལས་གཞན་མི་སྲིད་པས་སོ། །ངེས་པ་མ་དྲངས་པར་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་གཟུང་རྣམ་སྟོང་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་དུ་ངེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེར་མ་ངེས་པའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དོན་མི་སྒྲུབ་བོ། །དེས་ན་འདུས་བྱས་དང་རྣམ་རྟོག་ནི་སྟོང་ཉིད་དང་འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་སོགས་སུ་འགལ་ལོ། ། ད་ནི་
4-181b
རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པའི་དབུ་མའི་སྲོལ་གཞིར་མཛད་པའི་འཕགས་སེང་རང་ལུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཞེད་སྙམ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐབས་འདིའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པ་ལ་མི་བྱ་བར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟར་གཟིགས་པའོ། །ཞེས་དེ་ལྟར་དམ་བཅས་ནས་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ངག་དགོད་པ་ནི། གང་སྐབས་འདིའི་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་ལ་དམིགས་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་བཞིན། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱང་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་སོ། །ཕྱོགས་ཆོས་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་ལ། རྗེས་འགྲོ་ཡང་དཔེའི་སྟེང་དུ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་། རྟགས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་ནི། གོང་དུ་སེམས་ཙམ་པ་འགོག་པའི་རིག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་ལ་བདེན་ཡོད་འགོག་ཀྱང་བདེན་མེད་མི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན། སྣང་ཙམ་པའི་བདེན་སྟོང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་བདེན་པར་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གསོད་པ་པོས་བསད་ན་ལྷ་སྦྱིན་སླར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། འོ་ན་ཡུམ་ལས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་མི་འགལ་ལམ་ཞེ་ན། དེའི་དོན་ནི་དངོས་པོར་མེད་པའི་མེད་དགག་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ལ་དགོངས་ན་དེ་ལྟ་བུ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཡུལ་ཅན་དེ་ལྡོག་པ་གཞན་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་བློར་ཐལ་བས་མི་རིགས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདེན་དངོས་བཀག་པས་ཁྱད་པར་དུ་
4-182a
བྱས་པའི་ཀུན་རྫོབ་རྟེན་འབྲེལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དེའོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱིས་སྣང་ཙམ་ལ་དམིགས་ཏེ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་ལ། དེས་བཅད་ཟིན་པ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་འབའ་ཞིག་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པས་གང་གིས་གང་ལ་གང་དུ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་དང་དེས་སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཡིན་ལ། འདི་ཡང་སློབ་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཇི་སྐད་དུ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་པས། ཐེག་ཆེན་མི་སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །འོ་ན་དེར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་ན། དེར་གཉིས་སྣང་གི་བག་ཆགས་དྲུངས་ཕྱུང་བའི་ཚེ་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྣང་བ་སྐབས་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
ཡང་ན་དེ་ལ་ཉེས་པ་སྤོང་བར་འདོད་ནས་སྟོང་ཉིད་དེ་དངོས་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་མི་འདོད་ཀྱི། སྟོང་ཉིད་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་གཟུང་རྣམ་ལ་འཇོག་གོ་ཞེ་ན་ནི། དེ་ཆོས་ཅན། དེ་ལས་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་འདུས་བྱས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཟུང་རྣམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུང་རྣམ་ཡིན་པ་དེས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
或者，若为避免这一过失而说不认为空性是像虚空那样的无实事物，而是安立为具有空性相的所取相，那么，这为有法，应从那更成空性是有为法，因为是所取相故；又因为是所取相，应该不是那样的空性，因为是分别念故，因为是执为彼的心识故。
གྲུབ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་གཟུང་རྣམ་དེ་ལ་སྟོང་ཉིད་དུ་ངེས་པ་འདྲེན་བྱེད་མངོན་སུམ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ངེས་པ་འདྲེན་བྱེད་མངོན་སུམ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་རྟོག་པ་ལས་གཞན་མི་སྲིད་པས་སོ། །ངེས་པ་མ་དྲངས་པར་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་གཟུང་རྣམ་སྟོང་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་དུ་ངེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེར་མ་ངེས་པའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དོན་མི་སྒྲུབ་བོ། །དེས་ན་འདུས་བྱས་དང་རྣམ་རྟོག་ནི་སྟོང་ཉིད་དང་འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་སོགས་སུ་འགལ་ལོ། །
成立，因为不可能有现量引生对具有其相的所取相确定为空性故；遍是，因为引生确定不存在于现量，所以除分别念外不可能有其他故。若未引生确定，则虽然这样的所取相是空性，但不可能确定为空性故；而未确定为空性的空性不能成就所需要的目的。因此，有为和分别念与空性和不变圆成实等相违。
ད་ནི་
4-181b
རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པའི་དབུ་མའི་སྲོལ་གཞིར་མཛད་པའི་འཕགས་སེང་རང་ལུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཞེད་སྙམ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐབས་འདིའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པ་ལ་མི་བྱ་བར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟར་གཟིགས་པའོ། །
现在，若想了解以瑜伽行中观派传承为基础的圣解自宗如何主张，即是：此处所说"一切法空性"的意思，不是说世俗显现不存在，而是见到由自性空所限定的世俗显现如幻象。
ཞེས་དེ་ལྟར་དམ་བཅས་ནས་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ངག་དགོད་པ་ནི། གང་སྐབས་འདིའི་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་ལ་དམིགས་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་བཞིན། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱང་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་སོ། །
如此立宗后，陈述论证的语言是：凡此处入所缘的心识，都必定缘于如幻的显现，如同梦中的心识一样。上述诸智慧也是入所缘的心识，这是自性因。
ཕྱོགས་ཆོས་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་ལ། རྗེས་འགྲོ་ཡང་དཔེའི་སྟེང་དུ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་། རྟགས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་ནི། གོང་དུ་སེམས་ཙམ་པ་འགོག་པའི་རིག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་བོ། །
宗法由现量成立，周遍也由例子之上的现量成立，能否定因在相违方面的理由，即是由前面否定唯识的理由本身成立。
དེས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་ལ་བདེན་ཡོད་འགོག་ཀྱང་བདེན་མེད་མི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན། སྣང་ཙམ་པའི་བདེན་སྟོང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་བདེན་པར་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གསོད་པ་པོས་བསད་ན་ལྷ་སྦྱིན་སླར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
因此，虽然否定如幻显现的真实存在，但并不证明真实不存在，因此，仅凭"显现的真空不存在"并不能成立其真实成立，如所说："无过失，因为被杀者被杀后德佑不会再生。"
འོ་ན་ཡུམ་ལས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་མི་འགལ་ལམ་ཞེ་ན། དེའི་དོན་ནི་དངོས་པོར་མེད་པའི་མེད་དགག་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ལ་དགོངས་ན་དེ་ལྟ་བུ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཡུལ་ཅན་དེ་ལྡོག་པ་གཞན་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་བློར་ཐལ་བས་མི་རིགས་སོ། །
那么，《般若经》中说"一切相智的所缘是无事物"与此不相违吗？那句话的意思并非是指以无事物的无遮作为对象，如果那样理解，则以如是对象为境的有境将成为通过遮除他者而趋入的心识，这是不合理的。
འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདེན་དངོས་བཀག་པས་ཁྱད་པར་དུ་
4-182a
བྱས་པའི་ཀུན་རྫོབ་རྟེན་འབྲེལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དེའོ། །
那么是什么呢？是由否定真实事物所限定的显现为各种缘起的世俗。
དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱིས་སྣང་ཙམ་ལ་དམིགས་ཏེ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་ལ། དེས་བཅད་ཟིན་པ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་འབའ་ཞིག་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པས་གང་གིས་གང་ལ་གང་དུ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་དང་དེས་སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཡིན་ལ། འདི་ཡང་སློབ་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཇི་སྐད་དུ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་པས། ཐེག་ཆེན་མི་སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །
如此时，世间的闻思修三者缘于显现而已，断除增益，一旦已断除，则唯一确定为真如唯一，因此，任何能缘何物为何者，一切皆是彼与彼所空性而已。这也是就有学的情况而言，如所说："以镜像智慧等差别而言，虽有多种可说，但此智慧资粮的安立仅是一方面而已。"这表明大乘无学的智慧并非如此。
འོ་ན་དེར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་ན། དེར་གཉིས་སྣང་གི་བག་ཆགས་དྲུངས་ཕྱུང་བའི་ཚེ་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྣང་བ་སྐབས་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།
那么，那时如何？那时由于二取显现的习气已从根本拔除，不再有世俗显现的余地。


 །
说对空性类别有不同论述
གཉིས་པ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་ངེས་ལ་འདོད་ཚུལ་མི་གཅིག་པ་བརྗོད་པ་ནི། བོད་གངས་ཅན་པའི་ཆེན་པོ་འགས། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་དུ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། བཅོ་བརྒྱད་ལས་མ་གསུངས་ཤིང་། དེ་དག་གི་གྲངས་རྣམས་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པས་
4-182b
དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་དུ་བཅུ་བཞིར་བསྡུས་ཏེ་གསུངས་ལ། བསྡུ་ཚུལ་ནི། བཟའ་བ་སོགས་བཞི་ནི་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་ནི་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་ཏེ་དྲུག །དེའི་ཁར་འདུས་བྱས་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པ་བརྒྱད་བསྣན་པས་བཅུ་བཞི་ཡོད་པ་ལ། མི་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་ནི་འདི་དག་གི་ཁོངས་སུ་འདུ་ལ། བཅུ་བདུན་པ་དང་བཅོ་བརྒྱད་པ་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་པོ་ནི་བཅུ་བཞིའི་ཐ་མར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་། སྐུར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཐ་མར་བཞག་ལ། དེ་ལ་སྔ་མ་ནི་རང་སྟོང་དང་། ཕྱི་མ་ནི་གཞན་སྟོང་གི་དོན་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ལོགས་སུ་སྨོས་མི་དགོས་ལ། མདོར་ན་སྟོང་ཉིད་བཅུ་བཞི་དང་། བཅུ་དྲུག་དང་། བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མདོ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་མཐུན་ལ། འཕགས་སེང་གི་ལུགས་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གཅིག་པུ་ལ་བཞིར་དབྱེ་བ་སོགས་མི་རིགས་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །འཕགས་སེང་གི་བཞེད་པ་ལ་ནི་སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུར་དབྱེ་བ་མཛད་ལ། དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་ཡང་ཡུམ་གྱི་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་ཐད་ཀྱི་ཡུམ་རྒྱས་པར། སྟོང་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་མདོར་བསྟན་ནས་དེའི་རྒྱས་བཤད་དུ་སྟོང་གཞི་དང་སྦྱར་ནས་གསུངས་པའི་སྐབས་སུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལྷག་མ་བཞིའི་སྟོང་གཞི་བཞི་གསལ་བར་བཤད་པའི་དང་པོར་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་བཞིར་མིང་གིས་གསལ་བར་ཐོན་པས། འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་སེང་
4-183a
གེ་བཟང་པོ་སོགས་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཡུམ་དུ་གསལ་བར་བཤད་པས། འཕགས་སེང་གི་རང་སྟོབས་ཀྱིས་གསར་དུ་བཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ལ་མི་རྟག་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཞག་པ་དང་། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས་རྣམས་དེ་དང་དེས་སྟོང་པ་ལ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་པ་དང་། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟོང་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ལ་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་ལ། ཕྱོགས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་དང་དེས་སྟོང་པ་ལ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། ཁམས་གསུམ་པོ་ནི་དེ་དང་དེས་སྟོང་པ་ལ་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་ལ། སྐྱེ་འགག་མེད་པ་དང་། གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་ནི་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
གཉིས་པ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་ངེས་ལ་འདོད་ཚུལ་མི་གཅིག་པ་བརྗོད་པ་ནི། བོད་གངས་ཅན་པའི་ཆེན་པོ་འགས། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་དུ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། བཅོ་བརྒྱད་ལས་མ་གསུངས་ཤིང་།
第二，对空性类别的确定说法不同的阐述。某些西藏雪域的大德说：佛母经中只说了内空性、外空性、内外空性、空性空性、大空性、胜义空性、有为空性、无为空性、超越边际空性、无始无终空性、无舍弃空性、自性空性、一切法空性、自相空性、不可得空性、无事物空性、自性空性、无事物自性空性等十八种，
དེ་དག་གི་གྲངས་རྣམས་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པས་
4-182b
དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་དུ་བཅུ་བཞིར་བསྡུས་ཏེ་གསུངས་ལ། བསྡུ་ཚུལ་ནི། བཟའ་བ་སོགས་བཞི་ནི་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་ནི་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་ཏེ་དྲུག །དེའི་ཁར་འདུས་བྱས་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པ་བརྒྱད་བསྣན་པས་བཅུ་བཞི་ཡོད་པ་ལ།
其中这些数目，尊者弥勒在《辨中边论》中归纳为十四种。归纳方式是：前四种是从境的角度，空性空性和胜义空性二者是从有境的角度，共六种。在此之上，从有为到一切法空性之间，加上菩萨修行的八种，共成十四种。
མི་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་ནི་འདི་དག་གི་ཁོངས་སུ་འདུ་ལ། བཅུ་བདུན་པ་དང་བཅོ་བརྒྱད་པ་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་པོ་ནི་བཅུ་བཞིའི་ཐ་མར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་། སྐུར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཐ་མར་བཞག་ལ།
不可得和自性空性二者包含在这些之中，而第十七和十八，即无事物空性和无事物自性空性这两种，是为了消除对空性的增益和诽谤而放在十四种的最后，
དེ་ལ་སྔ་མ་ནི་རང་སྟོང་དང་། ཕྱི་མ་ནི་གཞན་སྟོང་གི་དོན་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ལོགས་སུ་སྨོས་མི་དགོས་ལ། མདོར་ན་སྟོང་ཉིད་བཅུ་བཞི་དང་། བཅུ་དྲུག་དང་། བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མདོ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་མཐུན་ལ། འཕགས་སེང་གི་ལུགས་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གཅིག་པུ་ལ་བཞིར་དབྱེ་བ་སོགས་མི་རིགས་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །
其中前者是自空的意义，后者是他空的意义，因此无需另外提及这两者。总之，空性十四种、十六种和十八种的安立在一切经续中是一致的，而按照圣解的观点将无事物自性空性一种分为四种等是不合理的。
འཕགས་སེང་གི་བཞེད་པ་ལ་ནི་སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུར་དབྱེ་བ་མཛད་ལ། དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་ཡང་ཡུམ་གྱི་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་ཐད་ཀྱི་ཡུམ་རྒྱས་པར། སྟོང་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་མདོར་བསྟན་ནས་དེའི་རྒྱས་བཤད་དུ་སྟོང་གཞི་དང་སྦྱར་ནས་གསུངས་པའི་སྐབས་སུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལྷག་མ་བཞིའི་སྟོང་གཞི་བཞི་གསལ་བར་བཤད་པའི་དང་པོར་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་བཞིར་མིང་གིས་གསལ་བར་ཐོན་པས།
圣解的观点是将空性分为二十种。这种分类也是佛母经的意趣，因为在此相关的广本《佛母经》中，在略说十八空性后，在广说中结合空基进行解释时，清楚地解释了余下四种空性的四种空基，首先明确列出事物、无事物、自性和他事物空性四种名称，
འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་སེང་
4-183a
གེ་བཟང་པོ་སོགས་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
因此，圣解脱和佛子狮贤等人没有任何过失。
དེ་ལྟར་ཡུམ་དུ་གསལ་བར་བཤད་པས། འཕགས་སེང་གི་རང་སྟོབས་ཀྱིས་གསར་དུ་བཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ལ་མི་རྟག་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཞག་པ་དང་། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས་རྣམས་དེ་དང་དེས་སྟོང་པ་ལ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་པ་དང་། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟོང་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ལ་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་ལ།
这样在佛母经中清楚解释的原因是：眼、耳、鼻、舌、身、意由于无常将灭，空是它的本性，所以安立为内空性；色、声、香、味、触、法等为彼彼所空，安立为外空性；说内六处和外六处为空性，安立为内外空性；诸法的空性也为其自身所空，安立为空性空性。
ཕྱོགས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་དང་དེས་སྟོང་པ་ལ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། ཁམས་གསུམ་པོ་ནི་དེ་དང་དེས་སྟོང་པ་ལ་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་ལ། སྐྱེ་འགག་མེད་པ་དང་། གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་ནི་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ།
十方等一切为彼彼所空，安立为大空性。涅槃空性安立为胜义空性。三界为彼彼所空，安立为有为空性。无生灭及住而不变异的空性，安立为无为空性。


 མཐའ་མི་དམིགས་པའི་སྟོང་ཉིད་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་སྟོང་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། གང་ལ་གང་དོར་བ་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་ལ་ནི་དོར་བ་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གང་ཡིན་ཀྱང་རུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བྱས་པའི་སྟོང་ཉིད་ལ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཕྱི་ནང་
4-183b
གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། རེག་པ་དྲུག་དང་། ཚོར་བ་དྲུག་དང་། གཟུགས་ཡོད་པའི་ཆོས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་དང་དེས་སྟོང་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ །ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། ཕྱིན་དྲུག་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་དང་། སྟོབས་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་། གཞན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། དུས་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་སྟོང་ཉིད་ལ་ནི་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་དང་དེས་སྟོང་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། འདུས་མ་བྱས་སོགས་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཞག་གོ། རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཤེས་མཐོང་གིས་མ་བྱས་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་དེ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། ཆོས་ཀྱི་གནས་པ་ཉིད་ནས་ཡང་དག་མཐའི་བར་གྱི་གནས་ལུགས་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་ལ་ནི་གཞན་སྟོང་དུ་འཇོག་པས། ཡུམ་གྱི་མདོར་སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་གསལ་བར་གསུངས་ཤིང་། དེ་ལ་ཁོ་བོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོ་བོ་དང་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་གཉིས་ཡོད་པས། དེའི་དབྱེ་བར་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པུ་ལ་རང་ལྡོག་དང་གཞི་ལྡོག་གི་སྟོང་ཉིད་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། རང་སྟོང་གཞན་སྟོང་གཉིས་
4-184a
སུ་འབྱེད་པས་སྟོང་ཉིད་གཉིས་ཏེ་བཞིར་བྱུང་བས་དེ་ཁ་བསྐངས་ནས་ཉི་ཤུ་ཐམ་པ་ནི་ཡང་དག་པའོ་ཞེས་བསམས་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་གོང་དུ་བཤད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོས་སྟོང་ཉིད་དུ་བཤད་དགོས་ལ་འདིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་ཉིད་སྦྱར་བ་འདི་ནི་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་ཚིག་འབྲུ་ཉམས་པ་དང་ལྷག་པ་དུ་མ་འབྱུང་བས་ཉིད་འདི་ལྷག་པར་སེམས་སོ། ། བོད་གཞན་གྱིས། འཕགས་སེང་གིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པུ་ལ་བཞིར་དབྱེ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ཟེར་བ་ལ་ཁུངས་མེད་ཅིང་། དེ་ལས་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་ལྷག་མ་བཞིར་དབྱེ་ན། སངས་རྒྱས་དང་འགལ་ཅེས་པ་ནི་མ་བརྟགས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཐད་ཀྱི་མདོར། དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོས་སྟོང་ངོ་། །དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་སྟོང་ངོ་། །རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོས་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་གསལ་བར་གསུངས་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་བསྙོན་མེད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དང་འགལ་བར་སྨྲ་བ་ནི་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་རྔོ་མི་ཐོགས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
མཐའ་མི་དམིགས་པའི་སྟོང་ཉིད་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་སྟོང་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ།
边际不可得的空性安立为超越边际的空性。无始无终、无去无来的空性安立为无始无终的空性。
གང་ལ་གང་དོར་བ་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་ལ་ནི་དོར་བ་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གང་ཡིན་ཀྱང་རུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བྱས་པའི་སྟོང་ཉིད་ལ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ།
无所弃舍的空性安立为无舍弃空性。一切有为或无为法，皆非声闻、独觉、菩萨和如来所造的空性，安立为自性空性。
ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཕྱི་ནང་
4-183b
གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། རེག་པ་དྲུག་དང་། ཚོར་བ་དྲུག་དང་། གཟུགས་ཡོད་པའི་ཆོས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་དང་དེས་སྟོང་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ །
五蕴、内外十二处、六识、六触、六受、有色法、无色法、有为和无为一切法，为彼彼所空，安立为一切法空性。
ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། ཕྱིན་དྲུག་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་དང་། སྟོབས་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་། གཞན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ།
蕴界处、六度、禅定、无量、无色、三十七菩提分、诸解脱、力等佛功德，以及其他有为无为法的法性所空，安立为自相空性。
དུས་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་སྟོང་ཉིད་ལ་ནི་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་དང་དེས་སྟོང་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ།
三时不可得的空性安立为不可得空性。缘起为彼彼所空，安立为无事物自性空性。
ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། འདུས་མ་བྱས་སོགས་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཞག་གོ།
蕴等事物空性安立为事物空性。无为等无事物空性安立为无事物空性。
རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཤེས་མཐོང་གིས་མ་བྱས་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་དེ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། ཆོས་ཀྱི་གནས་པ་ཉིད་ནས་ཡང་དག་མཐའི་བར་གྱི་གནས་ལུགས་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་ལ་ནི་གཞན་སྟོང་དུ་འཇོག་པས། ཡུམ་གྱི་མདོར་སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་གསལ་བར་གསུངས་ཤིང་།
自性和本性非由智见所造的空性，安立为自性空性。从法住性到真如际之间的实相空性安立为他空，因此佛母经中明确说了二十空性。
དེ་ལ་ཁོ་བོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོ་བོ་དང་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་གཉིས་ཡོད་པས། དེའི་དབྱེ་བར་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པུ་ལ་རང་ལྡོག་དང་གཞི་ལྡོག་གི་སྟོང་ཉིད་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། རང་སྟོང་གཞན་སྟོང་གཉིས་
4-184a
སུ་འབྱེད་པས་སྟོང་ཉིད་གཉིས་ཏེ་བཞིར་བྱུང་བས་དེ་ཁ་བསྐངས་ནས་ཉི་ཤུ་ཐམ་པ་ནི་ཡང་དག་པའོ་ཞེས་བསམས་ལ།
对此，我认为自性空性有世俗自性和胜义自性两种，由此分为事物和无事物的空性两种；而无事物自性单独又有自返体和基返体的空性两种，由此分为自空和他空两种，所以成为四种，加上这四种补全后正好是二十种。
དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་གོང་དུ་བཤད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོས་སྟོང་ཉིད་དུ་བཤད་དགོས་ལ་འདིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་ཉིད་སྦྱར་བ་འདི་ནི་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་ཚིག་འབྲུ་ཉམས་པ་དང་ལྷག་པ་དུ་མ་འབྱུང་བས་ཉིད་འདི་ལྷག་པར་སེམས་སོ། །
这样的话，前面所说的"无事物自性空性"应解释为"以无事物自性而空性"，而这里加上"自性"（ཉིད）一词，是因为时间的缘故导致文字的损失和增多，我认为这个"自性"（ཉིད）是多余的。
བོད་གཞན་གྱིས། འཕགས་སེང་གིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པུ་ལ་བཞིར་དབྱེ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ཟེར་བ་ལ་ཁུངས་མེད་ཅིང་། དེ་ལས་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་ལྷག་མ་བཞིར་དབྱེ་ན། སངས་རྒྱས་དང་འགལ་ཅེས་པ་ནི་མ་བརྟགས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཐད་ཀྱི་མདོར། དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོས་སྟོང་ངོ་། །དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་སྟོང་ངོ་། །རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོས་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་གསལ་བར་གསུངས་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་བསྙོན་མེད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དང་འགལ་བར་སྨྲ་བ་ནི་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་རྔོ་མི་ཐོགས་སོ།
其他藏人说圣解将无事物自性唯一分为四种是没有根据的，而且说如果空性再分为其余四种，就与佛陀相违，这是极大的未经考察，因为佛陀自己在相关经中明确说："事物为事物所空，无事物为无事物所空，自性为自性所空，他事物为他事物所空。"佛陀所说无可否认，而说与佛语相违的是何等之人，实在不可理解。


 ། སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུར་དབྱེ་བའི་སྐབས་འདིར་གོང་དུ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ། འོག་ཏུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་གཉིས་སུ་ཟློས་སོ་ཞེ་ན། གོང་དུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ནས་བསྟན་པ་དང་། འོག་ཏུ་མཚན་གཞིའི་ཆ་ནས་བསྟན་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །ཉི་ཤུ་པོའི་དབྱེ་བ་སྟོང་གཞི་ཆོས་ཅན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི། རང་བཞིན་བདེན་པར་སྒྲོ་འདོགས་དང་། སྟོང་ཉིད་འཕགས་པའི་ཤེས་མཐོང་གིས་གསར་དུ་བྱས་སྙམ་པ་དང་། གཞན་གྱིས་ཀུན་བཏགས་པའི་བྱེད་པོ་དགག་པའི་ཆེད་དུ་སྟོང་གཞི་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་མཛད་པ་
4-184b
ཡིན་ནོ། ། སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་པོ་འདིའི་ས་མཚམས་ནི། འགྲེལ་ཆེན་ལས། དང་པོ་གསུམ་ནི་མོས་སྤྱོད་ལ་སྤྱིར་བཞག །བཞི་པ་ནི་ཆོས་མཆོག་ན། དེ་ནས་བདུན་ནི་མ་དག་ས་བདུན་ན། དེ་ནས་གཉིས་དང་གཉིས་དང་། ཡང་གཉིས་དང་། གསུམ་ནི་དག་པ་ས་གསུམ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བཞག་གོ། ས་མཚམས་དེ་ལྟར་འཇོག་པ་ན། མོས་སྤྱོད་དུ་ནི་རིག་ཤེས་ཚད་མས་རྟོགས་པའམ། རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་རྗེས་མཐུན་པས་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི། ས་དང་ས་རྣམས་སུ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་ཤིང་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ནི། སྟོང་བྱའི་ཆོས་ཅན་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འགར་ཡང་དམིགས་པ་མེད་ལ། འོན་ཏེ་དེས་དེ་སྟོང་པའི་སྟོང་གཞིའི་གནས་ལུགས་ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་འཇོག་གོ།
གཉིས་པ་གཞུང་གི་དོན་ལ། ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་དང་། ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའོ། །
有境智慧
དང་པོ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚོགས་བཅུ་བདུན་པོ་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་འདིར་གསལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་ལ། ལྷག་མ་བཅུ་དགུ་པོ་ལའང་འདི་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུར་དབྱེ་བའི་སྐབས་འདིར་གོང་དུ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ། འོག་ཏུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་གཉིས་སུ་ཟློས་སོ་ཞེ་ན། གོང་དུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ནས་བསྟན་པ་དང་། འོག་ཏུ་མཚན་གཞིའི་ཆ་ནས་བསྟན་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །
在分为二十空性的场合，前面说有为无为二种，后面又说事物和无事物二种，是否重复？前面是从定义方面说明，后面是从事例方面说明，有差别。
ཉི་ཤུ་པོའི་དབྱེ་བ་སྟོང་གཞི་ཆོས་ཅན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི། རང་བཞིན་བདེན་པར་སྒྲོ་འདོགས་དང་། སྟོང་ཉིད་འཕགས་པའི་ཤེས་མཐོང་གིས་གསར་དུ་བྱས་སྙམ་པ་དང་། གཞན་གྱིས་ཀུན་བཏགས་པའི་བྱེད་པོ་དགག་པའི་ཆེད་དུ་སྟོང་གཞི་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་མཛད་པ་
4-184b
ཡིན་ནོ། །
二十种的区分，虽然空性基、有法也只是空性而已，但为了遮止增益自性为实有、认为空性为圣者智见新造，以及否定他人遍计的作者，所以作出三种空基的区分。
སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་པོ་འདིའི་ས་མཚམས་ནི། འགྲེལ་ཆེན་ལས། དང་པོ་གསུམ་ནི་མོས་སྤྱོད་ལ་སྤྱིར་བཞག །བཞི་པ་ནི་ཆོས་མཆོག་ན། དེ་ནས་བདུན་ནི་མ་དག་ས་བདུན་ན། དེ་ནས་གཉིས་དང་གཉིས་དང་། ཡང་གཉིས་དང་། གསུམ་ནི་དག་པ་ས་གསུམ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བཞག་གོ།
这二十空性的界限，《大疏》中说：前三在加行位总体安立，第四在法顶位，接下来七种在不净七地中，然后二种和二种，又二种和三种，分别安立在净三地和佛地。
ས་མཚམས་དེ་ལྟར་འཇོག་པ་ན། མོས་སྤྱོད་དུ་ནི་རིག་ཤེས་ཚད་མས་རྟོགས་པའམ། རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་རྗེས་མཐུན་པས་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི། ས་དང་ས་རྣམས་སུ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་ཤིང་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ནི། སྟོང་བྱའི་ཆོས་ཅན་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འགར་ཡང་དམིགས་པ་མེད་ལ། འོན་ཏེ་དེས་དེ་སྟོང་པའི་སྟོང་གཞིའི་གནས་ལུགས་ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་འཇོག་གོ།
当这样安立界限时，在加行位是由明知量了解或由瑜伽现量等流了解，而在各地中是由现量缘取并了解，而在佛地，二十所空有法一切智慧均不缘取，然而通过领悟彼所空空基的甚深实相而安立为了知。
གཉིས་པ་གཞུང་གི་དོན་ལ། ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་དང་། ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའོ། །
第二，论文义理分为有境智慧和境空性的阐述。
དང་པོ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚོགས་བཅུ་བདུན་པོ་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་འདིར་གསལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་ལ། ལྷག་མ་བཅུ་དགུ་པོ་ལའང་འདི་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།
第一，有境智慧：在前面所说的十七资粮中，智慧资粮在此将明确阐明。了解内法不坚固恒常安住和不坏灭的智慧，即是了解内空性的智慧。其余十九种也同样适用。


 །ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཚོགས་པར་གནས་པ་མེད་པས་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉ ཕྱི་ནང་གི་དབང་རྟེན་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ནང་དང་། དབང་པོས་མ་བསྡུས་པ་ཕྱི་དང་། དེ་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི༉ ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་དེའང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉ དབྱིབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་སོགས་ཀྱི་ཆེན་པོ་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུ་སྟོང་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉ དམ་པའི་དོན་གྱི
4-185a
རང་བཞིན་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉ འདུས་བྱས་ཁམས་གསུམ་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉ འདུས་མ་བྱས་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བ་ལ་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉ མཐའ་ནི་ཆ་སྟེ་གང་གིའང་ཆར་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ལས་འདས་ནས་མཐའ་དང་དབུས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉ ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉ སྒྲུབ་པ་དོན་དམ་པ་དེར་དོར་བ་མེད་པ་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉ འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་ལ་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉ ཕན་ཚུན་བལྟོས་པ་ཅན་གྱི་གདོད་མ་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེར་རྟོགས་པའི༉ གཟུགས་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་རུང་སོགས་དེར་རྟོགས་པའི༉ དུས་ལ་སོགས་པ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་པས་མི་དམིགས་པ་དེར་རྟོགས་པའི༉ ཚོགས་པ་ཙམ་གྱི་ངོར་གྲུབ་ཅིང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟག་པའི་དངོས་པོ་དང་དོན་བྱེད་ནུས་དང་ཡོད་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེར་རྟོགས་པའི༉ ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་སོགས་བརྟགས་ན་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་འཇིག་པའི་ཆོས་ལ་དེར་རྟོགས་པའི་བཏགས་ཙམ་ལས་ཡོད་དུ་མི་རུང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་མཁའ་སོགས་དེར་རྟོགས་པའི༉ འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་ཤེས་ཀྱིས་དོན་སྔ་མ་ཉིད་ནས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་ལས་གཞན་མཐོང་གིས་མ་བྱས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་དེར་རྟོགས་པའི༉ ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་སོགས་སྟོང་ཉིད་གདོད་མ་ནས་ཡིན་ལ། དེ་སྟོང་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་པོ་གཞན་གྱི་ངོ་བོས་བསྐྱེད་ཅིང་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྟོང་ཉིད་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་གཞན་སྟོང་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའོ། །
对境空性
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྟོང་གཞི་དང་།
4-185b
སྟོང་ཚུལ་ལོ། །
空处
དང་པོ་ནི། བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་སྐབས་འདིར་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཡུལ་སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་པོ་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་སྨྲས་པ། མིག་སོགས་ནང་དང་གཟུགས་སོགས་ཕྱི་རོལ་དང་ནི། དེ་གཉིས་ཀའི་རྟེན་དང་། ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཏེ་སྟོང་པའི་དངོས་པོ་དང་། ཕྱོགས་བཅུ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་སྟེ་འགོག་ལམ་མོ། །རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ཁམས་གསུམ་དང་། ཅིག་ཤོས་རྐྱེན་ལས་མ་སྐྱེས་པ་ནམ་མཁའ་སོགས་དང་། མཐའ་འདས་རྟག་ཆད་དང་བྲལ་བ་དང་། འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་མེད་པ་དང་། བྱང་ཕྱོགས་སོགས་དོར་བ་མེད་པ་དང་། གནས་ལུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ནི་འདུས་བྱས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་སོགས་པས་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་། འདས་པ་དང་སོགས་པས་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བ་སོགས་གཅིག་རང་དུས་སུ་ཡོད་པའི་ཚེ་ཅིག་ཤོས་མི་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་འདུས་པ་རྣམས་དང་། དངོས་མེད་ལས་ཅིག་ཤོས་སུ་གྱུར་པའི་ཕུང་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དང་། ནམ་མཁའ་སྟེ་དངོས་མེད་རྣམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཚུལ་མཐོང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་ལས་གཞན་པ་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉི་ཤུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཚོགས་པར་གནས་པ་མེད་པས་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉
了解外法也不以聚合形式存在的智慧是：
ཕྱི་ནང་གི་དབང་རྟེན་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ནང་དང་། དབང་པོས་མ་བསྡུས་པ་ཕྱི་དང་། དེ་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི༉
了解内外根所摄者，心所执持为内，根所不摄为外，这二者均为自性空性的智慧是：
ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་དེའང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉
了解知一切法为空性的那个意识也为空性的智慧是：
དབྱིབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་སོགས་ཀྱི་ཆེན་པོ་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུ་སྟོང་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉
了解形状极大等之大，即十方为空性的智慧是：
དམ་པའི་དོན་གྱི
4-185a
རང་བཞིན་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉
了解胜义本性为彼的智慧是：
འདུས་བྱས་ཁམས་གསུམ་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉
了解有为三界为彼的智慧是：
འདུས་མ་བྱས་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བ་ལ་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉
了解无为离生灭住三者为彼的智慧是：
མཐའ་ནི་ཆ་སྟེ་གང་གིའང་ཆར་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ལས་འདས་ནས་མཐའ་དང་དབུས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉
了解边即分，超越任何分别，边和中均不存在为彼的智慧是：
ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉
了解无始无终的轮回根本等为彼的智慧是：
སྒྲུབ་པ་དོན་དམ་པ་དེར་དོར་བ་མེད་པ་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉
了解修行胜义中无舍弃为彼的智慧是：
འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་ལ་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི༉
了解非一切圣者所造的自性为彼的智慧是：
ཕན་ཚུན་བལྟོས་པ་ཅན་གྱི་གདོད་མ་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེར་རྟོགས་པའི༉
了解相互观待的本来不圆成的一切法为彼的智慧是：
གཟུགས་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་རུང་སོགས་དེར་རྟོགས་པའི༉
了解色等相（如色相为可见）等为彼的智慧是：
དུས་ལ་སོགས་པ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་པས་མི་དམིགས་པ་དེར་རྟོགས་པའི༉
了解时间等唯是假立故不可得为彼的智慧是：
ཚོགས་པ་ཙམ་གྱི་ངོར་གྲུབ་ཅིང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟག་པའི་དངོས་པོ་དང་དོན་བྱེད་ནུས་དང་ཡོད་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེར་རྟོགས་པའི༉
了解仅在聚合前显现且从组合中产生的诸法中，无常存事物、功能和存在的本性为彼的智慧是：
ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་སོགས་བརྟགས་ན་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་འཇིག་པའི་ཆོས་ལ་དེར་རྟོགས་པའི་བཏགས་ཙམ་ལས་ཡོད་དུ་མི་རུང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་མཁའ་སོགས་དེར་རྟོགས་པའི༉
了解取蕴等经观察为事物成立的灭法为彼的智慧；了解除假立外不可能存在的无事物虚空等为彼的智慧是：
འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་ཤེས་ཀྱིས་དོན་སྔ་མ་ཉིད་ནས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་ལས་གཞན་མཐོང་གིས་མ་བྱས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་དེར་རྟོགས་པའི༉
了解圣者见知所了境，本来如实安住，非由他见所造的自性为彼的智慧是：
ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་སོགས་སྟོང་ཉིད་གདོད་མ་ནས་ཡིན་ལ། དེ་སྟོང་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་པོ་གཞན་གྱི་ངོ་བོས་བསྐྱེད་ཅིང་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྟོང་ཉིད་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་གཞན་སྟོང་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའོ། །
了解法性安住等空性本来即是，非由他性的作者产生和成立之空性的智慧是他空了解的智慧。如是所说空性的差别有二十种。
对境空性
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྟོང་གཞི་དང་།
4-185b
སྟོང་ཚུལ་ལོ། །
第二分二：空处和空性方式。
空处
དང་པོ་ནི། བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་སྐབས་འདིར་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཡུལ་སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་པོ་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་སྨྲས་པ། མིག་སོགས་ནང་དང་གཟུགས་སོགས་ཕྱི་རོལ་དང་ནི། དེ་གཉིས་ཀའི་རྟེན་དང་། ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཏེ་སྟོང་པའི་དངོས་པོ་དང་། ཕྱོགས་བཅུ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་སྟེ་འགོག་ལམ་མོ། །
第一，此处大师以偈颂说智慧境界的二十种空性：眼等内法和色等外境，及二者依处，有境智慧即空事物，十方和涅槃之道及果，即灭道。
རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ཁམས་གསུམ་དང་། ཅིག་ཤོས་རྐྱེན་ལས་མ་སྐྱེས་པ་ནམ་མཁའ་སོགས་དང་། མཐའ་འདས་རྟག་ཆད་དང་བྲལ་བ་དང་། འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་མེད་པ་དང་། བྱང་ཕྱོགས་སོགས་དོར་བ་མེད་པ་དང་། གནས་ལུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ནི་འདུས་བྱས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་དང་།
从缘而生的三界，及其对立从缘未生的虚空等，超越边的离常断，轮回无始终，菩提分等无舍弃，实相的自性及一切有为无为法，
ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་སོགས་པས་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་། འདས་པ་དང་སོགས་པས་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བ་སོགས་གཅིག་རང་དུས་སུ་ཡོད་པའི་ཚེ་ཅིག་ཤོས་མི་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །
诸法的生等各自相，过去等未来和现在等，一者存在时另一者不生诸法。
རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་འདུས་པ་རྣམས་དང་། དངོས་མེད་ལས་ཅིག་ཤོས་སུ་གྱུར་པའི་ཕུང་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དང་། ནམ་མཁའ་སྟེ་དངོས་མེད་རྣམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཚུལ་མཐོང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་ལས་གཞན་པ་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉི་ཤུའོ།
具因缘的聚合诸法，及与无实对立的蕴等事物的本性，即虚空等无实诸法，诸法实相称为空性，及与见行相续法不同的圣者行境本性，共二十种。


 ། འདིར་སྟོང་གཞི་ཞེས་པའི་སྟོང་གཞི་ནི་ཆོས་ཅན། སྟོང་བྱ་རྣམས་ལ་སྟོང་གཞིའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། སྟོང་གཞི་གོ་ཆོད་པོ་འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་ལྟ་བུ་ལ་སྐབས་འདིར་ངོས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་འདིར་སྟོང་གཞིར་ངོས་མི་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། འཁོར་ལོ་བར་པར་སྟོང་གཞི་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་དངོས་སུ་བསྟན་ན་དེ་ལ་བདེན་ཞེན་གྱི་དྲི་མ་སྤང་མི་ནུས་ཏེ། སྟོང་གཞི་ཟབ་མོ་དེ་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོགས་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་སྐབས་དེར་དེའི་
4-186a
བདེན་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་མ་སེལ་ན་དེ་ལ་ནི་བདེན་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་སེལ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་པས་དེར་མ་བསྟན་ཅིང་། འཁོར་ལོ་ཐ་མར་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་པ་བསལ་རྗེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་གཞིར་བསྟན་པ་ལ་མི་བཟོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་དེར་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྲོས་མཚན་ཆོད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དག་སྐབས་འདིར། གང་སྟོང་པའི་སྟོང་བྱ་ལ་སྟོང་གཞིར་མིང་བཏགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་གཞན་སྟོང་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཀྱི་གནས་པ་ཉིད་སོགས་ཁྱེད་འདོད་པའི་སྟོང་གཞི་བཏགས་པ་བ་མ་ཡིན་པའི་སྟོང་གཞི་གོ་ཆོད་པོ་དངོས་དེ་བསྟན་པས། སྟོང་གཞི་བཏགས་པ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཙམ་ཞིག་འདིར་སྨོས་ཀྱང་སྐབས་འདིར་དེ་རྣམས་སྟོང་གཞི་གོ་ཆོད་པོ་དངོས་དེར་མ་བཀྲལ་བར་སྨོས་པ་དེ་ཡང་སྟོང་པར་བྱ་རྒྱུའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེས། བྱེད་པ་པོ་གཞན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ནི་ཕོངས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པས། བྱེད་པ་པོ་གཞན་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཙམ་ཞིག་འདིར་བཀོད་པར་མཛད་ལ། གཞན་སྟོང་ཟབ་མོའི་ཡུམ་དོན་མཐར་ཐུག་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། འཁོར་ལོ་ཐ་མ་ནས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞིན་གྱི་སྟོང་གཞི་གོ་ཆོད་པོ་དེ་འདིར་མ་བཀོད་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན། སྐབས་འདིར་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཡོད་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་ཡོད་པ་དེ་འགོག་པ་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་པས། ཆོས་ཅན་སོ་སོ་བ་རྣམས་མི་སྟོང་པར་ཡོད་པ་དེ་འགོག་པ་གཙོར་མཛད་ཀྱི། དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་བློ་ངོར་གྲུབ་བོ་ཅོག་དེར་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པར་སྟོང་
4-186b
གཞི་གཞན་སྟོང་ཟབ་མོ་མི་གསུང་བ་ནི། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་གསུང་བའི་རིམ་པ་ལ་མཁས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །
空之由
གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཅན་གྱི་སྟོང་གཞི་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་ཆོས་ཅན། སྟོང་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེའི་རང་དང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་དེའི་རང་ངོ་མ་སྟོང་ན་གཞན་སྟོང་ཡང་དེས་སྟོང་པའི་གོ་མི་ཆོད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཉི་ཤུར་འདོད་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ནི་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །ལ་ལ་ཞིག་སྟོང་གཞི་མིག་སོགས་སྟོང་པར་ཁས་མི་ལེན་པར་དེ་ལས་སྟོང་བྱ་ཞིག་ལོགས་ནས་བཙལ་བ་ནི། རང་སྟོང་རྣམ་པར་དག་པ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་ལོ། །འཕགས་སེང་གིས་ཆོས་ཅན་སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་པོ་ཐམས་ཅད་རང་སྟོང་དུ་བཀྲལ་བས་ནི་གཞན་སྟོང་ཟབ་མོ་མི་སྟོན་པའམ་མི་བཞེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། བདག་ཟློག་པའི་སྐབས་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་པོ་ཐམས་ཅད་བློ་ལ་འཆར་རུང་གི་ཀུན་རྫོབ་པ་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ནས་རང་སྟོང་དུ་གསུངས་ཀྱི། དོན་དམ་བློ་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་རང་སྟོང་དུ་མ་གསུངས་པས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
འདིར་སྟོང་གཞི་ཞེས་པའི་སྟོང་གཞི་ནི་ཆོས་ཅན། སྟོང་བྱ་རྣམས་ལ་སྟོང་གཞིའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། སྟོང་གཞི་གོ་ཆོད་པོ་འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་ལྟ་བུ་ལ་སྐབས་འདིར་ངོས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
此处所说的空基为有法，是以空基之名假立于所空诸法，并非在此处指认如确定不变圆成实那样的空基。
དེ་ལྟ་བུ་ལ་འདིར་སྟོང་གཞིར་ངོས་མི་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། འཁོར་ལོ་བར་པར་སྟོང་གཞི་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་དངོས་སུ་བསྟན་ན་དེ་ལ་བདེན་ཞེན་གྱི་དྲི་མ་སྤང་མི་ནུས་ཏེ། སྟོང་གཞི་ཟབ་མོ་དེ་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོགས་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་སྐབས་དེར་དེའི་
4-186a
བདེན་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་མ་སེལ་ན་དེ་ལ་ནི་བདེན་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་སེལ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་པས་དེར་མ་བསྟན་ཅིང་།
此处不指认为空基的原因是：若在第二转法轮中直接显示那样的空基，则不能断除对它的实执垢染，因为在那个场合，若对非深奥空基的色等的实执垢染都未消除，更何况能清除对它的实执垢染，所以未在那里显示。
འཁོར་ལོ་ཐ་མར་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་པ་བསལ་རྗེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་གཞིར་བསྟན་པ་ལ་མི་བཟོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་དེར་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྲོས་མཚན་ཆོད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
在第三转法轮中，显示诸戏论断除后的那种金刚精髓为空基，则是可以接受的，因为在那个场合已经断除了一切法与法性的戏论相故。
གཞན་དག་སྐབས་འདིར། གང་སྟོང་པའི་སྟོང་བྱ་ལ་སྟོང་གཞིར་མིང་བཏགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་གཞན་སྟོང་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཀྱི་གནས་པ་ཉིད་སོགས་ཁྱེད་འདོད་པའི་སྟོང་གཞི་བཏགས་པ་བ་མ་ཡིན་པའི་སྟོང་གཞི་གོ་ཆོད་པོ་དངོས་དེ་བསྟན་པས། སྟོང་གཞི་བཏགས་པ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།
若有人说："此处不是给所空法假立空基之名，因为这里在解释他空时说明法住性等，你所承认的空基不是假立的，而是显示了确定的真实空基，所以空基不是假立的。"
དེ་ཙམ་ཞིག་འདིར་སྨོས་ཀྱང་སྐབས་འདིར་དེ་རྣམས་སྟོང་གཞི་གོ་ཆོད་པོ་དངོས་དེར་མ་བཀྲལ་བར་སྨོས་པ་དེ་ཡང་སྟོང་པར་བྱ་རྒྱུའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེས། བྱེད་པ་པོ་གཞན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ནི་ཕོངས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པས།
虽然在此提到这些，但在此处未将它们解释为确定真实空基，而是作为应成为空的空性类别而提及的。如圣解脱部所说："由于空于他作者故为他事物空性，依空性的人之作用只是贫乏而已。"
བྱེད་པ་པོ་གཞན་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཙམ་ཞིག་འདིར་བཀོད་པར་མཛད་ལ། གཞན་སྟོང་ཟབ་མོའི་ཡུམ་དོན་མཐར་ཐུག་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། འཁོར་ལོ་ཐ་མ་ནས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞིན་གྱི་སྟོང་གཞི་གོ་ཆོད་པོ་དེ་འདིར་མ་བཀོད་ལ།
因此，此处仅列出空于他作者的自性，而未列出究竟甚深他空佛母义以及如第三转法轮所说的确定空基。
དེའི་རྒྱུ་མཚན། སྐབས་འདིར་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཡོད་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་ཡོད་པ་དེ་འགོག་པ་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་པས། ཆོས་ཅན་སོ་སོ་བ་རྣམས་མི་སྟོང་པར་ཡོད་པ་དེ་འགོག་པ་གཙོར་མཛད་ཀྱི། དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་བློ་ངོར་གྲུབ་བོ་ཅོག་དེར་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པར་སྟོང་
4-186b
གཞི་གཞན་སྟོང་ཟབ་མོ་མི་གསུང་བ་ནི། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་གསུང་བའི་རིམ་པ་ལ་མཁས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །
其原因是：此处正值否定自性成立、自相生以及自性安住的场合，主要是否定各别有法不空而存在，因此，尚未确立一切于心前显现的世俗法，而不说甚深他空空基，这是由于佛陀和菩萨们精通宣说法义的次第之故。
空之由
གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཅན་གྱི་སྟོང་གཞི་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་ཆོས་ཅན། སྟོང་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེའི་རང་དང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་དེའི་རང་ངོ་མ་སྟོང་ན་གཞན་སྟོང་ཡང་དེས་སྟོང་པའི་གོ་མི་ཆོད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཉི་ཤུར་འདོད་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ནི་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །
第二，有法的二十空基为有法，空于空基自身与自性，因为若不空于彼彼之自性，则他空也不能成立彼彼为空，所以承认空性为二十种，而从是空性的角度则无差别。
ལ་ལ་ཞིག་སྟོང་གཞི་མིག་སོགས་སྟོང་པར་ཁས་མི་ལེན་པར་དེ་ལས་སྟོང་བྱ་ཞིག་ལོགས་ནས་བཙལ་བ་ནི། རང་སྟོང་རྣམ་པར་དག་པ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་ལོ། །
有些人不承认空基眼等为空，而是另外寻找所空，这与一切清净自空论者的观点相违。
འཕགས་སེང་གིས་ཆོས་ཅན་སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་པོ་ཐམས་ཅད་རང་སྟོང་དུ་བཀྲལ་བས་ནི་གཞན་སྟོང་ཟབ་མོ་མི་སྟོན་པའམ་མི་བཞེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། བདག་ཟློག་པའི་སྐབས་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་པོ་ཐམས་ཅད་བློ་ལ་འཆར་རུང་གི་ཀུན་རྫོབ་པ་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ནས་རང་སྟོང་དུ་གསུངས་ཀྱི། དོན་དམ་བློ་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་རང་སྟོང་དུ་མ་གསུངས་པས་སོ།
圣解将一切有法二十空性解释为自空，并非不显示或不承认甚深他空，而是因为这是遮遣我的场合，且二十种空性都是针对能于心中显现的唯世俗而说为自空的，并非就超越心识的胜义而说自空。


 །འདི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་པར་ཅིས་ཤེས་ཤེ་ན། གྲངས་ཉི་ཤུ་དང་། སྟོང་གཞི་ཆོས་ཅན་ཉི་ཤུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བློ་ཡུལ་དུ་དམིགས་རུང་ཤ་སྟག་ཡིན་པས། དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ལས་གཞན་དོན་དམ་པ་ལ་ཡིན་ན་ནི་མི་རུང་སྟེ། དོན་དམ་གཞན་སྟོང་ལ་གྲངས་མི་འཐད་པ་དང་། སྟོང་པའི་གཞི་དེ་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་དམིགས་རུང་ཙམ་མ་ཡིན་ན་བློ་ཡུལ་དུ་འཆར་བར་ག་ལ་རུང་སྟེ། རྣམ་གཞག་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པའོ། །ལ་ལ་ཞིག་དེས་ན་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་སོགས་ཕ་རོལ་གཟིགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གཞན་སྟོང་ཟབ་མོ་དེའང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐལ་ཏེ། འདིའི་སྟོང་གཞི་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་ཡིན་
4-187a
པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་སོགས་ལའང་རང་སྟོང་གཞན་སྟོང་གི་ཆ་གཉིས་སུ་འབྱེད་དེ། ཚུར་མཐོང་གིས་རྟོག་ཡུལ་དུ་བཞག་པའི་ཆོས་སྐྱོན་མེད་སོགས་ཀྱི་གཞན་སྟོང་བཏགས་པ་བ་དེ་རང་སྟོང་དང་། ཕ་རོལ་གཟིགས་པའི་ཆོས་སྐྱོན་མེད་སོགས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལ་གསལ་བ་ནི་གཞན་སྟོང་གོ་ཆོད་པོ་དེ་གཞན་སྟོང་འབའ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལུགས་འདིར་ནི་སྔ་མའི་དབང་དུ་མཛད་དོ། ། ཁོ་བོས་ལེགས་པར་བསམས་བྱས་ནས། །ཧ་ཅང་ཐལ་ཆེས་མ་ཡིན་པར། ། སྐབས་འདིའི་འཕགས་སེང་དགོངས་པ་ནི། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་ལ་གནས་བཞིན་བཤད། །
分别说地资粮
གཉིས་པ་སའི་ཚོགས་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། སྐབས་འདིའི་འབྲེལ་དང་། འབྲེལ་བ་ཅན་བཤད་བྱའི་མདོ་དངོས་འགོད་པའོ། །
此中注疏
དང་པོ་མདོའི་འབྲེལ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ལ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི། ས་བཅུ་དང་ཞེས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་པ་ལ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སྦྱོང་གི་སྒོ་ནས་བཤད་དགོས་པ་ལས། དེ་བསྟན་པའི་སླད་དུ་སའི་ཚོགས་ཞེས་སོ། །
说所诠经义
གཉིས་པ་བཤད་བྱའི་མདོ་ནི། རབ་འབྱོར་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བཅུ་པོ་འདི་དག་བྱ་སྟེ། གང་ཞེ་ན། ཞེས་སོགས་དང་། ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་ཞིང་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་དང་། ས་གསུམ་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་ལྔ་ལ་གནས་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་སོགས་དང་། གཞན་ཡང་ས་བཞི་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཅུ་པོ། ཞེས་སོགས་དང་། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པས། ཞེས་སོགས་དང་། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་དྲུག །ཅེས་སོགས་དང་། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་
4-187b
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་ཉི་ཤུ་མི་བྱ་སྟེ། ཞེས་སོགས་དང་། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་གོང་འོག་གཉིས་གསུངས་པ་དང་། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཅུ་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་དོན་ལ། གཉེན་པོ་སའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་། སྤང་བྱ་གེགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའོ། །དང་པོ་ལ་བདུན། ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བ། སྒྲ་དོན། སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་བྱེད་ཚུལ། རྟགས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ལུས་འཛིན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ས་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི། ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་སྟེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། ཡོན་ཏན་གྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཚུལ་ནི་ས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཉན་རང་སའི་ངོ་བོ་ཡང་དེ་དང་དེའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །བྱང་སའི་ངོ་བོ་ཡང་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་སའི་ངོ་བོ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བཅུ་གཅིག་ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་ས་ཞེས་འགྲེལ་ཆེན་ལས་བཤད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
འདི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་པར་ཅིས་ཤེས་ཤེ་ན། གྲངས་ཉི་ཤུ་དང་། སྟོང་གཞི་ཆོས་ཅན་ཉི་ཤུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བློ་ཡུལ་དུ་དམིགས་རུང་ཤ་སྟག་ཡིན་པས། དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ལས་གཞན་དོན་དམ་པ་ལ་ཡིན་ན་ནི་མི་རུང་སྟེ། དོན་དམ་གཞན་སྟོང་ལ་གྲངས་མི་འཐད་པ་དང་། སྟོང་པའི་གཞི་དེ་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་དམིགས་རུང་ཙམ་མ་ཡིན་ན་བློ་ཡུལ་དུ་འཆར་བར་ག་ལ་རུང་སྟེ། རྣམ་གཞག་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པའོ། །
若问怎么知道这是依世俗而作的，因为二十数量和二十空基有法都完全是心境中可缘取的，若这些是胜义而非世俗，则不合理，因为胜义他空不应有数量，且即使有空基，若非仅是可缘取的，怎么可能在心境中显现，此安立唯依世俗法而立。
ལ་ལ་ཞིག་དེས་ན་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་སོགས་ཕ་རོལ་གཟིགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གཞན་སྟོང་ཟབ་མོ་དེའང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐལ་ཏེ། འདིའི་སྟོང་གཞི་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་ཡིན་
4-187a
པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།
若有人说，因此，无过失法等彼岸见者行境的甚深他空也应成为世俗，因为是此中二十空基之故。
ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་སོགས་ལའང་རང་སྟོང་གཞན་སྟོང་གི་ཆ་གཉིས་སུ་འབྱེད་དེ། ཚུར་མཐོང་གིས་རྟོག་ཡུལ་དུ་བཞག་པའི་ཆོས་སྐྱོན་མེད་སོགས་ཀྱི་གཞན་སྟོང་བཏགས་པ་བ་དེ་རང་སྟོང་དང་། ཕ་རོལ་གཟིགས་པའི་ཆོས་སྐྱོན་མེད་སོགས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལ་གསལ་བ་ནི་གཞན་སྟོང་གོ་ཆོད་པོ་དེ་གཞན་སྟོང་འབའ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལུགས་འདིར་ནི་སྔ་མའི་དབང་དུ་མཛད་དོ། །
无过失法等也分为自空和他空两个方面：凡夫以分别心所立的无过失法等的假立他空是自空，而彼岸见者的无过失法等在无分别智慧前明现的确定他空唯是他空，此论中是就前者而言。
ཁོ་བོས་ལེགས་པར་བསམས་བྱས་ནས། །ཧ་ཅང་ཐལ་ཆེས་མ་ཡིན་པར། ། སྐབས་འདིའི་འཕགས་སེང་དགོངས་པ་ནི། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་ལ་གནས་བཞིན་བཤད། །
我经深思熟虑后，不过分承许，解说此处圣解意趣，遵循瑜伽行。
分别说地资粮
གཉིས་པ་སའི་ཚོགས་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
第二，特别解说地资粮分为：总义和词义。
དང་པོ་ལ། སྐབས་འདིའི་འབྲེལ་དང་། འབྲེལ་བ་ཅན་བཤད་བྱའི་མདོ་དངོས་འགོད་པའོ། །
第一分为：此处的联系和所关联的所解经义直接陈述。
此中注疏
དང་པོ་མདོའི་འབྲེལ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ལ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི། ས་བཅུ་དང་ཞེས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་པ་ལ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སྦྱོང་གི་སྒོ་ནས་བཤད་དགོས་པ་ལས། དེ་བསྟན་པའི་སླད་དུ་སའི་ཚོགས་ཞེས་སོ། །
第一，经的联系已经在前面解释完毕，论的联系是："十地"是什么？需要通过清净方面进行解释，为了显示这点，所以说"地资粮"。
说所诠经义
གཉིས་པ་བཤད་བྱའི་མདོ་ནི། རབ་འབྱོར་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བཅུ་པོ་འདི་དག་བྱ་སྟེ། གང་ཞེ་ན། ཞེས་སོགས་དང་། ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་ཞིང་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་དང་། ས་གསུམ་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་ལྔ་ལ་གནས་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་སོགས་དང་།
第二，所解经是："须菩提，住初地者应作此十种清净，哪些呢？"等，"住第二地者应再三作意并精勤此八法"等，"住第三地者应安住于五法"等，
གཞན་ཡང་ས་བཞི་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཅུ་པོ། ཞེས་སོགས་དང་། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པས། ཞེས་སོགས་དང་། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་དྲུག །ཅེས་སོགས་དང་། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་
4-187b
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་ཉི་ཤུ་མི་བྱ་སྟེ། ཞེས་སོགས་དང་།
又"住第四地者，十法"等，"须菩提，又大菩萨住第五地者"等，"须菩提，又大菩萨住第六地者六法"等，"须菩提，又大菩萨住第七地者不作二十法"等，
རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་གོང་འོག་གཉིས་གསུངས་པ་དང་། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཅུ་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། །
"须菩提，又大菩萨住第八地者应圆满此四法"等上下两段的开示，及"须菩提，大菩萨住第九地者应圆满十二法"等开示。
དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་དོན་ལ། གཉེན་པོ་སའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་། སྤང་བྱ་གེགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའོ། །
如是所说的义理包括：对治地之自性，等持境之自性，所断障碍之自性。
དང་པོ་ལ་བདུན། ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བ། སྒྲ་དོན། སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་བྱེད་ཚུལ། རྟགས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ལུས་འཛིན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་བསྟན་པའོ། །
第一分七：自性，分类，名义，断证差别，功德显现方式，相之差别，持身方式差别的阐述。
དང་པོ་ས་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི། ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་སྟེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། ཡོན་ཏན་གྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཚུལ་ནི་ས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །
第一，地的自性是：作为功德之依，如《大疏》中说："作为功德基础的方式是地。"
ཉན་རང་སའི་ངོ་བོ་ཡང་དེ་དང་དེའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །བྱང་སའི་ངོ་བོ་ཡང་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་སའི་ངོ་བོ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
声闻独觉地的自性也是作为彼彼功德之依；菩萨地的自性也是作为菩萨功德之依；佛地的自性也是作为佛功德之依。
སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བཅུ་གཅིག་ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་ས་ཞེས་འགྲེལ་ཆེན་ལས་བཤད་དོ།
佛地的地之安立，《大疏》中说是第十一普光明地。


 །འདིར་བསྟན་གྱི་གཙོ་བོའི་ས་ནི་བྱང་སའི་ས་དེ་ཡིན་ལ། དེའི་ངོ་བོ་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་བྱེད་རུང་དེ་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་གི་རྟོགས་པ་བདག་གཉིས་ཀྱིས་དབེན་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ་མཉམ་བཞག་ཏུ་སྒྲིབ་པ་སེལ་བའི་ས་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་སའི་ཚོགས་གཉིས་སུ་འབྱེད་དགོས་ལ། དེའང་སྦྱང་བྱ་དྲི་མ་བཅུ་དང་། སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་བཅུ་ཡོད་པས། སའི་ཚོགས་ལ་བཅུར་ཡང་དབྱེ་
4-188a
སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་དབྱེ་བས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ་སོགས་པ་བཅུར་བཞག་གོ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྩ་བའི་དབྱེ་བ་གཉིས་དང་། དེ་རེ་རེ་ལའང་སའི་དབང་གིས་བཅུ་བཅུ་སྟེ་དབྱེ་བ་ཉི་ཤུ་ཡོད་དོ། །རྩ་བའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ལས་དབྱེ་སྒོ་འདིར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཚོགས་སུ་བསྡུས་ལ། དེའི་བྱེད་པས་ནི་ཇི་ལྟ་བ་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཁོ་ན་སེལ་བས། དེ་སྐབས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་དོ། །དང་པོ་ལ། སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལའང་དངོས་དང་། དེས་བཞག་པའི་བག་ཆགས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཡིན་པས་ས་དང་པོ་ནས་སྤོང་ངོ་། །གཉིས་པ་ནི། དེས་བཞག་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཡིན་པས་དེས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པར་འདྲ་བས་དེའི་མིང་གིས་བཏགས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཉོན་སྒྲིབ་ཕྲ་མོ་དེ་ས་བཅུའི་རིམ་པས་སྒོམ་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་དང་མཉམ་དུ་སྤོང་ངོ་། ། གཉིས་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་སྟེ། དེ་ལའང་རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་དང་། གློ་བུར་རྣམ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ནི་ས་དང་པོ་ན་སྤོང་ལ། གཉིས་པ་ནི་ས་བཅུ་པོ་རེ་རེ་ཞིང་ངོ་སྐལ་གྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་མཉམ་བཞག་ཏུ་རིམ་གྱིས་སྤོང་བ་དེ་ཡིན་ནོ། ། རྩ་བའི་དབྱེ་བ་གཉིས་པ་ནི། ཇི་སྙེད་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ས་བཅུའི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་འདྲེན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་བཅུ་འབྱུང་ལ། དེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་སྤྱོད་པས་ཕྱིན་དྲུག་ལ་སློབ་ཅིང་སྦྱོང་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཚོགས་བསག་ཏུ་གྱུར་པའི་
4-188b
སའི་ཚོགས་ཡིན་ལ། འདིར་དེ་སྤྱོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཚུལ་འདིས་མ་སྦྱངས་པར་ས་བཅུའི་མཉམ་བཞག་བར་མ་ཆད་དུ་བསྒོམས་ན་ཆད་པའི་མྱང་འདས་ཀྱི་མཐར་ལྷུང་བས་སོ། ། སའི་ཡོངས་སྦྱོང་དེ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན་གཉིས་ཏེ། ཐོབ་བཞིན་པ་སྦྱང་བ་དང་། ཐོབ་ཟིན་པ་སྦྱང་བ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ས་དང་པོ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ས་གང་གི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཇི་སྲིད་མ་རྫོགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ས་ཡིན་ལ། རྫོགས་ནས་ནི་ས་གཞན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི། ས་གཉིས་པའི་ཡང་ཡོངས་སྦྱོང་ཡིན་ཏེ། དེས་མཚོན་ནས་ས་གཉིས་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་གསུམ་པའི་དྲི་མའང་སྦྱོང་དགོས་ཤིང་། དེའི་རིགས་འགྲེ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་འགྲོ་ལ། ས་བཅུ་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་གིས་སངས་རྒྱས་སའི་དྲི་མ་ནི་སྦྱང་མི་དགོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ནི་ཐོབ་བཞིན་སྦྱོང་བ་དང་། ཐོབ་ཟིན་སྦྱོང་བ་གཉིས་ཀ་མེད་དོ། །སུ་ག་ཏ་ཤྲཱིས་ནི། ཆུ་འདྲེན་པ་ན་ཡུར་བ་སེལ་བ་ལྟར། ས་དང་པོའི་ཡོངས་སྦྱོང་ཆོས་མཆོག་ཏུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་གི་དོན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
འདིར་བསྟན་གྱི་གཙོ་བོའི་ས་ནི་བྱང་སའི་ས་དེ་ཡིན་ལ། དེའི་ངོ་བོ་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་བྱེད་རུང་དེ་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་གི་རྟོགས་པ་བདག་གཉིས་ཀྱིས་དབེན་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །
此处所说的主要地是菩萨地，其自性是能作为功德之依处，是方便智慧双运的证悟，远离二我的证悟。
གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ་མཉམ་བཞག་ཏུ་སྒྲིབ་པ་སེལ་བའི་ས་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་སའི་ཚོགས་གཉིས་སུ་འབྱེད་དགོས་ལ། དེའང་སྦྱང་བྱ་དྲི་མ་བཅུ་དང་། སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་བཅུ་ཡོད་པས། སའི་ཚོགས་ལ་བཅུར་ཡང་དབྱེ་
4-188a
སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་དབྱེ་བས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ་སོགས་པ་བཅུར་བཞག་གོ། ཞེས་གསུངས་སོ། །
第二，分类需分为等持时遣除障碍的地和后得时积累福德资粮的地资粮两种。由于有十种所净垢染和十种能净法，地资粮也分为十种，如所说："依见道和修道的清净差别安立欢喜地等十地。"
དེ་ལྟར་རྩ་བའི་དབྱེ་བ་གཉིས་དང་། དེ་རེ་རེ་ལའང་སའི་དབང་གིས་བཅུ་བཅུ་སྟེ་དབྱེ་བ་ཉི་ཤུ་ཡོད་དོ། །རྩ་བའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ལས་དབྱེ་སྒོ་འདིར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཚོགས་སུ་བསྡུས་ལ། དེའི་བྱེད་པས་ནི་ཇི་ལྟ་བ་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཁོ་ན་སེལ་བས། དེ་སྐབས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་དོ། །
如是有两种根本分类，每一种又因地的作用各分十种，共有二十种分类。从两种根本分类还可有其他分类门，第一归纳为智慧资粮和对治资粮，其作用唯遣除障碍见如实的障碍，这种情况下的如实也有二种：人无我和法无我。
དང་པོ་ལ། སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལའང་དངོས་དང་། དེས་བཞག་པའི་བག་ཆགས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཡིན་པས་ས་དང་པོ་ནས་སྤོང་ངོ་། །གཉིས་པ་ནི། དེས་བཞག་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཡིན་པས་དེས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པར་འདྲ་བས་དེའི་མིང་གིས་བཏགས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཉོན་སྒྲིབ་ཕྲ་མོ་དེ་ས་བཅུའི་རིམ་པས་སྒོམ་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་དང་མཉམ་དུ་སྤོང་ངོ་། །
第一，障碍者是有烦恼的无明，又分为直接和其所留下的习气两种。第一是束缚于轮回的烦恼，从初地开始断除。第二是其所留下的不良串习，因其类似于作为有生的因，所以用其名称假立。这种微细烦恼障以十地的次第与所断所知障一同断除。
གཉིས་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་སྟེ། དེ་ལའང་རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་དང་། གློ་བུར་རྣམ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ནི་ས་དང་པོ་ན་སྤོང་ལ། གཉིས་པ་ནི་ས་བཅུ་པོ་རེ་རེ་ཞིང་ངོ་སྐལ་གྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་མཉམ་བཞག་ཏུ་རིམ་གྱིས་སྤོང་བ་དེ་ཡིན་ནོ། །
第二，障碍法无我的是无烦恼的无明，其中有障碍自性清净的法性和障碍客尘清净的法性两种。第一在初地断除，第二是十地中各自份内的障碍，在等持中逐渐断除。
རྩ་བའི་དབྱེ་བ་གཉིས་པ་ནི། ཇི་སྙེད་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ས་བཅུའི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་འདྲེན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་བཅུ་འབྱུང་ལ། དེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་སྤྱོད་པས་ཕྱིན་དྲུག་ལ་སློབ་ཅིང་སྦྱོང་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཚོགས་བསག་ཏུ་གྱུར་པའི་
4-188b
སའི་ཚོགས་ཡིན་ལ། འདིར་དེ་སྤྱོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཚུལ་འདིས་མ་སྦྱངས་པར་ས་བཅུའི་མཉམ་བཞག་བར་མ་ཆད་དུ་བསྒོམས་ན་ཆད་པའི་མྱང་འདས་ཀྱི་མཐར་ལྷུང་བས་སོ། །
根本分类的第二是遣除障碍尽所有的障碍，那就是在十地的后得位中对法性产生不同方式的决定十种，如是所生的行为学习和修习六度，是成为积累福德资粮的地资粮。在此需要如是行持的理由是：若不在后得位中以此方式修炼，而不间断地修持十地的等持，则会堕入断灭涅槃的边际。
སའི་ཡོངས་སྦྱོང་དེ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན་གཉིས་ཏེ། ཐོབ་བཞིན་པ་སྦྱང་བ་དང་། ཐོབ་ཟིན་པ་སྦྱང་བ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ས་དང་པོ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ས་གང་གི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཇི་སྲིད་མ་རྫོགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ས་ཡིན་ལ། རྫོགས་ནས་ནི་ས་གཞན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །
这样的地清净有两种：正获得的清净和已获得的清净两种。第一是在初地自身的阶段，如所说："某地将清净的法，只要未圆满，就是该地；圆满后，应知就是另一地。"
གཉིས་པ་ནི། ས་གཉིས་པའི་ཡང་ཡོངས་སྦྱོང་ཡིན་ཏེ། དེས་མཚོན་ནས་ས་གཉིས་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་གསུམ་པའི་དྲི་མའང་སྦྱོང་དགོས་ཤིང་། དེའི་རིགས་འགྲེ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་འགྲོ་ལ། ས་བཅུ་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་གིས་སངས་རྒྱས་སའི་དྲི་མ་ནི་སྦྱང་མི་དགོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ནི་ཐོབ་བཞིན་སྦྱོང་བ་དང་། ཐོབ་ཟིན་སྦྱོང་བ་གཉིས་ཀ་མེད་དོ། །
第二是第二地也是清净，以此为例，第二地的清净也需要清净第三地的垢染，这类推到第十地为止。第十地的清净不需清净佛地的垢染，因为佛地中没有垢染。因此，在佛地没有正获得的清净和已获得的清净二者。
སུ་ག་ཏ་ཤྲཱིས་ནི། ཆུ་འདྲེན་པ་ན་ཡུར་བ་སེལ་བ་ལྟར། ས་དང་པོའི་ཡོངས་སྦྱོང་ཆོས་མཆོག་ཏུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །
素嘎达希认为，就像引水时开挖渠道一样，也有初地的清净在法顶位清净的情况。
གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་གི་དོན་ནོ།
第三分为二：总义和别义。


 །དང་པོ་ནི། གོང་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་པར་བྱེད་པའི་གཞི་ཡིན་པས་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འབྱུང་པོ་དཔག་མེད་འཇིགས་མེད་ཕྱིར། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་དག་ལ། །ཕྱི་ཕྱིར་གོང་དུ་འགྲོ་ལྡན་ཕྱིར། །དེ་དག་ཉིད་ལས་སར་འདོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པས། འབྱུང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་ཕྱིར་གོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་སར་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལས་སར་འདོད་དོ་ཞེས་གསུངས་
4-189a
སོ། །གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་གི་སྒྲ་དོན་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་ཉེ་བ་དང་། །ཞེས་སོགས་ས་བཅུ་པོ་སོ་སོའི་སྒྲ་དོན་གསུངས་སོ། །བཞི་པ་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་གཉིས་ཏེ། སྤངས་པ་དང་། རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དང་པོ་ནི། ས་བཅུ་པོ་རེ་རེ་ལ་སྒྲིབ་པ་རེ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མ་རིག་པ། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་སྒྲིབ་པ་བཅུ། །ས་བཅུའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི། །གཉེན་པོ་དག་ནི་ས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ཡང་སྤོང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དབུས་མཐའི་ཊཱི་ཀ་ལས། དང་པོས་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཚུལ་བཤད་ནས། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྤོང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་ཕར་ཕྱིན་བཅུའི་འབྲས་བུ་བཅུ་ལ་སྒྲིབ་པས་ན། སྒྲིབ་པ་བཅུ་སྟེ། འབྲས་བུ་བཅུ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཕྱུག་པོ་དང་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་། །སེམས་ཅན་མི་གཏོང་སྒྲིབ་པ་དང་། །ཉེས་པ་དག་དང་ཡོན་ཏན་རྣམས། །འབྲི་དང་འཕེལ་དང་འཛུད་པ་དང་། །གྲོལ་བར་བྱེད་དང་མི་ཟད་དང་། །དགེ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། །ངེས་པར་བྱེད་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། །ལོངས་པར་སྤྱོད་དང་ཡོངས་སྨིན་བྱེད། །ཅེས་འདི་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། དབུས་མཐའ་ལས། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་དོན་མཆོག་གི་དོན། །རྒྱུ་མཐུན་དོན་གྱི་མཆོག་ཉིད་དང་། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་དོན་དང་། །རྒྱུད་རྣམས་ཐ་དད་མེད་དོན་དང་། །ཉོན་མོངས་རྣམ་དག་མིན་དོན་དང་། །ཐ་དད་མེད་པའི་དོན་ཉིད་དང་། །བྲི་མེད་འཕེལ་བ་མེད་དོན་དང་། །དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་གནས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་དབང་བཞི་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཡིད་དང་འཛིན་དང་རྣམ་པར་རྟོག །གྱུར་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ། །ཞིང་དང་ཡེ་ཤེས་ལས་
4-189b
དག་ལ། །དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། །དབང་ནི་མི་གཡོ་ལ་སོགས་པའི། །ས་གསུམ་ལ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །གཅིག་ལས་རྣམ་གཉིས་དེ་ལས་གཞན། །དབང་ནི་རེ་རེར་འདོད་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་གྱུར་པས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་དག་པ་ལ་དབང་། དེར་འཛིན་པ་ནི་སྒོ་ལྔའི་དབང་ཤེས་ཡུལ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་དེར་གནས་གྱུར་པས་ནི་ཞིང་དག་པ་ལ་དབང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྟེ། དེས་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ལ་གནས་གྱུར་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པས་ཕྲིན་ལས་ལ་དབང་བ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ས་བཅུ་པ་ལ་ཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེའང་བྱ་བ་ཡུལ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྲིན་ལས་ལ་ས་བཅུ་པ་དང་སངས་རྒྱས་གཉིས་ཁྱད་པར་མེད་ལ། བྱེད་པ་པོ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྲིན་ལས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །བྱ་བ་ཡུལ་གྱི་ཕྲིན་ལས་ལ་ཁྱད་མེད་དུ་བཤད་པ་འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ས་བཅུ་པའི་བྱང་སེམས་གཉིས་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་ཁྱད་མེད་དུ་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྒྱ་མཚོ་བ་ལང་གི་རྨིག་རྗེས་ཀྱི་ཆུའི་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
དང་པོ་ནི། གོང་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་པར་བྱེད་པའི་གཞི་ཡིན་པས་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འབྱུང་པོ་དཔག་མེད་འཇིགས་མེད་ཕྱིར། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་དག་ལ། །ཕྱི་ཕྱིར་གོང་དུ་འགྲོ་ལྡན་ཕྱིར། །དེ་དག་ཉིད་ལས་སར་འདོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པས།
第一，由于是从上至上逐步前进的基础，故称为地。如所说："为无量有情无畏故，对于彼等无量众，由具后后向上行，唯由此等许为地。"
འབྱུང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་ཕྱིར་གོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་སར་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལས་སར་འདོད་དོ་ཞེས་གསུངས་
4-189a
སོ། །
所谓有情即众生，为使无量众生无畏，因从前地向后地逐步上行，所以唯有这些被承认为地，如是所说。
གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་གི་སྒྲ་དོན་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་ཉེ་བ་དང་། །ཞེས་སོགས་ས་བཅུ་པོ་སོ་སོའི་སྒྲ་དོན་གསུངས་སོ། །
第二，各别的名义，《经庄严论》说："又近于菩提"等，宣说十地各自的名义。
བཞི་པ་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་གཉིས་ཏེ། སྤངས་པ་དང་། རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དང་པོ་ནི། ས་བཅུ་པོ་རེ་རེ་ལ་སྒྲིབ་པ་རེ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ།
第四，断证差别分二：断除和了证的差别。第一，每一地断除一种障碍，如：
ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མ་རིག་པ། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་སྒྲིབ་པ་བཅུ། །ས་བཅུའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི། །གཉེན་པོ་དག་ནི་ས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པས།
"对法界之无明，无烦恼障十种，十地违品诸法，对治即为地。"
དེ་ཡང་སྤོང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དབུས་མཐའི་ཊཱི་ཀ་ལས། དང་པོས་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཚུལ་བཤད་ནས། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྤོང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །
那么如何断除呢？《中边疏》中说明初地断见断后说："修所断者由余地断除。"
གཞན་ཡང་ཕར་ཕྱིན་བཅུའི་འབྲས་བུ་བཅུ་ལ་སྒྲིབ་པས་ན། སྒྲིབ་པ་བཅུ་སྟེ། འབྲས་བུ་བཅུ་ནི། ཇི་སྐད་དུ།
又障碍十度十果，故有十障。十果如所说：
ཕྱུག་པོ་དང་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་། །སེམས་ཅན་མི་གཏོང་སྒྲིབ་པ་དང་། །ཉེས་པ་དག་དང་ཡོན་ཏན་རྣམས། །འབྲི་དང་འཕེལ་དང་འཛུད་པ་དང་། །གྲོལ་བར་བྱེད་དང་མི་ཟད་དང་། །དགེ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། །ངེས་པར་བྱེད་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། །ལོངས་པར་སྤྱོད་དང་ཡོངས་སྨིན་བྱེད། །
"富裕与善趣，不舍众生障，过失及功德，减少增长引，解脱作无尽，善法不断流，决定作诸法，受用与成熟。"
ཅེས་འདི་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །
应断除这些的违品。
གཉིས་པ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། དབུས་མཐའ་ལས།
第二，了证差别，《中边论》：
ཀུན་ཏུ་འགྲོ་དོན་མཆོག་གི་དོན། །རྒྱུ་མཐུན་དོན་གྱི་མཆོག་ཉིད་དང་། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་དོན་དང་། །རྒྱུད་རྣམས་ཐ་དད་མེད་དོན་དང་། །ཉོན་མོངས་རྣམ་དག་མིན་དོན་དང་། །ཐ་དད་མེད་པའི་དོན་ཉིད་དང་། །བྲི་མེད་འཕེལ་བ་མེད་དོན་དང་། །དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་གནས། །ཞེས་སོ། །
"遍行义胜义，因相顺胜义，无遍摄持义，相续无别义，烦恼非净义，无差别义性，无减无增义，四自在处所。"
དེ་ལ་དབང་བཞི་ནི། ཇི་སྐད་དུ།
其中四自在：
ཡིད་དང་འཛིན་དང་རྣམ་པར་རྟོག །གྱུར་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ། །ཞིང་དང་ཡེ་ཤེས་ལས་
4-189b
དག་ལ། །དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། །
"意与执着及分别，转故无分别，刹土与智慧事业，自在有四种。"
དབང་ནི་མི་གཡོ་ལ་སོགས་པའི། །ས་གསུམ་ལ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །གཅིག་ལས་རྣམ་གཉིས་དེ་ལས་གཞན། །དབང་ནི་རེ་རེར་འདོད་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །
"不动等三地，自在有四种，从一二种生，余一一自在，如是所承许。"
ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་གྱུར་པས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་དག་པ་ལ་དབང་།
意是有烦恼意，在第八地位转依获得对极清净无分别智慧的自在。
དེར་འཛིན་པ་ནི་སྒོ་ལྔའི་དབང་ཤེས་ཡུལ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་དེར་གནས་གྱུར་པས་ནི་ཞིང་དག་པ་ལ་དབང་།
彼处执着是五根感官意识及其所缘，其在彼处转依则获得对净土的自在。
རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྟེ། དེས་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ལ་གནས་གྱུར་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པས་ཕྲིན་ལས་ལ་དབང་བ་ཡིན་ནོ། །
分别是意识，其在第九地和第十地转依则分别获得对各别正确了知的智慧的自在和依所愿行众生利益而获得对事业的自在。
འོ་ན་ས་བཅུ་པ་ལ་ཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེའང་བྱ་བ་ཡུལ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྲིན་ལས་ལ་ས་བཅུ་པ་དང་སངས་རྒྱས་གཉིས་ཁྱད་པར་མེད་ལ། བྱེད་པ་པོ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྲིན་ལས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །
若问：如果第十地获得对圆满事业的自在，则与佛的事业没有区别？对此，在所作业处的事业上，第十地与佛无有差别，但在作者上的事业有差别。
བྱ་བ་ཡུལ་གྱི་ཕྲིན་ལས་ལ་ཁྱད་མེད་དུ་བཤད་པ་འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ས་བཅུ་པའི་བྱང་སེམས་གཉིས་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་ཁྱད་མེད་དུ་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྒྱ་མཚོ་བ་ལང་གི་རྨིག་རྗེས་ཀྱི་ཆུའི་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་དོ།
这里说明所作业处的事业无差别，并非意味着佛与第十地菩萨二者在利益众生等功德力量大小上没有差别，说明其差别如大海与牛蹄印水之别。


 །འོན་ཏེ་བྱ་བ་ཡུལ་གྱི་ཕྲིན་ལས་ཁྱད་མེད་དུ་བཤད་པའི་དགོངས་པ་ཡང་། ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཡུལ་འཇིག་རྟེན་པ་དག་གི་ངོར་སངས་རྒྱས་དང་ས་བཅུའི་སེམས་དཔའ་གཉིས་ཕྲིན་ལས་ཁྱད་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་དོན་གྱིས། ཇི་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་ན་ནི་མཉམ་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་གྲུབ་དོན་འཇིག་རྟེན་ན་མཉམ་པར་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་མཉམ་པའི་གོ་མི་ཆོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་ས་བརྒྱད་
4-190a
པ་ཡན་གྱི་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་སྔར་བཤད་ནས། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྟོགས་པ་ཡང་ཞིབ་ཏུ་བཤད་དེ། དེ་ཡང་ས་དང་པོར་ཆོས་ཉིད་བདག་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་སྟེ། བདག་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་རེ་རེ་བ་དང་ལྡན་པའི་བདག་དང་། བདག་དེ་དང་འདྲ་བའི་གཞན་པ་འཆིང་བ་མཐའ་དག་གིས་བསྒོས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་འགལ་བ་ཁོ་ནར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། འགལ་བ་དེ་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཀའང་དེ་དང་དེས་སྟོང་པས་བདག་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས། དེའི་སྤྱི་ལ་ཁྱད་མེད་པས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནའོ། །དོན་འདི་ལ་བསམས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདག་དང་གཞན་པ་གཉིས་ཀའང་འཁྲུལ་ངོར་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་ལ་སྤྱོད་པས། དེ་གཉིས་ཀའང་འཁྲུལ་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འདྲ་བས་བདག་བདེ་ཞིང་གཞན་རྣམས་ཅི་མ་རུང་བའི་སེམས་མ་ཡིན་པར་བདག་ཉིད་བདེ་བར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཞན་ལའང་བདེ་བར་འདོད་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །དོན་དམ་དུ་བདག་དང་གཞན་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ་བདག་མེད་པར་མཉམ་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུབ་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །འདི་གཉིས་ལ་སྔ་མ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལའང་ཡོད་ལ། ཕྱི་མ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ནས་སོ། །ས་གཉིས་པར་ཆོས་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་གོས་པ་སྤང་དུ་རུང་ལ། དེ་སྤངས་པ་དེ་རྟོགས་བྱ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ལ། རྟོགས་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། དྲི་མ་དེ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་རྩོམ་པ་ཆེན་པོ་མྱུར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་
4-190b
ནོ། །ས་གསུམ་པར་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡེ་སྣོད་ཐོས་པ་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་དོན་འདི་ལྟར་ཤེས་པ་ན་སྟོང་གསུམ་མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བརྒལ་ནས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པར་བྱེད་དོ། །ས་བཞི་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལ་བདག་གི་བའི་སྲེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །ས་ལྔ་པར་སེམས་དཔའ་ནང་ཕན་ཚུན་དང་། སངས་རྒྱས་ནང་ཕན་ཚུན་གྱི་ཆོས་དབྱིངས་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་མི་མཐོང་ངོ་། །ས་དྲུག་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་གློ་བུར་བར་རྟོག་པའོ། །ས་བདུན་པར་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐ་དད་དུ་མི་འབྱུང་བས་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མཚན་འཛིན་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་གསུམ་ནི་གོང་དུ་རྒྱས་པར་བཀྲལ་ཟིན་ཏོ། །ལྔ་པ་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ས་དང་པོས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །ས་གཉིས་པ་ལ་ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྫོགས་པར་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ས་གསུམ་པ་ལ་ལྷག་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྫོགས་པར་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ས་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་དྲུག་པ་གསུམ་ལ་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རྫོགས་པར་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །དེའང་ས་བཞི་པ་ལ་ཆོས་སུམ་ཅུ་སོ་བདུན་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ས་ལྔ་པ་ལ་བདེན་པ་བཞི་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། དྲུག་པ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གསུམ་བཤད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
འོན་ཏེ་བྱ་བ་ཡུལ་གྱི་ཕྲིན་ལས་ཁྱད་མེད་དུ་བཤད་པའི་དགོངས་པ་ཡང་། ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཡུལ་འཇིག་རྟེན་པ་དག་གི་ངོར་སངས་རྒྱས་དང་ས་བཅུའི་སེམས་དཔའ་གཉིས་ཕྲིན་ལས་ཁྱད་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་དོན་གྱིས། ཇི་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་ན་ནི་མཉམ་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པས་སོ། །
然而所说所作业处的事业无差别的意趣是：对事业所及的世间人而言，佛与第十地菩萨二者的事业被了知为无差别，如所说："在世间中是平等。"
དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་གྲུབ་དོན་འཇིག་རྟེན་ན་མཉམ་པར་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་མཉམ་པའི་གོ་མི་ཆོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་ས་བརྒྱད་
4-190a
པ་ཡན་གྱི་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་སྔར་བཤད་ནས། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྟོགས་པ་ཡང་ཞིབ་ཏུ་བཤད་དེ།
如是所说的意义是，仅仅在世间显现平等并不能成立为平等。通过以上所说，已先前解释了第八地以上证悟的特殊性，现在也详细解释从初地到第七地特殊证悟：
དེ་ཡང་ས་དང་པོར་ཆོས་ཉིད་བདག་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་སྟེ། བདག་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་རེ་རེ་བ་དང་ལྡན་པའི་བདག་དང་། བདག་དེ་དང་འདྲ་བའི་གཞན་པ་འཆིང་བ་མཐའ་དག་གིས་བསྒོས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་འགལ་བ་ཁོ་ནར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། འགལ་བ་དེ་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །
初地以法性于一切自他遍行的方式了证，所谓遍行一切自他的意义是：具有各个识相续的自我，以及与之相似的他者，皆为一切束缚所染污，其共同普遍特性唯与法界自性相违而遍行，这种相违完全是错误的趋入。
དེས་ན་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཀའང་དེ་དང་དེས་སྟོང་པས་བདག་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས། དེའི་སྤྱི་ལ་ཁྱད་མེད་པས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནའོ། །
因此，自他二者皆为空，无我唯是法界，所以共性无差别而遍行，这才是真实的。
དོན་འདི་ལ་བསམས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདག་དང་གཞན་པ་གཉིས་ཀའང་འཁྲུལ་ངོར་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་ལ་སྤྱོད་པས། དེ་གཉིས་ཀའང་འཁྲུལ་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འདྲ་བས་བདག་བདེ་ཞིང་གཞན་རྣམས་ཅི་མ་རུང་བའི་སེམས་མ་ཡིན་པར་བདག་ཉིད་བདེ་བར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཞན་ལའང་བདེ་བར་འདོད་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །
思考这一意义，世俗中自他二者在迷乱中唯有苦的体验，二者皆相同于迷乱与苦，因此不应想着自己快乐而他人遭难，而应像希望自己快乐一样，也希望他人快乐，心平等，这是世俗菩提心。
དོན་དམ་དུ་བདག་དང་གཞན་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ་བདག་མེད་པར་མཉམ་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུབ་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །འདི་གཉིས་ལ་སྔ་མ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལའང་ཡོད་ལ། ཕྱི་མ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ནས་སོ། །
胜义中，通达自他二者自性空、无我平等的意义，这是胜义菩提心。这两者中，前者凡夫也有，后者则从见道开始。
ས་གཉིས་པར་ཆོས་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་གོས་པ་སྤང་དུ་རུང་ལ། དེ་སྤངས་པ་དེ་རྟོགས་བྱ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ལ། རྟོགས་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། དྲི་མ་དེ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་རྩོམ་པ་ཆེན་པོ་མྱུར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་
4-190b
ནོ། །
第二地了解法性未被一切障染污且应断，这种断除是所证对象的最胜，为了现前这一证悟并去除垢染，迅速作大努力。
ས་གསུམ་པར་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡེ་སྣོད་ཐོས་པ་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་དོན་འདི་ལྟར་ཤེས་པ་ན་སྟོང་གསུམ་མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བརྒལ་ནས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པར་བྱེད་དོ། །
第三地听闻大乘藏是与法界因相顺的果，当了知这因相顺的意义时，即使穿过三千世界变成一团火焰也会聆听正法。
ས་བཞི་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལ་བདག་གི་བའི་སྲེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །
第四地对法界无我所的执著，对任何法都不贪著。
ས་ལྔ་པར་སེམས་དཔའ་ནང་ཕན་ཚུན་དང་། སངས་རྒྱས་ནང་ཕན་ཚུན་གྱི་ཆོས་དབྱིངས་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་མི་མཐོང་ངོ་། །
第五地通过了解菩萨之间互相及佛之间互相的法界以十种平等性为平等，因此不见相续有差别。
ས་དྲུག་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་གློ་བུར་བར་རྟོག་པའོ། །
第六地了解法界自性非烦恼性，烦恼是暂时的分别。
ས་བདུན་པར་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐ་དད་དུ་མི་འབྱུང་བས་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མཚན་འཛིན་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །
第七地经等法的相不产生差别，因此断除一切执相。
ལྷག་མ་གསུམ་ནི་གོང་དུ་རྒྱས་པར་བཀྲལ་ཟིན་ཏོ། །
余下三地已在前面详细解释完毕。
ལྔ་པ་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ས་དང་པོས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །
第五，功德现前的差别：初地以现量了证法性。
ས་གཉིས་པ་ལ་ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྫོགས་པར་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །
第二地圆满现前增上戒学。
ས་གསུམ་པ་ལ་ལྷག་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྫོགས་པར་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །
第三地圆满现前增上心学。
ས་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་དྲུག་པ་གསུམ་ལ་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རྫོགས་པར་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །
第四、五、六三地圆满现前增上慧学。
དེའང་ས་བཞི་པ་ལ་ཆོས་སུམ་ཅུ་སོ་བདུན་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ས་ལྔ་པ་ལ་བདེན་པ་བཞི་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། དྲུག་པ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གསུམ་བཤད་པའོ།
其中第四地是通达三十七菩提分法的智慧，第五地是通达四谛的智慧，第六地是通达十二缘起的智慧，这是说明三种智慧的差别。


 །ས་དྲུག་པ་མན་ཆད་དུ་བསླབ་པ་གསུམ་རྫོགས་ཤིང་ཆོས་ཉིད་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། ས་བདུན་པར་མཚན་མ་མེད་ཅིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་
4-191a
ནས་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་བྱེད། ས་བརྒྱད་པར་མཚན་མ་དང་རྩོལ་བ་གཉིས་ཀ་མེད་པར་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་བྱེད། དགུ་པ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད། བཅུ་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། ། གཞན་ཡང་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་དེས་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ཐོབ་སྟེ། རྒྱན་ལས། དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་གཞན་གྱུར་ན། །དོན་ཀུན་འཇུག་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་རེར་བྱེད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་བ་མི་འགལ་ཏེ། དབང་ཤེས་རེ་རེས་ཀྱང་དོན་ལྔ་ཀ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ན་ནི་སྔ་མ་ཡང་འགལ་བ་མེད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། བཅུ་གཉིས་པོ་གང་ཞེ་ན། དུས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་སངས་རྒྱས་བརྒྱའི་ཞལ་ལྟ་བ་དང་། དེས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་བརྒྱ་འགྱེད་པ་དང་། དུས་བསྐལ་པ་བརྒྱར་སྟོན་པ་དང་། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་བརྒྱ་ལ་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ལྡང་བ་དང་། སེམས་ཅན་བརྒྱ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་བརྒྱ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་བརྒྱ་འོད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་བརྒྱ་འབྱེད་པ་དང་། རང་གི་ལུས་བརྒྱར་སྟོན་པ་དང་། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྒྱ་བརྒྱས་བསྐོར་བ་སྟོན་པའོ། །ས་གཉིས་པ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་ཕྲག་གི་འགྱུར། གསུམ་པ་ལ་བརྒྱ་སྟོང་། བཞི་པ་ལ་ཁྲག་ཁྲིག །ལྔ་པ་ལ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་སྟོང་། དྲུག་པ་ལ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་། བདུན་པ་ལ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་། བརྒྱད་པ་ལ་སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གྲངས་དང་མཉམ་
4-191b
པའི། དགུ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་སྙེད་ཀྱི། བཅུ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་སྙེད་ཀྱི་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ཡང་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེ་ནས་སྐད་ཅིག་རེར་སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་པ་རེ་རེ་ཞིང་འཁོར་བྱང་སེམས་གྲངས་མེད་པས་བསྐོར་བ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་སོགས་འགྲོ་བ་རིགས་ལྔ་སྟོན་པ་སོགས་དང་། གཞན་ཡང་ས་བརྒྱད་པར་མངོན་སུམ་དུ་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་དང་། དགུ་པར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དྲི་མ་མེད་པ་བསྐོར་བ་དང་། བཅུ་པར་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ལས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། དབང་དེ་ཇི་ལྟར་བསྐུར་ཞེ་ན། ས་དེར་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་དེས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་བྱས་མ་ཐག་སངས་རྒྱས་དེ་དག་གིས་དབང་བསྐུར་བའི་དུས་ལ་བབ་པར་མཁྱེན་ནས། སངས་རྒྱས་དེ་དག་གི་མཛོད་སྤུ་ནས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་བྱུང་ནས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་བསྐོར་བ་ལན་བཅུ་བྱས་ཏེ་སེམས་དཔའ་དེའི་སྤྱི་བོའི་གཙུག་ཏུ་ནུབ་བོ། །ནུབ་མ་ཐག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོགས་སྔར་མ་ཐོབ་པའི་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ཐོབ་བོ་ཞེས་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
ས་དྲུག་པ་མན་ཆད་དུ་བསླབ་པ་གསུམ་རྫོགས་ཤིང་ཆོས་ཉིད་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། ས་བདུན་པར་མཚན་མ་མེད་ཅིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་
4-191a
ནས་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་བྱེད།
第六地以下圆满三学，依靠修习法性获得四种果。何为四种？第七地通过无相而有勤作的方式现前功德。
ས་བརྒྱད་པར་མཚན་མ་དང་རྩོལ་བ་གཉིས་ཀ་མེད་པར་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་བྱེད།
第八地无相无勤作地现前功德。
དགུ་པ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད།
第九地依靠四种无碍解智慧成熟众生。
བཅུ་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །
第十地现前无量三摩地和总持。
གཞན་ཡང་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་དེས་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ཐོབ་སྟེ། རྒྱན་ལས། དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་གཞན་གྱུར་ན། །དོན་ཀུན་འཇུག་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་། །ཞེས་སོ། །
此外，住初地的菩萨获得十二百种功德，如《庄严论》所说："五根转变时，趋入一切境，出生十二百，一切诸功德。"
དེ་ཡང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་རེར་བྱེད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་བ་མི་འགལ་ཏེ། དབང་ཤེས་རེ་རེས་ཀྱང་དོན་ལྔ་ཀ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ན་ནི་སྔ་མ་ཡང་འགལ་བ་མེད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།
获得初地的每一刹那产生十二百种作用并不矛盾，因为每一根识也不矛盾地趋入五境，所以前者也确立为无矛盾。
བཅུ་གཉིས་པོ་གང་ཞེ་ན། དུས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་སངས་རྒྱས་བརྒྱའི་ཞལ་ལྟ་བ་དང་། དེས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་བརྒྱ་འགྱེད་པ་དང་། དུས་བསྐལ་པ་བརྒྱར་སྟོན་པ་དང་། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་བརྒྱ་ལ་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ལྡང་བ་དང་། སེམས་ཅན་བརྒྱ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་བརྒྱ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་བརྒྱ་འོད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་བརྒྱ་འབྱེད་པ་དང་། རང་གི་ལུས་བརྒྱར་སྟོན་པ་དང་། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྒྱ་བརྒྱས་བསྐོར་བ་སྟོན་པའོ། །
这十二百种是什么？一刹那间见百佛面，为百佛加持，放百种化身，示现百劫时间，智慧趣入百前后际，入出百种三摩地，成熟百种众生，震动百佛土，以光明照耀百佛土，开启百种法门，示现自身为百身，每一身又显示被百圆满眷属围绕。
ས་གཉིས་པ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་ཕྲག་གི་འགྱུར། གསུམ་པ་ལ་བརྒྱ་སྟོང་། བཞི་པ་ལ་ཁྲག་ཁྲིག །ལྔ་པ་ལ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་སྟོང་། དྲུག་པ་ལ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་། བདུན་པ་ལ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་། བརྒྱད་པ་ལ་སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གྲངས་དང་མཉམ་
4-191b
པའི།
第二地如是千倍增长，第三地百千倍，第四地亿倍，第五地千亿倍，第六地百千亿倍，第七地百千亿亿倍，第八地等同于十二个三千世界微尘数量的倍数。
དགུ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་སྙེད་ཀྱི། བཅུ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་སྙེད་ཀྱི་འགྱུར་རོ། །
第九地等同于百千万无数佛土微尘数量的倍数，第十地等同于无法言说的十亿佛土微尘数量的倍数。
གཞན་ཡང་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེ་ནས་སྐད་ཅིག་རེར་སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་པ་རེ་རེ་ཞིང་འཁོར་བྱང་སེམས་གྲངས་མེད་པས་བསྐོར་བ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་སོགས་འགྲོ་བ་རིགས་ལྔ་སྟོན་པ་སོགས་དང་།
此外，每一毛孔的每一刹那都显示无数佛被无数菩萨眷属围绕，以及显示帝释等五道众生等。
གཞན་ཡང་ས་བརྒྱད་པར་མངོན་སུམ་དུ་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་དང་། དགུ་པར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དྲི་མ་མེད་པ་བསྐོར་བ་དང་། བཅུ་པར་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ལས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ།
此外，第八地获得现前授记，第九地转无垢法轮，第十地获得十方诸佛大光明灌顶。
དབང་དེ་ཇི་ལྟར་བསྐུར་ཞེ་ན། ས་དེར་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་དེས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་བྱས་མ་ཐག་སངས་རྒྱས་དེ་དག་གིས་དབང་བསྐུར་བའི་དུས་ལ་བབ་པར་མཁྱེན་ནས། སངས་རྒྱས་དེ་དག་གི་མཛོད་སྤུ་ནས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་བྱུང་ནས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་བསྐོར་བ་ལན་བཅུ་བྱས་ཏེ་སེམས་དཔའ་དེའི་སྤྱི་བོའི་གཙུག་ཏུ་ནུབ་བོ། །
如何授予灌顶呢？住彼地的菩萨向十方诸佛作供养，刚做完这事，诸佛了知灌顶时机已到，从诸佛白毫相放出大光明，绕十方一切世界十次后，没入该菩萨的头顶。
ནུབ་མ་ཐག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོགས་སྔར་མ་ཐོབ་པའི་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ཐོབ་བོ་ཞེས་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་སོ།
刚没入后，获得如金刚喻等先前未获得的一万三摩地，如《十地经》中所说。


 །དྲུག་པ་རྟགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གསེར་འོད་དམ་པར། ས་དང་པོ་སོགས་ཐོབ་པའི་སྔ་ལྟས་ཀྱི་རྟགས་དང་། རྨི་ལམ་ངེས་བསྟན་ལས། ས་ཐོབ་པ་ན་རྨི་ལམ་འདི་ལྟར་འབྱུང་། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལ། ཆོས་རྗེ་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏའི་བཞེད་ཀྱིས། རྨི་ལྟས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་རྣམས་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་ཡིན་གསུངས་ལ། དཔལ་རང་བྱུང་ཞབས་ཀྱིས་ནི། ནང་དོན་དུ། འཁྲུལ་པའི་རྨི་ལམ་འཁོར་བ་སྟེ། །མ་འཁྲུལ་རྨི་ལམ་གཉེན་པོ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་སྲས་ས་བཅུ་ལ། །རྨི་ལམ་བསྟན་པ་མདོ་ལས་གསུངས། །
4-192a
ཞེས་པས་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་ལ་ལ་ཞིག་རྨི་ལམ་རྨི་བ་ནི་གཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་ཞིང་། གཉིད་ནི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ནས་སྤངས་པར་བཤད་པས། ས་ཐོབ་པ་ལ་རྨི་ལམ་ཡོད་པ་ནི་དཀའ་བའི་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཡང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་སར་ནི་རྨི་ལམ་འབྱུང་བ་ལ་གཉིད་དགོས་པའི་ཁྱབ་པ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གཉིད་མེད་པའི་རྨི་ལམ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ན་རྨི་ལམ་གོ་ཆོད་པོ་དངོས་དེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རྨི་ལམ་ཡིན་ན་རྨི་ལམ་རང་མཚན་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་ཁོ་བོ་ཅག་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་ན། རྨི་ལམ་རང་མཚན་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་རྨི་ལམ་ཙམ་དུ་ཡིན་པ་མི་འགལ་ལོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་གཞན་དག་འོ་ན་མངོན་སུམ་གྱི་དུས་ཀྱང་རྨི་ལམ་ཙམ་དུ་ཡིན་པར་ཐལ། གཉིད་མི་དགོས་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་དེ་ལ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུགས་འདིའི་མན་ངག་མཐར་ཐུག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་གསུམ་རྒྱུད་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་གཞན་དག་དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པ་ལ་རྨི་ལམ་འབྱུང་བར་ཟུར་དུ་བསྟན་པ་ཡང་དགོས་པ་མེད་དེ། མངོན་སུམ་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་ལ་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་གྱི་གོ་མི་ཆོད་པས་རྨི་ལམ་དང་ཁྱད་པར་མེད་ཅིང་། འོན་ཏེ་འཕགས་པའི་སར་ཡང་མངོན་སུམ་དང་རྨི་ལམ་ཙམ་ཞིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ནི་ཕན་ཚུན་བལྟོས་པའི་དབང་ལས་གྲུབ་པས་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྨི་ལམ་འདི་ལྟ་བུ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་ནས་ལམ་བསྒོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། སྐབས་མིན་དུ་བྱུང་ན་སྔགས་སམ། སྨན་ནམ། ཡང་ན་བར་དུ་གཅོད་པའི་མཚན་
4-192b
མ་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །བདུན་པ་ལུས་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ས་དང་པོར་འཛམ་བུའི་གླིང་ལ་དབང་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་དང་། གཉིས་པ་ལ་གླིང་བཞི་པའིའོ། །གསུམ་པ་ལ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིའོ། །བཞི་པ་ལ་མཚེ་མ། ལྔ་པ་ལ་དགའ་ལྡན། དྲུག་པ་ལ་འཕྲུལ་དགའ། བདུན་པ་ལ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད། བརྒྱད་པ་ལ་སྟོང་གི་བདག་པོ་ཚངས་པ། དགུ་པ་ལ་སྟོང་གཉིས་ཀ་བར་མའི་བདག་པོ་ཚངས་ཆེན། བཅུ་པ་ལ་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་ལྷའི་བུ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་ཡིན། དེ་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བ་ལེན་ཚུལ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་འཛིན་པ་ལ་སེམས་དཔའ་དག་སྐྱེ་བ་ལེན་ཚུལ་བཞི་ཡོད་དེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་ལས་དང་ནི། །གཞན་ཡང་སྨོན་ལམ་དབང་དག་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་དབང་འབྱོར་བའི། །དབང་གི་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཡིན། །ཅེས་པས་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སེམས་དཔའ་འདོད་པར་སྐྱེ་བ་ལས་དང་། ས་ཐོབ་པས་དུད་འགྲོ་སོགས་སུ་སྐྱེ་བ་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་དང་། བསམ་གཏན་རྣམས་བཟློག་ནས་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་དང་། སྤྲུལ་པས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་འཕོ་བ་སོགས་དབང་འབྱོར་བའི་མཐུ་ལས་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་སྟེ་བཞིའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
དྲུག་པ་རྟགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གསེར་འོད་དམ་པར། ས་དང་པོ་སོགས་ཐོབ་པའི་སྔ་ལྟས་ཀྱི་རྟགས་དང་། རྨི་ལམ་ངེས་བསྟན་ལས། ས་ཐོབ་པ་ན་རྨི་ལམ་འདི་ལྟར་འབྱུང་། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལ།
第六，相的差别：《金光明经》中说获得初地等的前兆相，《梦决定显示》中说："获得地时梦如是显现"等。
ཆོས་རྗེ་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏའི་བཞེད་ཀྱིས། རྨི་ལྟས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་རྣམས་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་ཡིན་གསུངས་ལ། དཔལ་རང་བྱུང་ཞབས་ཀྱིས་ནི། ནང་དོན་དུ། འཁྲུལ་པའི་རྨི་ལམ་འཁོར་བ་སྟེ། །མ་འཁྲུལ་རྨི་ལམ་གཉེན་པོ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་སྲས་ས་བཅུ་ལ། །རྨི་ལམ་བསྟན་པ་མདོ་ལས་གསུངས། །
4-192a
ཞེས་པས་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །
法王萨迦班智达认为，这些梦兆是在胜解行地所作的安立。而吉祥自生足在《内义》中说："迷乱梦为轮回，无迷梦为对治，故于佛子十地，经中说明梦。"这表明不是在胜解行地所作的安立。
འདི་ལ་ལ་ལ་ཞིག་རྨི་ལམ་རྨི་བ་ནི་གཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་ཞིང་། གཉིད་ནི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ནས་སྤངས་པར་བཤད་པས། ས་ཐོབ་པ་ལ་རྨི་ལམ་ཡོད་པ་ནི་དཀའ་བའི་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཡང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་སར་ནི་རྨི་ལམ་འབྱུང་བ་ལ་གཉིད་དགོས་པའི་ཁྱབ་པ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
对此，有人说梦是在无睡眠时不会产生的，而睡眠在胜解行地就已断除，因此获得地位有梦是困难的。虽然对凡夫是这样，但在大乘圣者地，梦的产生不一定需要睡眠。
འོ་ན་གཉིད་མེད་པའི་རྨི་ལམ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ན་རྨི་ལམ་གོ་ཆོད་པོ་དངོས་དེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རྨི་ལམ་ཡིན་ན་རྨི་ལམ་རང་མཚན་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་ཁོ་བོ་ཅག་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་ན། རྨི་ལམ་རང་མཚན་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་རྨི་ལམ་ཙམ་དུ་ཡིན་པ་མི་འགལ་ལོ། །
若问：若有这样无睡眠的梦，则不是确定真实的梦，对此回答：我们不认为凡是梦必定是自相梦，因此虽非自相梦，但仅仅作为梦并不矛盾。
དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་གཞན་དག་འོ་ན་མངོན་སུམ་གྱི་དུས་ཀྱང་རྨི་ལམ་ཙམ་དུ་ཡིན་པར་ཐལ། གཉིད་མི་དགོས་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་དེ་ལ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུགས་འདིའི་མན་ངག་མཐར་ཐུག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་གསུམ་རྒྱུད་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཕྱིར།
此时他人若说：那么现量时也是仅仅梦，因为同样不需要睡眠，对此我们是承许的，因为此宗的究竟口诀是确立一切法为三梦相续。
འོ་ན་གཞན་དག་དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པ་ལ་རྨི་ལམ་འབྱུང་བར་ཟུར་དུ་བསྟན་པ་ཡང་དགོས་པ་མེད་དེ། མངོན་སུམ་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན།
若有人想：若如此，则不需要单独说明圣者有梦，因为一切现量都已解释为梦。
དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་ལ་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་གྱི་གོ་མི་ཆོད་པས་རྨི་ལམ་དང་ཁྱད་པར་མེད་ཅིང་། འོན་ཏེ་འཕགས་པའི་སར་ཡང་མངོན་སུམ་དང་རྨི་ལམ་ཙམ་ཞིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ནི་ཕན་ཚུན་བལྟོས་པའི་དབང་ལས་གྲུབ་པས་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
胜义中，对众生而言，一切似现量的世俗有法都不能成立为现量，故与梦无差别；然而在圣者地仍然有现量和梦的区分，因为差别是由相互观待而成立的，所以并无矛盾。
རྨི་ལམ་འདི་ལྟ་བུ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་ནས་ལམ་བསྒོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། སྐབས་མིན་དུ་བྱུང་ན་སྔགས་སམ། སྨན་ནམ། ཡང་ན་བར་དུ་གཅོད་པའི་མཚན་
4-192b
མ་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
这样的梦是对入大乘修道而言，若在非适当时出现，则应知是咒语、药物或其他障碍之相。
བདུན་པ་ལུས་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ས་དང་པོར་འཛམ་བུའི་གླིང་ལ་དབང་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་དང་། གཉིས་པ་ལ་གླིང་བཞི་པའིའོ། །གསུམ་པ་ལ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིའོ། །བཞི་པ་ལ་མཚེ་མ། ལྔ་པ་ལ་དགའ་ལྡན། དྲུག་པ་ལ་འཕྲུལ་དགའ། བདུན་པ་ལ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད། བརྒྱད་པ་ལ་སྟོང་གི་བདག་པོ་ཚངས་པ། དགུ་པ་ལ་སྟོང་གཉིས་ཀ་བར་མའི་བདག་པོ་ཚངས་ཆེན། བཅུ་པ་ལ་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་ལྷའི་བུ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་ཡིན། དེ་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བ་ལེན་ཚུལ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ། །
第七，持身的差别：初地持瞻部洲转轮王身，第二地持四大洲的，第三地持天王帝释的，第四地持夜摩天，第五地持兜率天，第六地持化乐天，第七地持他化自在天，第八地持千世界主梵天，第九地持二千中界主大梵天，第十地持三界主大自在天子的身。这样受生的方式是异熟功德。
དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་འཛིན་པ་ལ་སེམས་དཔའ་དག་སྐྱེ་བ་ལེན་ཚུལ་བཞི་ཡོད་དེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་ལས་དང་ནི། །གཞན་ཡང་སྨོན་ལམ་དབང་དག་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་དབང་འབྱོར་བའི། །དབང་གི་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཡིན། །ཅེས་པས་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སེམས་དཔའ་འདོད་པར་སྐྱེ་བ་ལས་དང་། ས་ཐོབ་པས་དུད་འགྲོ་སོགས་སུ་སྐྱེ་བ་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་དང་། བསམ་གཏན་རྣམས་བཟློག་ནས་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་དང་། སྤྲུལ་པས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་འཕོ་བ་སོགས་དབང་འབྱོར་བའི་མཐུ་ལས་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་སྟེ་བཞིའོ།
这样持身的菩萨有四种受生方式，如《经庄严论》所说："智者业及愿力自在，三摩地及自在力，是受生所欲。"即：胜解行菩萨依业力受生于欲界，获得地位者依愿力受生为旁生等，依三摩地力逆转禅定而受生于欲界，依自在力从化身从兜率天转生到瞻部洲等，这四种。


 །མདོར་ན་ས་ཐོབ་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་མཐུ་ལས་འཁོར་བ་ན་སྐྱེ་འཆི་ན་རྒ་སོགས་སུ་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བ་སོགས་རང་མཚན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་མཉམ་པར་བཞག་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་ལ། མཐོང་ལམ་གྱིས་མ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་སྒོམ་ལམ་དུ་གསར་མཐོང་ཡོད་མེད་དཔྱད་པ། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་སྣང་བ་ཡོད་མེད་ལ་དཔྱད་པའོ། །དང་པོ་ལ།
4-193a
འཕགས་སེང་གི་བཞེད་དོན་ཐུན་མོང་མིན་པ་དགོད་པ་དང་། འཕགས་སེང་གི་བཞེད་དོན་མིན་ཀྱང་ཡིན་པར་ཁས་འཆེ་བ་འགོག་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཉི་སྣང་དུ། ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་དངོས་པོ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་དང་། འགྲེལ་ཆེན་ལས། གང་གི་ཚེ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་ན་ཡང་ངེས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་རྟོགས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ། ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི། ལུང་དོན་དང་པོ་ནི། མཐོང་ལམ་དུ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ལ་སྒོམ་ལམ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་། དེ་བྱེད་པར་མ་ཟད་སྒོམ་ལམ་དང་པོར་མཐོང་བའི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་ལའང་སྒོམ་ལམ་གཉིས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་། མདོར་ན་ས་སྔ་མ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རིམ་གྱིས་དག་སྟོབས་ཀྱིས། སྔར་མཐོང་གིས་མ་མཐོང་བའི་ཆོས་དབྱིངས་གསར་མཐོང་རེ་ཡོད་པས་བལྟ་བྱའི་ཆོས་དབྱིངས་ལ་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་དང་གསལ་མི་གསལ་སོགས་ཡོད་པར་གྲུབ་ཅིང་། ས་སྔ་མ་སྔ་མར་རྟོགས་པའི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་ཡང་ས་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་འདོད་པ་ལ་རྟོགས་ཟིན་རྟོགས་པའི་བློར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡིན་གྱི། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུང་དོན་གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་གཞན་དག་གིས་ཆོས་དབྱིངས་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཐོང་ལམ་གྱི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་ལས་རང་བཞིན་རྣམ་དག་གིས་ལྷག་པ་སྒོམ་ལམ་དུ་ཆོས་དབྱིངས་
4-193b
གསར་མཐོང་མེད་དོ་ཞེས་པའི་ཀླན་ཀ་ལ། སློབ་དཔོན་སེང་བཟང་ཉིད་ཀྱིས་ཀླན་ཀ་དེ་ལ་ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་པ་ལ། རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་ཆ་ཆོས་དབྱིངས་ལ་ནི་མཐོང་ལམ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ས་ལྷག་མར་གསར་མཐོང་མེད་པ་ཐུགས་ལ་བཞེད་ནས། ཆོས་དབྱིངས་སའི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་ན་ཡང་ཞེས་གསུངས་ལ། ཆོས་དབྱིངས་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ཡིན་པའི་ཆ་ལ་ས་དང་པོར་མཐོང་བའི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་དང་གཉིས་པར་མཐོང་བའི་ཆོས་དབྱིངས་ལ་ཁྱད་མེད་དེ། དཔེར་ན་ཚེས་གཅིག་གི་ཟླ་ཚེས་དང་གཉིས་པའི་ཟླ་ཚེས་ཟླ་བ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཁྱད་པར་མེད་པ་བཞིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་མཐོང་ལམ་གྱི་ཆོས་དབྱིངས་ལས་ཆོས་དབྱིངས་གཞན་གསར་མཐོང་མེད་པས་ཁྱབ་པ་ལ། རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་ཁྱབ་པ་འཁྲུལ། གློ་བུར་དྲི་བྲལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་ཁྱབ་པ་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པ་ལས། དང་པོ་ནི། རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་ཆ་ཤས་མེད་པ་མཐོང་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་། སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་མ་ཆོད་ཀྱི་དབང་གིས་གསར་མཐོང་ངམ་གསར་རྟོགས་ཡོད་མེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། ཆ་གང་ལ་གོམས་པ་གསལ་བ་དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་ལ། ཅིག་ཤོས་ལ་མིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མངོན་སུམ་གྱི་སྔོན་པོའི་མི་རྟག་པ་དང་། སྔོན་པོ་མཐོང་བའི་ཆ་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ངེས་པའི་ངེས་ཤེས་འདྲེན་གྱི། མི་རྟག་པའོ་སྙམ་པའི་ངེས་ཤེས་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
མདོར་ན་ས་ཐོབ་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་མཐུ་ལས་འཁོར་བ་ན་སྐྱེ་འཆི་ན་རྒ་སོགས་སུ་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བ་སོགས་རང་མཚན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
总之，获得地位的菩萨们是由于对众生苦厄起随顺爱慕的大悲力，而在轮回中示现生死老病等，而不是自相的生等。
གཉིས་པ་མཉམ་པར་བཞག་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་ལ། མཐོང་ལམ་གྱིས་མ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་སྒོམ་ལམ་དུ་གསར་མཐོང་ཡོད་མེད་དཔྱད་པ། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་སྣང་བ་ཡོད་མེད་ལ་དཔྱད་པའོ། །
第二，等持境的自性是什么，包括：考察见道未见的法性在修道中是否有新的见解，考察大乘圣者等持中有无显现。
དང་པོ་ལ།
4-193a
འཕགས་སེང་གི་བཞེད་དོན་ཐུན་མོང་མིན་པ་དགོད་པ་དང་། འཕགས་སེང་གི་བཞེད་དོན་མིན་ཀྱང་ཡིན་པར་ཁས་འཆེ་བ་འགོག་པ་གཉིས་ལས།
第一分为：阐述圣解的不共意趣和遮破虽非圣解意趣却自称是的观点两部分。
དང་པོ་ནི། ཉི་སྣང་དུ། ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་དངོས་པོ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་དང་།
第一，《日光论》中说："于如所见事物直接趣向，因为事物无有差异。"
འགྲེལ་ཆེན་ལས། གང་གི་ཚེ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་ན་ཡང་ངེས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་རྟོགས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ། ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི།
《大疏》中说："当因为无有分别的缘故，虽然以自性的一切方式了悟法界，但依靠生起决定，从遍行义的了悟中，生起现前一切无自性的极为明了的智慧时。"等所说。
ལུང་དོན་དང་པོ་ནི། མཐོང་ལམ་དུ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ལ་སྒོམ་ལམ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་། དེ་བྱེད་པར་མ་ཟད་སྒོམ་ལམ་དང་པོར་མཐོང་བའི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་ལའང་སྒོམ་ལམ་གཉིས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་།
第一引文的意思是：修道现前见道所见的法界事物，不仅如此，修道第二阶段也现前修道第一阶段所见的法界。
མདོར་ན་ས་སྔ་མ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རིམ་གྱིས་དག་སྟོབས་ཀྱིས། སྔར་མཐོང་གིས་མ་མཐོང་བའི་ཆོས་དབྱིངས་གསར་མཐོང་རེ་ཡོད་པས་བལྟ་བྱའི་ཆོས་དབྱིངས་ལ་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་དང་གསལ་མི་གསལ་སོགས་ཡོད་པར་གྲུབ་ཅིང་།
总之，由于从前地到后地，法界中暂时垢染逐渐清净的力量，有前面未见到的法界新的见解，因此成立所见法界有广狭、明暗等差别。
ས་སྔ་མ་སྔ་མར་རྟོགས་པའི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་ཡང་ས་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་འདོད་པ་ལ་རྟོགས་ཟིན་རྟོགས་པའི་བློར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡིན་གྱི། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །
在前地所证悟的法界，想要在后地中直接证悟的观点不会成为"已了悟而再了悟"的心，因为那些安立是针对凡夫的，圣者们的瑜伽智是不可思议的。
ལུང་དོན་གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་གཞན་དག་གིས་ཆོས་དབྱིངས་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཐོང་ལམ་གྱི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་ལས་རང་བཞིན་རྣམ་དག་གིས་ལྷག་པ་སྒོམ་ལམ་དུ་ཆོས་དབྱིངས་
4-193b
གསར་མཐོང་མེད་དོ་ཞེས་པའི་ཀླན་ཀ་ལ།
第二引文的意思是：如果他人因为法界无分别而提出质疑说见道的法界之外，在修道中就自性清净方面没有更多的法界新见解，
སློབ་དཔོན་སེང་བཟང་ཉིད་ཀྱིས་ཀླན་ཀ་དེ་ལ་ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་པ་ལ། རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་ཆ་ཆོས་དབྱིངས་ལ་ནི་མཐོང་ལམ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ས་ལྷག་མར་གསར་མཐོང་མེད་པ་ཐུགས་ལ་བཞེད་ནས། ཆོས་དབྱིངས་སའི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་ན་ཡང་ཞེས་གསུངས་ལ།
师善净自身对这一质疑详细分析后回答：他认为自性清净方面的法界在除见道外的余地中没有新的见解，所以说"虽以自性一切方面了证法界"。
ཆོས་དབྱིངས་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ཡིན་པའི་ཆ་ལ་ས་དང་པོར་མཐོང་བའི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་དང་གཉིས་པར་མཐོང་བའི་ཆོས་དབྱིངས་ལ་ཁྱད་མེད་དེ། དཔེར་ན་ཚེས་གཅིག་གི་ཟླ་ཚེས་དང་གཉིས་པའི་ཟླ་ཚེས་ཟླ་བ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཁྱད་པར་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །
法界自性清净的方面，初地所见法界与第二地所见法界无差别，如初一月相与初二月相在作为月亮的方面无差别一样。
གཞན་ཡང་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་མཐོང་ལམ་གྱི་ཆོས་དབྱིངས་ལས་ཆོས་དབྱིངས་གཞན་གསར་མཐོང་མེད་པས་ཁྱབ་པ་ལ། རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་ཁྱབ་པ་འཁྲུལ། གློ་བུར་དྲི་བྲལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་ཁྱབ་པ་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པ་ལས།
此外，对于"因无分别故，见道法界之外无法界新见解"这一遍及性，不论从自性清净方面还是离客尘方面来看，都是错误的遍及。
དང་པོ་ནི། རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་ཆ་ཤས་མེད་པ་མཐོང་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་། སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་མ་ཆོད་ཀྱི་དབང་གིས་གསར་མཐོང་ངམ་གསར་རྟོགས་ཡོད་མེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ།
第一，虽然在见无分别自性清净法性上无差别，但是由于遮除增益与否的缘故，有无新见解或新证悟的差别存在。
ཆ་གང་ལ་གོམས་པ་གསལ་བ་དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་ལ། ཅིག་ཤོས་ལ་མིན་པའི་ཕྱིར།
因为在熟悉明了的方面遮除增益，在另一方面则不然。
དཔེར་ན་མངོན་སུམ་གྱི་སྔོན་པོའི་མི་རྟག་པ་དང་། སྔོན་པོ་མཐོང་བའི་ཆ་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ངེས་པའི་ངེས་ཤེས་འདྲེན་གྱི། མི་རྟག་པའོ་སྙམ་པའི་ངེས་ཤེས་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ།
例如，现量所见的蓝色和无常在见蓝色的方面上无分别差异，但会引生"是蓝色"的决定，而不会生起"是无常"的决定。


 །དོན་དེ་ལ་དགོངས་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས། ངེས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ཤེས་སོ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་གཞན་དག །བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་མཐོང་ཉིད་ལས། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་བྱེད། །ཅེས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་དེ་མེད་དེ།
4-194a
གཞུང་འདིའི་སྐབས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་བྱའི། དེར་ངེས་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་ངེས་པ་དེ་མཐོང་དོན་ལ་ངེས་ཤེས་སྐྱེ་བས་ཁྱབ་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཡུལ་དེའི་གནས་ཚུལ་མཐོང་ན་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་སྒྲོ་འདོགས་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པ་ལ་དགོངས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་དེའོ། །གཞན་དག་སྒྲོ་འདོགས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་ན་ཤེས་པ་དེ་ངེས་ཤེས་ཡིན་པས་ཁྱབ་ཅེ་ན། དེ་ནི་མིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བདེན་པ་གཞན་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བས་ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་སྒྲོ་འདོགས་མི་སྐྱེ་ཡང་དེ་དག་ལ་ངེས་ཤེས་དངོས་སུ་འདྲེན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། ངེས་ཤེས་ནི་ཕྱིས་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི། བསྒྲིབ་བྱ་ཆོས་དབྱིངས་ལ་ཆ་ཤས་མེད་ཀྱང་། སྒྲིབ་བྱེད་ཆོས་ཅན་གློ་བུར་བ་ལ་ཆ་དང་བཅས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཅན་གློ་བུར་གྱི་ཆ་དེ་དག་རྣམས་རེ་རེ་ནས་དག་བཞིན་དུ་བསྒྲིབ་བྱ་ཆོས་ཉིད་ཆ་མེད་དེ་རིམ་བཞིན་གསལ་བ་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ལ་ཆ་བཅས་སུ་གོ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་རྣམ་གསལ་གྱི་དཔེ་ཡང་ཡོད་དེ། ནམ་མཁའ་ཆ་མེད་པ་ལ་སྤྲིན་ཚོགས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་ན་ནམ་མཁའ་མཐོང་བར་འདོད་པས་དབང་ཤེས་ཀྱིས་བལྟས་པ་ན་སྤྲིན་ཚོགས་ཀྱི་ཆ་རྣམས་རིམ་བཞིན་དག་སྟེ། ཆ་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ཡང་རིམ་བཞིན་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཚེ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལ་ནི་ཆ་ཤས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དགོད་པ་དང་། དེ་འགོག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་ཉིད་ལ་ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་
4-194b
རྫོགས་མཐོང་ལམ་དུ་མཐོང་ལ། དེ་ལས་ལྷག་པ་སྒོམ་ལམ་དུ་མཐོང་བྱར་མེད་ཅེས་པ་དང་། སྔ་མའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་མཐོང་བ་ལས་ཕྱི་མའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་མཐོང་བ་གསར་དུ་འགྲོ་བ་མེད་ཅེས་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། ལུང་གིས་དགག །རིགས་པས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་མར་ངོའི་བཅུ་བཞི་ལ། །ཟླ་བ་ཅུང་ཟད་མཐོང་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཐེག་མཆོག་མོས་རྣམས་ལའང་། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ནི་ཅུང་ཟད་མཐོང་། །ཇི་ལྟར་ཚེས་པའི་ཟླ་བ་ནི། །སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་འཕེལ་བར་མཐོང་། །དེ་བཞིན་ས་ལ་ཞུགས་རྣམས་ཀྱང་། །རིམ་གྱིས་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བ་མཐོང་། །ཇི་ལྟར་ཡར་ངོའི་བཅོ་ལྔ་ལ། །ཟླ་བ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ས་ཡི་མཐར་ཐུག་པ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་རྫོགས་ཤིང་གསལ། །ཞེས་དང་། མྱང་འདས་ཆེན་པོར། ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་མཚན་མོའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་ལྟ་བུར་མཐོང་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉིན་པར་གྱི་གཟུགས་བཞིན་དུ་གཟིགས། ཞེས་གསུངས་པས། ཟླ་བ་ལ་ཡར་ངོ་དང་མར་ངོའི་ཆ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་། ཉི་མའི་འོད་དང་ཉེ་བ་ན་རང་གི་གྲིབ་མས་ཆ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པ་ལ་གྲིབ་མ་དག་སྟོབས་ཀྱིས་ཆ་འགགས་པ་དང་བཅས་ནས་ཟླ་བ་རྫོགས་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དབྱིངས་ལའང་རིམ་བཞིན་མཐོང་བྱའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དེ་ལའང་སྔ་མས་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔ་མའི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་རགས་ཤིང་ཕྱི་མའི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཕྲ་བས། སྒྲིབ་བྱེད་ཕྲ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་བསྒྲིབ་བྱ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ཕྲ་བ་ཡིན་ཅིང་། ཕྲ་བ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་སྟེ་གཏིང་ཟབ་པས་མི་དཔོགས་
4-195a
པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
དོན་དེ་ལ་དགོངས་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས། ངེས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ཤེས་སོ་གསུངས་སོ། །
考虑这一意义，阿阇黎说"依照生起决定而了知"。
དེ་ལ་གཞན་དག །བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་མཐོང་ཉིད་ལས། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་བྱེད། །ཅེས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་དེ་མེད་དེ།
4-194a
གཞུང་འདིའི་སྐབས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་བྱའི།
对此有人说：与"大智慧仅从见中，决定一切诸方面"相矛盾。此过失不存在，因为本论中的大智慧是指圣者们，
དེར་ངེས་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་ངེས་པ་དེ་མཐོང་དོན་ལ་ངེས་ཤེས་སྐྱེ་བས་ཁྱབ་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཡུལ་དེའི་གནས་ཚུལ་མཐོང་ན་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་སྒྲོ་འདོགས་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པ་ལ་དགོངས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་དེའོ། །
此处所说的"决定"不是表明见所见对象必定生起决定解，而是考虑到见到境界的实际情况时，不可能生起颠倒执着的增益，所以说"决定一切方面"。
གཞན་དག་སྒྲོ་འདོགས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་ན་ཤེས་པ་དེ་ངེས་ཤེས་ཡིན་པས་ཁྱབ་ཅེ་ན། དེ་ནི་མིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བདེན་པ་གཞན་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བས་ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་སྒྲོ་འདོགས་མི་སྐྱེ་ཡང་དེ་དག་ལ་ངེས་ཤེས་དངོས་སུ་འདྲེན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། ངེས་ཤེས་ནི་ཕྱིས་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །
如有人问：若成为不生增益的有法，则该智慧必定是决定解吗？不是这样的。例如，大乘见道苦法忍时直接见到其他三谛的法性，虽不生起集、灭、道的邪执增益，但并不必然直接引生对它们的决定解，就像决定解是后来在修道阶段生起的一样。
གཉིས་པ་ནི། བསྒྲིབ་བྱ་ཆོས་དབྱིངས་ལ་ཆ་ཤས་མེད་ཀྱང་། སྒྲིབ་བྱེད་ཆོས་ཅན་གློ་བུར་བ་ལ་ཆ་དང་བཅས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཅན་གློ་བུར་གྱི་ཆ་དེ་དག་རྣམས་རེ་རེ་ནས་དག་བཞིན་དུ་བསྒྲིབ་བྱ་ཆོས་ཉིད་ཆ་མེད་དེ་རིམ་བཞིན་གསལ་བ་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ལ་ཆ་བཅས་སུ་གོ་བ་ཡིན་ནོ། །
第二，虽然所障法界无分别，但能障有法客尘本性有分别，因此随着客尘部分一一清净，所障无分别法性也逐渐明显，而未能辨别差异者则理解法界为有分别。
འདི་ལ་རྣམ་གསལ་གྱི་དཔེ་ཡང་ཡོད་དེ། ནམ་མཁའ་ཆ་མེད་པ་ལ་སྤྲིན་ཚོགས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་ན་ནམ་མཁའ་མཐོང་བར་འདོད་པས་དབང་ཤེས་ཀྱིས་བལྟས་པ་ན་སྤྲིན་ཚོགས་ཀྱི་ཆ་རྣམས་རིམ་བཞིན་དག་སྟེ། ཆ་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ཡང་རིམ་བཞིན་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཚེ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལ་ནི་ཆ་ཤས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
关于这一点有个清晰的比喻：当无分别的虚空被云团遮蔽时，想要见到虚空的根识观察时，云团的部分逐渐消散，无分别的虚空也逐渐可见，但在这样见到时，虚空本身并不具有分别。
གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་དགོད་པ་དང་། དེ་འགོག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་ཉིད་ལ་ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་
4-194b
རྫོགས་མཐོང་ལམ་དུ་མཐོང་ལ། དེ་ལས་ལྷག་པ་སྒོམ་ལམ་དུ་མཐོང་བྱར་མེད་ཅེས་པ་དང་། སྔ་མའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་མཐོང་བ་ལས་ཕྱི་མའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་མཐོང་བ་གསར་དུ་འགྲོ་བ་མེད་ཅེས་ཟེར་རོ། །
第二分为：陈述前说和遮破。第一，对方说：因为法性无分别，所以见道已见完整法性，修道中没有更多可见的，并且没有从见前法性的义转为新见后法性的义。
གཉིས་པ་ལ། ལུང་གིས་དགག །རིགས་པས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་མར་ངོའི་བཅུ་བཞི་ལ། །ཟླ་བ་ཅུང་ཟད་མཐོང་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཐེག་མཆོག་མོས་རྣམས་ལའང་། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ནི་ཅུང་ཟད་མཐོང་། །
第二分为：以教理否定和以逻辑否定。第一，引用："如减月十四日，月亮略见少分，如是最胜乘解，稍见佛陀身。"
ཇི་ལྟར་ཚེས་པའི་ཟླ་བ་ནི། །སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་འཕེལ་བར་མཐོང་། །དེ་བཞིན་ས་ལ་ཞུགས་རྣམས་ཀྱང་། །རིམ་གྱིས་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བ་མཐོང་། །
"如增长之月亮，刹那刹那增长，如是入地诸位，渐渐见到增长。"
ཇི་ལྟར་ཡར་ངོའི་བཅོ་ལྔ་ལ། །ཟླ་བ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ས་ཡི་མཐར་ཐུག་པ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་རྫོགས་ཤིང་གསལ། །ཞེས་དང་།
"如增月十五日，月亮变得圆满，如是地位究竟，法身亦圆明。"
མྱང་འདས་ཆེན་པོར། ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་མཚན་མོའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་ལྟ་བུར་མཐོང་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉིན་པར་གྱི་གཟུགས་བཞིན་དུ་གཟིགས། ཞེས་གསུངས་པས།
《大涅槃经》说："即使十地菩萨也仅如夜间看形像般见如来藏，而如来则如白昼见形像般照见。"
ཟླ་བ་ལ་ཡར་ངོ་དང་མར་ངོའི་ཆ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་། ཉི་མའི་འོད་དང་ཉེ་བ་ན་རང་གི་གྲིབ་མས་ཆ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པ་ལ་གྲིབ་མ་དག་སྟོབས་ཀྱིས་ཆ་འགགས་པ་དང་བཅས་ནས་ཟླ་བ་རྫོགས་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དབྱིངས་ལའང་རིམ་བཞིན་མཐོང་བྱའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དང་།
虽然月亮本身没有上弦和下弦的分别，但当接近太阳光时，因自身阴影而有分别，随着阴影清除而逐渐显现月亮圆满，同样地，法界也有渐次见解的差别，
ཁྱད་པར་དེ་ལའང་སྔ་མས་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔ་མའི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་རགས་ཤིང་ཕྱི་མའི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཕྲ་བས། སྒྲིབ་བྱེད་ཕྲ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་བསྒྲིབ་བྱ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ཕྲ་བ་ཡིན་ཅིང་། ཕྲ་བ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་སྟེ་གཏིང་ཟབ་པས་མི་དཔོགས་
4-195a
པ་ཡིན་ནོ།
在这些差别中，前者所见的法性比后者所见的法性浅。为什么呢？因为前法性的遮障粗大而后法性的遮障细微，遮障越细微，所障的法性也越细微，细微意味着难以了悟，深不可测。


 །གཉིས་པ་ནི། ཆ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་མཐོང་ན་དེ་ཡོངས་རྫོགས་མཐོང་བས་ཁྱབ་པར་འདོད་ན། ནམ་མཁའ་ཆ་མེད་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མཐོང་བའི་ཚེ་ནམ་མཁའ་ཡོངས་རྫོགས་མཐོང་བར་ཐལ། དེ་ཆ་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་མགོ་མཚུངས་སོ། །གཉིས་པ་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ན་སྣང་བ་ཡོད་མེད་དཔྱད་པ་ལ། གཞན་ལུགས་དགག །རང་ལུགས་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་འགོད་པ་དང་། དེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། འགའ་ཞིག་མཉམ་བཞག་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཡོད་དེ། ལྟ་བས་ཀྱང་སྣང་བའི་སྟེང་དུ་སྤྲོས་པའི་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་ལ། སྒོམ་པས་ཀྱང་སྣང་བ་ལ་དམིགས་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་གོམས་པའི་ཕྱིར་ན་ཀ་བུམ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མ་འདྲེས་པར་ཟ་འོག་གི་རི་མོ་ལྟར་མཐོང་ཞིང་། འདི་ཉིད་འཕགས་སེང་གི་དགོངས་པའང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཆོས་ཅན། སྤྲོས་པར་ཐལ། ཀུན་རྫོབ་སྣང་བའི་སྟེང་དུ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས་བླངས། ཁྱབ་པ་ཚད་མས་གྲུབ། བསལ་བ་ཚད་མས་བསལ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཅན། སྤྲོས་པར་ཐལ། ཀུན་རྫོབ་སྣང་བ་ལ་དམིགས་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་གོམས་བྱེད་ཀྱི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་བསལ་བ་རྣམས་སྔ་མ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། འཕགས་སེང་གིས་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་སྣང་བཅས་སུ་བཤད་པ་ལ་ཟབ་གནད་ཡོད་པར་བསྟན། འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཐམས་ཅད་སྣང་མེད་ཤས་ཆེ་བ་དོན་ལ་ཞུགས་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཉི་སྣང་དུ། འདི་ཉིད་ནི་རིགས་ཏེ། གང་ཞིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་
4-195b
དམིགས་པ་ནི་དེར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་དུ་ཤེས་པ་རྟ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་འདི་ནི། འཕགས་པ་ནང་གི་རྣལ་འབྱོར་ལ་དབང་ཆེར་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་མི་འགལ་ཞིང་། རྗེས་ཐོབ་ཉིད་དུའང་མཉམ་བཞག་གི་རྟོགས་པ་འཁྱེར་ཐུབ་པ་ནི་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་དེར་མཉམ་བཞག་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་། རྗེས་ཐོབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་གཉིས་ཀ་གཅིག་གོ། གཅིག་གིས་ཅིག་ཤོས་མི་དགག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བྱ་བ་བསྒྲུབ་ལ་རྟག་ཏུ་བློ། །མེ་བཞིན་དུ་ནི་འབར་བ་དང་། །ཞི་བའི་བསམ་གཏན་སྙོམས་འཇུག་ལ། །རྟག་ཏུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཅེས་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང་། ནང་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་གཉིས་མི་འགལ་བར་གསུངས་སོ། ། འདིའི་སྐབས་སུ་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་བཞག་གི་བྱེད་པ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་བྱེད་པ་མཉམ་བཞག་ཏུ་འོང་བ་གཉིས་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་བཤད་ཅིང་། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སློབ་དཔོན་འཕགས་སེང་གིས་དེ་ལྟར་གསུངས་པས། འདི་ནི་འཕགས་ཆེན་ཡང་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྣང་བ་སྣང་བ་ལྟར་ཡོད་མིན་གྱི་ཤེས་རབ་དེས་དེའི་སྟོང་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་དེ་སྣང་གི་རྣམ་པ་དེ་མེད་སྣང་ཟླ་གཉིས་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་། དེ་དག་ལ་ནི་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས། དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གོ་ཆོད་ལ་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
གཉིས་པ་ནི། ཆ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་མཐོང་ན་དེ་ཡོངས་རྫོགས་མཐོང་བས་ཁྱབ་པར་འདོད་ན། ནམ་མཁའ་ཆ་མེད་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མཐོང་བའི་ཚེ་ནམ་མཁའ་ཡོངས་རྫོགས་མཐོང་བར་ཐལ། དེ་ཆ་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་མགོ་མཚུངས་སོ། །
第二，若主张见无分别法必遍见其全部，则虚空无分别有法，当见你的一方面时应见到整个虚空，因为它是无分别法。这是类似的论点。
གཉིས་པ་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ན་སྣང་བ་ཡོད་མེད་དཔྱད་པ་ལ། གཞན་ལུགས་དགག །རང་ལུགས་བཞག་པའོ། །
第二，考察大乘圣者等持中有无显现，分为：否定他宗和安立自宗。
དང་པོ་ལ། ཕྱོགས་སྔ་འགོད་པ་དང་། དེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། འགའ་ཞིག་མཉམ་བཞག་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཡོད་དེ།
第一分为：安立前说和否定之。第一，某些人说等持中有世俗显现，
ལྟ་བས་ཀྱང་སྣང་བའི་སྟེང་དུ་སྤྲོས་པའི་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་ལ། སྒོམ་པས་ཀྱང་སྣང་བ་ལ་དམིགས་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་གོམས་པའི་ཕྱིར་ན་ཀ་བུམ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མ་འདྲེས་པར་ཟ་འོག་གི་རི་མོ་ལྟར་མཐོང་ཞིང་། འདི་ཉིད་འཕགས་སེང་གི་དགོངས་པའང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
因为见解断除显现上的戏论增益，修习也缘于显现而熟习无自性，所以柱子瓶子等一切物不混杂如锦缎图案般可见，并说这正是圣解的意趣。
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཆོས་ཅན། སྤྲོས་པར་ཐལ། ཀུན་རྫོབ་སྣང་བའི་སྟེང་དུ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས་བླངས། ཁྱབ་པ་ཚད་མས་གྲུབ། བསལ་བ་ཚད་མས་བསལ།
第二，若如此，则大乘圣者等持有法，应成戏论，因为是断除世俗显现上增益的心。因已被承许，遍及由量成立，所破被量遮破。
དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཅན། སྤྲོས་པར་ཐལ། ཀུན་རྫོབ་སྣང་བ་ལ་དམིགས་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་གོམས་བྱེད་ཀྱི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་བསལ་བ་རྣམས་སྔ་མ་ལྟར་རོ། །
同样，有法应成戏论，因为是缘于世俗显现而熟习无自性的心。因遍及及所破如前。
གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ། འཕགས་སེང་གིས་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་སྣང་བཅས་སུ་བཤད་པ་ལ་ཟབ་གནད་ཡོད་པར་བསྟན། འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཐམས་ཅད་སྣང་མེད་ཤས་ཆེ་བ་དོན་ལ་ཞུགས་པར་བསྟན་པའོ། །
第二，自宗分为：说明圣解解释圣者等持有显现的深要，说明圣者等持都是无显现为主趋入实相。
དང་པོ་ནི། ཉི་སྣང་དུ། འདི་ཉིད་ནི་རིགས་ཏེ། གང་ཞིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་
4-195b
དམིགས་པ་ནི་དེར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་དུ་ཤེས་པ་རྟ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་འདི་ནི།
第一，《日光论》说："此理合宜，缘于一切法自性空者即成彼，如梦中意识缘于马等自性空一样。"
འཕགས་པ་ནང་གི་རྣལ་འབྱོར་ལ་དབང་ཆེར་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་མི་འགལ་ཞིང་།
这是指圣者对内瑜伽获得大自在者，因为是不可思议境界的拥有者，所以等持与后得状态不相违，
རྗེས་ཐོབ་ཉིད་དུའང་མཉམ་བཞག་གི་རྟོགས་པ་འཁྱེར་ཐུབ་པ་ནི་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་དེར་མཉམ་བཞག་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་། རྗེས་ཐོབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་གཉིས་ཀ་གཅིག་གོ། གཅིག་གིས་ཅིག་ཤོས་མི་དགག་པ་ཡིན་ཏེ།
在后得中也能带着等持的证悟，这是获得证悟特殊性的自在，此时等持如虚空和后得如幻化两者为一体，一者不排斥另一者。
ཇི་སྐད་དུ། བྱ་བ་བསྒྲུབ་ལ་རྟག་ཏུ་བློ། །མེ་བཞིན་དུ་ནི་འབར་བ་དང་། །ཞི་བའི་བསམ་གཏན་སྙོམས་འཇུག་ལ། །རྟག་ཏུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཅེས་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང་། ནང་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་གཉིས་མི་འགལ་བར་གསུངས་སོ། །
如所说："成办事业恒时智，如火一般普燃烧，寂静禅定三摩地，恒常平等入定中。"这表明外在成办众生事业和内在等持两者不相违。
འདིའི་སྐབས་སུ་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་བཞག་གི་བྱེད་པ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་བྱེད་པ་མཉམ་བཞག་ཏུ་འོང་བ་གཉིས་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་བཤད་ཅིང་། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སློབ་དཔོན་འཕགས་སེང་གིས་དེ་ལྟར་གསུངས་པས། འདི་ནི་འཕགས་ཆེན་ཡང་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །
在此处，胜者主法称海洋说：大菩萨等持的作用转入后得，后得的作用转入等持，这两者在《圣宝积经》中有解释，阿阇黎圣解据此而说，这是圣大士真实的境界。
འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྣང་བ་སྣང་བ་ལྟར་ཡོད་མིན་གྱི་ཤེས་རབ་དེས་དེའི་སྟོང་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་དེ་སྣང་གི་རྣམ་པ་དེ་མེད་སྣང་ཟླ་གཉིས་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་། དེ་དག་ལ་ནི་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས། དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གོ་ཆོད་ལ་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ།
对于非圣者，虽有如世俗显现非如显现般存在的智慧，缘于其空性，了知那种显现的相如幻现二月一般的认识，但因为他们具有能取所取的分别，不应用于胜义法性智慧的实际运用。


 །
4-196a
མདོར་ན་འཕགས་སེང་གིས་མཉམ་བཞག་སྣང་བཅས་སུ་བཞེད་ཅེས་གྲགས་ཤིང་། ཉི་སྣང་དང་འགྲེལ་ཆེན་སོགས་ལས་འབྱུང་བ་དེ་དག་གོང་དུ་ལུང་རིགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱས་ཀྱང་། འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་འདི་ནི། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་དང་། རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེད། འཕགས་མཆོག་ཀླུ་སྒྲུབ། དབྱིག་གཉེན། ཟླ་གྲགས་སོགས་ཀྱི་ངེས་དོན་མཐར་ཐུག་གི་གཞུང་གང་ན་ཡང་འདི་མི་གསལ་བས། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བསམས་ན། འདིའི་སྣང་བཅས་དེ་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྣང་བ་མ་ཡིན་པར་དོན་དམ་པའི་སྣང་བ་ལ་ངེས་པར་འཆད་དགོས་ལ། འགའ་ཞིག་དོན་དམ་ཆོས་སྐུ་སོགས་ཀྱི་སྣང་བ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ཡང་། དོན་དམ་བདེན་པའི་མཐར་ཐུག་ཆོས་སྐུ་སོགས་ལ་དེས་བསྡུས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པར་འདོད་པ་ནི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་སྲོལ་ཆེན་གང་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བས་མི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་གཞན་དག་འཕགས་སེང་གིས་དེ་དོན་དམ་བདེན་པའི་སྣང་བ་ལ་འཆད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་བདེན་པའི་སྣང་བ་ཡིན་པའི་དཔེར་བརྗོད་དུ་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཅན་གྱི་ཡོད་སྣང་ཞིག་དཔེར་བཀོད་དགོས་པ་ལས། དེར་མེད་སྣང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་ཅན་དཔེར་བཀོད་པས་ཀྱང་སྐབས་འདིར་དོན་དམ་བདེན་པའི་སྣང་བ་ལ་འཆད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྨྲ་བ་དེ་ནི་རྟོག་གེའི་གཞུང་ལུགས་མ་ཤེས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་བྱ་ལ་རྟོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་ཅིང་རྗེས་འགྲོ་མཐུན་དཔེའི་སྟེང་དུ་སྟོན་པ་དང་། ལྡོག་པ་མི་མཐུན་དཔེའི་སྟེང་དུ་སྟོན་པའི་ངག་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། གང་རུང་ཞིག་བརྗོད་པས་ཅིག་ཤོས་ལ་དྲན་པ་སྐྱེ་བར་གསུངས་པས། འདིར་ནི་ཕྱི་མའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་
4-196b
ལ། སྦྱོར་བ་འགོད་ཚུལ་ཉི་སྣང་དང་འགྲེལ་ཆེན་སོགས་ལས་དངོས་སུ་མ་གསུངས་ཀྱང་སློབ་དཔོན་གྱི་ངག་ལས་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། འདིར་ཅུང་ཟད་ཅིག་བཀོད་ན། དབུ་མ་སྣང་མེད་པ་འགའ་ཞིག་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡེ་ཤེས་ལ་དོན་དམ་གྱི་ཡུལ་སྣང་མེད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ལ་སུན་འབྱིན་མཁས་པས་དེར་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་མེད་དུ་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ལོག་རྟོག་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ཡོད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞིང་། སྦྱོར་བ་འདིའི་ཁྱབ་འབྲེལ་ཤེས་པར་བྱས་པའི་ངོར། སྒྲུབ་པ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ངག་འགོད་པ་ནི་འདི་སྟེ། འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡིན་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པའི་སྣང་བ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་རྡོ་རྗེ་སོར་སྤང་གི་མཉམ་བཞག་སྣང་བ་བཞིན། དབང་ཐོབ་པའི་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་གིས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པའི་སྣང་བ་ཡུལ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བཀོད་ལ། ཡང་སེམས་ཙམ་རྣམ་བརྫུན་པར་སྨྲ་བའི་ནང་གསེས་འགའ་ཞིག །འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་ལ་སུན་འབྱིན་མཁས་པས་དེར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཡོད་པའི་ལོག་རྟོག་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་མེད་ངེས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞིང་། སྦྱོར་བ་འདིའི་ཁྱབ་འབྲེལ་ཤེས་པར་བྱས་པའི་ངོར་འགོག་པ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཐལ་ངག་འདི་ལྟ་བུ་འགོད་དེ། གང་རང་བཞིན་གྱི་མེད་སྣང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ན་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་སྒྱུ་སྣང་གི་ཤེས་པ་བཞིན། འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཀྱང་མེད་སྣང་དུ་རྒོལ་བས་ཁས་བླངས་སོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པས་འཕགས་སེང་གི་དགོངས་པས་དབུ་མ་སྣང་མེད་པའི་ངོར་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་ཡོད་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང་། རྣམ་བརྫུན་སྨྲ་བའི་སེམས་ཙམ་ངོར་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡེ་
4-197a
ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་སོ་སྐྱེའི་ཤེས་མཐོང་དུ་ཐལ་བ་འཕངས་པའི་ངག་གི་བཟློག་དོན་དེའི་སྣང་ཡུལ་དོན་དམ་པའི་སྣང་བ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་ལ། སྦྱོར་བ་གཅིག་པུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་གིས་དབུ་སེམས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་གཉིས་སུན་ཕྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
4-196a
མདོར་ན་འཕགས་སེང་གིས་མཉམ་བཞག་སྣང་བཅས་སུ་བཞེད་ཅེས་གྲགས་ཤིང་། ཉི་སྣང་དང་འགྲེལ་ཆེན་སོགས་ལས་འབྱུང་བ་དེ་དག་གོང་དུ་ལུང་རིགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱས་ཀྱང་།
总之，虽然圣解认为等持有显现的观点广为人知，且出现在《日光论》和《大疏》等中，尽管前面已用教理证明，
འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་འདི་ནི། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་དང་། རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེད། འཕགས་མཆོག་ཀླུ་སྒྲུབ། དབྱིག་གཉེན། ཟླ་གྲགས་སོགས་ཀྱི་ངེས་དོན་མཐར་ཐུག་གི་གཞུང་གང་ན་ཡང་འདི་མི་གསལ་བས།
但圣者等持智慧境界中有世俗显现的观点，在尊者弥勒、佛子无著、圣者龙树、世亲、月称等的任何究竟了义论著中都不明确，
ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བསམས་ན། འདིའི་སྣང་བཅས་དེ་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྣང་བ་མ་ཡིན་པར་དོན་དམ་པའི་སྣང་བ་ལ་ངེས་པར་འཆད་དགོས་ལ།
因此我们认为，此中的有显现必须解释为不是世俗显现而是胜义显现，
འགའ་ཞིག་དོན་དམ་ཆོས་སྐུ་སོགས་ཀྱི་སྣང་བ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ཡང་། དོན་དམ་བདེན་པའི་མཐར་ཐུག་ཆོས་སྐུ་སོགས་ལ་དེས་བསྡུས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པར་འདོད་པ་ནི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་སྲོལ་ཆེན་གང་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བས་མི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
虽然有人说胜义法身等的显现不可能，但认为胜义谛的究竟法身等中无彼所摄的显现，在中印任何大传承中都不曾出现，因此并非不可能。
གལ་ཏེ་གཞན་དག་འཕགས་སེང་གིས་དེ་དོན་དམ་བདེན་པའི་སྣང་བ་ལ་འཆད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་བདེན་པའི་སྣང་བ་ཡིན་པའི་དཔེར་བརྗོད་དུ་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཅན་གྱི་ཡོད་སྣང་ཞིག་དཔེར་བཀོད་དགོས་པ་ལས།
如果其他人说圣解并非解释为胜义谛的显现，因为作为胜义谛显现的例子，应该举出与之相应的存在显现为例，
དེར་མེད་སྣང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་ཅན་དཔེར་བཀོད་པས་ཀྱང་སྐབས་འདིར་དོན་དམ་བདེན་པའི་སྣང་བ་ལ་འཆད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
而在此举出如幻的非存在显现这样符合世俗法的例子，所以此处并非解释为胜义谛的显现。
སྨྲ་བ་དེ་ནི་རྟོག་གེའི་གཞུང་ལུགས་མ་ཤེས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་བྱ་ལ་རྟོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་ཅིང་རྗེས་འགྲོ་མཐུན་དཔེའི་སྟེང་དུ་སྟོན་པ་དང་། ལྡོག་པ་མི་མཐུན་དཔེའི་སྟེང་དུ་སྟོན་པའི་ངག་གཉིས་ཡོད་པ་ལས།
这种说法是不懂逻辑学规则的过失，因为为了生起对所立的了解，有两种语言：一种是成立同品性并在相顺喻例上显示顺成，另一种是在相违喻例上显示相违，
གང་རུང་ཞིག་བརྗོད་པས་ཅིག་ཤོས་ལ་དྲན་པ་སྐྱེ་བར་གསུངས་པས། འདིར་ནི་ཕྱི་མའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་
4-196b
ལ།
如经说，讲述其中一种会让人想起另一种，此处是基于后者的应用，
སྦྱོར་བ་འགོད་ཚུལ་ཉི་སྣང་དང་འགྲེལ་ཆེན་སོགས་ལས་དངོས་སུ་མ་གསུངས་ཀྱང་སློབ་དཔོན་གྱི་ངག་ལས་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་།
虽然应用方式在《日光论》和《大疏》等中未直接说明，但应从阿阇黎的语言中了知，
འདིར་ཅུང་ཟད་ཅིག་བཀོད་ན། དབུ་མ་སྣང་མེད་པ་འགའ་ཞིག་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡེ་ཤེས་ལ་དོན་དམ་གྱི་ཡུལ་སྣང་མེད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ལ་སུན་འབྱིན་མཁས་པས་དེར་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་མེད་དུ་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ལོག་རྟོག་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ཡོད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞིང་།
如果在此略作阐述：对于某些认为圣者等持智慧中没有胜义境显现的中观无显派，通过善于破斥者消除他们承认智慧无境的错误观念，使人对有境产生疑问，
སྦྱོར་བ་འདིའི་ཁྱབ་འབྲེལ་ཤེས་པར་བྱས་པའི་ངོར། སྒྲུབ་པ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ངག་འགོད་པ་ནི་འདི་སྟེ།
对于了解这一应用关联性的人来说，适合论证的自立论式是：
འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡིན་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པའི་སྣང་བ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་རྡོ་རྗེ་སོར་སྤང་གི་མཉམ་བཞག་སྣང་བ་བཞིན། དབང་ཐོབ་པའི་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་གིས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པའི་སྣང་བ་ཡུལ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བཀོད་ལ།
若是圣者等持，则必以自性存在的显现为境，如金刚道智等持显现；获自在圣者的等持也以自性存在的显现为境。
ཡང་སེམས་ཙམ་རྣམ་བརྫུན་པར་སྨྲ་བའི་ནང་གསེས་འགའ་ཞིག །འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་ལ་སུན་འབྱིན་མཁས་པས་དེར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཡོད་པའི་ལོག་རྟོག་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་མེད་ངེས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞིང་།
此外，对于某些唯识假相论者承认圣者等持智慧境中有世俗显现的观点，通过善于破斥者消除其中有世俗显现的错误观念，使人对确定无有产生疑问，
སྦྱོར་བ་འདིའི་ཁྱབ་འབྲེལ་ཤེས་པར་བྱས་པའི་ངོར་འགོག་པ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཐལ་ངག་འདི་ལྟ་བུ་འགོད་དེ།
对于了解此应用关联的人来说，适合否定的应成论式如下：
གང་རང་བཞིན་གྱི་མེད་སྣང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ན་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་སྒྱུ་སྣང་གི་ཤེས་པ་བཞིན། འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཀྱང་མེད་སྣང་དུ་རྒོལ་བས་ཁས་བླངས་སོ། །
凡以自性非存在显现为境的意识，必不是圣者等持的本质，如幻象意识；圣者等持也是非存在显现，此为辩论者所承认。
དེ་ལྟར་བཤད་པས་འཕགས་སེང་གི་དགོངས་པས་དབུ་མ་སྣང་མེད་པའི་ངོར་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་ཡོད་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང་། རྣམ་བརྫུན་སྨྲ་བའི་སེམས་ཙམ་ངོར་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡེ་
4-197a
ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་སོ་སྐྱེའི་ཤེས་མཐོང་དུ་ཐལ་བ་འཕངས་པའི་ངག་གི་བཟློག་དོན་དེའི་སྣང་ཡུལ་དོན་དམ་པའི་སྣང་བ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་ལ།
如此解释，圣解的意趣是对中观无显派证明智慧有境，对唯识假相派主张圣者等持智慧有境就会成为凡夫见解的应成，从而论证其显境是胜义显现。
སྦྱོར་བ་གཅིག་པུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་གིས་དབུ་སེམས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་གཉིས་སུན་ཕྱུང་བ་ཡིན་ནོ།
仅凭这一应用的正反两面，破斥了中观与唯识两种不良宗义。


 །ཕྱུང་བ་པོ་ནི་རྣམ་བརྫུན་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་པ་འཕགས་སེང་གིས་སོ། །དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དོན་དམ་པའི་སྣང་བ་འཆར་ཚུལ་སོགས་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་བླ་ན་མེད་པ་རྣམས་དང་། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པའི་ཆོས་སྡེ་ཉི་ཤུ་རྣམས་ལས་གསལ་བས། དེ་དག་ནི་ཐེག་ཆེན་བླ་ན་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ལ་ཁ་ནང་དུ་བཞག་པའི་འཕགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་བསྡུས་པའི་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་སྣང་དང་བཅས་པ་ངང་གིས་ནུབ་སྟེ། གཉིས་སྤོང་དོན་དམ་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་སྣང་དང་བཅས་པ་ངང་གིས་འཆར་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྣང་བ་མེད་ལ་གཉིས་དང་ནི། །ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། །དབང་པོའི་ཡུལ་དང་རྣམ་རིག་དང་། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྣང་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་པས། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་འགག་པར་བཞེད་པ་དང་། ཡང་ཇི་སྐད་དུ། མཉམ་པར་བཞག་པ་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པས། དོན་དམ་པའི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དེར་དམིགས་པར་བཤད་དོ། ། ཡང་འགའ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་མ་འགག་པར་ཡང་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་འཆར་རུང་དུ་ཡོད་པ་མི་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འགལ་བར་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཆོས་ཉིད་རྣམ་འབྱེད་དུ་གསལ་བར་འདི་ལྟར། དེ་སྣང་བ་ལས་ནི་ཆོས་ཉིད་མི་སྣང་ཞིང་། དེ་མི་སྣང་བ་ལས་ནི་
4-197b
ཆོས་ཉིད་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ཁོ་ན་ནི་ངེས་པའི་དོན་ནོ། །གསུམ་པ་སྤང་བྱ་གེགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གཉིས་ཏེ། མཐོང་སྤང་། སྒོམ་སྤང་ངོ་། །དང་པོ་ལ་བཞི་སྟེ། མཐོང་སྤང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་གཞི་དང་། དབྱེ་བ་དང་། མཐོང་སྤང་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་མཐོང་སྤང་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། མཐོང་ལམ་གྱིས་གཞོམ་བྱར་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་བཏགས་སོ། །མཐོང་སྤང་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག །མཐོང་ལམ་གྱིས་གཞོམ་བྱར་གྱུར་པའོ། །མཐོང་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག །མཐོང་ལམ་གྱིས་གཞོམ་བྱར་གྱུར་པ་སྟེ། རྟོག་གེ་འབར་བ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ། ཞེས་དང་། དབུས་མཐའི་ཊཱི་ཀ་ལས། དེ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲིབ་པར་བཤད་དེ། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། མཛོད་དུ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤང་མིན། །ཅེས་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ལུགས་དེར་ཉན་ཐོས་པས་ཤེས་སྒྲིབ་ཁས་མི་ལེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་བཅུ་པོ་དེ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་པར་ཡང་ལྟ་བ་ཐ་མ་གསུམ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་བཞི་པོ་དེ་ཀུན་བཏགས་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དང་མཐོང་སྤང་ཁོ་ནར་བཤད་དོ། །སྤང་བྱ་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་དོན་ནི། མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་ནི་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །འདི་ནི་དུད་འགྲོ་སོགས་ལའང་སྔོན་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་
4-198a
བའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་དོ། །འདོད་ཁམས་པའི་མཐོང་སྤང་ཀུན་བཏགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། རྟོག་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་མཛོད་ལས། གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན། །འདོད་ན་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བ་དང་། །མཐར་འཛིན་ལྷན་ཅིག་མ་རིག་པའང་། །ལྷག་མ་རྣམས་འདིར་མི་དགེ་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
ཕྱུང་བ་པོ་ནི་རྣམ་བརྫུན་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་པ་འཕགས་སེང་གིས་སོ། །
破斥者是假相论者的中观师圣解。
དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དོན་དམ་པའི་སྣང་བ་འཆར་ཚུལ་སོགས་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་བླ་ན་མེད་པ་རྣམས་དང་། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པའི་ཆོས་སྡེ་ཉི་ཤུ་རྣམས་ལས་གསལ་བས། དེ་དག་ནི་ཐེག་ཆེན་བླ་ན་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །
胜义智慧中胜义显现的显现方式等在无上密续论典和尊者弥勒二十法集中有明确阐述，这些是大乘无上的境界。
གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ལ་ཁ་ནང་དུ་བཞག་པའི་འཕགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་བསྡུས་པའི་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་སྣང་དང་བཅས་པ་ངང་གིས་ནུབ་སྟེ།
第二，圣瑜伽师面向内安住于法性时，所有能取所取所摄的世俗相智慧及其境显自然消失，
གཉིས་སྤོང་དོན་དམ་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་སྣང་དང་བཅས་པ་ངང་གིས་འཆར་བ་ཡིན་ཏེ།
而远离二边的胜义所摄的一切相智慧及其境显自然显现。
ཇི་སྐད་དུ། སྣང་བ་མེད་ལ་གཉིས་དང་ནི། །ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། །དབང་པོའི་ཡུལ་དང་རྣམ་རིག་དང་། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྣང་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་པས། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་འགག་པར་བཞེད་པ་དང་།
如所说："无显中无有二，无有言语表达，无有根境意识，无有器世间显。"这表明世俗境和有境会消失。
ཡང་ཇི་སྐད་དུ། མཉམ་པར་བཞག་པ་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པས། དོན་དམ་པའི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དེར་དམིགས་པར་བཤད་དོ། །
又如所说："在等持中，彼三摩地境界的影像显现。"这说明胜义境和有境在其中被缘取。
ཡང་འགའ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་མ་འགག་པར་ཡང་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་འཆར་རུང་དུ་ཡོད་པ་མི་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།
如有人问：世俗境和有境未灭，而另一种境和有境可以显现，这不矛盾吗？
དེ་ནི་འགལ་བར་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཆོས་ཉིད་རྣམ་འབྱེད་དུ་གསལ་བར་འདི་ལྟར། དེ་སྣང་བ་ལས་ནི་ཆོས་ཉིད་མི་སྣང་ཞིང་། དེ་མི་སྣང་བ་ལས་ནི་
4-197b
ཆོས་ཉིད་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ཁོ་ན་ནི་ངེས་པའི་དོན་ནོ། །
尊者在《法性分别论》中明确说这是相违的："彼显现时法性不显现，彼不显现时法性才显现。"唯有这才是了义。
གསུམ་པ་སྤང་བྱ་གེགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གཉིས་ཏེ། མཐོང་སྤང་། སྒོམ་སྤང་ངོ་། །
第三，所断障碍的自性分为两种：见断和修断。
དང་པོ་ལ་བཞི་སྟེ། མཐོང་སྤང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་གཞི་དང་། དབྱེ་བ་དང་། མཐོང་སྤང་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ལོ། །
第一分为四：见断的定义、事例、分类和见断断除方式。
དང་པོ་མཐོང་སྤང་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། མཐོང་ལམ་གྱིས་གཞོམ་བྱར་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་བཏགས་སོ། །
第一，仅见断的定义是：成为见道所断的遍计障碍。
མཐོང་སྤང་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག །མཐོང་ལམ་གྱིས་གཞོམ་བྱར་གྱུར་པའོ། །
见断烦恼障的定义是：凡是成为见道所断的有染无明。
མཐོང་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག །མཐོང་ལམ་གྱིས་གཞོམ་བྱར་གྱུར་པ་སྟེ།
见断所知障的定义是：凡是成为见道所断的无染无明。
རྟོག་གེ་འབར་བ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ། ཞེས་དང་། དབུས་མཐའི་ཊཱི་ཀ་ལས། དེ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲིབ་པར་བཤད་དེ། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ལ།
如《理炬论》说："有染无明和无染无明。"《中边论释》说："其中所知障被说为菩萨障，即无染无明。"
མཛོད་དུ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤང་མིན། །ཅེས་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ལུགས་དེར་ཉན་ཐོས་པས་ཤེས་སྒྲིབ་ཁས་མི་ལེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །
有人问：这与《俱舍论》说"无染者非见所断"相矛盾。答：那是针对声闻不承认所知障而言的。
གཉིས་པ་ནི། ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་བཅུ་པོ་དེ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་པར་ཡང་ལྟ་བ་ཐ་མ་གསུམ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་བཞི་པོ་དེ་ཀུན་བཏགས་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དང་མཐོང་སྤང་ཁོ་ནར་བཤད་དོ། །
第二，即是那十种遍计，特别是后三种见解和怀疑，这四种唯是遍计并且唯是见断所断。
སྤང་བྱ་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་དོན་ནི། མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཡིན་ཏེ།
所断遍计的含义是：从听闻恶劣宗义而生起的无明。
གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་ནི་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །
《摄抉择分》中说："应当了知遍计是其他外道的。"
འདི་ནི་དུད་འགྲོ་སོགས་ལའང་སྔོན་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་
4-198a
བའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་དོ། །
这在旁生等中也有从前世听闻恶劣宗义而生起的无明。
འདོད་ཁམས་པའི་མཐོང་སྤང་ཀུན་བཏགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། རྟོག་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །
欲界见断遍计的本质都是不善，如彼所说："凡是分别的强烈执着都是不善。"
ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ནོ། །
上两界遍计的本质是无记。
ཡང་ན་མཛོད་ལས། གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན། །འདོད་ན་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བ་དང་། །མཐར་འཛིན་ལྷན་ཅིག་མ་རིག་པའང་། །ལྷག་མ་རྣམས་འདིར་མི་དགེ་བའོ།
或者，如《俱舍论》中说："上界一切是无记，欲界萨迦耶见及，边执见与无明俱，余者于此皆不善。"
;


 །ཞེས་པས། ཁམས་གོང་འོག་གི་ཀུན་བཏགས་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པ་གོང་དུ་བསྟན་པ་དང་མཐུན་ལ། འདོད་ཁམས་ན་ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས་དང་། ལྷན་ཅིག་མ་རིག་པའང་ཞེས་པས། ལྟ་བ་དེ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པའི་ཆ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པར་ངང་གིས་བསྡུས་སོ། །གཞན་ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་མི་དགེ་བའོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འདོད་ལུགས་དང་། དམན་པའི་འདོད་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། དབྱེ་བ་དངོས་དང་། དབྱེ་བ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། དམིགས་པ་དང་ཁམས་དང་ལོག་པར་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། མཐོང་སྤང་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་དྲུག་ཡོད་དེ། མཛོད་ལས། སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཕྲ་རྒྱས་དྲུག །འདོད་ཆགས་དེ་བཞིན་ཁོང་ཁྲོ་དང་། །ང་རྒྱལ་མ་རིག་ལྟ་བ་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཡིན་ཏེ་དེ་དྲུག་ཀྱང་། །འདོད་ཆགས་དབྱེ་བས་བདུན་དུ་བཤད། །ཁམས་གཉིས་ལས་སྐྱེས་སྲིད་འདོད་ཆགས། །ཞེས་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་གཉིས་སུ་དབྱེའོ། །ཡང་ན་ལྟ་མིན་ལྔ། ལྟ་བ་ལྔ་སྟེ་བཅུའོ། །ལྟ་མིན་ལྔ་ནི། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་
4-198b
པ། ཐེ་ཚོམ་མོ། །ལྟ་བ་ལྔ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བའོ། །གཉིས་པ་ནི། དམིགས་པ་བདེན་བཞི་དང་།ཁམས་གསུམ་ལ་ལོག་པར་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། མཐོང་སྤང་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དོ། །དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་ནས་བཅུ་ལོག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། དངོས་སུ་ལོག་པར་འཇུག་པ་ལྔ། ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལོག་པར་འཇུག་པ་ལྔའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ལྔ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན། མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡོད་མེད་རྟག་ཆད་དུ་འཛིན། ལོག་པར་ལྟ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མེད་པར་འཛིན། མ་རིག་པས་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་མིན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ ། གཉིས་པ་ལྔ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ལྟ་བ་ལྔ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པར་བྱེད། ང་རྒྱལ་ལྟ་བ་ལྔས་རློམ་ཞིང་ཁེངས་པར་བྱེད། ལྟ་བ་ལ་མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བས་ལྟ་ལོག་དྲུག་ཅུ་གྱ་གཉིས་པོ་དེ་རེ་རེ་ལ་དམིགས་ནས་དེ་མཆོག་གཙོ་བོར་གྱ་ནོམ་པ་འཛིན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་གཉིས་པོ་དེ་དག་པ་གྱ་ནོམ་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་དུ་འཛིན། དེ་ཡང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། ཕུང་པོ་སྤོང་བས་ན་དག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལའང་ཀུན་དཀྲིས་ནི་མངོན་གྱུར་རོ། །ཁོང་ཁྲོས་ནི་ལྟ་བ་
4-199a
ལྔ་དང་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པས་བདག་མེད་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པའི་ཚེ་ཁོང་ཁྲོ་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་ལྟ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཁོང་ཁྲོ་ལྔ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་ནས་ཀྱང་བཅུ་ལོག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་ཚུལ་སྔ་མའི་སྡུག་བདེན་གྱི་བདེན་པ་ཀུན་བདེན་ལ་སྤོས་པས་ཤེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་འགོག་བདེན་ལ་དམིགས་ནས་ཀྱང་བཅུ་ལོག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལའང་དངོས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་ལྔ་དང་། ལོག་པའི་ལོག་ཞུགས་ལྔ་སྟེ་བཅུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
ཞེས་པས། ཁམས་གོང་འོག་གི་ཀུན་བཏགས་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པ་གོང་དུ་བསྟན་པ་དང་མཐུན་ལ། འདོད་ཁམས་ན་ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས་དང་། ལྷན་ཅིག་མ་རིག་པའང་ཞེས་པས། ལྟ་བ་དེ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པའི་ཆ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པར་ངང་གིས་བསྡུས་སོ། །གཞན་ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་མི་དགེ་བའོ། །
据此，上下界的遍计是无记，与前面所说相符。"欲界萨迦耶见及，边执见与无明俱"表明，欲界中前两种见解及与这两种见解相应的无明部分，自然包含在无记中。其余八种则是不善。
གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འདོད་ལུགས་དང་། དམན་པའི་འདོད་ལུགས་སོ། །
第三分为两部分：大乘的主张和小乘的主张。
དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། དབྱེ་བ་དངོས་དང་། དབྱེ་བ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། དམིགས་པ་དང་ཁམས་དང་ལོག་པར་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །
第一分为两部分：实际分类和遣除对分类的争论。第一又分为两部分：从本质方面分类和从所缘及界与邪入方式方面分类。
དང་པོ་ནི། མཐོང་སྤང་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་དྲུག་ཡོད་དེ། མཛོད་ལས། སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཕྲ་རྒྱས་དྲུག །འདོད་ཆགས་དེ་བཞིན་ཁོང་ཁྲོ་དང་། །ང་རྒྱལ་མ་རིག་ལྟ་བ་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཡིན་ཏེ་དེ་དྲུག་ཀྱང་། །
第一，从本质方面分见断有六种，如《俱舍论》所说："有六种随眠，为有之根本，贪欲以及瞋，慢心无明见，疑惑皆是也，此六种随眠，"
འདོད་ཆགས་དབྱེ་བས་བདུན་དུ་བཤད། །ཁམས་གཉིས་ལས་སྐྱེས་སྲིད་འདོད་ཆགས། །ཞེས་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་གཉིས་སུ་དབྱེའོ། །
"由贪分类故，说有七种相，二界所生贪，有贪与欲贪。"这表明将贪欲分为欲贪和有贪两种。
ཡང་ན་ལྟ་མིན་ལྔ། ལྟ་བ་ལྔ་སྟེ་བཅུའོ། །ལྟ་མིན་ལྔ་ནི། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་
4-198b
པ། ཐེ་ཚོམ་མོ། །
或者分为非见五种和见解五种共十种。非见五种是：贪欲、瞋恨、傲慢、无明和怀疑。
ལྟ་བ་ལྔ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བའོ། །
五种见解是：萨迦耶见、边执见、邪见、见取见和戒禁取见。
གཉིས་པ་ནི། དམིགས་པ་བདེན་བཞི་དང་།ཁམས་གསུམ་ལ་ལོག་པར་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། མཐོང་སྤང་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དོ། །
第二，根据所缘四谛和三界的邪入方式来分类，有一百一十二种见断。
དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་ནས་བཅུ་ལོག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །
这些是什么呢？缘于欲界苦谛而邪入的有十种。
བཅུ་གང་ཞེ་ན། དངོས་སུ་ལོག་པར་འཇུག་པ་ལྔ། ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལོག་པར་འཇུག་པ་ལྔའོ། །
哪十种呢？直接邪入的五种和对已邪入者再邪入的五种。
དེ་ལ་དང་པོ་ལྔ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན། མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡོད་མེད་རྟག་ཆད་དུ་འཛིན། ལོག་པར་ལྟ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མེད་པར་འཛིན།
其中第一种五种是：萨迦耶见执苦谛为我与我所；边执见执苦谛为有无常断；邪见执苦谛为不存在；
མ་རིག་པས་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་མིན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ །
无明不了知苦谛的特征而趣入；疑惑对五蕴是否为苦谛而怀疑趣入。
གཉིས་པ་ལྔ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ལྟ་བ་ལྔ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པར་བྱེད། ང་རྒྱལ་ལྟ་བ་ལྔས་རློམ་ཞིང་ཁེངས་པར་བྱེད། ལྟ་བ་ལ་མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བས་ལྟ་ལོག་དྲུག་ཅུ་གྱ་གཉིས་པོ་དེ་རེ་རེ་ལ་དམིགས་ནས་དེ་མཆོག་གཙོ་བོར་གྱ་ནོམ་པ་འཛིན།
第二种五种是：贪欲对五见贪著执着；傲慢对五见自大傲慢；见取见对六十二种邪见一一缘取，执为最胜最主最妙；
ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་གཉིས་པོ་དེ་དག་པ་གྱ་ནོམ་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་དུ་འཛིན།
戒禁取见执持戒与苦行两者为清净最胜决定出离之道；
དེ་ཡང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། ཕུང་པོ་སྤོང་བས་ན་དག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལའང་ཀུན་དཀྲིས་ནི་མངོན་གྱུར་རོ། །
这些又有现行、种子、舍蕴故清净等。其中现行是明显显现的。
ཁོང་ཁྲོས་ནི་ལྟ་བ་
4-199a
ལྔ་དང་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པས་བདག་མེད་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པའི་ཚེ་ཁོང་ཁྲོ་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་ལྟ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཁོང་ཁྲོ་ལྔ་ཞེས་བཤད་དོ། །
瞋恨与五种见解不相符，当听到无我见等时就会生气，因此说有缘于见解的五种瞋恨。
དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་ནས་ཀྱང་བཅུ་ལོག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་ཚུལ་སྔ་མའི་སྡུག་བདེན་གྱི་བདེན་པ་ཀུན་བདེན་ལ་སྤོས་པས་ཤེས་སོ། །
同样，缘于欲界集谛也有十种邪入，其趣入方式可通过将前面的苦谛置换为集谛而了知。
དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་འགོག་བདེན་ལ་དམིགས་ནས་ཀྱང་བཅུ་ལོག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལའང་དངོས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་ལྔ་དང་། ལོག་པའི་ལོག་ཞུགས་ལྔ་སྟེ་བཅུའོ།
同样，缘于欲界灭谛也有十种邪入，其中有直接邪入的五种和邪于邪入的五种，共十种。


 །དེ་ལ་དང་པོ་ལྔ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་འགོག་བདེན་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བར་འཛིན། མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བས་འགོག་བདེན་ལ་ཡོད་མེད་རྟག་ཆད་དུ་འཛིན། ལོག་པར་ལྟ་བས་འགོག་བདེན་མེད་པར་འཛིན། མ་རིག་པས་འགོག་བདེན་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་འགོག་བདེན་ཡོད་མེད་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བཞིན་དུ་འཇུག །དེ་ཡང་ལྔ་པོ་དེས་འགོག་བདེན་དང་ལམ་བདེན་གཉིས་ཀྱི་མིང་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། དོན་ལ་དམིགས་པར་མ་བཤད་དེ། དམིགས་སུ་མི་རུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སོ། །གཉིས་པ་ལྔ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ལྟ་བ་ལྔ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྙད་དོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ཐབས་དང་བཅས་པས་འཇིག་ཚོགས་འགོག་པ་ནི། ཁམས་དང་ས་གང་དུའང་མ་གཏོགས་ཞེས་འགོག་བདེན་དེ་ཁམས་གསུམ་ལས་འདས་པར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་འདོད་ཁམས་ཀྱི་འགོག་བདེན་ཞེས་བརྗོད་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། འགོག་བདེན་ཁམས་གསུམ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཀྱང་བྲལ་བྱ་དྲི་མ་འདོད་ཁམས་པར་འདུག་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་
4-199b
བས། དེ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་བདེན་ལ་ཡང་འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་འགོག་བདེན་ཅེས་བྲལ་བྱ་དྲི་མའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་ལམ་བདེན་ལ་དམིགས་ནས་ཀྱང་བཅུ་ལོག་པར་འཇུག་སྟེ། འཇུག་ཚུལ་འགོག་བདེན་གྱི་བདེན་པ་ལམ་བདེན་ལ་སྤོས་པས་ཤེས་སོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ནི་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་བཞིན་བཀོད་པ་ཡིན་ལ། འདི་ལྟར་གྱི་ཚེ་འདོད་ཁམས་ན་མཐོང་སྤང་བཞི་བཅུ་ཡོད། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་མངོན་གྱུར་པ་དང་ས་བོན་གཉི་ག་མེད་དེ། དེར་རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པར་བྱས་ཤིང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའི་གཞི་དགུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དགུ་ནི་འདིས་བདག་ལ་སྔར་གནོད་པ་བྱས་སོ། །ད་ལྟ་ཡང་བྱེད་དོ། །མ་འོངས་པ་ནའང་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་གསུམ་དང་། འདིས་བདག་གི་གཉེན་ལ་སྔར་གནོད་པ་བྱས་སོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་། འདིས་བདག་གི་དགྲ་ལ་སྔར་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་པ་སོགས་གསུམ་སྟེ་དགུའོ་ཞེས་དཀོན་བརྩེགས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་གཟུགས་ཁམས་སུ་བདེན་པ་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལ་དགུ་དགུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལོག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་དེ་དང་འདྲ་བས་དེ་ལྟར་དྲིལ་ན་ཁམས་གསུམ་གའི་ལོག་ཞུགས་ལ་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་ཏེ་མཐོང་སྤང་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་སོ། །ལོག་ཞུགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཐོང་ལམ་གྱིས་དུས་གཅིག་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །གཉིས་པ་དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ནི། ལ་ལ་ཞིག་དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཚེ་ན་ཤེས་སྒྲིབ་དེ། མཐོང་སྤང་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་དྲུག་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་གྲུབ་སྟེ། མ་རིག་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ལན་གྱི་རྣམ་
4-200a
པ་གཅིག་ཏུ་ན་དྲུག་ཀ་ལ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། ། ཡང་ཁ་ཅིག །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག །མཐོང་སྤང་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མ་གྲུབ་སྟེ། ཉེ་ཉོན་ཐམས་ཅད་རྩ་ཉོན་གྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པར་བཤད་དོ། ། འོ་ན་མཛོད་ལས། ཉོན་མོངས་ལས་གཞན་ཉོན་མོངས་ཅན། །སེམས་བྱུང་འདུ་བྱེད་ཕུང་ཞེས་པ། །གང་དེའང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཏེ། །དེ་དག་ཉོན་མོངས་ཞེས་མི་བྱ། །ཞེས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཉན་ཐོས་པའི་འདོད་ལུགས་ལ་གཉིས་ཏེ། མཐོང་སྤང་གི་དབྱེ་བ་དང་། དབྱེ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
དེ་ལ་དང་པོ་ལྔ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་འགོག་བདེན་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བར་འཛིན། མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བས་འགོག་བདེན་ལ་ཡོད་མེད་རྟག་ཆད་དུ་འཛིན། ལོག་པར་ལྟ་བས་འགོག་བདེན་མེད་པར་འཛིན། མ་རིག་པས་འགོག་བདེན་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་འགོག་བདེན་ཡོད་མེད་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བཞིན་དུ་འཇུག །
其中第一种五种是：萨迦耶见执灭谛为我与我所；边执见执灭谛为有无常断；邪见执灭谛为不存在；无明在不了知灭谛特征的情况下趣入；怀疑对灭谛存在与否产生疑惑而趣入。
དེ་ཡང་ལྔ་པོ་དེས་འགོག་བདེན་དང་ལམ་བདེན་གཉིས་ཀྱི་མིང་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། དོན་ལ་དམིགས་པར་མ་བཤད་དེ། དམིགས་སུ་མི་རུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སོ། །
这五种缘于灭谛和道谛两者的名称，而非缘于实义，因为不适合作为所缘的缘故。
གཉིས་པ་ལྔ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ལྟ་བ་ལྔ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྙད་དོ། །
第二种五种是：贪欲对五见贪著执着等，如前所述。
དེ་ལ་གཞན་དག་ཐབས་དང་བཅས་པས་འཇིག་ཚོགས་འགོག་པ་ནི། ཁམས་དང་ས་གང་དུའང་མ་གཏོགས་ཞེས་འགོག་བདེན་དེ་ཁམས་གསུམ་ལས་འདས་པར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་འདོད་ཁམས་ཀྱི་འགོག་བདེན་ཞེས་བརྗོད་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།
对此有人问："以方便摧灭萨迦耶者，不属于任何界地"，这不是说明灭谛超越三界吗？因此，称为"欲界灭谛"不合理。
འགོག་བདེན་ཁམས་གསུམ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཀྱང་བྲལ་བྱ་དྲི་མ་འདོད་ཁམས་པར་འདུག་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་
4-199b
བས། དེ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་བདེན་ལ་ཡང་འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་འགོག་བདེན་ཅེས་བྲལ་བྱ་དྲི་མའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །
虽然灭谛超越三界，但所断垢染直接看到位于欲界中，因此对与之相离的灭谛也以所断垢染的名称命名为"欲界灭谛"。
དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་ལམ་བདེན་ལ་དམིགས་ནས་ཀྱང་བཅུ་ལོག་པར་འཇུག་སྟེ། འཇུག་ཚུལ་འགོག་བདེན་གྱི་བདེན་པ་ལམ་བདེན་ལ་སྤོས་པས་ཤེས་སོ། །
同样，缘于欲界道谛也有十种邪入，趣入方式可通过将灭谛换成道谛而了知。
རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ནི་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་བཞིན་བཀོད་པ་ཡིན་ལ། འདི་ལྟར་གྱི་ཚེ་འདོད་ཁམས་ན་མཐོང་སྤང་བཞི་བཅུ་ཡོད།
这种安立是按照《摄抉择分》中所出现的方式而安立的，如此欲界有四十种见断。
ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་མངོན་གྱུར་པ་དང་ས་བོན་གཉི་ག་མེད་དེ། དེར་རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པར་བྱས་ཤིང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའི་གཞི་དགུ་མེད་པའི་ཕྱིར།
在上两界中，瞋恨的现行与种子两者都没有，因为那里的相续被止息所浸润，且没有九种恼心的基础。
དགུ་ནི་འདིས་བདག་ལ་སྔར་གནོད་པ་བྱས་སོ། །ད་ལྟ་ཡང་བྱེད་དོ། །མ་འོངས་པ་ནའང་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་གསུམ་དང་། འདིས་བདག་གི་གཉེན་ལ་སྔར་གནོད་པ་བྱས་སོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་། འདིས་བདག་གི་དགྲ་ལ་སྔར་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་པ་སོགས་གསུམ་སྟེ་དགུའོ་ཞེས་དཀོན་བརྩེགས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །
九种是：想着"此人过去害我，现在也在害我，将来也会害我"这三种；想着"此人过去害我的亲人"等三种；想着"此人过去帮助我的仇敌"等三种，共九种，如《宝积经》中所出。
དེས་ན་གཟུགས་ཁམས་སུ་བདེན་པ་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལ་དགུ་དགུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལོག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །
因此，在色界中对四谛各有九种邪入，共三十六种邪入。
གཟུགས་མེད་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་དེ་དང་འདྲ་བས་དེ་ལྟར་དྲིལ་ན་ཁམས་གསུམ་གའི་ལོག་ཞུགས་ལ་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་ཏེ་མཐོང་སྤང་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་སོ། །
无色界邪入的方式与色界相同，因此总结起来三界的邪入有一百一十二种，即一百一十二种见断。
ལོག་ཞུགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཐོང་ལམ་གྱིས་དུས་གཅིག་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །
所有这些邪入都由见道同时断除。
གཉིས་པ་དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ནི། ལ་ལ་ཞིག་དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཚེ་ན་ཤེས་སྒྲིབ་དེ། མཐོང་སྤང་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་དྲུག་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།
第二，遣除对此的争论。有人说：若如此主张，则所知障应不是见断，因为不是六种根本烦恼任何一种。
མ་གྲུབ་སྟེ། མ་རིག་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ལན་གྱི་རྣམ་
4-200a
པ་གཅིག་ཏུ་ན་དྲུག་ཀ་ལ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། །
不成立，因为包含在无明中。或者换一种回答方式，六种根本烦恼中每种都各有两种障碍。
ཡང་ཁ་ཅིག །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག །མཐོང་སྤང་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།
又有人说：那些随烦恼应不是见断，因为不是六种根本烦恼任何一种。
མ་གྲུབ་སྟེ། ཉེ་ཉོན་ཐམས་ཅད་རྩ་ཉོན་གྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པར་བཤད་དོ། །
不成立，因为所有随烦恼都被说为安立于根本烦恼的部分上。
འོ་ན་མཛོད་ལས། ཉོན་མོངས་ལས་གཞན་ཉོན་མོངས་ཅན། །སེམས་བྱུང་འདུ་བྱེད་ཕུང་ཞེས་པ། །གང་དེའང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཏེ། །དེ་དག་ཉོན་མོངས་ཞེས་མི་བྱ། །ཞེས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།
有人问：这与《俱舍论》所说："凡从烦恼外，有染心所法，行蕴所摄者，即为随烦恼，彼等不称为烦恼"相矛盾，该论说随烦恼不是根本烦恼。
དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །
那是考虑到随烦恼不是根本烦恼的差别反体。
གཉིས་པ་ཉན་ཐོས་པའི་འདོད་ལུགས་ལ་གཉིས་ཏེ། མཐོང་སྤང་གི་དབྱེ་བ་དང་། དབྱེ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའོ།
第二，声闻的主张分为两部分：见断的分类和说明分类不合理。


 །དང་པོ་ནི། མཛོད་ལས། དེ་དག་བཅུ་དང་བདུན་བདུན་བརྒྱད། །ལྟ་བ་གསུམ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །ཞེས་འདོད་ཁམས་ན་སྡུག་བདེན་ལ་བཅུ་ལོག་པར་འཇུག་ལ། དེ་འོག་བདེན་པ་ལྷག་མ་གཉིས་ལ་ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས། ཐ་མ་གཅིག་སྟེ་གསུམ་གསུམ་འཕྲི་བའི་བདུན་པ་གཉིས་ལོག་པར་འཇུག་ཅིང་། བདེན་པ་ཐ་མ་ལ་ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས་འཕྲི་བའི་བརྒྱད་པ་ཞིག་ལོག་པར་འཇུག་པས་ཀུན་དྲིལ་དབྲི་བྱ་ལྔ་དེའི་ལྷག་མ་སྟེ། འདོད་ཁམས་ན་བརྒྱད་བཞི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལའང་དེ་བཞིན་དུ།དེ་དག་དགུ་དང་དྲུག་དྲུག་བདུན། །ཞེས་སྦྱར་རིགས་ཏེ། ཁོང་ཁྲོ་འཕྲི་བས་ཁམས་གོང་རེ་རེར་བདུན་བཞི་ཉེར་བརྒྱད་རེ་ཡོད་ལ། སྤྱིར་ཁམས་གསུམ་གར་དྲིལ་ན་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་
4-200b
ནས་བཅུ་དང་། བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལ་དམིགས་ནས་བརྒྱད་བརྒྱད་དེ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་ལོག་པར་འཇུག་སྟེ། གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ཀུན་འབྱུང་ལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ལོག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་ལམ་ལའང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ལ་སྡུག་བདེན་ལ་དགུ་དང་། ལྷག་མ་གསུམ་ལ་བདུན་བདུན་ཏེ་རེ་རེ་ལ་སུམ་ཅུ་སུམ་ཅུས་མཐོང་སྤང་དགུ་བཅུ་རྩ་བཞིར་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་ལོག་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་ན་བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་འཇིག་ལྟར་གྱུར་པའི་མཐོང་སྤང་ཉོན་སྒྲིབ་ཡོད་པར་ཐལ། བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་ལོག་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པ་གང་ཞིག །དེ་ཡོད་ན་དེ་འཇིག་ལྟ་ཡིན་པར་ལུང་གིས་བཤད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ཁས་བླངས་ཀྱིས་གྲུབ། གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། སྡུད་པར། འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བར་ལྟ་བ་དྲུག་ཅུ་གཉིས་འདུས་ལྟར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་མཐོང་སྤང་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དང་། ཉན་ཐོས་པའི་འདོད་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། བསྟན་པ་གནས་པ་རྒྱས་པ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་གཞག་དང་། དོན་དམ་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རྣམ་གཞག་གོ། དང་པོ་ནི། རྣམ་གཞག་སྔ་མའི་དབང་དུ་བྱས་ན་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གིས་མཐོང་སྤང་ལན་བཞིར་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན། དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བདེན་གྱི་ལོག་ཞུགས་ཉེར་བརྒྱད་པོ་དེ་དངོས་སུ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་འཆད་པའི་
4-201a
འགྲེལ་པ་ལས། དེས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན། དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཉེ་རྒྱུ་དང་། དེའི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་ནུས་ཅན་གཉིས་པོ་དེ་འཕྲད། དུས་གཉིས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་དངོས་རྒྱུ་དང་། དེའི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་ནུས་མེད་གཉིས་པོ་དེ་འཕྲད། དུས་གསུམ་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་ནུས་མེད་འགག་པ་དུས་མཉམ་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡང་དག་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་དང་། རྗེས་བཟོད། རྗེས་ཤེས་གསུམ་གྱིས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐག་བསྲིང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
དང་པོ་ནི། མཛོད་ལས། དེ་དག་བཅུ་དང་བདུན་བདུན་བརྒྱད། །ལྟ་བ་གསུམ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །ཞེས་འདོད་ཁམས་ན་སྡུག་བདེན་ལ་བཅུ་ལོག་པར་འཇུག་ལ།
第一，《俱舍论》中说："彼等十与七七八，除去三二诸见外。"这表明在欲界中对苦谛有十种邪入，
དེ་འོག་བདེན་པ་ལྷག་མ་གཉིས་ལ་ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས། ཐ་མ་གཅིག་སྟེ་གསུམ་གསུམ་འཕྲི་བའི་བདུན་པ་གཉིས་ལོག་པར་འཇུག་ཅིང་།
对剩余两谛（集谛和灭谛）各减去前两种见和最后一种见共三种，各有七种邪入，
བདེན་པ་ཐ་མ་ལ་ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས་འཕྲི་བའི་བརྒྱད་པ་ཞིག་ལོག་པར་འཇུག་པས་ཀུན་དྲིལ་དབྲི་བྱ་ལྔ་དེའི་ལྷག་མ་སྟེ། འདོད་ཁམས་ན་བརྒྱད་བཞི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །
对最后一谛（道谛）减去前两种见，有八种邪入。总计减去的五种之余，欲界有八四三十二种邪入。
གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལའང་དེ་བཞིན་དུ།དེ་དག་དགུ་དང་དྲུག་དྲུག་བདུན། །ཞེས་སྦྱར་རིགས་ཏེ། ཁོང་ཁྲོ་འཕྲི་བས་ཁམས་གོང་རེ་རེར་བདུན་བཞི་ཉེར་བརྒྱད་རེ་ཡོད་ལ།
对于色界和无色界，"彼等九与六六七"也同样适用，因减去瞋恨，上两界各有七四二十八种邪入，
སྤྱིར་ཁམས་གསུམ་གར་དྲིལ་ན་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །
总计三界共有八十八种邪入。
མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་
4-200b
ནས་བཅུ་དང་། བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལ་དམིགས་ནས་བརྒྱད་བརྒྱད་དེ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་ལོག་པར་འཇུག་སྟེ།
根据经部，缘于欲界苦谛有十种，缘于其余三谛各有八种，共三十四种邪入。
གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ཀུན་འབྱུང་ལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ལོག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་ལམ་ལའང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །
如《摄抉择分》所说："于集谛，除萨迦耶见和边执见外，有八种烦恼邪入。于灭谛和道谛亦同。"
ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ལ་སྡུག་བདེན་ལ་དགུ་དང་། ལྷག་མ་གསུམ་ལ་བདུན་བདུན་ཏེ་རེ་རེ་ལ་སུམ་ཅུ་སུམ་ཅུས་མཐོང་སྤང་དགུ་བཅུ་རྩ་བཞིར་འདོད་དོ། །
上两界对苦谛有九种，对其余三谛各有七种，每界各有三十种，见断共九十四种。
གཉིས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་ལོག་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་ཅེ་ན།
第二，有人说：对其余三谛有六十二种邪见，
དེ་ལྟར་ན་བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་འཇིག་ལྟར་གྱུར་པའི་མཐོང་སྤང་ཉོན་སྒྲིབ་ཡོད་པར་ཐལ། བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་ལོག་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པ་གང་ཞིག །དེ་ཡོད་ན་དེ་འཇིག་ལྟ་ཡིན་པར་ལུང་གིས་བཤད་པའི་ཕྱིར།
若如此，则应有缘于其余三谛的成为萨迦耶见的见断烦恼障，因为有缘于其余三谛的六十二种邪见，而若有彼等，则彼等为萨迦耶见，经教中有解释故。
དང་པོ་ཁས་བླངས་ཀྱིས་གྲུབ། གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། སྡུད་པར། འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བར་ལྟ་བ་དྲུག་ཅུ་གཉིས་འདུས་ལྟར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
第一已由承许成立。第二已成立，因为《般若摄颂》中说："如萨迦耶见中摄六十二种见。"
བཞི་པ་མཐོང་སྤང་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དང་། ཉན་ཐོས་པའི་འདོད་ལུགས་སོ། །
第四，见断断除的方式分为：大乘的主张和声闻的主张。
དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། བསྟན་པ་གནས་པ་རྒྱས་པ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་གཞག་དང་། དོན་དམ་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རྣམ་གཞག་གོ།
第一分为两种：教法住世广大有戏论的安立和胜义自证无戏论的安立。
དང་པོ་ནི། རྣམ་གཞག་སྔ་མའི་དབང་དུ་བྱས་ན་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གིས་མཐོང་སྤང་ལན་བཞིར་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །
第一，依前安立，见道十六刹那断除见断四次。
ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན། དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བདེན་གྱི་ལོག་ཞུགས་ཉེར་བརྒྱད་པོ་དེ་དངོས་སུ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ།
如何断除呢？首先，苦法智忍直接断除三界苦谛的二十八种邪入，
ཀུན་བཏུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་འཆད་པའི་
4-201a
འགྲེལ་པ་ལས། དེས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །
如《集论》解释苦法智忍的注释中说："由此断除见苦所断的三界二十八种随眠。"
དེ་ཡང་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན།
这是由即将生起的道断除。如何断除呢？
དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཉེ་རྒྱུ་དང་། དེའི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་ནུས་ཅན་གཉིས་པོ་དེ་འཕྲད།
首先，苦法智忍的近因和其相应所断的有力者两者相遇；
དུས་གཉིས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་དངོས་རྒྱུ་དང་། དེའི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་ནུས་མེད་གཉིས་པོ་དེ་འཕྲད།
第二时，苦法智忍的直接因和其相应所断的无力者两者相遇；
དུས་གསུམ་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་ནུས་མེད་འགག་པ་དུས་མཉམ་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡང་དག་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་སོ། །
第三时，苦法智忍生起和其相应所断的无力者灭尽同时发生，以此方式断除，如经说："由正见解脱。"
སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་དང་། རྗེས་བཟོད། རྗེས་ཤེས་གསུམ་གྱིས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐག་བསྲིང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ།
苦法智、苦类智忍和苦类智三者以远离方式断除那二十八种。


 །བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་མཐོང་སྤང་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཇི་ལྟར་མྱུག་སོགས་རིམ་སྐྱེས་པས། །ས་བོན་ཤུན་པ་གཅོད་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིས། །མཐོང་སྤང་རྣམས་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །སེམས་དཔས་མཐོང་སྤང་རིམ་གྱིས་སྤོང་བར་བཤད་པའི་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། རྣམ་གཞག་ཕྱི་མའི་དབང་དུ་བྱས་ན། བདེན་བཞིའི་མཐོང་སྤང་ཐམས་ཅད་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དུ་སྤང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་
4-201b
རིམ་གྱིས་སྤོང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་གོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་སོ། །དེས་ན་མཐོང་སྤང་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་སྤོང་བར་བཤད་པའི་རྣམ་གཞག་དེ་དེ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཉན་ཐོས་པའི་འདོད་ལུགས་ལ་གཉིས་ལས། ལམ་རིམ་གྱིས་པས་ནི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔས་མཐོང་སྤང་ལན་བརྒྱད་དུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན། དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ལོག་ཞུགས་བཅུ་པོ་དེ་དངོས་སུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ་སྔར་དང་འདྲའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་བཅུ་པོ་དེ་ཐག་སྲིང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ལོག་ཞུགས་དགུ་གཉིས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དངོས་སུ་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་ཐག་སྲིང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་བདེན་པ་རིས་མཐུན་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་དྲིལ་ནས་སྤོང་བར་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས་བཤད་དོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི།ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་བདེན་པ་རེ་རེའི་མཐོང་སྤང་དྲིལ་ནས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་གཉེན་པོ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡང་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་མཐོང་སྤང་སྤོང་ཚུལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་བཅུ་དང་བདུན་བདུན་བརྒྱད། །ལྟ་བ་གསུམ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །འདོད་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ། །མཐོང་བས་རིམ་བཞིན་སྤོང་བར་བྱེད། །ཅེས་སོ། ། དེ་དག་གི་ངག་དོན་བསྡུ་ན། བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་ཆོས་ཤེས་ཆོས་བཟོད་
4-202a
ཀྱིས་སྤོང་། ཁམས་གོང་གི་དེ་རྗེས་ཤེས་རྗེས་བཟོད་ཀྱིས་སྤོང་བས། དེ་ལྟར་བསྒྲེས་པས་བཞི་ལ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བས་བརྒྱད་དོ། །གཉིས་པ་ལམ་ཅིག་ཅར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན། མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔས་མཐོང་སྤང་ལན་བཞིར་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་འདིའི་ཉན་ཐོས་པ་འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་ལན་བཞིར་སྤོང་བའི་རྣམ་གཞག་དང་། གོང་དུ་ཐེག་ཆེན་ལུགས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་ལན་བཞིར་སྤོང་བའི་རྣམ་གཞག་མ་འདྲེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་སྒོམ་སྤང་ལ་བཞི་སྟེ། མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི། དབྱེ་བ།སྒོམ་སྤང་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་སྒོམ་སྤང་གི་མཚན་ཉིད་ལ། སྒོམ་སྤང་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སྒོམ་ལམ་གྱིས་གཞོམ་བྱར་གྱུར་པའོ། །སྒོམ་སྤང་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག །སྒོམ་ལམ་གྱིས་གཞོམ་བྱར་གྱུར་པའོ། །སྒོམ་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག །སྒོམ་ལམ་གྱིས་གཞོམ་བྱར་གྱུར་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དྲུག་པོ་དེ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་མཐོང་སྤང་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཇི་ལྟར་མྱུག་སོགས་རིམ་སྐྱེས་པས། །ས་བོན་ཤུན་པ་གཅོད་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིས། །མཐོང་སྤང་རྣམས་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །
其余三谛断除见断的方式也同样应知，如《宝性论》所说："如同芽等次第生，断除种子之外壳，如是见到真实性，诸见断得以转归。"
སེམས་དཔས་མཐོང་སྤང་རིམ་གྱིས་སྤོང་བར་བཤད་པའི་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །
一切说菩萨逐渐断除见断的安立都是有意趣的。
གཉིས་པ་ནི། རྣམ་གཞག་ཕྱི་མའི་དབང་དུ་བྱས་ན། བདེན་བཞིའི་མཐོང་སྤང་ཐམས་ཅད་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དུ་སྤང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་
4-201b
རིམ་གྱིས་སྤོང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་གོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་སོ། །
第二，依后者安立，四谛所有见断于一刹那边际时断除，如《抉择分》所说："因为以见所断的烦恼对苦等邪入的一切同时断除故。应知所有修所断是逐渐断除，因为是由修习道所断故。"
དེས་ན་མཐོང་སྤང་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་སྤོང་བར་བཤད་པའི་རྣམ་གཞག་དེ་དེ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །
因此，说一切见断同时断除的安立是针对这一点的意趣。
གཉིས་པ་ཉན་ཐོས་པའི་འདོད་ལུགས་ལ་གཉིས་ལས། ལམ་རིམ་གྱིས་པས་ནི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔས་མཐོང་སྤང་ལན་བརྒྱད་དུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །
第二，声闻的主张分两部分。渐次道者以见道十五刹那断除见断八次。
ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན། དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ལོག་ཞུགས་བཅུ་པོ་དེ་དངོས་སུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །
如何断除呢？首先，苦法智忍直接断除欲界苦谛的十种邪入。
དེ་ཡང་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ་སྔར་དང་འདྲའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་བཅུ་པོ་དེ་ཐག་སྲིང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །
这也是由即将生起的道断除，与前相同。苦法智以远离方式断除那十种。
སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ལོག་ཞུགས་དགུ་གཉིས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དངོས་སུ་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་ཐག་སྲིང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །
苦类智忍直接断除上两界苦谛的九乘二即十八种邪入，苦类智以远离方式断除那十八种。
ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་བདེན་པ་རིས་མཐུན་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་དྲིལ་ནས་སྤོང་བར་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས་བཤད་དོ། །
《俱舍论释》中说，上两界同类谛上的邪入见断总体断除。
དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི།ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་བདེན་པ་རེ་རེའི་མཐོང་སྤང་དྲིལ་ནས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་གཉེན་པོ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡང་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།
其原因是：上两界每一谛的见断总体断除，因为缘于它的对治类智忍也是同时生起的缘故。
བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་མཐོང་སྤང་སྤོང་ཚུལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་བཅུ་དང་བདུན་བདུན་བརྒྱད། །ལྟ་བ་གསུམ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །འདོད་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ། །མཐོང་བས་རིམ་བཞིན་སྤོང་བར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །
其余三谛断除见断的方式也同样应知："彼等十与七七八，除去三二诸见外，欲界苦等渐次见，依次断除诸障染。"
དེ་དག་གི་ངག་དོན་བསྡུ་ན། བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་ཆོས་ཤེས་ཆོས་བཟོད་
4-202a
ཀྱིས་སྤོང་། ཁམས་གོང་གི་དེ་རྗེས་ཤེས་རྗེས་བཟོད་ཀྱིས་སྤོང་བས། དེ་ལྟར་བསྒྲེས་པས་བཞི་ལ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བས་བརྒྱད་དོ། །
归纳其要点：每一谛所缘的欲界见断由法智法忍断除，上界的见断由类智类忍断除，这样配对则四谛乘以二，共有八次。
གཉིས་པ་ལམ་ཅིག་ཅར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན། མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔས་མཐོང་སྤང་ལན་བཞིར་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །
第二，依顿悟道者来说，见道十五刹那断除见断四次。
སྐབས་འདིའི་ཉན་ཐོས་པ་འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་ལན་བཞིར་སྤོང་བའི་རྣམ་གཞག་དང་། གོང་དུ་ཐེག་ཆེན་ལུགས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་ལན་བཞིར་སྤོང་བའི་རྣམ་གཞག་མ་འདྲེས་པར་བྱའོ། །
此处声闻所主张的见断断除四次的安立与前面大乘派见断断除四次的安立不应混淆。
གཉིས་པ་སྒོམ་སྤང་ལ་བཞི་སྟེ། མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི། དབྱེ་བ།སྒོམ་སྤང་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ལོ། །
第二，关于修断分四部分：定义、事例、分类和修断断除方式。
དང་པོ་སྒོམ་སྤང་གི་མཚན་ཉིད་ལ། སྒོམ་སྤང་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སྒོམ་ལམ་གྱིས་གཞོམ་བྱར་གྱུར་པའོ། །སྒོམ་སྤང་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག །སྒོམ་ལམ་གྱིས་གཞོམ་བྱར་གྱུར་པའོ། །སྒོམ་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག །སྒོམ་ལམ་གྱིས་གཞོམ་བྱར་གྱུར་པའོ། །
第一，关于修断的定义，仅修断的定义是：成为修道所断者。修断烦恼障的定义是：凡是成为修道所断的有染无明。修断所知障的定义是：凡是成为修道所断的无染无明。
གཉིས་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དྲུག་པོ་དེ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་སོ།
第二，即是那六种俱生，如《集论》注释中说："俱生是修所断。"


 །སྤང་བྱ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དོན་ནི། མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག་གྲུབ་མཐའ་ཐོས་པ་ལས་མ་བྱུང་བ་དེ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་། ཐ་ན་རི་དྭགས་དང་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཞི་ནི་ཡེ་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་དབྲལ་དཀའ་ཞེས་སོ། །ངོ་བོ་ནི་སྒོམ་སྤང་གི་ལྟ་བ་གཉིས་ཀ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།
4-202b
ཞེས་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་བཤད་དོ། །འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི། ཉེས་པ་སྤྱོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །ཁམས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས། ཁམས་ཀྱི་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། སྒོམ་སྤང་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བཅུ་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ལྔ་ཡང་ཐ་མ་གསུམ་རྣམ་གསུམ། །ཞེས་པས། གཟུགས་ཅན་བཅུ་སྤང་བྱ་ཡིན་པ་དང་། ལྔ་ཡང་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ལྔ། ཁམས་ཐ་མ་གསུམ་ལ་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པ་དང་། མིན་པ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་གསུམ་ལས། ཡིན་པ་གསུམ་བགྲང་བས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་ལ་སྒོམ་སྤང་གི་ཆ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དང་། ཉན་ཐོས་པའི་འདོད་ལུགས་སོ། ། དང་པོ་ལ་བཞི་སྟེ། ངོ་བོ་དང་། ཁམས་ཀྱི་དང་། སའི་དང་། ས་དང་ཆེ་འབྲིང་གི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། པཉྐན་ལས། ལྟ་བ་ཐ་མ་གསུམ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ལྟ་བ་ཐ་མ་གསུམ་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། བཞི་པོ་དེ་མཐོང་སྤང་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དེས་ན་སྒོམ་སྤང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་དྲུག་ཡོད་དེ། ཀུན་བཏུས་ལས། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དྲུག་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་
4-203a
འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ས་བོན་སྤང་བྱ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ས་བོན་སྤང་བྱ་མིན་ཀྱང་། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་ནི་སྤང་བར་བཤད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ཀྱིས་མིག་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོངས་ཤིག་དང་། དེ་སྤངས་ན་མིག་དེ་ཡང་སྤང་བར་འགྱུར། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཉིས་པ་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་ཁམས་ན་དྲུག་གི། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་ལྔ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དོ། ། གསུམ་པ་སའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་ཁམས་ན་དྲུག །བསམ་གཏན་བཞི་ན་ལྔ་ལྔ་སྟེ་ལྔ་བཞི་ཉི་ཤུ། གཟུགས་མེད་བཞི་ན་ལྔ་བཞི་ཉི་ཤུ་སྟེ་བཞི་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་དོ། ། བཞི་པ་ས་དང་ཆེ་འབྲིང་གི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་ཁམས་ན་འདོད་ཆགས་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་ངུ་སྐོར་དགུ། བསམ་གཏན་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ་སྟེ་གནས་བཞི་ན་དགུ་དགུ་སྟེ་དགུ་བཞི་བཞི་དགུ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག །གཟུགས་མེད་གནས་བཞི་ལ་ཡང་བཞི་དགུ་སོ་དྲུག་ཏུ་སྦྱར་བས་དགུ་དགུ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག །དེ་བཞིན་དུ་ང་རྒྱལ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག །མ་རིག་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག །འཇིག་ལྟ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག །མཐར་འཛིན་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ་བཞི་བརྒྱ་དང་ལྔ་ལ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཁོང་ཁྲོ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་ངུ་དགུ་བསྣན་པས་བཞི་བརྒྱ་དང་བཅུ་བཞི་ཡོད་དོ། །ཞེས་མངོན་པ་གོང་མ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
སྤང་བྱ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དོན་ནི། མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག་གྲུབ་མཐའ་ཐོས་པ་ལས་མ་བྱུང་བ་དེ་ཡིན་ཏེ།
所断俱生的含义是：不是从听闻宗义而生起的无明，
གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་། ཐ་ན་རི་དྭགས་དང་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཞི་ནི་ཡེ་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་དབྲལ་དཀའ་ཞེས་སོ། །
如《摄抉择分》中说："俱生者，是一切凡愚异生，乃至禽兽飞禽等所具有的。"又说："修所断的基础一直存在，因此难以断除。"
ངོ་བོ་ནི་སྒོམ་སྤང་གི་ལྟ་བ་གཉིས་ཀ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།
4-202b
ཞེས་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་བཤད་དོ། །
本质上，修断的两种见都是无记，如彼中所说："俱生萨迦耶见是无记"，关于边执见也同样解释。
འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི། ཉེས་པ་སྤྱོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །
欲界修断非见的大部分是不善，如彼中所说："欲界诸烦恼，应视为不善，因为是作恶行的根本所依故。"
ཁམས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ནོ། །
上界的一切烦恼都是无记。
གསུམ་པ་ལ་གཉིས། ཁམས་ཀྱི་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །
第三分为两部分：依界分类和依烦恼分类。
དང་པོ་ནི། སྒོམ་སྤང་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བཅུ་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ལྔ་ཡང་ཐ་མ་གསུམ་རྣམ་གསུམ། །ཞེས་པས། གཟུགས་ཅན་བཅུ་སྤང་བྱ་ཡིན་པ་དང་། ལྔ་ཡང་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ལྔ། ཁམས་ཐ་མ་གསུམ་ལ་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པ་དང་། མིན་པ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་གསུམ་ལས། ཡིན་པ་གསུམ་བགྲང་བས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་ལ་སྒོམ་སྤང་གི་ཆ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །
第一，有十八种修断，如所说："十是修所断，五亦末三种三相。"这表明十种色法是所断，"五亦"指五识界，最后三界有修所断、非修所断和非二者三种，其中修所断三种也计入，故共十八界都有修所断的部分。
གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དང་། ཉན་ཐོས་པའི་འདོད་ལུགས་སོ། །
第二分为两种：大乘和声闻的主张。
དང་པོ་ལ་བཞི་སྟེ། ངོ་བོ་དང་། ཁམས་ཀྱི་དང་། སའི་དང་། ས་དང་ཆེ་འབྲིང་གི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །
第一分为四类：依本质分类、依界分类、依地分类及依地和粗细分类。
དང་པོ་ནི། པཉྐན་ལས། ལྟ་བ་ཐ་མ་གསུམ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ལྟ་བ་ཐ་མ་གསུམ་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། བཞི་པོ་དེ་མཐོང་སྤང་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །
第一，如《五蕴论》中说："后三种见和怀疑唯是遍计，其余是遍计和俱生两种。"这表明后三种见和怀疑四种唯是见断。
དེས་ན་སྒོམ་སྤང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་དྲུག་ཡོད་དེ། ཀུན་བཏུས་ལས། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དྲུག་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་
4-203a
འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའོ། །ཞེས་སོ། །
因此，修断烦恼按本质分类有六种：贪欲、瞋恨、傲慢、无明、萨迦耶见和边执见，如《集论》中说："修所断有六种：俱生萨迦耶见、俱生边执见、贪欲、瞋恨、傲慢和无明。"
དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ས་བོན་སྤང་བྱ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ས་བོན་སྤང་བྱ་མིན་ཀྱང་། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་ནི་སྤང་བར་བཤད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ཀྱིས་མིག་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོངས་ཤིག་དང་། དེ་སྤངས་ན་མིག་དེ་ཡང་སྤང་བར་འགྱུར། ཞེས་གསུངས་སོ། །
其中一切有染法的本体和种子都是所断，一切无染法的本体和种子虽非所断，但缘于彼的烦恼是应断的，如所说："诸比丘，汝等应断除对眼的欲贪，若断除彼，则眼也将被断除。"
གཉིས་པ་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་ཁམས་ན་དྲུག་གི། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་ལྔ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དོ། །
第二，依界分类，欲界有六种，上两界各五种（除瞋恨外），共十六种。
གསུམ་པ་སའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་ཁམས་ན་དྲུག །བསམ་གཏན་བཞི་ན་ལྔ་ལྔ་སྟེ་ལྔ་བཞི་ཉི་ཤུ། གཟུགས་མེད་བཞི་ན་ལྔ་བཞི་ཉི་ཤུ་སྟེ་བཞི་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་དོ། །
第三，依地分类，欲界有六种，四禅各有五种，即五乘四等于二十；四无色各有五种，即五乘四等于二十；总计四十六种。
བཞི་པ་ས་དང་ཆེ་འབྲིང་གི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་ཁམས་ན་འདོད་ཆགས་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་ངུ་སྐོར་དགུ། བསམ་གཏན་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ་སྟེ་གནས་བཞི་ན་དགུ་དགུ་སྟེ་དགུ་བཞི་བཞི་དགུ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག །
第四，按地和粗细分类，欲界贪欲有大中小九品，初禅、二禅、三禅、四禅四地各有九品，即九乘四等于三十六，
གཟུགས་མེད་གནས་བཞི་ལ་ཡང་བཞི་དགུ་སོ་དྲུག་ཏུ་སྦྱར་བས་དགུ་དགུ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག །དེ་བཞིན་དུ་ང་རྒྱལ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག །མ་རིག་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག །འཇིག་ལྟ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག །མཐར་འཛིན་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ་བཞི་བརྒྱ་དང་ལྔ་ལ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཁོང་ཁྲོ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་ངུ་དགུ་བསྣན་པས་བཞི་བརྒྱ་དང་བཅུ་བཞི་ཡོད་དོ། །ཞེས་མངོན་པ་གོང་མ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།
四无色四地也同样配九品，即九乘九等于八十一；同样，傲慢八十一，无明八十一，萨迦耶见八十一，边执见八十一，共四百零五；加上欲界瞋恨大中小九品，总计四百一十四种。这是出自《阿毗达磨俱舍论》。


 །གཉིས་པ་ཉན་ཐོས་པའི་འདོད་ལུགས་ལ་བཞི་ལས། དང་པོ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ་བཞི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས།
4-203b
བཞི་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་ཁམས་ན་བཞི། ཁམས་གོང་མ་ན་གསུམ་གསུམ་སྟེ་བཅུ་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་སའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་ཉེར་བརྒྱད་དོ། །བཞི་པ་ས་དང་ཆེ་འབྲིང་གི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བཞི་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་དེ་དག་ཉིད། །གཟུགས་ཁམས་གཟུགས་མེད་དེ་དང་འདྲ། །ཞེས་སོ། ། བཞི་པ་སྒོམ་སྤང་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འདོད་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ཐེག་ཆེན་པ་ལྟར་ན། ཁམས་གསུམ་གྱི་སྒོམ་སྤང་དུས་གཅིག་ཏུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན། འདོད་ཁམས་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤངས་པའི་ཚེ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཡང་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་སྒོམ་སྤང་དགུ་ནི་རིམ་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེའང་འགག་འགྱུར་གྱི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་འགྱུར། །འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་། །ཞེས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རང་གཞུང་དུའང་། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། ཞེས་པས་ས་ལྔ་པ་དང་། ས་ལྔ་པའི་སྤང་བྱ་གཉིས་མཉམ་དུ་འགྲོགས་ནས་འགག་པ་དུས་མཉམ་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བར་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན། སྒོམ་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་འགགས་པ་དང་། སྒོམ་སྤང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ནུས་མེད་འགགས་པ་དུས་མཉམ་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སྒོམ་ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་འགགས་པ་དང་། སྒོམ་སྤང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ནུས་མེད་འགགས་པ་དུས་
4-204a
མཉམ་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ལས། ལམ་རིམ་གྱིས་པའི་དབང་དུ་ན། ས་དགུ་ན་སྒོམ་སྤང་དགུ་དགུ་ཡོད་པ་དེ་དག་རིམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལམ་ཅིག་ཅར་བའི་དབང་དུ་ན། སྒོམ་སྤང་སྤོང་ཚུལ་སེམས་དཔའ་དང་མཐུན་ནོ། །
གཉིས་པ་གཞུང་དོན་ལ། སྤྱིའི་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། སོ་སོའི་རང་བཞིན་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། སའི་ཚོགས་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ལས། ས་བཅུ་པོར་གཉེན་པོ་གང་གིས་ཉེས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་བསྐྱེད་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་མཚམས་སྦྱོར་བར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ལས། རྒྱུའི་ས་དགུ་ཡོངས་སྦྱོང་གི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་དང་། ས་བཅུ་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པའོ། །
说因九地圆净
དང་པོ་ལ་ཡོངས་སྦྱོང་དགུ་ཡོད་པའི་
说一地十圆净
ས་དང་པོའི་ཡོངས་སྦྱོང་བཅུ་འཆད་པ་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། འོག་ནས་འཆད་པའི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་ཡིས་ས་ནི་དང་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་མཁྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པའི་ལྷག་བསམ་གྱ་གྱུ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བ་ཉིད་དང་། རྣམ་རྟོག་མེད་པར་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། རྣམ་མཁྱེན་ལ་བསྐུལ་ཞིང་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བསྟེན་ཞེ་ན། དེས་ལུང་ཕོག་པ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟེན་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
གཉིས་པ་ཉན་ཐོས་པའི་འདོད་ལུགས་ལ་བཞི་ལས། དང་པོ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ་བཞི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས།
4-203b
བཞི་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །
第二，声闻的主张分四部分。第一，从本质上分类有四种：贪欲、瞋恨、傲慢和无明，如《俱舍论》所说："四是修所断。"
གཉིས་པ་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་ཁམས་ན་བཞི། ཁམས་གོང་མ་ན་གསུམ་གསུམ་སྟེ་བཅུ་ཡོད་དོ། །
第二，依界分类，欲界有四种，上界各有三种，共十种。
གསུམ་པ་སའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་ཉེར་བརྒྱད་དོ། །
第三，依地分类，有二十八种。
བཞི་པ་ས་དང་ཆེ་འབྲིང་གི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བཞི་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་དེ་དག་ཉིད། །གཟུགས་ཁམས་གཟུགས་མེད་དེ་དང་འདྲ། །ཞེས་སོ། །
第四，依地和粗细分类，有二百五十二种，如所说："四是修所断，除去瞋恨外，色界无色界，与彼等相同。"
བཞི་པ་སྒོམ་སྤང་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འདོད་ལུགས་སོ། །
第四，修断的断除方式分两种：大乘的主张和声闻的主张。
དང་པོ་ཐེག་ཆེན་པ་ལྟར་ན། ཁམས་གསུམ་གྱི་སྒོམ་སྤང་དུས་གཅིག་ཏུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །
第一，依大乘来说，三界的修断同时断除。
ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན། འདོད་ཁམས་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤངས་པའི་ཚེ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཡང་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །
如何断除呢？断除欲界修断大品中的大品时，上两界修断大品中的大品也同时断除等等。
དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་སྒོམ་སྤང་དགུ་ནི་རིམ་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །
虽然如此，九种修断是逐渐断除的。
དེའང་འགག་འགྱུར་གྱི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་འགྱུར། །འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་། །ཞེས་དང་།
这是由即将灭的道断除的，如所说："无学心将生起时，从障碍中得解脱，由即将灭尽的道，彻底断除其障碍。"
ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རང་གཞུང་དུའང་། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། ཞེས་པས་ས་ལྔ་པ་དང་། ས་ལྔ་པའི་སྤང་བྱ་གཉིས་མཉམ་དུ་འགྲོགས་ནས་འགག་པ་དུས་མཉམ་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བར་བཤད་དོ། །
大乘自宗中也说："菩萨摩诃萨住于第五地时，应当断除这十法。"这表明第五地和第五地的所断二者一起同时灭尽的方式断除。
ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན། སྒོམ་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་འགགས་པ་དང་། སྒོམ་སྤང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ནུས་མེད་འགགས་པ་དུས་མཉམ་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་ངོ་། །
如何断除呢？修道小品中的小品灭尽与修断大品中的大品无力灭尽同时发生的方式断除。
དེ་བཞིན་དུ་སྒོམ་ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་འགགས་པ་དང་། སྒོམ་སྤང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ནུས་མེད་འགགས་པ་དུས་
4-204a
མཉམ་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །
同样，修道大品中的大品灭尽与修断小品中的小品无力灭尽同时发生的方式断除。
གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ལས། ལམ་རིམ་གྱིས་པའི་དབང་དུ་ན། ས་དགུ་ན་སྒོམ་སྤང་དགུ་དགུ་ཡོད་པ་དེ་དག་རིམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །
第二分两种。依渐次道者来说，九地各有九种修断，这些是逐渐断除的。
གཉིས་པ་ལམ་ཅིག་ཅར་བའི་དབང་དུ་ན། སྒོམ་སྤང་སྤོང་ཚུལ་སེམས་དཔའ་དང་མཐུན་ནོ། །
第二，依顿悟道者来说，修断的断除方式与菩萨相同。
གཉིས་པ་གཞུང་དོན་ལ། སྤྱིའི་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། སོ་སོའི་རང་བཞིན་བཤད་པའོ། །
第二，经文意义分为：总的承接和各别自性的解释。
དང་པོ་ནི། སའི་ཚོགས་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ལས། ས་བཅུ་པོར་གཉེན་པོ་གང་གིས་ཉེས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་བསྐྱེད་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་མཚམས་སྦྱོར་བར་མཛད་དོ། །
第一，从地资粮的特别解释中，为了说明十地中以何对治清净诸过失的功德生起之法，所宣说的二十三个中间偈颂，这样做承接。
གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ལས། རྒྱུའི་ས་དགུ་ཡོངས་སྦྱོང་གི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་དང་། ས་བཅུ་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པའོ། །
第二分两部分：从因九地圆净角度解释和从第十地特征角度解释。
དང་པོ་ལ་ཡོངས་སྦྱོང་དགུ་ཡོད་པའི་
第一，在九种圆净中，
ས་དང་པོའི་ཡོངས་སྦྱོང་བཅུ་འཆད་པ་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
解释初地十种圆净，分为根本颂和注释两部分。
དང་པོ་ནི། འོག་ནས་འཆད་པའི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་ཡིས་ས་ནི་དང་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།
第一，以下面所说的十种圆净获得初地，那十种是：
རྣམ་མཁྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པའི་ལྷག་བསམ་གྱ་གྱུ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བ་ཉིད་དང་།
以一切相智相应作意修行一切善法的不谄曲增上意乐，成办利益一切有情的事，对一切有情心平等相应，
རྣམ་རྟོག་མེད་པར་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། རྣམ་མཁྱེན་ལ་བསྐུལ་ཞིང་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བསྟེན་ཞེ་ན། དེས་ལུང་ཕོག་པ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟེན་པ་ཡིན་ནོ།
无分别舍弃一切所有，依止劝导安置于一切相智之善知识。如何依止呢？以如其教导而修行的方式依止。


 །གདུལ་བྱ་གང་དང་གང་གི་བློ་དང་འཚམས་པར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་དམ་པའི་ཆོས་ལ་
4-204b
དམིགས་པར་བྱས་ནས། དེའི་དོན་འཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ཁྱིམ་གྱི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་སྟེ་ངེས་པར་འབྱུང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སེམས་ཉིད་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་མཐར་འདོན་པ་དང་། གནས་སྐབས་སུ་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བར་འདོད་པའི་དགའ་བ་དང་། མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གནས་པ་ལ་འདོད་པའི་དགའ་བས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྨྲ་བ་དེ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་པར་སྤྱོད་པས་བདེན་པའི་ཚིག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ནི་ས་དང་པོའི་ཡོངས་སྦྱོང་བཅུ་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །བཅུ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་ལྟ་བའི་ཆ་ནས་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པས་སྦྱོང་བ་དང་། སྤྱོད་པའི་ཆ་ནས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་བཞིན་དུ་ལུས་ངག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ། །མདོར་ན་ས་འདིར་གསུངས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་པས་ས་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་སྦྱངས་པས་ས་དེ་ཉིད་སྲིལ་པོ་འགོམ་པ་ལ་རྩལ་ཐོབ་པ་དང་། གོང་མར་འཕར་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕན་ཡོན་གཉིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེ་བཙུན་གྱིས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དེ་འདིར་འགྲེལ་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། གཞུང་རྩ་བའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བཤད་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གཞིའི་དགེ་རྩ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་དོན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་གྱ་གྱུ་མེད་པའི་བསམ་པ་དང་། རང་དང་གཞན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་ལ་ཉེ་བར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་ལྟར་གྱི་སེམས་མཉམ་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། བདག་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། དགེ་
4-205a
བའི་བཤེས་གཉེན་མགུ་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལྟ་སྤྱོད་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་མཐའ་ཡས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་འདོད་པ་དང་། ཁམས་དང་སའི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་དང་། བརྫུན་ལས་བཟློག་པ་སྟེ་བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་བཅུས་ས་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྫོགས་པར་བསྐྱེད་པ་སྟེ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུར་སྦྱང་ཞེ་ན། ས་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དག་ཁོ་ནས་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་དོན་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་ལ་ནི་ཉེ་བ་དང་། །སེམས་ཅན་དོན་སྒྲུབ་མཐོང་བ་ལ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་རབ་དགའ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་སོ། །
二地圆净
གཉིས་པ་ས་གཉིས་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། གཞུང་གི་དོན་ནོ། །
4-205b
བདག་ཉིད་སྡོམ་པ་མ་གཏོགས་པར། །ཡང་དག་སྨོན་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་མ་ཡིན། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྡོམ་པ་སྤེལ་འདོད་པས། །དེ་ཕྱིར་འདི་ནི་འབད་པས་ངེས་པར་བླང་། །ཞེས་པས། འཇུག་པ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་སྨོན་པ་དེ་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྨོན་པ་རྐྱང་པ་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
གདུལ་བྱ་གང་དང་གང་གི་བློ་དང་འཚམས་པར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་དམ་པའི་ཆོས་ལ་
4-204b
དམིགས་པར་བྱས་ནས། དེའི་དོན་འཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་།
为了随顺一切所化机的根机而转法轮，缘于三乘正法，并寻求其义，
རྟག་ཏུ་ཁྱིམ་གྱི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་སྟེ་ངེས་པར་འབྱུང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སེམས་ཉིད་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་མཐར་འདོན་པ་དང་།
常见在家过患，必定出离后于佛教中出家的心无障碍地究竟完成，
གནས་སྐབས་སུ་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བར་འདོད་པའི་དགའ་བ་དང་། མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གནས་པ་ལ་འདོད་པའི་དགའ་བས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་།
暂时欲见佛色身之喜和究竟欲住佛法身之喜的圆净，
ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་།
宣说属于广大藏经的十二分教正法，
ཇི་ལྟར་སྨྲ་བ་དེ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་པར་སྤྱོད་པས་བདེན་པའི་ཚིག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ནི་ས་དང་པོའི་ཡོངས་སྦྱོང་བཅུ་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །
如实语言如实安住行为的真实语圆净，这是初地第十种圆净。
བཅུ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་ལྟ་བའི་ཆ་ནས་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པས་སྦྱོང་བ་དང་། སྤྱོད་པའི་ཆ་ནས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་བཞིན་དུ་ལུས་ངག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ། །
应知这十种也是从见解方面以自性不可得而净化，从行为方面也在知晓的同时以身语净化。
མདོར་ན་ས་འདིར་གསུངས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་པས་ས་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་སྦྱངས་པས་ས་དེ་ཉིད་སྲིལ་པོ་འགོམ这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
གདུལ་བྱ་གང་དང་གང་གི་བློ་དང་འཚམས་པར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་དམ་པའི་ཆོས་ལ་
4-204b
དམིགས་པར་བྱས་ནས། དེའི་དོན་འཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་།
为了随顺各种所化众生的根性而转法轮，缘于三乘正法并寻求其义，
རྟག་ཏུ་ཁྱིམ་གྱི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་སྟེ་ངེས་པར་འབྱུང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སེམས་ཉིད་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་མཐར་འདོན་པ་དང་།
常见家居过患而必定出离，于佛教中出家的心无有障碍地圆满成就，
གནས་སྐབས་སུ་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བར་འདོད་པའི་དགའ་བ་དང་། མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གནས་པ་ལ་འདོད་པའི་དགའ་བས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་།
以暂时欲见佛陀色身的欢喜和究竟欲住佛陀法身的欢喜而圆净，
ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་།
宣说依极广藏所摄的十二分教正法，
ཇི་ལྟར་སྨྲ་བ་དེ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་པར་སྤྱོད་པས་བདེན་པའི་ཚིག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ནི་ས་དང་པོའི་ཡོངས་སྦྱོང་བཅུ་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །
如实言行一致地修持，以真实语圆净，此为初地第十种圆净。
བཅུ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་ལྟ་བའི་ཆ་ནས་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པས་སྦྱོང་བ་དང་། སྤྱོད་པའི་ཆ་ནས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་བཞིན་དུ་ལུས་ངག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ། །
应当了知，这十种也是从见解方面以不缘自性而清净，从行为方面也在了知的情况下以身语加以圆净。
མདོར་ན་ས་འདིར་གསུངས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་པས་ས་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་སྦྱངས་པས་ས་དེ་ཉིད་སྲིལ་པོ་འགོམ་པ་ལ་རྩལ་ཐོབ་པ་དང་། གོང་མར་འཕར་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕན་ཡོན་གཉིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །
总之，以修持此地所说的诸法而圆净此地，通过此净化获得二种利益：于此地完全跨越获得力量和趣入上升至上地。
རྗེ་བཙུན་གྱིས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དེ་འདིར་འགྲེལ་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བཀོད་དོ། །
为了解释至尊如是所说而写下了"为了"等词。
གཉིས་པ་ནི། གཞུང་རྩ་བའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བཤད་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གཞིའི་དགེ་རྩ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་དོན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་གྱ་གྱུ་མེད་པའི་བསམ་པ་དང་།
第二，若按根本经文次第解释，则为：对一切菩提基之善根无有自利作意谄曲的意乐，
རང་དང་གཞན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་ལ་ཉེ་བར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་ལྟར་གྱི་སེམས་མཉམ་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དང་།
能近益于成办自他菩提的需要，对一切有情犹如独子般心平等一味，
བདག་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། དགེ་
4-205a
བའི་བཤེས་གཉེན་མགུ་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལྟ་སྤྱོད་དང་།
舍弃一切与自己相关的所有物，以令善知识欢喜的三门见行，
ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་མཐའ་ཡས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་འདོད་པ་དང་། ཁམས་དང་སའི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་དང་།
欲缘三乘所摄正法无量种类所缘，不喜乐住于界地之家，
བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་དང་། བརྫུན་ལས་བཟློག་པ་སྟེ་བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་
欲获得无上佛身，善于宣说正法，远离妄语即诚实语，
དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་བཅུས་ས་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྫོགས་པར་བསྐྱེད་པ་སྟེ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།
以如是种种特征的十法圆满成就一切种类初地功德，这是应获得的，
དེ་དག་ཀྱང་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུར་སྦྱང་ཞེ་ན། ས་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དག་ཁོ་ནས་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །
如果问这些如何修净，这些地的圆净之因的特点即是以不缘自性为特征的圆净，唯有通过这些才能获得初地极喜地。
རབ་ཏུ་དགའ་བའི་དོན་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་ལ་ནི་ཉེ་བ་དང་། །སེམས་ཅན་དོན་སྒྲུབ་མཐོང་བ་ལ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་རབ་དགའ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་སོ། །
极喜的含义，如《经庄严论》所说："接近菩提及，见到成办众生利，生起极大欢喜故，因此称为极喜地。"
གཉིས་པ་ས་གཉིས་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། གཞུང་གི་དོན་ནོ། །
4-205b
བདག་ཉིད་སྡོམ་པ་མ་གཏོགས་པར། །ཡང་དག་སྨོན་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་མ་ཡིན། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྡོམ་པ་སྤེལ་འདོད་པས། །དེ་ཕྱིར་འདི་ནི་འབད་པས་ངེས་པར་བླང་། །ཞེས་པས།
第二，关于第二地的圆净，分为总义和文义。"除了自身戒律外，正愿不能增长，欲增圆满菩提戒，因此应当勤受持。"
འཇུག་པ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་སྨོན་པ་དེ་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྨོན་པ་རྐྱང་པ་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་ནོ།
与行愿同体的发愿就是戒律，而与之非同体的单纯发愿则不是戒律。


 ། དེ་ལྟར་འདོད་པ་ལ་གཞན་དག་སྨོན་པ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཆོས་ཅན། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བསོད་ནམས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱང་ཆུབ་སྨོན་པའི་སེམས་ལས་ནི། །འཁོར་ཚེ་འབྲས་བུ་ཆེ་འབྱུང་ཡང་། །ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་སེམས་བཞིན་དུ། །བསོད་ནམས་རྒྱུན་ཆགས་འབྱུང་བ་མེད། །ཅེས་བཤད་དོ་ཞེ་ན། སྨོན་རྐྱང་ལ་བསོད་ནམས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེར་ཐལ་ཟེར་ན། འདོད་ལ། འཇུག་པ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་སྨོན་པ་དེ་ལ་བསོད་ནམས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེར་ཐལ་ཟེར་ན་མ་གྲུབ་བོ། །
戒律类别
གསུམ་པ་ལ་དབྱེ་གཞི་ནི་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཙམ་མོ། །དབྱེ་ངོ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པའི་དང་། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། བྱ་བ་ཡུལ་གསུམ་ཡོད་པས་བྱེད་པ་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གསུམ་པོ་དེ་གང་ཞེ་ན། རང་རྒྱུད་ལ་མི་དགེ་བ་སྤོང་བ་དང་། དགེ་བ་སྒྲུབ་པ་དང་། གཞན་རྒྱུད་ལའང་མི་དགེ་བ་སྤོང་ཞིང་དགེ་བ་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོའི་བྱེད་པ་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །གཉིས་པའི་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །གསུམ་པའི་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །བྱེད་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་པོ་དེའང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ལ་དབྱེ་བ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་
4-206a
ནོ། །གཉིས་པ་རྒྱུ་ལ་གཉིས་ཏེ། མི་འདོད་པའི་མཐའ་དགག་པ་དང་། འདོད་པའི་དོན་ངོས་བཟུང་བའོ། །
破非理际
དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་རྟེན་དུ་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུགས་གཞན་ཕན་སྒྲུབ་པ་ལ་འཕྲལ་གཞན་གནོད་སྤོང་བས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཇོ་བོས། སོ་སོར་ཐར་པའི་རིགས་བདུན་གྱི། །རྟག་ཏུ་སྡོམ་གཞན་ལྡན་པ་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཡི། །སྐལ་བ་ཡོད་ཀྱིས་གཞན་དུ་མིན། །ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་མི་འཐད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པ་དང་། གནོད་བྱེད་ཡོད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་མེད་པ་ནི། ཕུགས་གཞན་ཕན་སྒྲུབ་པ་ལ་འཕྲལ་གཞན་གནོད་སྤོང་བས་མ་ཁྱབ་སྟེ། དེད་དཔོན་ཐབས་ལ་མཁས་པས་མི་ནག་མདུང་ཐུང་ཅན་ལ་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལུང་མེད་པ་ནི། དེ་སྐད་གསུངས་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ནའང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་འགའ་ཞིག་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་རིམ་གྱིས་གཞུག་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་གནོད་བྱེད་ཡོད་པ་ནི། སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་རྟེན་དུ་དགོས་པ་ཡིན་ན། མ་ཐོབ་པ་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་དུ་དགོས་སམ། ཐོབ་པ་གནས་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་དུ་དགོས། དང་པོ་ལྟར་ན་ལྷ་ཀླུ་གཉིས་ལ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བར་ཐལ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།འདོད་ན། ལྷ་ཀླུ་གཉིས་ལ་སེམས་བསྐྱེད་སྐྱེ་བར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ། །ཡང་ན་མ་གྲུབ་སྟེ། མདོ་སྡེ་མཛངས་བླུན་ལས། ཀླུ་དང་། མདོ་ཁ་ཅིག་ལས། ལྷ་ལ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བར་བཤད་དོ་ཞེ་ན། མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་
4-206b
ཙམ་ཡིན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་རྣམས་ལ་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བར་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཤི་འཕོས་པའི་ཚེ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་གཏོང་བར་ཐལ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དེ་དེར་གཏོང་བའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། མཛོད་ལས། བསླབ་པ་ཕུལ་དང་ཤི་འཕོས་དང་། །མཚན་གཉིས་དག་ནི་བྱུང་བ་དང་། །རྩ་བ་ཆད་དང་མཚན་འདས་ལས། །སོ་སོར་ཐར་པའི་འདུལ་བ་གཏོང་། །ཁ་ཅིག་ལྟུང་བར་གྱུར་ལས་སྨྲ། །གཞན་དག་དམ་ཆོས་ནུབ་པ་ལས། །ཁ་ཆེ་རྣམས་ནི་བྱུང་བ་ལ། །བུ་ལོན་ནོར་བཞིན་གཉིས་སུ་འདོད། །ཅེས་སོ། །བྱུང་བ་ནི་རྩ་ལྟུང་ངོ་། །གཏོང་བའི་རྒྱུ་བདུན་བཤད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
དེ་ལྟར་འདོད་པ་ལ་གཞན་དག་སྨོན་པ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཆོས་ཅན། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བསོད་ནམས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱང་ཆུབ་སྨོན་པའི་སེམས་ལས་ནི། །འཁོར་ཚེ་འབྲས་བུ་ཆེ་འབྱུང་ཡང་། །ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་སེམས་བཞིན་དུ། །བསོད་ནམས་རྒྱུན་ཆགས་འབྱུང་བ་མེད། །ཅེས་བཤད་དོ་ཞེ་ན།
针对这种主张，有人提出：发愿菩提心是有法，应不是戒律，因为不产生相续不断的福德故。若不成立，则如《入菩萨行论》中说："虽从菩提愿心中，流转时获大果报，然如行心般，福德相续不生起。"
སྨོན་རྐྱང་ལ་བསོད་ནམས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེར་ཐལ་ཟེར་ན། འདོད་ལ། འཇུག་པ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་སྨོན་པ་དེ་ལ་བསོད་ནམས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེར་ཐལ་ཟེར་ན་མ་གྲུབ་བོ། །
若说"单纯发愿不产生相续不断的福德，故应如是"，则承认。若说"与行愿同体的发愿不产生相续不断的福德，故应如是"，则不成立。
གསུམ་པ་ལ་དབྱེ་གཞི་ནི་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཙམ་མོ། །དབྱེ་ངོ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པའི་དང་། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །
第三，分类的基础是菩萨戒律本身。分类有三种：律仪戒、摄善法戒和饶益有情戒。
འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། བྱ་བ་ཡུལ་གསུམ་ཡོད་པས་བྱེད་པ་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གསུམ་པོ་དེ་གང་ཞེ་ན། རང་རྒྱུད་ལ་མི་དགེ་བ་སྤོང་བ་དང་། དགེ་བ་སྒྲུབ་པ་དང་། གཞན་རྒྱུད་ལའང་མི་དགེ་བ་སྤོང་ཞིང་དགེ་བ་སྒྲུབ་པའོ། །
分类的理由是：因有三种行为对象，所以能作者戒律分为三种。那三种对象是什么呢？在自相续中断恶、修善，以及在他相续中断恶修善。
དང་པོའི་བྱེད་པ་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །གཉིས་པའི་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །གསུམ་པའི་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །
第一种行为是律仪戒，第二种行为是摄善法戒，第三种行为是饶益有情戒。
བྱེད་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་པོ་དེའང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ལ་དབྱེ་བ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་
4-206a
ནོ། །
这三种能作者的戒律也不是在实质本体上作分类。
གཉིས་པ་རྒྱུ་ལ་གཉིས་ཏེ། མི་འདོད་པའི་མཐའ་དགག་པ་དང་། འདོད་པའི་དོན་ངོས་བཟུང་བའོ། །
第二，关于因有两部分：破斥不合理的边际和确认所认可的内容。
དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་རྟེན་དུ་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུགས་གཞན་ཕན་སྒྲུབ་པ་ལ་འཕྲལ་གཞན་གནོད་སྤོང་བས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཇོ་བོས། སོ་སོར་ཐར་པའི་རིགས་བདུན་གྱི། །རྟག་ཏུ་སྡོམ་གཞན་ལྡན་པ་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཡི། །སྐལ་བ་ཡོད་ཀྱིས་གཞན་དུ་མིན། །ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།
第一，有人说：菩萨戒律需要以别解脱戒为所依，因为长远利他须遍及当下不害他，且阿底峡尊者说："常具别解脱，七种戒律者，才有菩萨戒，彼分否则无。"
དེ་མི་འཐད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པ་དང་། གནོད་བྱེད་ཡོད་པའོ། །
这不合理有两个理由：无有能立和有所违害。
དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་མེད་པ་ནི། ཕུགས་གཞན་ཕན་སྒྲུབ་པ་ལ་འཕྲལ་གཞན་གནོད་སྤོང་བས་མ་ཁྱབ་སྟེ། དེད་དཔོན་ཐབས་ལ་མཁས་པས་མི་ནག་མདུང་ཐུང་ཅན་ལ་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །
第一分两点。没有能立的理由：长远利他不一定遍及当下不害他，如善巧方便的船主对持短矛黑人所做之事。
གཉིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལུང་མེད་པ་ནི། དེ་སྐད་གསུངས་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ནའང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་འགའ་ཞིག་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་རིམ་གྱིས་གཞུག་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །
第二，没有能立的教证：即使有这样的说法，也是为了使某些声闻种姓者逐渐趣入三乘，为了引导而以隐晦意趣说的。
གཉིས་པ་གནོད་བྱེད་ཡོད་པ་ནི། སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་རྟེན་དུ་དགོས་པ་ཡིན་ན། མ་ཐོབ་པ་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་དུ་དགོས་སམ། ཐོབ་པ་གནས་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་དུ་དགོས།
第二，有违害：若菩萨戒律需以别解脱戒为所依，是作为未得能得的所依还是已得能住的所依？
དང་པོ་ལྟར་ན་ལྷ་ཀླུ་གཉིས་ལ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བར་ཐལ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།འདོད་ན། ལྷ་ཀླུ་གཉིས་ལ་སེམས་བསྐྱེད་སྐྱེ་བར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ། །
若是前者，则应天龙二者不生起菩萨戒，因为无有别解脱戒故。若承认，则与说天龙二者生起菩提心相违。
ཡང་ན་མ་གྲུབ་སྟེ། མདོ་སྡེ་མཛངས་བླུན་ལས། ཀླུ་དང་། མདོ་ཁ་ཅིག་ལས། ལྷ་ལ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བར་བཤད་དོ་ཞེ་ན།
或者说"不成立，因为《贤愚经》中说龙，及某些经中说天能生起近住戒"，
མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་
4-206b
ཙམ་ཡིན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་རྣམས་ལ་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བར་བཤད་དོ། །
《俱舍论》注释中说："只是善行而非戒律。"因此，说明它们不生起戒律。
གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཤི་འཕོས་པའི་ཚེ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་གཏོང་བར་ཐལ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དེ་དེར་གཏོང་བའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན།
若是后者，则死亡时应舍弃菩萨戒，因为别解脱戒于彼时舍弃故。若不承认，
མཛོད་ལས། བསླབ་པ་ཕུལ་དང་ཤི་འཕོས་དང་། །མཚན་གཉིས་དག་ནི་བྱུང་བ་དང་། །རྩ་བ་ཆད་དང་མཚན་འདས་ལས། །སོ་སོར་ཐར་པའི་འདུལ་བ་གཏོང་། །ཁ་ཅིག་ལྟུང་བར་གྱུར་ལས་སྨྲ། །གཞན་དག་དམ་ཆོས་ནུབ་པ་ལས། །ཁ་ཆེ་རྣམས་ནི་བྱུང་བ་ལ། །བུ་ལོན་ནོར་བཞིན་གཉིས་སུ་འདོད། །ཅེས་སོ། །བྱུང་བ་ནི་རྩ་ལྟུང་ངོ་། །གཏོང་བའི་རྒྱུ་བདུན་བཤད་དོ།
《俱舍论》中说："舍学及死亡，两性俱时现，断善及命终，舍别解脱律，有说堕罪时，余说正法灭，迦湿弥罗说，犯根本如债资两相待。"出现是指根本堕罪。共说七种舍戒因缘。


 །དེའང་ལྔ་ཡིན་ཏེ། བསླབ་པ་ཕུལ་ནས་མཚན་འདས་ཀྱི་བར་ལྔ་ནི་གཏོང་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་པ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་། གཞན་ནི་གོས་དམར་བའི་ལུགས་ཏེ།ལུགས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་གཏོང་རྒྱུར་འདོད་པ་དེ་ནི་འདིར་གཏོང་རྒྱུར་མི་བཞག་གོ།
决定应理义
གཉིས་པ་འདོད་དོན་ངོས་བཟུང་བ་ལ་གཉིས་ལས། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་རྟེན་སྨོན་པ་བརྟན་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པས་ལེན་པར་འདོད་པ་དང་། བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཆོ་ག་སྟེ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ནི། རྟེན་སྨོན་པ་ཤོར་བ་དང་། འགལ་རྐྱེན་རྩ་ལྟུང་བྱུང་བ་དང་། སྒྲུབ་མ་ནུས་ཏེ་ཕུལ་བའོ། །
戒律果位
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ལ་གཉིས་ལས།
所得利益果
ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཐུན་པའི་དྲུང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བུ་གཅིག་པ་ལྟར་དགོངས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་འཐོབ་པའོ། །
犯戒过失果报
གཉིས་པ་ཉམས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི། རྩ་ལྟུང་ལྕི་བས་ཕྱི་མ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་དགེ་བ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁས་
4-207a
བླངས་ཀྱི་དམ་བཅའ་ཉམས་པས་དམ་པས་སྨད་པའོ། །
已知如是修
གཉིས་པ་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་བ་ནི། སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེས་སངས་རྒྱས་སའི་སྤངས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་མི་དགེ་བ་མ་ལུས་པ་སྤང་བ་དང་། དགེ་བ་མ་ལུས་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཐའ་དག་གི་དོན་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམ་པས་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྦྱོར་བས་ཀྱང་ཅི་ནུས་ཀྱིས་སྤང་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་གཞུང་དོན་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། དམན་པ་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་སེམས་སོགས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བར་ཆད་མི་བྱེད་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། གཞན་གྱི་བྱས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་ཆུད་མི་གསན་པར་བྱས་པ་གཟོ་བ་དང་། འཁོན་གྱི་གཞི་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་། རང་ཉིད་དགེ་ཆོས་སྒྲུབ་ཅིང་གཞན་དག་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་རང་བཞིན་གྱིས་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། སེམས་ཅན་རེ་རེ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངན་འགྲོའི་དུཿཁ་མྱོང་བ་ལ་སྤྲོ་བ་དང་བཅས་པའི་སྙིང་བརྩེ་ཆེ་བ་དང་། མཁན་པོ་སོགས་བླ་མ་ལ་བཀུར་སྟི་ཕུ་དུད་བྱ་བ་དང་། མཁན་པོ་སོགས་བླ་མ་ལ་གུས་པས་སྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་དེ། དེས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་ཉན་ནས་སྒྲུབ་པ་དང་། སྦྱིན་སོགས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་ལྷག་མ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བརྒྱད་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པར་བཞེད་ནས་བཀོད་དོ། །འགའ་ཞིག་བཀུར་སྟི་དང་བླ་མ་ལ་གུས་ཉན་གཉིས་སུ་མི་འབྱེད་པར་སེམས་ཅན་མི་གཏོང་བ་གཅིག་ཏུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ལ། དེ་མདོ་དང་སྦྱར་ནའང་
4-207b
འགྲིགས་པ་ཡིན་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
དེའང་ལྔ་ཡིན་ཏེ། བསླབ་པ་ཕུལ་ནས་མཚན་འདས་ཀྱི་བར་ལྔ་ནི་གཏོང་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་པ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
其中五种，即从舍学到命终之间的五种是真实的舍戒因缘。
ཁ་ཅིག་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་། གཞན་ནི་གོས་དམར་བའི་ལུགས་ཏེ།ལུགས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་གཏོང་རྒྱུར་འདོད་པ་དེ་ནི་འདིར་གཏོང་རྒྱུར་མི་བཞག་གོ།
有些是经量部的，其他是红衣派的主张，这两派所主张的舍因在此不立为舍因。
གཉིས་པ་འདོད་དོན་ངོས་བཟུང་བ་ལ་གཉིས་ལས། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་རྟེན་སྨོན་པ་བརྟན་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པས་ལེན་པར་འདོད་པ་དང་། བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཆོ་ག་སྟེ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །
第二，确认所认可的内容分两方面。生起的因是依靠三种：所依发愿坚固、以信心想要受持、授予仪轨。
གཉིས་པ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ནི། རྟེན་སྨོན་པ་ཤོར་བ་དང་། འགལ་རྐྱེན་རྩ་ལྟུང་བྱུང་བ་དང་། སྒྲུབ་མ་ནུས་ཏེ་ཕུལ་བའོ། །
第二，退失的因是：所依发愿丧失、违缘根本堕罪发生、无法实践而舍弃。
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ལ་གཉིས་ལས།
第三，果有两种：
ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཐུན་པའི་དྲུང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བུ་གཅིག་པ་ལྟར་དགོངས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་འཐོབ་པའོ། །
获得利益之果是：生于和谐善知识前，一切佛如独子般关注，迅速证得菩提。
གཉིས་པ་ཉམས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི། རྩ་ལྟུང་ལྕི་བས་ཕྱི་མ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་དགེ་བ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁས་
4-207a
བླངས་ཀྱི་དམ་བཅའ་ཉམས་པས་དམ་པས་སྨད་པའོ། །
第二，退失过患之果是：由重根本堕罪而后世堕恶趣，从大乘善法中退失，由于违背誓言而受圣者呵责。
གཉིས་པ་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་བ་ནི། སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེས་སངས་རྒྱས་སའི་སྤངས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་མི་དགེ་བ་མ་ལུས་པ་སྤང་བ་དང་། དགེ་བ་མ་ལུས་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཐའ་དག་གི་དོན་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམ་པས་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྦྱོར་བས་ཀྱང་ཅི་ནུས་ཀྱིས་སྤང་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
第二，了知后应当修习的是：为了通过菩萨律仪戒、摄善法戒和饶益有情戒获得佛地的断证事业圆满，应当以"断除一切不善，成办一切善法，利益一切有情"的意念遍及，并以行动尽己所能地断除、实践和行持。
གཉིས་པ་གཞུང་དོན་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
第二，经义分为根本和注释两部分。
དང་པོ་ནི། དམན་པ་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་སེམས་སོགས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བར་ཆད་མི་བྱེད་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། གཞན་གྱི་བྱས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་ཆུད་མི་གསན་པར་བྱས་པ་གཟོ་བ་དང་། འཁོན་གྱི་གཞི་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་།
第一，不被下劣作意等心障碍大乘戒律而戒律清净，不轻视他人微小善行而知恩图报，为不持怨恨根本而修忍辱，
རང་ཉིད་དགེ་ཆོས་སྒྲུབ་ཅིང་གཞན་དག་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་རང་བཞིན་གྱིས་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། སེམས་ཅན་རེ་རེ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངན་འགྲོའི་དུཿཁ་མྱོང་བ་ལ་སྤྲོ་བ་དང་བཅས་པའི་སྙིང་བརྩེ་ཆེ་བ་དང་།
自己修善法且自然使他人在三乘中成熟众生之行为极为欢喜，为利益每一有情而乐于忍受恶趣苦的大悲心，
མཁན་པོ་སོགས་བླ་མ་ལ་བཀུར་སྟི་ཕུ་དུད་བྱ་བ་དང་། མཁན་པོ་སོགས་བླ་མ་ལ་གུས་པས་སྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་དེ། དེས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་ཉན་ནས་སྒྲུབ་པ་དང་།
对亲教师等上师恭敬礼拜，对亲教师等上师恭敬地生起导师想，听取并依其教导而修行，
སྦྱིན་སོགས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་ལྷག་མ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བརྒྱད་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པར་བཞེད་ནས་བཀོད་དོ། །
以圆净布施等其余菩提法的方式，第八是精进于布施等，这是为了注释而安立的。
འགའ་ཞིག་བཀུར་སྟི་དང་བླ་མ་ལ་གུས་ཉན་གཉིས་སུ་མི་འབྱེད་པར་སེམས་ཅན་མི་གཏོང་བ་གཅིག་ཏུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ལ། དེ་མདོ་དང་སྦྱར་ནའང་
4-207b
འགྲིགས་པ་ཡིན་ཟེར་རོ།
有些人不区分恭敬和对上师恭敬听闻两者，而是将不舍弃众生作为一项提出，即使与经典结合也是合适的，他们说。


 །
གཉིས་པ་ནི། གཞི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་པའི་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དང་། ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གཞན་གྱིས་ཕན་བཏགས་བྱས་པ་དྲན་པའི་བསམ་པ་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་ལ་སོགས་པས་འབྱུང་བ་འཁྲུགས་པའི་གནོད་པ་བཟོད་པའི་བསམ་པ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ལ་མི་འགྱོད་པས་འགྱོད་པ་མེད་པའི་བསམ་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་ཤིང་བརྩེ་བའི་བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བྱེད་མཁན་པོ་དང་ལ་སོགས་པའི་སོགས་ཁོངས་ནས་སློབ་སོགས་ལ་འདུད་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཅིང་བསྟན་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པས་ས་དང་པོའི་ཡོངས་སྦྱོང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ས་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེ་ན། འཆལ་ཚུལ་རྩོལ་བའི་དྲི་བྲལ་ཕྱིར། །དྲི་མ་མེད་པའི་ས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
གཉིས་པ་ནི། གཞི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་པའི་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དང་། ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གཞན་གྱིས་ཕན་བཏགས་བྱས་པ་དྲན་པའི་བསམ་པ་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་ལ་སོགས་པས་འབྱུང་བ་འཁྲུགས་པའི་གནོད་པ་བཟོད་པའི་བསམ་པ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ལ་མི་འགྱོད་པས་འགྱོད་པ་མེད་པའི་བསམ་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་ཤིང་བརྩེ་བའི་བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བྱེད་མཁན་པོ་དང་ལ་སོགས་པའི་སོགས་ཁོངས་ནས་སློབ་སོགས་ལ་འདུད་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཅིང་བསྟན་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པས་ས་དང་པོའི་ཡོངས་སྦྱོང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ས་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །
第二，基础清净戒律是摄善法戒、利益有情戒和防恶律仪戒；忆念他人恩惠的意乐；忍受他人加害等引起的扰乱损害的意乐；修善法时无悔的无悔意乐；对一切众生慈爱的意乐；加行是礼敬亲教师等及其所包含的导师等；加行的本体是依止善知识并如实修行所教法；加行的别相是乐于布施等六波罗蜜多。以如是八种相圆净，像之前初地圆净那样也对第二地做圆净，以八种特相获得第二离垢地。
ཅིའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེ་ན། འཆལ་ཚུལ་རྩོལ་བའི་དྲི་བྲལ་ཕྱིར། །དྲི་མ་མེད་པའི་ས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ།
为何称为离垢地？"因离破戒垢习气，故名无垢离垢地。"


 །
第三地圆净
གསུམ་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་འཁོར་ཐམས་ཅད་བཟུང་བ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པར་ཐོས་པས་མི་ངོམས་པ་ཉིད་དང་ནི། ཆོས་སྟོན་པ་ན་ཐ་ན་བྱང་ཆུབ་ལའང་རེ་བ་མེད་ན་རྙེད་པ་སོགས་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཟང་ཟིང་མེད་པར་ཆོས་སྦྱིན་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་དག་ད་གཟོད་སངས་རྒྱས་པ་ན་དེ་དག་གི་ཞིང་ཀུན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། འཁོར་བ་ན་མི་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བོས་དྲིན་ལན་ལོག་འཇལ་བྱས་ན་ཡང་སེམས་དཔའ་དེ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བར་སྦྱང་བ་དང་།



这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
第三地圆净
གསུམ་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
第三地圆净，分为根本和注释两部分。
དང་པོ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་འཁོར་ཐམས་ཅད་བཟུང་བ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པར་ཐོས་པས་མི་ངོམས་པ་ཉིད་དང་ནི།
第一，对于受持一切如来的一切法轮不知足，以闻法无厌，
ཆོས་སྟོན་པ་ན་ཐ་ན་བྱང་ཆུབ་ལའང་རེ་བ་མེད་ན་རྙེད་པ་སོགས་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཟང་ཟིང་མེད་པར་ཆོས་སྦྱིན་པ་དང་།
说法时连菩提都不希求，何况利养等，因此无所求地法布施，
བདག་དང་གཞན་དག་ད་གཟོད་སངས་རྒྱས་པ་ན་དེ་དག་གི་ཞིང་ཀུན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་།
自己与他人将来成佛时，圆净彼等一切刹土，
འཁོར་བ་ན་མི་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བོས་དྲིན་ལན་ལོག་འཇལ་བྱས་ན་ཡང་སེམས་དཔའ་དེ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བར་སྦྱང་བ་དང་།
即使轮回中的愚人以怨报恩，菩萨也修习不厌离。



 ཉན་རང་གི་སེམས་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལས་བཟློག་པ་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོངས་སྦྱོང་དེ་དག་ལ་རློམ་སེམས་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཁོ་ནས་སྦྱོང་དགོས་ཤིང་། དེ་ལྟར་སྦྱངས་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་ནི་རྣམ་པ་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དོན་འགྲེལ་པར་བཞེད་ནས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། རང་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པས་ངོམས་མི་ཤེས་པ་དང་། གཞན་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྙེད་པ་དང་ལ་སོགས་པས་བཀུར་སྟི་རིམ་གྲོ་སོགས་ལ་མི་ལྟ་བའི་སེམས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་དང་། ཞིང་ཁམས་དག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྟེན་སྣོད་དང་། བརྟེན་པ་སེམས་ཅན་ཀུན་ཏུ་དག་པར་སྦྱོང་བ་དང་། ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་ཅན་མི་སྲུན་པས་མི་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་དུ་གཟིགས་ནས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་སྐྱོན་བསལ་བའི་ཕྱིར་རང་ལ་བལྟོས་ནས་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་ཅིང་། གཞན་ལ་བལྟོས་ནས་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ལྡན་པས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་རྣམ་པ་ལྔ་པོས་སྔ་མའི་ཡོངས་སྦྱོང་བཞིན་དུ། ངོ་བོ་དང་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་མི་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱས་པས་ས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འོད་བྱེད་པ་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ནི། །བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་འོད་བྱེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །
第四地圆净
བཞི་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། ཉན་རང་གི་ས་ལས་འདས་པ་ནི་ནགས་སུ་གནས་པ་དང་། བླ་མེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་རང་དོན་དུའང་མི་འདོད་པ་ནི་འདོད་པ་ཆུང་བ་དང་། རྫོགས་བྱང་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ལ་རློམ་པར་མི་བྱེད་པའི་ཆོག་ཤེས་དང་། ཟབ་མོའི་དོན་ལ་བཟོད་པ་ནི་
4-208b
སྦྱངས་པ་ཡང་དག་གི་སྡོམ་པ་ལ་རྟེན་པ་དང་། བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲོས་མཚན་དང་བྲལ་བས་ན་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དང་། འདོད་པའི་ཡུལ་ཙམ་ཡང་སྣང་བ་མེད་པས་ན་འདོད་པ་རྣམ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་དམོད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་འདུ་བྱེད་པའི་རྩོལ་བ་མེད་པས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་དངོས་པོར་མི་མཐོང་བས་ན་བདོག་པ་ཀུན་གཏོང་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུད་དང་འདྲེ་བ་མེད་པར་གནས་པས་ན་མི་ཞུམ་པ་དང་། གང་ལའང་འདི་ལྟར་རོ་ཞེས་པའི་ཤེས་བརྗོད་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཆད་པས་ན་ལྟ་བ་མེད་པ་སྟེ་བཅུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འགྲེལ་པར་བཞེད་ནས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཐར་པ་དམ་པའི་དགོན་པར་གནས་པ་དང་། རྙེད་པ་རང་གི་དུས་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བར་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་མ་ཟིན་པ་དང་། ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་རྙེད་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཙམ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་པས་མེད་པ་དང་། བྱ་བ་ཡུལ་གྱི་རྙེད་པ་ཐོབ་པ་ལ་ལྷག་པར་སྟེ་དེ་བོར་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་སྒོ་གསུམ་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པ་སྟེ། དང་ཞེས་པ་འོག་མ་འདྲེན་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ། བཅུ་གཉིས་པོ་གང་ཞེ་ན། ཟས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གསུམ་དང་། གོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གསུམ་དང་། གནས་མལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལྔ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཅིག་གོ །དང་པོ་ནི། ཟས་བསོད་སྙོམས་པ་དང་། སྟན་གཅིག་པ་དང་། ཕྱིས་མི་ལེན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྒོ་ཐར་ཆགས་པ་དང་། ཅི་ཐོབ་ལེན་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ཟས་ཀྱི་དང་། ཆུའི་དང་། སྟན་གྱི་མཐའ་པའོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ལེན་པའི་དང་།
4-209a
ཟོས་པའི་མཐའ་པའོ། །གཉིས་པ་གོས་ལ་ཕྱགས་དར་ཁྲོད་པ་དང་། ཕྱིང་པ་བ་དང་། ཆོས་གོས་གསུམ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། དམན་པའི་དང་། བོར་བའི་ཕྱགས་དར་ཁྲོད་པའོ།

以下是原藏文的简体中文直译：
声闻缘觉对自己的心态视为功德，这是无惭无愧，因此，相反地，需要仅以没有傲慢自性的方式来修习被称为"住于惭愧"的清净行。如此修习的清净行有五种，这是为了解释其意义而阐述的。
第二，为了使自己成熟，对听闻正法不知足；为了使他人满足，以不顾求得等供养恭敬的心意宣说正法；为了净化佛土，清净自己佛国土的器世间和有情世间；即使见到所帮助的众生不驯服、不和谐等，也视为悲悯对象而不厌倦；为了消除一般和特殊的过失，依靠自己而有惭，依靠他人而有愧，不做不善法。通过这五种清净行，如同前面的清净行一样，以不执著其为实有自性而修习清净，这就是证悟第三地"发光地"。为何称为"发光地"？因为"产生法的广大光明，所以称为发光地"。
第四地圆净
第四地的清净行分根本和解释两部分。
第一，超越声闻缘觉地是"住于林野"；不为自利而求无上菩提是"少欲"；即使获得圆满菩提也不对此生傲慢的"知足"；对甚深义理的"安忍"是
4-208b
依止于清净律仪；远离一切学处的戏论相故"不舍学处"；连欲尘的影子都不显现故"呵责五欲功德"；对诸法无有造作勤勉故"涅槃"；于内外事物不见为实有故"舍一切所有"；与具有识的相续不混合而安住故"不退怯"；断绝对任何事物的"如是"言说之因故"无见"，共十种。这是为了解释而阐述的。
第二，住于殊胜解脱的林野；对于未曾获得、未获得、将不获得的利养，心念丝毫不动，更何况有所贪求；对已获得的外境利养不追求更多；以十二头陀行正确约束身语意。"以及"是引导下文的词语。什么是十二头陀行？关于食物的三种，关于衣服的三种，关于卧处的五种，关于行为的一种。第一，关于食物的：乞食、一座食、后不再食。第一种又分两种：按门次第乞食和随得而取。第二种分三种：食物、水和座位的限量。第三种分两种：接受和
4-209a
食用的限量。第二，关于衣服的：粪扫衣、毛毡衣和三法衣。第一种分两种：粗劣的和弃舍的粪扫衣。


 །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། བལ་གོས་འབའ་ཞིག་པས་འཚོ་བ་དང་། ཕྱིང་པ་རླིངས་པས་འཚོ་བའོ། །གསུམ་པ་གནས་མལ་ལ་དུར་ཁྲོད་པ་དང་། དགོན་པ་བ་དང་། ཤིང་དྲུང་པ་དང་། བླ་གབ་མེད་པ་དང་། གཞི་ཇི་བཞིན་པ་སྟེ་ལྔའོ། །བཞི་པ་སྤྱོད་ལམ་ནི་ཙོག་པུ་བ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། ། བསླབ་པར་ཁས་བླངས་པ་སྲོག་དང་ལ་སོགས་པས་བྱ་བ་གཞན་གང་གི་ཕྱིར་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བས་སྨོད་པ་དང་། གདུལ་བྱའི་བློ་དང་འཚམས་པར་གདུལ་བྱ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་ཞིང་འགོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དགེ་བ་སྒྲུབ་པ་ལ་སེམས་མི་ཞུམ་པ་དང་། ཀུན་བཏགས་དང་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དེར་མི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ལྟ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་སྔ་མ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་བཅུས་ས་བཞི་པ་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་གནོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འོད་འཕྲོ་བ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་ཆོས། །རབ་ཏུ་སྲེག་བྱེད་འོད་ལྟ་བུ། །དེ་དང་ལྡན་ཕྱིར་ས་དེ་ནི། །གཉིས་པོ་སྲེག་པས་འོད་འཕྲོ་ཅན། །ཞེས་སོ། །
第五地圆净
ལྔ་པ་ས་ལྔ་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་བཤད་པ་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྲ་བྲེགས་ཤིང་གོས་ངུར་སྨྲིག་གྱོན་པ་ནི་ཁྱིམ་པ་དང་འདྲིས་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། དགེ་སློང་མ་ལ་སོགས་དང་ཡུད་ཙམ་ཡང་གནས་གཅིག་པར་མི་གནས་ཤིང་། དེ་དག་མེད་ནའང་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་
4-209b
རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་འདྲིས་པ་སྤང་བ་ཡིན་ནོ། །འདྲིས་པ་སྤངས་པའི་གོ་དོན་ཡང་། གྲོགས་དང་འདྲིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་སྒྲུབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་འབྱུང་བས་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེར་འཚོའི་གཞིར་བསྒྲུབ་དགོས་ན། གཞན་གྱིས་གཞན་ལ་བསོད་སྙོམས་འབུལ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་གནས་ཡིན་པས། བདག་ཉིད་ལ་དད་པའི་ཁྱིམ་གྱི་ཡོ་བྱད་དང་རྙེད་པ་དགེ་སློང་སོགས་གཞན་གྱིས་སློང་བ་དང་ལོངས་སྤྱད་པ་ན་དེ་ལ་སེར་སྣ་དང་འཁྲེན་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྤོང་བ་དང་། གྲོང་སོགས་ཕལ་པའི་འདུ་འཛི་དང་། ཐེག་པ་མཆོག་གི་དབང་དུ་ན་ཉན་རང་གི་སེམས་ནི་འདུ་འཛིར་གྱུར་པའི་གནས་ཏེ། འདུ་འཛིའི་གནས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་མི་དགའ་བས་སྤོང་བ་དང་། ནང་གི་ཆོས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་མེད་པས་བདག་ཕྱོགས་སུ་བཅད་དེ་བསྟོད་པ་སྤོང་བ་དང་། ཕྱིའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་མེད་པས་གཞན་ཕྱོགས་སུ་བཅད་ནས་བརྙས་པ་མི་བྱེད་པས་དེ་སྤོང་བ་དང་། སྲོག་གཅོད་སོགས་ཀྱིས་ནི་བདེ་འགྲོ་ལའང་བར་དུ་གཅོད་ན། འཕགས་ལམ་དང་བྱང་ཆུབ་ལ་གེགས་བྱེད་ཡིན་པར་ངེས་པས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་སྤོང་བ་དང་། རློམ་སེམས་དང་ཁེངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅི་ཡང་མཐོང་བ་མེད་པས་ན་རློམ་པས་ཁེངས་པ་སྤོང་བ་དང་། དངོས་པོ་དང་དེའི་ཟློག་ཕྱོགས་གང་ཡང་དམིགས་པ་མེད་པས་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་ཡིད་གཉིས་པར་གྱུར་པ་སྟེ་བློ་ངན་པ་སྤོང་བ་དང་། ནི་ཞེས་པས་གཞན་ཡང་དུག་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ལས་འདས་པས་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུར་བཅས་ལ་བཟོད་པ་སྤོང་བ་སྟེ་བཅུ་པོ
4-210a
འདི་ནི་རྣམ་པར་སྤངས་ན་ས་ལྔ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་འགྲེལ་པར་བཞེད་ནས་བཀོད་དོ།

以下是藏文的简体中文直译：
第二分为两种：仅以羊毛衣生活和以粗厚毛毡生活。第三，关于卧处有五种：住尸林、住僻静处、住树下、露天住和随处住。第四，关于行为：常坐不卧。总共有十八种。所受持的学处，即使为了生命等任何其他事情也不舍弃；观察欲尘功德过患而呵责；随顺所化机的根性引导并安置他们于涅槃；舍一切所有；对修习无生善法心不退怯；对显现为遍计和依他起自性的一切事物不作如是观，这就是无见。通过这十种如前所述的清净方式，降伏第四地"焰慧地"。为何称为"焰慧"？"如同能够极度燃烧菩提分法的光明，因为具有此[光明]，此地因燃烧二者而称为焰慧地。"
第五地圆净
解释第五地的清净行分为根本和解释两部分。
第一，化生和剃发穿着赤色衣，是舍弃与在家人亲近；不与比丘尼等哪怕片刻同住一处，即使没有他们也不感到孤独，这是
4-209b
舍弃与出家人亲近。舍弃亲近的含义是：依靠亲近友伴会导致修道的障碍，为了舍弃这些而教导。菩萨自己应成为一切众生生活资具的基础，他人向他人布施食物是随喜之事，因此，当他人向自己信任的家庭物品和所获得的供养乞讨或享用时，为了不生起悭吝和嫉妒而舍弃；舍弃城镇等普通的喧嚣，就胜乘而言，声闻缘觉之心是喧嚣之处，因不喜欢此类喧嚣处而舍弃；因不见内在法的真实随观，舍弃划分为自方并称赞；因不见外在法的真实随观，不划分为他方并轻蔑，因此舍弃；杀生等连善趣都会障碍，更何况会障碍圣道和菩提，确定是障碍，所以舍弃十不善业道；不见任何能生起傲慢和骄慢的法，故舍弃骄慢自大；因不缘任何事物及其对立面，舍弃对真实义的错谬；舍弃对真实义的疑惑，即舍弃恶劣见解；"即"表示还有其他，超越三毒事物故，从业和烦恼中解脱，因此，舍弃对所生之苦及其因的忍耐，这十种
4-210a
如果完全舍弃，则能证得第五地。这是为了解释其义而阐述的。


 །
གཉིས་པ་ནི། ཉེ་ཉོན་གྱི་ཆར་གྱུར་པའི་རྙེད་པ་དང་ལ་སོགས་པས་བཀུར་སྟིའི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ལ་སོགས་པས་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་སོགས་ལ་འགྲོགས་པ་དང་འདྲིས་པར་བྱེད་པ་སྤང་བ་དང་། ཉེ་ཉོན་གྱི་ཆར་བསྡུ་བའི་དད་པ་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་དགེ་སློང་སོགས་ཡོན་གནས་ལ་ཉེ་བར་མི་སྟོན་པར་སེར་སྣ་བྱེད་པ་སྤོང་བ་དང་། ཉེ་ཉོན་གྱི་ཆར་བསྡུ་བའི་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་གྲོང་དང་། ལ་སོགས་པས་ས་གཉིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་སྤོང་བ་དང་། སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆས་བསྡུས་ཀྱི་བདག་ལ་བསྔགས་པ་སྤོང་བ་དང་། གཞན་ལ་སྨོད་པ་སྤོང་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་འཕྲོས་དོན་ཅུང་ཟད་བརྗོད་ན། མི་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ལ་དབྱེ་ན་བཅུ་ལས། དང་པོ་ལུས་ཀྱི་ལས་གསུམ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་ནི་བསམས་བཞིན་དུ། །མ་ནོར་བར་ནི་གཞན་བསད་པའོ། །མ་བྱིན་ལེན་པ་གཞན་གྱི་ནོར། །མཐུ་དང་འཇབ་བུས་བདག་གིར་བྱེད། །བགྲོད་མིན་བགྲོད་པར་འདོད་པ་ཡིས། །ལོག་པར་གཡེམ་པ་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་འབྱུང་བས་གཞན་རྣམས་གོ་སླ་ལ། འདོད་ལོག་བཞི་ནི། གཞན་གྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། རང་གི་ཉེ་དུ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོའི་སྒོ་གཞན་ཡིན་པ་དང་། ཡུལ་དང་དུས་སུ་མི་རུང་བའོ། །ཞེས་མཛོད་ལས་བཤད་ཅིང་། བསླབ་བཏུས་སུ་ནི་འགྲོ་བ་གཞན་ཡིན་པ་ལ་བཤད་དོ། །དེ་ནས་ངག་གི་ལས་བཞི་ནི། བརྫུན་ཚིག་འདུ་ཤེས་གཞན་བསྒྱུར་བའི། །ཚིག་དོན་མངོན་པར་གོ་བའོ། །ཞེས་དང་། ཕྲ་མ་ཕ་རོལ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཚིག །ཚིག་རྩུབ་པོ་ནི་མི་སྙན་པ། །ཉོན་མོངས་ཅན་ཀུན་ཀྱལ་པ་ཉིད། །
4-210b
ཅེས་སོ། །དེ་ནས་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་ནི། བསྟན་བཅོས་ངན་བཞིན་བརྣབ་སེམས་ནི། །ལོག་པས་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ཆགས། །གནོད་སེམས་སེམས་ཅན་ལ་སྡང་བ། །དགེ་དང་མི་དགེ་མེད་ལྟ་བ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་འདི་ལ། །ཞེས་སོ། ། མི་དགེ་བ་དེ་དག་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི། མི་དགེ་བཅུ་པོ་དེ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་ངུར་སྤྱད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དྭགས་དང་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་ལས་ལ་གཉིས་ལས། བྱེད་པ་རྒྱུ་མཐུན་ནི། མི་དགེ་བ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་དགེ་བ་བྱེད་པ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །མྱོང་བ་རྒྱུ་མཐུན་ནི། ཕྱི་མ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་ཡང་ཚེ་ཐུང་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྲོག་གཅོད་པས་ནི་ཚེ་ཐུང་འགྱུར། །མ་བྱིན་ལེན་པས་ནོར་དང་བྲལ། །བྱི་བོ་བྱས་པས་དགྲ་དང་བཅས། །བརྫུན་དུ་སྨྲས་པས་སྐུར་པ་མང་། །ཕྲ་མ་ཡིས་ནི་བཤེས་དང་བྲལ། །ཚིག་རྩུབ་པས་ནི་མི་སྙན་ཐོས། །ཀྱལ་པ་ཡིས་ནི་ངག་མི་བཙུན། །བརྣབ་སེམས་ཡིད་ལ་རེ་བ་འཇོམས། །གནོད་སེམས་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ལྟ་ངན་ཉིད། །ཅེས་པ་ལྟ་བུ་སྔར་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པའི་ཉེས་བྱས་ཀྱི་ཉེས་པ་དེ་དག་མྱོང་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་དབང་གི་འབྲས་བུ་ནི། སྲོག་བཅད་པས་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་འཇུ་དཀའ་བ་དང་ནད་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་འབྱུང་ངོ་། །མ་བྱིན་པར་བླངས་པས་ཞིང་སད་དང་སེར་བས་ཁྱེར་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་བཤད་དོ། །དེས་ན་དབང་གི་འབྲས་བུ་ནི་བདག་འབྲས་ཡུལ་ལ་སྨིན་པ་ཞེས་ཕྱི་རོལ་ཁོ་ན་ལ་སྨིན་པར་གཞུང་ལུགས་ཤས་ཆེར་ནས་བཤད་དོ།

以下是藏文的简体中文直译：
第二，为了获得作为随烦恼部分的利养等恭敬而出家，与婆罗门、居士等交往亲近，应当舍弃；舍弃对信众之家吝啬不展示给比丘等福田，这是随烦恼部分；舍弃随烦恼部分的众多人聚集的村庄等，以及二地的作意，应舍弃这些；舍弃以恶不善法赞誉自己；舍弃诋毁他人；舍弃十不善业道。
关于这些的延伸内容略述如下：不善的自性可分为十种，首先身业三种："蓄意，不误杀害他者是杀生。他人财物，以威力或偷盗据为己有是不与取。与不应行淫者行淫，邪淫有四种。"如此所说，其余容易理解，四种邪淫是："他人视为己有者，自己的亲属，其他根门，不适宜的处所和时间。"《俱舍》中如是解释，而《学处摄颂》则解释为其他种类众生。然后语业四种："谎言是改变他人认知的，能被明确理解意义的言语。"还有："离间语是为了分裂他方，以烦恼心所说的言语。粗语是不悦耳的。烦恼心的绮语。
4-210b
然后意业三种："如恶论所说，贪心是邪妄地贪著他人财物。害心是对众生嗔恨。无善不善见，是邪见，于此。"
修习这些不善业的果报有三种：首先，异熟果：依据所造十不善的大中小程度，投生于地狱、饿鬼或畜生的生处。第二，等流果分两种：作为等流是依据所作不善而喜欢行不善。受用等流是即使后世投生善趣时，也会短寿等，如所说："杀生则短寿，不与取失财，淫邪则多敌，妄语多诽谤，离间失亲友，粗语闻恶名，绮语言不尊，贪心摧希望，害心施恐惧，邪见成恶见。"像这样，之前自己以身语意所造作的过失，必须感受其果报。第三，增上果：杀生导致食物难以消化及产生疾病等。不与取导致土地贫瘠、遭受冰雹等，如《抉择摄论》中所说。因此，增上果被大部分论典解释为自果在外境成熟，即仅在外境成熟。
;


 ། དེ་ལྟར་བཤད་པས་འཕྲོས་དོན་གྲུབ་ནས། འགྲེལ་པའི་འབྲུ་རིམ་
4-211a
བཞིན་འདི་ལྟ་སྟེ། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆས་བསྡུས་པའི་ཐོས་པ་དང་ལ་སོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ཀྱི་རློམ་པས་སེམས་ཁེངས་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་གཞན་ལ་མི་འདུད་པ་སྤང་བ་དང་། ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་སྟེ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྤང་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལ་སོགས་པས་ཐེ་ཚོམ་སྟེ་བློ་གྲོས་ངན་པ་སྤོང་བའོ། །འདིར་བསྟན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་འདི་ལ་ཉོན་སྒྲིབ་དང་ཤེས་སྒྲིབ་གཉིས་སུ་འབྱེད་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་གྱུར་པའི་ཐེ་ཚོམ་དེ་ཐེ་ཚོམ་དངོས་མ་ཡིན་པར་དེས་བཞག་པའི་གནས་ངན་ལེན་ལ་འདོད་དོ། ། དེ་ལ་གཞན་དག་འོ་ན་སྒོམ་སྤང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ལྟ་བ་ཐ་མ་གསུམ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པའི་བཞི་པོ་དེ་བསལ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡིན་མོད། དེ་ལྟར་བསལ་བའི་དོན་གྱིས་གོང་དུ་ཐེ་ཚོམ་དངོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བློ་ངན་སྤོང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ལ་སོགས་པས་རྩ་ཉོན་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་བཅུ་རྣམ་པར་སྤོང་ཞིང་། དེ་ལས་བཟློག་པའི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་དོན་གྱིས་འཕངས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་རྣམ་པ་བཅུས་སྔ་མ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྦྱོང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱངས་པས་ས་ལྔ་པ་སྦྱང་དཀའ་བ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྦྱང་དཀའ་བ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སྨིན་བྱེད་ཅིང་། །རང་གི་སེམས་ཀྱང་བསྲུང་བའི་ཕྱིར། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱང་དཀའ་བ། །དེ་ཕྱིར་སྦྱང་དཀའ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །
第六地圆净
དྲུག་པ་ས་དྲུག་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སློབ་མ་
4-211b
ཉན་ཐོས་དང་། བསེ་རུ་སྟེ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ལ་དགའ་བ་སྤོང་བ་དང་། གཞན་དོན་རླབས་ཆེན་དང་། ངེས་པའི་དོན་ལ་སྐྲག་པའི་སེམས་སྤངས་པ་དང་། སློང་བ་པོས་བསླངས་ན་སེམས་མི་ཞུམ་པ་དང་། བདོག་པ་ཀུན་བཏང་ཡང་མི་དགའ་བ་མེད་པ་དང་། རང་ཉིད་དབུལ་ཡང་སློང་བ་པོ་མི་སྤོང་བར་འཛིན་པས་ས་ནི་དྲུག་པ་ཡང་དག་པ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་འདི་འགྲེལ་པར་བཞེད་ནས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོག་གི་གོ་འཕང་གི་གནས་སུ་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་འདོད་པ་མེད་པར་སྦྱང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་ལ་སྐྲག་པ་དང་བྲལ་བར་སྦྱང་བ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་པོ་འཇུག་པའི་གེགས་ནི་སློང་བ་པོའི་སྐྱེ་བོས་ཇི་ལྟར་བསླངས་བཞིན་སེམས་ཞུམ་པ་དེ་ཡིན་པས་དེ་མེད་པར་སྦྱང་བ་དང་། བར་དུ་འཇུག་པའི་གེགས་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་རང་གིས་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་གཏོང་བར་ཞུགས་པ་ལ་མི་དགའ་བ་དེ་ཡིན་ལ་དེ་མེད་པར་སྦྱང་བ་དང་། ཐ་མར་མཐར་ཕྱིན་པའི་གེགས་བཀྲེན་ཡང་སློང་བའི་སྐྱེ་བོ་སྤོང་བའི་སེམས་དེ་ཡིན་པས་དེ་སྤོང་བར་སྦྱང་བ་སྟེ། མདོར་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སྦྱོང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ས་དྲུག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཀུན་ནས་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་བསྟེན་ནས། །འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས། །གཉིས་འདིར་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། །མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ས་ཞེས་བཤད། །ཅེས་སོ། །
第七地圆净
བདུན་པ་ས་བདུན་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་བཤད་པ་ལ། སྤང་བྱ་ཉི་ཤུ་དང་། བླང་བྱ་ཉི་ཤུའོ།

以下是藏文的简体中文直译：
如此说明延伸内容后，按照注释的内容顺序
4-211a
如下：舍弃由根本烦恼所摄的闻法等戒律等的骄慢，以傲慢心不敬他人；舍弃成为前两种见解本质的善与不善，颠倒执著的错谬；舍弃邪见等疑惑，即恶慧。此处所说的疑惑分为烦恼障和所知障两种，若是所知障的疑惑，则不是真正的疑惑，而是由此形成的不良习气。对此，他人问道："那么，修所断烦恼中的后三种见解和疑惑共四种不是已经断除了吗？"虽然是的，因为已经断除的原因，所以前面说不是真正的疑惑。舍弃刚才所说的这种恶慧；贪欲等一切根本烦恼和随烦恼趋向，具有此等性质的十法完全舍弃，与此相反的所应成就之法，通过所引出的十种清净行，如同前面诸地清净那样修习，证得第五地"难胜地"。为何称为"难胜"？"为令众生得成熟，同时守护自心故，具慧者们难修习，因此称为难胜地。"
第六地圆净
第六地的清净行分为根本和解释两部分。
第一，以布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧的圆满，舍弃对声闻
4-211b
和独觉地位的喜好；舍弃对广大利他和了义之法的畏惧心；乞者乞求时心不怯懦；舍一切所有也无不悦；虽自贫穷也不舍弃乞者而接纳，如是证得第六地。这是为了解释此义而阐述的。
第二，以无三轮分别的布施等六波罗蜜圆满，不将声闻和独觉的小乘菩提视为殊胜地位而修习无所希求；修习无惧于一切法本性不可得；布施最初入门的障碍是乞者如何乞求时心生怯懦，修习无此障碍；中间入门的障碍是自然或自发舍一切所有时的不悦，修习无此障碍；最终圆满的障碍是虽贫穷仍舍弃乞者的心，修习舍弃此心。总之，通过这十二种清净行，如同前面的清净行一样，现前第六地"现前地"。为何称为"现前"？"依止智慧波罗蜜，轮回以及涅槃，此二皆得现前故，故说名为现前地。"
第七地圆净
解释第七地的清净行有所断二十和所取二十。
;


 །
所舍二十
དང་པོ་ནི། བདག་དང་སེམས་ཅན་དུ་འཛིན་པ་དང་། སྲོག་དང་
4-212a
གང་ཟག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཆད་པ་དང་རྟག་པར་འཛིན་པ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། རྒྱུར་འཛིན་པ་དང་། ཕུང་པོར་འཛིན་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་འཛིན་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ་ལ་གནས་པར་འཛིན་པ་དང་། ཆགས་པར་འཛིན་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་སེམས་ནི་ཀུན་ཏུ་ཞུམ་པར་འཛིན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་དངོས་དང་དངོས་མེད་གང་རུང་དེར་བལྟ་བའི་མངོན་ཞེན་དུ་འཛིན་པ་དང་། བློ་གྲོས་ཉམ་ཆུང་བ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་སྟོང་པར་གསུངས་པ་དེ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་འདི་གཉིས་འགལ་ལོ་སྙམ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྩོད་པ་ཞུགས་པར་འཛིན་པ་དང་། ཡོངས་གྲུབ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཉིད་རང་ངོ་མི་སྟོང་པར་བཤད་པ་དང་། ཀུན་བཏགས་དང་གཞན་དབང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་ངོ་སྟོང་པར་བཤད་པ་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཞུགས་ལུགས་འདི་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་མཚན་ཁོང་དུ་མ་ཆུབ་པས། སྟོང་ཉིད་གཞན་དེ་དག་དང་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་འགལ་བར་འཛིན་པའི་ཉེས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་སེམས་གང་གི་རྒྱུད་ལ་རྣམ་པར་ཆད་ཆད་དུ་སྦྱངས་པ་དེ་ཡིས་ས་ནི་བདུན་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་འགྲེལ་བའི་ཕྱིར་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པར་གྱུར་པ་བརྒྱད་དང་པོར་བསྟན་ཏེ། རིམ་བཞིན་བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གང་ཟག་དང་། ཆད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མཚན་མ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལྟ་བ་དང་བརྒྱད་ནི་ཉོན་སྒྲིབ་བོ། །ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་གྱུར་པ་བཅུ་གཉིས་ལས། གཞི་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དྲུག་ནི་རིམ་བཞིན་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་གསུམ་ལ་གནས་པ་དང་། གནས་པ་ལས་ཀྱང་དེ་ལ་ཆགས་པ་དང་། འཁོར་བ་སྤང་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སེམས་ཀུན་ཏུ་ཞུམ་པ་དང་དྲུག་གོ། ལ་ལ་མཚན་
4-212b
མར་འཛིན་པ་བཞི་ནི། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་བལྟ་བ་སྟེ་བཞི་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བཞིའོ། །རྣམ་པ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྩོད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འགལ་བ་བརྗོད་པའི་འཛིན་པ་གཉིས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་སྟེ་ཉེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉི་ཤུ་དང་བྲལ་ནས་ཉེས་པ་ཉི་ཤུ་པོ་དེའི་བཟློག་པའི་ཆོས་དོན་གྱིས་འཕངས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་ས་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སྦྱོང་བཞིན་དུ་ས་བདུན་པ་རིང་དུ་སོང་བ་ཀུན་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེ་ན། བགྲོད་གཅིག་ལམ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། །རིང་དུ་སོང་བའི་སར་འདོད་དོ། །ཞེས་སོ། །
所取二十
གཉིས་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཟློག་པའི་ཆོས་དོན་གྱིས་འཕངས་པའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཉིད་ས་བདུན་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་ཉི་ཤུ་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་གསུངས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
所舍二十
第一，执著我和众生，执著寿命和
4-212a
补特伽罗，执著断和常，执著相，执著因，执著蕴，执著三界，执著处，执著住于三界，执著贪着，执著对空性甚深义理心生怯弱，执著于三宝和戒律执著为实有或非实有的任一种执著见解，智慧微弱者认为空性相不空的说法与一切法皆空性的说法相互矛盾，执著于对空性有争论，圆成实胜义谛自性不空的说法，与遍计所执和依他起的一切法自性皆空的说法，对这两者的区别未能领会其原因，因此执著其他空性与圆成实空性相互矛盾的过失，断除内心相续中的这二十种[过失]，即能获得第七地，这是为了解释其义而阐述的。
第二，首先说明作为烦恼障的八种：分别是我、众生、寿命、补特伽罗、断、常、烦恼相、烦恼因见，这八种是烦恼障。作为所知障的十二种中，执著基为相的六种分别是：蕴、界、处、住于三界、住于三界后对此贪著、心生怯弱认为无法断除轮回，共六种。执著境为
4-212b
相的四种是：执著佛、法、僧、戒，对这四者的明显执著，共四种。执著方式为相的有二种：执著于空性的争论和执著于空性的矛盾，舍弃这两种执著。远离这二十种过失后，通过这二十种过失的对治法，以所引出的二十种清净行，如同前诸地的清净行一样，能了知第七地"远行地"。为何称为"远行"？"与一乘道相连故，称为远行地。"
所取二十
第二分为适应、根本和解释三部分。
第一，为了阐明前面所说的对治法，通过义理引出的对治法，即第七地的二十种清净行，因此说此[下文]。
;


 །
གཉིས་པ་ནི། དོན་དམ་པའི་མཆོག་གང་ཡིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་སླར་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་པའི་བསྣོན་པས་སྟོང་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ། སྟོང་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་རྫོབ་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་ཞི་བར་སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་ཤེས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་འཁོར་གསུམ་དུ་རྟོག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་ནི། གང་དང་གང་ལའང་དེ་དང་དེར་རློམ་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་ངོ་སྟོང་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་རང་ངོ་མི་འགྱུར་བར་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་གྲུབ་པ་དང་ཡོད་པ་གོ་ཆོད་པོར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལ་ངེས་པར་བཟོད་པ་དང་། དེ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་རྣམས་ཟབ་མོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་
4-213a
གཅིག་ཏུ་སྟོན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་འཇོམས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ལྟ་བ་དོར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་དང་། ཞི་གནས་ལ་ངེས་པར་སེམས་གཞོལ་བ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་ལ་ནི་མཁས་པ་དང་། ཁ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་མ་ཡིན་པར་ནང་དུ་སེམས་ཉེ་བར་ཞི་ནས་དུལ་བར་གནས་པ་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་རྨོངས་པའི་ཐོགས་པ་ལས་འདས་ཏེ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པར་མི་མཛད་དེ། ཡང་དག་པར་བསྡམས་པ་ནི་ཆགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གར་འདོད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་དང་གཞན་དུ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་མཉམ་དུ་འགྲོ་བ་དང་། འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐ་དད་པ་རྣམས་སུ་དུས་ཀུན་ཏུ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟོན་པ་ཉིད་དང་ཉི་ཤུའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ། ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོ་བརྒྱད་དང་། ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོ་བཅུ་གཉིས་ལས། དང་པོ་བརྒྱད་རིམ་བཞིན་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་གསུམ་གྱིས་ནི་བདག་སེམས་ཅན་སྲོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤོང་ངོ་། །དགེ་བ་བཅུའི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་འཁོར་གསུམ་འཛིན་པ་སྤོང་དགོས་ཏེ། འཁོར་གསུམ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། བསད་པར་བྱ་བ་དང་། གསོད་པ་པོ་དང་། བསད་པ་མི་དམིགས་པ་དང་ལ་སོགས་པས་ཡང་དག་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་འཁོར་གསུམ་དུ་རྟོག་པའི་རྟོག་པ་སྤང་དགོས་པར་བསྟན་པའི་དོན་ཡིན་ལ། འདིས་ནི་གང་ཟག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་བརྩེ་བས་ཆད་ལྟ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། དངོས་པོར་དམིགས་པ་མེད་པས་རྟག་འཛིན་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་
4-213b
པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ནི་མཚན་འཛིན་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པས་ལྟ་བ་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་ཉོན་སྒྲིབ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་ཤེས་པའི་འཕྲོས་དོན་ཅུང་ཟད་ཅིག་བརྗོད་ན། ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་གཅིག་པའི་འཐད་པ་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། འགྲོ་བ་འདི་དག་ཆོས་ཅན། རྒྱུའི་ཐེག་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། ལུས་ཅན་ཀུན། རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་སྙིང་པོ་ཅན། །ཞེས་པས་གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ་ནི། ཐེག་པ་གསུམ་པོ་འདིའི་མཐར་ཐུག །འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་གསུམ་གའི་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་སུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ངེས་འབྱུང་ལ། །ཐེག་པ་གཅིག་གི་འབྲས་བུར་གནས། །ཞེས་པས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
第二，胜义中的最胜即空性，不是再加上第二个空性而成为空性，即不为空性所空的空性；远离一切世俗相的无相；无有对轮回和涅槃的希求是无愿。了知如此解脱三门；于所修行的修习中清净三轮分别；大悲心；于任何事物都无有傲慢；知晓一切世俗法自性空平等，以及胜义法性自性不变一味；由于一切法从本初不曾形成、无有确实存在，因此确信一切法无生；知晓此义；诸说法者以一
4-213a
相深广大印相宣说；摧毁一切分别；舍弃一切想；舍弃见解；断除一切烦恼；心专注于止；精通于修习观慧；不向外而是内心寂静调伏安住；超越对一切法与法性愚痴的障碍，获得无碍智慧；不通过六处入门趣入境界；真正约束自己不住于贪欲之地；随意去往各种佛土与佛同行；在各种不同眷属的坛城中，时常示现菩萨自身的本性。这二十种，如是阐述。
第三，解释分为烦恼障的八种对治和所知障的十二种对治。首先，八种依次是：通过了知空性、无相、无愿三种解脱门，舍弃我、众生、寿命的执著；需舍弃对十善业道的三轮执著，以杀生为例，三轮是所杀者、能杀者和所杀不可得等，表明需断除对一切善业三轮的分别，这是舍弃对补特伽罗的执著；通过对一切众生的慈悲心舍弃断见；通过无所缘执舍弃常执；通过了知一切法平
4-213b
等性舍弃相执；通过了解大乘一味舍弃见解差异的因，这八种可舍弃烦恼障。
关于了解大乘一味的延伸略述如下：一切乘归为大乘一味的论证分为因乘和果乘一味的论证。第一，此诸众生为有法，是因乘一味，因为具有佛性，若不认可，则"一切有情，恒具如来藏"的论述可成立此点。第二，此三乘的究竟果乘是一味的，因为三乘的最终果位都是成佛一味，成立，因为"出离于三乘，安住一乘果"所说。


 ། གཉིས་པ་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པའི་གཞི་ལ་མཚན་འཛིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་དྲུག་གི་གཉེན་པོ་ནི། རིམ་བཞིན་མི་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་དང་གསུམ་གྱིས་ཕུང་སོགས་གསུམ་པོ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པས་ནི་ཁམས་གསུམ་དང་པོར་གནས་པར་བྱེད་པ་དེ་སྤོང་བ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལྔ་འདོར་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་སྤོང་བས་ཁམས་གསུམ་ལ་ཆགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་གནས་བསྒོམས་པས་སེམས་ཞུམ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་དྲུག་གོ། ལམ་ལ་མཚན་འཛིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་བཞི་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི། རིམ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་
4-214a
ལ་མཁས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་པ་མ་ཡིན་པས་རིམ་བཞིན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་དེར་ལྟ་བའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་བཞིའོ། །རྣམ་པ་ལ་མཚན་འཛིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་བྱེད་ནི། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་དུས་མཉམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། གདུལ་བྱ་དང་མཐུན་པར་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་གི་ལུས་རབ་ཏུ་སྟོན་པས་སྟོང་ཉིད་ལ་རྩོད་པ་དང་འགལ་བར་འཛིན་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །བྱེད་ཚུལ་ཡང་སྟོང་ཉིད་ལ་རྩོད་པ་ཞུགས་པའི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་གང་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་ལ་ཞུས་ནས་སྒྲོ་འདོགས་བཅད་དེ་སྟོང་ཉིད་ལ་ནང་འགལ་དུ་རྟོག་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་མི་འགལ་བའི་འཐད་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་མ་ཐག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་འདིས་ཀྱང་ས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ས་བདུན་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །
第八地圆净
བརྒྱད་པ་ས་བརྒྱད་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སེམས་ཡིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་ལས་དང་། དག་པ་དང་མ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་བརྩེ་ཞིང་། འགྲོ་བའི་ལས་དང་སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་ཏེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ན་རྒྱལ་སྲིད་ས་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པ་གཞན་དོན་དུ་བཏང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བཟང་པོ་བསྒྲུབ་པའི་ལས་དང་།གནས་སྣང་གི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟག་དཔྱད་མཐར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བསྟེན་པའི་ལས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པའི་ལས་དང་། རྒྱལ་བའི་ཞིང་རྣམས་དག་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ལས་དང་། བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་གྱི་
4-214b
སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟར་གནས་པའི་ལས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསམས་བཞིན་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ལས་དང་། ལས་ནི་རྣམ་པ་འདི་བརྒྱད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པའི་ཕྱིར་བཀོད་དོ།

以下是藏文的简体中文直译：
第二，所知障的十二种对治中，对治基相执著障的六种是：依次为完全了知无生，通达甚深法的决定忍，通过大乘方便门宣说一切所知，这三者能舍弃蕴等三种；通过断除一切分别，舍弃最初住于三界；无相执分别；舍弃萨迦耶见等五种见；通过断除贪等烦恼，舍弃对三界的贪著障；通过修习止，舍弃心的怯弱，共六种。对治道相执著障四种的对治是：依次为精通智慧和方便
4-214a
，心寂静，对色等无碍的智慧，通过不住于明显执著，依次舍弃对三宝和戒律的执见障，共四种。对治方式相执著障二种的是：如所愿同时前往一切佛土，随顺所化机在一切处示现自身，由此舍弃对空性的争论和矛盾执著。方式是对于空性争论的疑惑之处，请问佛陀后断除增益，向对空性持内部矛盾见解的所化机们显示无矛盾的合理性。通过刚才所说的这二十种所知清净行，如同前地一样，能证悟第七地。
第八地圆净
第八地的清净行分为根本和解释两部分。
第一，了知一切众生的心、意、识的业；以神通神变慈爱纯净和不纯净的世界；成为众生业和三千大千世界的主宰，作转轮王时，为利他舍弃王位与大地而修持殊胜佛土的业；为彻底观察诸现法，亲近佛陀的业；了知众生根器殊胜与否的业；清净诸佛国土的业；了知一切作业、作者、所作三种
4-214b
事业如幻的业；为众生而有意取生轮回的业；此等八种业，这是为了解释而阐述的。


 །
གཉིས་པ་ནི། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་བརྩེ་ཞིང་རྒྱུ་སྟེ་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་། རྟེན་གསེར་དང་ལ་སོགས་པས་བཻ་དཱུརྻའི་ངོ་བོར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་སྤྲུལ་བསྒྱུར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་ལོག་པར་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་མིན་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་སངས་རྒྱས་བསླུ་མེད་དུ་རྟོགས་ནས་དེ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལྷའི་མིག་བསྐྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འབྱུང་བའི་བརྟེན་པ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དྲི་མ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། སྣང་དམིགས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་དུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གནས་པའི་རྟོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བར་མཐོང་ནས་དྲན་ཤེས་བཞིན་ལས་མ་ཉམས་པའི་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡོངས་སྦྱོང་སྔ་མ་རྣམས་བཞིན་དུ་ས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་མི་གཡོའི་ཕྱིར། །མི་གཡོ་བ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །
第九地圆净
དགུ་པ་ས་དགུ་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། སྨོན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་སྨོན་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པ་ནི། སྨོན་ལམ་དག་ནི་མཐའ་ཡས་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ལྷ་དང་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་
4-215a
ཀྱི་སྐད་ཤེས་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་སྤོབས་པ་ཆུ་བོ་ལྟ་བུ་གཏུགས་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ལ་དེས་འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་ཆེད་དུ་མངལ་ཉིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལས་གཞན་དུ་ཤས་ཆེ་བར་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་མཛད་པས་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མཆོག་དང་ནི། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་ནི་གང་སྔོན་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་བྱུང་བར་གྱུར་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་ནི་རུས་དང་། རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་ནི་ཆོ་འབྲང་དང་། སེམས་དཔའི་འཁོར་ཉིད་དང་ལྡན་པས་འཁོར་དང་། སྐྱེས་མ་ཐག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣང་བས་འགེངས་པ་དང་། ས་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་གཡོ་བའི་ལྟས་དང་བཅས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དག་དང་ནི། སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་བཅས་ཏེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་སོགས་ནོར་བུའི་བྱེ་བྲག་ལས་གྲུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་རྣམས་དང་བཅས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པའི་ཕྱིར་བཀོད་དོ།

以下是藏文的简体中文直译：
第二，为使众生成熟，如实了知一切众生的心行；以神通神变在世界中慈爱游行使众生成熟；为净化佛土，将善根回向变化为金等琉璃本性的佛土依处；为不邪行于佛，通过全面观察法与非法，了知佛陀为不欺诳而令佛欢喜；生起天眼；清净佛土中所依众生相续的垢染；了悟一切显现所缘如幻；见到能利益一切众生，以不失正念正知的智慧作前导而摄取生，这八种清净法，如同前面的清净行一样，能证得第八地"不动地"。为何称为"不动"？"不为二相所动故，明显称为不动地。"
第九地圆净
第九地的清净行分为根本和解释两部分。
第一，广大的一切愿望如愿实现，即无量愿；以词无碍解了知天等一切众生
4-215a
的语言；以辩无碍解获得如江河般无尽的辩才；为了调服某些众生，多数时只以化生而非入胎结生，以入胎为最胜；又于大菩提种姓，在先前大菩萨所生的种姓中受生为种性；受生于如同大沙罗树般的刹帝利或婆罗门种姓为氏族；具有菩萨眷属即眷属；一生即以光明充满世界；伴随六种震动等瑞相而出生；与无量众生一起决定出离；具足由七宝等各种珍宝所成的菩提树等功德圆满，以此清净，这是为了解释而阐述的。


 །
གཉིས་པ་ནི། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་མཐའ་ཡས་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐད་ཤེས་པ་དང་། སྤོབས་པ་ཆུ་བོ་ལྟར་མི་ཟད་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ལུས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྔགས་པའི་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་།རྒྱལ་པོ་དང་ལ་སོགས་པས་བྲམ་ཟེའི་རིགས་གང་ཡང་རུང་བར་གནས་པ་དང་། ཉི་མའི་གཉེན་གྱི་རིགས་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་སྟེ་རུས་དང་། མ་རྒྱུད་ཕའི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་བདུན་བརྒྱུད་དང་། ལ་སོགས་པས་ཕ་རྒྱུད་མའི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་བདུན་བརྒྱུད་ཀྱི་བར་དུ་
4-215b
ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ལེགས་པར་འབྲེལ་བའི་གཉེན་དང་། རང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལ་དབང་བའི་འཁོར་དང་། བརྒྱ་བྱིན་དང་ལ་སོགས་པས་ཚངས་པ་སོགས་ཀྱི་མངོན་པར་བསྟོད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། རིམ་གྲོ་བྱེད་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། གཞན་ཡང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་བསྐུལ་ཏེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལྟར་སྡོམ་བརྩོན་ཁྱིམ་པ་ཡི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་ཁྱད་འཕགས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དཔའི་རབ་བྱུང་ལ་སྡོམ་པ་བླངས་པས་ཐོབ་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་གཉིས་ཡོད་པས་གཉིས་ཀ་ཡང་རབ་བྱུང་གོ་ཆོད་པོ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་ཚུལ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་སྟོན་པའི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བའི་ཤིང་ཨ་ཤྭཏྠ་སྟེ་མྱ་ངན་མེད་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཀླུ་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་སྟེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དྲི་དང་འོད་ཀྱི་ཕུང་པོར་སྣང་བའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་སྟོན་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། རྟེན་སངས་རྒྱས་དང་བརྟེན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་བཅུ་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་དང་། གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོས་ས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་དག་གིས་ས་དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཤེ་ན། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་བློ་བཟང་། །ས་དེ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཡིན། །ཅེས་སོ། །
第十地说定义
གཉིས་པ་ས་བཅུ་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་
4-216a
དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། སྔ་ཕྱིའི་འབྲེལ་བཙལ་ཞིང་མདོ་དགོད་པ། རྟོགས་དཀའ་བའི་གནས་ལ་དོགས་པ་གཅོད་པའོ། །
说前后疏及经义
དང་པོ་ནི། རྒྱུའི་ཡོངས་སྦྱོང་རྣམས་བསྟན་ཟིན་མ་ཐག་ཏུ་འབྲས་བུའི་ཡོངས་སྦྱོང་ཐ་མ་འཆད་པར་མཛད་པས་ནི་འབྲེལ་བ་གྲུབ་བོ། །བཤད་བྱའི་མདོ་ནི། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ས་བཅུ་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་སེམས་ཆེན་པོ་གང་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དག་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
第二，为获得一切圆满之因，发无量愿；为说法之因，了知天等一切众生的语言；如江河般无尽的辩才；为持无过失之身，入于如珍宝般为一切人所赞叹的女性胎中；住于王族等或婆罗门种姓；生于日亲族等种姓为种族；母系父支七代和父系母支七代直至
4-215b
行持正法并善相联的亲属；自己掌控趋向菩提的眷属；出生时受到帝释等梵天的赞叹、恭敬和承事；又为摄持出家行，由佛等劝请决定出离，此为大菩萨无上行，如所说："如是持戒精勤的，在家菩萨中殊胜。"如此菩萨出家有受戒所得和法尔所得两种，两者都是真实的出家。诸佛陀的殊胜化身出家是示现形相。为说法处圆满，如意宝般的阿湿婆他树（无忧树），以及尼拘陀树、龙树花，显现为不可思议香气和光明蕴。如是说法果报圆满：所依佛及所依佛法十力等性质的一切功德，令菩萨自身和所化机相续中圆满，以这十二种圆满性质的清净行，如同前地一样，以清净行的殊胜，现证第九地"善慧地"。为何称为善慧？"各别正智慧善妙，彼地为善慧地。"
第十地说定义
第二，从定义方面解释第十地，分为总义
4-216a
和文义。
第一分为寻求前后关联并引经，解除难解处的疑惑。
说前后疏及经义
第一，刚刚说完因的清净行之后，立即说明果的最终清净行，由此建立联系。所解释的经文是："此中，什么是大菩萨的第十地？凡能圆满一切波罗蜜多，成就如来十力、四无畏、四无碍解、十八不共法，一切相智慧，断除一切烦恼及习气，大悲，圆满佛法的大菩萨。须菩提，如是安住十地的大菩萨即是如来。"如是所说。


 །
断难证之疑
གཉིས་པ་ནི། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་འགས་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ས་བཅུ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བཞག་པ་འདི། གང་སྲིད་པ་ཐ་མ་ལ་དགའ་ལྡན་གནས་ནས་འཕོ་བ་དང་། ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། འཚང་རྒྱ་ཚུལ་སྟོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་མཛད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ལ། འོན་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་ཁོ་ནར་བརྗོད་པར་བྱའི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མིན་པ་ལ་དགོངས་ཏེ། ཡང་དག་རྫོགས་སངས་དེར་སངས་རྒྱས། །སྤྲུལ་པ་པོ་ཞིག་འདིར་སངས་རྒྱས། །ཞེས་པ་ལྟར་ཞེས་འདོད་དོ། ། ཁ་ཅིག་གིས་ནི། ཡུམ་གྱི་མདོར་ས་བཅུ་པ་ལ་
4-216b
ཡོངས་སྦྱོང་མ་བཤད་པར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སར་འཇོག་པའི་དོན་ལ་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། ས་འདིར་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པས་ཆོས་སྐུར་དངོས་སུ་འཚང་རྒྱ་མི་ནུས་ཀྱང་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་གཟུགས་སྐུར་འཚང་རྒྱ་ནུས་ཤིང་། མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་དོན་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་བཅུ་པའི་དོན་གྱི་ཡོངས་སྦྱོང་བླ་ན་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སར་འཇོག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་སྐུར་སྤྲུལ་ཞིང་སྟོན་ནུས་པའི་ཆ་ནས་དང་། དེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་མཉམ་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡུམ་བར་མ་ལས། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་བའི་ལུས་མངོན་པར་སྤྲུལ་ནས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་འདོང་ཞིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཞེས་དང་། རྗེ་བཙུན་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་འདི་ནི། །རྗེས་ཐོབ་དེ་བཞིན་གཤེགས་རྣམས་དང་། །སེམས་ཅན་ཡང་དག་སྒྲོལ་བ་ལ། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་མཉམ་པ་ཉིད། །ཅེས་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོས། སྤྱིར་ཡོངས་སྦྱོང་ནི། ས་འོག་མ་ལས་ཐ་དད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡིན་ལ། ས་བཅུ་པས་འོག་མའི་འབྲས་བུར་བསྟན་པས་ས་འོག་མ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། བཅུ་པར་ཡོངས་སྦྱོང་མ་བཤད་ཀྱང་། དོན་གྱི་གཙོ་བོ་ཆད་པའི་སྐྱོན་མེད་ཅེས་གསུངས་སོ། །
དང་པོ་ནི། རྒྱུའི་ས་དགུ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བསྟན་ནས་འབྲས་བུའི་ས་ཉིད་དུ་ཡོངས་སྦྱོང་དེ་དག་མ་བཤད་པར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ས་ཐམས་ཅད་ཡོན་ཏན་ཡར་ལྡན་དུ་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་ས་བཅུ་པའི་
4-217a
མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བདུན་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་གཅིག་སྟེ་བརྒྱད་དང་། བྱང་སེམས་ཀྱི་ས་དགུ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་དགུའི་སྤངས་རྟོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་འོག་མ་འོག་མའི་ས་ལ་ཆགས་པར་གྱུར་པ་ལས་འདས་ནས། ས་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེད་པས་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་ནི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གནས་བཞིན་པས་གཟུགས་སྐུའི་སྣང་བ་སྟོན་པ་བཞིན། སེམས་དཔའ་དེས་ཀྱང་ནི་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་སྟོན་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ལ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ་གཉིས། འདས་ས་ས་དགུ་བཤད་པ་དང་། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་དངོས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
断难证之疑
第二，有些藏地学者认为：尊者将第十地安立为佛地，这是指从有顶兜率天降下、入胎、示现成佛的菩萨已经证得法身，是如来，但如所说："称为佛陀，但非圆满正等觉佛。"这句话的含义是指非圆满正等觉佛的报身，如所言："彼处正等觉为佛，此处变化者为佛。"
有些人则说：般若经中未说第十地
4-216b
的清净行而将其安立为如来地，其意义是：虽然此地因二资粮未圆满而不能直接成就法身，但凭愿力能证得色身佛果，以十二事业利益众生，这些利益事业本身即成为第十地无上的义清净行。安立为如来地是因为能变现如来色身，以及利益众生的能力与佛无别，如中品般若经所言："舍利子，如是大菩萨安住六波罗蜜多，显现如佛身一样的身相，前往东方恒河沙数佛土，为众生说法。"又如尊者所说："此菩萨之行相，后得与诸如来，度化诸众生，于世间平等。"
大译师说：一般而言，清净行是为了显示与下地的不同，而第十地已被示为下地之果，故已证明与下地不同，因此虽未说第十地的清净行，但并无主要意义缺失之过。
第一，如是确定说明了因地九地的清净行后，对果地未说这些清净行，而是通过摄集大小乘一切地位功德，阐述第十地
4-217a
的定义。
第二，声闻七地和独觉一地共八地，加上菩萨九地合为九地，圆满了这九地的断证，超越了对下地下地的执著后，具足这一切地位功德的菩萨智慧作用，在后得时利益众生，如同圆满正等觉佛住于法身而显现色身一样，此菩萨也显现佛陀色身利益众生。应知此即是菩萨第十地，而非圆满正等觉佛地，如是阐述。
第三分为二：解释已过的九地和根本文义本身。


 །
说前九地
དང་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་གསུམ་པོ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་ལམ་དང་། འབྲས་བུ་དང་པོ་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་ཞུགས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་འབྲས་གནས་དང་། ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དྲུག་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དགོངས་པ་ལས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལོགས་སུ་སྨོས་པར་མཛད་དེ། དེ་ཡང་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་དངོས་སུ་བསྟན་ནས། འབྲས་བུ་ལྷག་མའི་ཞུགས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་ལྷག་མ་ཞུགས་པ་གསུམ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མདོ་ཚིག་དང་གོ་རིམ་བཞིན་སྦྱར་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། རིགས་ཀྱི
4-217b
ས་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་སྟེ་དེར་སོ་སོར་རིགས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པའི་ས་ནི་ཞུགས་པ་དང་པོ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་ནས་ཡས་བགྲངས་པའི་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ས་ནི་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་དང་པོར་མཐོང་བའི་སའོ། །བསྲབས་པའི་ས་ནི་ཕྱིར་འོང་བ་སྟེ། འདོད་ཁམས་ཀྱི་སྤང་བྱ་ཕལ་ཆེར་བསྲབས་པས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་གནས་ཏེ། འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བས་སོ། །བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ས་སྟེ། དེར་བྱ་བ་བྱས། བྱེད་པ་བྱས། ཁུར་བོར་བའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཞུགས་པ་ལྷག་མ་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་གྲོལ་གྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དོར་ནས་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་འདྲེན་པར་མཛད་ལ། འབུམ་ཊཱིཀ་མཁན་པོས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ས་ལས་འདས་ཏེ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་རྣམས་དང་། ཡོངས་སྦྱོང་གི་སྐབས་སུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམ་པ་དགུ་པོ་གྲངས་གཅིག་ཁོ་ནར་བགྲངས་ཏེ་ས་དགུའོ། །
偈义正分
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་འདས་ས་ས་དགུ་ལས་འདས་ནས་ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཀྱང་། རྣམ་པ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་གཞན་དོན་སྟོན་པར་འདྲ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་ཁོ་ནར་བརྡར་བཏགས་བརྗོད་པར་བྱའི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མིང་ཅན་དེ་ལ་སྨོན་ལམ་ཤེས་པ་སློབ་ལམ་གྱི་སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཐུག་པ་གང་གིས་གནས་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སའི་ཡོངས་སྦྱོང་གི་སྐབས་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་གཞུང་རྩ་བའི་འབྲུ་རང་གི་བློས་འཐད་པ་ལྟར་གཉེར་ཡོད་པས་འགྲེལ་ཆུང་དང་ཅི་མཐུན་ལ་
4-218a
རྩིས་སུ་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡིད་ལ་གསུང་རབ་དགོངས་དོན་རོ་གཞིབ་ཅིང་། ། ངག་གིས་ཆོས་ཚུལ་སྙན་པར་སྒྲོགས་པ་ཡིས། ། དམ་པའི་ལང་ཚོ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་རྣམས། ། བསྟན་བཅོས་འདི་ཕྱིར་གེགས་མེད་རྒྱུ་བར་བྱོས།། །།
对治资粮各别说
གསུམ་པ་གཉེན་པོའི་ཚོགས་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ལ། སྔ་ཕྱིའི་འབྲེལ་དང་མདོ་དགོད་ཅིང་མཚམས་སྦྱར་བ། རྩ་བ། འགྲེལ་པ་གསུམ་ལས།
说前后疏与经且序分
དང་པོ་ནི། མདོའི་འབྲེལ་འཇུག་སྒྲུབ་ལས་འཕྲོས་ཀྱང་། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་གཉེན་པོ་ཚོགས་སྒྲུབ་ལས་འཕྲོས་པའི་རྒྱས་བཤད་དོ། །བཤད་བྱའི་མདོ་ལ་མཐོང་སྤང་རྟོག་པ་བཞིའི་གཉེན་པོའི་མདོ་རིམ་བཞིན་འདི་ལྟ་སྟེ། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་དེས་གང་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི། དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁམས་གསུམ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དང་གང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ།

以下是藏文的简体中文直译：
说前九地
第一，为确定声闻等三种种性而分别设立的资粮道，初果预流向，预流果住，一来果住，不还果住，阿罗汉果住，这六种；从三乘三相安立的意趣中，单独提及声闻乘，直接说明预流果向后，将其余果向合为一类来说明，余下三向与独觉，按照经文顺序分别为：种性
4-217b
地即加行道，此处决定各自种性。第八地即初向，从阿罗汉往上数是第八。见地即预流果住，为见第一沙门果之地。减地即一来果，因为已减少大部分欲界所断。离欲地即不还果住，因为已离欲界贪欲。证事地即阿罗汉地，因为"所作已办，应作已办，舍弃重担"的意义。"声闻之"表示其余三向。尊圆脱去声闻地，引入白遍见地，阿毗达磨释论师也如是。如是超越声闻乘地，独觉地，以及清净行中所说的菩萨九地，共计为一个九数。
偈义正分
第二，如是超越前述九地，安住第十地者，虽本质是菩萨，但因相状在后得中显现利他与[佛]相似，故唯以"佛地"名称假立，但实非无上正等正觉佛，经中如是说。此有佛地名称、具足愿智、学道断证圆满的菩萨智慧，应知即是菩萨第十地。地的清净行等各种情况，根据自己理解的合理性而取舍本文词句，与小释相符之处
4-218a
未作记述。以心品味经论密意精华，以语言宣说悦耳法义，愿圆满正法青春者，为此论典无碍行进！
对治资粮各别说
第三，特别解释对治资粮分为说前后关联、引经并作衔接、根本和解释三部分。
说前后疏与经且序分
第一，虽从经文的修行部分引申，但论典关联则是从对治资粮修习引申的广说。所解说的经文关于四种见断分别的对治，依次如下："须菩提，你所说'以何乘从何处决定出离'，以不可得方式从三界决定出离。"又"若欲求无相法决定出离，则只是欲求布施波罗蜜多的决定出离而已。"


 །ཞེས་དང་། གང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་འདོད་དུ་ཟད་དོ། །ཞེས་དང་། གང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་མིང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ། །ཞེས་སོ། ། སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་བཞི་པོ་དེའི་གཉེན་པོའི་མདོ་ཡང་རིམ་བཞིན་འདི་ལྟ་སྟེ། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་འདི་སྐད་དུ། ཐེག་པ་དེས་གང་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི། ཐེག་པ་དེས་གང་དུའང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །ཞེས་དང་། རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། ཐེག་པ་དེས་གང་ཞིག་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི། ཐེག་པ་དེས་གང་ཡང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །ཞེས་དང་།
4-218b
རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །གཉེན་པོའི་ཚོགས་ལ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་དང་། མཐོང་ཟིན་གོམས་པའི་ལམ་གཉིས་པོ་དག་ལ་ནི་གཟུང་རྟོག་གཉིས་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་གཉིས་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ། མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱའི་རྟོག་པ་བཞི་བཞིའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། བདག་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ཡོངས་གཅོད་དུ་བླང་བྱར་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་གྱི་རྟེན་ཅན་དང་། གཉེན་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྟེན་ཅན་གྱི་གཟུང་རྟོག་གཉིས་པོ་དང་། བདག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་གཅོད་དུ་བླང་བྱར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་དང་། སྐྱེས་བུ་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་གཉིས་ཏེ་བཞི་པོ་དེ་སོ་སོར་མཐོང་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། སྒོམ་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་སྤོང་བས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱད་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀའི་རྣམ་པ་ལ། རིམ་བཞིན་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྟོག་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་བྱས་པའི་དབྱེ་བྱ་དེ་སྙེད་མཐོང་སྒོམ་ལམ་གཉིས་པོ་ཁོ་ནའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེར་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བར་མཛད་དོ། །
说八出离成就
བཞི་པ་ངེས་འབྱུང་སྒྲུབ་པ་ལ། འབྲེལ་དང་མདོ་དགོད། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་བཞིའོ། །
说疏及经
དང་པོ་མདོ་འབྲེལ་ནི། སྔར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བཤད་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ན། རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རང་གིས་རྟོགས་པ་ལྟར་ཞུས་པའོ། །
4-219a
བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི། ངེས་པར་འབྱུང་བཅས་རྣམས། །ཞེས་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལས་སོ། །མདོ་འབྲེལ་དངོས་ནི། རབ་འབྱོར་གྱི་ཞུ་བ་ལྔ་བར་མ་ཆད་དུ་འབྱུང་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདིས་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་དེའི་ཆེད་དུ། ཞེས་པའི་ལན་དང་བཅས་པས་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དང་། ཐེག་པ་འདི་ནམ་མཁའ་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་དྲིས་པ་དང་ལན་གྱིས་མཉམ་ཉིད་དང་། ཐེག་པ་འདི་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གོ་འབྱེད་པ་དང་། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དྲིས་ལན་གྱིས་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་འགྲོ་འོང་གནས་གསུམ་མེད་པ་འདི་དང་། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དྲིས་ལན་གྱིས་འབད་མེད་དང་། ཐེག་ཆེན་འདི་ལ་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་དབུས་མི་ཤེས། སོགས་ཀྱི་དྲིས་ལན་གྱིས་མཐའ་ལས་འདས་པར་ངེས་འབྱུང་དང་། དྲིས་ལན་བར་མ་ཆད་པར་ལྔ་པ་རྫོགས་པ་དེ་ནས་ཡང་། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་ཆེན་འདི་ལ་བསླབ་ན་དུས་གསུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་མཁྱེན་ཐོབ་བོ།

以下是藏文的简体中文直译：
又"若欲求无相法决定出离，则只是欲求阿罗汉果的决定出离而已。"又"若欲求无相法决定出离，则只是欲求名的决定出离而已。"修所断四种分别的对治经文依次如下："须菩提，你所说'以此乘从何处决定出离'，以此乘不从任何处决定出离。"又"须菩提，你所说'以此乘何者决定出离'，以此乘无任何决定出离。"又
4-218b
"预流果不可得"，"预流果果位不可得"。以上称为对治资粮的中间偈颂。
第二，"于见道和见后修习道中，为息灭所取分别二种和能取分别二种之相，有见修所断之分别四四对治八种。"如是所说。
第三，执著自身以外的事物为遍计所取的分别，依于唯是杂染事物和依于对治清净的两种所取分别；执著非自身以外为遍计所取的分别，依于人我实有和依于士夫假有的两种，共四种，分别通过见道无间道和修道无间道所断，为息灭所取和能取的八种分别，于世俗谛和胜义谛二谛之相，依次依于见修二道，所获果位的违品分别所作的差别，正是那么多见修二道无间道状态的差别，将对治分为八种。
说八出离成就
第四，决定出离成就分为关联、引经、引申、根本、解释四部分。
说疏及经
第一，经文关联：前面所说大乘，须菩提已经理解，须菩提向世尊按自己所领悟提问。
4-219a
论典关联：从"具决定出离诸"等句义的广说而来。经文关系本身是：须菩提五个未间断的请问，"此大乘超越世间而决定出离，为此目的"等提问和回答阐明了所为；"此乘与虚空一样"等提问回答阐明平等性；"此乘开启无量众生"等提问回答阐明利益众生；"此大乘无往来住三相"等提问回答阐明无勤；"此大乘不知前际后际中际"等提问回答阐明超越边际而决定出离；在连续的第五个问答结束后，又问"此三时平等大乘，若学习此，三世菩萨得一切智"。


 །ཞེས་པའི་དྲིས་ལན་གྱིས་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ངེས་འབྱུང་དང་། དེ་ནས་ཤཱ་རིའི་བུའི་དྲིས་ལན་དུ། རབ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་དེས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤེས་ཏེ། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་རྣམ་མཁྱེན་དང་། ཡང་ཤཱ་རིའི་བུས། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད། དྲིས་པའི་ལན་དུ། རབ་འབྱོར་གྱིས་ལན་བསྟན་པས་ལམ་གྱི་ངེས་འབྱུང་དང་བཅས་པའི་མདོ་དེ་ལྟར་སྦྱར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ལྟར་གྱིས་ཚོགས་བསགས་པའི་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་ལས་འབྲས་བུ་མཆོག་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་བཞི་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་ནི་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ངེས་འབྱུང་སྒྲུབ་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་
4-219b
་བསྒོམས་པས་ཆེན་པོ་གསུམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཉི་སྣང་ལས། དེ་ལ་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། སྤངས་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། རྟོགས་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག །སྐབས་དང་པོར་ཆེད་དུ་བྱ་བ་མི་གཅིག་པ་གསུམ་བསྟན་པ་ལས། དང་པོས་ནི་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ལ། གཉིས་པས་ནི་འཇུག་སྒྲུབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྒོམ་པ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ལ། གསུམ་པ་འདིར་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་པས། ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་མ་ཕྱེ་ན་མདོ་དང་འགལ་བས་འཕགས་སེང་ལ་ཉེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །མཉམ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པས་ནི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་མཐར་ཐུག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་སྒྲུབ་པ་མཐར་ཐུག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། འབད་པ་མེད་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པས་ནི་མཚན་མ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པས་ནི་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཐེག་གསུམ་ལམ་གྱིས་འཐོབ་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པས་ནི་ཐོབ་པ་མཐར་ཐུག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པས་ནི་རྣམ་མཁྱེན་མཐར་ཐུག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་དུ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་སྟེ། དེའི་བྱེད་པས་ནི་ལམ་ཤེས་མཐར་ཐུག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོའི་བདག་ཉིད་འདི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཚུལ་
4-220a
འདི་ལ་བསླབས་པས་དེ་དག་རྣམས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་གདོན་མེད་པའོ།

以下是藏文的简体中文直译：
以此提问回答阐明获得相的决定出离；之后舍利子提问，须菩提回答："菩提也了知一切法相"等阐明一切相智；又舍利子问："如何清净菩提道？"须菩提回答阐明道的决定出离，经文如是引申。
第二，如上所说，通过积累资粮的因缘数量圆满而最终决定出离为果，因此理由，第四决定出离的修习是。
第三，所为决定出离修习通过修习一切法不可得
4-219b
而生起三大，如《现观庄严论光明疏》所说："此中所为决定出离有三：殊胜性决定出离、舍离决定出离和证悟决定出离。"有些藏地学者说："第一品中所说不同的三种所为中，第一是三大的所为，第二是入行修习中分析修习的所为，第三此处是为了超越等，若不辨别所为的差别则与经典相违，圣解脱军和无着有过失。"平等性决定出离修习能生起平等性分别的究竟；众生利益决定出离修习能生起众生利益修习的究竟；无勤决定出离修习能显发无相任运成就的功德；超越常断边际决定出离修习能生起不住涅槃；以三乘道获得一切所获相的决定出离修习能生起究竟获得；如上所说一切相智决定出离修习能生起究竟一切相智；三轮不分别智慧道之境的决定出离修习，其作用能生起究竟道智。应知此八种决定出离的自性为决定出离修习，通过学习此法
4-220a
无疑能成就这些决定出离。


 ། དེ་ལྟར་བསྟན་པ་བརྒྱད་ལས། སློབ་ལམ་མཐར་ཐུག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་དང་། མི་སློབ་ལམ་མཐར་ཐུག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་རྣམ་མཁྱེན་དང་གཉིས་ནི་གང་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ས་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ས་ནི། རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་འབྲེལ་ཆ་ཚང་བ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། དེའང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་དང་པོར་བསྟན་ལ། དེའང་མཉམ་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དང་། དེའང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་བསགས་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དང་། བསགས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབད་མི་དགོས་པར་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་དང་། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྟོབས་གྲུབ་པ་དེའང་མཐའ་བྲལ་གྱི་རྟོགས་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དང་། མཐའ་བྲལ་གྱི་རྟོགས་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཐེག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་མ་རྫོགས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཐོབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་དང་། དེ་ཐོབ་པ་ལའང་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་མཁྱེན་པ་མེད་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་དང་། རྣམ་མཁྱེན་ཐོབ་པའང་ལམ་ཤེས་མཐར་ཐུག་རྒྱུན་མཐར་ཡོད་པ་ལ་རག་པའི་ཕྱིར། ལམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པའི་དང་པོ་ནི་དྲོད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནས་ཡིན་ཅེས་སློབ་དཔོན་གཉལ་ཞིག་གིས་གསུངས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཞེས་བཀོད་དོ། །
བཞི་པ་ནི། གོང་དུ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཆེན་པོ་གསུམ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་གཞལ་དུ་མེད་པའི་དོན་གོ་ཕྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་དེའང་མཚན་མ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ངང་གིས་འབྱུང་བ་
4-220b
བཅོས་མིན་གྱི་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོའི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་རྟོགས་པ་ལ་རག་ལས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པ་དང་། དེ་ཐོབ་པ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འབྱུང་བ་དང་། དེ་འབྱུང་བའང་དེ་ཡི་ཁྱད་པར་ལམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྒྱུན་ཐ་མ་ལ་རག་ལས་པ་སྟེ། ངེས་པར་ཐོབ་པ་འདི་རྣམས་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་གཞི་བཤད་མ་ཐག་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བྱེད་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། ངེས་པར་འབྱུང་བ་བརྒྱད་པོ་འདི་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直译：
如是所说八种中，依究竟学道而言的道境相关和依究竟无学道而言的一切相智这两种是决定出离之处，而如何决定出离之处则依于完整的清净缘起。这也是因为获得如来果位的所为是主要事业，所以首先宣说；而这又以了悟平等性为根本的方式；又以累积利益众生等福德为根本的方式；通过所积极胜之力无需勤作而成就的方式；那极胜之力的成就又依赖于离边际的证悟的方式；离边际的证悟若无圆满三乘一切功德则不会产生，故以获得此的方式；获得此又离不开一切相智的智慧，故以一切相智的方式；获得一切相智又依赖于道智究竟的最终相续，因此以道境相关的决定出离方式，成就菩提的决定出离修习始于暖位阶段，如是尼亚益师所说。
第四，如上所说三大所为，以及一切法如虚空般平等性，为不可量众生开启利益，且此作用无相，一切自然生起
4-220b
无作之作用即任运成就，如是作用依赖于了悟不变的离常断自性状态的殊胜，从具有如是了悟而获得三乘一切义，从获得此而生起如上所说一切相智，此生起又依赖于其殊胜道境相关的最终相续。这些决定获得产生的基础即刚说的这些，因为除此之外再无殊胜决定出离之法，故此八种决定出离皆以不可得方式即为八种决定出离，因此决定出离的修习有八种。


 །རྣམ་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་པའི། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡིད་འོང་གཟུགས། །ཆ་ཤས་རྫོགས་པའི་ལང་ཚོ་སྨིན་པ་དང་། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམས། །ལེགས་ཤེས་གང་ཡིན་བློ་གྲོས་ནུ་མའི་བུམ། །བསྟན་དང་མཐུན་པར་ཟླུམ་པོར་རྒྱས་པ་གཉིས། །ཕན་ཚུན་འགྲན་པ་བཞིན་དུ་སྟོབས་རྫོགས་ནས། །ཚོགས་གཉིས་ཡ་བྲལ་མིན་པའི་འགྲོས་སྟབས་ཀྱིས། །མཐའ་གཉིས་ལམ་ལ་འགོམ་པར་མ་བྱས་ཏེ། །ཡང་དག་དབུ་མའི་ལམ་དུ་ཉེར་འོང་ཕྱིར། །དངོས་སྨྲའི་ཚང་ཚིང་ཁྲོད་ནས་མ་ཡིན་པར། །རིགས་པར་འཐད་པའི་ལམ་བཟང་གཞུང་བསྲངས་ནས། །བསྟན་འཛིན་བཞིན་བཟང་མ་ཁྱོད་འདིར་གཤེགས་དང་། །སེམས་བསྐྱེད་གསེར་བཟང་ལས་གྲུབ་གདམས་ངག་གི། མུ་ཏིག་གིས་བརྒྱན་རྩེ་བྲན་འདི་ལོང་ཞིག །ངེས་འབྱེད་དང་ནི་ཆོས་དབྱིངས་སྒྲུབ་པའི་རྟེན། །ཟུང་གྱུར་དེ་དག་ཨུཏྤལ་པུཎྜྻ་ཀ །
4-221a
དྲི་བསུང་ལྡན་པའི་འདབ་མ་རངས་པ་དེ། །སྙན་ཤལ་རྩེ་མོར་འཛིན་པའི་དགའ་སྟོན་གྱིས། །དམིགས་པ་དག་དང་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཡི། །ཀུ་མུ་ད་དང་ཨཏྤ་ལ་ཡི་ཕྲེང་། །རབ་རྒྱས་ནུ་མའི་ངོས་ལ་དོ་ཤལ་མཛོད། །སྒྲུབ་པ་བཞི་ཡི་ནོར་བུའི་འོད་དཔག་ལས། །རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་གཡེར་ཀའི་སྒྲ་དང་བཅས། །རྒྱན་གྱི་ཁྱད་པར་བཟང་མོ་ལ་འོས་པའི། །རྣམ་གཞན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གང་། །རྗེ་བཙུན་གཞུང་གི་ཡུལ་བཟང་འདིར་ཡོད་ཀྱི། །འཕགས་སེང་ས་ཡི་བདག་པོ་ལ་ཞུས་ནས། །ཉི་སྣང་འགྲེལ་ཆེན་མཛོད་སོགས་ཁ་ཕྱེ་སྟེ། །དོན་བཟང་འདོད་དགུའི་གཅལ་འདི་གཟིགས་མཛོད་ལ། །པདྨའི་རྩ་ལྟར་མཉེན་པའི་ཕྱག་སོར་གྱིས། །བླངས་ཏེ་ཉིད་ལུས་ཡོངས་རྫོགས་ལ་འགོད་དེ། །ཐུབ་བསྟན་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་སྤྲོ་དགའ་ཡི། །སྔོན་རབས་ཟློས་གར་བསྒྱུར་ཞིང་ད་ཁྱོད་སོང་། །
说类别及结尾
གསུམ་པ་སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་སྒོ་གསུམ་ལས་ཤེར་ཕྱིན་འབྲིང་དུ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་རང་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ལས་གཉིས་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་དང་། དངོས་པོ་བརྒྱད་ལས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་དངོས་པོ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ་ལས། སྐབས་དང་པོའི་འགྲེལ་པའོ། ། སྐལ་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་རྣ་བར་བདེ་ཆེན་གླུ། ། འབར་སྲེག་ཞུ་བའི་འབྲུག་སྒྲ་ལྷོང་བོ་ནི། ། མཐའ་བྲལ་སྤྲིན་སྔོན་དབུས་ནས་སྒྲོགས་བྱེད་པ། ། འགྲོ་མགོན་དྭགས་པོའི་བཀའ་བརྒྱུད་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག ། པཱུ་ཛ་ལ་སོགས་དབྱངས་གསལ་ཞུ་བ་ལས། ། ཟག་མེད་གཞོན་ནུས་བཞད་པའི་ཡིད་འཛིན་གྱིས། ། འབར་བ་འབེབས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་འཕྲུལ་བཞིན་དུ། ། རྡོ་རྗེའི་སྲོལ་ནས་འདིར་གཤེགས་སྲིམ་སྲིམ་ཕེམ། །༈
说道之基道智
གཉིས་པ་ལམ་གྱི་གཞི་ལམ་ཤེས་
4-221b
ལ་གསུམ། འབྲེལ་བཀོད་པས་མཚམས་སྦྱར། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱས་པར་བཤད། སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
说注疏且序分
དང་པོ་ནི། མདོའི་འབྲེལ་ལ། མདོ་ལས། སེམས་བསྐྱེད་སོགས་ཆོས་བཅུས་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་ནི། མདོ་ལས། ཆོས་བཅུ་གཅིག་གིས་མཚོན་ནས་སྟོན་པའི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་ན་རྣམ་མཁྱེན་རྟོགས་པ་མེད་པས་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་མཚམས་སྦྱར་རོ།

以下是藏文的简体中文直译：
表业和无表业，
别解脱戒悦意色，
具足分支青春成熟，
诸法一切自共相，
善知智慧胸乳瓶，
随教调和圆满二，
互相竞争般力充，
二资不分步态中，
不以二边道跋涉，
为至真实中道故，
非从实说丛林中，
顺理善道正规划，
持教美颜女请来，
发心纯金所成教授，
珍珠装饰头饰请拿取。
决择与法界修习基，
双运彼等优钵罗白莲，
4-221a
具香气花瓣喜悦彼，
以持美项链尖端之宴会，
所缘及所为，
白莲青莲之花鬘，
盛开胸侧作项饰。
四修宝光之无量，
具一切相智铃声，
适合善女之殊胜，
其他圆满差别何，
尊者论典胜处此有，
请问圣无著地主后，
开启光明疏大疏藏等，
观此善义如意地，
以如莲根柔软指，
取之安置己身上，
佛教花园中欢乐，
转前代歌舞今汝去。
说类别及结尾
第三，以述说品类数目而作结束：如是三门中，中品般若所说自数类十一中第二即须菩提所说，八事中一切相智事，即《般若波罗蜜多教授论·现观庄严论》第一品释。具缘金刚耳中大乐歌，炽燃融解雷声轰鸣，从离边青云中发声，救世达波噶举愿胜利。普札等音明融化，无漏少年笑意持，如同降火印咒术，金刚传统请来此沙沙声。
说道之基道智
第二，道之基道智
4-221b
分三：建立联系作序，广说能表法，以述品类数目而作结束。
说注疏且序分
第一，经文联系：经中以发心等十法所显的一切相智证悟，经中以十一法表示而说的道智，若无遍知道智则无证悟一切相智，故说道智，以此作为衔接。


 ། མཚམས་སྦྱར་འདིའི་དོན་ནི། འགའ་ཞིག །རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཆོས་བཅུ་ལས་ལོགས་ཤིག་གི་ལམ་ཤེས་བསྟན་པ་དོན་མེད་དོ་སྙམ་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའང་འབྲས་བུའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཆོས་བཅུ་པོ་དེའི་རྒྱུ་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་གསར་དུ་ལྷགས་པའི་འཁོར་གྱི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། དེའང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ནས་རྟོགས་ཀྱི། གཞན་གྱིས་མི་རྟོགས་སོ་སྙམ་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཅེས་འཆད་ལ། སྐབས་གཉིས་པ་འདི་རྒྱུའི་ལྡོག་པ་ནས་བཤད་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་སྐབས་དང་པོར་མ་བཤད་པ་ཞིག་བཤད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ་སོགས་པ་ས་རྣམས་དེར་སྨོས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཅེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ལུས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་བལྟོས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པས། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ནི་དེ་ལས་མ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་ཙམ་ཞིག་དྲངས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཟློས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། གསར་དུ་ལྷགས་པའི་
4-222a
འཁོར་ལ་བསྟན་ཚུལ་ལམ་མི་འདྲ་བ་སོགས་ཀྱི་དགོས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་པར་གོང་དུ་བསྟན་ཟིན་ལ། མདོར་ན་དོན་སྔ་མ་ལས་གདུལ་བྱ་ལ་དཔག་བྱའི་དོན་གཞན་ཡོད་ན་ཟློས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། དེ་མེད་པར་ཚིག་རིམ་མ་ཟློས་ཀྱང་དོན་སྔ་མ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ངག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་ཟློས་པར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི། མོག་མོག་པོར་བྱེད་པ་སོགས་དང་ཞེས་པའོ། །
གཉིས་པ་ལ། ལོ་ཆེན་ལྟར་ན། ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་དང་། ལམ་ཤེས་དངོས་སོ། །
生道智支分
དང་པོ་ལ། ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་གི་མདོ་སྦྱར་རྣམས་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འཆད་པའི་དུས་སུ་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
4-222b
ཅད་ཀྱང་ལྷའི་བུ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཁོར་དེ་ཉིད་དུ་འདུས་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ནས། གཙང་མ་རིས་ཀྱི་བར་གྱི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་འོད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཀྱི་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། །ཞེས་སོ། ། དེ་ལ་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་སྐྱེ་བར་རུང་བ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་འོད། བཅོས་མིན་རྟག་པ་དག་གིས་ལྷ་ལ་སོགས་པ་དེར་འདུས་པའི་ཀླུ་སོགས་དེར་གཏོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ། འདུས་བྱས་རྣམ་སྨིན་གྱི་འོད་མི་རྟག་པ་བཅོས་མ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཕྱིན་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་མཐུས་མོག་མོག་པོར་མཛད་པའི་མཛད་པས་ནི། འཁོར་དུ་འདུས་པའི་གདུལ་བྱའི་ང་རྒྱལ་མངོན་གྱུར་པ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལ་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྟོགས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུང་བར་མཛད་དེ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར། མདོར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ཀྱིས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འོད་མོག་མོག་པོར་མཛད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྔོན་བྱུང་གི་གདུལ་བྱའི་རྟེན་ང་རྒྱལ་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུད་ལ་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་དགོས་པའི་ཚིག་ཟུར་གྱིས་ཕྱིས་འབྱུང་གི་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ལའང་ང་རྒྱལ་དང་བྲལ་དགོས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ང་རྒྱལ་དངོས་སུ་སྨོས་ནས་ཆགས་སྡང་སོགས་མི་སྨོས་པ་ཅི། དེ་ཐམས་ཅད་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་གེགས་ཡིན་པར་མཚུངས་ཤེ་ན། ང་རྒྱལ་དངོས་སུ་སྨོས་པའི་ཤུགས་ལས་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་གེགས་གཞན་ཡང་ངང་གིས་ནུབ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直译：
此衔接的意义是：有人认为除一切相智的十法外，另外宣说道智是无意义的，为了遣除此想法，这是因为宣说作为果位一切相智十法之因的道智是为了新来的眷属，并且为了破除"唯有如来了悟而他人不能了悟"的想法。第二品只是从因的角度解说而已，并非宣说第一品中未说的内容，如《大疏》所说："以欢喜地等诸地的提及已显示菩萨道，如何显示呢？由于依据通达一切因果而称为如来一切相智，为除'未从中说明佛子之道'的疑虑，仅从其因方面引导，将菩萨见道等道性之道智另立。"如此则不成重复，因为如前所示，这是依据对新来
4-222a
眷属的教授方式或不同等的必要性。总之，若从前义中对所化众生有其他度化所需之义则不是重复，若无此而仅是言说非前义以外之义，虽词句次序无重复，诸智者仍认为是重复。论典联系是："使蒙蔽等"。
第二，依大译师，分道智生起支分与道智本身。
生道智支分
第一，道智生起支分之经文引申等，在解释此论时依修持而言，分根本和解释二者：
4-222b
"且诸天子千数与眷属俱聚集于此会"乃至"乃至遍净天子等业报所生身光，彼等于如来自性光之百分之一亦不能及"。为了证成道智可以生起，如来自性法身光明，天然恒常，不同于聚集于此的诸天龙等，彼等非自性而是有为业报光明无常人造，当到达如来光明前，以如来事业力使之蒙蔽的作用，唯在摧毁会众所化众生现行傲慢的相续中生起道智证悟，为使所化众生了知此义而宣说。因此理由，经中依如来光使诸天光蒙蔽，从前所化众生离慢心相续中生道智的言外之意是说后来的所化众生相续中也需要离慢。此处明确提到傲慢而不提贪嗔等是什么原因？虽然它们都同样是道智生起的障碍，但通过明确提到傲慢，自然显示道智生起的其他障碍也会消失。


 ། འགའ་ཞིག་གིས། འོད་ཀྱིས་མོག་མོག་སོགས་ཀྱིས་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ལུས་རྟེན་བསྟན་པ་ཡིན་ཅེས་པར་འདོད་ཀྱང་། ཁོ་བོའི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས།
4-223a
འདིས་ལུས་རྟེན་བསྟན་ཅེས་པ་ཚིག་དོན་གཉིས་ཀ་དོན་ལ་མ་ཞུགས་ཏེ། ཚིག་ལ་མ་ཞུགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སེམས་ང་རྒྱལ་དང་བྲལ་བ་དེ་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་འཇོག་པ་དེའི་ཚེ། དེའི་སེམས་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཇོག་པ་ལས་མ་གཏོགས་ལུས་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཇོག་དགོས་པའི་དོན་མ་ཚང་བས་སོ། །དོན་ལ་མ་ཞུགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དེར་འདུས་པའི་གདུལ་བྱ་སེམས་བསྐྱེད་སྐྱེ་རུང་གི་ལུས་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། ལྷའི་འགྲོ་བ་པ་འོད་མོག་པོར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་ལ་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདི་སྐབས་སུ་ལམ་ཤེས་རྒྱུད་གང་ལ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཞེས་པ་ཉིད་སྦྱར་དགོས་སོ་ཞེས་གསུང་ཡང་། གསུང་འདི་ཡང་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
心依支分
གཉིས་པ་སེམས་རྟེན་ལ། ང་རྒྱལ་དང་བྲལ་བ་ཙམ་གྱིས་ལམ་ཤེས་དངོས་སུ་སྐྱེ་ན། ཉན་རང་སོགས་ལ་ཧ་ཅང་ཐལ་གྱིས་དོགས་ནས་སེམས་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་སེམས་བསྐྱེད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མདོ་ནི། ལྷའི་བུ་གང་དག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གང་ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་མེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གིས་འཁོར་བའི་རྒྱུན་གྱི་མཚམས་གཅོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སོ། །སྐབས་འདིའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །མཐུ་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་བྱེད་རྒྱུ་ལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་དང་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ཕྱི་མ་དེ་རྒྱུད་ལ་ཡོད་ཀྱང་སྔ་མ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་མཐུན་རྐྱེན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་མེད་པ་ལ་བལྟོས་ནས་
4-223b
དམན་པའི་མྱང་འདས་སུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ། དེར་བརྩོན་པས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན་འཁོར་བར་མི་སྐྱེ་བ་ལ་དགོངས་ཞེས་འགྲེལ་ཆེན་ལས་གསུངས་ལ། དེ་ཉིད་འཐད་པའང་ཡིན་ཏེ། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱང་ཆེན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡོད་པས་དེ་བྱས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གོ་འཕང་ཡང་ཐོབ་སྟེ། དོན་དེར་དགོངས་ནས། གལ་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ན་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཐུ་མེད་དོ་ཞེས་པ་སོགས་ཀྱི་དོན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་འཆད་པ་ནི་རྣམ་རིག་པའི་ལུགས་ཡིན་གྱི། གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་དེའང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནའི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་ཡུལ་ཐ་དད་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །
说使生依姓
གསུམ་པ་སྐྱེ་རུང་གི་རྟེན་རིགས་བཤད་པ་ནི། མདོ་ལས། འོན་ཀྱང་དེ་དག་གི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་བར་ཆད་མི་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དགེ་བའི་བཤེས་སོགས་ལས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་པར་བྱ་ཞིང་རེ་བར་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།

以下是藏文的简体中文直译：
有人认为，"光使蒙蔽"等表明道智生起的身依止，但我的上师
4-223a
认为，说此显示身依止在文词和意义上都不成立。不合文词的理由是：当将离傲慢的心立为道智生起之依止时，除了将其安立为心依止的特殊情况外，没有必要安立为身依止的特殊情况，故缺乏意义。不合意义的理由是：集会中所有能生发心的所化众生的身依止都能生道智，而非仅在光变蒙蔽的天道众生中生道智。因此，此处应当应用"道智生起于何相续之依止"之说法。虽有此说，但此说也不妥当。
心依支分
第二，关于心依止，若仅离傲慢就能直接生道智，恐怕对声闻缘觉等会有过度推论，故说明心依止的特征即发心。经中说："诸天子未发无上正等正觉心者，应当发起无上正等正觉心。已入正确无过失者，无力发无上正等正觉心。为何？因为他们已截断轮回相续。"此处"入无过失"指声闻缘觉阿罗汉。"无力"的含义是：获得大菩提的因有俱作缘和近取因两种，虽有后者在相续中，但因缺乏前者即俱作缘的顺缘——发菩提心，所以
4-223b
发心向下劣涅槃，通过精进得果后不再生轮回，《大疏》如是解释，这也是合理的。声闻缘觉阿罗汉，若有俱作缘——发大菩提心等的行为，通过这些也能获得如来果位，基于此义，经中说："若他们也发无上菩提心，当随喜赞叹。"将"无力"等义按字面解释是唯识宗的观点，而非其他宗派的观点。道智唯在发菩提心者的相续中生起，因此境各不相同且决定。
说使生依姓
第三，解说可生依止的种姓，经中说："然不应障碍他们发无上菩提心，因为殊胜善知识等之更为殊胜的菩提心等法，应当缘取希求。"等等如是所示。


 །ཐེག་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དྲང་དོན་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། ངེས་དོན་མཚན་ཉིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བས། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་ཁམས་དང་ས་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཉན་རང་སློབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའམ། འོན་ཏེ་ཅིག་ཤོས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཉིད་
4-224a
འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་འཕྲོས་དོན་ཅུང་ཟད་ཅིག་བརྗོད་ན། འཕགས་པའི་ཡུལ་དང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བྱུང་བའི་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་ཟེར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་གསལ་རིག་ཙམ་པོ་བ་འདི་ཆོས་ཅན། ཡང་དག་པར་ན་མི་སྐྱེས་མི་འགག་སྟེ། འགགས་མ་འགག་གཉིས་ཀ་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་དེས་དེ་ལྟར་གྲུབ་པས་སེམས་སྐྱེ་མེད་དུ་གྲུབ། སྐྱེ་མེད་དུ་གྲུབ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་རང་བཞིན་དུ་གནས་པར་གྲུབ། དེ་གྲུབ་པས་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་དབྱིངས་ཡིན་པས་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་གྲུབ། དེ་ཁྱབ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་གྲུབ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་རྣམ་གཞག་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་ནས། གལ་ཏེ་གོང་གི་རྩ་རྟགས་མ་གྲུབ་ཅེ་ན། འོ་ན་ཁྱོད་ལྟར་ན་རྒྱུ་འགགས་པ་ལས་སྐྱེའམ་མ་འགགས་པ་ལས་སྐྱེ། དང་པོ་ལྟར་ན་སེམས་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ། འགགས་པ་དངོས་མེད་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན། རྒྱུ་རྟག་པར་ཐལ། འབྲས་བུ་སྐྱེས་ཀྱང་རྒྱུ་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་རིགས་པ་དང་བཅས་ཏེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མང་ཞིག་བྱུང་ཡང་། འདི་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་འདོད་པའི་རིགས་དེས་བྱ་བ་བྱས་ནས་རིགས་སུ་བཞག་གམ། བྱ་བ་བྱེད་པ་མེད་ཀྱང་རིགས་སུ་བཞག །དང་པོ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་མེད་པར་འགག་པ་དེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བྱེད་དེ། བྱེད་པ་པོ་རང་དོན་བྱེད་ནུས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། སྐྱེ་མེད་ལ་དོན་བྱེད་ནུས་ཀྱིས་བསལ་བས་
4-224b
སོ། །ཁྱབ་སྟེ། བྱེད་པོ་མེད་པའི་བྱ་བ་ཡང་བསལ་ལོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། བྱ་བས་སྟོང་ཡང་རིགས་སུ་འཇོག་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའང་རིགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། བྱ་བ་མེད་ཀྱང་རིགས་སུ་འཇོག་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་མི་བྱེད་གཉིས་ཀ་ལ་མ་བལྟོས་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་རིགས་སུ་གྲུབ་པའོ་ཞེ་ན། འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་རིགས་སུ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་འདོད་ན་ནི། ཐལ་རང་གི་དབུ་མའི་ཁྲོད་དུ་ཆེན་པོར་ཁས་ལེན་པ་ཡང་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། རིགས་ཤེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདུས་མ་བྱས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་འདྲ་ནི་ཐལ་རང་གི་དབུ་མའི་ལུགས་ལ་མི་འབྱུང་སྟེ། ལུགས་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་ལ། འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ཞིག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞལ་གྱིས་མི་བཞེས་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཁོ་ནར་བཞེད་པས། ཁྱོད་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རིགས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་འདོད་ནས་རིགས་ཁས་ལེན་པ་འདི་ལུགས་ཡང་དག་པ་ཡིན་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直译：
三乘的安立是带有密意的不了义，而非真实了义，这是大乘宗派中确定出离的，一切众生都是趋向无上正等正觉之究竟者。因此理由，已离三界贪的声闻缘觉阿罗汉，及另一种未离界地贪着的声闻缘觉学道瑜伽士，或者另一种外道瑜伽士，为了最终获得佛果
4-224a
应当修习道智，故一切众生皆为佛种姓所遍。略说其相关义理：印度和藏地有些学者这样说：一切众生之心，仅仅明了觉知，此有法，实际上不生不灭，因为无论已灭未灭二者皆不生故。通过此因得以证成，故心无生得以成立；由无生成立，一切众生无生性自然安住得以成立；由此成立，无生之自性即法界，故法界遍一切得以成立；由此遍布，一切众生皆为佛种姓所遍得以成立，因为法界被安立为佛种姓。若前述根本因不成立，那么依你所说，是从已灭因生还是从未灭因生？若依第一，则心应成无因，因为从已灭无实中生故；若依第二，则因应成常住，因为尽管果已生而因未灭故。虽有很多以此类推理证成者，但此并不合理。你所许的种姓是否作用后立为种姓，还是无作用也立为种姓？若依第一，无生无灭之无实法如何作用，因为作者自身无有作用能力故。得以成立，因为无生被有作用能力所遮除
4-224b
故。遍，因为无作者之作用也被遮除。若依第二，即使无作用也立为种姓，则石女儿也应成种姓，因为无作用而立为种姓相同故。若又说不依作用与否，而是无为自性成立为种姓，若许无为自性成立为种姓，则在应成自续中观中作如此大的承许也唯有过失，因为无为法自性成立的种姓在应成自续中观宗派中不存在，此宗认为无自性成立，无为自性不成立，且无为的自性即自性成立的法与有法一切方面都不承许，唯许无自性，故你许无为种姓自性成立而承认种姓，被排除为正确的宗派。


 ། འོ་ན་རང་ལུགས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་འཇོག་མཚམས་གང་ཞེ་ན། ཕལ་ཆེར་སྐབས་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་ཟིན་ལ། འོན་ཏེ་འདིར་ཡང་ཅུང་ཟད་སྤྲོ་ན། རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོས་རིགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མཛད་པ་ལས་འདི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་དེང་སང་ལང་གཤེགས་སོགས་མདོ་དང་། མདོ་རྒྱན་སོགས་བསྟན་བཅོས་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རིགས་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཅེས་སྨྲ་ཡང་། མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་ལུགས་ཐུན་མོང་མིན་པ་དེར་ནི་རིགས་གསུམ་དུ་འཇོག་པ་སོགས་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ལང་གཤེགས་ལས་རིགས་གསུམ་དུ་
4-225a
བསྟན་པ་དྲང་དོན་ཡིན་པར། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ན། །ཐེག་པ་མེད་ཅིང་འགྲོ་འོང་མེད། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་དྲང་ཕྱིར། །ཐེག་པ་ཐ་དད་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་དང་། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཐམས་ཅད་ལ། །ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་དག་གྱུར་པ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ཉིད་དེ་ཡི་ཕྱིར། །འགྲོ་ཀུན་དེ་ཡི་སྙིང་པོ་ཅན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་འདི་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པའང་མཐར་ཐུག་དབུ་མ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་པ་ལ། རྒྱ་བོད་དུ་མདོ་བསྟན་བཅོས་འདི་རྣམ་རིག་མདོ་བསྟན་བཅོས་སུ་འདོད་པ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་གཞན་དག །རྒྱན་གྱི། དཀར་པོ་དམན་པ་ཡོད་པ་རྒྱུ་དང་བྲལ། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། གང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རིགས་ཉིད་མེད་པའོ། །ཞེས་དང་། དགོངས་འགྲེལ་ལས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་གང་ཟག་ཞི་བ་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་བཞག་སྟེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དགོངས་གཞི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡོད་ཀྱང་གནས་སྐབས་དེ་སད་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པ་མེད་པས་ཉན་རང་གི་རིགས་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་དགོངས་སོ། །དགོས་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་སད་པར་བྱེད་པ་ལ་དང་པོ་ཉིད་ནས་དེར་རིགས་སད་པར་མི་རུང་བའི་གང་ཟག་གཅིག་ལ་དང་པོར་དམན་པའི་མྱང་འདས་སུ་རིགས་སད་དུ་གཞུག་ནས། གཟོད་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དམ་ཆོས་པད་དཀར་ལས། དྲང་སྲོང་ཆེན་པོས་ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་པ། །རྣམ་འདྲེན་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྟེ། །ཐེག་པ་གཅིག་
4-225b
སྟེ་གཉིས་སུ་ཡོད་མ་ཡིན། །དཀྲི་བའི་དོན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་སོ། །དངོས་ལ་གནོད་བྱེད་ནི། དམན་པའི་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་དེ་ཆོས་ཅན། མྱང་འདས་གོ་ཆོད་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་སྒྲིབ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མྱང་འདས་གོ་ཆོད་པོ་ཡིན་ན་སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་མཐར་མི་ལྟུང་དགོས་པ་ལས། འདི་ཞི་བའི་མཐར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གནོད་པ་བསྟན་ནས་དམན་པའི་མྱང་འདས་ལ་གནས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། འཚང་རྒྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་དམན་པའི་མྱང་འདས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་སངས་པར་ངེས་ཤིང་། རྟེན་དེ་ལ་ལྗོན་པ་ལ་སྙིང་པོའམ་ས་ལ་གཏེར་ལྟར་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་གདོད་མ་ནས་སངས་རྒྱས་རྒྱས་པ་དེ། དེར་རྟེན་དེ་རྒྱུན་ཆད་སྟོབས་ཀྱིས་རྒྱས་པ་ལྟར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是藏文的简体中文直译：
那么自宗如何安立种姓呢？大多在第一品中已经阐述过，然而在此也略作阐发。胜者怙主法称海在安立种姓时这样说：如今虽有人声称《楞伽经》等经典和《经庄严论》等论典中说一切众生有三种种姓，但这些经论的不共自宗并非安立三种种姓等。例如《楞伽经》中说明三种种姓
4-225a
是不了义的，其中说："心识若转变，无乘亦无来去，为引导愚者，我说诸乘差别。"又如《经庄严论》说："真如于一切，无差别然净，即是如来性，故众生具此藏。"这些经论的密意最终皆住于中观，而汉藏地区认为这些经论是唯识经论并不妥当。若有人说："《庄严论》中'白净劣有因离'的注释中说'即无涅槃种姓者'，以及《解深密经》中说：'声闻种姓之人唯行寂静道，纵使一切诸佛勤勉，将其安置于菩提心要，也无法成就无上正等正觉。'不是这样说的吗？"这是带有意趣的，所依意趣是虽有佛种姓，但暂时未遇能使其觉醒的条件，故意趣在于声闻缘觉种姓各自决定。必要是：为了使大乘种姓觉醒，对于最初不适合直接唤醒大乘种姓的某些人，先令其觉悟下劣涅槃种姓，然后再教导大乘道，如《妙法白莲经》所说："大仙所说三乘法，是诸导师方便智，唯一乘
4-225b
而非有二，为引导故说三乘。"实际的破斥是：下劣无余涅槃为有法，不是完全的涅槃，因为未断所知障故，因而非一切智故。若是完全涅槃，则不应落入有边与寂边，而此住于寂边故。通过如此破斥后，住于下劣涅槃为有法，将成佛，因为所依下劣涅槃之相续必定会舍离，且如同树有心要或地有宝藏般，彼依处具有本自圆满的如来藏，依彼处相续断除之力而如同显现般必定故。


 ། འགའ་ཞིག་དེར་མ་ངེས་ཏེ། དེ་ཆོས་ཅན། དེ་ལ་རིགས་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་། ཐེག་ཆེན་དུ་འཇུག་པ་མི་འཐད་དེ། སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་རྟེན་སྔ་མ་བོར་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་བཀོད་པའི་རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་འགྲེལ་ཆེན་ལས། དཔལ་ཕྲེང་ཁུངས་སུ་མཛད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔེར་ན་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྲིད་པ་གསུམ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སའི་རྐྱེན་གྱིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་གསུམ་འབྱུང་སྟེ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། འོ་ན་དམན་པའི་མྱང་འདས་དེ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་གང་ནས་འཇུག་ཅེ་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་
4-226a
ལམ་ཉིད་ནས་འཇུག་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་ཡུན་ཇི་ལྟར་ཐུང་ཡང་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚོགས་བསགས་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བསགས་པ་ན་གྲངས་མེད་ཅིག་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་བསགས་དགོས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ལྔ་རིམ་གྱིས་མ་བགྲོད་པས་དེར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཚོགས་ལམ་ཉིད་ནས་འཇུག་པར་རིགས་སོ། ། འོ་ན་དེ་འདྲ་དེ་སྐྱེ་འཕགས་གཉིས་ལས་གང་ཡིན་ཅེ་ན། འཕགས་པ་ཁོ་ནར་ངེས་ཏེ། དམན་པའི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་བའི་ལམ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་གནས་སྐབས་ཐེག་པ་གསུམ་མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་སླད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཚང་རྒྱ་བར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱིས་གཏན་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཅན་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ལོག་སྲེད་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་དེ་ཆོས་ཅན། སེམས་ཅན་དེ་རྒྱུན་ཆད་ཅིང་དེའི་ངོ་སྐལ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེར་སྣང་དུ་རུང་བར་ངེས་ཏེ། སེམས་ཅན་དེ་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེར་སྣང་བ་གཉིས་ཀའི་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་ཞིང་དེ་ལ་གེགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། སེམས་ཅན་ནི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ནི་ཡང་དག་པར་ན་བདེན་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་འདུས་བྱས་པ་ཡིན་ན་གྲུབ་ཙམ་ནས་འཇིག་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་ཙམ་ནས་འཇིག་ན་རྒྱུན་ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་རྟག་པར་ཡོད་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། དེ་མ་ཁྱབ་པས་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་དེ་ཡང་རྒྱུན་ཆད་དུ་རུང་སྟེ། འདུས་བྱས་གཞན་རྣམས་བཞིན་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྒྱུན་
4-226b
གཏན་དུ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྒྱུན་གཏན་དུ་བར་འཁྲུལ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་གཉིད་ཀྱི་དབང་ལས་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཞན་དབང་ནི་བརྫུན་པའི་ཕྱིར་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་བརྫུན་པ་ནི་བྲལ་ངེས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་འཁྲུལ་བའི་རྒྱུན་མ་འདི་ནི་འཆད་ངེས་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་བརྡ་ལ་མ་བྱང་བའི་ངོར་རི་བོང་རྭ་ལ་བདེན་ཡོད་ཀྱིས་ཞེན་ཀྱང་། དེ་མེད་ངེས་ཡིན་པ་ལ་མི་བསླུ་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ཏེ། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་གློ་བུར་བ། །ཞེས་གསུངས་པས། རྡོ་རྗེའི་སེམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དེ་ལས་གཞན་སེམས་ཅན་དང་། དྲི་མ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་། འཁྲུལ་བ་དང་མ་རིག་པ་སྟེ་དབྱེར་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་གློ་བུར་བ་སྟེ། དང་པོ་ནས་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གནས་སྐབས་སུ་རྒྱུན་ཆད་དུ་རུང་བ་དང་སྤང་དུ་རུང་བ་ཡིན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直译：
有人认为不确定，彼有法，即使有种姓，进入大乘也不合理，因为无有受生轮回之因，且已舍弃前身依止。你所立的因不成立，如《宝性论大疏》引用《吉祥鬘经》说："世尊，譬如因取缘有漏业因而生三有，同样，因无明习气地之缘，从无漏业因中生起的阿罗汉、独觉和获得自在的菩萨等的意之自性三身。"因此如是所说。那么下劣涅槃从大乘道何处进入呢？应从大乘资粮
4-226a
道开始进入，因为要现证大菩提涅槃，无论时间多短都需要三无数劫积累资粮，且积累时需在一无数劫的胜解行地积累，另外，若不次第行走大乘五道则无法成就，因此从资粮道开始进入是合理的。那么这样的人是凡夫还是圣者？必定是圣者，因为是获得下劣圣法且未退失的阿罗汉，然非大乘圣者，因为未现证大乘见道。通过如是解释，暂时三乘，究竟一乘得以成立，并由此可以证成一切众生都将成佛，那些承许他人决定永不涅槃法性、有邪见的众生为有法，该众生相续必将断绝且其应得之佛智必将显现，因为众生相续断绝和佛智显现两者的因缘数量完备且无障碍故。第一得以成立，因为众生只是暂时垢染，就实际而言暂时垢染非真实事物，因为是有为法，且若是有为法则自形成起即坏灭。若自形成起即坏灭，不必定为非断绝的常有，不必定故，如是众生也有可能断绝，如同其他有为法一般，如是相续
4-226b
并非永恒不变。误认为相续是永恒的是由无明睡眠之力所致，彼之他力是虚假的，因此暂时垢染虚假必定离散，众生之大集聚迷乱相续必将终结，就如同对不懂表达的人而言，虽执著兔角真实存在，但实际不存在，必不欺诳。因此，"心之自性光明，诸垢唯暂时"所说，金刚心佛性自性光明之外的众生、垢染、世俗、迷乱和无明这些可分者皆为暂时性，因为从始不成立，故暂时中可断绝且可断除。


 །དེ་དང་པོ་ནས་གཞི་གྲུབ་ན་རྒྱུན་ཆད་དུ་མི་རུང་བ་དང་། སྤོང་དུ་མི་རུང་སྟེ་གདོད་ནས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སུ་ཞིག་གིས་སྤོང་བར་ནུས་པ་དང་། སུ་ཞིག་གིས་རྒྱུན་གཅོད་པར་ནུས། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུན་དུ་འཁྲུལ་བའི་འཁྲུལ་བ་སྤང་དུ་རུང་བས་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བརྩམས་པ་ཡང་དོན་དང་ལྡན་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་བོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་དེ་རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་། དྲི་མ་སྤོང་དུ་རུང་ཡང་སླར་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་དང་སྤོང་བ་བཟློག་གོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་ཆད་པའི་རྒྱུན་དེ་སླར་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འཇིག་པ་སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤངས་པ་བཟློག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བདག་ལྟའི་ས་བོན་སྤངས་བའི་ཕྱིར། །སླར་མི་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་ལྟར་འཁྲུལ་གཞི་དང་བརྫུན་གཞི་གང་ཡིན་པའི་རྟེན་དང་། ས་བོན་ལྡོག་པ་ན་སླར་དེ་མི་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་ལྡོག་པ་ན་འབྲས་བུའང་ལྡོག་པ་བཞིན་
4-227a
ནོ། །གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཆས་བསྡུས་ཀྱི་གསལ་རིག་དང་བཅས་པ་བྲལ་བ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོའི་ཡེ་ཤེས་དེར་སྣང་དུ་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་བྱེད་དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ན་བསྒྲིབ་བྱ་དེ་དེར་གསལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཁུག་རྣ་དང་བྲལ་བའི་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། ། འགའ་ཞིག་གིས། འོ་ན་རྣམ་ཤེས་ཆས་བསྡུས་ཀྱི་སེམས་གསལ་རིག་འགག་པ་དེས་ཡེ་ཤེས་སྣང་རུང་ལ་ཕན་འདོགས་ན། ལུགས་ཆེན་པོ་རྣམས་ནས་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་ངེས་སུ་སྒྲུབ་པ་ལ་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་རྟགས་སུ་བཀོད་པའི་ཚེའི་རྒྱུའི་ཚོགས་གྲངས་ཚང་གི་གཙོ་བོ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་རག་པ་དང་། དེར་སྒྲུབ་པ་ལ་སེམས་འོད་གསལ་བ་ཡོད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་དང་། དེར་སྒྲུབ་པ་ལ་རང་རིག་རང་གསལ་གྱི་སེམས་ཀྱིས་འགྲུབ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེས་ཁྱབ་པས་འཚང་རྒྱ་བར་བཤད་པ་དེ་དང་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་འདི་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྨྲ་བ་པོ་དེས་ལུགས་ཆེན་པོའི་གནད་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཤེས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་འཚང་རྒྱ་བར་སྒྲུབ་པ་ལ་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་རྟགས་སུ་བཀོད་པའི་ཚེ་ན། རྒྱུའི་གཙོ་བོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་ནི། སེམས་ཅན་ལ་རྒྱུའི་མིང་གིས་བཏགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སངས་པ་ན་འབྲས་བུའི་མིང་གིས་བཏགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དྲི་མ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་མི་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་ལ། རྒྱུར་བཏགས་པའི་སྙིང་པོ་དེ་དང་པོ་དྲི་མ་དང་བཅས་དུས་ནས་ཡོད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་ཕྱིས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་
4-227b
པོ་དེ་ཉིད་འགྱུར་མེད་དུ་ཡོད་པར་གྲུབ་ལ། དེར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་བསྒྲུབས་པ་ན། །འདི་ནི་རང་བཞིན་ནང་འདུས་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་གྲུབ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱ་བར་གྲུབ་སྟེ།སེམས་ཅན་དང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ངོ་བོ་ཐ་མི་དད་པ་དེ་སངས་པ་ན་གདོད་མའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེར་རྒྱས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སེམས་ཅན་དང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ནི་གཞི་མེད་རྩ་བྲལ་ཡིན་པས། མི་སངས་པར་རྟག་པར་གནས་པ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཚང་རྒྱ་བར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། ། ངག་དོན། སེམས་ཅན་ཡོངས་རྫོགས་སངས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་སངས་རྒྱས་སུ་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། འཁོར་བ་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་གཞན་ཡོད་མིན། །ཅེས་པ་ལྟར་རོ།

以下是藏文的简体中文直译：
若其从始成立，则不可断绝且不可舍，因为本已成立故。谁能舍除？谁能断绝？因此，众生相续断绝，常见为迷乱且可舍，故所对治的对治法有意义，这由现量所成立。虽然如是众生可断自己相应的相续且可舍垢染，但又再生相续及舍除逆转，不是这样的。断绝的相续不会再生，因为已灭不会再生故。舍除不会逆转，如言："因断我见种子故，不复返也。"如是，迷乱所依和虚妄所依的根基及种子一旦逆转，则不再生起，如因逆转则果亦逆转
4-227a
一样。第二得以成立，二障及习气本性之众生，当离开暂时垢染完整的识类所摄明觉时，佛性智慧将能显现，因为当远离那些障碍时，所障即明显显现，如同远离浓云的虚空般。有人说："如果识类所摄明觉心灭时有益于智慧的显现，那么当大宗派为证成众生必定成佛而立因缘数量完备为因时，其中主要因即证成有佛性，而证成此点又依靠心光明存在的因，证成这点又依靠自证自明的心，因此一切众生皆为此所遍故成佛，这与你的观点相矛盾。"此说者不了解大宗派的要义，为证成众生成佛而立因缘数量完备为因时，主要因是"有佛性"的含义是：以因之名安立于众生的佛性，此佛性具垢染时称为众生界如来藏，当舍弃暂时垢染时，以果之名安立的无垢佛性称为佛菩提和不住智慧。以最初具垢染时已有之因证成后来离垢时，佛性
4-227b
常存不变，证成此的论据是自性因，如所言："从因证果时，此摄于自性中。"如是成立，一切众生必成佛，因为众生和暂时垢染本性无别，当舍离时本初佛智慧即得圆满故。因此，众生和暂时垢染无基无根，不可能不舍而常住，故一切众生必定成佛。语义是：完全舍离众生而假名为佛，除此外无其他安立佛的法，如所言："轮回所舍彼岸，别无涅槃存在。"


 །དེ་ལྟར་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་པོ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ནི་འགལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་འདོད་པའི་ལུགས་ཆེན་པོ་ནས་འབྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོད་པ་རྡོ་རྗེའི་འོད་གསལ་ཡོད་པའི་རྟགས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཅེས་སྨྲ་བ་དེས་སྒྲུབ་མི་ནུས་ཏེ། དེ་གཉིས་ངེས་དཀའ་སླ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་རྡོ་རྗེའི་སེམས་འོད་གསལ་བར་སྒྲུབ་པ་ལ། སེམས་ཙམ་གྱིས་རང་རིག་རང་གསལ་གྱིས་སྒྲུབ་ཅེས་པ་དེ་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། སེམས་ཙམ་ལ་རྣམ་ཤེས་དང་འབྲེལ་བའི་གསལ་རིག་གིས་དེར་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལས་འབྱུང་བའི་ལུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཁོ་བོ་ཁུངས་སུ་མི་བྱེད་དོ། །དེས་ན་གོང་དུ་བཤད་པའི་རྣམ་ཤེས་ཆས་བསྡུས་ཀྱི་སེམས་གསལ་རིག་འགགས་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་དེར་སྣང་རུང་གི་རྒྱུར་འགྲོ་བའི་ཚུལ་ནི། དེ་དེར་སྣང་
4-228a
བའི་ཚེ་ན་བསྒྲིབ་བྱ་དྲི་མ་དེ་དག་དག་དགོས་པའི་རྒྱུ་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་ཡེ་ཤེས་དེར་སྣང་བ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །རྣམ་ཤེས་ཆས་བསྡུས་ཀྱི་སེམས་གསལ་རིག་རྒྱུན་ཆད་ཀྱང་། ཡེ་ཤེས་ཆས་བསྡུས་ཀྱི་གསལ་རིག་རྒྱ་ཆེས་ཆེར་འགྲོ་བ་ནི་པི་ཝང་རྒྱུད་མང་ལས་རྒྱུད་ཕལ་པའི་སྒྲ་ཇི་ལྟར་ཆུང་བ་བཞིན། རྒྱུད་གཙོ་བོའི་སྒྲ་ཆེར་འགྲོ་བ་བཞིན་ཞེས་པའི་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ་ཐེག་བསྡུས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ལས་སོ། ། འོ་ན་ཡང་རྣམ་རིག་པས་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་འབྱུང་རུང་དུ་ཡོད་པ་དང་། དྲི་མ་འབྲལ་རུང་དུ་ཡོད་ཀྱང་འབྲལ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཚང་བ་སྲིད་པས། དཔེར་ན་ལོག་སྲེད་ཅན་དང་། ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉེན་པོ་མ་ཚང་བ་སྲིད་ཅེས་སྨྲ་བ་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུད་ལ་གཉེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕྲིན་ལས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་གང་ཞིག །འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་གཞན་དོན་དུ་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ལྷག་མེད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཡོད་དེས་སོ། །དེས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་གསོག་པར་ནུས་ཏེ། ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་གསོག་པ་བཞིན་ནོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་དེས་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་བྱེད་ནུས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་གིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་སྐྱེ་ཚུལ་སྟོན་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཡིད་ལུས་སུ་བཤད་པ་དེ་གཟུགས་ཕུང་དང་བྲལ་བ་ཞིག་དགོས་སམ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ལས་འདས་ཀྱང་གཞན་སྣང་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་བྲལ་བར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དོན་བྱེད་པའི་ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་གི་
4-228b
སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཚང་རྒྱ་རུང་ཡིན་པ་དང་། འཚང་རྒྱ་ངེས་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནའང་། འཁོར་བ་ཙམ་ལྡོག་ནས་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་སྟོང་པའི་དུས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེ་སྲིད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་རྒྱུན་ཆད་དུ་ཐལ་ལོ་ཞེས་པའི་ཉེས་པ་ཡོད་ཅེས་སྔོན་ནས་གྲགས་པ་ཉིད་དོ། ། ཁོ་བོས་བསམས་ན། འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཐོག་མཐའ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། དེ་བདེན་པ་བ་ཡིན་དགོས་པ་ལས། དེ་བདེན་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། འཁོར་བའི་ཐོག་མ་ནི་བློས་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་དོ། །དེའང་ཐོག་མ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན། ཐོག་མ་ཡོད་མེད་ཀྱི་གཞི་རྟེན་འཁོར་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བའི་ཐ་མ་ལའང་དེས་མཚུངས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ།

以下是藏文的简体中文直译：
如此所说，一切众生有心要，以相反方式显示。你所许的大宗中所说的"有佛性以有金刚光明为因而证成"的说法无法证成，因为二者确定难易无别故。同样，证成金刚心光明，唯识以自证自明来证成的说法也不成立，因为唯识中与识相关的明觉于此不确定故。因此，你宗派中所说的任何宗派，我都不以为凭据。因此，前面所说识类所摄明觉心灭是智慧显现的因，方式是当显现
4-228a
时，所障垢染必须清净的原因，由清净因而智慧显现是离垢果。虽然识类所摄明觉心相续断灭，但智慧类所摄明觉更加广大，如《摄大乘释》所说，譬如琵琶多弦中，次要弦声减小时，主弦声音变大。虽然如此，唯识派认为，众生中虽有佛性生起可能和垢染可离，但可能缺乏对治离垢的对治法，例如邪爱有情和无余涅槃。说可能缺乏对治法也不正确，因为其相续中产生对治法的能力是由如来事业力所生，如来获得自在事业，为利他常住世间，直至轮回尽，故必有意义。如此，无余涅槃者受生之因是什么？由有非烦恼性无明习气。它如何产生投生？能积无漏业，如同积有漏业。此无漏业能作受生因，如同纯智能显示化身受生方式。意身所说是否必须离色蕴？虽超越色法，但在他现中不显现为离色处，因为具有利他身故，如殊胜
4-228b
化身。虽然一切众生都可成佛且必定成佛，然而轮回仅仅消失不意味着有终极，因为轮回空的时刻不可能存在，若存在，则将导致佛陀事业断绝的过失，这是自古以来所说的。我认为，轮回无始，若胜义上有始终，则应是真实的，而因为它不是真实的，所以轮回的开始只是心识安立，自性成立的轮回没有开始。无始的原因是始有无的基础，轮回自身不存在。对于轮回的终结，也应同样理解。


 །འདི་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། དྲང་བའི་དོན་དུ་ནི་གདུལ་བྱའི་བག་ལ་ཉལ་མི་འདྲ་བའི་རྟོག་ངོར་འཁོར་བ་ལ་ཕྱི་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན། མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ལ་བལྟོས་ནས་མེད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ཡོད་པར་བཞག་པའི་དོན་སྤྱི་འཆར་རུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཡོད་མེད་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་མི་ནུས་པ་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་དང་། འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་འདི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། བལྟོས་ས་དང་བལྟོས་ཆོས་ཀྱང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ཡིན་པས། འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་རྟེན་འབྲེལ་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་པ་འདིས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མཐའ་ཡོད་མེད་སྟོང་མ་སྟོང་སོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་འདི་ལ་
4-229a
དགོངས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་ཟད་མེད་འཕེལ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ལའང་བསྣོན་འབྲིད་མེད་པར་གསུངས་སོ། ། གྲུབ་པའི་དབང་པོ་ཀརྨ་པཀྴིའི་ཞལ་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱང་འཁོར་བ་མི་སྟོང་པ་ནི་འཁོར་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་གསར་སྐྱེ་ཡོད་དོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་དོན་ནི། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གནས་ཏེ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །
自性支分
བཞི་པ་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་ལ། མདོ་ལས། ཁོ་བོ་ནི་དེ་དག་གི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བར་ཆད་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་འཕགས་པ་ནི། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་བག་ཆགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་སངས་དོན་གཉེར་གྱི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སེམས་དཔའི་རྒྱུ་ལམ་ཤེས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་མི་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་དེ་གང་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། དེ་དག་གི་འཁོར་བའི་རྒྱུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་མི་ངོམས་པ་དང་། བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་འཕྲད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་ཞེས་སོགས་རྒྱས་བཤད་ལ། གཙུག་ན་རིན་ཆེན་གྱིས་ཞུས་པ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ལ་གཉེན་པོ་སྐྱེ་བའི་གེགས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལེན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལེན་པ་དང་། རིགས་འདྲ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་བཞི་ལས། མི་སྤོང་རྒྱུ་ནི་ཕྱི་མ་གཉིས་པོ་ཡིན་པར་གསུངས་པས། མདོར་ན་མི་སྤོང་རྒྱུའི་ཉོན་མོངས་ནི་འདོད་ཆགས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་ལྟ་བའི་བག་ལ་ཉལ་ནི་ལམ་ཤེས་ཀྱིས་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་སྤོང་བར་བཤད་ཅིང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་ནི་སེམས་དཔའི་
4-229b
ལམ་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་པས་སྤང་བྱ་ཁོ་ནར་ངེས་སོ། །འདོད་ཆགས་ལའང་རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་ནུས་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་མ་བསྒོམ་ཡང་། བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་བསྒོམས་པས་རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་ནུས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་དེ་ཡང་ཞར་ལ་སྤོང་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་དེས་རྒྱུད་མ་རུངས་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྒྱུ་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་ནུས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་སྤོང་སྟེ། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གཉིས་མཚུངས་ལྡན་དུ་འབྱུང་ལ། དེ་དང་སྐྱེ་བ་ལེན་ནུས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མཚུངས་ལྡན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའམ། ཡང་ན་ས་བརྒྱད་པ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་དཔས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པར་རང་རྒྱུད་ལ་ལྡན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直译：
这是了义，而非了义则是针对不同习气所化众生的分别，轮回有终有终无，依有而说无，依无而说有，因为可生起共相，以及无法自性成立地一边倒安立有无故。这种不能一边倒安立，是因为一切众生界和轮回之轮仅是缘起，所以能依所依也非一向决定，而缘起是此岸见者所不能思议的境界，以一切轮涅皆为缘起的道理，破除轮回有无始终、空不空等一切偏执，基于此义
4-229a
而说缘起无尽无增，同样轮回也无增减。成就自在者噶玛巴西说："一切众生成佛而轮回不空，因为轮回是有为，故有新生众生。"此义极为微细难以了解。
自性支分
第四，自性支分，经中说："我不障碍他们的善法方面。"发菩提心的圣者，为了尽轮回住世利益众生，不完全断除名为烦恼的习气，这是求证圆满佛果菩萨的自性。此处，菩萨以道智故意不断的烦恼是什么？《海慧所问经》中说："与善根相应的轮回因是什么？即不满足于寻求福德资粮，以及发愿投生轮回，追求遇见佛陀"等广说。《宝髻所问经》说烦恼有四种能力：生对治碍、受苦、投生、引生相似，其中不断的原因是后两种，总之不断的烦恼是贪欲，因为无明和见的习气被道智特意断除，而嗔恨和傲慢是菩萨
4-229b
道的违品，必定是所断。关于贪欲，能使相续极不寂静的，即使不特意修人无我，但为对治所知障而特意修双无我智慧的慧，也能附带断除使相续不寂静的烦恼，因为这种慧能消除烦恼之因——非理作意的分别。然而，能使投生轮回的烦恼因不断，因为证空性的慧与大悲双运，而与能投生的贪欲习气同时产生。因此，在未得佛地或八地前，菩萨未断贪欲习气，自相续中仍有此习气。


 །ཉན་རང་འཕགས་པ་ལ་འདི་མི་མཚུངས་ཏེ། དམན་པའི་འཕགས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཕྱི་མ་འདི་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་སྤོང་ལ། དེའི་རྒྱུན་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་དེ་ཆེད་གཉེར་དུ་བྱས་ནས་སྤང་དགོས་པ་ལས། དེ་སྤོང་བའང་དེའི་རྒྱུ་སྤོང་བ་ལ་རག་ལས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །དེས་ན་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་གཅིག་གི་ལམ་གྱི་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོ་དེ་ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ལམ་གྱི་གྲོགས་སུ་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་འདི་ཉོན་མོངས་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ན་ལམ་ཤེས་ཀྱིས་སྤོང་བར་བཤད་དེ། རྒྱན་ལས། མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་རྣམས། །ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཟད་བྱས་ནས། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར། །སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །ཞེས་པས། མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་རྣམས། །ཞེས་མང་ཚིག་གི་སྒྲས་སྔ་མར་བསྟན་ནས། ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉོན་མོངས་
4-230a
ཐམས་ཅད་ཟད་པར་ཡང་དག་པར་བྱས་ཞེས་པས་སྤོང་བར་བཤད་པ་དང་། ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་མཚན་ཉིད་པ་ཡོད་པར་བཤད་པ་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་དེ་ལྟར་དུ་སྨྲ་ན་ཁྱོད་བདེན་ཀྱང་། འདིར་ནི་དེ་ཉོན་མོངས་མཚན་ཉིད་པར་ཁས་མི་བླངས་ཏེ། འདོགས་པའི་ཆོས་གསུམ་ཚང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེས་བཞག་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཀུན་ལྡང་དྲག་པོ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དང་བྱེད་ལས་འདྲ་བས་སོ། །དགོས་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་རྣམས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཤེས་པའི་ཆེད་ཡིན་ནོ། །དངོས་ལ་གནོད་བྱེད་ནི། དེ་འདྲ་དེས་སེམས་རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། འབྲས་བུ་ངན་སོང་སོགས་ཁམས་གསུམ་དུ་དབང་མེད་པར་འཁོར་བའི་རྒྱུ་གཏན་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་དེ་ཉོན་སྒྲིབ་ཏུ་བཞག་ནས་ཅི་བྱ། ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཏུ་བྱེད་མོད་ཅེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་སྲེད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དེ་འདྲ་དེ་སྤོང་བ་དང་། སྤོང་བའི་ལམ་གཉིས་ཀ་དམན་ལམ་ནས་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་པའི་དོན་གྱིས་སྒྲིབ་པ་འདི་ལ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་འཕགས་གྲོལ་གྱིས་བཞེད་ལ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བས་ནི་འདོད་སྲིད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ལ་ཉོན་མོངས་དང་ཉོན་སྒྲིབ་མཚན་ཉིད་པར་ཁས་ལེན་ཅིང་། དེ་འདྲའི་སྒྲིབ་པ་དེའང་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། སེམས་དཔས་རྒྱུན་མཐར་སྤོང་བར་འདོད་དོ། ། འོ་ན་ས་དང་པོར་ཉན་རང་གི་སྤངས་པ་མ་རྫོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ས་དང་པོར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་མ་བྲལ་ཡང་། དེ་ཙམ་གྱིས་དེར་དེའི་སྤངས་པ་མ་རྫོགས་པར་འཇོག་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །འཕགས་པ་ལྟར་ན་དེར་མ་ཟད་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཉོན་མོངས་གང་ཡིན་ཐམས་ཅད་དམན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པས་སྤངས་ཟིན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་
4-230b
པའི་བག་ཆགས་བཞིན་སེམས་དཔའ་ལའང་དེ་དང་མཚུངས་པས་འདོད་སྲིད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཉོན་མོངས་དང་ཉོན་སྒྲིབ་ཏུ་མི་བཞག་གོ། དེས་སྲིད་པར་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་བྱེད་ཅེ་ན། འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དང་། མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་སོ། །དང་པོས་ནི་སེམས་དཔའ་དེ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་རྗེས་མཐུན་པ་བྱེད་ལ། འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ནི་ཟག་བཅས་རྗེས་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པས་ནི་སེམས་དཔའ་དེ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་རྒྱུ་མཐུན་པར་བྱེད་ལ། འབྲས་བུ་ནི་ཟག་མེད་རྒྱུ་མཐུན་པའོ། །རྒྱུ་གཉིས་པོ་དེ་སེམས་དཔའ་ཅི་དང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་གི་རྒྱུད་ལ་ལྡན་ཅེ་ན། དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་མ་དག་སའི་བྱང་འཕགས་ལ་ནི་རྒྱུ་དང་པོ་ཡོད་ཅིང་། རྒྱུ་དེ་ལ་འཕགས་སེང་ལུགས་ཀྱིས་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བཞག་གོ། དག་སའི་སེམས་དཔའ་དང་དམན་པའི་དགྲ་བཅོམ་གྱི་རྟོགས་པ་སྔོན་སོང་ལ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་པ་ཁོ་ནས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ།

以下是藏文的简体中文直译：
这与声闻缘觉圣者不同，下劣圣者特意断除烦恼习气，其相续投生轮回也需特意断除，这取决于断其因。因此，因大小乘的差异，一者道上的主要所断，另一者则视为道友。若问：若此为真实烦恼，则道智应断之，如《庄严论》说："见所断烦恼，一切皆尽断，为断所知障，精勤修习禅。"以"见所断烦恼"复数词先说，后立即说"一切烦恼皆尽断"，说明应断除，与你所说菩萨相续有真实烦恼矛盾。如果我那样说，你是对的，但此处不承认它是真实烦恼，因为具足三种假立法，且所立习气离强烈现行，以及功用相似。必要是为了了知大乘圣者有投生轮回之因。实际的破斥是：这样的烦恼不使心相续极不寂静，因此不是无自主流转三界恶趣等的完全因。那么，将此立为烦恼障有何用？为何不立为所知障呢？不是的。如圣解脱所许，这种欲贪习气的断除和断除之道在下劣道中均有，以此义而称此障为"习气的烦恼障"。瑜伽行派则承认欲有习气为真实烦恼和烦恼障，并认为声闻以阿罗汉果断除，菩萨以相续末断除。那么，初地时也不应成为未圆满声闻缘觉的断除，例如，虽然初地未离苦蕴，但不能仅以此说彼处未圆满断除。依圣者，不仅如此，一切习气烦恼已被下劣阿罗汉断除，只是其习气不是，如无明
习气，菩萨也相同，故欲有习气不立为烦恼和烦恼障。那么，它如何作为投生轮回之因？通过贪欲习气和无明习气。第一作为菩萨投生轮回的随顺因，而其果是随顺有漏蕴。第二作为菩萨投生轮回的引生业因，其果是随顺无漏。这两种因存在于何等菩萨的相续中？未经下劣道的不净地菩萨圣者具有第一种因，圣称龙树宗将此因立为道智的自性。清净地菩萨和曾得下劣阿罗汉证悟者只由第二种因作为投生轮回之因。


 ། ཆེན་པོ་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་ཟེར་ཏེ། ལམ་ཤེས་དེའི་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་ནི། ཉོན་མོངས་རྟགས་དང་མཚན་མ་དང་། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དང་། །དབེན་དང་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། སྐབས་འདིར་ཡང་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ་མི་སློབ་ཏུ་ཐུག་པའི་བར་ནི་འདི་དག་ཡིན་ལ། གཞན་དག་ཉོན་མོངས་མི་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་སྦྱར་བ་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྨྲ་བ་དེ་ཡང་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བའི་གཏམ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་གི་མཁྱེན་པ་ཡིན་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ནས་ཁྱོད་འདོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་དང་གཅིག་པ་བདེན་ཀྱང་། ཐབས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཁྱོད་ཀྱིས་མི་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་
4-231a
མིང་ཅན་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་གཞན་དོན་བྱེད་པར་སྨོན་ཅིང་། དེའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེར་གསུངས་པས་ནི་སློབ་དཔོན་སེང་བཟང་ལ་འཁྲུལ་བ་མ་འཚལ་ཏོ། །
所作支分
ལྔ་པ་བྱེད་ལས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི། མདོར། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་མཆོག་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །ལམ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་རང་བཞིན་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སེམས་དཔའི་བྱེད་ལས་ནི་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མ་བྱས་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པས་ནི་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་དེའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་སེམས་ཅན་འཁོར་དུ་ཡོངས་སུ་མ་བསྡུས་པ་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་སྨིན། སྨིན་པ་གྲོལ། གྲོལ་བ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་དང་བྱེད་ལས་བསྟན་པ་འདིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འགའ་ཞིག་གིས་སྐབས་འདིར་ལམ་ཤེས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ནི། ཕན་དང་བདེ་དང་སྐྱོབ་པ་དང་། །ཞེས་སོགས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་ཀྱི། རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་ལ་འདིའི་བྱེད་ལས་སུ་ངོས་འཛིན་པ་ནོར་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་། ནོར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་འབྲས་དུས་སུ་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ལམ་དུས་ཀྱི་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་གྱི་བྱེད་པ་ལ་རག་པ་དང་། ལམ་དུས་སུའང་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་བྱེད་པ་དེ་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་ལས་ལྷག་པའི་བྱེད་པ་མེད་པས་
4-231b
བྱེད་པ་འདི་འཐད་དོ། །ཁྱེད་ལྟར་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་སྐབས་འདིའི་བྱེད་པར་མི་འཐད་ལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་བྱེད་པ་སྐབས་འདིའི་བྱེད་པར་འཐད་ཅེས་སྨྲ་བ་ནི་རང་ཚིག་འགལ་བར་དོན་གྱིས་སོང་མི་འདུག་གམ་རྟོགས་ཤིག །
道智正行
གཉིས་པ་ལམ་ཤེས་དངོས་ལ་གསུམ།ཉན་ཐོས་ཀྱི། རང་རྒྱལ་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་པའི་ལམ་ཤེས་སོ། །
声闻道道智
དང་པོ་ལ་གཉིས། ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ལམ་ཤེས་དངོས་དང་། དེའི་རྒྱུ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ནོ། །
道自性道智正分
དང་པོ་ལ། འབྲེལ་དང་མདོ་བཀོད་པ། སྤྱི་དོན་དངོས་སོ། །
མདོའི་འབྲེལ་ལ་གསར་དུ་ལྷགས་པའི་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རབ་འབྱོར་ལེའུར་གསུངས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་གང་ཡིན་དྲིས་པའོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི། སློབ་མ་བསེ་རུའི་ལམ་གང་དང་། །ཞེས་པའོ། །བཤད་བྱའི་མདོ་ནི། དེའི་དྲིས་ལན། ཀཽ་ཤི་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་གསུངས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
有些大德这样说：道智的本质或自性，即"烦恼相与标志，及违品与对治，远离"等所示的本性特征，在此处也是从胜解行地直至无学之间都具有这些特性，而其他人所说的"不断烦恼的自性"不是尊者的密意，因为与经典相违。此说也是偏执之谈，因为道智的自性是方便智双运的智慧，从智慧方面看，你所认可的本性特征确实正确，但从方便方面看，你所不认可的"具烦恼自性之名"的、发愿尽轮回际利益他人并投入此修行，正是菩萨们的自性，因此所说的并非对师子贤有误解。
所作支分
第五，所作支分，经中说："为获得殊胜法中更殊胜的法。"在说明道智自性之后，接着说具如是自性的菩萨所作，即未圆满、成熟、清净三者之前不现证真实边际，为了圆满、成熟、清净三者，以智慧和方便善巧将未摄入眷属的众生摄入，以及所摄者使成熟，成熟者解脱，已解脱者令究竟，安立于道。如是自性和所作的显示，表明了菩萨道的自性和果相比声闻道的自性和果更为殊胜。有人说，此处道智的所作应当确认为"利益安乐救护"等有作用特征之行世间利益，认为将圆满、成熟、清净三者视为所作是错误的。这并非错误，因为果时行世间利益的主要因取决于道时圆满、成熟、清净三者的作用，而且道时行世间利益的作用也不超过圆满、成熟、清净三者，因此此作用合理。按照你的说法，圆满、成熟、清净三者不合理作为此处的所作，而行世间利益才合理作为此处的所作，这难道不是自语相违吗？请思考。
道智正行
第二，道智正行分三：声闻的、独觉的和菩萨道的道智。
声闻道道智
第一分二：道的自性道智正分和其因决定种性。
道自性道智正分
第一包括：关联和引经，以及总义正文。
经文关联是新来众主帝释向须菩提询问前述品中所说的般若波罗蜜是什么。论典关联是"声闻独觉道"等。所释经文是对此的回答："憍尸迦，菩萨大众以不执着一切相智的作意，以无所缘方式，观想色无常、苦、无我、寂静"等二十六种。


 །
总义正分
གཉིས་པ་སྤྱི་དོན་དངོས་ལ། ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་དང་། དེ་ཐེག་ཆེན་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་གང་དུ་བསྐྱེད་པ། ལམ་དང་ལམ་ཤེས་གང་བསྟན་པའོ། །
所知声闻道自性
དང་པོ་ནི། མཛོད་ལས། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས། །སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །ཞེས་པས།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་རིས་བདུན་པོ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་རྒྱུད་ལ་ལྡན་པར་བྱས་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མཁས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་དང་། གནས་དང་གནས་
4-232a
མ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོ་སྟེ་དྲུག་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེའང་ཚོགས་ལམ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་། དེ་ནས་དྲོད་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་དང་། དེ་ནས་རྩེ་མོ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་དང་། དེ་ནས་བཟོད་པ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྒོམས་ལ། དེ་ནས་ཆོས་མཆོག་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། ཆེན་པོ་འདོད་གཏོགས་སྡུག་བསྔལ་ཡུལ། །དེ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་དེ་བཞིན། །ཆོས་མཆོག་དེ་བཞིན། ཅེས་སོ། །དེའི་དོན་བཟོད་ཆེན་དེ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྡུག་བདེན་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུན་མེད་པར་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མཆོག་ཀྱང་དེ་ལྟར་རོ། །བཟོད་པ་འབྲིང་ཕྱིན་གྱི་ལམ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་འབྱུང་། །དེ་ནི་བདེན་བཞིའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དྲོ་བ་ལས། །རྩེ་མོ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ། །གཉིས་ཀ་ཆོས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཏོད། །གཞན་དག་གིས་ཀྱང་འཕེལ་བར་བྱེད། །དེ་ལས་བཟོད་པ་སྐྱེ་བས་ཏེ། །རྣམ་གཉིས་དེ་བཞིན་བརྗོད་པ་ནི། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་པས། དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་དེ་ལས་སྦྱོར་ལམ་དྲོ་བ་ཆུང་ངུ་འབྱུང་ཞིང་། དྲོ་བ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་དེ་ནི་བདེན་པ་བཞི་སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པ་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲོ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་། དྲོ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་རྩེ་མོ་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་དམིགས་རྣམ་དྲོ་བ་དེ་དང་འདྲ་ལ།དྲོད་རྩེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཆོས་དྲན་ཉེའི་ངོ་བོར་རྣམ་པ་གཏོད་ཅིང་། ལུས་དྲན་ཉེ་སོགས་གཞན་གསུམ་པོ་དག་གིས་ཀྱང་ལམ་འཕེལ་ཞིང་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །བཟོད་པ་ཆུང་འབྲིང་གཉིས་ཡང་རྩེ་མོ་དེ་ལས་འབྱུང་ཞིང་དམིགས་རྣམ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་དག་གི་ངག་དོན་བསྡུ་
4-232b
ན། དྲོ་བ་ཆུང་ངུའི་གནས་སྐབས་སུ་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་དོ། །བདེན་པ་གཞན་གསུམ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་བསྒྲེས་པས་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྒོམ་མོ། །དེ་བཞིན་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་མན་ཆད་དུ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་བསྒོམས་པས་རྣམ་པ་ཉིས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད་དོ།

以下是藏文的简体中文直译：
总义正分
第二，总义正分包括：所知声闻道自性、此道在大乘道哪个阶段修习，以及所示道与道智。
所知声闻道自性
第一，《俱舍论》云："具戒闻思已，精勤修习禅。"即受持七种别解脱戒中任何一种，之后通过听闻思维声闻藏而成为精通，所要精通的事物是蕴、界、处、十二缘起、处非
4-232a
处、根等六种。之后修习道，即资粮道小中大三种，然后暖位小中大三种，然后顶位小中大三种，然后忍位小中大三种，如是次第修习，之后法胜位一刹那生起，《俱舍论》云："大忍欲系苦为境，彼唯一刹那，法胜亦如是。"其义是大忍唯一刹那缘欲界苦谛生起无相续，法胜位也是如此。忍位以前道如何生起的方式，如所说："由此生暖位，彼缘四谛境，十六相暖中，顶位亦如是，二者皆法性，由余亦增长，由此生忍位，说二亦如前，一切由法增。"依修近念住生小暖位，暖位小中大三种缘四谛总境无常等十六行相修习，依此暖位圆满而生顶位，顶位所缘行相与暖位相同，暖位与顶位二者皆以法念住为体性，其余三种身念住等也使道增长圆满。小中忍位也从顶位生起，所缘行相如前。总结这些要点，小暖位时修欲界苦谛四行相、上二界苦谛四行相共八行相，其余三谛也这样配合，共修三十二行相。同样，从小忍位以下各修三十二行相，共有二百二十四行相。
4-232b


 །བཟོད་འབྲིང་གི་སྐབས་སུ་ཁམས་གོང་གི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་བོར་ནས་རྣམ་པ་ཉེར་བརྒྱད་བསྒོམ། དེ་ནས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་བོར་ནས་རྣམ་པ་ཉེར་བཞི་བསྒོམ་པ་དེ་དང་། སྔ་མའི་ཉེར་བརྒྱད་པ་དང་བསྲེས་པས་ལྔ་བཅུ་ང་གཉིས་འབྱུང་ལ། དེ་ནས་ཁམས་གོང་གི་འགོག་པའི་རྣམ་པ་བཞི་བོར་ནས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་བསྒོམ་པ་དེ་སྔ་མའི་ང་གཉིས་པོ་དང་བསྲེས་པས་བདུན་ཅུ་དོན་གཉིས་འབྱུང་ལ། དེ་ནས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་འགོག་པའི་རྣམ་པ་བཞི་བོར་ནས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་བསྒོམ་པ་དེ་སྔ་མའི་དོན་གཉིས་དང་བསྲེས་པས་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་བརྒྱད་འབྱུང་ལ། དེ་ནས་ཁམས་གོང་གི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི་བོར་ནས་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་བསྒོམ་པ་དེ་སྔ་མའི་གྱ་བརྒྱད་པ་དང་བསྲེས་པས་བརྒྱ་ཐམ་པ་འབྱུང་ལ། དེ་ནས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི་བོར་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྒོམ་པ་དེ་སྔ་མའི་བརྒྱ་ཐམ་པ་དང་བསྲེས་པས་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་འབྱུང་བས། དེའི་ཁར་སྲེད་པ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པ་ལས། ཐ་མ་གཉིས་གང་རུང་ཞིག་བོར་ནས་རྣམ་པ་གཞན་གསུམ་བསྒོམ་དགོས་པ་ལས། རྣམ་པ་གཞན་གསུམ་པོ་ལའང་ཁམས་གོང་འོག་གི་དབྱེ་བས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་དང་སྔ་མའི་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བསྲེས་པས་བརྒྱ་དང་བཅུ་བཞི་འབྱུང་ལ། དེ་ནས་སྡུག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་ཐ་མ་གཉིས་ཀ་བོར་ནས་དང་པོ་གཉིས་བསྒོམ་
4-233a
པ་ལ་ཁམས་གོང་འོག་གི་དབྱེ་བས་བཞིར་གྱུར་པ་དེ་སྔ་མའི་བརྒྱ་བཅུ་བཞི་པོ་དང་བསྲེས་པས་བརྒྱ་དང་བཅོ་བརྒྱད་འབྱུང་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་ངའོ་སྙམ་པ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཅིང་། མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ནི་ལེ་ལོའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ།མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དེ་གནས་སྐབས་དེར་ལན་གཉིས་བསྒོམ་དགོས་པས། དེ་ལྟར་བགྲངས་པས་རྣམ་པ་བརྒྱ་བཅུ་དགུས་བཟོད་པ་འབྲིང་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གདགས་པ་ལས། སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་དགུ། །ཞེས་སོ། །ལྟ་བ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་ནི་སྲེད་པ་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པའི་དམིགས་རྣམ་དེ་དག་གོ་བཟློག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྲེད་པ་དང་ལྟ་བ་འདི་གཉིས་ཉེར་ལེན་གྱི་རྩ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཆེད་དུ་གཉེན་པོ་ཆེར་བསྐྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་ཆེན་དང་ཆོས་མཆོག་སྐྱེ་ཚུལ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྦྱོར་ལམ་རྫོགས་པའི་རྗེས་དེ་ནས་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་རིམ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དང་པོ་བཅོ་ལྔ་ནི་མཐོང་ལམ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལས་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ནི། །མ་མཐོང་མཐོང་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ། །ཞེས་སོ། །བཅུ་དྲུག་པ་ནི་མཐོང་སྤང་ཐག་སྲིང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་གྱི། སྒོམ་སྤང་གི་གཉེན་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་ལ་སྒོམ་སྤང་གི་གཉེན་པོ་སྒོམ་ལམ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ན། ལམ་རིམ་གྱིས་པས་ནི་ས་དགུ་ན་སྒོམ་སྤང་དགུ་དགུ་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྒོམ་ལམ་དགུ་དགུ་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ས་དང་ས་ན་ཉེས་རྣམ་དགུ། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས། །ཆུང་དང་འབྲིང་དང་ཆེ་རྣམས་ཀྱི། །ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་ཐ་དད་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །ཅིག་ཅར་བས་ནི་སྒོམ་སྤང་གི་གཉེན་པོ་སྒོམ་ལམ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་
4-233b
སེམས་དཔའ་དང་མཐུན་ནོ། །སྒོམ་ལམ་རྫོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲས་བུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། ཟད་དང་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ནི། །བྱང་ཆུབ། ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་དེ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བྱ་བ་བྱས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཟད་པ་ཤེས་པ་བདེན་རྣམས་ལ། །ཡོངས་ཤེས་ལ་སོགས་ངེས་པའོ། །ཞེས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
中忍位时舍弃上界道四行相而修二十八行相，之后舍弃欲界道四行相而修二十四行相，此与前二十八行相合计为五十二行相。之后舍弃上界灭谛四行相而修二十行相，此与前五十二行相合计为七十二行相。之后舍弃欲界灭谛四行相而修十六行相，此与前七十二行相合计为八十八行相。之后舍弃上界集谛四行相而修十二行相，此与前八十八行相合计为一百行相。之后舍弃欲界集谛四行相而修八行相，此与前一百行相合计为一百零八行相。此外，对于贪行者，苦谛四行相中，舍弃后二行相之一，必须修其余三行相，由上下界区分为六行相，此与前一百零八行相合计为一百一十四行相。之后舍弃苦谛最后两行相，修前两行相
4-233a
由上下界区分为四行相，此与前一百一十四行相合计为一百一十八行相。苦谛行相中，"我"是对治傲慢的，无常行相是对治懈怠的，此时须修习无常行相两次，如此计算，以一百一十九行相圆满中忍位，如《施设论》中所说："一百一十九刹那。"对于见行者，应当了解与贪行者相反的对治方式修习所缘行相。贪与见二者是取蕴根本，因此需要生起强大对治。大忍和法胜位生起方式如前所述。资粮道圆满后，次第产生十六谛现观刹那。其中前十五是见道，如所说："由此十五刹那，未见故见为见道。"第十六是见断远离对治，而非修断对治。此后生起修断对治的修道。如何生起？次第道者认为九地各有九修断，断除它们的对治修道九九次第生起，如所说："地与地中过失九，同样功德亦如是，由小中大差别故，各分小等有差别。"顿悟者生起修断对治修道的方式
4-233b
与菩萨相同。修道圆满后证得尽智和无生智二种智慧，如所说："尽智与无生智，是菩提。"如是所说的两种智慧是什么？了知"苦应知"等已作所作行相者是尽智，如所说："尽智于诸谛，遍知等决定。"


 །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན། ཤེས་པར་བྱ་བ་གཞན་མེད། ཅེས་སོགས་བྱ་བ་བྱར་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཤེས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡོངས་ཤེས་བྱ་མེད་ཅེས་ལ་སོགས། །མི་སྐྱེ་བ་ཡི་བློ་འདོད་དོ། །ཞེས་སོ། །
其于大乘道时所修
གཉིས་པ་དེ་ཐེག་ཆེན་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་གང་དུ་བསྐྱེད་པ་ལ་གཉིས། དམ་བཅའ་དང་། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་ངོ་། །
立宗
དང་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྟོགས་རིས་དང་སྤངས་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོར་འདུ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་འབྲིང་ལས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བཟོད་པའོ། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། སློབ་དཔོན་འཕགས་གྲོལ་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐོང་བའི་ལམ་ཉིད་དུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
遮争
གཉིས་པ་ནི། ས་དང་པོ་ན་སྒོམ་སྤང་སྤངས་པ་ཡོད་པར་ཐལ། ཉན་རང་ལ་སྒོམ་སྤང་སྤངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་དང་པོ་ན་ཉན་རང་གི་ལུགས་ལ་བལྟོས་པའི་སྒོམ་སྤང་སྤངས་པ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་སྤང་སྤངས་པ་དེ་ཐེག་དམན་གྱི་སྒོམ་སྤང་
4-234a
སྤངས་པས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སྤངས་པ་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ནང་དུ་སྤངས་པ་རྒྱ་ཆུང་ཤོས་ཀྱི་རིགས་འདུས་པས་ཁྱབ་བོ། །ས་དང་པོ་ན་ཐེག་ཆེན་རང་ལུགས་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་སྤངས་པ་ཡོད་པར་ཐལ། ཉན་རང་གི་སྒོམ་སྤང་སྤངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱབ་པ་མེད་དོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ས་དང་པོ་ན་ཉོན་སྒྲིབ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་ཡོད་པར་ཐལ། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཉོན་སྒྲིབ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐེག་ཆེན་པས་ཡས་གཞལ་ན། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཉོན་སྒྲིབ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་ཡོད་པ་རྟགས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་མ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དྲི་ང་བ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། གཙང་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མི་འཐོབ་བོ། །ཞེས་སོ། །
道与道智为何者
གསུམ་པ་ལམ་དང་ལམ་ཤེས་གང་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐབས་གཉིས་པ་འདིར་ལམ་དང་ལམ་ཤེས་གཉིས་ཀ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སློབ་མ་བསེ་རུའི་ལམ་གང་དང་། །འདི་དང་གཞན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི། །ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་མཐོང་བའི་ལམ། །ཞེས་དང་། ཉན་ཐོས་ལམ་འདི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་རྟེན་དང་ལ་སོགས་པས་ཡན་ལག་ལྔ་བརྗོད་ནས། སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡར་ལྡན་དུ་རྫོགས་པར་བྱ་དགོས་པས། དེ་ལ་དང་པོར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། སེམས་དཔའ་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ལ་ནི་རྣམ་མཁྱེན་
4-234b
ཡིད་བྱེད་དང་ལྡན་པས་རང་རྒྱུད་ཀྱི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་གི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མི་དམིགས་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་དང་། སྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ཉན་ཐོས་གཞན་རྒྱུད་ཀྱི་ལམ་དུ་ཡོད་པའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། སྤངས་རྟོགས་ཡར་ལྡན་དུ་སྡུད་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། གདུལ་བྱ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་གནས་རྗེས་སུ་གཟུང་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུའང་འགྲེལ་ཆེན་ལས། མི་དམིགས་པར་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ལམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་འགྲེལ་བར་བཞེད་ནས་བཀོད་དོ།

以下是藏文的简体中文直译：
了知"苦已知、无他所知"等无所作行相者是无生智，如所说："'无所遍知'等，是无生智所许。"
其于大乘道时所修
第二，此道在大乘道哪个阶段修习分二：立宗和遮争。
立宗
第一，声闻的所有证悟种类和断除都汇集于菩萨初地，如《中般若》云："声闻和独觉的智慧与断除，是获得菩萨大士无生法忍的忍。"其注释中，圣解脱阿阇黎说："菩萨见道即圆满声闻和独觉的一切证悟，此为其义。"
遮争
第二，有人问：初地应有修所断，因为声缘有修所断故？答：承认初地依声缘宗而言有修所断，因为大乘见所断比小乘修所断
4-234a
范围更广，断除范围最大者必定包含断除范围较小者。若问：初地应有大乘自宗的修所断，因为有声缘修所断故？答：不遍。又有人问：初地应断尽一切烦恼障，因为声缘阿罗汉断尽一切烦恼障故？答：依大乘标准衡量，声缘阿罗汉未断尽一切烦恼障，因不成立，如《海慧所问经》说："声闻阿罗汉、独觉和得自在菩萨，因未断除一切近烦恼所依的无明习气，故仍具一切烦恼垢秽气味，故不得净波罗蜜。"
道与道智为何者
第三，若问道与道智所示为何？此第二品中既示道又示道智，如"声闻独觉道，此及彼功德，利益大见道"和"声闻道当知"所说。
第一，如是说明生道智之依等五支后，在解释菩萨道智时，因需圆满三菩提道一切断证功德渐次增上，故首先说明声闻道。
第二，菩萨道智自性中，以一切相智作意，无所缘而现证自相续四圣谛三十二行相的见解，以及通过修习也必须了知其他声闻相续中的四圣谛，因为需要集断证增上故，也因为需摄受声闻种姓所化众生故。如《大疏》所说："以无所缘修习等次第，菩萨当修声闻等道。"此是依注释意旨而引述的。
;


 ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཅུང་ཟད་སྤྲོ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་དེ་ཤེས་པར་བྱེད་མཁན་སེམས་དཔའ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པར་བྱ་རྒྱུའི་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེའི་ལམ་ཤེས་ཚུལ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པ་ལས་ཡིན་ནོ། །གཞན་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱའི་ལམ་ཕལ་པར་འཇོག་གོ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་བྱང་འཕགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལམ་ཤེས་དེས་ཉན་རང་སོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དེ་མ་དཔྱད་ན་གཞན་རིག་གི་ཚུལ་གྱིས་དང་། དཔྱད་ན་རང་རིག་གི་ཚུལ་གྱིས་རིག་པ་ལས་སོ། །འདིར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉན་རང་གི་ལམ་དེ་ཉན་རང་གི་ལམ་མཚན་ཉིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་དེར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་འདུས་པ་ལ་འདུས་ཆོས་ཀྱི་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་ཤེས་བྱའི་ལམ་ནི་བྱང་སེམས་རང་རྒྱུད་ལ་ཤེས་བསྐྱེད་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཤེས་པའི་དོན་ནི། བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། མ་འཁྲུལ་བའི་རིག་པར་གྱུར་པའོ། །བསྐྱེད་
4-235a
པའི་དོན་ནི། རྟོགས་རིས་གསུམ་ག་རང་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་བསྐྱེད་ན་གཞན་ལ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫོགས་པའི་དོན་ནི་རྟོགས་པ་རྫོགས་པས་ཆོག་པ་ཡིན་གྱི། མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྤངས་པ་རྫོགས་མི་དགོས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཉན་རང་གི་སར་རྟོགས་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་བྱང་སར་རྟོགས་པ་ལ་གེགས་བྱེད་མི་ནུས་པར་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་ནས་གཞན་དོན་དུ་ཉེ་བར་མཁོ་ནས་མི་སྤོང་བའམ། མི་མཁོ་ཡང་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྟོགས་པ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པ་ཡོད་སྲིད་པས། དེར་སྤངས་པ་རྫོགས་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྤངས་པ་མ་རྫོགས་པས་རྫོགས་པ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་དུའང་མི་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆེན་གྱིས་ཆེད་དུ་གཉེར་བྱ་དེ་གཞན་དོན་དུ་རྟོགས་པ་རྫོགས་པ་དེ་ཆེད་གཉེར་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། རང་དོན་དུ་སྤངས་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆེད་གཉེར་གྱི་གཙོ་བོ་མིན་པ་ལ་ཐུག་གོ། ལམ་གསུམ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ལམ་ཤེས་སུ་འཇོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཉན་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ལམ་ཤེས་པ་དེས་ཀྱང་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ལམ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ལམ་ཤེས་སུ་འཇོག་རིགས་པ་ལས་མི་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་འཇོག་བྱེད་དེ་གང་ཞེ་ན། ལམ་གསུམ་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་ལམ་ཤེས་སུ་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ལམ་ཤེས་སུ་འཇོག་པ་ལ་དེ་ཁོ་ནས་ཆོག་གམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ཤེས་ཀྱི་འཇོག་མཚམས་ནི། རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་འཇོག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ལམ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་རྫོགས་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཐབས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་བཞིན་པ་ནས། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཤེས་རབ་ཟབ་མོར་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལ་འཇོག་གོ།
གསུམ་པ་ལ། ཤེར་མདོར་འབྱུང་བའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དེ་
4-235b
མངོན་པ་ནས་འབྱུང་བའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དང་སྦྱར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། སྦྱོར་བ་དངོས་སོ། །
般若经中所说道相须依具舍论中道相解之原因
དང་པོ་ནི། དེ་གཉིས་སྦྱར་དགོས་ཏེ། མ་སྦྱར་ན་ལ་ལ་ཞིག་བྱང་འཕགས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་མི་ནུས་ཏེ། མདོ་ལས་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་མིང་དང་གྲངས་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དགག་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། དེ་ལྟར་རིམ་པ་འདིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་རྣམ་པ་ལ་ལ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དང་། ལ་ལ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
加行正分
གཉིས་པ་ལ། ཤེས་བྱ་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་། ཤེས་བྱེད་ལམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་ཚུལ་ལོ། །
说所知道相
དང་པོ་ལ་གཉིས། དོར་བྱ་སྡུག་ཀུན་གྱི་རྣམ་པ་དང་། བླང་བྱ་འགོག་ལམ་གྱི་རྣམ་པའོ།

以下是藏文的简体中文直译：
稍微扩展其含义：声闻道的了知者菩萨自相续中所具有的是所应知道的主要部分。其原因是以自证方式了知此道智的方式。而他相续中所有的是次要的所知道，原因是菩萨圣者相续中的道智，若未观察则以他证方式了知声缘等相续中所有的道，若观察则以自证方式了知。此处所知的声缘道非真正的声缘道，而是对菩萨道的假立。假立的原因是以部分之名称标于整体。总之，所知之道是应在菩萨自相续中完全了知、生起和圆满的。其中，了知的含义是：离三种障碍直观无我的分别念，成为无错觉的认知。生起
4-235a
的含义是：需在自相续生起三种证悟类型，若不生起则无法向他人传授。圆满的含义是：证悟圆满即可，不一定需要断除圆满。原因是声缘地中障碍证悟的特殊障碍，在菩萨地不能障碍证悟，以方便摄持利他所需而不断除，或虽不需要但不障碍大乘证悟的情况可能存在，因此不需要断除圆满。断除未圆满也不成为圆满不全的过失，因为菩萨所追求的主要是为利他而圆满证悟，而不是为自利圆满断除。仅仅了知三道不能立为道智，若如此，则声缘相续中了知自道者也应立为道智，但实际不立。那么何为安立依据？是从了知三道无自性方面安立为道智。那么仅此是否足够安立为道智？不是，道智的安立主要取决于未圆满、成熟、净化三者前不现证真实边际的方面。道智的完整定义是：从大乘广大方便行持到大乘深妙智慧的等持。
第三，般若经中所说道相
4-235b
须与阿毗达磨中所说道相联系的原因及具体联系。
般若经中所说道相须依具舍论中道相解之原因
第一，两者必须联系，若不联系，有人可能怀疑菩萨圣者无法摄受声闻种姓者，因为经中所说名称、数量等不一致，需要遣除这种疑虑，如《大疏》所说："如是以此次第，大乘中有些以异名而说，有些以自性而说，故不成为非声闻道。"
加行正分
第二，包括解说所知道相和能知道如何了知的方式。
说所知道相
第一分二：所舍苦集行相和所取灭道行相。


 །
所舍苦集相
དང་པོ་ལ་གཉིས། སྡུག་ཀུན་སོ་སོའི་རྣམ་པ་དང་། ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པའོ། །
苦集各相
དང་པོ་ལ་གཉིས། སྡུག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་དང་། ཀུན་བདེན་གྱི་རྣམ་པའོ། །
苦谛相
དང་པོ་ནི། བདེན་པ་བཞི་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཤེར་མདོ་དང་མངོན་པའི་མདོ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་བཤད་ན། མངོན་པར། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་སྟེ་བཞིར། གསུངས་ལ། ཤེར་མདོར་སྡུག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི། མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་ལས། བདེ་དང་ཞི་བའི་རྣམ་པ་སྟེ་བཞི་པོ་དག་གོ། ཤེར་མདོར་སྟོང་པ་ལ་བདག་མེད་ཀྱི་མིང་གིས་སྨོས་པ་ནི། སྟོང་ཉིད་ཡིན་པ་ཡང་བདག་མེད་པའི་དོན་ལ་ཐུག་པ་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་སོ། །བདག་མེད་ལ་ཞི་བར་བསྟན་པ་ཡང་སྔར་ཡོད་ཀྱི་བདག་ཡོད་པ་འགགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཡེ་ནས་བདག་གི་རྣམ་
4-236a
པ་ཞི་བ་ལ་དགོངས་སོ། །
集谛相
གཉིས་པ་ནི། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཞི་ལ། ཆོས་མངོན་པར། རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད། གསུངས་པ་དང་བཞི་ལ། ཤེར་མདོར། ནད་དང་། འབྲས་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། སྡིག་པའི་རྣམ་པར་གསུངས་པ་རྣམས་དང་བཞིའོ། །རྒྱུ་ལ་ནད་ཀྱིས་སྨོས་པ་ནི་རྐྱེན་དུ་མས་གསོ་དགོས་པ་དང་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཐོག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ནད་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་འབྲས་ཞེས་བཏགས་པ་ནི། ལས་ཉོན་གྱི་ཟག་པ་དང་སྐྱེ་རྒ་འཇིག་གསུམ་རིམ་བཞིན་འབྱུང་བས་སྐྲངས་སྨིན་པ་བརྡོལ་བ་ལྟར་གྱུར་པས་འབྲས་དང་། རབ་སྐྱེ་ལ་ཟུག་རྔུར་བཏགས་པ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་གནོད་པས་ཟུག་རྔུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཟུག་རྔུ་དང་། རྐྱེན་ལ་སྡིག་པར་འདོགས་པ་ནི་སྨད་པར་བྱ་བ་དང་གནོད་པར་འགྱུར་ཕྱིར་སྡིག་ཏོ་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞི་པོ་ནི་ཆོས་མཐུན་གྱི་དཔེ་དང་སྦྱར་ནས་གསུངས་སོ། །
苦集共相
གཉིས་པ་སྡུག་ཀུན་ཐུན་མོང་བའི་རྣམ་པ་ནི། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས། སྡུག་ཀུན་གཉིས་རེ་རེའི་མཐར་ཡིད་དང་པོར་དེ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། བར་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཐ་མར་མི་སློབ་ལམ་དུ་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་མངོན་པའི་ལུགས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་གསུམ་ཀར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་སྔ་མ་བརྒྱད་རེ་རེའི་མཐར་དེ་དག་ཉིད་སྦྱར་དགོས་སོ་ཞེས་ཤེར་བློས་བཤད་ལ། འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པས་ནི། བདེ་དང་ཞི་བ་ལ་དེ་གསུམ་སྦྱར་བ་མི་འཐད། ཅེས་གསུངས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
所舍苦集相
第一分二：苦集各相和共相。
苦集各相
第一分二：苦谛相和集谛相。
苦谛相
第一，四谛中，苦谛的四种行相按照般若经和阿毗达磨经的顺序对应解释：阿毗达磨中说为无常、苦、空、无我四种。在般若经中，苦谛行相的特征是：无常与苦两者与前面相同，加上乐和寂静的行相，共四种。般若经中以无我的名称表示空，是因为空性本就归结为无我的意思。将无我表示为寂静，也不是指先前存在的我已经灭尽，而是指本来就没有我的
4-236a
行相寂静。
集谛相
第二，集谛的四种行相，在阿毗达磨中说为因、集、生、缘的自性四种，在般若经中则说为病、疮、箭、罪的行相四种。因以病表示，是因为需要多种缘治疗，且是身语意上产生一切苦的主要能力故称为病；集以疮表示，是因为业烦恼的漏及生老灭三者依次出现，如肿胀、成熟、破溃，故为疮；生以箭表示，是因为能生内外伤害的箭故为箭；缘以罪表示，是因为应当诃责且成为伤害故如罪恶。这四种是通过相似的比喻说明的。
苦集共相
第二，苦集共相的行相，依阿毗达磨论《分别法聚》所说："苦集二谛各自最后，初是由彼所生，中是应当离贪，后是为灭而趣入无学道。"此是阿毗达磨的传统。希惹（智慧）解释说应在苦集二谛前八种行相的每一种后面都加上这三种。《三十万颂》则说："不应将这三种应用于乐与寂静。"


 །ཤེར་མདོར། སྡུག་ཀུན་གྱི་ཉེས་པའི་གྲངས་སུ་ཕ་རོལ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། གཡོ་བ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་རྣམ་པ་དང་། འཇིགས་
4-236b
པ་དང་། ནད་འགོ་བ་དང་། འཚེ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། བདུན་དུ་གསུངས་པ་དེ་མངོན་པར་བཤད་པའི་འདི་གསུམ་དང་སྦྱོར་ན། སྡུག་ཀུན་སོ་སོ་ལ་ཡོད་པའི་ཉེས་པ་དེ་དག་མཐོང་ལམ་དུ་ཡིད་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དག་གིས་ཕྱིར་རྒོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕ་རོལ་པོ་དང་། རྒྱུན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་ཡང་སྐད་ཅིག་ཏུ་སྡོད་མི་ནུས་པ་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཏུ་གོམས་པར་བྱ་བ་དང་། སྒོམ་ལམ་ཐ་མར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་དག་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དུ་གོམས་པར་བྱ་སྟེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་རང་ངོ་ཚོ་མ་ཐུབ་པས་གཡོ་བ་དང་། སྐྱེ་མ་ཁོམས་པར་ཞིག་ཟིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མྱུར་བར་གྲུབ་པས་རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་གོམས་པར་བྱ་བ་དང་། སློབ་ལམ་རྫོགས་པའི་མཐར་ལྷག་མེད་དུ་འགོག་པར་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་འདི་དང་ཕྱི་མར་གནོད་པའི་སྡུག་ཀུན་ལ་འཇིགས་པ་དང་། གཞན་དབང་ལྷག་བཅས་ཀྱི་ལུས་ལ་མི་མ་ཡིན་སོགས་ཀྱིས་གླགས་ཐོབ་པས་ནད་འགོ་བ་དང་། འབྱུང་བ་འཁྲུགས་པ་སོགས་འཚེ་བ་མང་བའི་རྣམ་པ་རྣམས་སུ་སྒོམ་པས་འགོག་པ་ལ་ཞུགས་པར་བྱའོ། །
所取灭道相
གཉིས་པ་བླང་བྱ་འགོག་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་གཉིས། འགོག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་དང་། ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པའོ། །
灭谛相
དང་པོ་ནི། འགོག་བདེན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་ཤེར་མདོར། འགོག་པ་རང་གི་ངོ་བོ་བདག་མེད་པ་དང་ཞི་བ་དང་དབེན་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་བཞི། གསུངས་ལ། ཆོས་མངོན་པར། འགོག་པ་ཞི་བ་གྱ་ནོམ་པའི་བདག་ཉིད་དབེན་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་གསུངས་སོ། །དེའང་བདག་མེད་ལ་འགོག་པར་སྨོས་པ་ནི། བདག་མེད་པའི་གནས་ལུགས་འགོག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ལ་དགོངས་ཤིང་། དབེན་པ་ལ་གྱ་ནོམ་དུ་འདོགས་པ་ནི། དབེན་པ་ཉིད་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེར་གནས་ཡིན་པས་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་
4-237a
དགོངས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ངེས་འབྱུང་གིས་སྨོས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་ས་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་སོ། །ཤེར་མདོར། འགོག་པའི་རྣམ་པ་བཞིའི་མཐར་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དང་ངོ་། །
道谛相
གཉིས་པ་ནི། ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་ཐར་པའི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་ལམ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གནས་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་གནས་སུ་བསྒྲུབས་པས་སྒྲུབ་པ་དང་། འཁོར་བའི་གནས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་སོ། །
能知道如何知分
གཉིས་པ་ཤེས་བྱེད་ལམ་ཤེས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཚུལ་ནི། ཉན་རང་གི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་ལ་སེམས་དད་པས་རྣམ་མཁྱེན་ཡིད་བྱེད་དང་ལྡན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་དེ་ལྟར་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
因顺抉择分
གཉིས་པ་རྒྱུ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ལ། འབྲེལ་བཀོད་ཅིང་མདོ་དང་སྦྱར་བ། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་བཤད་པའོ། །
说注疏及随经
དང་པོ་ནི། ཉན་རང་གི་རྟོགས་རིས་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་ལམ་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་དུ་ཉན་རང་གི་ལམ་གྱི་རྟོགས་རིས་དེར་མཐོང་བ་ཡིན་པས་ཉན་རང་གི་རྟོགས་རིས་དེ་དང་རྗེས་མཐུན་གྱི་ངེས་འབྱེད་དེ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཙོ་བོར་ཉན་རང་གི་ངེས་འབྱེད་འདིར་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་དུ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱེད་ནི་སྐབས་དང་པོར་ཁ་འཕང་བར་མཛད་དོ།

以下是藏文的简体中文直译：
在般若经中，苦集过患数目中说到彼岸、坏灭性、动摇性、极坏灭行相、恐
4-236b
怖、传染病、损害行相等七种。将此与阿毗达磨所说的三种相结合，当观修苦集各自的过患时：在见道中以厌离特征成为对立的敌方；虽显现为相续但不能刹那停留，应修习为坏灭性行相的自性；在最终修道中应断除贪着，因为这是道的自性，应如此修习：因非实有义故不能自立而动摇，未及住即已坏之性迅速成就故为极坏灭行相；在学道圆满后无余涅槃中灭除的自性是现后世有害的苦集之恐怖，对于有余依身，被非人等所乘之传染病，以及多种扰乱元素等损害行相，修习这些进入灭谛。
所取灭道相
第二，所取灭道行相分二：灭谛行相和道谛行相。
灭谛相
第一，关于灭谛特性，般若经中说：灭自性无我、寂静、远离、空性四种。阿毗达磨中说：灭为寂静、妙善自性、远离和决定出离的特征。以无我称为灭，是指无我实相由二灭所区别；以远离称为妙善，是指远离即为现法乐住故为妙善，
4-237a
如是了知；以空性称为决定出离，是指决定出离处为空性智慧。在般若经中，灭谛四行相后说三种行相，即："无相、无愿、无行作行相而修习。"
道谛相
第二，关于道谛特性：因开启解脱机会故称为道；因通达一切法无所缘故称为理；因将心从颠倒处引至不颠倒处故称为修；因从轮回处引至涅槃处故为出离行相。
能知道如何知分
第二，能知道智如何了知的方式：对声缘道行相，以信心和一切相智作意，通过无自性无所缘方式，在大乘道智自分，无论声闻道与果的任何方式，菩萨也应当如是遍知。
因顺抉择分
第二，因顺抉择分，包括说明关联并对应经文，以及解释根本文义。
说注疏及随经
第一，声缘证悟类型在大乘修道中修习是不可能的，而在大乘见道中可见声缘道的证悟类型，因此欲说明与声缘证悟类型相顺的决择分，主要取声缘决择分为此处所取，如《大疏》中说：大乘决择分在第一品中已提及。
;


 །འོ་ན་འགའ་ཞིག་སྐབས་འདིའི་ངེས་ཆ་ལ།
4-237b
གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱེད་རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་གོ་ཆོད་པོ་བཤད་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། གཟུགས་སོགས་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པའི་ཆ་ནས་བཤད་པའམ། ལན་གྱི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། གཙོ་བོར་ཁྱད་པར་ཉན་རང་གི་ངེས་འབྱེད་དངོས་སུ་སྨོས་ནས། ཤུགས་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་ཐེག་ཆེན་ངེས་འབྱེད་ཀྱིས་ཟིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱེད་ཀྱང་དགོས་དོན་གྱི་མཆོག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་བྱའི་མདོ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུངས་ཤིག་དང་། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡུམ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པ་བདག་གིས་བཤད་དོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་པ་ནས། ས་བཅུ་པ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་བའི་བར་རོ། །
གཉིས་པ་ལ།སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བདེན་པ་བཞི་མངོན་སུམ་དུ་སེམས་དཔས་མི་དམིགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ལམ་ཤེས་ནི་དེའི་རང་རྒྱུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་འཕགས་པའི་ལམ་ཤེས་པ་བརྗོད་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་རྒྱུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འཆད་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ངེས་འབྱེད་ལ་ནི། གཟུགས་དང་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་དང་དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ན། སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་ཕན་ཚུན་དབྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པ་དྲོ་བའོ། །སྟོང་ཉིད་དབྱེར་མི་ནུས་པའི་དོན་སྟོང་ཉིད་མེད་པར་དགག་པ་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་རང་ངོ་སྟོང་པའི་སྟོང་ཆ་དེ་འདི་ཡིན་ཅེས་མངོན་སུམ་གྱི་རྟོགས་ཡུལ་དུ་མ་
4-238a
འདྲེས་པར་དམིགས་རུང་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་སོ། །བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་ནས་གཟུགས་སོགས་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་ཙམ་ཡང་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་མི་དམིགས་པར་གྱུར་པས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་རྩེ་མོར་གྱུར་པའི་ངེས་འབྱེད་དག་ཏུ་འདོད་དོ། །བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་ནས་གཟུགས་སོགས་དེ་ལ་རྟག་མི་རྟག་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདེན་བཞི་ལ་སྤྲོས་མཚན་གྱི་གནས་པ་བཀག་པས། བཟོད་པ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཏེ་བཟོད་པའི་ངེས་འབྱེད་དོ། །མདོ་ལས། ས་དང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ནས། ས་བཅུ་དང་། ཕྱིན་དྲུག་དང་། བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་སོགས་རྣམས་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་ས་བཅུ་དག་ལས་བརྩམས་ནས་ནི། ལམ་དང་གཉེན་པོ་དང་སྤོང་བ་སོགས་ལ་རང་བཞིན་གྲུབ་བདེན་དང་། དེར་ཡོད་ཀྱིས་མི་གནས་པར་མདོ་ལས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་དོན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་། དེའི་རྟོགས་རིས་རྒྱུད་ལ་ལྡན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ངེས་འབྱེད་དུ་བཤད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཡོད་མེད་སོ་སོར་མཁྱེན་ནས། མཁྱེན་པ་དེ་ཡང་མཉམ་པར་བཞག་པའི་གཟིགས་ངོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་མ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་ཏུའང་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པ་དང་། ཡོད་པ་མིན་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཅན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་འགྲེལ་པར་བཞེད་དེ་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ་གཉིས། དྲོད་སོགས་བཞི་སོ་སོར་བཤད་པ་དང་། ཐུན་མོང་གི་བསྡུ་བའོ།

以下是藏文的简体中文直译：
那么，有人认为此处决择分中，
4-237b
"色等为空故"是否说明大乘决择分唯证自性空性？答：或者可以解释为色等由补特伽罗我空的方面而说，或者另一种回答是：主要直接提及特殊声缘决择分，间接需以特殊大乘决择分摄持，因此也以最胜需要而示大乘决择分。所解释的经文是："善现言：'憍尸迦，善听，谨记！我当说菩萨摩诃萨如何安住般若，如何观照。憍尸迦，色由色空'乃至'不应以观照方式住于十地'"。
第二分三：引申、根本文和注释。
第一，圣者声闻四谛现观菩萨无所缘遍知的道智，是以其因顺决择分证悟为前行，故说圣道智后，接着解说其因顺决择分。
第二，声闻圣道智生起之因决择分：由色等乃至菩萨的一切法由彼彼而空，了知诸空性互无分别即为暖顺决择分。空性不可分别的含义是：空性无遮无分支故，瓶自性空的空分不能作为"这是"的现观对境而
4-238a
不混杂地可所缘存在。缘四谛后，色等诸相于根境不可得而入定，是为顶位决择分。缘四谛，遮止色等以常无常等方式于四谛戏论相的住著，是为小中大忍决择分。经中说："不应以观照方式住于初地"乃至"不应住于十地、六度、三十七菩提分"等，从十地开始，对道、对治、断等无自性成实及有性不住，经中广说此义而入定，其证悟类型具于相续是法胜决择分。为什么呢？圆满佛陀知法与法性有无差别，此智慧在入定境中不见一切世俗法的住著，故在世间法胜位也不住著一切世俗法住，无有是为了义。此为依注释意旨而引述的。
第三，注释分二：分别解释暖等四位和共同总结。


 །
暖位等四各别说
དང་པོ་ནི། བདེན་བཞིར་དམིགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་
4-238b
རྣམ་པ་ཅན་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པ་དྲོད་དང་། དེར་དམིགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་དྲོད་བཞིན་རང་ངོ་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པ་རྩེ་མོ་དང་། རྩེ་མོ་དེ་བཞིན་དུ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་བཞིན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟག་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་པའང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤང་གཉེན་ལ་གནས་པ་བཀག་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པ་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་མཆོག་ནི་སྔ་མ་བཟོད་པའི་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་བཞིན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དང་། རང་ངོ་གྲུབ་ཙམ་དུ་གནས་པ་བཀག་པའི་རྟོགས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ཆོས་མཆོག་སྟེ། ཆོས་མཆོག་དེར་རྟོགས་པའི་རང་རིག་རང་གསལ་གྱི་ཤེས་པས་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་མེད་པར་གཞལ་བྱེད་ཀྱི་མྱོང་བ་དེ་ཚད་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་གནས་སྐབས་སུ་ཚད་མ་དང་བསླུ་མེད་དུ་སྟོན་པའི་གཏན་ཚིགས་འགོད་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པ་སངས་རྒྱས་པ་ནས་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་ན་གཟིགས་དགོས་པ་ལས། མ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་འཐད་པས་ཆོས་མཆོག་ཏུ་ཀུན་རྫོབ་མི་གནས་པ་དང་། མེད་པར་རྟོགས་པས་ཀྱང་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་བསླུ་བ་མེད་པའི་ཚད་མའོ་ཞེས་གསུངས་པས། སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་མེད་པ་འདིར་དངོས་སུ་གསལ་བར་བསྟན་པ་དང་། གོང་དུ་མཉམ་གཞག་སྣང་མེད་དུ་བཞེད་པའི་བཞེད་པ་བསྟན་པ་དག་ནི་མཐར་ཐུག་གི་བཞེད་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་
4-239a
གིས་ཟེར་བ་ལྟར་སློབ་དཔོན་སེང་བཟང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་དང་། མཉམ་གཞག་སྣང་བཅས་སུ་བཞེད་ཅེས་པ་ནི་ཕུགས་ཀྱི་ངེས་དོན་གྱི་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཧ་མ་གོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མདོ་ལས། ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ཡོད་དུ་མི་གནས་པ་རྒྱས་པར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་འབྱེད་བསྟན་ཏོ། །མདོར་ན་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་སོགས་བློ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་བ་བསླུ་བ་ཀུན་རྫོབ་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཀུན་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པར་ནམ་མཁའི་པདྨ་དང་འདྲའོ།

以下是藏文的简体中文直译：
暖位等四各别说
第一，缘四谛的色等诸蕴由各自自性空故，诸空性自性互无差别的
4-238b
行相是为决择分暖位；缘此的色等，如前暖位了知自性为空，而更进一步无相是为决择分顶位；如是顶位了知无所缘的基础上更进一步，对色等"非常亦非无常"等以观照方式遮止住于能对所治的决择分忍位；法胜位是在前忍位证悟的基础上更进一步，遮止一切世俗法在世俗中有及安住于自性成就的证悟是为决择分法胜位。若问：此法胜位中，了知自证自明之智对世俗法测度为无的体验是否为量？为显示其是暂时的量和无欺的能立因而如是说：因为如来现前圆满成佛后，若世俗法存在则应能见，但未见故，以量士夫佛陀未见的正当理由，法胜位中世俗不住且了知其无亦是无错觉的殊胜智慧、无欺量，如是所说。师子贤直接明显地教示世俗谛不存在，以及前述承许等持无显现的观点，都是其不共的究竟宗旨。其他人
4-239a
所说的师子贤承许世俗存在及等持有显现之说，是未理解其终极了义意趣的。因此，如经所说："以初欢喜地等非自性成立的广说方式"，以这些行相示顺决择分。总之，道与果的安立等一切心识现象皆是错觉、欺诳、世俗，这些唯是遍计而已，实如虚空中的莲花。


 །དེ་ལ་དགོངས་ནས་མཆོག་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་མགུར་ལས། འཁོར་བ་མེད་ཅིང་མྱང་འདས་མེད། །སངས་རྒྱས་མེད་ཅིང་སེམས་ཅན་མེད། །བདག་ཀྱང་མེད་ཅིང་གཞན་ཡང་མེད། །ཐམས་ཅད་བློ་ཡི་ཆོས་སུ་གདའ། །བློ་ཆོས་རི་བོང་རྭ་ལྟར་གདའ། །གནས་ཚོད་ཇི་ལྟར་ཞུགས་ཤེ་ན། །མི་རོས་ནམ་མཁའ་མཐོང་མེད་བཞིན། །ཅེས་དང་། ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་མཐོང་བས། །ལྟ་བ་མིན་པ་ཅི་སྟེ་མཐོང་། །སྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་མཐོང་བས། །སྒོམ་པ་མིན་ཀྱང་ཅི་སྟེ་མྱོང་། །ཞེས་དང་། མ་འཁྲུལ་འདི་ཞེས་ཡོད་མིན་ན། །འཁྲུལ་བ་སུ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་སྨྲ། །ཞེས་དང་། དོན་དམ་མཆོག་ཀྱང་རང་སྟོང་ན། །ཀུན་རྫོབ་ངན་པའི་རང་ངོ་ནི། །མི་སྟོང་ཡོད་ཅེས་རྟོག་གེ་སྨྲ། །ཞེས་རྗེ་སྒམ་པོ་པ། བླ་མ་མཚུར་ཕུ་བ། སྐྱེ་མེད་ཞང་སྒོམ། རྗེ་འབའ་རོམ་པ་སོགས་དེ་སྙེད་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱག་ཆེན་གྱི་རྟོགས་པ་འཁྲུངས་པ་ན་ཀུན་རྫོབ་མེད་པའི་གདེང་ཚད་ཞལ་དུ་བཏོན་ལ། དེང་སང་དྭགས་བརྒྱུད་ཀྱི་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྟོགས་པ་འཁྲུངས་པར་རློམས་ནས་མགུར་འཐེན་པ་ན། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡོད་པའི་ཝ་སྐད་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སེང་སྐད་དུ་བརྫུས་ནས་རྟག་ཏུ་གྲོང་མཐར་བརྒྱལ་ཞིང་འབོགས་
4-239b
པའི་སྐད་ངན་འདོན་པར་བྱེད་པ་ལ་དཔྱོད་ལྡན་སུ་ཞིག་སེང་གེའི་སྐད་དུ་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །
摄共
གཉིས་པ་ཐུན་མོང་གི་བསྡུ་བ་ནི། དྲོད་སོགས་བཞི་པོ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ནགས་ཀྱི་ཁུ་བྱུག་གིས། ། ངེས་འབྱེད་སྐྱོ་དབྱངས་ལེན་པ་ན། ། བདེན་བཞིའི་ཆར་རྒྱུན་ཞིམ་པོ་ལ། །སྒོམ་པའི་འཐུང་ཚུལ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཞི་བ་ཞི་བའི་ནང་ནས་ཤིན་ཏུ་ཞི། །སངས་རྒྱས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་རང་སངས་རྒྱས། །རྫུ་འཕྲུལ་རྫུ་འཕྲུལ་སྟོན་མཛད་བདེར་གཤེགས་བསྙེགས། ། གཅིག་པུ་གཅིག་པུར་གནས་དེའི་ཚུལ་ལུགས་བརྗོད། །
缘觉道道智
དེའང་གཉིས་པ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་ཤེས་པའི་ལམ་ཤེས་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། ཤེས་བྱ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་དང་། ཤེས་བྱ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་གཉིས་ཁྱད་པར་མེད་དོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ལས་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་སོ་སོར་སྨོས་ཏེ་སྟོན་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་སོ། །བཤད་པའི་མདོ་ནི། དེ་ནས་འཁོར་དེ་རྣམས་ལས་ལྷའི་བུ་ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། གང་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྐད་དང་། ཚིག་དང་། སྨྲས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བསྙད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྨྲས་པར་གྱུར་ན་ཤེས་པར་རུང་གི། གང་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ཡུམ་འཆད་པ་དང་། རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་། །རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་སེམས་ཀྱིས་ཤེས་ནས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དག་འདི་ལྟར་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བརྗོད་དེ། གང་མ་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཐོས་པར་མི་
4-240a
རུང་། གང་མ་ཐོས་པ་དེ་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་པས། ཉན་ཐོས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་ཆོས་རང་བྱུང་གི་བདག་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལམ་བགྲོད་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཆོས་སྟོན་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གཉིས་བསྟན་ནོ། །རང་རྒྱལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལས་ཟབ་པར་བསྟན་པའི་མདོ་ནི། དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། ཀྱེ་མ་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་ཡུམ་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ཟབ་པ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟོན་པར་བྱེད། ཕྲ་བ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直以下是藏文的简体中文直译：
基于此意，成就者瑜伽士们的金刚歌中说："无轮回亦无涅槃，无佛亦无众生，无我亦无他，一切是心之法。心法如兔角，实相何如入？如死人不见虚空。"又说："见本身亦未见，非见何能见？修本身亦未见，非修何能体验？"又说："若无'此非错觉'，谁能说'错觉存在'？"又说："若胜义亦自空，世俗劣自性，不空有说思辨者。"如此，杰冈波巴、拉玛楚普巴、无生章贡、杰巴隆巴等如此多人，当大手印证悟生起时，都宣说世俗不存在的确信。而今达波噶举派的大成就者们自称证悟生起而唱诵歌曲时，以"世俗谛存在"的狐狸声音伪装为大手印狮子吼，常在村落尽头昏倒哀嚎
4-239b
发出恶声，有智者谁会错认为狮子声音呢？不会的。
摄共
第二，共同总结：暖等四位依次缘四谛而生起四种顺决择分，如是所说。圣者林中杜鹃，唱起决择悲歌时，美味四谛雨水，修行饮法已说毕。寂静中寂静至极寂，佛陀中佛独觉佛，神变中示神变善逝求，独行中独行彼方式说。
缘觉道道智
第二，独觉道智的道智分为：总义和文义。
第一，为遣除"所知声闻道和所知独觉道无差别"的疑虑，分别说明声闻与独觉道，如说："紧随声闻道之后"。所解说的经文是："当时，众会中有些天子心想：'若夜叉以夜叉语言、词句、言说、解说，则可了知；而圣者善现所说、所述、所示、所教的般若，则不可了知。'善现以心知彼等天子心所思维后说：'诸天子，如是实无一字可说，无所说即无所闻，无所闻
4-240a
即不可了知。'"由此说明声闻与独觉的差别法：以自然本性证悟方式道途行持的差别及说法方式的差别两种。显示独觉智慧较声闻智慧更深的经文是："当时诸天子心想：'啊！圣者善现明显宣说般若，示现比深更深、比细更细。'"如是其义。


 །མདོར་ན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བརྗོད་ཅེས་པས་ནི་ཆོས་སྟོན་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ། མ་བརྗོད་ཀྱང་ལྷའི་བུ་རྣམས་ལ་རྟོགས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་ཤུགས་ལས་བསྟན་པས། མདོར་ཆོས་སྟོན་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་དངོས་བསྟན་དང་། ཅིག་ཤོས་དོན་གྱིས་བསྟན། བསྟན་བཅོས་སུ་ནི་དེའི་དངོས་ཤུགས་གོ་བཟློག་པར་མཛད་ལ། ཁྱད་པར་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཚུལ་འདི་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་བཤད་ཅིང་། འཕགས་པས་ནི་ཆོས་ཕྱི་མ་ཉིད་ངེས་གཟུང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཤེས་བྱ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ། ས་སྡེ་ལས། རིགས་དང་། ལམ་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཚོགས་དང་། གནས་པ་དང་། རྒྱུ་བ་དང་། སྒྲ་བཤད་པ་དང་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ལས། གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལམ་ལ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཚེ་སྔ་མ་ཕན་ཆད་དུ་བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཚོགས་གསོག་པ་དང་། དངོས་པོ་དྲུག་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས་ནས་རང་རྒྱལ་དུ་རྒྱུད་སྨིན་པར་བྱས་ཏེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་ལ་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས། དྲོད་ནས་ཟད་ཤེས་ཀྱི་བར་སྟན་ཐོག་གཅིག་ལ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། ལམ་གཉིས་པ་ནི། ཚེ་སྔ་མ་ཕན་ཆད་
4-240b
སྔ་མ་ལྟར་བྱས་ཤིང་། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དང་པོ་གཉིས་དང་། བཟོད་འབྲིང་མན་ཆད་སྔོན་དུ་བཏང་ནས། བཟོད་མཆོག་ནས་ཟད་ཤེས་ཀྱི་བར་སྔོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། ལམ་གསུམ་པ་ནི། ཚོགས་བསགས་ཚུལ་སྔ་མ་བཞིན་ལ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་འོང་ཙམ་ཚེ་སྔ་མ་ལ་བསྐྱེད་ནས་སྲིད་པ་ཐ་མ་ལ་ལམ་ལྷག་མ་རྣམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །ཕྱི་མ་འདི་གཉིས་ལ་སྟན་གཅིག་པའི་ངེས་པ་མེད་ཅིང་། ལམ་སྔ་མ་ནི་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་ཚོགས་སྤྱོད་ཆེ་ཆུང་གཉིས་སུ་བཤད་དོ། །ལམ་ཕྱི་མ་འཕགས་ལམ་སྔོན་སོང་གི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་རང་རྒྱལ་ཡོད་པ་ནི།རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱིས་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞུགས་དང་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་མ་ཕྲད་དེ་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཕྱིར་མི་འོང་སྐྱེ་བ་སྔོན་མར་བསྐྱེད་པའི་རང་རྒྱལ་མེད་པ་ཅི་ཞེ་ན། རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྟེན་འདོད་རྟེན་ཁོ་ན་ལ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གོང་གི་རྟེན་ལ་རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། མི་སྲིད་པའི་ཚུལ་ཡང་ཁམས་གོང་གི་རྟེན་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་དང་། ལུགས་ལྡོག་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་མེད་པས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་གསུམ་གར་ཚོགས་བསགས་པའི་ཡུན་ཚད་མཚུངས་པ་འདི་ཡང་ས་སྡེ་ལས་འབྱུང་ལ། ལུགས་གཞན་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འགའ་ཞིག་ཚོགས་ཉུང་ངུ་ལས་མ་བསགས་པ་དེས་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་སྔ་རོལ་དུ་སྦྱོར་མཐོང་ཐོབ་ནུས་ལ། ཚོགས་མང་དུ་བསགས་པ་དེས་ཐོབ་མི་ནུས་པ་ཅིས་ཤེས་ཤེ་ན། དེས་དེ་ཐོབ་ནུས་ཀྱང་རང་རྒྱལ་དབང་རྣོན་གྱིས་ཚོགས་བསགས་པ་སྟོབས་ཆེ་བས། རང་རྒྱལ་ཚོགས་སྤྱོད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུའི་ཆོས་བསྒྲུབས་ནས་སྲིད་པ་ཐ་མར་ལམ་བཞི་སྟན་ཐོག་གཅིག་ཏུ་བསྐྱེད་པ་ནི་
4-241a
བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་རྒྱལ་དེ་རང་རྒྱལ་གཞན་ལས་ལྷག་པར་བསྟན་པའི་ཆེད་ཡིན་ནོ། །སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ལ་མཐོང་སྤང་ཉོན་སྒྲིབ་དང་ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་རྟོག་སྤངས་ལ། དེའང་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་རྟོག་དང་། ཁམས་གོང་གི་ཉོན་སྒྲིབ་དགུ་དྲིལ་ཏེ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱིས་མཐོང་ལམ་གྱི་སྔར་སྤངས་ཟིན་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྤང་མི་དགོས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
总之，善现所说"实无一字可说"表示说法方式的差别，虽未说法但天子们产生证悟则间接显示道途行持方式的差别。因此，经中直接显示说法方式的差别，另一方面则以义理显示。在论中则将直接与间接的顺序颠倒。这种具有两种差别的方式是论师特别强调解释的，而圣者（指无著）则将后者作为确定的特点。
第二，关于所知独觉道的特点，《五蕴论》中从种姓、道、成就、资粮、住处、行境、词义七个方面进行解释，其中最主要的是道，分为三种：第一，从前世开始百劫积累资粮，精通六事后成熟独觉种性，最后一世依靠第四禅定，从暖位直到尽智都在一座上现证。第二种道，从前世开始
4-240b
如前所述，并在前世已经完成前二顺抉择分和中忍以下，从上忍到尽智则在当世现前。第三种道，资粮积累方式如前，但在前世已生起预流和一来果，最后一世现证剩余诸道。后两种道不确定需一座，第一种道称为麟角喻，后两种分别称为大小部行。后种道即前已得圣道的最后有独觉，如经说："王子在最后有之前已生起声闻预流和一来果，未遇佛教而得自菩提。"若问：为何没有前世已证不还果的独觉？因为现证独觉菩提的所依唯限于欲界所依，在上界所依中不可能现证独觉菩提，因为上界所依中无法全面思维烦恼缘起的顺逆过程。声闻三种行人积资时间相同的说法出自《五蕴论》，与其他传承不一致。若问：何以知道积累较少资粮者能在最后有之前获得加行道和见道，而积累更多资粮者反而不能获得？虽然后者也能获得，但独觉利根所积资粮力量更强，为了显示麟角独觉超过部行独觉，他在最后有于一座中生起四道
4-241a
的特殊成就。断除的差别是：麟角喻相续中已断见所断烦恼障和所知障所取分别，即总合断除三界所知障所取分别和上二界九品烦恼障。欲界烦恼在见道前已由世间修道断除，因为已得四禅且未退失，因此不需要出世修道来断除。


 །གཞན་འབྲས་བུ་སྔ་མ་རྒྱུན་ཞུགས་ལྟ་བུ་སྔོན་སོང་གི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་དེ་མཐོང་སྤང་ཉོན་སྒྲིབ་སྔར་སྤངས་པའི་དུས་འདས་ལམ་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད་པའང་ཡོད་པར་སེམས་སོ། །རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཉན་ཐོས་དང་འདྲ་བ་ལས། གཟུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བས་སྟོང་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ལའང་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱི་དབྱེ་བས་གཉིས་དང་། དང་པོ་ལ་མཐོང་སྒོམ་གྱི་དབྱེ་བས་གཉིས་དང་། གཉིས་པ་ལ་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་པའི་ལམ་དང་གསུམ་མོ། །དེ་ལྟར་ནའང་འཛིན་རྟོག་ནི་མི་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གི་མིང་ཅན་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་བདེན་མེད་དུ་མ་རྟོགས་པས་འཛིན་རྟོག་མ་སྤངས་སོ་ཞེས་རྣམ་བརྫུན་པས་སྨྲ་བ་དང་། ཡང་ན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བདེན་མེད་དུ་མ་རྟོགས་པས་འཛིན་རྟོག་མ་སྤངས་སོ་ཞེས་དབུ་མ་པ་དག་ཟེར་རོ། ། ཡང་འགའ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་ཟེར་ཏེ། རང་རྒྱལ་གྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས་པར་ཁྱད་མེད་ཀྱང་འཛིན་རྟོག་མི་སྤོང་ལ། གཟུང་རྟོག་སྤངས་པ་འདི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་ན། ཆོས་
4-241b
བཤེས་ཀྱིས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ལུས་འདི་སྐྱེ་འཇིག་མངོན་དུ་གྱུར་པས་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་སླ་ལ། ནང་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུན་བརྟན་པས་རྟོགས་དཀའ་བར་བཤད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེ་མི་འཐད་དེ། སྣོད་ཀྱི་རི་སོགས་རྒྱུན་བརྟན་པས་རྟོགས་དཀའ་ལ། ནང་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་རྣམ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མྱོང་བས་གྲུབ་པས་རྟོགས་སླ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གནས་མ་བུ་པས་ཀྱང་སེམས་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་ཀྱི། གཟུགས་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེས་ནི་མ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་མྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་མ་ངེས་ནས་ངོ་མ་འཕྲོད་པས་ནང་གི་བློ་གྲོས་ཞན་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་རང་འཕགས་པས་དེ་དག་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་པར་དཀའ་ལ། ཕྱིའི་ཆུ་བོ་དང་མར་མེ་འབར་བ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུན་སྐད་ཅིག་ཏུ་མི་གནས་པ་ནི་གཞན་རིག་གི་ཚུལ་གྱིས་བློ་གྲོས་ཞན་པ་སོ་སྐྱེའི་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་གྱིས་ཀྱང་དམིགས་རུང་ཞིང་ངོ་འཕྲོད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་རྟོག་སྤང་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་མ་བུ་པ་ལྟར་རི་སོགས་རྒྱུན་བརྟན་པ་དང་། ཤེས་པ་རྒྱུན་བརྟན་པ་མ་ཡིན་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ལུགས་ངན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་མཚུངས་པ་ལས།དེས་དེ་གཉིས་ལ་རྒྱུན་བརྟན་མི་བརྟན་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་ཉེས་པ་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཆོས་བཤེས་ལའང་འཇུག་སྟེ། དེ་གཉིས་སྐད་ཅིག་ཏུ་མཚུངས་པ་ལས་ཕྱིའི་སྣོད་བཅུད་མི་བརྟན་པ་དང་། ནང་གི་ཤེས་རྒྱུན་བརྟན་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་བླངས་ཏེ། ཕྱིའི་འགྱུར་བ་རགས་པའི་ཆ་ནས་རྟོགས་སླ་ཞིང་། ནང་གི་འགྱུར་བ་ཕྲ་མོའི་ཆ་ནས་བརྟན་པ་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་དཀའ་ཞེས་པ་ཙམ་ཞིག་གསུངས་ཀྱི། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོའི་ཆ་ལ་རྒྱུན་བརྟན་མི་བརྟན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཞལ་གྱིས་མ་བཞེས་སོ། །
4-242a
གཞན་ཡང་རང་རྒྱལ་གྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་གནས་པ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ནི་གཅིག་པུར་གནས་ལ། གཞན་གཉིས་ནི་ཚོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བ་སྐུའི་གནས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྨྲ་བ་རྣམ་པར་བཅད་པ་ནི་གསུང་གི་གནས་པ་ཡིན་ལ། དེའང་གདུལ་བྱའི་དབང་གིས་གཙོ་ཆེ་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི། མདོ་ལས་འདིས་གསུང་གླེང་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་དུ་གནས་པ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་སོགས་ལུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་སྟོན་པ་ནི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་གནས་པའོ།

以下是藏文的简体中文直译：
其他如预流果等前世已得果位的最后有者，也有以出世道断除先前已断的见所断烦恼障的情况。证悟的差别是：虽然与声闻相同证悟补特伽罗无我，但还证悟所取法无我，即了知离能取所取二现的真实性，其中又分为现观道断证悟的无间道和解脱道两种，第一种又分见修二道，第二种分为见道、修道和无学道三种。虽然如此，却不断能取分别，其义如唯识派所说：由于未证所取相为无实，即未断名为非如理分别的能取分别；或如中观派所说：由于未证二取无别智为无实，故未断能取分别。有人说：虽然独觉与声闻在闻思声闻藏方面无差别，但不断能取分别而断所取分别是不合理的，对此，法
4-241b
友解释说：器世间的身体因显现生灭而易于了知为无实，而内心识则因相续稳定而难以了知。有人反驳说：这不合理，器世间的山等因相续稳定而难以了知，而内识因经验到所缘行相不断变化而易于了知，因此即使正量部也承认心是刹那的，而不承认色法是刹那的。这是不了解的表现，内心识以自己是识的方式迅速运行，未能确定而不能认识，因此内慧微弱的凡夫及声缘圣者难以了知其无实，而外在的河流、燃烧灯火等相续不住于刹那，因为是他识方式，即使慧弱凡夫的根现量也可缘得并能认识，所以所取分别易断。如正量部所说山等相续稳定而识相续非稳定的说法是错误的，因为两者同样是刹那，而他们却承认两者有相续稳定与否的差别。若问：同样的过失也适用于你的上师法友，因为他承认外器情不稳定而内心识相续稳定，虽两者皆是刹那性吗？答：他没有这样承认，他只是说外在粗分变化易于了知，内在细微变化对愚者而言似乎稳定，所以难以了知，他并未承认外内事物本身相续稳定与否有差别。
4-242a
此外，独觉的身语意安住是怎样的呢？麟角喻独自安住，其他二种与众同行，此为身安住。一切皆断言说是语安住，这也主要是依所化众生而言，并非绝对，因为经中提到他们有谈话和说法等，所以不是在一切方面都如此。安住三解脱门是意安住，显示法等身体变化和示现神变是事业安住。


 །མདོར་ན་འདི་ལ་ཉན་ཐོས་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་ཕྱེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དབུ་མ་སྙིང་པོ་ལས། དེས་ན་དེ་ནི་འདུ་འཛི་དང་། །སེམས་ཅན་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ། །ཡིད་མི་འཇུག་སྟེ་དེ་ཕྱིར་འདི། །སློབ་དཔོན་མེད་པར་འདོད་པ་ཡིན། །དང་པོ་གཅིག་པུར་གནས་པ་དེ། །ཟབ་མོ་ལ་ནི་རྟོགས་པ་ཡི། །མོས་པ་དང་ལྡན་ལྷག་མ་གཉིས། །ཚོགས་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ཡིན། །ལུས་ལ་སོགས་པ་ལེགས་བསྡམས་ནས། །དེ་ནི་བསོད་སྙོམས་དག་ལ་འཇུག །དམན་པ་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་གཅིག་པུར་རབ་ཞི་ལྡན། །ཅེས་སོ། །རང་རྒྱལ་གྱི་གང་ཟག་འདི་གྲུབ་མཐའ་གང་སྨྲ་བ་ཡིན་ཅེ་ན། སེམས་ཙམ་རྣམ་བདེན་པའི་རིས་སུ་འདུ་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་རྟོག་སྤངས་ནས་རིག་པ་གཅིག་ཉིད་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་མེད་དུ་བདེན་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ལས་ཁྱད་པར། སྒྲ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་ཚུལ་དང་། ཁྱད་གཞི་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་ཤེས་པའི་ལམ་ཤེས་དངོས། དེའི་རྒྱུ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ནོ། །
别于声闻
དང་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་སངས་
4-242b
རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་གཞག་བརྗོད་པར་རིགས་མོད་ཀྱི། རིགས་པའི་ཚུལ་གང་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་རང་རྒྱལ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སྙམ་ན། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་དེ་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ལས་ལམ་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་སྐྱེ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དོགས་པ་བསུ་བར་མཛད་དེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ལས་རེ་ཞིག་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་མཚམས་སྦྱར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་རྒྱལ་སོགས་རང་རྒྱལ་སྲིད་པ་ཐ་མ་བ་ཚེ་རབས་སྔ་མར་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་རང་རྒྱལ་གྱི་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་རང་བྱུང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་རྐྱེན་གཞན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྟན་ཡང་མི་དགོས་ལ། རང་བྱང་ཆུབ་པ་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ཉན་ཐོས་ལས་ཟབ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། །ཡང་ཞེས་པ་མདོ་ལ་བསྙེག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཉན་ཐོས་པ་རང་གི་ལུང་ལས། ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་དུས་སུ་སློབ་དཔོན་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་བལྟོས་ནས་རང་གི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་ཏེ་མངོན་དུ་འགྱུར་ལ། རང་རྒྱལ་ལས་གཞན་ཉན་ཐོས་དག་ཀྱང་ཆོས་སྟོན་པ་ན་སྒྲར་བརྗོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་གདུལ་བྱ་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་ཐོས་པ་དང་ལ་སོགས་པས་སྲིད་པ་ཐ་མའི་ཚེ་སློབ་དཔོན་མེད་པར་ཡེ་ཤེས་ཁོང་ཆུད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པས་སྲིད་པ་ཐ་མ་དེར་གཞན་གྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་མི་བལྟོས་པར་རང་རྒྱལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་རྒྱལ་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་ཆོས་བསྟན་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་རྒྱལ་ཉན་ཐོས་ལས་
4-243a
ཁྱད་ཞུགས་ཚུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ལས་དང་པོའམ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྒྲར་བརྗོད་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས། འཆད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྩལ་རྟོགས་པར་བྱེད་དགོས་ནའང་། རང་རྒྱལ་དེ་དག་ནི་རང་གིས་ཐོབ་པའི་གཟུང་མེད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལ་སོགས་པའི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་མཐུས་སྒྲ་མེད་པར་ཆོས་བསྟན་པས་གདུལ་བྱ་གཞན་དག་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་རང་རྒྱལ་དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྒྲས་བརྗོད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་གདུལ་བྱས་མི་རྟོགས་པ་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །
无语开示
གཉིས་པ་སྒྲ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་ཚུལ་ལ་ལྔ། འབྲེལ་བཀོད་པ། མཚམས་སྦྱར་བ། རྩ་བ། འགྲེལ་པ། སྐབས་འདིར་གཞན་ལུགས་ཀྱི་ན་ཡམས་འགོད་པའོ།

以下是藏文的简体中文直译：
总之，问：此中有什么与声闻不共的特殊功德？《中观心论》云："因此彼不入，喧闹众生事，所以此被许，无师而自成。初独处安住，深法生胜解，余二与众伴，共同而安住。善摄身等已，彼入于乞食，为摄诸卑微，彼独具寂静。"问：此独觉补特伽罗属于何种宗派？答：属于唯识真相派类，因为断除所取分别后承许唯识一体，即境与有境无二实有。
第二，异于声闻分为：无声说法方式、所别独觉道智之道智自体、及其因顺决择分。
别于声闻
第一，虽然应当在声闻道建立之后说明独
4-242b
觉道的建立，但这是什么理由呢？如想：独觉较声闻有何殊胜？为生起"独觉道异于声闻道"的分别念，故作迎疑：暂且成立独觉道胜于声闻道之随行，如是作为连接。
第二，如麟角喻等最后有独觉，因前世愿力而以自然方式证悟独觉尽无生智，且不需他缘善知识教导，自证菩提的麟角喻智慧，较声闻深妙，如所说"又"即指向经文。
第三，声闻自宗中说：声闻于最后有时依赖他师教导而了证自菩提，且声闻说法时以声音言说方式教法，使所化众生趋入善行。独觉则不如此，以前世闻法等因缘，于最后有时无师智慧证悟的愿力，于最后有不依他人说法而自证自菩提。因此，独觉不需佛等教法，此为独觉超胜声闻
4-243a
差别中的第一或首要特点。通过声语说法方式，听者需了解说者的智慧力，而独觉则以自获得的无所取证悟智慧和发愿的力量，无声说法使所化众生趋入十善等，因此，独觉智慧不能通过声语方式被所化众生了解，此为超胜声闻的第二特点。
无语开示
第二，无声说法方式分五：建立关联、引述连接、根本文、注释、及于此处列举他宗过患。


 །
说疏
དང་པོ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་ཡུམ་འཆད་པ་དང་། ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བརྗོད་ཅེས་པ་འགལ་ལོ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པས་སོ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲེལ་ལོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི་ཡང་ཞེས་པའི་ནུས་པ་ལ་རྩོད་པའམ། ཆོས་སྟོན་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ལ་རྩོད་དོ། །འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་མདོ་ནི། ཡུམ་གསུམ་ག་ལ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་མདོའི་ཡེ་གེ་ཉམས་སོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཆོས་བཤེས་གསུངས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཇི་ལྟར་རང་རྒྱལ་གང་དག་སྒྲ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་ཚུལ་ཡོད་དོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསུ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་གཞུང་འདི་གསུངས་སོ། །
གསུམ་པ་ནི། གདུལ་བྱ་གང་གང་དག་བརྗོད་བྱའི་དོན་ནི་གང་དང་གང་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཉན་འདོད་པའི་གདུལ་བྱ་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྗོད་བྱའི་དོན་དེ་དང་དེར་སྣང་བར་གྱུར་པ་ནས་སྒྲ་མེད་ཀྱང་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་སྣང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་
དང་པོ་ནི། སྐབས་འདིར་ལམ་ཤེས་སྟོན་པའི་ལྟས་སུ་འཁོར་འདུས་པ་དང་འོད་སྟོན་པར་མཛད་པ་ལས། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཀྱིས་ལྷའི་འོད་མོག་མོག་པོར་མཛད་པས་གདུལ་བྱ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གང་ལས་སྐྱེ་བ་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་དང་། ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་སེམས་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་རིགས་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཡན་ལག་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མི་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་དང་། གདུལ་བྱའི་དོན་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱ་བ་ནི། ལམ་ཤེས་དེའི་བྱེད་ལས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ་ལྔ་ལས།
当生所依支分
གང་ལ་སྐྱེ་བ་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ནི། མདོ་ལས། དེའི་ཚེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་
4-243b
ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
བཞི་པ་འགྲེལ་པ་ལ། དཔེ་དོན་བཀོད་པ་དང་། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་གཉིས་ལས།
说喻义
དང་པོ་ནི། རྟོག་པས་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་དཔྱོད་པས་རྣམ་པར་མ་དཔྱད་པར་ནི་ངག་གི་ལམ་ནས་ཚིག་ཏུ་མི་སྨྲ་བས་ན། གང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། རྣམ་གཡེང་དེས་ཀྱང་རྒྱུད་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། སེམས་དཔས་ཆོས་སྟོན་ཚུལ་དེ་དག་མཆོག་ཏུ་མ་གཟིགས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདི་ལྟར་སློབ་ལམ་དུ་བདག་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་བརྗོད་པ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་བོ། །སྨོན་ལམ་དེའི་འབྲས་བུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ལུང་རྟོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་འཆར་ནུས་སུ་སྒྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བས་ན། རང་རྒྱལ་དེ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་དཔེ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། རང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་སྨོན་ལམ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་མཐུས་ཆོས་སྟོན་པའི་སྒྲ་མེད་ཀྱང་། གདུལ་བྱ་གང་ཞིག་བརྗོད་བྱའི་དོན་གང་ལ་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་ཉན་པར་འདོད་པ་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྗོད་བྱའི་དོན་དེ་རྣམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་བས་སྒྲ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་སྟོན་པའི་སྒྲའི་དོན་ནི་འདི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཉན་པ་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤིན་ཏུ་བསྐྲུན་ཅིང་རྟོགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགྲེལ་པར་མཛད་དོ།

以下是藏文的简体中文直译：
说疏
第一，若想：经中"善现说般若"与"实无一字可说"相矛盾，答：不是的，因为是无声说法。如此建立关联。论中的关联是对"又"字意义的争议，或对说法方式差别的争议。所引经文在三种般若经中都不见，因此经文字句已失，如法友阿阇黎所说。
第二，又为迎接"独觉如何无声说法"的疑虑而说此文。
第三，无论何种所化众生，对任何所诠义，欲闻何种法门，于彼彼所化心识中，显现彼彼所诠义，虽无声而说法，即如是显现，如此所说。
第一，此处以显示道智的征兆，集会眷属和放光，为使天众心续成为生道智的法器，以如来自性光令天光暗淡，使所化众生心续中：生起道智之依支分、道智生起境即发菩提心的决定心依支分、一切众生皆具道智生起种姓的支分、为成就大菩提不舍三界生因的自性支分、利益所化无间断乃道智事业支分，如是有五支，此是所说。
第二分五：
当生所依支分
依处生起支分者，经云："尔时，此三千大千世界中，所有四大王天种天众，彼等一切
4-243b
"如是引述。
第四，注释分为：阐述喻义和根本文义两部分。
说喻义
第一，因未作分别思惟，未作理性观察，故不以语言道路出言表述，因为一切言说皆为散乱之因，散乱则令心续混乱，菩萨不以彼等说法方式为最胜，故菩萨如是在学道中发愿："愿我成佛后无言说而说法。"此愿成果即：如圆满佛身，仅见其身即能令所化心续现起正法教证功德，如是独觉与圆满佛陀相似。
第二，独觉时虽无说法音声，然以愿力与悲心等力，无论何种所化，对何所诠，以何方式欲闻，即于其识中显现彼义，正如彼相，故称无声说法。说法声之义是：所说法义在闻者心识中无颠倒地产生理解，如是为注释。
;


 །
此处说他宗揣测
ལྔ་པ་ནི། གང་གང་ཞེས་པའི་ཤླཽ་ཀ་འདི་རང་རྒྱལ་གྱིས་གདུལ་བྱ་ལ་ཕར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་སྦྱར་བར་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སློབ་དཔོན་གཞན་ལ་བལྟོས་མི་དགོས་པར་རང་ཉིད་རང་བྱུང་གིས་སྟོན་པར་ཤར་བའི་ཚུལ་ཅི་ཞེ་ན། མདོར། དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དག་འདི་སྙམ་དུ་གནས་
4-244a
བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་ཆོས་ཉན་པ་ཇི་ལྟར་དུ་འདོད་པར་བྱ་སྙམ་མོ། །དེ་ནས་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དག་བདག་ལ་ཆོས་ཉན་པ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུར་འདོད་པར་བྱའོ། །སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་འདོད་པར་བྱ་སྟེ། སུས་ཀྱང་ཉན་པ་དང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་མེད་དོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་དོན་གྱི་འགྲེལ་པར་གང་གང་སོགས་ཀྱི་ཤླཽ་ཀ་འདི་སྟེ། དེའི་འབྲས་བུ་ནི། དྲན་ཉེ་སོགས་གང་དང་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྨི་ལམ་ལྟར་སྟོན་པ་པོར་སྣང་བའི་གང་ཟག་གང་དང་གང་ལ། དཔེ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར། ཉན་པ་པོའི་གང་ཟག་ཏུ་འདོད་པར་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་པོར་སྣང་བའི་གང་ཟག་དེ་དང་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དོན་དེ་དང་དེས་སྟོན་པའི་སྒྲའི་དངོས་པོར་མེད་ཀྱང་། སྟོན་པ་དང་ཉན་པར་སྣང་བ་དེ་དང་དེ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་དང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་སོ་ཞེས་ངེས་དོན་དུ་སྟོན་པོ་ཉན་པོ་སོགས་དངོས་ཐ་དད་མེད་ཀྱང་། སྒྱུ་མ་ལྟར་སྟོན་པོ་སོགས་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འབྱུང་བས་རང་རྒྱལ་གྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །མདོར། སུས་ཀྱང་ཉན་པ་དང་རྟོགས་པ་མེད་ཅེས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉན་རྟོགས་མེད་ཀྱང་། དོན་དམ་ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་ཉན་རྟོགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཡོད། སྒྲ་མེད་ཀྱང་དེ་དེ་ལྟར་སྣང་ཞེས་པའི་དོན་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་སོགས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་འདི་ལ་འཁྲུལ་བ་མེད་དོ། །ཞེས་ཟེར་ན་ཡང་མཁས་པ་དག་དཔྱད་པར་གྱིས་ཤིག །
差别事缘觉道道智正分
གསུམ་པ་ཁྱད་གཞི་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་ཤེས་པའི་ལམ་ཤེས་དངོས་ལ། འབྲེལ་བཀོད་ཅིང་མཚམས་སྦྱར། རྩ་བའི་དོན་དང་མདོ་བཀོད། འབྲུ་འགྲེལ་པའོ། །
说疏及序分
དང་པོ་ནི། གོང་དུ་རབ་འབྱོར་ནི་ཟབ་པ་བས་ཀྱང་ཆེས་ཟབ་པ་ལ་འཇུག་ཅེས་པ་ལས་འཕྲོས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི། ཁྱད་ཆོས་
4-244b
དེ་ལྡན་གྱི་བསེ་རུའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རང་རྒྱལ་ཉན་ཐོས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པར་བརྗོད་ནས། ཁྱད་ཞུགས་པའི་རང་རྒྱལ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ནི་ཉན་ཐོས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། རྣལ་མ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཆད་དོ། །
偈义及经义
གཉིས་པ་ནི། གཟུང་དོན་རང་བཞིན་མེད་པར་མངོན་དུ་རྟོགས་པས་གཟུང་དོན་གྱི་རྟོག་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། གཟུགས་ནི་ཟབ་པ་མ་ཡིན་ཕྲ་བ་མ་ཡིན། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟབ་པ་མིན་ལ་ཕྲ་བ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནས། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་ལ་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱིས་གཟུང་མེད་རྟོགས་པའི་མདོ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཟབ་པ་མ་ཡིན། ཅེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཡང་གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་མེད་དེ། གཟུགས་སོགས་ཐོགས་མེད་ཀྱི་བག་ཆགས་གོམས་པས་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ནང་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་དང་གཅིག་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཉིད་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་གློ་བུར་གྱི་ཤེས་པ་འཁྲུལ་ངོར་རྒྱུན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་འཛིན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་སྟོབས་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དེ་མེད་པར་མ་རྟོགས་པས་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་རྣམས་ལ་བོས་ནས་ལྷའི་བུ་དག་བདག་ལ་ཆོས་ཉན་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་ཅི་ཡང་མཉན་པ་མེད་ཅིང་ཅི་ཡང་མངོན་དུ་བྱས་པ་མེད་དོ།

以下是藏文的简体中文直译：
此处说他宗揣测
第五，"何何"等偈颂不应与独觉向所化众生说法相联系，其理由是：麟角喻智慧不需依赖他师而自然显现为导师的方式如何呢？经中："尔时诸天子心想：应如何听闻上座
4-244a
善现的法？善现说道：诸天子，应如同梦中人一般听我说法，如幻化般理解，无人能听闻、了悟、现证。"等语，此"何何"等偈颂是对此经文的解释，其果即：显现为如梦说法者的任何补特伽罗，说何种念住等法义，以何种比喻，欲成为何种听法者的补特伽罗，虽然显现为说法者的补特伽罗无说法声的实体，然而显现为说者听者等皆如幻人化现，麟角喻智慧以此方式了解。了义中虽无实有分别的说者闻者等，但如幻显现说者等的智慧中生起，由此现证独觉果位。经中"无人能听闻和理解"表示无以世俗音声方式的听闻理解，然究竟智慧中显现的听闻理解是无分别自性的存在。"虽无声而如是显现"的意义亦如是。如此解释方式无错误。如是所说。然而请诸智者审察。
差别事缘觉道道智正分
第三，差别事独觉道智之道智自体分三：说疏及连接，根本意义和引经，分析解释。
说疏及序分
第一，上文"善现入比深更深"引发此段。论中的关联是：具备此殊胜特性
4-244b
的麟角道是什么？如是说明独觉超胜声闻后，超胜的独觉之道唯比声闻殊胜，故解释真正独觉道是什么。
偈义及经义
第二，由现证所取对境无自性而断除所取分别，如经中："善现说：色非深非细，为何？因色自性非深非细，"乃至遍智皆如是说，这是独觉了解无所取的经文。"色非深"等意义为：无依他起实成自性的色，色等仅是无碍习气熏习的假立，如是意趣；内轮回自性与心一体的心性，本来不曾有的暂时迷乱识，现为相续相，持各种习气，因缘力而现为种种，未了知其不存在故不断能取分别。如经："善现呼唤诸天子说：诸天子，听我说法应当如寻找化现，因此无所闻亦无所证。"
;


 །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་གཟུང་རྟོག་སྤངས་ལ་འཛིན་རྟོག་མི་སྤོང་བར་བསྟན་པའི་མདོ་སྟེ། ཡུལ་སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་སོགས་ལ་བདེན་འཛིན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་ཀྱང་། ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་ལ་བདེན་འཛིན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་མི་ཆོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དཔེར་བྱས་པའོ། ། འདི་ལ་འགའ་ཞིག་གཟུང་རྟོག་སྤངས་ན་འཛིན་
4-245a
རྟོག་སྤངས་པས་ཁྱབ་སྟེ། དབུས་མཐར། སུམ་ཅུ་པ། གཟུང་བ་མེད་ན་དེར་འཛིན་མེད། །ཅེས་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ལུང་དེའི་དོན་བཤད་པ་དང་། དེའི་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཟུང་དོན་དེ་མེད་ན་དེ་འཛིན་གྱི་འཛིན་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཀྱང་། དེ་ཙམ་གྱིས་འཛིན་པ་ཙམ་པོ་བ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པ་དང་། གཞན་ཡང་གཟུང་བ་མེད་ན་དེར་འཛིན་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཀྱང་གཟུང་མེད་རྟོགས་པས་འཛིན་མེད་རྟོགས་དགོས་པར་མ་ངེས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་མཉམ་གཞག་ཏུ་གཟུང་འཛིན་གྱི་གཉིས་སྣང་གཉིས་ཀ་ནུབ་ཀྱང་། ད་དུང་ཡིད་དང་འཛིན་པ་ས་བརྒྱད་པ་མ་ཐོབ་པར་ཡོད་པ་དང་། གཟུང་རྣམ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ནས་ཐོབ་ཀྱང་འཛིན་རྣམ་གྱི་རང་བཞིན་མེད་པར་དེར་མ་རྟོགས་པ་དང་། གཞན་གཟུང་བའི་རྟོག་པ་སྤངས་མ་ཐག་འཛིན་རྟོག་སྤང་བར་མ་ངེས་པའི་ལུང་ཡང་། སེམས་ལས་གཞན་མེད་པར་ནི་བློས་རིག་ནས། །དེ་ནས་སེམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས། །ཞེས་པས། གཟུང་རྟོག་སྔར་སྤངས་ཤིང་འཛིན་རྟོག་ཕྱིས་སྤང་དགོས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དང་ནི་ཞེས་པས་འོག་མ་འདྲེན་པའི་ཚིག་གོ། རྟེན་ལམ་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་ཀྱིས་རྟེན་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ་སྟེ། མདོར། ཡུམ་འདི་ལེན་པར་བྱེད་པ་སུ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཞེས་པའི་དྲིས་ལན་དུ། ལམ་པ་གང་ཟག་གི་རྟེན་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སམ། བདེན་པ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་གམ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའམ། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པ་དག་གམ། སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དག་གམ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དག་ལེན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་པས། ཕྱིར་
4-245b
མི་ལྡོག་སྦྱོར་ལམ་པ་དང་། བདེན་མཐོང་ནི་མཐོང་ལམ་པ་གསུམ་དང་། དགྲ་བཅོམ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། ལྷག་མ་གཉིས་ནི་ཚོགས་ལམ་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་རྟེན་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་གཏོར་བའི་མེ་ཏོག་འདི་དག་ནི་བདག་གིས་སྔོན་ཆད་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཐམས་ཅད་ནའང་ཡོད་པར་མ་མཐོང་སྟེ། མེ་ཏོག་འདི་དག་ནི་སྤྲུལ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མེ་ཏོག་འདི་དག་ཁོ་ན་མ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་སྟེ། གང་མ་བྱུང་བ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་བཤད་པས། ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུ་ལས་མ་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་བསྟན་ཏོ། །དེས་ན་ཤེས་བྱ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་ལ་གཟུང་རྟོག་སྤངས་ཤིང་འཛིན་རྟོག་མི་སྤང་བ་དང་། རྟེན་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ་ཁྱད་པར་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་སྐད་དུ་འགྲེལ་ཆེན་ལས། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པར་བསྒོམས་པས་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་ཤེས་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

以下是藏文的简体中文直译：
如是等经文显示断所取分别而不断能取分别，比如对境如幻的马牛等虽已断除实执增益，但对有境心识的实执增益未断，以此为例。对此，有人说：断所取分别必定断能取
4-245a
分别，因《中边分别论》、《唯识三十颂》云："无所取时，彼能取亦无。"对此，分为解释此经文义和证明其合理性。第一，虽然教示若无彼所取对境则无彼能取之别相，但仅此不能证明无能取之总相；此外，虽教示无所取则无能取，但领悟无所取不一定需要领悟无能取。第二，大乘定中虽然能取所取二现皆息灭，但尚未获得八地前仍有意识和执取，虽从大乘加行道暖位已了知所取相无自性，但彼时未了知能取相无自性；另外经文也未必定说断所取分别即断能取分别："以智了知无心外法，然后通达心亦无有。"此中说明先断所取分别，后当断能取分别。"及"字是引下文的词。所依道者和法性种性所依麟角喻道，如经问："谁将取此般若？"答道：道者补特伽罗所依是："不退转菩萨或见谛补特伽罗，或已尽漏阿罗汉已圆满心意，或曾事先前诸佛者，或于多佛所种善根者，或为善知识摄受者将能取。"其中，不退
4-245b
转是加行道者，见谛是三种见道者，阿罗汉是声闻，余二者是资粮道者。法性种性所依，如经云："天众散落的这些花，我以前在诸天处都未曾见过，这些花是幻化的"，乃至"不仅这些花未生，憍尸迦，色亦未生，未生者即非色"等，直至识蕴，这表明五蕴无因所生的自性种性。因此，所知独觉道具有断所取分别而不断能取分别，以及所依种性差别等三种差别，为菩萨道智所应了知。如《大疏》云："如上所说声闻四谛各相无所得修习，菩萨当如实了知与缘起相应。"如是所说。


 །
词疏
གསུམ་པ་ནི། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བདེན་བཞི་བསྒོམ་པ་ཁོ་ན་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསྒོམས་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་གཟུང་རྟོག་སྤངས་པ་དང་། འཛིན་རྟོག་མ་སྤངས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་བསྡུས་པའི་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཞི་རང་རྒྱལ་གྱི་རིགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྟོགས་རིགས་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་གྱི་རྫས་རིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་དཔས་རང་དོན་དུ་ཤེས་དགོས་པ་མ་
4-246a
ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་མོ། །
བཞི་པ་རྒྱུ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ལ། འབྲེལ་བཀོད་ཅིང་མཚམས་སྦྱར་བ། རྩ་བའི་དོན་བཤད་ཅིང་མདོ་བཀོད། འགྲེལ་བའི་འབྲུ་གཉེར་བའོ། །
དང་པོ་ནི། བསྟན་མ་ཐག་པའི་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་གྱི་རྟོགས་རིགས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཡོད་དམ་མེད་ཅེ་ན། ཡོད་དེ། ལམ་དེའི་རྒྱུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་པོ་ཐོབ་ན། གོང་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་ཤེས་པའི་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བས་དེའི་རྒྱུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གསུང་བར་མཛད་དོ། །མདོར་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་ལ་ཐེག་གསུམ་གྱི་རྟོགས་རིགས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་རྒྱུའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། འདིར་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་རྟོགས་རིགས་མངོན་དུ་མཐོང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ནི་སྐབས་གཉིས་པ་འདིར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། མཐོང་ལམ་དེའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་མཐོང་སྒོམ་ཡང་སྐབས་གཉིས་པ་འདིར་བསྟན་མི་དགོས་པར་མཚུངས་སྙམ་ན། མིན་ཏེ། གསར་དུ་ལྷགས་པའི་འཁོར་རྣམས་ལ་སྔར་བཤད་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་མཚོན་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །
说偈义及经义
གཉིས་པ་ནི། བཏགས་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དུ་མིང་བཏགས་ཤིང་གང་ལྟར་དུ་བསམ་ཡང་དུས་མིང་སྐད་ཅིག་ཏུའང་འདུ་བར་མི་རུང་བའི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་གཉིས་མི་འགལ་བར་རྟོགས་ཤིང་། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྟོན་པའི་རྣམ་པ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་གསུམ་སྟེ། མདོར། ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་མོ། །བཏགས་པ་ཙམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ། དེ་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་མི་འགལ་བར་བསྟན་ནོ། །ཞེས་པ་ནས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་བཤད་པས། དེའི་དོན་བཏགས་པ་ཙམ་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་། དེ་དེར་མ་གྲུབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགལ་བའམ། ཡང་ན་དོན་
4-246b
དམ་བདེན་པ་ཡོད་པ་ལ་སྐུར་བ་དང་བྲལ་ཞིང་། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་འཁྲུལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཟབ་མོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་དེ་འགལ་བ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ན་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་འགའ་ཞིག །ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྗེ་བཙུན་གྱིས། ངེས་ཆའི་དྲོད་འཆད་པའི་རྟོགས་རིགས་ལས། བཏགས་པའི་ཆོས་ཉིད་མི་འགལ་བར། །སྟོན་པའི་རྣམ་པ་དྲོར་གྱུར་པ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

以下是藏文的简体中文直译：
词疏
第三，独觉道中，如上所说修四谛，以及对一切事物如实修习缘起，依次断所取分别而未断能取分别，以及依独觉种姓所依法基的特殊法三种殊胜，具此证悟类别的独觉道，菩萨应当了知，而非菩萨为自利需了知独觉道一切实类行相，实非
4-246a
如此，此为独觉道。
第四，因顺决择分分三：说疏及引述连接，解释根本意义及引经，分析解释。
第一，刚说的独觉道证悟类别有无现证的顺决择分？答：有。若获得该道因顺决择分四种，则会生起如上所述的独觉道智之道智，因此宣说其因顺决择分。总之，大乘加行道中有三乘证悟类别现证之因顺决择分，此处就其作为独觉证悟类别现证之因方面而说，大乘顺决择分并非在此第二品中说明，如《大疏》云："彼见道的顺决择分已在遍智中说毕。"若问：如是则见修道也同样不需在此第二品中说明，答：不同，对新来眷属，通过前说遍智之因显示其果，有此必要。
说偈义及经义
第二，了解假立世俗与无论如何命名思维，即使刹那时间也不能聚合的胜义法性二者不相违，善现宣说的行相是三种暖位，如经："憍尸迦，色唯是假立，凡是假立即是法性，上座善现宣说此不相违。"乃至识蕴皆如是说，其义是唯假立世俗与彼非成立之世俗法性二空性不相违，或者远离对胜义
4-246b
谛有的诽谤与对世俗谛无的增益的智慧，因无二边错乱，故示深妙真如中彼不相违。此处有些缺乏法义者说：世俗谛是有，因尊者说："假立法性不相违，宣说行相为暖位。"
;


 །ཀྱེ་མ་ཀྱི་ཧུད། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་རྟོགས་རིགས་དེ་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པ་ན་ལམ་བསྒོམས་ནས་ཅི་བྱ་སྟེ། ལམ་བསྒོམ་པ་ནི་བསླུ་བའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་པ་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་རྟོགས་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ཅེས་པ་མང་ཚིག་དང་། རྫོབ་ཅེས་པ་བརྫུན་པའི་དོན་ཡིན་ལ། བརྫུན་པ་ནི་མེད་ཀྱང་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། མི་བདེན་ཀྱང་བདེན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ལ་བྱའི། དེ་ཚེ་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་མཐོང་གི་སྣང་བ་དེ་ཡིན་ན་མེད་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་སྐྲ་ཤད་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་སྣང་ཡང་མེད་དོ། །དེ་མེད་པས་ཡོད་པ་ལ་བསླུ་བས་ཁྱབ། དཔེ་སྔ་མ་ལྟར་རོ། །འོ་ན་སྣང་བ་ཅི་ཞེ་ན། བློ་འཁྲུལ་བའི་ངོ་ནས་མེད་ཀྱང་ཞེན་པའི་སྟོབས་གོམས་པ་ལས་སྣང་བར་རུང་སྟེ། རགས་པ་རྫས་གྲུབ་ཏུ་བློ་ངོར་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་བསླུ་བ་དང་ཡོད་པ་མིན་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཀྱང་འདོད་དེ། གང་ལ་བཅོམ་དང་བློ་ཡིས་གཞན། །བསལ་ན་དེ་བློ་མི་འཇུག་པ། །བུམ་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །ཞེས་སྨྲ་ན་ཐེག་ཆེན་པར་ཁས་ལེན་པ་ཁྱོད་ལ་གདོན་ཅི་ཞིག་ཐེབས་པར་གྱུར། རྩེ་མོར་གྱུར་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དང་པོ་ཉིད་ནས་དེ་དག་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར། སྐྱོན་འགྲིབ་པ་མེད་པ་དང་ལ་སོགས་པས་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་མེད་པས་ཕྱེ་བའི་རྟོགས་རིགས་ནི་རྩེ་མོའི་ངེས་ཆ་
4-247a
གསུམ་སྟེ། མདོར། གཟུགས་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ། ཅེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནོ། །གཟུགས་སོགས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལ་སོགས་པས་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ཏེ་མདོར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་ལ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་གསུམ་སྟེ། མདོར། གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་ཡིན། ཚོར་བ་དང་། ཞེས་སོ། །གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། སོགས་ཀྱིས་བླང་དོར་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གསུམ་སྟེ། མདོར། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བ་མི་མཐོང་ཞེས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
注疏词义
གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཀུན་བཏགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་མི་འགལ་བར་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ནི། དྲོད་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་དང་ཀུན་བཏགས་པའི་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས། ཆོས་འདི་དག་ནི་འཕེལ་འགྲིབ་ལྟར་སྣང་ཡང་། ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་དོན་དམ་པར་ན་གསར་དུ་འགྲིབ་པ་དང་གསར་དུ་འཕེལ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གནས་ཚུལ་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ལ་བཟོད་པར་སློབ་པ་ནི་རྩེ་མོ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། གཟུགས་སོགས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གདོད་ནང་དང་ཕྱི་ལ་སོགས་པས་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའམ་སྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་ནི་བཟོད་པ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་གཞི་མེད་པ་ལ་ཁྱད་ཆོས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་གཞན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །
4-247b
དེ་ལྟར་དྲོད་སོགས་བཞི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་བཞིའི་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་ནས། སོ་སོར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཉན་ཐོས་འཕགས་ལས་ཁྱད་པར་བྱེད་ཆོས་དང་། ། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་ཞིང་རང་རྒྱལ་ལམ། ། གང་ཡིན་དེ་ནི་བདེ་བར་ངོས་བཟུང་ནས། ། དེ་ཡི་རྒྱུ་ཚོགས་དང་བཅས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
菩萨道道智
གསུམ་པ་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལམ་ཤེས་པའི་ལམ་ཤེས་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། འབྲེལ་བཀོད་ཅིང་མདོ་དང་སྦྱར་བ་དང་། སྤྱི་དོན་དངོས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
噫呼！若认为世俗谛存在的证悟类别是加行道暖智，修道又有何用？修道只有欺诳之果，因为是见世俗为有的证悟类别。"普遍"(kun)是复数词，"覆"(rdzob)是虚假之义，虚假即虽不存在而显为存在，虽不真实而显为真实，此时见世俗存在的显现必定不存在，如同空中发丝，世俗显有实无。不存在故必定欺诳于有，如前例。若问：那么显现是什么？答：虽在迷乱心前不存在，但因执着力的习惯而可以显现，如粗物质在心前显为实有一样。因此，世俗为欺诳非存在，即使毗婆沙师也承认："若以毁坏及心智，除去他法则不住，如同瓶水是世俗。"既然如此，你自称为大乘者却着何魔？顶位对于色等诸法从初始就未曾有故，无减失过患及无增益功德所分辨的证悟类别是三种决定顶位
4-247a
，如经："为色增长故不学"等义。色等内空性及外空性等，总之为不执色等故为三忍，如经："为色摄取及断除故不学，受等"。色等法无生及无取舍相是三最胜法，如经："不见色生"乃至"不见减增"。如是所说。
注疏词义
第三，色等法名言所生一切法，若从三无自性观点来看，因遍计所执法性体性无别，故不相违而示，暖上中下三智对遍计所执色等诸法作为所缘，此等法虽显现增减，然圆成实色等诸法胜义中无新减与新增等实际情况安住忍可学习，为顶三智；由色等自性空故，于色等本来内外等为内外空性或由修力成就而不全然执取，为忍三智；无色等法之事基上无生灭等其他特征相状，了悟此相的最胜法三智，由此等而成。
4-247b
如是暖等四位依次缘四谛所缘，各自生起顺决择分四种。声闻圣者殊胜法相，及断彼诤论后易于认定何为独觉道，并已说明其因集。
菩萨道道智
第三，菩萨道智之道智分总义和词义。
第一，说疏并结合经典，总义正文。


 །
དང་པོ་མདོའི་འབྲེལ་ནི། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ། ཡུམ་གང་ལས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ། གསར་དུ་འོངས་པའི་འཁོར་རྣམས་ལ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྟོགས་པ་བསྐྱེད་དགོས་པའི་དོན་དུ་བསྟན་ཏོ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི། ལུས་རྣམ་གཞག་ཏུ། འདི་དང་གཞན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི། །ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་མཐོང་བའི་ལམ། །ཞེས་པ་དེ་ཉིད་འདིར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་མདོ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། ཡུམ་འདི་ནི་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ལས་བཙལ་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ། རབ་འབྱོར། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་སྐད་དུ་ཡུམ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ལས་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ཁྱོད་ཀྱི་མཐུའམ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་ནམ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། འདི་ནི་བདག་གི་མཐུ་དང་བྱིན་ཀྱིས་བརླབས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་དང་བྱིན་རླབས་སོ་ཞེས་པ་ནས། གང་ལས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པ་ན། གཟུགས་ལ་བཙལ་བར་ཡང་མི་བྱ་ཞེས་སོགས་ནས། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལའང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་དམིགས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་དམིགས་ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོ་རྣམས་སོ། །
གཉིས་པ་སྤྱི་དོན་དངོས་ལ། གང་ལ་སྐྱེ་
4-248a
བའི་རྟེན་དང་། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མཐོང་ལམ།
生所依
དང་པོ་ལ། ལུས་རྟེན་གང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ས་གང་གི་སེམས་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་གང་ལས་སྐྱེ་བའོ། །
所生身依
དང་པོ་ནི། ངན་སོང་གསུམ་དང་། སྒྲ་མི་སྙན་པ་དང་། མཚམས་མེད་བྱས་པ་ལ་མི་སྐྱེ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་གོང་མའི་ལུས་རྟེན་ལ་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མེད་པས་སྐྱོ་བ་ནུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གང་ལས་སྐྱེ་ཞེ་ན། གླིང་གསུམ་གྱི་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། འདོད་པའི་ལྷ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། མདོར། ཡུམ་གྱི་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པའི་ཚེ། ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་རྒུ་རྣམས་ལས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བཅུ་གཉིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་སྐྱེས་སོ། །ཞེས་དང་། དགེ་སློང་མ་ལྔ་བརྒྱ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་གོ། ཞེས་སོ། །
何地心所生
གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་ས་དྲུག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་དམིགས་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ཆོས་མཆོག་དང་ས་གཅིག །ཅེས་པས། ཆོས་མཆོག་གི་རྟེན་ནི། བསམ་གཏན་ས་དྲུག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་བཤད་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཡང་མཐོང་ལམ་ནི་དེ་དྲུག་གང་རུང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་དང་བསམ་གཏན་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མཐོང་ལམ་དང་། དེའི་བརྟེན་པ་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་གང་ཞིག །གཟུགས་མེད་ཀྱིས་ནི་འདོད་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷག་མཐོང་ཤས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་མི་བརྟེན་ཏེ། གོང་མའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་ན་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་འཐོབ་ལ། གོང་མའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་ན་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ལམ་དཀའ་བ་ལ་མི་
4-248b
བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཤིན་ཏུ་དག་ཐོབ་ནས། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། །ཞེས་སོ། །
所生因
གསུམ་པ་ནི། མཐོང་ལམ་རྐྱེན་བཞི་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུའི་རྐྱེན་སྦྱོར་ལམ་ཆ་བཞི་པོ་དེ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་གསུམ་ཅར་འཐོབ་པའི་རྒྱུ། །ཞེས་སོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཡང་དག་རབ་རྣམ་འབྱེད། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། །ཞེས་སོ། །དམིགས་རྐྱེན་ནི་བདེན་བཞི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་ཡིན་ཏེ། བདེན་དང་བདེན་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཞེས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
第一，经的关联是：帝释说："应从何处寻求般若？"这是为新来的眷属须生起遍智证悟而说。论的关联是：在科判中说："见他己功德，利益大见道。"这里即对此广作解释。如是相关的经文是：舍利子说："应从善现品中寻求此般若。"帝释说："善现，舍利子说'般若应从善现品中寻求'，这是你的威力或加持吗？"善现答："这不是我的威力和加持，而是如来的威力和加持。"乃至当问"从何处寻求"时，答："不应在色中寻求"等，直至"于色真如中不见如来，于如来中不见色真如"等经文。
第二，总义正文分为：何所生
4-248a
之依处和所生起的见道。
生所依
第一分为：从何身依生起，从何地心所生，从何因生起。
所生身依
第一，三恶趣、北俱卢洲及造五无间罪者不生，因被烦恼障、异熟障和业障所障故。也不生于上界身依，因无苦受故厌离不起。若问：那么从何处生起？生于三洲的男、女及欲界天，如经："说此般若教法时，天人众生中有一百二十亿获得无生法忍。"又云："五百比丘尼生起无尘无垢清净法眼。"
何地心所生
第二，依靠禅定六地，称为见所缘事。因"最胜法与地同一"，应说最胜法依靠禅定六地中任何一地，见道也依于其六中任一，因不依无色界和上禅近分地而生，原因是见道及其所依随行能对治三界，而无色界不缘欲界，且因胜观分少，不依上地近分，因为已得上地根本定则必得上地近分定，既已得上地根本定则不依
4-248b
难修的上地近分道。或者依第四禅根本定，如《经庄严论》云："获得极清净第四禅，摄取无分别智慧。"
所生因
第三，见道从四缘生。因缘是四种加行道，如云："三乘获得之因。"增上缘是禅定，如云："正分别诸所知，依止于禅定。"所缘缘是如幻显现的四谛，如云："谛及谛忍。"


 །དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ནི་ཆོས་མཆོག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཚེ་བར་ཆད་མེད་པ་ཡི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མྱུར་དུ་རེག །འདི་ལྟར་དེ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །འཛིན་པའི་གཡེང་བ་རྣམ་པར་སྤོང་། །
所生见道
གཉིས་པ་ལ་ལྔ། མཚན་ཉིད། མཚན་གཞིའི་རབ་དབྱེ། མཚོན་བྱའི་སྒྲ་བཤད། དེས་སྤང་བྱ་ཇི་ལྟར་སྤོང་ཚུལ། མཐོང་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཡོད་མེད་བསམ་པའོ། །
དང་པོ་ལ། གཞན་ལུགས་དགག །རང་ལུགས་བཞག་པའོ། །
破他宗
དང་པོ་ནི། དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་སྔར་མ་མཐོང་བ་དེ་གསར་མཐོང་གིས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཉན་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ལུགས་ལྟར་ན། གནོད་བྱེད་འདི་ལྟར་དུ་འབབ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་དེ་ཆོས་ཅན། མཐོང་ལམ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱེད་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རྗེས་སུ་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཉན་ཐོས་མཐོང་ལམ་པ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་མཐོང་ལམ་དེ་ཆོས་ཅན། མཐོང་ལམ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་སྔར་མ་མཐོང་བ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་
4-249a
མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གཞན་དག་ཉན་ཐོས་འཕགས་པས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་ལ། ཉན་ཐོས་མཐོང་ལམ་སྔོན་སོང་གི་དགྲ་བཅོམ་ཐེག་ཆེན་དེར་ཞུགས་པ་ལ་སྔར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ལས། སླར་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཞིག་སྐྱེ་མི་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་དེར་ཞུགས་པ་དེ་སངས་རྒྱ་བ་མི་སྲིད་པར་ཐལ། སེམས་བསྐྱེད་དང་པོ་ཐོབ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་པོ་སྐྱེའམ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་པོ་སྐྱེ། དང་པོ་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་དེ་སོ་སྐྱེར་ལྟུང་སྲིད་པར་ཐལ། ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཉམས་གྱུར་དང་པོ་ལས་མ་ཡིན། །ཅེས་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པར་བཤད་དོ། །འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱང་ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་ཐེག་ཆེན་ཚོགས་ལམ་ནས་འཇུག་པར་ཁས་བླངས་པས། ཐེག་ཆེན་ཚོགས་ལམ་དེར། དེས་ཐེག་ཆེན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་རུང་གི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གང་ཞིག །དང་པོ་དེ་བསྐྱེད་དགོས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ལ་རིམ་འཇུག་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་དགོས་ན་ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་སོ་སྐྱེར་ལྟུང་བར་ཐལ་བ་མཚུངས་ཤེ་ན། མི་ཐལ་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་མ་འདས་གང་གིའང་དབྱེ་འབྱེད་མ་བྱས་པའི་ཐེག་ཆེན་ཚོགས་ལམ་ནས་འཇུག་པ་ཙམ་ཞིག་ཁས་བླངས་པས་ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་སོ་སྐྱེར་འགྱུར་མི་དགོས་ཏེ། ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་འགྱུར་བ་ཇེ་བཟང་དུ་སོང་བས་རྟེན་གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་ཇེ་ངན་དུ་འགྱུར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ལ་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་མི་སྐྱེ་བ་ཉམས་སོ། །ཐེག་དམན་འཕགས་པ་ཐེག་
4-249b
ཆེན་གྱི་ལམ་དུ་འཇུག་པ་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་སྐྱེ་མི་དགོས་པ་ད་དུང་འདོད་ན། ཉེས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། སྔར་ཐེག་པ་གཞན་ལ་མ་ཞུགས་པའི་ཉན་ཐོས་མཐོང་ལམ་པ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། མཐོང་སྤང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་མི་སྲིད་པར་ཐལ།གཉེན་པོ་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ལོག་སྲེད་ཅན་བཞིན་ནོ། །འདོད་ན། འཚང་རྒྱ་བ་མི་སྲིད་པར་ཐལ་ལོ།

以下是藏文的简体中文直译：
等无间缘是最胜法，如云："尔时迅速触证，无间三摩地，随后如是断，能取之散乱。"
所生见道
第二分五：定义，具体类别区分，名称解释，所断断除方式，以及思考见道后得智有无。
第一分为：破他宗和立自宗。
破他宗
第一，有人定义见道为：对一切法无自性前未见者而以新现见方式现证。若如此，在承认声闻独觉了解法无我的宗派中，此谬论如下：声闻见道第二刹那以上，应不是见道，因为不符合你所承许的定义故。又，声闻见道者进入大乘道之见道，应不是见道，因为不以现量见前未见的一切法无自性
4-249a
故。对此，有些人说：声闻圣者也了知一切法无自性，曾经声闻见道的阿罗汉进入大乘后，不需再从前声闻见道生起大乘见道。若如此，则彼入大乘者不可能成佛，因为不可能获得第一发心，若不承认此因，则问：他生世间第一发心还是出世间第一发心？若是第一种，则声闻圣者可能堕入凡夫，因为声闻圣者可以生起世间第一发心故，若承认，则违背"不从第一果退失"，说预流果不可能退失。若你说：你也承认声闻圣者从大乘资粮道进入，则在大乘资粮道中，他需发世间或出世间任一大乘发心，且必须发第一种，因必须次第进入大乘道故。若需发第一种，则声闻圣者应堕为凡夫。对此答：不能推出此结论，因我只承认从未区分世出世的大乘资粮道而入，声闻圣者不必成为凡夫，因道的殊胜性增上不可能使所依补特伽罗变劣故。若是第二种，则声闻圣者进入大乘道不生大乘见道的论点失效。若仍坚持小乘
4-249b
圣者入大乘道不必生大乘见道，则还有过失：先未入他乘的声闻见道者入大乘道，应不可能断所知障见所断，因不生对治大乘见道故，如邪执者。若承认，则应不可能成佛。


 ། ཉེས་པ་འདི་རྣམས་སྤོང་བར་འདོད་ནས་མཐོང་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་ལ། དེ་ལྟར་ན་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་བ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། ཐལ་བ་དེའི་ཉེས་པ་སྤོང་བར་འདོད་ནས་བཅུ་དྲུག་པོ་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཁས་ལེན་ན་ཡང་མཐོང་སྤང་ལས་གྲོལ་བའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་མི་སྲིད་པར་ཐལ་བ་ལས། ཡང་དེ་སྒོམ་ལམ་དུ་འདོད་ན་མཐོང་སྒོམ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་རྗེས་ཐོབ་ཀྱིས་མ་ཆོད་པར་ཐལ་བ་ལས། དེ་འདོད་ན། བྱང་སེམས་མཐོང་ལམ་པ་དབང་འབྲིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཡང་དག་མི་སྲིད་པར་ཐལ་བ་དང་། དེ་འདོད་ན་སེམས་དཔའི་ཞུགས་གནས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མཛད་པ་རྣམས་མི་རིགས་པར་ཐལ་ལོ། །
立自宗
གཉིས་པ་མཐོང་ལམ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཐར་པའི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་གང་ཞིག །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་ཅིང་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་མ་གྱུར་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐོང་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་ཅིང་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་མ་གྱུར་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་དེའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་མཚན་ཉིད་དེ་དང་ལྡན་པའི་མཐོང་ལམ་དེ་ལ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཡན་དུ་ཁྱེད་གསར་མཐོང་མི་འདོད་ན། དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རྣམས་མཐོང་ལམ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ནུས་སམ་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་ནས་
4-250a
ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མཐོང་ལམ་མིན་ན་སྒོམ་ལམ་དུ་འཇོག་དགོས་པ་ལས། དེ་སྒོམ་ལམ་དུ་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡང་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། སྒོམ་ལམ་ཡིན་པ་ལ་རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་ངེས་པར་ཡིན་དགོས་པ་ལས། འདི་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། དེ་ཡིན་པ་ལ་ཆོས་ཉིད་གསར་མཐོང་གི་དུས་ཀྱི་མཉམ་གཞག་ཐུན་གཅིག་པོ་དེ་ལས་ལངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་བློ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པ་ལས། མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་བཅུ་དྲུག་པ་ཕྱིན་ཆད་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
事相类别
གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་པའི་ལུགས་དང་། ཐེག་དམན་པའི་ལུགས་སོ། །
大乘宗
དང་པོ་ལ། དགག་བཞག་སྤོང་གསུམ་མོ། །
དང་པོ་ལ། ངོ་བོ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་། ཐ་དད་རིམ་ཅན་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དགག་པའོ། །
破只生一性宗
དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས།
先说他许
དང་པོ་ཁས་བླངས་བརྗོད་པ་ནི། ཁ་ཅིག་མཐོང་ལམ་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ཞེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཟེར་ལ། ལྡོག་པ་བཅུ་དྲུག་གི་གྲངས་ཀྱང་འདི་ལྟར་འདྲེན་ཏེ། བདེན་བཞིའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་ལ་མི་སྐྲག་པ་དེ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ངོ་བོ་གཅིག་ལ་དེ་ཡང་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་བལྟོས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བཟོད་པ་དེ་ཉིད་སེམས་དཔའ་སྔ་མ་ཞིག་གི་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེས་པའི་ཆ་ནས་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། རྒྱལ་སྲས་གཞན་དང་འདྲ་བ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་བལྟོས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །རྟོགས་བྱའི་མཐར་ཐུག་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་ཉིད་
4-250b
རྟོགས་བྱེད་མཐར་ཐུག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་དེ་ཆོས་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་དང་གཅིག་ལ། དེའང་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་བལྟོས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཆོས་ཤེས་དེ་ཉིད་སེམས་དཔའི་སྔ་མ་ཞིག་གི་ཆོས་ཤེས་དང་འདྲ་བར་སྐྱེས་པའི་ཆ་ནས་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་བལྟོས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

以下是藏文的简体中文直译：
为避免这些过失，有人承许见道一切行相唯一刹那，若如此，则分为十六应无意义；为避免此过失而承认十六种本性为一，则应不存在从见所断解脱的解脱道；若将其承认为修道，则应见修二道之间无后得智间隔；若承认这点，则不可能有证明菩萨见道者中根利根不退转的正确果因；若承认这点，则所立菩萨入住等安立不应合理。
立自宗
第二，见道的一般定义是：开启解脱机会，且为菩提分体性而非修道体性。菩萨见道的定义是：为菩提分体性而非修道体性的大乘谛现证。对此，有人问：若你不承认具此定义的见道从第二刹那起是新见，那么能否承认从此以上诸刹那仍为见道？非常
4-250a
能够，因为若非见道则应安立为修道，而此中缺乏安立为修道的任何条件。成立理由：修道必定是后得现证，而此是谛现证故。若说此是后得现证，则非如此，因为后得现证必须是从法性新见时的一座禅定起后所生的法性现证之心，而见道第二刹那以上直至第十六后非如此故。
事相类别
第二分为：大乘宗和小乘宗。
大乘宗
第一，分破、立、遮三者。
第一，破唯一性和唯异次第生二种主张。
破只生一性宗
第一又分二：
先说他许
首先，陈述他宗所承：有人断言见道本性唯一而具十六返体，十六返体的数目如是列举：对四谛法性现见而无畏惧即为法智忍，同一本性根据各谛区分，如苦谛法智忍等由不同返体区分。此法智忍与某前菩萨法智忍相似而生，从此角度为随智忍，如《经庄严论》云："如诸佛子同等性。"此亦依各谛区分为苦随智忍等四种。所知之究竟四谛法性
4-250b
为能知之究竟无分别智现量所见，即为法智体性，亦依各谛区分为苦法智等。此法智与前菩萨法智相似而生即为随智，亦依各谛区分为苦随智等四种，如是所说。


 །
破其义
གཉིས་པ་དེ་དགག་པ་ནི། འོ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཅན། མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་དགུ་པར་འགོག་པར་ལྟུང་བ་དགག་པའི་དོན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱད་པ་ལ་ཚད་མེད་བཞི་བསྒོམ་མི་དགོས་པར་ཐལ། འགོག་པར་མ་ལྟུང་བའི་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱད་པ་སྐྱེས་དུས་སུ་འགོག་པར་མ་ལྟུང་བའི་དགུ་པ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན་མཐོང་ལམ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཉམས་སོ། །ཁྱབ་པ་མེད་ན། འགོག་པར་མ་ལྟུང་བའི་དགུ་པ་སྐྱེ་ཟིན་པ་དེ་ལ། དགུ་པ་ལ་འགོག་པར་ལྟུང་བ་དགག་པའི་དོན་དུ་བརྒྱད་པར་ཚད་མེད་བཞི་བསྒོམ་མི་དགོས་པས་ཁྱབ་སྟེ། འགོག་པར་མ་ལྟུང་བའི་དགུ་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ཉིད་བཞིན་ནོ། །འདོད་ན། ཉི་སྣང་ལས། མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་སྐད་ཅིག་མ་དགུ་པ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་བལྟོས་པ་མེད་པར་འགོག་པར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བསྒོམ་དགོས་པར་བཤད་པ་དང་འགལ་ཅིང་། གཞན་ཡང་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་བསྒོམ་པའི་མཐོང་ལམ་རྩེ་མོ་དང་། རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་བསྒོམ་པའི་མཐོང་ལམ་རྩེ་མོ་གཉིས་པོ་དེ། དུས་སྔ་ཕྱིར་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། དེ་ནས་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་པའི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་ཞུགས་ནས། །རྟེན་ཅིང་
4-251a
འབྲེལ་འབྱུང་ལུགས་མཐུན་དང་། །ལུགས་མི་མཐུན་ལ་རྟོག་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། ། གཞན་ཡང་། སེམས་དཔའ་ཆོས་ཅན། མཐོང་སྤང་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་སྤོང་བར་ཐལ། མཐོང་ལམ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། འདོད་ན། འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་མཐོང་སྤང་སྐྱེས་བུ་བཏགས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་མེད་པར་ཐལ། མཐོང་སྤང་གང་ཟག་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ནི་སོ་སྐྱེ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པར་བཤད་པས་གྲུབ་བོ། །མ་ཁྱབ་ན། མཐོང་སྤང་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་སྤོང་བའི་ཁས་ལེན་ཉམས་སོ། །འདོད་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འཕགས་དབྱེ་བས། །སེམས་ཅན་རྫས་དང་བཏགས་ཡོད་པར། །རྣམ་རྟོག་འཛིན་པ་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་སྐྱེས་བུ་བཏགས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དེ་འཕགས་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ། །ཡང་འཕགས་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པར་བཤད་པའི་སྐྱེས་བུ་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་དེ་སྒོམ་སྤང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདིར་བཤད་ཀྱི་སྐྱེས་བུའི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་དེ་སྒོམ་སྤང་མིན་ཏེ། མཐོང་སྤང་ཁོ་ན་འཆད་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
破异性次第生宗
གཉིས་པ་ཐ་དད་རིམ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དགག་པ་ལ་གཉིས་ལས།
说所许
དང་པོ་ཁས་བླངས་བརྗོད་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བའི་མཐོང་ལམ་གཉིས་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་མཐོང་ལམ་གཉིས་ཏེ་ངོ་བོ་བཞིར་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས། དེའང་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་པོ་དེས་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། རྗེས་བཟོད་རྗེས་ཤེས་གཉིས་པོ་དེས་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཅེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲའོ། །
གཉིས་པ་དེ་དགག་པ་ནི། སེམས་དཔའ་ཆོས་ཅན། མཐོང་སྤང་རིམ་གྱིས་སྤོང་བར་ཐལ། མཐོང་ལམ་རིམ་
4-251b
གྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དེས་ཁྱབ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་བཞིན་ནོ། །འདོད་ན། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་སྤོང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་གོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་མདོ་ལས། ལྟ་བ་འདི་ལ་སྦྱར་མ་ཐག་ཏུ་ནི། །འཇིག་ཚོགས་ལྟ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག །ཐེ་ཚོམ་དང་ནི་ཉོན་མོངས་གསུམ་པོ་དག །ཅིག་ཅར་སྤངས་ཏེ་འཕགས་པའི་བདེན་མཐོང་བ། །ཞེས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
破其义
第二，破斥如下：若如此，则作为主体的菩萨不应为避免陷入第九刹那的灭定，而在第八刹那修四无量，因为在未陷入灭定的第八刹那生起时，未陷入灭定的第九刹那已经生起故。若不承认因，则见道同时生起的主张失效。若否认遍，则已生起未陷入灭定的第九刹那者，不需为了防止在第九刹那陷入灭定而在第八刹那修四无量，正如未陷入灭定的第九刹那已生起之时。若承认，则违背《现观庄严论光明释》云："菩萨们在见道第八刹那修四无量，若非如此，则在第九刹那不顾众生界而堕入灭定。"如是说明必须修习；此外，修习狮子奋迅的见道顶位和修习十二缘起的见道顶位二者，不应前后修习，因为同时生起故。若承认，则违背："尔时入于狮子，奋迅三摩地，思惟缘
4-251a
起顺，逆二种次第。"又，菩萨应同时断除所有见所断，因见道同时生起故。若承认，则圣者相续中应无见所断补特伽罗假执之分别，因为无见所断补特伽罗实执之分别故。因通过说明唯凡夫有此分别而成立。若否认遍，则同时断除一切见所断的承诺失效。若承认，则违背："凡圣作区分，执有情实假，皆是分别执。"如是说明见所断补特伽罗假执分别存在于圣者相续中。若说圣者相续中所说的补特伽罗假执分别是修所断，则此处所说的补特伽罗假执分别非修所断，因为此是专门讲见所断的语境故。
破异性次第生宗
第二，破异性次第生的主张分二：
说所许
第一，陈述他宗承许：有人说见道为法性见道两种智慧和见智慧见道两种智慧，共四种本性，其中法智忍和法智二者见法性，随忍随智二者见智慧。又有人断然主张见道十六刹那次第生起。
第二，破斥此说：菩萨应次第断除见所断，因见道次第
4-251b
生起故。这一点必然，如声闻见道。若承认，则违背《瑜伽师地论摄抉择分》："因为见所断烦恼于苦等颠倒入者皆一时断除。应知修所断者是次第断除，因为是由道修习而断除故。"又经云："一旦趣入此见时，萨迦耶见戒禁取，疑惑及余三烦恼，一时断除见圣谛。"


 །
གཉིས་པ་རང་ལུགས་བཞག་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་མཐོང་ལམ་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྒྱན་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
安立见道总义
དང་པོ་ནི། གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། མཐོང་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསྟན་པ་གནས་པ་རྒྱས་པར་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དོན་དམ་པ་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །ཞེས་བཤད་པས། སེམས་ དཔའི་མཐོང་ལམ་ལ་གཉིས་ཏེ། བསྟན་པ་གནས་པ་རྒྱས་པར་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་གཞག་དང་། དོན་དམ་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེའང་སྔ་མ་ནི་བཤད་ཚོད་དང་། ཕྱི་མ་ནི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཚོད་དེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་ཀྱང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཉིད་བཤད་དོ། །ཞེས་པའི་དང་པོ་ལ། དམ་བཅའ་བ་དང་། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་བཀོད་པའོ། ། དང་པོ་ནི། མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་
4-252a
རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེའི་སྐད་ཅིག་ནི་བྱ་རྫོགས་ལ་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་འབྱུང་ལ། བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་རིམ་ཅན་དུ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བདེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་མ་དག་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་ལ་མི་སྐྲག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བཟོད་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཡིན་ལ། བར་ཆད་མེད་ལམ་ནི། སྤང་བྱ་དངོས་སུ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དེ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བདེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དག་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཡིན་ལ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ནི། སྤང་བྱ་ཐག་སྲིང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དག་པ་དང་མ་དག་པའི་རྣམ་གཞག་ནི་འོག་ཏུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའི་ལུགས་བརྗོད་པའི་སྐབས་སུ་ཤེས་སོ། །ཡེ་ཤེས་དང་པོ་གཉིས་པོ་དེ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་ལ་མི་སྐྲག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དེ་ཉིད་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀའང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལ་དེ་ལྟར་དུ་སྦྱར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་པར། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཞེས་སོ། །རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་འདི་ནི། ཀུན་བཏུས་ཉིད་དུ། བཟོད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་པ་དང་། ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། ཞེས་བཤད་པས་ཤེས་ལ། དེ་ལྟར་བཀོད་པ་ནི་ཀུན་བཏུས་གཞིར་བྱས་ནས་
4-252b
བཀོད་པ་ཡིན་ཅིང་། ཡང་ན་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་ནས་དེའི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་རིམ་བཞིན་སྦྱར་ན། མི་རྟག་པ་ལ་ཆོས་བཟོད་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་དང་། བདག་མེད་ལ་རྗེས་བཟོད་དང་། སྟོང་པ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཏེ་དེ་ལྟར་སྦྱར་བའི་འགྲོས་ཀྱིས་བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། ། གཉིས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་ཤེས་པའི་སེམས་བཞི་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སེམས་བཞི་དང་། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞི་གནས་འབའ་ཞིག་པའི་སེམས་ཤིག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་དགུ་པོ་དེ་དག་གིས་མཐོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སྔ་མ་བརྒྱད་ལ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། རྣམ་གྲོལ་ལམ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་བཅུ་དྲུག་དང་། དགུ་པ་ནི་མཐོང་ལམ་བཏགས་པ་བ་ཡིན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直译：
第二，立自宗分为：总体安立见道体系和特别广说庄严论根本与注释的密意。
安立见道总义
第一，《瑜伽师地论摄抉择分》说："见道的安立有二种：教法住持广作戏论的安立和胜义各自自证无戏论的安立。"因此，菩萨见道有二：教法住持广作戏论的安立和胜义各自自证无戏论的安立。前者是说明方式，后者是相续中实际生起方式，如《大疏》云："虽由智力所见道现证唯一刹那，然说现证有十六刹那。"关于第一点，分为立宗和立其能立。
第一，见道十六刹那
4-252a
次第生起，此刹那必须理解为事毕，如《集论》云："心刹那应知是于所知生起智慧圆满。"十六种如何次第生起？现见三界苦谛法性未清净而无畏，是苦法智忍无间道；无间道是直接断除所断的对治。现见三界苦谛法性清净，是苦法智解脱道；解脱道是远离所断的对治。清净与未清净的安立，将在下文声闻地宗说明。现见前二智慧是圣者功德法之因而无畏，是苦随智忍。缘苦随智忍自身为对象的智慧是苦随智，此二者均为解脱道。如苦谛，应用于其余三谛亦然。这两种智慧的对象是什么？《集论释》云："出世间智慧的对象有二：真如和正智。"次第生起，在《集论》中从"忍后"及"智后"之说可知。上述安排是根据《集论》
4-252b
所列，或者，取三界苦谛行相为所诠，从了达其法性角度依次配：无常为法忍，苦为法智，无我为随忍，空为随智，以此类推配余三谛。
第二，如云："法智心四种，随智心四种，之后还会生起单纯奢摩他心一个，此九心令见道圆满。"如此，前八分为无间道和解脱道而成十六，第九是假名见道。


 །དེར་མ་ཟད་ཀུན་བཏུས་ལས། སེམས་ཅན་གྱི་བརྡ་བསལ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བརྡ་བསལ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་གཉིས་ཀའི་བརྡ་བསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བརྡ་བསལ་བ་གསུམ་གྱིས་མཐོང་ལམ་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་བཤད་དེ། སེམས་ཅན་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་གོ། ཆོས་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་གོ། བརྡ་ནི་བརྡའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་རྟོག་པའོ། །བསལ་བ་ནི་སྤངས་པའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་སོ། །འདིར་གསུམ་ག་ཆོས་ཤེས་སུ་བཤད་ལ། གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ནི། དང་པོ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། གསུམ་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །མཐོང་ལམ་རིམ་བཞིན་སྐྱེ་བ་འདི། རྒྱུད་བླར་ཡང་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མྱུག་སོགས་རིམ་སྐྱེས་པས། །ས་བོན་ཤུན་པ་གཅོད་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིས། །མཐོང་སྤང་རྣམས་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། ཉི་
4-253a
སྣང་ལས། མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་བསྒོམ་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་སྐད་ཅིག་མ་དགུ་པ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་བལྟོས་པ་མེད་པར་འགོག་པར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་ལུང་དེ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་བསྟུན་ནས་དང་པོ་རིལ་པོ་མཐོང་ལམ་དུ་ངེས་སོ། ། གཉིས་པ་ལ། དམ་བཅའ་དང་། སྒྲུབ་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ནི། མཐོང་ལམ་ངོ་བོ་གཅིག་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ལྡོག་པའི་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ས་དང་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་མཐོང་ལམ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་སྒོམ་ལམ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་མཐོང་ལམ་དེ་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྤང་བྱ་དངོས་སུ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁ་ཅིག་དེར་མ་ངེས་ཏེ། ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་རྣམ་གྲོལ་ལམ་མཐོང་ལམ་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དེ་ཆོས་ཅན། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཡིན་པར་ཐལ། རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཁས་བླངས་སོ། །འདོད་ན། བཟོད་དང་ཤེས་པ་གོ་རིམ་བཞིན། །བར་ཆད་མེད་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ། །ཞེས་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། ། གཉིས་པ་ནི། གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། རྣམ་པར་གཞག་པ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཅིག་ཁོ་ནས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་བརྩམས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས། ཆོས་ཤེས་བྱ་བའི་འོག་ཏུ་ནི། །གལ་ཏེ་རྣམ་པ་དབྱེར་ཡོད་ན། །རྣམ་པ་མི་མཁས་དེ་ཡིས་ནི། །རྐྱེན་ལས་
4-253b
བྱུང་བའི་དོན་མ་མཐོང་། །ཞེས་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་འོག་ཏུ་མཐོང་ལམ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པར་བཤད་ལ། དེ་དང་མཐུན་པར། རྩ་ཤེར་ལས། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་། །མཐོང་བ་དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ཉིད་དེ་དག་མཐོང་བ་ཡིན། །ཅེས་པས། བདེན་པ་བཞིའི་གནས་ལུགས་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་དང་། འགྲེལ་ཆེན་ལས། ས་དང་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བརྗོད་པའི་བར་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直译：
不仅如此，《集论》中说："缘除有情名言、除法名言、一切处除二者名言的法智亦如是。"通过三种除名言来说明见道次第生起，有情即人我，法即法我，名言是随名言的分别，除是断除，"一切处"是指有情和法。此中三者皆说为法智，而《瑜伽师地论摄抉择分》中则说："前二是法智，第三是随智。"见道次第生起在《宝性论》中也有说明："如同芽等次第生，能断种子外皮般，如是见到真实性，则能遮止诸见断。"又《现
4-253a
观庄严论光明释》说："菩萨们在见道第八刹那必须修四无量，若非如此，则在第九刹那不顾众生界而堕入灭定。"因此，依照这些经典的意趣，确定第一整体是见道。
第二分为：宗义和能立。第一，见道体性唯一、同时生起，其中无返体区分。如此，初地第一刹那是见道，第二刹那以上则是修道；此时见道唯是无间道，因为是直接断除所断的对治故。有人说这不确定，因为"正见则解脱"说明解脱道是见道。对此回答：声闻见道第一刹那应是解脱道，因为从自分所断中解脱故，若承认，则与"忍与智依次序，无间与解脱二道"所说其为无间道相违。
第二，《瑜伽师地论摄抉择分》说："依第二安立，唯由与真如智相应的一心，从心自性开始，见道圆满。此中奢摩他心应如前理解。"又《六十正理论》云："若于法智之后，存在行相之别，则因不善行相，未见缘起之义。"说明法忍后的见道无区别，与此相符的是《中论》："若见缘起者，即见苦圣谛，及见集与灭，以及见道谛。"这说明四谛实相同时生起，还有《大疏》说："初地第一刹那是见道，而从第二刹那等直至所说金刚喻定皆是修道。
4-253b


 །ཞེས་དང་། གཞན་ཡང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་མཚོན་བྱེད་དཔེ་དང་མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོགས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ནར་ངེས་པའི་ལུང་སོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་ཀྱང་ཡི་གེས་འཇིགས་ནས་མ་བཀོད་ལ། མདོར་ན་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་དེར་སྤང་བྱ་འགགས་ཟིན་པ་དང་། ཡང་གཉེན་པོའི་སྐད་ཅིག་འགགས་ཟིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་དེ་མ་ཐག་འཆར་བ་ཡིན་ཏེ། དོན་དེ་ལ་དགོངས་ནས་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། ཡེ་ཤེས་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེ་འགག་གིས་སྟོང་པའི་གནས་ལུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བོད་གཞན་དག་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཆོས་ཅན་ལ་འདོད་པ་དང་། ཆོས་སྐུ་ཐ་མལ་པའི་རྟོག་པ་ལ་འདོད་པ་ནི་གསོར་མི་རུང་བའི་འཁྲུལ་པ་སྟེ།རྣམ་དཔྱོད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དུག་ཅན་གྱི་ཁ་ཟས་ལྟ་བུར་སྤང་བར་བྱའོ། །
广说庄严论偈疏意趣
གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རྒྱན་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པ་ཉིད་གང་དུ་གནས་པ་ནི། བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཤེས་པ་བརྒྱད་བཅུ་དྲུག་གོ། དེ་དག་ཀྱང་འཕགས་སེང་གིས་བཞེད་ཀྱི་རིམ་ཅན་ཁོ་
4-254a
ནར་འབྱུང་སྟེ། དེའང་ཆོས་བཟོད་བཞི་མཐོང་སྤང་ལ་བལྟོས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། ཆོས་ཤེས་བཞི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་ཤེས་བརྒྱད་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དུ་བཞག་ནས། བཅོ་ལྔ་པར་གནས་པ་ལ་སེམས་དཔའ་ཞུགས་པ་དང་། བཅུ་དྲུག་པར་གནས་པ་ལ་སེམས་དཔའ་འབྲས་གནས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྐབས་དང་པོ་དང་བཞི་པར་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཆ་ནས་བསྟན་ཅིང་། སྐབས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་ལྔ་པར་མཉམ་གཞག་གི་ཆ་ནས་བསྟན་ལ། འདིར་ནི་སྐབས་གཉིས་པའི་དེ་འཆད་པ་སྐབས་སུ་བབས་པ་ཡིན་ཅིང་། དེའང་རང་བཞིན་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་མཉམ་གཞག་ཐུན་གཅིག་ལ་བཅུ་དྲུག་གི་ཆར་དབྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ལ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། བཅུ་དྲུག་ཏུ་འབྱེད་པའི་དགོས་དོན་ནི། ཆོས་ཉིད་དེ་མཐོང་ཚུལ་ཙམ་གྱིས་འབྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་སོ་སོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་འདྲེན་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དེར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཡང་མཐོང་བ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་དང་རྟོགས་པ་ལ་བཅུ་དྲུག་གོ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། མཐོང་བ་ནི་སྣང་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་རྣམ་པའོ། །རྟོགས་པ་ནི་ཡུལ་གང་ལ་ངེས་པ་དྲངས་ནས་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པའི་འཇུག་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཆོས་ཅན་སོ་སོ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་བཅུ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རང་བཞིན་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཙམ་མཐོང་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་། མཐོང་བའི་ཚུལ་སྐད་ཅིག་དང་པོས་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་དྲངས་པས་རང་ལས་ངེས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དང་། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་སྔ་མས་སྒྲོ་འདོགས་
4-254b
བཅད་ཟིན་གྱི་ཞེན་ཡུལ་མེད་དགག་གི་ཆ་ལ་ནི་བསྣན་ནས་འཛིན་ན་བཅད་ཤེས་ཡིན་ཀྱང་། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དཔའ་ལ་སོ་སྐྱེ་ལྟར་ཞེན་ཡུལ་མེད་དགག་གི་ཆ་ལ་བསྣན་ནས་སྐབས་དེར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྣང་ཡུལ་ལ་ནི་མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅད་ཤེས་མ་ཡིན་ལ། འཇུག་ཡུལ་རང་མཚན་ལ་ཡང་བཅད་ཤེས་མ་ཡིན་ཏེ། བླང་དོར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པ་ན་མི་བསླུ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཆོས་ཅན་སོ་སོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡེ་ཤེས་སྔ་མས་སྒྲོ་འདོགས་བཅད་མ་ཟིན་པ་ངེས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འདྲེན་དགོས་པ་རྣམས་ལའང་བཅད་ཤེས་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ལས་ངེས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཁོ་ནར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རང་ལས་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས། །ཞེས་སོ།

 །ཞེས་དང་། གཞན་ཡང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་མཚོན་བྱེད་དཔེ་དང་མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོགས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ནར་ངེས་པའི་ལུང་སོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་ཀྱང་ཡི་གེས་འཇིགས་ནས་མ་བཀོད་ལ། མདོར་ན་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་དེར་སྤང་བྱ་འགགས་ཟིན་པ་དང་། ཡང་གཉེན་པོའི་སྐད་ཅིག་འགགས་ཟིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་དེ་མ་ཐག་འཆར་བ་ཡིན་ཏེ། དོན་དེ་ལ་དགོངས་ནས་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། ཡེ་ཤེས་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེ་འགག་གིས་སྟོང་པའི་གནས་ལུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བོད་གཞན་དག་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཆོས་ཅན་ལ་འདོད་པ་དང་། ཆོས་སྐུ་ཐ་མལ་པའི་རྟོག་པ་ལ་འདོད་པ་ནི་གསོར་མི་རུང་བའི་འཁྲུལ་པ་སྟེ།རྣམ་དཔྱོད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དུག་ཅན་གྱི་ཁ་ཟས་ལྟ་བུར་སྤང་བར་བྱའོ། །
广说庄严论偈疏意趣
གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རྒྱན་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པ་ཉིད་གང་དུ་གནས་པ་ནི། བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཤེས་པ་བརྒྱད་བཅུ་དྲུག་གོ། དེ་དག་ཀྱང་འཕགས་སེང་གིས་བཞེད་ཀྱི་རིམ་ཅན་ཁོ་
4-254a
ནར་འབྱུང་སྟེ། དེའང་ཆོས་བཟོད་བཞི་མཐོང་སྤང་ལ་བལྟོས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། ཆོས་ཤེས་བཞི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་ཤེས་བརྒྱད་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དུ་བཞག་ནས། བཅོ་ལྔ་པར་གནས་པ་ལ་སེམས་དཔའ་ཞུགས་པ་དང་། བཅུ་དྲུག་པར་གནས་པ་ལ་སེམས་དཔའ་འབྲས་གནས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྐབས་དང་པོ་དང་བཞི་པར་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཆ་ནས་བསྟན་ཅིང་། སྐབས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་ལྔ་པར་མཉམ་གཞག་གི་ཆ་ནས་བསྟན་ལ། འདིར་ནི་སྐབས་གཉིས་པའི་དེ་འཆད་པ་སྐབས་སུ་བབས་པ་ཡིན་ཅིང་། དེའང་རང་བཞིན་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་མཉམ་གཞག་ཐུན་གཅིག་ལ་བཅུ་དྲུག་གི་ཆར་དབྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ལ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། བཅུ་དྲུག་ཏུ་འབྱེད་པའི་དགོས་དོན་ནི། ཆོས་ཉིད་དེ་མཐོང་ཚུལ་ཙམ་གྱིས་འབྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་སོ་སོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་འདྲེན་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དེར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཡང་མཐོང་བ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་དང་རྟོགས་པ་ལ་བཅུ་དྲུག་གོ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། མཐོང་བ་ནི་སྣང་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་རྣམ་པའོ། །རྟོགས་པ་ནི་ཡུལ་གང་ལ་ངེས་པ་དྲངས་ནས་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པའི་འཇུག་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཆོས་ཅན་སོ་སོ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་བཅུ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རང་བཞིན་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཙམ་མཐོང་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་། མཐོང་བའི་ཚུལ་སྐད་ཅིག་དང་པོས་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་དྲངས་པས་རང་ལས་ངེས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དང་། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་སྔ་མས་སྒྲོ་འདོགས་
4-254b
བཅད་ཟིན་གྱི་ཞེན་ཡུལ་མེད་དགག་གི་ཆ་ལ་ནི་བསྣན་ནས་འཛིན་ན་བཅད་ཤེས་ཡིན་ཀྱང་། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དཔའ་ལ་སོ་སྐྱེ་ལྟར་ཞེན་ཡུལ་མེད་དགག་གི་ཆ་ལ་བསྣན་ནས་སྐབས་དེར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྣང་ཡུལ་ལ་ནི་མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅད་ཤེས་མ་ཡིན་ལ། འཇུག་ཡུལ་རང་མཚན་ལ་ཡང་བཅད་ཤེས་མ་ཡིན་ཏེ། བླང་དོར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པ་ན་མི་བསླུ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཆོས་ཅན་སོ་སོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡེ་ཤེས་སྔ་མས་སྒྲོ་འདོགས་བཅད་མ་ཟིན་པ་ངེས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འདྲེན་དགོས་པ་རྣམས་ལའང་བཅད་ཤེས་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ལས་ངེས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཁོ་ནར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རང་ལས་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས། །ཞེས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些内容用于人类学和语言学术用途的完整直译如下：
"如此说。此外，虽然在密咒乘中有无数经典等，表明譬如能指和所指的智慧等仅在一刹那中确定，但因字数繁多而未列出。总之，对治生起的那一刹那，所断已灭；又，对治的刹那已灭，智慧立即显现。考虑到这个意义，才称智慧为刹那生，而实际上，智慧并非刹那性的本质，因为它空无生灭的实相。其他藏人认为智慧是刹那性的，或认为法性就是有法，或认为法身是平常的分别念，这些都是不可救药的错误，具有智慧的人应当像有毒食物一样避开它们。
广说庄严论偈疏意趣
第二，分别解说庄严论根本颂和释论的意趣所在。[有]八忍和八智共十六。它们也是按照圣解[师]和无著所承许的次第出现的：四法忍是针对见所断的无间道，四法智是解脱道，八种随顺忍智是胜进道，[圣解师]建立住于第十五[刹那]者为入[圣位]菩萨，住于第十六[刹那]者为住果菩萨。在第一和第四品中是从后得[智]的方面来说明，而在第二、第三和第五品中是从入定的方面来说明。这里是讨论第二品的内容，是指在自性清净法性现前的一座禅修中分为十六个部分。这十六个[部分]之间没有被其他[内容]间隔，如此解释；分为十六的必要性，不是仅仅依靠见法性的方式来区分，而是根据对与各个有法相关的法性引发确定的方式来区分。因此，见是一刹那，而了悟则是十六[刹那]。这两者的差别是什么？见是依据所显境界而言，即法性智慧中显现的相。了悟是依据对某一境界引发确定并断除增益的所入境界而言，即与各个有法相关的空性境界。例如，虽然所有十六[刹那]在见自性清净法性这一点上没有差别，但见的方式是，第一刹那通过自力对法性引发确定，所以是自明的现量；第二刹那之后，对前[刹那]已断增益的遣遣境，如果再加以执取，则是已决智，但这样的菩萨不像凡夫那样对遣遣境加以执取，因此不是已决智；对显境是现量，对自相所入境也不是已决智，因为当[菩萨]为了取舍而入[智]时，是不欺诳的智慧。此外，对于需要对与各个有法相关的、之前智慧尚未断除增益的法性自力引发确定的[境界]，也不是已决智，因为确定只是自明的现量量，如所说："由自了知自体性。"


 །ཆོས་ཅན་ཐ་དད་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་འདྲེན་ཚུལ་ནི། ཆོས་ཅན་སྡུག་བདེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་དེ་འདྲེན་ཚུལ་དཔེར་མཚོན་ན། ཡུལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡུལ་ཅན་སངས་རྒྱས་དབྱེར་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འདྲེན་པ་ནི་ཆོས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་མོ། །དོན་དམ་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འདྲེན་པ་ནི། ཆོས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་ལས་དངོས་སུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་རྫོབ་པའི་གཟུགས་སོགས་དངོས་སུ་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འདྲེན་པ་ནི། ཆོས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་སྤོང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡིན་པའི་
4-255a
ཕྱིར་དང་། ཀུན་རྫོབ་པའི་གཟུགས་ཚད་མས་གཞལ་བར་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་པའི་གཟུགས་སོགས་ཚད་མར་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འདྲེན་པ་ནི། ཆོས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའང་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་སྤོང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལ་སྦྱར་བས་བཅུ་དྲུག་གོ།
གསུམ་པ་རྩོད་པ་སྤོང་བ་ལ། ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་གྱི་རྣམ་གཞག་སྤྱི་དང་། རྒྱན་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པ་བྱེ་བྲག་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བའོ། །
遮大乘见道总安立之争
དང་པོ་ནི། གཞན་དག་སྐད་ཅིག་མ་དགུ་པ་ལ་འགོག་པར་ལྟུང་བ་དགག་པའི་དོན་དུ་བརྒྱད་པ་ལ་ཚད་མེད་སྒོམ་མི་དགོས་པར་ཐལ། འགོག་པར་མ་ལྟུང་བའི་བརྒྱད་པ་སྐྱེས་དུས་སུ་འགོག་པར་མ་ལྟུང་བའི་དགུ་པ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་གཞག་སྔ་མའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེར་ཐལ། དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟགས་མ་གྲུབ་ལ། རྣམ་གཞག་ཕྱི་མའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེར་ཐལ། དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན་འདོད་པའོ། །
遮庄严论意趣争
གཉིས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱད་པའི་ཚེ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ལྡང་དགོས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། ཚད་མེད་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་བྱམས་སོགས་ཡིན་ན་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་མཉམ་གཞག་གི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་དམིགས་མེད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བཞིན་ཞེས་པ་འདི་ངེས་སོ། །
小乘宗
གཉིས་པ་ཐེག་པ་དམན་པའི་ལུགས་ཀྱིས་དང་པོ་འདོད་པའི་སྡུག་བདེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་མ་དག་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་ལ་མི་སྐྲག་པ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དེ་སྐྱེའོ། །མ་དག་པ་ནི་དམིགས་རྐྱེན་སྡུག་བསྔལ་
4-255b
གྱི་བདེན་པ་དེ་ལོག་ཞུགས་བཅུས་མ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་ལ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བདེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དག་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་སྐྱེའོ། །དག་པ་ནི་དམིགས་རྐྱེན་སྡུག་བདེན་དེ་ལོག་ཞུགས་བཅུས་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཁམས་གོང་གཉིས་ཀྱི་སྡུག་བདེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་མ་དག་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་ལ་མི་སྐྲག་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དེ་སྐྱེའོ། །མ་དག་པ་ནི་དམིགས་རྐྱེན་སྡུག་བདེན་དེ་ལོག་ཞུགས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་མ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཁམས་གོང་གཉིས་ཀྱི་སྡུག་བདེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དག་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་སྐྱེའོ། །དག་པ་ནི་དམིགས་རྐྱེན་སྡུག་བདེན་དེ་ལ་ལོག་ཞུགས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་དག་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
"对与不同有法相关的法性引发确定的方式是：以有法苦谛的法性为例来说明引发确定的方式，对境界真如与主体佛陀不可分离的法性自力引发确定，是有法苦于法智忍，因为是断除苦见所断智障的无间道。对胜义法界的色等成为大的法性自力引发确定，是有法苦的法智，因为是从苦见所断智障直接解脱的道；对世俗色等直接衡量的量所空的法性自力引发确定，是有法苦的随顺智忍，因为是断除苦见所断智障的胜进道；如同世俗色不能被量所衡量那样，对世俗色等非量的法性自力引发确定，是有法苦的随顺智，因为这也是断除苦见所断智障的胜进道。同样地应用于其余三谛，[共计]十六。
第三，遮止争论分为遮止对大乘见道安立的一般争论和对庄严论根本颂与释论意趣的特殊争论。
遮大乘见道总安立之争
第一，他人说：为了遮止在第九刹那陷入灭定，不需要在第八刹那修无量[心]，这不合理，因为当不陷入灭定的第八刹那生起时，不陷入灭定的第九刹那已经生起的缘故。[回答：]从前面安立的角度来说，[他人说]这不合理，因为是那样的缘故。若说：因不成立。从后面安立的角度来说，[他人说]这不合理，因为是那样的缘故。[回答：]承许。
遮庄严论意趣争
第二，有人说：在第八刹那时必须起入后得[智]，因为如说："应当修四无量"。这是不正确的，因为如果是现证无自性的慈等，则必定是证悟空性的入定智慧，例如，这是确定无缘的大悲。
小乘宗
第二，根据小乘宗义，首先生起对欲界苦谛不清净法性以现量见而不畏惧的苦法忍无间道。不清净是指所缘缘苦谛为十种颠倒所不清净。此后，生起以现量见欲界苦谛清净法性的苦法智解脱道。清净是指所缘缘苦谛为十种颠倒所清净。此后，生起以现量见上二界苦谛不清净法性而不畏惧的苦随顺忍无间道。不清净是指所缘缘苦谛为十八种颠倒所不清净。此后，生起以现量见上二界苦谛清净法性的苦随顺智解脱道。清净是指所缘缘苦谛为十八种颠倒所清净。"


 །དེའི་རྗེས་ལ་ཀུན་བདེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་བཞི་རིམ་བཞིན་སྐྱེ་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་འགོག་བདེན་གྱི་བཞི། དེའི་རྗེས་ལ་ལམ་བདེན་གྱི་བཞི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། ཆོས་ཤེས་བྱ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །འདོད་སྡུག་བསྔལ་སོགས་རྗེས་ཤེས་པའི། །སྤྱོད་ཡུལ་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་སོགས། །ཞེས་དང་།བཟོད་དང་ཤེས་པ་གོ་རིམས་བཞིན། །བར་ཆད་མེད་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ལྟར་ན། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པོ་དེར་ཟམ་པ་ལ་བསྒྲེང་བ་ལྟར་ཡིན་ཟེར་རོ། །
གསུམ་པ་མཚོན་བྱའི་སྒྲ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་གི་སྒྲ་དོན་ནོ། །
总词义
དང་པོ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བས་ན་མཐོང་། དེར་ཕྱིན་པའི་ས་ཡིན་པས་ན་ལམ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མ་མཐོང་མཐོང་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ། །ཞེས་སོ། །
分别词义
གཉིས་པ་ནི། བདེན་བཞིའི་ཆོས་མི་རྟག་སོགས་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པས་
4-256a
ཆོས་ཤེས། དེ་ལ་མི་སྐྲག་པས་བཟོད་པ། བདེན་བཞིའི་མཚན་ཉིད་རྟགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་རྗེས་ཤེས། དེ་ལ་མི་སྐྲག་པས་བཟོད་པ་སྟེ། བསྡུ་བ་ལས། ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དང་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས། ཞེས་སོ། །དེའི་དོན་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་བདེན་པ་བཞི་ཡིན་ལ། འདོད་པའི་དེ་བཞི་ནི་མངོན་སུམ་དང་། ཁམས་གོང་གི་དེ་བཞི་ནི་འདོད་པའི་བཞི་དང་འདྲ་ཞེས་རྗེས་དཔག་གིས་རྟོགས་སོ། །
此道如何断所断
བཞི་པ་ལམ་དེས་སྤང་བྱ་ཇི་ལྟར་སྤོང་ཚུལ་ལ་དངོས་དང་། ཞར་ལ་སྒོམ་སྤང་ཉོན་སྒྲིབ་སྤོང་ཚུལ་ལོ། །
དང་པོ་ནི། དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཆོས་བཟོད་དང་པོས་ནི་སེམས་རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་མཐའ་དག་དང་། དེའི་སྟེང་གི་ཡང་སྲིད་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་མ་ལུས་པ་དང་།སྡུག་བདེན་གྱིས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་སྒྲིབ་མཐའ་དག་དྲུངས་འབྱིན་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་བཟོད་དང་པོ་དེས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གསར་མཐོང་གི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་ངེས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འདྲེན་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་བཟོད་དང་པོ་དེས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་ལུས་པ་འཇོམས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱང་འཇོམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མ་ལུས་པའི་གཉེན་པོ་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་མི་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་གཉེན་པོ་ཆེད་གཉེར་དུ་བྱས་ནས་སྒོམ་རྒྱུ་དེ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་དང་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གང་རུང་དུ་ངེས་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་སྲིད་པར་འཕེན་འགྲུབ་ཀྱི་རྒྱུའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་པ་དག་གཉེན་པོ་དེས་སྐབས་དེར་སྲིད་པ་འཕེན་འགྲུབ་ཀྱི་རྒྱུ་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། སེམས་དཔས་ནི་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་
4-256b
ཤེས་རབ་དེ་སེམས་ཅན་ལ་ཆགས་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མ་ལུས་པ་སྐབས་དེར་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདི་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་སེམས་དཔའ་ནི། མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཁོ་ནས་སྤོང་བར་ངེས་ལ། དེའི་སྟེང་གི་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྒོམ་སྤང་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་སྤོང་བར་ནུས་ཤིང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཕགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྤོང་བ་མེད་ལ། བྱང་འཕགས་ཀྱིས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྒོམ་སྤང་དུ་གྱུར་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་ལམ་ཟག་མེད་མ་ཐོབ་པའི་བྱང་སེམས། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་སྲིད་ལེན་པ་སྤངས་ནས་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཚེ་བཞིན་ནོ།

 །དེའི་རྗེས་ལ་ཀུན་བདེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་བཞི་རིམ་བཞིན་སྐྱེ་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་འགོག་བདེན་གྱི་བཞི། དེའི་རྗེས་ལ་ལམ་བདེན་གྱི་བཞི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། ཆོས་ཤེས་བྱ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །འདོད་སྡུག་བསྔལ་སོགས་རྗེས་ཤེས་པའི། །སྤྱོད་ཡུལ་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་སོགས། །ཞེས་དང་།བཟོད་དང་ཤེས་པ་གོ་རིམས་བཞིན། །བར་ཆད་མེད་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ལྟར་ན། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པོ་དེར་ཟམ་པ་ལ་བསྒྲེང་བ་ལྟར་ཡིན་ཟེར་རོ། །
གསུམ་པ་མཚོན་བྱའི་སྒྲ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་གི་སྒྲ་དོན་ནོ། །
总词义
དང་པོ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བས་ན་མཐོང་། དེར་ཕྱིན་པའི་ས་ཡིན་པས་ན་ལམ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མ་མཐོང་མཐོང་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ། །ཞེས་སོ། །
分别词义
གཉིས་པ་ནི། བདེན་བཞིའི་ཆོས་མི་རྟག་སོགས་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པས་
4-256a
ཆོས་ཤེས། དེ་ལ་མི་སྐྲག་པས་བཟོད་པ། བདེན་བཞིའི་མཚན་ཉིད་རྟགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་རྗེས་ཤེས། དེ་ལ་མི་སྐྲག་པས་བཟོད་པ་སྟེ། བསྡུ་བ་ལས། ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དང་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས། ཞེས་སོ། །དེའི་དོན་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་བདེན་པ་བཞི་ཡིན་ལ། འདོད་པའི་དེ་བཞི་ནི་མངོན་སུམ་དང་། ཁམས་གོང་གི་དེ་བཞི་ནི་འདོད་པའི་བཞི་དང་འདྲ་ཞེས་རྗེས་དཔག་གིས་རྟོགས་སོ། །
此道如何断所断
བཞི་པ་ལམ་དེས་སྤང་བྱ་ཇི་ལྟར་སྤོང་ཚུལ་ལ་དངོས་དང་། ཞར་ལ་སྒོམ་སྤང་ཉོན་སྒྲིབ་སྤོང་ཚུལ་ལོ། །
དང་པོ་ནི། དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཆོས་བཟོད་དང་པོས་ནི་སེམས་རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་མཐའ་དག་དང་། དེའི་སྟེང་གི་ཡང་སྲིད་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་མ་ལུས་པ་དང་།སྡུག་བདེན་གྱིས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་སྒྲིབ་མཐའ་དག་དྲུངས་འབྱིན་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་བཟོད་དང་པོ་དེས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གསར་མཐོང་གི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་ངེས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འདྲེན་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་བཟོད་དང་པོ་དེས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་ལུས་པ་འཇོམས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱང་འཇོམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མ་ལུས་པའི་གཉེན་པོ་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་མི་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་གཉེན་པོ་ཆེད་གཉེར་དུ་བྱས་ནས་སྒོམ་རྒྱུ་དེ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་དང་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གང་རུང་དུ་ངེས་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་སྲིད་པར་འཕེན་འགྲུབ་ཀྱི་རྒྱུའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་པ་དག་གཉེན་པོ་དེས་སྐབས་དེར་སྲིད་པ་འཕེན་འགྲུབ་ཀྱི་རྒྱུ་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། སེམས་དཔས་ནི་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་
4-256b
ཤེས་རབ་དེ་སེམས་ཅན་ལ་ཆགས་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མ་ལུས་པ་སྐབས་དེར་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདི་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་སེམས་དཔའ་ནི། མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཁོ་ནས་སྤོང་བར་ངེས་ལ། དེའི་སྟེང་གི་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྒོམ་སྤང་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་སྤོང་བར་ནུས་ཤིང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཕགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྤོང་བ་མེད་ལ། བྱང་འཕགས་ཀྱིས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྒོམ་སྤང་དུ་གྱུར་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་ལམ་ཟག་མེད་མ་ཐོབ་པའི་བྱང་སེམས། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་སྲིད་ལེན་པ་སྤངས་ནས་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཚེ་བཞིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是原藏文的简体中文直译：
在那之后，依次生起四种遍智慧；在那之后，四种灭谛；在那之后，生起四种道谛。《俱舍论》中说："法智的对象是欲界苦等，随智的对象是上界的苦等"，以及"忍和智依次是无间道和解脱道"等。据声闻所说，这十六个心刹那如同架设桥梁一般。
第三、所表示的词义解释分两部分：总体词义和分别词义。
总词义
第一，因为以现量见到一切法无自性，所以称为"见"；因为到达那里，所以称为"道"。如所说："因为见到未见，所以称为见道。"
分别词义
第二，因为现量了知四谛之法无常等，所以称为法智；因为对此不畏惧，所以称为忍；因为以相推理而随后了知四谛的特征，所以称为随智；因为对此不畏惧，所以称为忍。《集论》中说："通过法智和随智二者，现证一切显明和隐蔽的行"。其意义是：一切行指的是四谛，欲界的四谛是显明的，而上界的四谛则如同欲界的四谛一样，通过比量推知。
此道如何断所断
第四、此道断除所断的方式分两部分：本体和附带说明修所断烦恼障的断除方式。
第一，就未经过小乘道者而言，第一法忍能够拔除使心不得安宁的一切烦恼，以及其上能引发再生的一切潜能，和障碍亲见苦谛法性的所有所知障。因为第一法忍能够通过新见法性现量而自力引发确定，虽然第一法忍有能力摧毁一切烦恼种子，但实际上并不摧毁，因为不是专门为了对治烦恼种子而修持的。那么专门修持的对治是什么呢？确定为人无我和粗细相任一种，因为这两者是能引发和完成轮回的因的对治。所以声闻圣者以此对治来断除引发和完成轮回的因，而菩萨则因为空性智慧必定与对众生执着的悲心同时运作，所以不在那个阶段断除一切烦恼种子。因此应当把握这一点：未经小乘道的菩萨，必定由大乘见道本身断除见所断烦恼种子，而其上引发轮回转生的修所断因，则世间道也能断除。声闻圣者不会用世间道断除引发轮回转生的因，而菩萨圣者则会以世间道断除修所断的引发轮回转生的因。例如，尚未获得大乘出世修道而以世间道断除欲取的菩萨，在色界转生时就是如此。


 །སྡུག་བསྔལ་རྗེས་བཟོད་ནི་ཆོས་བཟོད་ཤེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྔ་མ་གཉིས་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མིན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་བསལ་ནས་དེ་ལ་ངེས་པ་འདྲེན་ནུས་པ་ཞིག་གོ །འོན་ཀྱང་རྗེས་བཟོད་དེ་མཐོང་སྤང་ལ་བལྟོས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དུ་མི་བཞག་སྟེ། དེས་སྤང་བྱར་གྱུར་པའི་སྒྲོ་འདོགས་དེ་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱིར་ཡང་མཐོང་ལམ་པ་དང་སྒོམ་ལམ་པས་རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་གཉིས་པོ་གང་རུང་མིན་པའི་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མང་སྟེ། ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་སྒྲུབ་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། དབང་པོ་འཕོ་དུས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ཚུལ་བཞིན་ནོ། །
附属修道断烦恼障分
གཉིས་པ་ནི།
4-257a
སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་མི་བསྒོམ་སྟེ། དེ་སྤངས་པའི་ཞི་བ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གང་སྤོང་ན། ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་གྱུར་པའི་རྣམ་རྟོག་འབའ་ཞིག་སྤོང་ལ། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་སེམས་དཔའི་འདུལ་བ་ནི་རྣམ་རྟོག་འབའ་ཞིག་འདུལ་བྱེད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་དེ་གཏན་མི་སྤོང་ངམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཆེད་དུ་སྤོང་བ་ན། དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ཉལ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སྤོང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ཉལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཟག་མེད་ལོགས་སུ་སྒོམ་དགོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱི་ལྡོག་ནས་ཤེས་སྒྲིབ་ཡིན་གྱི། དེ་ནི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་ཡིན་པས། གཙོ་བོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བའི་ཞོར་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དགོངས་ནས། དབྱིག་གཉེན་ཞབས་ཀྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དུ་བཤད་ན། སློབ་དཔོན་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་ཆགས་བྲལ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བ་ལ་ཞུགས་གནས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འཇོག་ཚུལ་ལ་ནོངས་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་དཔའི་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ་ཡང་རྡོར་ཏིང་གིས་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་པ་དེས་ན་དེར་བཞག་ལ། སྲིད་རྩེར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་གྱི་བག་ཉལ་སྤོང་བར་བརྩོན་པ་ནས་འཇོག་མི་རུང་སྟེ། བྱང་སེམས་འཕགས་པས་ནི་འདོད་སྲིད་ཀྱི་བག་ཉལ་དགུ་ཅིག་ཅར་དུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མདོར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལ་
4-257b
གཉིས་ཡོད་དེ། དེའི་བག་ཆགས་ཀྱི་མིང་ཅན་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་གྱི་བག་ཉལ་ཉོན་སྒྲིབ་ཅེས་པ་ཞིག་དང་། དེའི་བག་ཆགས་ཀྱི་མིང་ཅན་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པར་གྱུར་པ་ཞིག་དང་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། གཞན་དོན་དུ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་རྒྱུར་མི་སྤོང་བ་དང་། གཉིས་པ་ནི། ཤེས་སྒྲིབ་རྟོག་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྤོང་རྒྱུ་དེའོ། །
思属见道有无后得
ལྔ་པ་མཐོང་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཡོད་མེད་བསམ་པ་ལ། ཆོས་མངོན་པར། རྗེས་ཐོབ་དང་མཐོང་ལམ་གྱི་གཞི་མཐུན་བཤད་པ་མེད་ཅིང་། དེའི་དོན་ཡང་སྐབས་དེར་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པར་བཤད་པ་ལ་མངོན་པ་གོང་འོག་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།

以下是原藏文的简体中文直译：
苦随忍是在法忍智的前两种智慧已经遣除圣法非因的增益后，能够引导确定的一种智慧。然而，随忍不被安立为见所断的无间道，因为它所断除的增益不是障碍现见法性的因素。一般而言，见道者和修道者断除非自己所对应的两种所断之外的所断是极为广泛的，例如断除障碍所知的障碍、禅定障碍、成就殊胜功德的障碍、根转变时的障碍等等。
附属修道断烦恼障分
第二，菩萨不专门修习烦恼种子的对治，因为不以断除它们而获得寂灭为目的。那么断除什么呢？仅断除成为所知障的分别，因此说菩萨的调伏只是调伏分别。那么，是否完全不断除烦恼种子呢？不是的，当专门断除菩萨道的违品——一百零八种所知障分别时，同时也断除了一百零八种烦恼种子。因此，此时不需要另外修习烦恼种子的无漏对治，因为从共相上看，分别即是所知障，也是菩萨的烦恼障，所以主要断除分别的同时也能断除烦恼障。考虑到这一点，世亲论师说："菩萨的烦恼就是分别。"如此解释，善足论师对未经离贪而建立预流等安立的方式并无过失。这样看来，菩萨预流向也是因为精进于以金刚定断除二障习气而安立，而不应该从精进断除有顶转生因的种子来安立，因为菩萨圣者会同时断除欲有的九种种子。简言之，烦恼种子有两种：一种是名为习气、作为轮回转生因的种子，称为烦恼障；另一种是名为习气、成为所知障的种子。其中，第一种为利他而不断除作为转生轮回的因，第二种则与所知障分别同时断除。
思属见道有无后得
第五，思考见道是否有后得智。在《阿毗达磨》中，没有说明后得智和见道的共同基础，其意义是在那个阶段世俗智不生起，上下《阿毗达磨》对此观点一致。


 །ཨར་བྱང་ཡེ་སོགས་ཀྱིས། མཐོང་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དང་། རྗེས་ཐོབ་རྟེན་འབྲེལ་རྟོགས་ཚུལ་ལ་བསམས་ནས་དེ་འདྲའི་གཞི་མཐུན་ཡོད་ཟེར་ཀྱང་དེ། མི་འཐད་དེ། འདིར་བསྟན་མཐོང་ལམ་ཤེས་བཟོད་བཅུ་དྲུག་ལས་ལྷག་པ་མ་བཤད་ལ། དེའི་མིང་ཅན་གྱི་རྗེས་ཐོབ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་བཟོད་བཏགས་པ་བ་ཡིན་ཅིང་། ཤེས་བཟོད་དངོས་ཡིན་ན་མཉམ་གཞག་ཡིན་པས་ཁྱབ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་རྣལ་འབྱོར་པའི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་གཞན་ཡིད་ཆེས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན། ཅེས་པས་སོ། །འོན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་སུ་བཤད་པའི་རྗེས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གང་
4-258a
ལ་ཡོད་པ་ནི་ཐེག་ཆེན་སྒོམ་ལམ་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུའི་རྟགས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་དཔགས་ནས་རྒྱུ་མཐོང་ལམ་སྔོན་སོང་དུ་རྟོགས་པའམ། ཡང་ན་རྟགས་དེས་རང་གི་རྒྱུ་ཐབས་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་རྗེས་སུ་དཔགས་ནས། རྒྱུ་དེ་ལ་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་མཐོང་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་རྟོགས་ཚུལ་ཡང་མཐོང་ལམ་གྱི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་རྫོགས་ཤིང་། སྒོམ་སྤང་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཉེར་བསྡོགས་མ་སྐྱེས་པའི་བར་དེར་འབྱུང་བ་ཊཱི་ཀ་ཆུང་མཁན་པོས་འདོད་པའོ། །མཐོང་ལམ་གྱི་སྤྱི་དོན་འདི་ནི་གྲོ་ལུང་པ་བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ཟུར་བཀོལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་དགོངས་པ་བླངས་ཏེ་བྲིས་པའི་ཕྱིར་ན། བསྟན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྔོག་ལོ་ཙཱ་བའི་དགོངས་པར་ཡང་འགྲུབ་བོ། ། བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་རིམ་པ་ནི། །འཆད་ཚུལ་འདི་ལྟར་མ་ཤེས་ན། ། ལ་ལ་མང་ཐོས་སྒྲོག་པ་དང་། །འགའ་ཡིས་མངོན་དུ་གྱུར་སྐད་པས། ། ལན་བརྒྱར་དག་དག་འདྲ་བ་ཡི། །བདེན་པས་སྟོང་པའི་མཆིད་མང་པོས། །གླེངས་ཀྱང་སླུ་བྱེད་ཉིད་ཡིན་པས། །དེར་ཡིད་རྟོན་པར་མ་བྱེད་ལ། ། བདག་གིས་འདིར་བཤད་ཡིད་ཆེས་གྱིས། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་གསུམ། ཐུན་མོང་གི་མཚམས་སྦྱར་བ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་བཤད་པ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་ལམ་བཤད་པའོ། །
共序分
དང་པོ་ནི། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་འཆད་དོ། །
说大乘不共见道
གཉིས་པ་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ་རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ཀྱི།
དང་པོ་ནི། སྡུག་ཀུན་གྱི་བདེན་པ་
4-258b
དང་། འགོག་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོ་སོར་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་སྟེ་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ལམ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པོ་གང་གི་རྒྱུད་ལ་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ལ་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་འདི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལམ་ཤེས་ཚུལ་ནི། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་བཞི་ཡོད་པ་ལས་ཡུལ་ཅན་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པོ་སོ་སོར་སྡུག་བསྔལ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཀུན་འབྱུང་འགོག་ལམ་དང་བཅས་པའི་བདེན་བཞིའི་ཡུལ་དང་འབྲེལ་བ་དག་དང་ལྡན་པས་ན་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་པའི་དུས་སུའང་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དག་དང་ལྡན་པའི་མངོན་རྟོགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མངོན་རྟོགས་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་བྱང་སེམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་ལས་སུ་བྱ་བའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་པར་མཛད་དོ།

以下是原藏文的简体中文直译：
阿尔迦然等人认为，从见道者不退转的标志和后得智中缘起的了知方式来思考，存在这样的共同基础，但这不合理。因为此处所讲的见道只是十六种忍智，而以此为名的后得智只是假名的忍智，若是真正的忍智，必定是入定状态，如所说："如果不是这样，瑜伽行者的自证刹那如何能是他人所信任的特征？"至于被说为不退转标志的特殊后得行为，是大乘修道者所具有的，通过这样的果相推知因——先前已经经过见道，或者通过这些标志推断其因是特殊的方便智慧，从而证成安住于此因的菩萨是不退转的见道者，这是依据自性因而言。关于后得智缘起的了知方式，《小疏》作者认为是在见道解脱道完成后、修所断分别对治的加行尚未生起的这段时间中出现的。
关于见道的这个总义，是依照卓隆巴罗珠炯内的《见道别解》原意而撰写的，因此也符合弘扬大乘的阿诺译师的意图。
谛现证的次第，
若不知此讲解方式，
有些人宣称多闻，
有些人称已现证，
以百次洗净相似的，
却空无真谛的众多言论，
纵然宣说也只是欺骗，
因此不要对此信任，
应当相信我此处所说。
第二、词义有三：共同的引言，解释大乘特殊见道，解释大乘修道。
共序分
第一，在独觉道之后讲解菩萨的道智。
说大乘不共见道
第二分为略说和广说两部分。
第一，本文和注释两部分。
第一，"对苦集谛和灭道谛分别具有法忍、法智、随忍、随智四种刹那，以道智为自性的见道十六刹那，具足于何者相续中的补特伽罗，将获得此生及后世功德的大利益，对此进行解释"，如是陈述。
第二，在道智品中菩萨了知道的方式是：大乘见道中有法忍、法智、随忍、随智四种，这四种中，所缘境与忍智四个刹那分别相关联的苦谛以及集谛、灭谛、道谛四谛，因此在今生和未来世都具有大功德的殊胜现证。因此，菩萨应当修习这十六种现证，这是主要的修行任务，因为这就是具有利益的见道。


 །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བདེན་བཞིའི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་ནུས་ཀྱི་ཚད་མ་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པ་མཉམ་གཞག་ཏུ་རིམ་ཅན་དུ་ཐོབ་པས་དེ་ཇི་ལྟ་བུར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ་གཞུང་འདི་གསུངས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། སྡུག་བདེན་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་ཚུལ་གྱི་ཚད་མ་སྐད་ཅིག་མ་བཞིའི་རྣམ་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་དེ་
4-259a
བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་དྲི་མས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གོས་མ་མྱོང་བའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དག་རང་ངོ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་རྫས་རིས་མི་གཅིག་པའི་ཕན་ཚུན་མིན་པ་དང་། སྔ་མ་བརྟེན་པ་དང་། ཕྱི་མ་རྟེན་ཡིན་པ་དང་། ཡང་ན་སྔ་མ་རྟེན་དང་། ཕྱི་མ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ལ་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་ཆོས་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་གཉིས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་གྲངས་པ་ནི་ལྟ་ཅི་སྨོས་ལ། ངོ་བོ་ཐ་མི་དད་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་པར་ཡང་ཁས་མི་ལེན་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་དོ། །ཡང་ན་འདི་ལྟར་དུ་འཆད་ནའང་ངེས་དོན་དུ་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་གཞན་སྟོང་ཟབ་མོ་མཐར་ཐུག་དེ་དང་། གཞི་འབྲས་ལམ་གསུམ་གྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་འབྲས་དུས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ས་བཅུ་པ་ཕྱིན་དང་མོས་སྤྱོད་པ་ཡན་ལ་སྣང་བའི་སྐུ་དེ་གཉིས་རང་ངོ་གཅིག་མིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ལ་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། བདག་གཅིག་འབྲེལ་མེད་དེ། གཞན་སྟོང་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་པའི་སངས་རྒྱས་གཉིས་བདག་ཉིད་དམ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་བལྟོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་གཉིས་བརྟེན་པ་དང་རྟེན་དུ་བལྟོས་འབྲེལ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། གཞན་སྟོང་གི་དེ་ཉིད་ཟབ་མོ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུའང་མེད་པ་གཉིས་གཅིག་གིས་ཅིག་ཤོས་དང་། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་གཅིག་ལའང་བལྟོས་ནས་རྟེན་བརྟེན་པར་གྲུབ་པའི་འབྲེལ་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡོད་མེད་གཉིས་གཞི་གཅིག་ལ་བལྟོས་ནས་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་འདུ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་གཞན་
4-259b
འདོད་པ་ལྟར་གཞན་སྟོང་གི་དེ་ཉིད་དང་། བློ་ངོར་སྣང་བའི་སངས་རྒྱས་བཟང་བཟང་པོ་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་ལ། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཐ་དད་པའོ་ཞེས་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་གཉིས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ཙམ་དུ་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། གཅིག་དང་ཐ་དད་ཀྱི་མཐའ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ན། གཅིག་དང་ཐ་དད་ཀྱི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པའི་རྟོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ལ་དེའི་ཆོས་བཟོད་དུ་བཞེད་པ་ནི་མཆོག་གི་ལུགས་སོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་ཆེན་པོ་དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་རྒྱ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའམ། ཡང་ན་རྒྱ་ཐམས་ཅད་ཆེན་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་མིན་པ་སྟེ། ཟབ་མོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་སོ། །ཀུན་བཏགས་དང་རྣམ་བཏགས་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་འཕགས་པའི་ཚད་མས་གཟིགས་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་བཟོད་དོ། །འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པ་སོགས་ཀྱིས། ཚད་མེད་པ་དང་མཐའ་མེད་པ། །ཞེས་འདོན་པ་ནི་ནོར་བ་ཡིན་གྱི། དཔག་མེད་པ་དང་མཐའ་མེད་དང་། །ཞེས་འདོན་དགོས་ཏེ། དཔག་མེད་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པའི་འདྲེས་རྐང་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གཞན་སྟོང་ཟབ་མོའི་གཟུགས་སོགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་འདས་ཀྱང་། འོད་གསལ་ཕྱག་ཆེན་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་སུ་མི་རུང་བས་དཔག་དཀའ་བར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ཤེས་སོ།

以下是原藏文的简体中文直译：
第二，广说分为引言、本文和注释三部分。
第一，能够遣除四谛法性增益的十六种量，在入定中依次获得，应当如何修习？为了回答这个问题，宣说了此经文。
第二，缘苦谛法性遣除增益的四种刹那量的相：诸法的实相真如和从未被一切垢染所染的圆满正等觉，因为不能区分自性，所以这两者既不是异体相互非有，也不是前者为所依、后者为能依，或者前者为能依、后者非所依，因为这两者不具有前后的差别，也没有别异的属性。更不用说这两者是体性各异的异名，甚至也不承认它们是体性无别的异名，了知这一点的刹那就是苦法忍。或者这样解释也是究竟义：深奥究竟的他空真如，以及由基、果、道三者而分别的果位佛陀色身（显现于十地、究竟波罗蜜多及胜解行位之身），这两者自性不是一体，因为两者之间没有相互关联。这是成立的，因为没有同一关联，他空真如胜义谛和世俗佛陀二者不是同一自性或本性；也没有相待关联，因为这两者不应该是所依和能依的相待关系。这是成立的，因为深奥他空真如胜义有，而世俗佛陀即使在世俗谛中也无，这两者不可能一者依赖他者或他者依赖一者而成立为能依所依关系，因为有和无两者不可能在同一基础上集合为能依和所依。因此，不同于他人所主张的他空真如和心前显现的殊胜佛陀二者是一体，只是名称分别不同；也不接受它们仅仅是同一本质而名称异别，因为远离一异两边，所以不住于一异两边的刹那了解，就是最胜论者所许的苦法忍。法性的色等大性超越一切广大的智慧对境，或者一切广大性就是大性自身而非他物，了解深奥大手印的刹那就是苦法智。了解遍计所执和分别计度的色等在圣者量前不可见的刹那就是苦随忍。《三十万颂》等中，"无量无边"的读法是错误的，应当读作"难量无边"，因为《八千颂》混合偈中有此说法。如此，虽然深奥他空的色等超越微尘色等的特征，但了解光明大手印的大色对众生不可缘取故难以测量的刹那就是苦随智。


 །ཀུན་བདེན་ལ་སྔ་མ་ལྟར་སྐད་ཅིག་བཞིའི་རྣམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བློ་གྲོས་ངན་པས་བཏགས་པའི་མཐས་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་བཟོད་དོ། །ལམ་པ་དེར་གནས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་བྱེད་དྲི་མའི་ཕ་རོལ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་
4-260a
པར་འཛིན་པའི་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་ཤེས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་པའི་གཟུགས་སོགས་ལ་ཆགས་པས་བླང་བ་མེད་པ་དང་། སྡང་བས་དོར་བ་མེད་པ་དང་ལ་སོགས་པས་ཉེ་རིང་གི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ཀུན་འབྱུང་རྗེས་བཟོད་དོ། །དོན་དམ་པའི་བྱམས་སོགས་ཚད་མེད་པ་བཞི་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ཀུན་འབྱུང་རྗེས་ཤེས་སོ། །འགོག་བདེན་ལ་སྔ་མ་ལྟར་སྐད་ཅིག་བཞིའི་རྣམ་པ་ནི་ཡོད་མེད་དང་། དངོས་དངོས་མེད་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འགོག་པ་ཆོས་བཟོད་དོ། །རྟོགས་པའི་རིམ་པ་འདིས་མྱུར་དུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཐོབ་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འགོག་པ་ཆོས་ཤེས་སོ། །དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཀུན་གྱི་ཡོན་ཏན་འདུས་མ་བྱས་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འགོག་པ་རྗེས་བཟོད་དོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ན་གནས་མིན་གྱིས་བརྫི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉམ་ང་བ་མེད་པ་དང་། ནད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ནད་ཀུན་སེལ་བར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་འགོག་པ་རྗེས་ཤེས་སོ། །ལམ་བདེན་ལ་སྔ་མ་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་བཞིའི་རྣམ་པ་ནི་གདོད་མ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་གཟོད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོར་འཛིན་པ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ལམ་ཆོས་བཟོད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སྲུང་བ་དང་ལ་སོགས་པས་བསྐྱབ་པ་དང་སྦ་བར་མཛད་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ལམ་ཆོས་ཤེས་སོ། །སྲོག་མི་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་སྤྱད་པས་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་ལ་ནི་བདག་ཉིད་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་གཞན་དག་རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་དགེ་བ་ལ་འགོད་ནུས་པའི་རྟོགས་པ་རྣམ་
4-260b
པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ལམ་རྗེས་བཟོད་དོ། །སྦྱིན་པ་དང་ལ་སོགས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅི་བྱེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའི་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ལམ་རྗེས་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་དཔའི་མཐོང་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་བཤད་པ་དང་། དོགས་པ་བཅད་པ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ། བདེན་བཞིའི་ཡུལ་ཅན་སོ་སོར་བཤད་པ་དང་། ཐུན་མོང་གི་དོན་བསྡུ་བ་གཉིས།
四谛有境各别说
དང་པོ་ལ་བཞི་ལས།
苦谛有境各别说
དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ཡུལ་ཅན་བཞི་པོ་སོ་སོར་བཤད་པ་དང་། དོན་བསྡུ་བ་གཉིས་ལས།
4-261a
བཞིན་དུ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ཚད་མེད་པ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་དེ་དག་འབྱམས་ཀླས་ཤིང་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། དཔེ་དེ་ཉིད་ལས་ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཆོས་ཅན་པའི་གཟུགས་ཇི་སྙེད་པ་ལ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པའོ། །
གཉིས་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་གྲངས་བཞི་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་བཟོད་ཤེས་བཞིའི་རྣམ་པ་དག་ཡིན་ནོ།

以下是原藏文的简体中文直译：
集谛如前四种刹那相：了解法界为空离恶慧所执边际的刹那即是集法忍。确定修道者所住的色等遮蔽垢染彼岸有佛性的了解刹那即是集法智。了解世俗色等无贪取、无嗔舍以及远离亲疏戏论的刹那即是集随忍。了解胜义慈等四无量的刹那即是集随智。灭谛如前四种刹那相：了解有无及实非实一切皆为空性的刹那即是灭法忍。了解以此了解次第能迅速证得佛果的刹那即是灭法智。了解胜义清净为一切功德所摄无为的刹那即是灭随忍。如是了解时，因不被非处所压伏而无畏惧，因不见疾病因而除一切疾病果的了解是灭随智。道谛如前四种刹那相：因为本来是涅槃自性，了解本来即是涅槃体性的执著为寂静性的刹那即是道法忍。了解获得如是智慧时为诸佛所守护、救济与隐藏的刹那即是道法智。由行持不杀生等善行，自住于一切相智方式中，能安立其他众生于一切相智善行的了解刹那即是道随忍。布施等任何所做善根，与一切众生共享，以无所缘方式回向圆满菩提的了解刹那即是道随智。如是，这十六刹那是成为菩萨见道的道智。
第三分为解释根本文句义和断除疑问两部分。
第一又分为别说四谛所缘和总结共义两部分。
四谛有境各别说
第一分四：
苦谛有境各别说
第一，别说苦谛四种所缘和总结两部分。
如同虚空无量一样，胜义法性的色等广大无量，称为"无量"；或者从同一比喻来看，有多少世俗色法，称为"无量"的了解即是苦随智相。
第二，总结：如是四种类别是苦谛四种忍智的相。
;


 །
集谛有境各别说
གཉིས་པ་ཀུན་བདེན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ལའང་སྔ་མ་ལྟར་གཉིས་ལས།
集谛四有境各别说
དང་པོ་སོ་སོར་བཤད་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པའི་དངོས་པོར་མི་རུང་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡིན་གྱི། བཅོས་མས་མིན་པས་ཕྱིས་ཆད་པའི་མཐའ་ཉིད་མེད་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲི་མ་གཞན་དག་ཀྱང་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་བཟོད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་ལ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་པའི་རྡོ་རྗེའི་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མུ་མེད་པ་དང་བཅས་པའི་སྣང་བ་པྲ་ཕབ་པ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གསལ་བ་རབ་ཀྱི་མཐར་གྱུར་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུར་ངེས་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་རྣམ་དུ་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་ཤེས་དང་། སྔ་མ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེར་ཕྱིན་དེ་ལ་གནས་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བླང་བ་དང་དོར་བ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྤྲོས་མཚན་གང་ཡང་སྒོམ་པའི་སྤྲོས་པ་ལས་གྲོལ་བའི་རྟོགས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་རྗེས་བཟོད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མོས་པའི་རྟོགས་པ་མངོན་སུམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་
4-261b
བའི་སྒོ་ནས་ཚད་མེད་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོགས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །
གཉིས་པ་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་གྲངས་བཞི་པོ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དག་ཡིན་ནོ། །
灭谛有境各别说
གསུམ་པ་འགོག་བདེན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ལའང་གཉིས་ལས།
灭谛四有境各别说
དང་པོ་སོ་སོར་བཤད་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་གཞན་སྟོང་ཟབ་མོ་གཉུག་མའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་འགོག་པ་ཆོས་བཟོད་དོ། །དེའི་དོན་ཀུན་རྫོབ་པའི་གཟུགས་ལ་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་མི་གནས་པ་འདི་ནི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ངེས་དོན་ཡོད་དགུ་ཅོག་གི་སྙིང་པོ་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མཉམ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་མཐས་གཏུགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ཐོབ་པའི་རྟོགས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་ཤེས་སོ། །འདིའི་དོན་མདོར་བསྡུ་ན། ཡེ་ཤེས་ཚོགས་བསགས་ཀྱི་དགེ་བ་དམིགས་མེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་གསུངས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་མངོན་པ་ལྟར་ན། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་དང་བྱེད་པའི་རྒྱུར་ཡང་གྲུབ་ལ། དོན་དམ་པར་དཔྱད་ན་དེ་གཉིས་རང་ངོ་དབྱེར་མི་ནུས་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཞག་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ངེས་སོ། །རང་ཉིད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར། ཐེག་གསུམ་གྱི་ལམ་གྱི་འགལ་ཕྱོགས་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུད་ལ་ཡར་ལྡན་དུ་བསྡུས་པའི་རྟོགས་པ་ནི་འགོག་པ་རྗེས་བཟོད་དང་། ཤེར་ཕྱིན་ཉམས་སུ་བླངས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་ཕྱི་ནང་གི་འཚེ་བའི་རྒྱུ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོགས་པ་ནི་འགོག་པ་རྗེས་ཤེས་སོ། །
གཉིས་པ་བསྡུ་བ་ནི། བཞི་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་
4-262a
པའི་རྣམ་པ་དག་ཡིན་ནོ། །
道谛有境各别说
བཞི་པ་ལམ་བདེན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ལའང་གཉིས་ལས།
道谛四有境各别说
དང་པོ་སོ་སོར་བཤད་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྒོམ་པ་གོམས་པ་ཁོ་ན་གཟུགས་ནས་ལ་སོགས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་དང་། ཡང་དག་པར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་གྲུབ་བདེན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་བ་ཙམ་ཡང་ཞི་བར་རྟོགས་པ་ནི་ལམ་ཆོས་བཟོད་དོ།

以下是原藏文的简体中文直译：
集谛有境各别说
第二，关于集谛所缘，也如前分两部分：
集谛四有境各别说
第一，分别解释：了解色等由于无自性故不可能是常有，而无自性也是自然如此而非人为，故无有后来断灭的边际，以及其他恶见垢染也不存在，这是集法忍。对住于般若波罗蜜多的菩萨来说，法界自性的色等，即超越感官行境的金刚色、声、香、味、触，以及伴随无边法性法的显现，如同投影般的智慧功德，达到最极明晰，确定为如来自性身的智慧所执相分别，这是集法智。如前所述，住于般若波罗蜜的菩萨修习一切法无取无舍，以及远离任何戏相修习的戏论的了解，这是集随忍。以现量了解一切法无自性的信解为先导，应当修习四无量的了解，这是集随智。
第二，总结：如是四种类别是集谛的相。
灭谛有境各别说
第三，关于灭谛所缘也分两部分：
灭谛四有境各别说
第一，分别解释：了解世俗色等法唯以大手印自性、深奥他空本性为空性，这是灭法忍。其意义是，世俗色中不安住胜义法性，这是显密一切了义法的精髓。了解无为法界等同的善根所生起的究竟果——如来自性身，这是集法智。此义简言之，就是从无所缘的智慧资粮善根之因获得法身功德之果，这一意义所说。根据《阿毗达磨》，此因也成立为同类因和作因，但从胜义观察，这两者自性不可分，不能安立为因果，应当确定这一点。以自己修行的主要般若波罗蜜多，了解三乘道违品对治在一切方面都在相续中递增积累，这是灭随忍。了解由修持般若波罗蜜多的加持而完全息灭内外损害因，这是灭随智。
第二，总结：如是四种是灭谛的相。
道谛有境各别说
第四，关于道谛所缘也分两部分：
道谛四有境各别说
第一，分别解释：由于一切法无自性，了解唯有修习无自性的熟习，从色乃至一切相智，即使对于真实的涅槃也能止息执着为实有的一切活动，这是道法忍。


 །ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་སེམས་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ལྷས་བྱས་པའི་གནོད་པ་ལས་བསྲུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་གནོད་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་དང་། ལུས་ངན་གྱི་གནོད་པ་ལས་སྦ་བ་དག་མཛད་པར་ཚད་མས་རྟོགས་པ་ནི་ལམ་ཆོས་ཤེས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་མངོན་པར་འདོད་པས་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་གནས་ཏེ་རྣམ་མཁྱེན་དེ་ཉིད་ལ་གདུལ་བྱ་གཞན་དག་འགོད་པར་བྱེད་པའི་རྟོགས་པ་ནི་ལམ་རྗེས་བཟོད་དོ། །སྦྱིན་པ་དང་ལ་སོགས་པས་ཕྱིན་དྲུག་གི་འབྲས་བུ་མི་ཟད་པར་བྱེད་འདོད་པས། བྱེད་པའི་དགེ་རྩ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའི་རྟོགས་པ་ནི་ལམ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །
གཉིས་པ་བསྡུ་བ་ནི། བཞི་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དག་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པོ་དེར་ངེས་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ཐུན་མོང་གི་བསྡུ་བ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་དག་ཡིན་ནོ། ། རྩ་འགྲེལ་འདི་རྣམས་ཐད་ཀ་ཐད་ཀའི་འབྲུ་རང་གི་ཡིད་ལ་ཇི་ལྟར་འབབ་པའི་ངེས་དོན་གྱི་གོ་བ་མཐར་ཐུག་བྲིས་པ་ཡིན་པས་འགལ་བར་སེམས་པར་མི་བྱའོ། །འདི་སྐབས་
4-262b
ཀྱི་འབྲུ་སྣོན་ལ་ལར་བོད་པ་དག་གིས་མ་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་སྟེ། དཔེར་མཚོན་ན། བྱང་སེམས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་འགོག་པ་ལ་ཆོས་བཟོད་ཆོས་ཅན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་གཉུག་མ་རང་བཞིན་ཁོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་སོགས་དོན་དམ་པར་ཆོས་དབྱིངས་སུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོགས་མི་འཐད་པ་མང་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྨྲ་བ་དེ་ཙམ་ལ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཞེན་དོན་གྱི་རྟགས་ཀུན་རྫོབ་པའི་གཟུགས་སོགས་དོན་དམ་པར་ཆོས་དབྱིངས་སུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དབུ་མ་རང་སྟོང་གཞན་སྟོང་དུ་སྨྲ་བ་གཉིས་ཀའི་ལུགས་དང་མི་མཐུན་ཏེ། རང་སྟོང་པ་དག་གཟུགས་སོགས་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་འཕགས་པའི་རྒྱུ་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདེན་པ་གཅིག་པུར་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དེར་རྟོགས་སུ་ག་ལ་རུང་སྟེ། དེ་གཉིས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་རྫོབ་པའི་གཟུགས་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་བསླུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་སྟོང་པ་དག་ཀུན་རྫོབ་པའི་གཟུགས་སོགས་ལོག་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཆོས་དབྱིངས་ཡང་དག་པ་གཉིས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དབང་གིས་རང་རང་གི་རང་བཞིན་མི་འདོར་བ་ལས་ལོག་པ་ཡང་དག་ཏུ་ཚད་མས་རྟོགས་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། ཡང་དག་ལོག་པར་ཚད་མས་རྟོག་པ་སྲིད་པ་མིན་ནོ། །དེ་སྲིད་ན་ཚད་མ་དང་ཚད་མིན་གྱི་རྣམ་གཞག་བརླག་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་དངོས་སྟོབས་ལ་མ་ཞུགས་པར་ཐལ་བ་སོགས་སྐྱོན་མཐའ་ཡས་པ་གནས་པས། འདིར་དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་ཀྱིས་སྤྲོས་པ་ཆོག་གོ།

以下是原藏文的简体中文直译：
对入于般若与方便善巧的菩萨，诸佛保护其免受天神造成的损害，救护其免受自然界产生的损害，隐蔽其免受恶身的损害，以量而了解这些，这是道法智。由于希求证得佛果，菩萨自己以断除杀生等为先导，安住于一切相智之因，并安立其他所化众生于这一切相智的了解，这是道随忍。由于欲使布施等六度之果无尽，回向所作善根于圆满菩提的了解，称为道随智相。
第二，总结：如是四种是道谛的相，因为确定为这四种刹那。
第二，共同总结：如上所述，这是在道智品中所说的十六种见道刹那。这些本文与注释是按照每处文字在自心如何理解的究竟了义理解而书写的，所以不应认为有矛盾。在此处的文字增补中，藏人有很多不理解之处，例如：菩萨见道灭法忍为有法，了解色等本性唯以自性为空性，因为了解色等于胜义中为法界，等等诸多不合理的说法。对此，首先应当检视这些说法：你所执着为因的"世俗色等于胜义中为法界的了解"，与中观自空和他空两种宗义都不相符。自空派认为，这类色等怎么可能被了解为法界、圣者之因、如来所说唯一真实的涅槃呢？因为两者特性不符，世俗色以自性为空，其所显现的能作用是虚妄的。他空派认为，世俗色等是错误的，胜义法界是正确的，依靠缘起的力量，各自不舍自性，不可能以量了解错误为正确，也不可能以量了解正确为错误。若这是可能的，则量与非量的安立将被破坏，缘起法性也将不符合事势力等，过失无量。此处仅说到此，不再广述。



གཉིས་པ་དོགས་གཅོད་ལ། དོགས་པ་འགོད་པ་དང་། དེ་བཅད་པ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་བྱེད་ཁ་ཅིག་ནི། སྐབས་གཉིས་པ་འདིར་
4-263a
མདོར་བསྟན་གྱི། བདེན་དང་བདེན་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་རྒྱས་བཤད་དུ་ཉེ་བར་མཚོན་ནས་གསལ་བར་བཤད་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་གཞུང་། དེ་བཞིན་ཉིད་སོགས་ཀྱིས་མཐོང་ལམ་རྣམ་པའི་དོན་མ་བཤད་པར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོའམ། ཡང་ན་དབྱེ་བ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཁོ་ན་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཉི་ཚེ་བ་ཙམ་མཛད་པར་ཟད་དེ། སྔར་བཤད་པའི་སྐབས་དང་པོ་གཉིས་དང་། མ་བཤད་པའི་གསུམ་པ་སོགས་སུ་འབྱུང་བའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་མཐོང་ལམ་འཆད་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་གསུངས་པའི་གཞུང་། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་རྣམས་སུའང་རྣམ་པ་མ་བཤད་པར་ངོ་བོའམ་དབྱེ་བ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ་ལ། རིགས་པས་དགག །ལུང་གིས་དགག་པའོ། །
理所破
དང་པོ་ནི། རྣམ་པ་མ་བསྟན་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་གཟུར་གནས་གཞན་དག་ན་རེ། རྣམ་པ་མ་བསྟན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་མཉམ་གཞག་ཏུ་སྒོམ་པའི་རིམ་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་རིམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་མ་བསྟན་པར་ ཐལ། དེས་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་རྗེས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། རྒྱན་འདིར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བསྟན་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །
经所破
གཉིས་པ་ནི། རིགས་པ་ལས་གཞན་པའི་ལུང་དང་འགལ་བ་ཡང་། རྒྱན་ འདིར་རྣམ་པ་མ་གསུངས་པ་ག་ལ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དམིགས་པ་དང་ནི་རྣམ་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ཀྱང་། ཁྱོད་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་གྲང་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་མི་འདོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཐོག་ཏུ་བབ་པས་
4-263b
ལུགས་ངན་པ་དེ་དོར་བར་བྱའོ། །འདི་ན་ལ་ལས་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་ཡི། །འགྲེལ་པ་བྱེད་རློམ་མང་པོས་རྩོམ་པའི་ཚུལ། །སྐྱོན་བཅས་སྦྱོར་བར་དྲིལ་བའི་ཚིག་ཕྲེང་ལ། །སྐབས་དོན་བོར་བའི་རྣམ་བཤད་ན་ཡམས་སྦྱོར། །ཀྱེ་མ་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་འདི་འདྲ། །སྒྲ་དང་སྙན་ངག་སྡེབ་སྦྱོར་ལ་སོགས་ཀྱི། ། བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་གང་ལའང་འདི་མེད་པས། ། རྩོམ་པའི་ཉམས་ངན་འདི་དག་སྤོང་བར་གྱིས། །
说大乘修道
(གསུམ་)པ་སྒོམ་ལམ་ལ་གཉིས། སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་ཅན་གྱི་སྒོམ་ལམ་མོ། །
修道所作
དང་པོ་ལ། འབྲེལ་བཀོད་ཅིང་མདོ་དང་སྦྱར་བ། གཞུང་དོན་དངོས་སོ། །
དང་པོ་ནི། མདོ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་མ་ཐག་པ་དེ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་བྱའི་མདོ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་དུལ་བ་དང་ང་རྒྱལ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོ་ཚན་རྣམས་སོ། །
གཉིས་པ་གཞུང་དོན་དངོས་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཐེག་ཆེན་མཐོང་བའི་ལམ་བཤད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་སྒོམ་ལམ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས། དེའི་དང་པོར་སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་གཞུང་ཚིག་ཉུང་ངུ་བ་ཉིད་གསུང་བར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྔོན་དུ་གཉིས་ཏེ་མཆོད་འོས་སམ། །ཡང་ན་ཡི་གེ་རབ་ཉུང་བའོ། །ཞེས་པས། སྔོན་དུ་བརྗོད་དོན་ཉུང་ངུ་རྗོད་བྱེད་ཉུང་ངུས་མཚོན་པ་དེ་སྔར་བསྟན་པར་མཛད་པ་དང་། རྒྱུ་སྒོམ་ལམ་བསྒོམ་པ་ན་འབྲས་བུ་སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་གདུལ་བྱ་བྲོད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ན་སྔོན་དུ་འདི་ཉིད་གསུངས་པས་ཀྱང་གདུལ་བྱ་རྣམས་འདི་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པ་ཡིད་ལ་གཞོལ་
4-264a
བ་ཉིད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་སྒོམ་ལམ་དེའི་བྱེད་པ་གསུངས་སོ།

以下是原藏文的简体中文直译：
第二，断除疑问分为提出疑问和断除疑问两部分：
第一，有些《现观庄严论》注释者认为，在这第二品中，将"谛与谛上忍"等偈颂所表述的内容作为总说的内容在广说中简要指示并详细解释的论文，"真如"等并未解释见道相的意义，而仅仅是简略地指示见道本性或十六刹那分类，这如同前面已经解释的第一、二品和未解释的第三品等中出现的顺决择分等，以及解释见道义的论文、偈颂等中也都未解释相，而仅仅显示本性或分类，应当如此了解。
第二分为以理破斥和以教破斥：
理所破
第一，对于主张未显示相的立场，公正的其他人说："主张未显示相的这些人，应当未显示入定修习次第以及后得作意次第和最胜究竟果，因为他们既未显示入定相也未显示后得相。若承认，则应成此《庄严论》完全未显示现证次第。"
经所破
第二，与理之外的经典也相违，此《庄严论》怎么可能未说相？如同"所缘及诸相"等偈颂之义，按照你们的说法应如何解释？如此，前述立场的所有不合理都降临在他们头上，应当舍弃这种恶说。
此中有些自称为大论注释者的众多创作方式，
错误组合的词句串联，
舍弃主题的泛泛解释，
哀哉！这样的创作方式，
声明、诗歌、韵律等
任何文法论典中都无此说，
应当舍弃这些不良著作风格。
说大乘修道
第三，修道分为修道的作用和具作用的修道两部分。
修道所作
第一分为建立关联并结合经文和论文本义两部分。
第一，经论关联：刚刚显示见道之后，为了使其熟习而显示。所解释的经文是："般若波罗蜜多如是令诸菩萨摩诃萨调伏、无慢而住，甚为希有"等一段经文。
第二，论文本义分为引言、根本颂、注释三部分。
第一，在解释大乘见道之后，应当叙述具作用的修道，而首先以少量文句宣说修道作用，如所说："先有二，当敬或简略文字"，先以少义少词表示，这是先前已经做的，又由于修习修道因时，修道作用的殊胜果成就，为了使所化众生生起勇悦，首先宣说此义，也是为了使诸所化众生专注于成就此种果，故首先宣说修道的作用。
;


 །
གཉིས་པ་ནི། རྒྱུ་འཁོར་གསུམ་དུ་རྟོག་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་ཀུན་ནས་ཞི་ཞིང་དུལ་བ་དང་། རྒྱུ་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ང་རྒྱལ་སྤོང་བའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་འདུད་ཅིང་། ང་རྒྱལ་དང་རློམ་སེམས་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་སྤྱི་ཆགས་སོགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྒྱལ་བ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དུག་དང་མཚོན་སོགས་ཕ་རོལ་པོས་བྱས་པའི་གནོད་པས་བརྫི་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་། མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་བླ་མེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དང་ནི་སྒོམ་ལམ་བྱེད་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་སེམས་དེ་གང་དུ་གནས་པའི་ས་གཞི་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་སྤེལ་བའི་རྟེན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་འགྱུར་བས་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། དྲུག་པོ་འདི་ནི་སྒོམ་ལམ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཡང་དག་མིན་པའི་རྟོག་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ལ་རང་དབང་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་དང་། འདུད་འོས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བོ་འདུད་འོས་ཐམས་ཅད་ལ་འདུད་པ་དང་། ཡང་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པས་འདུད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མི་མཐུན་པར་བྱས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱིས་བྱས་པའི་གནོད་པས་ཇི་ལྟར་གནོད་པར་བྱས་ན་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དཔའ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གནོད་པས་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ཡུལ་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་བསྒྲུབས་ནས་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དཔའ་གནས་པའི་གཞི་
4-264b
ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་བསགས་རྟེན་གྱི་ཡུལ་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ། ། བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་སྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ཀའི་བྱེད་པར་གསུངས་ལ། རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བ་སོགས་ཀྱིས་ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་ཁོ་ནའི་བྱེད་པར་བཞེད། ལོ་ཆེན་གྱིས་ནི་བྱེད་པ་དྲུག་ཡོད་པ་ལས། བྱེད་པ་ཕྱི་མ་གསུམ་ནི་སྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ཀའི་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ལ། སྔ་མ་གསུམ་ནི་རིམ་བཞིན་ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་དང་། སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་དང་། རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་གསུམ་གྱི་བྱེད་པར་རིམ་བཞིན་བཤད། བོད་སྔ་རབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་ལམ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་པས་བྱེད་པ་ཤུགས་ལས་གྲུབ་ཅིང་། སྒོམ་ལམ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་པས་ཕན་ཡོན་ཤུགས་ལས་གྲུབ་ཅེས་གསུངས་སོ། །
能作修道
གཉིས་པ་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་སྒོམ་ལམ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་གཞིའི་རབ་དབྱེ་དང་། ས་གང་གི་ལུས་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སྐབས་འདིའི་སྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
修道定义
དང་པོ་སྒོམ་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི།ཐར་པའི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་གང་ཞིག །སློབ་པའི་འཕགས་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་ཅིང་མཐོང་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་མ་གྱུར་པ་དེའོ། །
修道事相类别
གཉིས་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་ལམ་གཉིས་ཏེ། མཛོད་ལས། སྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཞེས་པས། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་དང་། ཟག་མེད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་ལམ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་དང་། མངོན་པ་གོང་མར་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་གོང་དུ་གྱུར་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཞེས་སོ། །
4-265a
གོང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྔ་རོལ་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་སོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་སྒོམ་ལམ་ལས། དང་པོ་ནི་བཏགས་པ་བ་དང་། གཉིས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ།དབྱེ་བ་དང་། བྱེད་ལས་སོ།

以下是原藏文的简体中文直译：
第二，止息对因的三轮分别的所知障而调伏，通过断除烦恼障的特殊我慢，对一切从一切方面而敬礼，无有我慢和高傲之心，战胜烦恼障的普遍贪著等习气及随眠，暂时果位不受毒药、武器等他人所作损害的压伏，究竟果位获得无上菩提，具有这些修道作用的菩萨所住的大地成为一切众生福德增长之依，成为以花等供养的对境，这六种是修道的作用。
第三，为断除非真实分别，在一切方面自在控制心，向应当顶礼的善知识等一切应礼之人顶礼，或者以平等心向一切众生顶礼，由于本性对治而压伏一切贪爱等障碍，即使遭受他人损害，由于法性力量，此菩萨不可能成为被损害所伤的对境，迅速成就圆满菩提，此菩萨所住之地也成为一切众生积累福德之处、供养对境，这就是六种作用。善足(Bhadrapada)说修道有有漏和无漏两种的作用，宝源寂(Ratnākarashānti)等认为唯是无漏修道的作用。大译师说，在六种作用中，后三种作用是有漏无漏修道的共同作用，前三种分别是有漏修道、修行修道和清净修道三者的作用。藏地早期论师们说，见道已连同利益一起解释，所以作用已通过含义而成立；修道连同作用一起解释，所以利益通过含义而成立。
能作修道
第二，具作用的修道分为总义和文义。
第一分为定义、事相分类、依止何地的身心、以及此处修道有漏无漏的差别。
修道定义
第一，修道的定义是：能开解脱机会，为学位圣道本体且非见道本体者。
修道事相类别
第二分为世间和出世间修道两种。如《俱舍论》中说："修道有两种"，即有漏世间修道和无漏出世间修道两种。《上部阿毗达磨》中也说"见道之上的世间道和出世间道"。
所谓"之上"，是指见道之前也有世间修道。在如是所说的修道中，第一是假立的，第二是真实的。其中第一又分两种：分类和作用。
;
;


 །དང་པོ་ནི། མངོན་པ་གོང་མར། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། ཞེས་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་བཤད་དོ། །དེས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་གཟུགས་མེད་བཞིའི་དངོས་གཞི་བཞི་བཞི་དང་། ཉེར་བསྡོགས་བཞི་བཞི་སྟེ་བཅུ་དྲུག་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ་བཅུ་བདུན་ཡོད་དོ། ། གཉིས་པ་ནི། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ལྟར་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྒོམ་སྤང་ཁོ་ན་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས།འདོད་པ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་ང་རྒྱལ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྤངས་པ་ཡིན་གྱི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པས། འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྒོམ་སྤང་ཁོ་ན་སྤང་བར་བཤད་ཅིང་། སྤོང་ཚུལ་ཡང་མངོན་པ་གོང་མར། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ས་བོན་ཉམས་སྨད་པས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་པས། འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྒོམ་སྤང་གི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཉམ་ཆུང་ངུར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་མཛོད་ལས། འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱིས་མཐོང་སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་གི་ཆ་གཉིས་ཀ་སྤོང་བར་བཤད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། སྲིད་རྩེ་ལས་སྐྱེས་བཟོད་པ་
4-265b
་ཡིས། །གཞོམ་བྱ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཉིད། །ལྷག་སྐྱེས་མཐོང་དང་སྒོམ་གཉིས་ཀྱིས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྲིད་རྩེ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྗེས་བཟོད་ཀྱིས་གཞོམ་བྱ་མཐོང་སྤང་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཉིད་དུ་ངེས་ཀྱང་། ས་ལྷག་མ་བརྒྱད་ལས་སྐྱེས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱིས་མཐོང་སྤང་གི་ཆ་དང་སྒོམ་སྤང་གི་ཆ་གཉིས་ཀ་སྤོང་བར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། འགལ་བ་བདེན་ཀྱང་། དེས་སྐྱོན་མེད་དེ། ཐེག་པ་གོང་མ་འོག་མ་དང་འགལ་བས་གནོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་ལམ་ལ། དབྱེ་བ་དང་། བྱེད་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། གཉེན་པོ་སྒོམ་ལམ་ལ་དབྱེ་ན། ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལའང་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲིང་ལ་གསུམ་དང་། ཆེན་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ་དགུ་ཡོད་དོ། ། གཉིས་པ་ནི། ས་དང་པོའི་ལྷག་མ་དགུར་སྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཉི་སྣང་ལས། ས་གཉིས་པར་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤོང་བ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་པ་ནས། ས་དགུ་པོ་རེ་རེ་ལ་སྤང་བྱ་རེ་རེ་སྤོང་བར་བཤད་དོ། །
何地身心所依
གསུམ་པ་ས་གང་གི་ལུས་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སྔར་མེད་གསར་སྐྱེའི་ལུས་རྟེན་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ནར་ངེས་ཏེ་མཐོང་ལམ་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་རྟེན་དེ་ལ་སྐྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་ཟིན་གནས་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱི་ལུས་རྟེན་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དེ་ཁམས་གསུམ་ག་ལ་བརྟེན་དུ་རུང་ལ། རང་རྒྱལ་གྱི་དེ་འདོད་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་དགོས་ཤིང་། བྱང་སེམས་ཀྱི་དེ་སྤྱིར་བཏང་དུ་ཁམས་གསུམ་གར་བརྟེན་རུང་དུ་བཤད་ཀྱང་། ཞིབ་ཅར་ཕྱེ་ན། གཟུགས་མེད་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཞན་དོན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོའི་བྱང་སེམས་ཡོད་པ་དེ་ཅི་ལ་དགོངས་ཤེ་ན། དེ་འདྲ་དེ་ཡང་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཆ་ནས་དེར་
4-266a
བཞག་པའམ། ཡང་ན་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ཀྱི། སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱང་དེར་སྐྱེ་དགོས་པ་ནི་མིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོའི་ཐད་ཀྱི། མདོར། སྤྲུལ་པས་ཞིང་སྣ་ཚོགས་སུ་འཚང་རྒྱ་བར་བཤད་ཀྱི། གཟུགས་མེད་ཉིད་དུ་སྐྱེ་དགོས་པར་མ་བཤད་པས་སོ།

以下是原藏文的简体中文直译：
第一，《上部阿毗达磨》中说："何为世间道？世间初禅"等，直至有顶。因此，有四禅四无色定的四个根本定和四个近分定共十六种，加上初禅的殊胜根本定共十七种。第二，依照圣无著的观点，世间修道唯断修所断，如《摄抉择分》中说："已离欲者的欲贪、害心、与此相应的法及我慢、与此相应的无明，是以不生起方式断除的，而非如是断除见所断的萨迦耶见等。"此说明世间修道唯断修所断，断除方式如《上部阿毗达磨》中说："世间道以损减种子而断"，世间修道使修所断烦恼种子衰弱。
那么，《俱舍论》中说世间修道断除见所断和修所断两种，如所说："有顶生之忍，所断即见断，余生见修二。"虽然有顶所生后忍所断的见所断确定为见所断，但说八余地所生世间修道断见所断分和修所断分两者，与前说相违，这是否矛盾？虽有矛盾，但无过失，因为上乘与下乘相违不能构成损害。
第二，出世间修道分为分类和作用两部分。第一，对治修道分为小中大三种，小种又分为小中大三种，同样，中种分三种，大种分三种，共有九种。第二，修习于初地之后的九地，如《现观庄严论光明释》中说："在第二地，以小品的小品断除大品的大品分别"等，解释每一地各断一种所断。
何地身心所依
第三，关于依止何地的身心，先前未有新生的身依唯定于欲界，因为必须在见道所生依处生起。已生安住的修道身依，声闻可依三界，独觉唯须依止欲界，菩萨的身依虽然一般说三界都可依止，但细分则不依无色界，因为无色界非利他之处。
那么，对于有"趣向无色菩萨"之说，应如何理解？这是指已断生色界之因的方面而安立，或者指有生无色能力而说，虽有生无色能力但不必须生于彼处，因为在趣向无色菩萨的相关经文中说"以化身于各种国土成佛"，而没有说必须生于无色界。


 །ཡང་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་པར་ནི། མཐུའི་ཁྱད་པར་མ་ཐོབ་པའི་སེམས་དཔའ་དག་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་བཤད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་དཔའ་གཟུགས་མེད་དངོས་གཞིའི་སེམས་ལས་མ་ལངས་པར་འདོད་གཟུགས་སུ་སྐྱེ་བའི་མཐུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་གཟུགས་དེར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཆགས་བྲལ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །མཐུའི་ཁྱད་པར་མ་ཐོབ་པའི་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་ཁྱད་པར་དེ་འདྲ་བ་དེ་ཡོད་པ་སྲིད་ནའང་། སྤྱིར་བཏང་ནས། དེ་ནི་རིགས་པ་མིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། ཅིག་ཤོས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། །ལྡན་ཕྱིར་སྤྲུལ་པས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ། །ཅེས་ཁམས་དང་ས་གོང་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་སྤངས་ཀྱང་། སེམས་དཔས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུས་རྟེན་དངོས་གང་ལ་ཡོད་པའི་ལུས་རྟེན་དེ་འདོར་བར་སྤྲུལ་པས་འདོད་པ་སོགས་སུ་སྐྱེ་ཚུལ་བསྟན་ཏེ་ཚོགས་གསོག་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་རྟེན་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་ནི། ས་བཅུ་བདུན་པོ་གང་ཡང་རུང་བའི་སེམས་རྟེན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་ལམ་དེ་འདོད་ཁམས་དང་སྲིད་རྩེ་གཉིས་ལ་མི་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་དང་ནི་ལམ་ཡན་ལག །མ་གཏོགས་འདོད་ཁམས་སྲིད་རྩེ་ན། །ཞེས་པས་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ནི་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་སེམས་རྟེན་དུ་མི་རུང་བ་དང་། འདོད་པ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར། དེའི་སེམས་
4-266b
རྟེན་དུ་མི་རུང་བས་སོ། །འོ་ན་དེ་གང་ལ་བརྟེན་ཅེ་ན། བསམ་གཏན་ས་དྲུག་དང་། གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་ཟག་མེད་ས་དགུ་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིའི་ལུགས་ལ་གཞན་དག །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ལྷག་མ་གསུམ་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་མི་བརྟེན་པ་ཅི་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་སེམས་མ་ཐོབ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྒོམ་ལམ་དེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་རྟེན་ཤིན་སྦྱངས་དངོས་གཞིའི་སེམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་གཞན་པའི་ལྷག་མ་གསུམ་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་ནི་བརྟེན་དགོས་པ་མིན་ཏེ། དངོས་གཞི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཆོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་རྒྱན་འདིར། ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་འདོད་ཁམས་དང་། སྲིད་རྩེར་བརྟེན་པར་བཤད་པ་འདི་ནི་ཡུམ་གྱི་དགོངས་པར་མི་གནས་པ་མིན་ཏེ། དེ་འདྲ་དེ་བྱང་སེམས་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་ལ། དེའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་དོན་ཡང་འདོད་སྲེད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་པའི་མིང་ཅན་འདོད་པར་སྐྱེ་རྒྱུ་དེ་དང་། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་ཤེས་རབ་གཉིས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་མིན་པས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་རུང་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཐབས་མཁས་པའི་སེམས་དཔའ་དེ་དེར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཆེད་གཉེར་གྱིས་མ་སྤངས། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པ་དང་སྲིད་རྩེར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བཤད་པ་འཐད་དེ། དངོས་གཞི་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་དང་། སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་སྤང་གཉེན་དུ་བཤད་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
此处有无漏修道差别
བཞི་པ་སྐབས་འདིའི་སྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་ཁྱད་
4-267a
པར་ནི། ཡང་དག་མིན་པའི་ཀུན་རྟོག་དང་བཅས་པ་ནི་ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་དང་། ཀུན་རྟོག་དེ་དང་བྲལ་བ་ནི་སྒོམ་ལམ་ཟག་མེད་དོ།

以下是原藏文的简体中文直译：
又，《集论》注释中说，未获得特殊能力的菩萨生于无色界，而生于无色界的菩萨若未从无色根本定心中出定，则无力生于欲界、色界，因为已断除生于欲界色界的因，因为先已离其贪著。虽然这种未获特殊能力的菩萨可能有这样的特点，但一般而言，这并不合理，如《庄严论》中说："由具不还性，故以化身成就。"虽然断除了导致生于上下界地的烦恼因，但说明菩萨通过化身舍弃其所依身，以化身方式生于欲界等积聚资粮。
关于心所依，世间修道可依靠十七地中任何一地的心所依，而出世间修道不依靠欲界和有顶两者，如所说："除菩提及道支，欲界有顶无。"因为有顶心不清明，所以不适合作为其心所依，欲界则因为不入定，故不适合作为其心所依。那么，它依靠什么呢？依靠六种禅定地和前三无色定，这被称为九种无漏地。
在这一理论中，有人问：为什么依靠初禅近分，而不依靠其余三种近分？答：在未获得禅定根本定心的相续中，修道必须依靠初禅近分，因为未获得禅定心所依的轻安根本定心。对于初禅以外的其余三种近分，则不需要依靠，因为可以直接依靠根本定。如此，虽然此《庄严论》中说无漏修道依靠欲界和有顶，但这并非不符合《般若经》意趣，因为这是就菩萨方便善巧而言，如上师所说。此方便善巧的意义是，欲有随眠——即生于欲界的因，与空性现证的智慧两者在一个相续中不是所害与能害的关系，可以同时生起。此时，方便善巧的菩萨未刻意断除生于彼处的因，依靠此因而生于欲界和有顶。这种解释是合理的，因为与直接跳跃禅定九种等至及修所断分别对治的解释相符。
此处有无漏修道差别
第四，此处修道有漏与无漏的差别是：具有非真实遍计者为有漏修道，离此遍计者为无漏修道。


 །འདིར་བསྟན་གྱི་ཀུན་རྟོག་ལ་འགའ་ཞིག་སྒྲ་དོན་འདྲེས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པར་བྱེད་ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་ལམ་དང་སྒྲ་དོན་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་གཞི་མཐུན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་གཉིས་མཚུངས་ལྡན་རྣམ་པ་ལྔས་མཚུངས་པ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། དག་སའི་སེམས་དཔའ་ལ་རྗེས་ཐོབ་ན་རྟོག་པ་དེ་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་ཁྱོད་འདོད་པའི་དག་སའི་ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་དེ་གང་ལ་ངོས་འཛིན་པའི་འཛིན་ཡུལ་གཏོར་བར་འགྱུར་རོ། ། ཅི་སྟེ་ཤེས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་སྲིད་པས་སྒོམ་ལམ་ཟས་སུ་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་དེ་སྒྲ་དོན་འདྲེས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ཅིས་ཀྱང་འཇོག་ཅེ་ན། འོ་ན་མ་དག་སའི་ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་རྣམས་ཀྱང་སྒྲ་དོན་འདྲེས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དག་མིན་རྟོག་དང་ཤེས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་འདི་མི་འཐད་དོ། ། འོ་ན་རང་ལུགས་ནི། བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་མིན་རྟོག་ཡིན་ལ། འདི་ཉིད་སྐབས་འདིའི་རྟོག་པའང་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་བྲལ་མ་བྲལ་གྱི་དོན་ནི། རྟོག་པ་དེ་དང་ཤེས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་དུ་འཇུག་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་མ་བྲལ་བའོ། །དེ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་མི་འཇུག་པ་ནི་ཟག་པ་དང་མ་བཅས་པས་བྲལ་བའོ། །དེས་ན་སྒོམ་ལམ་རྗེས་ཐོབ་ཡེ་ཤེས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྗེས་ཐོབ་ཡེ་ཤེས་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་སེམས་དཔར་དེའི་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་ལ་མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བཞིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་
4-267b
ལྟར་ན་ཡང་དེ་སྒོམ་པའི་ལམ་དུ་འཇོག་སྟེ། སྣང་བ་དེ་རྨི་ལམ་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཐེག་ཆེན་སྒོམ་ལམ་པའི་མཁྱེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་སྣང་བའི་ཆ་ནས་སྒོམ་ལམ་དུ་མི་འཇོག་སྟེ། སྣང་ཆ་ནས་ཡང་དག་མིན་རྟོག་ཏུ་སོང་བས་སྤང་བྱ་ཁོ་ནར་ངེས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ལམ་དུ་འཇོག་རྒྱུ་དེ་གང་ཞེ་ན། གོང་དུ་བཤད་པའི་རྨི་ལམ་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་རྟོགས་པ་དེའོ། །དེས་ན་རྗེས་ཐོབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་ལྡོག་གི་ཆ་ནས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བར་མི་འདོད་དེ། གཉིས་སུ་སྣང་མཁན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ཡིན་ན། ཡེ་ཤེས་སུ་འགལ་བའི་ཕྱིར། དེ་འགལ་བར་གྲུབ་སྟེ། སྤྱིར་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་ན་རྣམ་ཤེས་ཡིན་དགོས་ལ། དེ་ཡིན་ན་ཡེ་ཤེས་སུ་འགལ་བའི་ཕྱིར། གནད་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་ལས་ཀྱང་ཆེས་ཟབ་པ་ཡིན་པ་ལ། གཞན་དག །འཕགས་སེང་གིས་མཉམ་གཞག་ཀྱང་སྣང་བཅས་སུ་བཞེད་པས་ཟག་བཅས་སུ་ཐལ་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟར་ཐལ་ན་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་ལྡོག་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ན། རྗེས་ཐོབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་ལྡོག་ཟག་བཅས་སུ་འགྱུར་མི་འགྱུར་དཔྱོད་དོན་མེད་ཅེས་ཟེར་རོ། །སྨྲ་བ་པོ་འདིས་ནི་འཕགས་སེང་གིས་མཉམ་གཞག་སྣང་བཅས་སུ་བཞེད་ཅེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཧ་མ་གོ་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ངོས་འཛིན་ཚུལ་ལ་དང་པོར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་རྟེན་འབྲེལ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་དེ་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་དཔྱད་གཞིར་གཟུང་བ་ལ་མཉམ་གཞག་སྣང་བཅས་ཞེས་འདོགས་པར་མཛད་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་གཞི་མཉམ་གཞག་ལ་སྣང་བ་དང་བཅས་པར་འཆད་པ་མིན་ཏེ། དེའི་དུས་ཡེ་ཤེས་དེ་དང་རྒྱུད་གཅིག་པའི་ཤེས་པ་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་འཆར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ།
4-268a
ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བལྟ། །ཞེས་པས་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་སྣང་གི། གཞན་མི་སྣང་བར་བཤད་པ་དང་། ཡང་ཇི་སྐད་དུ། སྒོམ་པའི་སྟོབས་གྲུབ་པ་ན་འཁྲུལ་བའི་མཚན་མ་མཐའ་དག་སྤངས་པ། ཞེས་པས་འཁྲུལ་སྣང་མི་འཆར་བ་ཁོ་ནར་བཤད་དོ།

以下是原藏文的简体中文直译：
在此所说的遍计，有些人认为是声义混合执取的分别，但这不合理，因为大乘修道与声义执取分别没有共同基础，且两者不可能具有五种相应一致性，并且净地菩萨在后得时也没有这种分别，由此理由，你所主张的净地有漏修道将失去其认定对象。若认为因为可以在一个心相续中同时生起，所以有漏修道与声义混合执取的分别相伴，那么不净地的无漏修道也将成为声义混合执取的分别，因为与非真实分别在同一心相续中运行，所以前述主张不合理。
那么我方观点是：由习气力而有二取显现的一切识都是非真实分别，这也是此处所说的分别。与其相离或未离的意义是：若与此分别在同一心相续中同时运行，即为未离有漏；若不与其同时运行，即为已离有漏。因此，修道后得智称为有漏，因为具后得智的菩萨的五识，由无明习气力而显现为能取所取二者的识。然而这也安立为修道，因为是证悟此显现如梦的大乘修道者的智。此时，从显现方面不安立为修道，因为从显现方面成为非真实分别，决定仅为所断。那么，安立为道的根据是什么？是前述如梦现证的证悟。因此，不认为后得智自返方面有能取所取二显，因为若是二显的心，就与智相违。此相违得以证明，因为若是由习气力而有二显的识，则必须是识，若是识，则与智相违。
这一要点极其甚深，然而有些人说："圣解师主张入定也有显现，岂不应成为有漏？若如此，入定智的自返也将成为有漏，那么研究后得智的自返是否成为有漏就无意义了。"持此说者并未理解圣解师主张入定有显现的理由：在认定修行所缘时，首先将显现为能取所取二显、显现为各种缘起的心作为观察对象，故称为有显入定，而非说正行入定时有显现，因为此时智与同一相续中的心不可能有能取所取二显，因为"于真实中观真实"之说明仅显现为智而不显现其他，又如所说："修行力成就时断除一切错乱相"，明确说明不显现错乱显相。


 །འོ་ན་གཞན་དག་མཉམ་གཞག་སྣང་མེད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་བའི་དགོས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། གོང་དུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་དང་པོར་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་དཔྱད་གཞིར་གཟུང་བ་དེ་ཡིན་ལ། མཉམ་གཞག་སྣང་མེད་དུ་འདོད་པས་ནི། སྦྱོར་བ་ལ་དང་པོ་ཉིད་ནས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དཔྱད་གཞིར་འཛིན་པས་ཁྱད་པར་ནི་དེའོ། ། འགའ་ཞིག །འཕགས་སེང་གིས་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་ནས་དཔྱོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་གཞག་དངོས་གཞིའི་དུས་སུའང་དེ་ལྟར་དཔྱོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་གཞག་གི་དུས་དེར་སོར་རྟོག་གི་ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཚན་འདི་ལྟར་བཤད་པས་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་ལྡོག་ཟག་བཅས་སུ་འགྱུར་མི་འགྱུར་གྱི་རྩོད་པ་སྙིང་པོ་མེད་པ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་གསུམ། མཚམས་སྦྱར་བའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་བསྟན། ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་བཤད་པ། ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་བཤད་པའོ། །
序分说类别
དང་པོ་ནི། སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་སྒོམ་པའི་ལམ་དངོས་འཆད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒོམ་ལམ་དངོས་དེ་ལ། རྗེས་ཐོབ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མཉམ་གཞག་ཟག་པ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་དབང་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བཀོད་དོ། ། འདིར་འཕགས་སེང་གིས་སྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཅེས་སྦྱར་བ་དང་། གཞན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་ལམ་ཞེས་དང་།
4-268b
སྣང་བཅས་སྒོམ་ལམ་དང་སྣང་མེད་སྒོམ་ལམ་ཞེས་དང་། རྗེས་ཐོབ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་དང་། མཉམ་གཞག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་དོན་མི་མཐུན་པ་མིན་ནོ། །དེས་ན་སྒོམ་ལམ་མཉམ་གཞག་མཐའ་དག་ལ་ཟག་མེད་དང་། རྗེས་ཐོབ་མཐའ་དག་ལ་ཟག་བཅས་ཞེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བཞག་སྟེ། མཉམ་གཞག་ལ་གཉིས་སྣང་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་ཟག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་གཟུང་འཛིན་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་སྒྲིབ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འགའ་ཞིག་ཟེར་ལ། འགའ་ཞིག་ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་མ་དག་སར་འཇོག་པ་དང་། ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་དག་སར་འཇོག་པ་ཡིན་ཅེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །
说有漏修道
གཉིས་པ་ལ་བཞི། མོས་པ་སྒོམ་ལམ། དེ་ལ་བསྟོད་བཀུར་བསྔགས་པ། བསྔོ་བ་སྒོམ་ལམ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྒོམ་ལམ་མོ། །
胜解修道
དང་པོ་ལ། སྤྱི་དོན་དང་། གཞུང་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། མདོར། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་དག་ཡུམ་འདི་བྲིས་ཤིང་གླེགས་བམ་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ཏེ་བཅངས་ལ་དེ་ལ་ལྷའི་མེ་ཏོག་དང་། ཞེས་པ་ནས། གང་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐུ་གདུང་ལ་མཆོད་རྟེན་དུ་བསྩལ་ཏེ། དེ་ལ་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་བྱས་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་འཕེལ་ཞུས་པའི་ལན་དུ། སྔ་མ་འཕེལ་བར་གསུངས་པའི་མདོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མདོའི་དོན། མོས་པ་ལ་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། ས་མཚམས་སོ། །
胜解修道定义
དང་པོ་ནི། རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་གང་ཞིག །ཤེར་ཕྱིན་དོན་གསུམ་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པའོ། །འདི་ལ་གཉིས་སྣང་དང་བཅས་པའི་ཆ་ནས་རྟོག་བཅས་སུ་འཇོག་ཀྱང་། སྒྲ་དོན་འདྲེས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པའི་ཆ་ནས་མི་འཇོག་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒོམ་ལམ་དེ་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་
4-269a
རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཕྱིར་ནའོ།

 །འོ་ན་གཞན་དག་མཉམ་གཞག་སྣང་མེད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་བའི་དགོས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། གོང་དུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་དང་པོར་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་དཔྱད་གཞིར་གཟུང་བ་དེ་ཡིན་ལ། མཉམ་གཞག་སྣང་མེད་དུ་འདོད་པས་ནི། སྦྱོར་བ་ལ་དང་པོ་ཉིད་ནས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དཔྱད་གཞིར་འཛིན་པས་ཁྱད་པར་ནི་དེའོ། ། འགའ་ཞིག །འཕགས་སེང་གིས་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་ནས་དཔྱོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་གཞག་དངོས་གཞིའི་དུས་སུའང་དེ་ལྟར་དཔྱོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་གཞག་གི་དུས་དེར་སོར་རྟོག་གི་ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཚན་འདི་ལྟར་བཤད་པས་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་ལྡོག་ཟག་བཅས་སུ་འགྱུར་མི་འགྱུར་གྱི་རྩོད་པ་སྙིང་པོ་མེད་པ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་གསུམ། མཚམས་སྦྱར་བའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་བསྟན། ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་བཤད་པ། ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་བཤད་པའོ། །
序分说类别
དང་པོ་ནི། སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་སྒོམ་པའི་ལམ་དངོས་འཆད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒོམ་ལམ་དངོས་དེ་ལ། རྗེས་ཐོབ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མཉམ་གཞག་ཟག་པ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་དབང་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བཀོད་དོ། ། འདིར་འཕགས་སེང་གིས་སྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཅེས་སྦྱར་བ་དང་། གཞན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་ལམ་ཞེས་དང་།
4-268b
སྣང་བཅས་སྒོམ་ལམ་དང་སྣང་མེད་སྒོམ་ལམ་ཞེས་དང་། རྗེས་ཐོབ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་དང་། མཉམ་གཞག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་དོན་མི་མཐུན་པ་མིན་ནོ། །དེས་ན་སྒོམ་ལམ་མཉམ་གཞག་མཐའ་དག་ལ་ཟག་མེད་དང་། རྗེས་ཐོབ་མཐའ་དག་ལ་ཟག་བཅས་ཞེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བཞག་སྟེ། མཉམ་གཞག་ལ་གཉིས་སྣང་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་ཟག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་གཟུང་འཛིན་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་སྒྲིབ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འགའ་ཞིག་ཟེར་ལ། འགའ་ཞིག་ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་མ་དག་སར་འཇོག་པ་དང་། ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་དག་སར་འཇོག་པ་ཡིན་ཅེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །
说有漏修道
གཉིས་པ་ལ་བཞི། མོས་པ་སྒོམ་ལམ། དེ་ལ་བསྟོད་བཀུར་བསྔགས་པ། བསྔོ་བ་སྒོམ་ལམ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྒོམ་ལམ་མོ། །
胜解修道
དང་པོ་ལ། སྤྱི་དོན་དང་། གཞུང་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། མདོར། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་དག་ཡུམ་འདི་བྲིས་ཤིང་གླེགས་བམ་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ཏེ་བཅངས་ལ་དེ་ལ་ལྷའི་མེ་ཏོག་དང་། ཞེས་པ་ནས། གང་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐུ་གདུང་ལ་མཆོད་རྟེན་དུ་བསྩལ་ཏེ། དེ་ལ་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་བྱས་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་འཕེལ་ཞུས་པའི་ལན་དུ། སྔ་མ་འཕེལ་བར་གསུངས་པའི་མདོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མདོའི་དོན། མོས་པ་ལ་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། ས་མཚམས་སོ། །
胜解修道定义
དང་པོ་ནི། རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་གང་ཞིག །ཤེར་ཕྱིན་དོན་གསུམ་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པའོ། །འདི་ལ་གཉིས་སྣང་དང་བཅས་པའི་ཆ་ནས་རྟོག་བཅས་སུ་འཇོག་ཀྱང་། སྒྲ་དོན་འདྲེས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པའི་ཆ་ནས་མི་འཇོག་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒོམ་ལམ་དེ་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་
4-269a
རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཕྱིར་ནའོ།

 །འོ་ན་གཞན་དག་མཉམ་གཞག་སྣང་མེད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་བའི་དགོས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། གོང་དུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་དང་པོར་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་དཔྱད་གཞིར་གཟུང་བ་དེ་ཡིན་ལ། མཉམ་གཞག་སྣང་མེད་དུ་འདོད་པས་ནི། སྦྱོར་བ་ལ་དང་པོ་ཉིད་ནས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དཔྱད་གཞིར་འཛིན་པས་ཁྱད་པར་ནི་དེའོ། ། འགའ་ཞིག །འཕགས་སེང་གིས་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་ནས་དཔྱོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་གཞག་དངོས་གཞིའི་དུས་སུའང་དེ་ལྟར་དཔྱོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་གཞག་གི་དུས་དེར་སོར་རྟོག་གི་ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཚན་འདི་ལྟར་བཤད་པས་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་ལྡོག་ཟག་བཅས་སུ་འགྱུར་མི་འགྱུར་གྱི་རྩོད་པ་སྙིང་པོ་མེད་པ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་གསུམ། མཚམས་སྦྱར་བའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་བསྟན། ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་བཤད་པ། ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་བཤད་པའོ། །
序分说类别
དང་པོ་ནི། སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་སྒོམ་པའི་ལམ་དངོས་འཆད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒོམ་ལམ་དངོས་དེ་ལ། རྗེས་ཐོབ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མཉམ་གཞག་ཟག་པ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་དབང་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བཀོད་དོ། ། འདིར་འཕགས་སེང་གིས་སྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཅེས་སྦྱར་བ་དང་། གཞན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་ལམ་ཞེས་དང་།
4-268b
སྣང་བཅས་སྒོམ་ལམ་དང་སྣང་མེད་སྒོམ་ལམ་ཞེས་དང་། རྗེས་ཐོབ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་དང་། མཉམ་གཞག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་དོན་མི་མཐུན་པ་མིན་ནོ། །དེས་ན་སྒོམ་ལམ་མཉམ་གཞག་མཐའ་དག་ལ་ཟག་མེད་དང་། རྗེས་ཐོབ་མཐའ་དག་ལ་ཟག་བཅས་ཞེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བཞག་སྟེ། མཉམ་གཞག་ལ་གཉིས་སྣང་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་ཟག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་གཟུང་འཛིན་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་སྒྲིབ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འགའ་ཞིག་ཟེར་ལ། འགའ་ཞིག་ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་མ་དག་སར་འཇོག་པ་དང་། ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་དག་སར་འཇོག་པ་ཡིན་ཅེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །
说有漏修道
གཉིས་པ་ལ་བཞི། མོས་པ་སྒོམ་ལམ། དེ་ལ་བསྟོད་བཀུར་བསྔགས་པ། བསྔོ་བ་སྒོམ་ལམ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྒོམ་ལམ་མོ། །
胜解修道
དང་པོ་ལ། སྤྱི་དོན་དང་། གཞུང་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། མདོར། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་དག་ཡུམ་འདི་བྲིས་ཤིང་གླེགས་བམ་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ཏེ་བཅངས་ལ་དེ་ལ་ལྷའི་མེ་ཏོག་དང་། ཞེས་པ་ནས། གང་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐུ་གདུང་ལ་མཆོད་རྟེན་དུ་བསྩལ་ཏེ། དེ་ལ་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་བྱས་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་འཕེལ་ཞུས་པའི་ལན་དུ། སྔ་མ་འཕེལ་བར་གསུངས་པའི་མདོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མདོའི་དོན། མོས་པ་ལ་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། ས་མཚམས་སོ། །
胜解修道定义
དང་པོ་ནི། རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་གང་ཞིག །ཤེར་ཕྱིན་དོན་གསུམ་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པའོ། །འདི་ལ་གཉིས་སྣང་དང་བཅས་པའི་ཆ་ནས་རྟོག་བཅས་སུ་འཇོག་ཀྱང་། སྒྲ་དོན་འདྲེས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པའི་ཆ་ནས་མི་འཇོག་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒོམ་ལམ་དེ་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་
4-269a
རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཕྱིར་ནའོ།

 །འོ་ན་གཞན་དག་མཉམ་གཞག་སྣང་མེད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་བའི་དགོས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། གོང་དུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་དང་པོར་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་དཔྱད་གཞིར་གཟུང་བ་དེ་ཡིན་ལ། མཉམ་གཞག་སྣང་མེད་དུ་འདོད་པས་ནི། སྦྱོར་བ་ལ་དང་པོ་ཉིད་ནས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དཔྱད་གཞིར་འཛིན་པས་ཁྱད་པར་ནི་དེའོ། ། འགའ་ཞིག །འཕགས་སེང་གིས་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་ནས་དཔྱོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་གཞག་དངོས་གཞིའི་དུས་སུའང་དེ་ལྟར་དཔྱོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་གཞག་གི་དུས་དེར་སོར་རྟོག་གི་ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཚན་འདི་ལྟར་བཤད་པས་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་ལྡོག་ཟག་བཅས་སུ་འགྱུར་མི་འགྱུར་གྱི་རྩོད་པ་སྙིང་པོ་མེད་པ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་གསུམ། མཚམས་སྦྱར་བའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་བསྟན། ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་བཤད་པ། ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་བཤད་པའོ། །
序分说类别
དང་པོ་ནི། སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་སྒོམ་པའི་ལམ་དངོས་འཆད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒོམ་ལམ་དངོས་དེ་ལ། རྗེས་ཐོབ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མཉམ་གཞག་ཟག་པ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་དབང་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བཀོད་དོ། ། འདིར་འཕགས་སེང་གིས་སྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཅེས་སྦྱར་བ་དང་། གཞན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་ལམ་ཞེས་དང་།
4-268b
སྣང་བཅས་སྒོམ་ལམ་དང་སྣང་མེད་སྒོམ་ལམ་ཞེས་དང་། རྗེས་ཐོབ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་དང་། མཉམ་གཞག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་དོན་མི་མཐུན་པ་མིན་ནོ། །དེས་ན་སྒོམ་ལམ་མཉམ་གཞག་མཐའ་དག་ལ་ཟག་མེད་དང་། རྗེས་ཐོབ་མཐའ་དག་ལ་ཟག་བཅས་ཞེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བཞག་སྟེ། མཉམ་གཞག་ལ་གཉིས་སྣང་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་ཟག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་གཟུང་འཛིན་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་སྒྲིབ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འགའ་ཞིག་ཟེར་ལ། འགའ་ཞིག་ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་མ་དག་སར་འཇོག་པ་དང་། ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་དག་སར་འཇོག་པ་ཡིན་ཅེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །
说有漏修道
གཉིས་པ་ལ་བཞི། མོས་པ་སྒོམ་ལམ། དེ་ལ་བསྟོད་བཀུར་བསྔགས་པ། བསྔོ་བ་སྒོམ་ལམ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྒོམ་ལམ་མོ། །
胜解修道
དང་པོ་ལ། སྤྱི་དོན་དང་། གཞུང་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། མདོར། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་དག་ཡུམ་འདི་བྲིས་ཤིང་གླེགས་བམ་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ཏེ་བཅངས་ལ་དེ་ལ་ལྷའི་མེ་ཏོག་དང་། ཞེས་པ་ནས། གང་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐུ་གདུང་ལ་མཆོད་རྟེན་དུ་བསྩལ་ཏེ། དེ་ལ་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་བྱས་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་འཕེལ་ཞུས་པའི་ལན་དུ། སྔ་མ་འཕེལ་བར་གསུངས་པའི་མདོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མདོའི་དོན། མོས་པ་ལ་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། ས་མཚམས་སོ། །
胜解修道定义
དང་པོ་ནི། རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་གང་ཞིག །ཤེར་ཕྱིན་དོན་གསུམ་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པའོ། །འདི་ལ་གཉིས་སྣང་དང་བཅས་པའི་ཆ་ནས་རྟོག་བཅས་སུ་འཇོག་ཀྱང་། སྒྲ་དོན་འདྲེས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པའི་ཆ་ནས་མི་འཇོག་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒོམ་ལམ་དེ་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་
4-269a
རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཕྱིར་ནའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是对所给藏文的中文翻译：
那么，与其他人所说的"入定无相"有何不同之处呢？上述所说的修行方法首先是将二相的认知作为考察对象，而主张"入定无相"者则是从一开始的修行就将非二元的本智作为考察对象，这就是区别所在。有些人说："圣者和无著在修行时以二相的认知为考察对象进行观察，同样在正式入定时也如此观察。"这种说法是不正确的，因为在入定时，分别观察的智慧本身也已被本智之火所焚烧。通过这样的解释，可以超越那些关于入定本智本身是否有漏的无意义争论。
第二，词义分三：通过承接解释分类，解释有漏修道，解释无漏修道。
序分说类别
第一，在解释了修道的作用之后，现在解释修道本身。这样的修道本身，因为后得有漏和入定无漏的差别而分为两种。此处无著和弥勒所说的有漏修道和无漏修道，以及其他人所说的世间和出世间修道、有相修道和无相修道、后得清净世间修道和入定无分别智等，在意义上并没有不同。因此，有些人说：所有入定修道都是无漏的，所有后得修道都是有漏的，这样的绝对界定是因为入定时远离了二相差别的漏，而后得时具有能取所取差别的所知障。也有人说，有漏修道是在未净地（一至七地）建立，无漏修道是在净地（八地以上）建立。
说有漏修道
第二分四：胜解修道，对此赞叹敬仰，回向修道，随喜修道。
胜解修道
第一分为总义和经文义两部分。
第一，在经中："若善男子善女人书写般若波罗蜜多，装成经卷并持守，以天花"等，一直到"若有人供养如来涅槃后的舍利塔，以花等作供养，哪种福德增长更多？"的提问，回答说前者增长更多的经文。这样经文的含义，胜解修道有定义、分类和界限三个方面。
胜解修道定义
第一，后得现观中，对般若波罗蜜多作为三种意义（所诠义、能诠教法、修行）源泉的信解信心。虽然从具有二相的方面来说，此修道有分别，但并非从执著声音和意义混合的分别心方面来说，因为这样的修道是离分别、无错误的智慧。


 །མོས་པའི་ངོ་བོ་དད་པར་འཇོག་པ་འདི་ཡང་། རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས། མོས་པ་ནི་དད་པ་དང་དང་བ་དང་འདུན་པ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པ་དང་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པས། ཤེར་ཕྱིན་ལ་ཡིད་ཆེས་ནས་མི་སླུ་བར་རྟོགས་ཏེ་གོ་འཕང་དེ་འདོད་པ་ཡིན་ལ། ཡུལ་གོ་འཕང་དེ་གཙང་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཅན་དད་པ་ཡང་དང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྐྱེ་ལ། ཡུལ་གོ་འཕང་དེ་གཉེར་བྱ་ཡིན་པས་ཡུལ་ཅན་དང་བ་ཡང་འདུན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བས་དངོས་སྟོབས་ལ་ཞུགས་པའི་དེ་ཁོ་ནར་མོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་བཤེས་ཀྱིས། ངོ་བོ་ནི་ངེས་པར་བྱས་ནས་དངོས་པོ་ལ་དེ་ཁོ་ནར་འཛིན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
胜解修道类别
གཉིས་པ་ནི། རང་དོན་མཐར་ཐུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་མོས་པ་དང་། གཉིས་དོན་ཆོས་སྐུ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་མོས་པ་དང་། གཞན་དོན་གཟུགས་སྐུ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་མོས་པ་སྟེ་གསུམ་མོ། །གསུམ་དུ་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཡུམ་རང་དོན་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་མོས་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱིས་ཤེས་སྒྲིབ་སྤོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལྷུར་བྱེད་པ་དང་། ཡུམ་གཉིས་དོན་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་མོས་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱིས་ཚོགས་གཉིས་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ལྷུར་བྱེད་པ་དང་། ཡུམ་གཞན་དོན་གྱི་འབྱུང་གནས་མོས་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱིས་གཙོ་བོར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལྷུར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་གཉིས་ལའང་ཤེས་སྒྲིབ་སྤོང་བའི་ཞེས་སྦྱར་རོ། །གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་མཛད་པ་འདི་ལ་ནི་དགོས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། ཡུམ་ཆོས་སྐུ་རྐྱང་པའི་འབྱུང་གནས་སུ་མོས་ནས་ཡང་དག་མཐའ་མངོན་དུ་བྱེད་དགོས་པ་ལ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ཡིད་ཀྱི་མོས་པ་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་ལུས་ངག་གི་རྣམ་རིག་གིས་ཀྱང་བསྟོད་བཀུར་བསྔགས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འགའ་ཞིག་མོས་པ་གསུམ་པོ་དེ་ལྡན་
4-269b
གྱི་བྱང་སེམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟོད་བཀུར་བསྔགས་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོར་ན་མོས་བསྔོ་སོགས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་གཉིས་སྣང་གི་ཆ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་འཇུག་པའི་དམིགས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྔ་མའི་ཆ་ནས་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྤྱོད་པ་གཞན་དོན་ཐབས་ཀྱི་ཆ་དང་། དམིགས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཕྱི་མའི་ཆ་ནས་དོན་དམ་པའི་ལྟ་བས་རང་དོན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ན། ཐབས་ཤེས་དེ་གཉིས་ཡ་མ་བྲལ་བས་ཚོགས་གཉིས་བསགས་ནས་སྐུ་གཉིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
胜解修道地界
གསུམ་པ་ནི། ཐར་འབྱུང་སྦས་པ་སོགས་འགའ་ཞིག་གི་ལུགས་ལ་མོས་པའི་འཇོག་མཚམས་མོས་སྤྱོད་ནས་འཇོག་པ་ཡོད་ཀྱང་། འདིར་བསྟན་གྱི་མོས་པའི་ས་མཚམས་དང་པོ་དེར་འཇོག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། འདིར་སྒོམ་ལམ་ཉིད་ཀྱི་མོས་པ་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་ས་མཚམས་དང་པོ་མཐོང་ལམ་རྫོགས་མ་ཐག་པའི་སྒོམ་ལམ་ནས་འཇོག་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རང་དོན་མོས་པ་ནི་མ་དག་སའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། ཉོན་ཡིད་མ་སྤངས་པས་རང་ལ་དམིགས་པའི་ང་རྒྱལ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་དོན་མོས་པ་དག་ས་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། ཉོན་ཡིད་གནས་གྱུར་པས་བདག་གཞན་མཉམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགའ་ཞིག་ས་བརྒྱད་པར་ཉོན་ཡིད་གནས་གྱུར་ཅེས་པ་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་གནས་ཀུན་གཞི་ཡིན་ལ་དེའི་གནས་གྱུར་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是对藏文的简体中文翻译：
将胜解的本质确立为信心，也如宝源寂所说："胜解是信心、净信和希求，即相信和希望的特征。"因此，对般若波罗蜜多生起信心，了解它不会欺诳而希求那样的地位，因为所缘的地位是清净的，所以能缘的信心也以清净相生起，又因为所缘的地位是所希求的，所以能缘的净信也以希求相生起，这就是随真实力而入的如实胜解。如法友所说："本质是通过确定而如实执取事物。"
胜解修道类别
第二，为获得自利究竟的自性身而胜解，为获得二利法身而胜解，为获得他利色身而胜解，共三种。分为三种的理由是：对般若波罗蜜多作为自利源泉的胜解修道主要致力于断除所知障的智慧资粮；对般若波罗蜜多作为二利源泉的胜解修道主要致力于二资粮的双运；对般若波罗蜜多作为他利源泉的胜解修道主要致力于福德资粮。后两者也要加上"断除所知障的"。确定为三种数目还有另外的目的，就是为了遮遣仅将般若波罗蜜多视为法身源泉而认为必须现证真实际的观点。在这三种意识胜解的场合中，也以身语表示进行赞叹敬仰。有些人说：如来对具有这三种胜解的菩萨进行赞叹敬仰。总之，胜解、回向等是从二相角度对般若波罗蜜多功德进行作意，与之同时进行的无缘智慧是修道，从前者作意的角度安立为世俗行为、利他方便分，从后者无缘智慧的角度安立为胜义见解、自利智慧分，因此这两种方便与智慧不分离，积累二资粮后现证二身。
胜解修道地界
第三，虽然根据解脱源、隐藏等一些论师的系统，胜解的界限从胜解行地开始安立，但此处所说的胜解地界不能这样安立，因为这里是在解释修道本身的胜解，所以地界必须从见道完成后的修道开始安立。因此，自利胜解被未净地（一至七地）的后得所摄，因为尚未断除末那识，所以会生起微细的以自我为所缘的我慢。二利胜解被净地（八地以上）的前两地所摄，因为末那识已经转依，所以能证悟自他平等性。有些人说："说八地转依末那识是不合理的，因为它的所依是阿赖耶识，而阿赖耶识尚未获得转依。"


 །ཀུན་གཞི་གནས་མ་གྱུར་པར་ཉོན་ཡིད་གནས་གྱུར་དུ་མི་རུང་བ་ཁྱབ་པ་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞི་གནས་མ་གྱུར་ཀྱང་ས་བརྒྱད་པར་ཉོན་ཡིད་གྱུར་པ་ལ་དཔྱད་གསུམ་གྱིས་དག་སྟེ་རྗེ་བཙུན་གྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱིར་ཡང་གནས་གྱུར་གྱི་གནས་གྱུར་ལུགས་ལ་གོ་དོན་
4-270a
ལེན་ལུགས་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ནའང་། སྐབས་འདི་ལྟ་བུའི་གནས་གྱུར་ལ་བརྟེན་པ་གནས་གྱུར་པ་དང་། རྟེན་གནས་གྱུར་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ཁྱོད་ཀྱི་རྟེན་གནས་མ་གྱུར་ན་བརྟེན་པ་གནས་གྱུར་ཀྱང་གནས་གྱུར་གྱི་གོ་མི་ཆོད་སྙམ་པ་འདི་ནི་གནས་གྱུར་གྱི་རྣམ་གཞག་ཧ་མ་གོ་བ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཀུན་གཞི་གནས་གྱུར་པ་དང་། བརྟེན་པ་ཉོན་ཡིད་གནས་གྱུར་པ་གཉིས་ཀ་ལ་གནས་གྱུར་ཅེས་མིང་དུ་གྲགས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་ལ་གནས་གྱུར་གྱི་སྒྲ་བཤད་དོན་མཐུན་དུ་འཇུག་ཏུ་རུང་ཞིང་བསྟན་བཅོས་ནས་དེ་ལྟར་དུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བརྟེན་པ་ཉོན་ཡིད་ཀྱི་གནས་པ་རྟེན་ཀུན་གཞིའི་གནས་ལ་བལྟོས་ན་རྟེན་གནས་གྱུར་མིན་ཀྱང་། དེར་མ་བལྟོས་པར་བརྟེན་པ་ཉོན་ཡིད་ཀྱི་གནས་པའི་རང་ལྡོག་ནས་གྱུར་པ་ལ་གནས་གྱུར་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བཞག་སྟེ། སྐབས་དེར་ཉོན་ཡིད་དེ་འདས་པའམ་གྱུར་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ་པ་ཡང་། རྒྱན་དུ། ཡིད་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག །གྱུར་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་དང་། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། ཀུན་མཁྱེན་གཉིས་པ་དབྱིག་གིས། གྱུར་པ་ནི་བྲལ་བའོ་ཞེས་པས་གྲུབ་བོ། །གཞན་དོན་མོས་པ་ནི་དག་ས་ཕྱི་མས་བསྡུས་ཏེ། གཞན་དོན་གྱི་ཚུལ་སངས་རྒྱས་དང་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུའང་འགྲེལ་ཆེན་ལས། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བའི་ས་བོན་མ་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དང་པོ་ཁོ་ན་རང་གི་དོན་གྱི་མོས་པ་ཞེས་དང་། རང་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མོས་པ་ཞེས་དང་། འདིར་ནི་གཞན་དོན་ལྷུར་ལེན་པའོ། །ཞེས་པའི་དོན་རྣམས་སོ། །
དང་པོ་ནི། སྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྒོམ་པའི་ལམ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་མོས་པ་དང་
4-270b
བསྔོ་བ་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོམ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སྒོམ་པའི་ལམ་དང་པོ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མོས་པ་སྒོམ་ལམ་ལ་རང་གི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་དང་། ཡང་ན་རང་གཞན་གཉིས་ཀྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དང་། གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེར་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་ལ། གསུམ་པོ་དེ་ལ་ཡང་ནི་ནད་སེལ་གྱི་དབྱེ་བས་མོས་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་སྟེ་སོ་སོར་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བར་འདོད་ཅིང་། དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་བྱས་པ་ལ་ཡང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཡིས། རྩ་བའི་ཆུང་འབྲིང་དགུ་པོ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བས་དགུ་ཚན་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ན་མོས་པ་སྒོམ་ལམ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། མོས་པ་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ལ་རང་དོན་དང་། གཉིས་ཀའི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་འཐོབ་བྱའི་འབྲས་ཡུམ་ལ་མོས་པ་ཉིད་ནི་མཐར་ཐུག་འབྲས་ཡུམ་ལ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུ་ཐོབ་ཅིང་། མཐོང་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་གསུམ་པོ་རྟོགས་པའི་རྟེན་ཡིན་ནའང་གནས་སྐབས་སུ་དེ་ལྟ་བུའི་མོས་པ་དེ་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལས་ནི་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་མོས་པ་སྒོམ་ལམ་དང་པོར་སྒོམ་མ་ཐག་པ་ཉིད་ནས་རང་དོན་ཁོ་ནའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོའི་མོས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།

这是对藏文的简体中文翻译：
"阿赖耶识未转依则末那识不能转依"这种遍计是错误的，因为即使阿赖耶识未转依，在八地也可以转依末那识，这点通过三种考察而清净，因为尊者已经如此宣说。一般来说，关于转依的方式有几种不同的理解，但在这样的场合中，转依有所依的转依和能依的转依两种，你认为如果所依未转依，即使能依转依也不能称为转依，这是对转依安立的误解。因为所依阿赖耶识的转依和能依末那识的转依都被称为"转依"，这两者都可以适用"转依"的语义解释，且在论著中如是闻名。因此，虽然相对于所依阿赖耶识的所依而言，能依末那识的所依不是所依转依，但不考虑这点，仅从能依末那识的所依自身角度而言，可以安立为转依的名称，因为在那个阶段，末那识已经消失或者远离了转变。这点的理由和遍计成立，如《庄严经论》中说："意与执分别，已转故无分别"，在其注释中，第二遍智者胜义慧说："转是指远离"，由此成立。他利胜解由后面的净地所摄，因为利他方式与佛相同。如《大疏》中所说："因为我慢种子未尽，所以称为自利胜解"，"因为自他平等性，所以称为自他二利胜解"，"此处是指专注利他"等意义。
第一，由于修道有有漏与无漏两种，所以有漏修道中的胜解、回向和随喜作意修道中，首先安立了名为胜解作意的修道。
第二，应知胜解修道可分为为成就自利、或者为成就自他二利、为成就他利三种，这三种又可以通过程度差别分为小、中、大三种，这样分类之后，又通过小中小等细分，将九种基本的小中大各分为三种，成为三组九种，因此胜解修道共有二十七种。
第三，胜解修道的本质是对所缘的自利、二利和他利所获得的果位般若生起胜解，将如其所胜解那样获得并见到三种善法的意义，虽然它是了解三种意义的基础，但就修道而言，由于尚未完成圆满、成熟、净化三方面，刚开始修持胜解修道时，就具有不现证仅为自利的涅槃本质的三种胜解。


 །རྩ་བའི་དབྱེ་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཡན་ལག་གི་དབྱེ་བས་རེ་རེ་ཞིང་ཆུང་ངུ་དང་ལ་སོགས་པས་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་དགུ་དང་། དགུ་པོ་དེ་ཡང་ཉིང་ལག་གི་དབྱེ་བས་སོ་སོར་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་
4-271a
ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་ན་དགུ་ཚན་གསུམ་གྱིས་མོས་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ནོ། །
对此礼赞
གཉིས་པ་དེ་ལ་བསྟོད་བཀུར་བསྔགས་པ་བཤད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། མོས་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ཐོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་ལ་བསྟོད་སོགས་མཛད་པ་འཆད་རིགས་ཏེ། འབྲས་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཆོད་བསྟོད་མཛད་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་ན། རྒྱུ་མོས་པ་དེ་སྒོམ་པའི་ཆེད་དུ་ནན་ཏན་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་རིགས་པའི་ཕྱིར་ན། གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ཡུམ་ལ་མོས་པའི་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་ལ་སོགས་པ་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པས་བསྟོད་པ་དང་ལ་སོགས་པས་བཀུར་བ་དང་བསྔགས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟོད་པ་དང་བཀུར་བ་དང་བསྔགས་པར་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། ལ་ལས་ཡུམ་འདི་གླེགས་བམ་དུ་བགྱིས་ཏེ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཏེ། ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སེམས་དཔའ་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་མོས་པའི་གནས་སྐབས་གསུམ་པོ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགུ་ཚན་གསུམ་གྱིས་བསྟོད་པ་དགུ་དང་། བཀུར་བ་དགུ་དང་ནི་བསྔགས་པ་དགུ་མཛད་པར་འདོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་དང་། རང་བཞིན་ངོས་བཟུང་བའོ། །
དང་པོ་ནི། ཡུམ་དོན་གསུམ་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུ་དོན་གསུམ་པོ་མཐོང་ཞིང་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་དཔས་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་ཞུགས་པའི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་པོ་རང་དོན་དང་། གཉིས་པ་གཉིས་དོན་དང་། གསུམ་པ་གཞན་དོན་ཏེ་དེ་རེ་རེ་ཞིང་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་ངུའི་གནས་སྐབས་དགུ་དག་ཏུ་བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་བས་སོ་སོར་རྣམ་པ་དགུ་དགུས་ཉེར་བདུན་ཡོད་པ་ལས། གོ་རིམ་བཞིན་
4-271b
དུ་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱི་ཐུགས་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་དགྱེས་པས་དགའ་བར་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་སེམས་དཔའ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་མོས་པ་ལ་སེམས་དཔའ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བསྟོད་སོགས་བྱས་པས་ཚོགས་བསགས་སྒྲིབ་སྦྱོང་དུ་གྱུར་ནས་སེམས་དཔའ་དེའི་སེམས་གོང་ནས་གོང་དུ་དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་རིམ་བཞིན་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ན། ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ཆུང་ངུའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་དགུ་དང་། འབྲིང་དུ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་བཀུར་བ་དགུ་དང་། ཆེན་པོར་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་བསྔགས་པ་དགུར་མཛད་དོ། །འདིའི་བསྟོད་བཀུར་བསྔགས་པ་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་གཙོ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དཔའ་མོས་པ་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་མོས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟོད་སོགས་གདུལ་བྱ་གཞན་ལ་བསྔགས་ནས་ལམ་དུ་འཛུད་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཕགས་གྲོལ་དང་ཤཱནྟི་པས་བཞེད་དོ། །
决定自性
གཉིས་པ་ནི། རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པ་དེས་ན་བསྟོད་པ་དང་ལ་སོགས་པས་བཀུར་བསྔགས་འདི་དག་ནི་མོས་པ་སྟེ་ལམ་དང་། དེ་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་གཉིས་ཀ་ལ་ཇི་ལྟར་རྗོད་བྱེད་བསྟོད་སོགས་ཀྱིས་བསྟོད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བརྗོད་བྱའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་གནས་ཚུལ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པར་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པར་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། གཅམ་བུའི་ངག་གི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
回向修道
གསུམ་པ་བསྔོ་བ་སྒོམ་ལམ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། བཤད་བྱའི་མདོ་དང་། སྤྱི་དོན་དངོས་བཀོད་པའོ།

这是对藏文的简体中文翻译：
那三种根本分类，每一种又通过支分类别分为小等中大不同的三种，这样就有九种；这九种又通过细分类别各自分为小小等细分类，这样分类就有三组九种，即二十七种胜解。
对此礼赞
第二，对此礼赞敬仰赞叹的解释分为连接、本文、注释三部分。
第一，在解释胜解之后，理应解释如来对此做礼赞等，因为如果果成为如来礼敬赞叹的对象，那么精进修持胜解这一因的菩萨应当生起欢喜，所以如上所示，对于胜解般若的菩萨，佛陀和佛子们给予礼赞等敬仰赞叹，如此宣示礼赞、敬仰和赞叹。
第二，在经中："若有人将此般若制成经卷供养"等意义，对这般若波罗蜜多，菩萨相续中的三种胜解阶段，如来以三组九种给予九种礼赞、九种敬仰和九种赞叹。
第三分为根本词义和确定自性。
第一，如何胜解般若波罗蜜多为三种意义之源，如其所胜解而见到获得三种意义的法的特征，即菩萨以信解进入般若波罗蜜多的胜解作意，第一自利、第二二利、第三他利，每一种通过大中小的阶段分为九种细分，共有二十七种。依次能使佛及佛子之心更加欢喜；或者说菩萨对自己相续中的胜解自己进行礼赞等，由此积累资粮净除障碍，使菩萨的心逐渐欢喜，并依次增长无漏善法，因此以小功德称述的方式给予九种礼赞，以中等功德称述的方式给予九种敬仰，以大功德称述的方式给予九种赞叹。这里的礼赞敬仰赞叹主要是语言的本质，因为这是对具胜解菩萨的胜解功德进行赞叹等，引导其他所化众生入道的场合，这是圣者解脱和寂静论师的观点。
决定自性
第二，因为上述理由，这些礼赞等敬仰赞叹，是对胜解道和具有此道的补特伽罗二者，如同能诠的礼赞等所赞叹的那样，以了解所诠功德确实如实安住的特征而进行赞叹，而不是以谄媚语言的本质。
回向修道
第三，回向修道分为总义和词义。
第一分为所解释的经文和阐述总义本身。
;


 །
说所诠经
དང་པོ་ནི། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པས་སྨྲས་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ། དེའང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བླ་མེད་
4-272a
བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་པ་ནས། བསྔོ་བ་འདི་རི་རབ་དང་དམ་པ་ཕུལ་གཙོ་བོ་དང་མཆོག་ཅེས་སོགས་སོ། །
总义正行
གཉིས་པ་ལ། དམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྔོ་བྱའི་བསོད་ནམས་བསགས་ཚུལ། དེ་རྒྱ་ཆེར་བསྔོ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་ཚུལ།བསྔོ་བ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་དགོས་ཚུལ། དེས་ན་ཟུང་འཇུག་བསྔོ་བའི་རྒྱས་བཏབ་ཚུལ་ལོ། །
三清净回向功德分
དང་པོ་ནི། སྦྱིན་པ་ལྟ་བུའི་དགེ་རྩའི་དངོས་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ལྟ་བུ་ལ་དཔེར་མཚོན་ན། སྦྱིན་ཡུལ་དམ་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། ཆོས་སྨྲ་བ་དང་། ནད་པ་དང་ཕ་མ་སྟེ་ལྔ་དང་། གཞན་ཡང་མགྲོན་པོ་དང་། ནད་གཡོག་པ་དང་། རྒྱལ་སྲིད་ལས་ཉམས་པ་རྒྱལ་པོས་མནར་བ་དང་། མགོན་མེད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་མདོ་ལས་སོ། །ཡུལ་དེ་དག་གི་མཆོག་དམན་ཀྱང་། འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལས། སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ། །བྲམ་ཟེ་གཙང་མ་གཅིག་ལ་སྦྱར། །བྲམ་ཟེ་གཙང་མ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པ་གཅིག་ལ་སྦྱར། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ། །ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་གཅིག་ལ་སྦྱར། །ཅེས་སོགས་མང་དུ་གསུངས་སོ། །དངོས་པོ་དམ་པ་ནི་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་དགེ་རྩ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཡང་དག་པའི་ལས་རྣམས་སོ། །དགེ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་གི་མཆོག་དམན་ཀྱང་། ཡུམ་ལས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་རིན་ཆེན་སྣ་བདུན་གྱི་མཆོད་རྟེན་དཔངས་སུ་དཔག་ཚད་གཅིག་དང་། རྒྱར་ཕྱེད་པ་ཅན་གྱིས་གང་བར་བྱས་ལ་དེ་ལ་བསྐལ་པར་མཆོད་པ་པས། ཤེར་ཕྱིན་བྲིས་ནས་བསྒོམ་པའི་བར་ལྷག་པར་གསུངས་པས། སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་། མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་དགེ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མཆོག་དམན་གྱི་ཁྱད་
4-272b
་ཞུགས་པར་བསྟན་ཏོ། །བསམ་པ་དམ་པ་ནི། གཞན་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསག་ཅིང་དེར་བསྔོ་བ་ཡིན་ནོ། །
以方便广大回向分
གཉིས་པ་ནི། རང་གཞན་གྱི་དགེ་རྩ་ཐམས་ཅད་བློས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་བསྡོམས་ཏེ་ནམ་མཁས་ཁྱབ་ཚད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བསྔོ་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བསྔོ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་དགེ་རྩ་དེ་ཡང་རྫོགས་བྱང་དུ་བསྔོ་བའོ། །
回向需智慧摄持分
གསུམ་པ་ནི། བསྔོ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ཙམ་ཡིན་གྱི། དོན་དུ་ན་བསྔོ་བ་ཉིད་བསྔོ་བས་སྟོང་པར་ཤེས་པའོ། །
故此摄双运回向
བཞི་པ་དེས་ན་ཟུང་འཇུག་བསྔོ་བའི་རྒྱས་བཏབ་ཚུལ་ལ། བསྔོ་རྒྱུ། བསྔོ་ས། བསྔོ་བའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ། བསྔོ་བའི་རྣམ་པ། བསྔོ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བསྔོ་བ་འགྲུབ་ཚུལ་ལོ། །
所回向事
དང་པོ་ནི། ཚོགས་གཉིས་སམ། ཡང་ན་དབུས་མཐར། དགེ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཅེས་པའི་འགྲེལ་པར། དགེ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་བསགས་པའི་དགེ་རྩ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འགྲོ་ཀུན་དགེ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། །བྱས་དང་བྱེད་འགྱུར་དེ་བཞིན་བྱེད་པ་དག །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སེམས་པ་དང་བསམ་པའི་ལས་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པར། འདུས་མ་བྱས་པའི་དགེ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བཤད་པས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་རྩ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་འགའ་ཞིག །དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཅན། ལས་སུ་ཐལ། དེ་བསྔོ་རྒྱུའི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།

 །
说所诠经
དང་པོ་ནི། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པས་སྨྲས་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ། དེའང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བླ་མེད་
4-272a
བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་པ་ནས། བསྔོ་བ་འདི་རི་རབ་དང་དམ་པ་ཕུལ་གཙོ་བོ་དང་མཆོག་ཅེས་སོགས་སོ། །
总义正行
གཉིས་པ་ལ། དམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྔོ་བྱའི་བསོད་ནམས་བསགས་ཚུལ། དེ་རྒྱ་ཆེར་བསྔོ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་ཚུལ།བསྔོ་བ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་དགོས་ཚུལ། དེས་ན་ཟུང་འཇུག་བསྔོ་བའི་རྒྱས་བཏབ་ཚུལ་ལོ། །
三清净回向功德分
དང་པོ་ནི། སྦྱིན་པ་ལྟ་བུའི་དགེ་རྩའི་དངོས་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ལྟ་བུ་ལ་དཔེར་མཚོན་ན། སྦྱིན་ཡུལ་དམ་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། ཆོས་སྨྲ་བ་དང་། ནད་པ་དང་ཕ་མ་སྟེ་ལྔ་དང་། གཞན་ཡང་མགྲོན་པོ་དང་། ནད་གཡོག་པ་དང་། རྒྱལ་སྲིད་ལས་ཉམས་པ་རྒྱལ་པོས་མནར་བ་དང་། མགོན་མེད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་མདོ་ལས་སོ། །ཡུལ་དེ་དག་གི་མཆོག་དམན་ཀྱང་། འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལས། སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ། །བྲམ་ཟེ་གཙང་མ་གཅིག་ལ་སྦྱར། །བྲམ་ཟེ་གཙང་མ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པ་གཅིག་ལ་སྦྱར། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ། །ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་གཅིག་ལ་སྦྱར། །ཅེས་སོགས་མང་དུ་གསུངས་སོ། །དངོས་པོ་དམ་པ་ནི་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་དགེ་རྩ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཡང་དག་པའི་ལས་རྣམས་སོ། །དགེ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་གི་མཆོག་དམན་ཀྱང་། ཡུམ་ལས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་རིན་ཆེན་སྣ་བདུན་གྱི་མཆོད་རྟེན་དཔངས་སུ་དཔག་ཚད་གཅིག་དང་། རྒྱར་ཕྱེད་པ་ཅན་གྱིས་གང་བར་བྱས་ལ་དེ་ལ་བསྐལ་པར་མཆོད་པ་པས། ཤེར་ཕྱིན་བྲིས་ནས་བསྒོམ་པའི་བར་ལྷག་པར་གསུངས་པས། སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་། མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་དགེ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མཆོག་དམན་གྱི་ཁྱད་
4-272b
་ཞུགས་པར་བསྟན་ཏོ། །བསམ་པ་དམ་པ་ནི། གཞན་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསག་ཅིང་དེར་བསྔོ་བ་ཡིན་ནོ། །
以方便广大回向分
གཉིས་པ་ནི། རང་གཞན་གྱི་དགེ་རྩ་ཐམས་ཅད་བློས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་བསྡོམས་ཏེ་ནམ་མཁས་ཁྱབ་ཚད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བསྔོ་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བསྔོ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་དགེ་རྩ་དེ་ཡང་རྫོགས་བྱང་དུ་བསྔོ་བའོ། །
回向需智慧摄持分
གསུམ་པ་ནི། བསྔོ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ཙམ་ཡིན་གྱི། དོན་དུ་ན་བསྔོ་བ་ཉིད་བསྔོ་བས་སྟོང་པར་ཤེས་པའོ། །
故此摄双运回向
བཞི་པ་དེས་ན་ཟུང་འཇུག་བསྔོ་བའི་རྒྱས་བཏབ་ཚུལ་ལ། བསྔོ་རྒྱུ། བསྔོ་ས། བསྔོ་བའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ། བསྔོ་བའི་རྣམ་པ། བསྔོ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བསྔོ་བ་འགྲུབ་ཚུལ་ལོ། །
所回向事
དང་པོ་ནི། ཚོགས་གཉིས་སམ། ཡང་ན་དབུས་མཐར། དགེ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཅེས་པའི་འགྲེལ་པར། དགེ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་བསགས་པའི་དགེ་རྩ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འགྲོ་ཀུན་དགེ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། །བྱས་དང་བྱེད་འགྱུར་དེ་བཞིན་བྱེད་པ་དག །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སེམས་པ་དང་བསམ་པའི་ལས་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པར། འདུས་མ་བྱས་པའི་དགེ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བཤད་པས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་རྩ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་འགའ་ཞིག །དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཅན། ལས་སུ་ཐལ། དེ་བསྔོ་རྒྱུའི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།

 །
说所诠经
དང་པོ་ནི། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པས་སྨྲས་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ། དེའང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བླ་མེད་
4-272a
བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་པ་ནས། བསྔོ་བ་འདི་རི་རབ་དང་དམ་པ་ཕུལ་གཙོ་བོ་དང་མཆོག་ཅེས་སོགས་སོ། །
总义正行
གཉིས་པ་ལ། དམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྔོ་བྱའི་བསོད་ནམས་བསགས་ཚུལ། དེ་རྒྱ་ཆེར་བསྔོ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་ཚུལ།བསྔོ་བ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་དགོས་ཚུལ། དེས་ན་ཟུང་འཇུག་བསྔོ་བའི་རྒྱས་བཏབ་ཚུལ་ལོ། །
三清净回向功德分
དང་པོ་ནི། སྦྱིན་པ་ལྟ་བུའི་དགེ་རྩའི་དངོས་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ལྟ་བུ་ལ་དཔེར་མཚོན་ན། སྦྱིན་ཡུལ་དམ་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། ཆོས་སྨྲ་བ་དང་། ནད་པ་དང་ཕ་མ་སྟེ་ལྔ་དང་། གཞན་ཡང་མགྲོན་པོ་དང་། ནད་གཡོག་པ་དང་། རྒྱལ་སྲིད་ལས་ཉམས་པ་རྒྱལ་པོས་མནར་བ་དང་། མགོན་མེད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་མདོ་ལས་སོ། །ཡུལ་དེ་དག་གི་མཆོག་དམན་ཀྱང་། འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལས། སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ། །བྲམ་ཟེ་གཙང་མ་གཅིག་ལ་སྦྱར། །བྲམ་ཟེ་གཙང་མ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པ་གཅིག་ལ་སྦྱར། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ། །ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་གཅིག་ལ་སྦྱར། །ཅེས་སོགས་མང་དུ་གསུངས་སོ། །དངོས་པོ་དམ་པ་ནི་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་དགེ་རྩ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཡང་དག་པའི་ལས་རྣམས་སོ། །དགེ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་གི་མཆོག་དམན་ཀྱང་། ཡུམ་ལས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་རིན་ཆེན་སྣ་བདུན་གྱི་མཆོད་རྟེན་དཔངས་སུ་དཔག་ཚད་གཅིག་དང་། རྒྱར་ཕྱེད་པ་ཅན་གྱིས་གང་བར་བྱས་ལ་དེ་ལ་བསྐལ་པར་མཆོད་པ་པས། ཤེར་ཕྱིན་བྲིས་ནས་བསྒོམ་པའི་བར་ལྷག་པར་གསུངས་པས། སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་། མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་དགེ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མཆོག་དམན་གྱི་ཁྱད་
4-272b
་ཞུགས་པར་བསྟན་ཏོ། །བསམ་པ་དམ་པ་ནི། གཞན་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསག་ཅིང་དེར་བསྔོ་བ་ཡིན་ནོ། །
以方便广大回向分
གཉིས་པ་ནི། རང་གཞན་གྱི་དགེ་རྩ་ཐམས་ཅད་བློས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་བསྡོམས་ཏེ་ནམ་མཁས་ཁྱབ་ཚད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བསྔོ་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བསྔོ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་དགེ་རྩ་དེ་ཡང་རྫོགས་བྱང་དུ་བསྔོ་བའོ། །
回向需智慧摄持分
གསུམ་པ་ནི། བསྔོ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ཙམ་ཡིན་གྱི། དོན་དུ་ན་བསྔོ་བ་ཉིད་བསྔོ་བས་སྟོང་པར་ཤེས་པའོ། །
故此摄双运回向
བཞི་པ་དེས་ན་ཟུང་འཇུག་བསྔོ་བའི་རྒྱས་བཏབ་ཚུལ་ལ། བསྔོ་རྒྱུ། བསྔོ་ས། བསྔོ་བའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ། བསྔོ་བའི་རྣམ་པ། བསྔོ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བསྔོ་བ་འགྲུབ་ཚུལ་ལོ། །
所回向事
དང་པོ་ནི། ཚོགས་གཉིས་སམ། ཡང་ན་དབུས་མཐར། དགེ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཅེས་པའི་འགྲེལ་པར། དགེ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་བསགས་པའི་དགེ་རྩ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འགྲོ་ཀུན་དགེ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། །བྱས་དང་བྱེད་འགྱུར་དེ་བཞིན་བྱེད་པ་དག །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སེམས་པ་དང་བསམ་པའི་ལས་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པར། འདུས་མ་བྱས་པའི་དགེ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བཤད་པས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་རྩ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་འགའ་ཞིག །དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཅན། ལས་སུ་ཐལ། དེ་བསྔོ་རྒྱུའི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
说所诠经
第一部分
接着菩提萨埵大士弥勒说道："须菩提，大菩萨以随喜相应的福德事业，与一切众生共同，而且以无所缘的方式回向无上菩提"，从这句话开始，到"这种回向如须弥山，是最殊胜、最上等、最胜妙"等等。
总义正行
第二部分包括：以三种清净回向所积累福德的方式；以广大回向方法广泛弘扬的方式；回向需要智慧摄持的方式；因此以双运回向印持的方式。
三清净回向功德分
第一部分：以布施等善根回向菩提为例，布施对象的殊胜，即三宝、说法者、病人和父母这五种，还有客人、护理病人的人、失去王位被国王迫害的人以及无依无靠的人们，如经中所说。这些对象的高下差别，《文殊根本续》中说："对一百千普通众生（行善），不如对一位清净的婆罗门；对一百千清净的婆罗门（行善），不如对一位具足戒律的人；对一百千具足戒律的人（行善），不如对一位获得智慧的人。"等等有很多这样的教言。所谓殊胜的事物，是指布施等不与过失相混、清净的善根行为。这些善行的高下差别，《般若经》中说："以恒河沙数世界的七宝建造高一由旬、宽半由旬的佛塔，并在一劫中供养，不如书写般若并修持"。由此表明，布施、建塔和听闻、思维、修习大乘经典的善行之间有高下之分。殊胜的发心，是为利益他人而成佛，为此而积累善根并回向。
以方便广大回向分
第二部分：以意识将自他一切善根集中汇总，为虚空所遍的一切众生而回向，自己做回向，对他人的回向生起随喜，并将随喜的善根也回向圆满菩提。
回向需智慧摄持分
第三部分：如此回向在世俗谛上仅是缘起而已，实际上了知回向本身是空的。
故此摄双运回向
第四部分关于双运回向的印持方式，包括：回向的因、回向的处所、回向的目的、回向的形式、回向的特征和回向的成就方式。
所回向事
第一点：两种资粮，或者如《辨中边论》所说："为获得两种善"，其注释中说："善有有为与无为两种。"如是有为的善是三世所积的善根，如所言："一切众生所有善，已作、将作及正作"，这些是善思和善意的行为。无为的善，如《大乘阿毗达摩》所说："无为的善即是真如。"因此存在无为的善根。对此，有人问："真如是有法，应成是业，因为它是所回向的善"。


 །སྨྲ་བ་པོ་དེས་དགེ་བ་ཡིན་ན་ལས་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་ཞེན་ནས་ཐལ་བ་དེ་ལྟར་དུ་བཀོད་པ་ཡིན་ཀྱང་། དགེ་བ་ཡིན་ཚད་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་
4-273a
གྱི་ལས་ཡིན་མི་དགོས་ཏེ། ལས་ཡིན་ཚད་དགེ་བ་ཡིན་མི་དགོས་པར་མཚུངས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱིར་དགེ་བར་འཇོག་པ་ཡང་རྒྱུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལ་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའི་གོ་འཕང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ལ་བཞག་གི། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་གཞག་འཇོག་གི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ལ་བློ་ངོར་འཇོག་རུང་བས་སོ། །མདོར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ལས་ལས་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་རྩ་བསྐྱེད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཕྲིན་ལས་ལས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་རྩ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལ་འགའ་ཞིག་དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལས་བསགས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བཤད་དགོས་པར་ཐལ་བས་ན། ཁྱོད་ཀྱི་རང་བཟོ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ལས་དེས་ལས་སླར་བསག་མི་དགོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་གྲུབ་ཙམ་ནས་ལས་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་གྲུབ་ཚུལ་ནི་དཔེར་ན་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཆ་ནས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་། ངོ་བོའི་ཆ་ནས་སངས་རྒྱས་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་འབྲས་སླར་ཐོབ་དགོས་པ་མིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་ཙམ་ནས་དེར་དེ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཅིང་། དེ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པར་གྲུབ་ཙམ་ནས་མི་རྟག་པར་ཐོབ་པ་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། ཡང་འདི་ལ་འགའ་ཞིག་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ལས་སུ་བསྐྱེད་པའི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ནི་འགལ་ཏེ། དགེ་བ་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ལས་སུ་བྱར་རུང་བ་གཉིས་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ལས་ཞེས་པའི་ལས་དེ་ཡིན་ན་སྐྱེས་བུས་བྱས་པ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་
4-273b
བསྐྱེད་པ་དང་། འདུ་བ་འཕྲོད་པ་ལ་རག་དགོས་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་ན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ལས་ཉིད་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་འགལ་བ་ནི་ཡོད་པ་མིན་ནོ། ། ཡང་འགའ་ཞིག་འདུས་མ་བྱས་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཙམ་ཡིན་གྱི། རང་འདུས་མ་བྱས་ཙམ་དེས་རང་ལས་གཞན་པའི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་རྩ་བསྐྱེད་དུ་མི་རུང་སྟེ། རང་གཞན་གྱི་འདུས་མ་བྱས་དེ་གཉིས་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་རྩ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་རྩ་མི་བསྐྱེད་པ་དང་། རང་འདུས་མ་བྱས་ཙམ་དེས་གཞན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་རྩ་བསྐྱེད་མི་རུང་བ་ཁྱོད་དང་མཐུན་ཀྱང་། ངེད་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དགེ་བ་དེ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་འཇོག་པ་ཡིན་གྱི། ཁྱོད་ལྟར་ན་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་སོགས་སུ་མི་རུང་བར་འདོད་པ་དང་མཐུན་པ་མིན་ནོ། །མདོར་ན་ངེད་ཀྱི་ལུགས་ལ་ཆོས་དབྱིངས་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་བཞག་པ་ནི་དེ་ཆོས་ཅན། སེམས་ཅན་གྱིས་འདུས་བྱས་པ་མིན་པས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ཡིན་པ་དང་། མ་བཅོས་པའི་དགེ་བ་ཡིན་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་དགེ་བ་ཡིན་པ་དང་། གཤིས་ཀྱི་དགེ་བ་ཡིན་པ་ལ་ཐུག་གོ ། དེ་དག་དོན་དུ་དྲིལ་ན། ཆོས་དབྱིངས་ལ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་དོན་དམ་པའི་དགེ་བ་ཡོད་དེ། དེས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཆོས་དབྱིངས་ཆོས་ཅན། དོན་དམ་པའི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེའི་རང་བཞིན་ནམ་གཤིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྩ་སྦྱོར་བཀོད་པའི་འོག་ཏུ། ཆོས་དབྱིངས་ཆོས་ཅན། དོན་དམ་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
那位论者执着于认为凡是善业就必定是业而提出这样的责难，然而并非所有善都必须是众生身口意三业，就如同并非所有业都必须是善一样。一般将善定义为因无罪过的本性为前提，结果成为灭苦地位的自性，这种安立因果的方式也可以在心的层面上适用于无为的真如法性。简言之，众生的身口意三业产生有为的善根，而佛陀的金刚身语意事业则产生无为的善根。
对此，有人反驳说："如果这样，就应当说佛陀积累了业并获得了无为善的果报，这完全是你的臆造。"（对此回答）佛陀的三金刚事业不需要再积累业，因为佛陀一旦成就，这种事业的本质就已经成就了，就如同从事业的角度称为成就义，从本质角度是佛陀一样。佛陀不需要再获得无为善的果报，因为一旦成佛就已经获得了它，二者不可分离，就像瓶子一旦成立就具有无常性一样。
又有人说："由三金刚事业产生的无为善是矛盾的，因为该善是无为，而能够成为三金刚事业这两者是矛盾的。"（对此回答）所谓"三金刚事业"中的"事业"并非由人所作、由因缘所生、依赖积聚和合，因此三金刚事业本身也是无为的。因此，你所说的矛盾并不存在。
又有人说："无为法的本性就仅仅是无为而已，这个无为本身不能产生其他的无为善根，因为两种无为之间没有关联，而且无为产生有为善根在所知范围内是不可能的。"（对此回答）无为不产生有为善根，无为本身不能产生其他无为善根，这些与你的观点一致。然而，我们将佛陀和法界的善安立为仅仅是无为，而不同意你认为因为是无为就不能成为善等的观点。
总而言之，按照我们的主张，将法界安立为一切善中的最高，是因为法界作为有法，不是由众生所造作，所以是无为善；是无造作的善；是自然的善；是本性的善。归纳这些意思，法界作为有法，有胜义善的因，因为由它产生的果——无为的法身存在的缘故。或者，法界作为有法，是胜义善，因为它是胜义善的自性或本质。在根本论式下应当这样安立：法界作为有法，是胜义善的自性，因为它是胜义上的无为法故。


 །དེས་ན་སྦྱོར་བ་ཕྱི་མའི་ཕྱོགས་ཆོས་
4-274a
འདུས་མ་བྱས་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་སྟེང་དུ་གྲུབ། དོན་དམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་དོན་དམ་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཁྱབ། སྙིང་པོ་བཞིན་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ན་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་འགྲོ་དང་། གང་དོན་དམ་དགེ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ན་དོན་དམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་ཆོས་དབྱིངས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་བཞིན། གཞན་གྱིས་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དགེ་བ་མིན་པར་ཁས་བླངས་སོ་ཞེས་པས་ལྡོག་པ་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་དེས་དོན་དུ་དོན་དམ་དགེ་བ་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་གཉིས་རང་བཞིན་ཅིག་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་འདི་དག་གི་དོན་དང་ཐ་སྙད་གཉིས་ཀ་སྒྲུབ་དགོས་པས་སྒྲུབ་ཚུལ་ངག་རྒྱུན་ལས་ཤེས་སོ། ། ཡང་འགའ་ཞིག །ཆོས་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་ཆོས་ཅན། བསྔོས་ཀྱང་གོང་ནས་གོང་དུ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ཆོས་དབྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་རང་ངོ་བསྔོས་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་པ་ལ་བསམས་ནས་ཐལ་བ་དེ་ལྟར་འཕངས་པ་ཡིན་ན། ཁོ་བོའི་ལུགས་ལ་འདོད་ལ། ལར་ཡང་ཆོས་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་པའི་དགེ་བ་དངོས་སུ་སེམས་ཅན་གྱིས་བསྔོ་རྒྱུར་མི་བཏུབ་ཀྱང་། བསྔོ་རྒྱུར་རློམས་ནས་བསྔོས་པས་རྫོགས་བྱང་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བར་གཏོགས་པས་ཆོས་དབྱིངས་བསྔོ་རྒྱུར་གཟུང་བ་ལ་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་གྱིས་བསྔོ་རྒྱུར་གཟུང་བ་ལ་བསྔོ་རྒྱུར་གཟུང་བྱ་དངོས་དེ་འབྱུང་དགོས་པ་དང་མི་དགོས་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ཆོས་ཅན་འདུས་བྱས་ཟག་མེད་དང་ཟག་བཅས་ཀྱི་དགེ་བ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་དེའི་དངོས་ནི་བྱང་ཆུབ་དངོས་མིན་པས། དགེ་བ་དེ་གོང་ནས་
4-274b
གོང་དུ་འགྱུར་བའམ་རྒྱུད་ནས་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས། བསྔོ་རྒྱུའི་དགེ་བ་འགྱུར་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་དགོས་པ་མིན་ནོ། །བསྔོ་རྒྱུའི་དགེ་བ་དངོས་སུ་སེམས་ཅན་གྱིས་བསྔོ་རྒྱུར་བཏུབ་མི་བཏུབ་གཉིས་ཡོད་ནའང་བློའི་སྟེང་ནས་གཉིས་ཀ་བསྔོ་རྒྱུར་བཏུབ་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་གཉིས་ཀའི་དགེ་བ་ཡིད་ཡུལ་དུ་འཆར་བ་ལ་གཞན་སེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྔོ་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལ་འོ་ན་ཆོས་དབྱིངས་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཡིན། དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་མི་དགོས་སོ་ཞེ་ན། ངེས་པའི་དོན་དུ་མི་དགོས་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་གྱི་དྲི་མ་གློ་བུར་བས་ཆོས་དབྱིངས་ལ་མི་མཐུན་པར་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་དྲི་མ་དེ་ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་དག་གི་དགེ་བས་འཇོམས་པའི་ཆེད་དུ་སེམས་ཅན་དེས་བློའི་རློམ་ཚོད་ཀྱིས་བསྔོ་བ་ཡིན་ནོ། །རློམ་ཚོད་ཀྱིས་བསྔོས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ངམ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རང་གིས་དངོས་སུ་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་མིན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་དགེ་བ་ལ་རློམ་ཚོད་ཀྱིས་རང་གིས་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་དང་ཁྱད་མེད་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྡོམས་ནས་བསྔོས་པ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དངོས་སུ་བསྔོ་ཞིང་། བསྒྱུར་ནུས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དེས་ནི་དངོས་སུ་སེམས་ཅན་དང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དེ་ལེགས་པར་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་དེ་རྒྱུད་ཀྱི་སྙིང་པོ་དག་པ་གཉིས་ལྡན་གནས་སྐབས་སུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ལྟར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱིས་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་མི་བསྔོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསྔོ་དགོས་
4-275a
པའི་ཚུལ་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

直译
因此，后一种论式的小前提"无为"在法界上成立。若是胜义上的无为，则必定是胜义善的自性。就像本质一样，法界的自性在真实义上也是善。以及，凡不是胜义善自性者，必定不是胜义上的无为，如法界以外的法。他人承认法界的自性不是善，由此成立反向的关系。因此，实质上胜义善与无为这两者是同一自性。
这些论式的意义和名相都需要成立，成立方法可从口传中了解。
又有人说："法界无为作为有法，即使回向也不会逐渐增上，因为它是法界。"如果你是考虑到法界的本性即使回向也不会改变而提出这个责难，那么按照我的观点是承许的。而且，虽然法界的无为善不能作为众生直接回向的对象，但将它作为回向对象而回向，能成为获得圆满菩提的因，这个因属于意业的善行，因此将法界作为回向对象不是没有果报的。
一般来说，对于作为回向对象的事物，有需要实际存在和不需要实际存在两种情况。有为有漏和无漏的善法作为有法，因为它们与法界无为不同，这些善并非菩提本身，所以这些善需要逐渐增上或者通过修行而现前菩提。而法界的无为善与菩提并非不同，所以回向对象的善不需要转变成为菩提的因。
虽然回向对象的善有能直接被众生回向和不能直接被众生回向两种情况，但从心识角度看，两者都可以作为回向对象，因为有为无为两种善都能在心中显现，以遮除他法的方式回向是没有差别的。
对此，如果有人问："如果法界既是菩提又是善，那就不需要回向给菩提了。"从确定义上不需要，但是因为众生的暂时垢染使法界不相顺，此时为了以清净法界的善来降伏不相顺的垢染，众生以心的认知方式来进行回向。
如果想：以认知方式回向会没有果报吗？并非如此，就像虽然自己没有直接做善事，但对其他众生所作的善，以认知方式视为与自己所作的善无别，汇集起来回向，也会产生果报一样。
通过以上解释，直接回向无为善为菩提并能转变它的能力只有佛陀才有，众生则没有。佛陀的无为善大悲心直接为了清净众生和暂时垢染而回向，并示现将众生相续中具有二清净的本性转为菩提的过程。然而，这并不是说众生不回向无为善，回向的必要性如上所述。
;


 ། སྨྲས་པ། ཆོས་དབྱིངས་དགེ་བ་བྱང་ཆུབ་པ། །ཡིན་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཏུ། ། འགྱུར་ཕྱིར་བསྔོ་བ་མ་ཡིན་ཀྱང་། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས། ། སྦྱང་བའི་ནུས་པ་མ་བྱས་ཀྱི། །དགེ་ལ་ཡོད་ཕྱིར་དེ་སྤྱོད་པའི། ། ཆེད་དུ་མ་བྱས་དག་པ་ནི། །བསྔོ་རྒྱུར་རྗེ་བཙུན་གསུངས་པ་ཡིན། ། ཅེས་སོ། ། ཡང་ལ་ལ་ཞིག །ཆོས་དབྱིངས་ལ་དགེ་བ་ཡོད་པའམ་དགེ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དབྱིངས་ལ་མི་དགེ་བ་ཡོད་པའམ། མི་དགེ་བ་ཡིན་པ་སྲིད་པར་མཚུངས་ཤེ་ན། དེ་སྲིད་པ་མི་མཚུངས་ཏེ། ཆོས་དབྱིངས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བར་གྲུབ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འདོར་བས་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་གོ་སྐབས་མེད་དེ། དཔེར་ན་སྲོག་གཅོད་སྤངས་པའི་ལས་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་མིན་པ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་འགའ་ཞིག་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ལས་དེ་སེམས་ཅན་གྱིས་དངོས་སུ་བསག་མི་ནུས་པས། སེམས་ཅན་གྱི་བློས་དེ་བསྔོས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་སྙམ་ན། མིན་ཏེ། དཔེར་ན་སོ་སྐྱེས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དངོས་སུ་བསག་མི་ནུས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་གྱི་བློས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསྔོས་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ཁ་ཅིག །དགེ་རྩ་ཆད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཆོས་ཅན། བསྔོ་རྒྱུའི་དགེ་རྩ་དང་ལྡན་པར་ཐལ། ཆོས་དབྱིངས་བསྔོ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་རྩ་ལྡན་པར་ཐལ། དེའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ལ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དེ་དང་ལྡན་པར་ཐལ། དེའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་རྩ་ཆད་པའི་རྒྱུད་ཅེས་པ་གནས་སྐབས་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་རྩ་ཆད་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་རྩ་ཆད་པའི་རྒྱུད་མི་སྲིད་པས་སོ། ། ཡང་འགའ་ཞིག །དགེ་བའི་ལས་ཆོས་
4-275b
ཅན། དུས་གསུམ་གང་རུང་དུ་བྱེད་པས་བྱས་པའི་དགེ་སོགས་མི་དགོས་པར་ཐལ། ཆོས་ཉིད་བསྔོ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་ཁྱབ་པ་འགལ་བ་དང་མ་ངེས་པ་གང་རུང་ལས་མ་འདས་ཏེ། དེ་ཡང་འགལ་བ་ལས་མ་འདས་པའི་ཚུལ་ནི། ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་དབྱིངས་དུས་གསུམ་དུ་བྱེད་པས་བྱར་མི་རུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བསམས་ནས་དེ་ལྟར་བཀོད་པ་ཡིན་ན་ནི། ཆོས་དབྱིངས་དོན་དམ་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བྱེད་པས་བྱས་པའི་དགེ་རྩ་བསགས་པའི་ཕྱིར་ན་དེས་བྱེད་པས་བྱས་པའི་དགེ་རྩ་བསག་ཏུ་མི་རུང་བ་ཚད་མས་བསལ་བ་ཡིན་པས། ཆོས་དབྱིངས་དགེ་བ་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་ནས་དེ་ལྟར་འཕགས་ན་གནས་ཚོད་དུ་འགལ་རྟགས་སུ་སོང་ལ། ཁྱེད་རང་གི་ཞེན་དོན་ལྟར་ན་ནི་མ་ངེས་པར་སོང་། ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་ལས་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་ནས་དེ་ལྟར་འཕེན་ན་ནི་རྟགས་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ལ་རྗེས་འགྲོ་མེད་དེ། འདུས་མ་བྱས་ཆོས་དབྱིངས་བསྔོ་རྒྱུ་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་ལས་བསྔོ་རྒྱུ་བསྔོ་མི་དགོས་པ་མ་ཡིན་པས། ཁྱོད་རང་གི་ཞེན་ཚོད་དང་གནས་ཚོད་གཉིས་ཀ་ལ་མ་ངེས་པར་སོང་ངོ་། །
回向处
གཉིས་པ་བསྔོ་ས་ནི། བྱས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱང་གཞི་སྙིང་པོའི་སྟེང་དུ་སྦྱང་བྱ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སེལ་བ་དང་། སྦྱངས་འབྲས་སྦྱང་གཞི་དེ་མངོན་དུ་གསལ་བའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་ཡིན་ནོ། །
回向所作
གསུམ་པ་བསྔོ་དགོས་པ་དེ་སུའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ན། རང་གི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པར་གཞན་དོན་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་བ་འདི་ཡིས་སྐྱེ་བོ་ཀུན། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
回向行相
བཞི་པ་བསྔོ་བའི་རྣམ་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དགེ་བ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་རང་གཞན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་འདུན་པ་དྲག་པོ་གལ་ཆེ་སྟེ། འདུན་པའི་བསྔགས་པ་ཡང་། འཇམ་དཔལ་ཞིང་བཀོད་ལས།
4-276a
ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་བཞིན་དུ། །འདུན་པའི་རྩེ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །གང་གིས་སྨོན་ལམ་ཅི་བཏབ་པ། །འབྲས་བུ་དེ་འདྲ་ཁོ་ནར་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

直译
说道：法界是善即菩提，因此其本身即是菩提，虽非回向，但对于遮蔽它的诸障碍，清净能力不在未作的善中，而是存在于善中，因此为了实践这点，尊者说未作的清净是回向对象。
又有人问：正如法界有善或是善性一样，法界有不善或是不善性也同样可能吗？这并不相同，因为法界本性是善已成立，而本性所成立的在一切情况下都不会舍弃，所以没有成为不善的可能，如同不杀生的行为善性本质不会变成其他一样。
又有人想：无为的业众生不能直接积累，所以众生的心识回向它不会产生果报。不是这样的，例如，虽然凡夫不能直接积累智慧资粮，但众生以心识回向智慧资粮也会产生果报一样。
又有人说："断善根的相续作为有法，应当具有可回向的善根，因为法界是回向对象的缘故。"对此，若说"应当具有有为的善根，因为此缘故"，这是不定的过失；若说"应当具有无为的善根，因为此缘故"，这是可以接受的，因为"断善根的相续"是指暂时断除有为善根而言，无为善根断除的相续是不可能存在的。
又有人说："善业作为有法，应不需要三世任何时间由作者所作的善等，因为法性是回向对象的缘故。"这不超出矛盾遍摄或不定遍摄的过失。矛盾遍摄的方式是：如果你考虑到法界不适合在三世中被作者所作而这样立论，那么法界胜义上在一切时间都由作者积累善根，因此"不适合由作者积累善根"被量所遮破。若将法界善作为有法而如此推论，实际情况上成为相违因；若按照你的认知方式，则成为不定因。又，若将有为善业作为有法而如此推论，则因与所立法之间没有同品遍，因为无为法界是回向对象，并不意味着有为善业不需要回向，所以按照你的认知和实际两者都成为不定因。
回向处
第二，回向处是：已作未作的一切善行都是为了在修净所依本性的基础上，清除所净暂时垢染，以及为了显现净化所得的修净所依而回向。
回向所作
第三，回向的目的是为了谁？不是为了自己，而仅仅是为了利益他人，如所言："以此善业愿一切众生..."
回向行相
第四，回向的形式是：在世俗谛中，依靠此善业，为了一切众生的利益，愿自他一切获得佛果，这种强烈的意愿非常重要。关于意愿的赞叹，《文殊刹土庄严经》中说："一切诸法如缘起，全然安住意愿顶，无论发下何种愿，必将成就如是果。"
;


 །དོན་དམ་པར་གང་དུ་བསྔོ། གང་གིས་བསྔོ། གང་བསྔོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་ངེས་པས་ཟིན་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དུས་གསུམ་གཤེགས་པའི་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །ཞེས་སོགས་དང་། འཇམ་དཔལ་དཔའ་བོས་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་པ་དང་། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་དོན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བསྔོ་བ་བྱེད་ཙམ་ཉིད་ནས་དམིགས་མེད་ཀྱི་བསྔོ་བའི་ངོ་བོར་གྲུབ་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ནི་དང་པོར་ཀུན་རྫོབ་པའི་བསྔོ་བ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་། རྗེས་དེ་དམིགས་མེད་དོན་དམ་གྱི་ངོ་བོར་མོས་པ་གཉིས་བློས་རེས་འཇོག་ཏུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །
回向定义
ལྔ་པ་བསྔོ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། དགེ་བ་དེ་དག་གཞན་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་བསྔོས་པར་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཟད་པ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །མཚོན་བྱའི་སྒྲ་བཤད་ནི། པ་རི་ཎ་ཏ་ནི་ཞེས་འབྱུང་བས། དེ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ལ་འཇུག་ལ། དེའི་དོན་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་བྱང་གི་རྒྱུར་བསྒྱུར་བས་ན་བསྔོ་བའོ། །དེ་སྐད་དུའང་། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཇི་ལྟར་ཆུ་ཐིགས་རྒྱ་མཚོ་ཆེར་ལྷུང་བ། །རྒྱ་མཚོ་མ་སྐམས་བར་དུ་དེ་མི་འཛད། །དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་རྒྱུར་བསྔོས་དགེ་བ་ཡང་། །བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་བར་དུ་དེ་མི་འཛད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །
成回向分
དྲུག་པ་བསྔོ་བ་འགྲུབ་ཚུལ་ནི། བསམ་པ་ཐག་པས་བསྔོས་ན་འགྲུབ་པ་དང་། དེ་ཡང་སྡོམ་ལྡན་དང་། ཡང་དག་རིག་པའི་ངག་གིས་བདེན་པ་བརྗོད་པའི་བསྔོ་བ་བཙན་པར་གསུངས་སོ། །བསྔོ་བ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་བྱས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་རྩ་གང་རུང་ཞིག་མཚོན་བྱེད་དུ་བྱས་
4-276b
ནས། དེ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་རྩ་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་པའི་དགེ་བ་དེ་རང་དང་གཞན་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་བསྔོ་བ་ཡིན་ལ། སྨོན་ལམ་ནི་དགེ་རྩ་མཚོན་བྱེད་དུ་མ་བཟུང་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཚང་རྒྱ་བར་ཞེ་ཐག་པ་ནས་སྨོན་ཅིང་། ངག་ཏུའང་བདེན་པའི་སྟོབས་བརྗོད་ཅིང་སྨོན་ལམ་དེ་ལྟར་དུ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །
苦谛四有境各别说
དང་པོ་ནི། དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཡུལ་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་ཚུལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡུལ་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་པོ་དག་ལ་ཕན་ཚུན་དུ་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོར་མེད་དེ། དེ་གཉིས་ཀར་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་གྲུབ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཐ་དད་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་པར་ཁས་མི་ལེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་ལུགས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཆ་ཤས་སུ་མེད་པས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཆོས་དབྱིངས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་གཟུགས་སོགས་དེ་དག་ཆེན་པོ་དང་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པས་ན། དེ་ཡུལ་དུ་འཇལ་བྱེད་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པ་ཚད་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་བཟོད་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་གཞལ་མེད་ཀྱི་ཆེན་པོ་སྔ་མ་དེ་
4-277a
སེམས་དཔས་སྐབས་དེར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་དུ་དྲན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཚུལ་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྔོ་བ་དང་། སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དང་། དམིགས་མེད་ཀྱི་བསྔོ་བ་དེ་ཡང་ཐབས་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་དཔའ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མཛད་ཡུལ་གྱི་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བའི་དགེ་བ་དེ་བསྔོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བསྔོ་བ་ཡང་ཁམས་གསུམ་ལས་འདས་པའམ་གཏོགས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བསྔོའོ།

直译
在胜义中，何处回向？由谁回向？所有回向对象都从未曾有的确定性所摄持，如所说："一切三世如来..."等，以及"如文殊勇识所了知..."等所表达的意义：大乘圣者们从一开始回向时就已成为无所缘回向的本质，而凡夫则需要先以世俗回向的强烈意愿，后以无所缘胜义的本质的信解，这两者由心识依次地修习。
回向定义
第五，回向的定义是：将那些善业为利他而获得菩提而回向，在未获得菩提之前不会失坏，获得菩提后其果报也无穷尽。名词解释是：源于"parinata"一词，意为"完全转变"，其含义是将一切善转变为圆满菩提之因，因此称为回向。正如《海慧所问经》中所说："如水滴落入大海中，在大海未干之前不会耗尽；同样，回向为菩提因的善业，在未获得菩提之前也不会耗尽。"
成回向分
第六，回向的成就方式是：以真诚心回向就能成就，尤其是持戒者和以正确了知的语言表达真实的回向更为有力。回向与发愿的区别在于：以任何已作未作的善根作为代表，将其与一切众生的善根共通，将这些善回向为自己与他人获得大菩提之因，这就是回向；而发愿则不是以善根为代表，而是从内心深处祈愿一切众生成佛，并且口中也表达真实力量，如此发愿。
苦谛四有境各别说
第一，从胜义法性的角度而言，境如实性的实际情况是空性，有境佛智这两者之间没有相互依存的实体性，因为二者都是自性空的，因此不承认如实性与佛陀彼此成立为不同名称的本质存在，这是苦法忍的行相；由于色等的实际本质法界自性没有部分，所以了解它自身的广大性，这是苦随知的行相；正如法界本性是广大的，同样法性色等也是广大和究竟的，因此了解它作为境的世俗能量度之识是无量的，这是苦随忍的行相；前述法界的色等不可测量的广大性，菩萨在此时以这样无为善作为自性空性所忆念的行境方式进行回向，以无相的方式，以及无所缘的回向也是以方便的方式，以及圆满佛陀随喜菩萨之境的菩萨殊胜功德的善业回向的方式。如此的回向也不是回向于三界所超越的或所属的境。
;


 །བསྔོ་བ་ཆུང་ངུའི་རྒྱུའི་དགེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། བསྔོ་བ་འབྲིང་གི་དགེ་བ་ནི་དམན་པའི་འདས་ལམ་གྱི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། བསྔོ་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་མྱང་འདས་སུ་འགྱུར་བའི་དགེ་བ་སྟེ། སྔ་མའི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་སོགས་ཀྱི་བསྔོ་བ་དགུ་པོ་ལས། གཞན་བསྔོ་བ་ཕྱི་མ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཚུལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱེ་བས་གྲངས་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་བཤད་པ། བསྔོ་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
分别说类别
དང་པོ་ནི། གོང་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་མོས་པ་དགེ་བ་དེ་ཉན་རང་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འཕགས་པའི་ངོ་བོ་དང་། བསྔོ་བ་དེའི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་དང་། བསྔོ་བའི་ཡུལ་དུས་བསམ་སྦྱོར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། བསྔོ་བ་དེ་ལ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པས་དབེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་འབྲས་བུ་ཟད་པ་མེད་པ་དྲན་པར་བྱས་ནས་བསྔོ་བ་དང་། ཐབས་ཟབ་མོ་ལ་མཁས་པ་དང་བཅས་པའི་བསྔོ་བ་དང་། བསྔོ་བ་དེ་མཚན་མར་མེད་པ་དང་། བསྔོ་བ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྔགས་པར་རྗེས་སུ་གནང་བས་ན་བསྔོ་བ་ལ་ནན་ཏན་
4-277b
དུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བསྔོ་བ་དང་། དགེ་རྩ་རྣམས་ཁམས་གསུམ་པར་མ་གཏོགས་པར་བསྔོ་བ་དང་། གཞན་བསྔོ་ཚུལ་གྱི་བསྔོ་བ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་སྟེ་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་མདོར་མིང་དུ་བཏགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཅུ་གཉིས་པོའི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དེའི་དོན་བསྟན་བཅོས་འདིར་བཤད་པ་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྔོ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་མི་དམིགས་པས་བསྔོ་བ་དང་། སྔོ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པ་དང་། བདག་དང་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་དངོས་པོ་བསྔོ་བ་ལ་སྤྲོས་པས་དབེན་པ་དང་། འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་བ་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་དགེ་བའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། ཐེག་གསུམ་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྔགས་པའི་ལས་དགེ་བ་ཡིན་པས་དེ་བསྔོ་བ་དང་། དགེ་བ་དེ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འཁོར་བར་མི་བསྔོ་བ་དང་། དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྫོགས་བྱང་ལ་བསྔོ་བ་བསྔོ་བ་ཆུང་ངུ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལ་སོགས་པས་དམན་པའི་འཕགས་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་བ་རྫོགས་བྱང་དུ་བསྔོ་བ་བསྔོ་བ་འབྲིང་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་གནས་པར་འདོད་ནས་དགེ་བ་བྱས་པ་རྣམས་རྫོགས་བྱང་དུ་བསྔོ་བ་ནི་བསྔོ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། བསྔོ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེའང་མི་དམིགས་པའི་བསྔོ་བ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། དམིགས་མེད་དམིགས་པར་སྟོན་པ་ནི་ནམ་དུའང་མ་ཡིན་ལ། འདིར་བསྔོ་བ་བཅུ་གཉིས་པོ་ལ་མདོའི་དངོས་བསྟན་གྱི་གྲངས་འདྲེན་པ་ཞིག་དང་། བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་ཁ་བསྐངས་ནས་
4-278a
གྲངས་འདྲེན་པ་གཉིས་གསུངས་པ་འདི་ཆོས་བཤེས་ཀྱིས་སྔ་མ་མིང་དང་ཕྱི་མ་མངོན་དུ་བཤད་དོ། །ཤེར་འབྱུང་བློ་གྲོས་ནི་སྔ་མ་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམ་པ་དང་། ཕྱི་མ་བཅུ་གཉིས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

直译
回向小的善因是世间的善法，回向中等的善因是下乘出世间道的一切善法，大回向是转变为大乘涅槃的善法，前面所说的本质、行相等九种回向之外，其他后面这三种回向方式是由福德生起方式的本质区分而成十二种，如此所说。
第三部分分为两个：从分类角度分别解释，从回向方式角度总结。
分别说类别
第一，如前所述的大乘胜解善法比声闻缘觉更为殊胜的本质，以及该回向的自性是无所缘，回向的境、时间、意乐、加行无颠倒，该回向远离能取所取的行相，忆念如来无漏善根资粮的自性果报无尽而回向，具有善巧深奥方便的回向，无相的回向，因佛陀赞许而对回向精勤的回向，将善根回向于不属于三界的回向，以及其他回向方式中的小回向、中等回向和大回向，即所谓产生大福德的回向，如是简要命名的十二种作意按照顺序，在此论典中解释其含义为：以殊胜无上菩提作意而回向，以不缘戒等蕴而回向，能回向的心无颠倒，以自己等和一切众生共有的善业回向而远离戏论，三世过去、未来、现在诸佛的两种资粮的善法，布施等方便，无相，三乘一切道路都被佛所赞叹的善业因此回向它，不将善回向于欲界等三界轮回，将十善业道等善法回向圆满菩提是小回向，将预流果等下乘圣者相续的善法回向圆满菩提是中等回向，希望安住无上菩提而所作的善法回向圆满菩提是大回向。所有这些回向都是以缘无所缘的方式进行的。
因为要赞叹无所缘回向是最殊胜的，所以说"缘无所缘"，而不是在任何时候都显示无所缘为所缘。此处对于十二种回向有经典直接教导的列数和论典补充后的列数两种说法，法成解释前者为名称，后者为显明解释。般若生慧则说前面十二种为行相，后面十二种为所缘。
;


 །
回向作结尾
གཉིས་པ་ནི། ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་འདུལ་བར་བྱ་བའི་གདུལ་བྱ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རང་རང་གི་སྐལ་བ་དང་འཚམས་པའི་ལམ་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་གང་ལ་ལྡན་ན་སྒོམ་ལམ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དཔའ་ལ་སྟེ། སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་འབྲས་བུ་མི་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྔོ་ས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འདིར་བསྟན་གྱི་བསྔོ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་འདིས་སྔོ་བར་བྱེད་དོ། །
随喜修道
བཞི་པ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྒོམ་ལམ་ལ། སྤྱི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། མདོར། དེ་ནས་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་གིས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་རྗེས་སུ་བསྔོ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་བསྡོམས་ཏེ་གཞལ་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་པའི་རབ་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ན། ཞེས་སོགས་སོ། ། འགའ་ཞིག་མོས་པ་ཡི་རང་བསྔོ་བ་གསུམ་པོ་འདི་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་ཡིན་པས་བསྔོ་བའི་རྗེས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བསྟན་པ་ནི་མདོ་དང་འགལ་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱིས་འདི་ལྟར་དྲི་སྟེ། འོ་ན་མི་འཛིན་མི་འདོར་ལ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཡི་རང་སྒོམ་པའི་མདོ་བསྔོ་བའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བ་ཅི་ཡིན་ཅེས་པའི་ལན་དུ། དེ་ནི་བསྔོ་བའི་གོང་དུ་བསྒོམ་པར་གསུངས་པས་དེའི་སྒོམ་ཚུལ་འདིར་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། བསྔོ་བའི་རྗེས་སུ་སྒོམ་དགོས་ནས་གསུངས་པ་མིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཀྱོག་པོར་བཤད་པའང་སྣང་
4-278b
ལ། འགའ་ཞིག་མོས་པ་ལ་བསྟོད་བཀུར་བསྔགས་པ་བཞིན། བསྔོ་བ་དང་ཡི་རང་ལ་བསྟོད་བསྔགས་སོགས་སྦྱོར་བ་སྣང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ངོ་བོ་ནི་རང་གཞན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སྒོ་ནས་དགའ་བ་ཐུན་མོང་མིན་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་རྩ་གཞན་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་གི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་རང་གིས་དགེ་རྩ་བསགས་པ་དང་འབྲས་བུ་མཉམ་པར་ཐོབ་པར་བཤད་པ་འདིའི་དོན་ཀྱང་། སེམས་པའི་ལས་དང་བསམ་པའི་ལས་ལ། སེམས་པའི་ལས་སྟོབས་ཆེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡིན་ཅེས་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པས་གསུངས་སོ། །
དང་པོ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟར་གྱིས་ལེགས་པར་བསྔོས་པའི་བསྔོ་བ་རྣམ་དཀར་གྱི་དངོས་པོ་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་སྤེལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས། བསྔོ་བའི་རྗེས་སུ་གསུམ་པ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པས་ལས་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། ཡང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་སོགས་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་གཉིས་མི་འགལ་བར་སྟོན་པས་ཐབས་དང་ལས་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་མི་འབྱུང་གཉིས་ཀར་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཐབས་ཤེས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དག་གི་སྒོ་ནས་རང་གཞན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལམ་ཞེས་པ་དེ་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་བཅོས་འདིར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ་གཉིས། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་བཤད་པ་དང་། ཐུན་མོང་གི་དོན་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། རང་གཞན་གྱི་དགེ་རྩ་ལ་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་ཀྱི་ཆའི་དགེ་བའི་རྩ་
4-279a
བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པའི་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་རྟོགས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ།

直译
回向作结尾
第二，对于以三乘调伏的所化众生，向他们各自根据根器而相应地示现道路的法王果位，其成就之因的本质，对具有此因而修习修道的菩萨而言；这些菩萨为了一切众生的利益，为使果报无尽，将善根回向无上正等正觉，以此处所教导的十二种回向方式进行回向。
随喜修道
第四，随喜修道分为：总义和文字义。
第一，在经中："然后须菩提请问道：世尊，若有善男子或善女人，将随喜相应的回向福德蕴的一切善根集合、汇总、衡量后，以极大的随喜而随喜，..."等等。有人说：胜解、随喜、回向这三者是加行、正行、后行三者，因此在回向之后教授随喜与经典相违。
对此，他人如是问道："那么《不执不舍》等随喜修行的经文出现在回向之后是何原因？"作为回答，有人解释说："这是因为在回向之前已经说过要修习，这里只是解释其修习方法，而不是说需要在回向之后修习"，这种曲解的解释也存在。有人像对胜解的赞扬、尊敬、称赞一样，似乎将回向和随喜配以赞扬称赞等加行。
如此，随喜的本质是对自他善根随喜而修习不共之喜悦。关于对他人善根随喜的福德能获得与自己积累善根相等果报的说法，《三十万颂般若经》解释这是因为思业和意业中，思业力量更大的缘故。
第一，通过上述解释，善加回向的清净回向事物需要逐步增益，因此在回向之后说明第三随喜作意。
第二，一切法自性空故无业果生起，以及随喜等有业果生起这二者不相违，这是通过方便和对业果有无二者都不执着的智慧，即方便智慧双运的方式，对自他一切善根的随喜作意，这在本论中称为随喜作意道的修习。
第三分为两部分：解释根本文义和总结共同义。
第一，以极喜悦的心对自他善根随喜，在世俗谛上是方便分的善根；缘于这些，在胜义中以无所缘的禅定对无为善进行随喜，应当生起这样的证悟。
;


 །
གཉིས་པ་ནི། ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་གསུམ་པོ་དེ་ལ་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི། མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་གསེར་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་དག་ནས་གསེར་གྱི་གར་བུའམ་ཐིག་པོ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཡུམ་ལ་མོས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་གནས་སམ་གཏེར་ཆེན་པོར་འདུ་བྱེད་དོ། །བསྔོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་གསེར་གྱི་གར་བུ་དེ་གསེར་མགར་མཁན་གྱིས་གསེར་གྱི་རྒྱན་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་མོས་པའི་དགེ་བ་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་མི་རུང་གི་ཡན་ལག་ཏུ་བྱེད་དོ། །རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱིས་བསོད་ནམས་བྱས་པ་དག་འབྲས་བུ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འཐོབ་བོ་སྟེ། དཔེར་ན་ཞིང་ས་གཅིག་ལ་སྐྱེས་པའི་སྟོན་ཐོག་རྒྱལ་པོ་དང་ཞིང་ལས་པ་གཉིས་འབྲས་བུ་མཉམ་དུ་འཐོབ་པ་བཞིན་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྨྲས་པ། རང་གི་མོས་པའི་དགེ་བ་དང་། །གཞན་གྱི་མོས་དགེར་ཡི་རང་བ། ། བཅས་པའི་དགེ་བ་བྱང་ཆུབ་རྒྱུར། །བསྒྱུར་ཞིང་བསྐྱེད་ཚུལ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
说无漏修道
གསུམ་པ་ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། སྤྱིར་ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་རང་དེ་གང་ལ་འཇོག་ཅེ་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་གཞིར་བྱས་ལ་ཡང་དག་མིན་པའི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་འདིས་མ་ཟིན་པར་ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་ཁོ་ནས་རྫོགས་བྱང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་རང་བཞིན་མེད་རྟོགས་ཀྱི་ཤེར་ཕྱིན་གྱིས་མ་ཟིན་པར་སྦྱིན་སོགས་སྤྱད་པས་རྫོགས་
4-279b
བྱང་མི་འཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྒོམ་ལམ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆེད་དུ་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་མོ། །དེས་ན་སྒོམ་ལམ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ལག་རྗེས་སུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་གཉིས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་གཙོ་བོར་མཉམ་རྗེས་གཉིས་ཀའི་བྱེད་པ་ལ་རག་ཅིང་། ཁྱད་པར་རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྐུ་ནི་སྤངས་པ་རྐྱང་པས་ཕྱེ་བས་མཉམ་གཞག་བར་ཆད་མེད་ལམ་སྔོན་སོང་གི་བྱེད་པ་ལ་རག་ལས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པ་དང་། ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་སྤངས་པ་སྤངས་ཟིན་ནས་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་ཕྱེ་བས་རྣམ་གྲོལ་ལམ་སྔོན་སོང་གི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྤངས་པ་སྤངས་ཟིན། རྟོགས་པ་རྟོགས་པ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཡུལ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་འཇོག་གི་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་རྟོགས་པ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་དག་པར་ན་དེ་གཉིས་ལ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐབས་ཀྱི་སྤངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཟིན་པ་ན་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་ཟིན་པ་ཉིད་དང་། རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་ཟིན་པ་ན། སྤངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོ་བཅོམ་ཟིན་པ་དང་གཡུལ་རྒྱལ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། ། དོན་འདི་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་བོད་སྔ་རབས་པ་ལ་ལས་ནི་སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་རྣམ་གྲོལ་མ་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། ལ་ལས་དེ་ལས་གོ་བཟློག་སྟེ་སྨྲ་ཞིང་རྩོད་པར་བྱེད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ། དགེ་བའི་སྒོ་ནས་མཚམས་སྦྱར། ཕྱེ་བ་སོ་སོའི་རང་བཞིན་བཤད་པའོ། །
善根序分
དང་པོ་ནི། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འོག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྒོམ་ལམ་གསུངས་ཏེ། དམན་མཆོག་གི་གོ་རིམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་།
4-280a
ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་པའི་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། དེས་དག་པའི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
第二，对于这三种有漏修道的概要意义是：胜解作意就像从金矿中出产金块或金粒一样，对般若波罗蜜多的胜解成为无量福德显现的处所或大宝藏。回向作意就像金匠将金块制成金饰一样，将胜解的善业无量福德自性之因转为获得圆满菩提果位不可或缺的条件。随喜作意则使自己和他人所作的福德获得同等的果报，例如在同一片土地上生长的收成，国王和农民同样获得成果，这是确定的。
所说：对自己胜解的善法，以及对他人胜解善随喜，连同善法转为菩提因，增长方式已经解释完毕。
说无漏修道
第三，无漏修道分为：总义和文字义。
第一，一般来说，无漏修道本身如何安立？以大乘后得现观为基础，远离非真实分别，若没有被此无漏修道所摄，仅凭有漏修道不能获得圆满菩提，就像没有通达无自性的般若波罗蜜多摄持，仅行布施等不能获得圆满菩提一样。这样的修道有两种：成就法身功德的修行修道，和为了从不顺品中解脱而清净障碍的清净修道。因此，这两种修道的成果是法身和解脱身两者，这两者主要依赖于平等性和后得两种作用，尤其解脱身纯粹由断除而区分，是依靠入定无间道先行作用的果；而法身也是在已经断除之后，仅由所获证悟而区分，是解脱道先行的果，这是因为在已断除的断除、已证悟的证悟上，从心境上安立的作用方面，证悟是相互依靠的，事实上二者并无先后，因为此处所有断除已经断尽时，一切证悟也已证得，当一切证悟已经证得时，一切断除也已断尽，如同已经击败敌人和获得战胜两者是同时的。
不了解这一意义的某些早期藏人说修行修道是无间道，清净修道不是解脱道，另一些人则相反地说并争论。
第二分为：以善根方面作引导，解释各分别的自性。
善根序分
第一，在有漏之后说无漏修道，是因为依据劣胜的次序，以及无漏修道有两种：具有修行精进和由此清净的状态两种。
;


 །འདི་གཉིས་གནས་སྐབས་བལྟོས་ས་དུས་གཅིག་ལ་བལྟོས་པའི་གཞི་མཐུན་མི་སྲིད་ཀྱང་། བལྟོས་པ་ཐ་དད་པར་ངོ་བོ་མི་འགལ་བའི་ཚུལ་གྱི་གཞི་མཐུན་སྲིད་དེ། དཔེར་ན་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པའི་སྒོམ་ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་དུས་གཞན་དུ་རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་ཉིད་ཀྱང་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྤངས་པ་སྒྲུབ་པའི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་གཞི་མཐུན་ཡོད་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ། །
说各自性
གཉིས་པ་ལ་གསུམ། སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་དངོས་དང་། དག་པ་སྒོམ་ལམ་དུ་མོས་མི་མོས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ཚང་མ་ཚང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོམ་ལམ་དངོས་བཤད་པའོ། །
成就修道
དང་པོ་ནི། གཉིས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྒོམ་པའི་ལམ་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། ཤཱ་རིའི་བུས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུམ་འདི་ནི་སྣང་བར་བགྱིད་པའོ། །ཡུམ་འདི་ནི་ཕྱག་བགྱི་བར་འོས་པ་སྟེ།ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོགས་སོ། །ཆོས་སྐུ་སྒྲུབ་བྱེད་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒོམ་ལམ་ནི་སྐྱོན་དང་མུན་པ་སེལ་ཞིང་ཡོན་ཏན་དང་སྣང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་འདི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདིས་དེ་སྒྲུབ་ནུས་པ་ལ་ནུས་པ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོམ་པའི་ཚུལ་ནི། གཟུགས་སོགས་ཆོས་ཀུན་ལ་སྣང་དུ་རུང་བར་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དང་། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་གནས་སྐབས་སུ་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་
4-280b
རྟོགས་པ་རྒྱུད་ལ་གཏོད་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། དོན་དམ་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་མཐོང་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་མཐོང་བྱ་དེ་དེ་ཡིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡིན་པས་སོ། །སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་འདི་མིན་པ་གཞན་གྱི་ལམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་མི་ཐོབ་ཅིང་། ལམ་འདིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མཆོག་ཉིད་དོ་སྟེ། འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུའི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རམ་བྱེ་བྲག་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྦྱོར་བ་དེས་ནི་དངོས་གཞིའི་སྐབས་སུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ཆོས་ཀུན་ལ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱིས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྤྲོས་པར་མི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་ལ་རིམ་བཞིན་བསྐྱེད་པར་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གཏོད་པར་བྱེད་པའོ། །རང་གཞན་ཀྱི་དོན་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །
清净修道信与否及具无俱有缘
གཉིས་པ་མོས་མི་མོས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ཚང་མ་ཚང་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་བསྟན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་སྐྱེ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། འགལ་རྐྱེན་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་བོར་བ་སྟེ་སྤངས་པས་དག་པ་སྒོམ་ལམ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་འདིའི་ཕྱིར། དག་པ་སྒོམ་ལམ་སྐྱེ་བའི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་། སྐྱེ་བའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་
4-281a
བའི་སྒོ་ནས་ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་གཉིས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བཤད་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། དེའི་རྒྱུ་ངོས་འཛིན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

直译
虽然这两者在同一时间所依的情况下不可能有共同基础，但在不同所依的情况下本性不相违的方式可以有共同基础，例如修功德的修道本身在其他时间的相续中成为清净修道的本质，而清净修道本身也是成就如来功德断除的修行，因此这两者有共同基础并不矛盾。
说各自性
第二分为三部分：实际修行修道，清净修道中是否信解及俱有缘的具备与否，极清净修道的实际解释。
成就修道
第一，因为有这两种，首先解释具有显现功德特性的修行道。
第二，经中："舍利子请问：世尊，此般若是能显现者，此般若是应当顶礼的，向般若顶礼。"等等。成就法身的自性修道是能消除过失与黑暗，产生功德与光明者。此道在菩提诸道中最为殊胜，因为它在能成就方面的能力超过其他能力。修行方式是：对色等一切法不以显现方式造作，通过如是修习，暂时获得顺因果报，在相续中建立并获得通达诸法无所缘的证悟。"大义"是指所成就的法身。
第三，以法眼无颠倒地见到胜义色等如实性的显现，这是自性，因为法眼所见的对境就是自性的实际情况。除此修行修道外，其他道路不能获得佛果，而此道能获得，所以是殊胜，因为它是成就果报的最胜因。世俗法的一切差别或区分不生的修习，在正行阶段远离一切造作，对一切法不作造作。通过具有如是通达世俗法无生等无自性证悟的修道，渐次在瑜伽士相续中生起并完全确立二谛诸法无戏论的无所缘。由于使自他大义的自性成为佛果，所以是大义。
清净修道信与否及具无俱有缘
第二，关于信与不信的俱有缘是否具备，分为引导、根本、解释三部分。
第一，在说明修行修道之后，为了解除"清净修道生起的顺缘是什么所摄取，逆缘是什么所舍弃或断除，由此获得清净修道，因此，清净修道生起的顺缘和不生起逆缘的原因是什么"的疑问，需要解释第二种无漏修道即极清净的特征，这是为了指明其因。
;


 ། འོ་ན་ཡང་རྒྱུ་རྒྱུ་མིན་གྱི་རབ་དབྱེ་འདི་སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་ལ་ཡང་དགོས་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། དགོས་མོད། འདིར་རྣམ་དག་ཁོ་ན་ལ་སྦྱར་བ་ནི་ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་དག་པ་སྒོམ་ལམ་ཡིན་ཅིང་། དེའི་ཉེ་རྒྱུ་ནི་སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་གྱི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུ་གང་ཡིན་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དེ་སེལ་བའི་ཕྱིར་མོས་མི་མོས་ཀྱི་རྒྱུ་སྐབས་འདིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདི་ལྟར་བཤད་ནའང་རུང་སྟེ། སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་གྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྒྱུ་མཐུན་རྐྱེན་ཚང་བ་དང་། རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་གྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྒྱུ་འགལ་རྐྱེན་བོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ཅེས་འཆད་ནའང་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། ཤཱ་རིའི་བུས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཡུམ་འདི་ལ་མོས་པར་འགྱུར་བ་འདི་གང་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་མཆིས་པ་ལགས། ཞེས་སོགས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་པ་བསྟེན་པར་བྱས་པ་དང་། སྦྱིན་སོགས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གྲངས་མེད་དུ་མར་ཚོགས་བསགས་པ་སྟེ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་འདི་ལ་མོས་ཤིང་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཡུམ་སྤངས་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། དེ་དག་ཤེས་རབ་འཆལ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་དེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ་སྤང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་དེའོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་
4-281b
སྤངས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དཀར་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། མདོར། དེས་འདི་སྤངས་པས་འདས་པ་དང་མ་བྱོན་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མདོར། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ནས་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མཚམས་མ་མཆིས་པ་ལྔས་ནི་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་བགྱིས་པ་དང་བསགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་དུའང་མི་སྤྱོད་དོ། །ཞེས་པ་དང་། རྒྱུད་བླ་མར། གང་ཞིག་ཡང་ཡང་སྡིག་གྲོགས་བསྟེན་པས་སངས་རྒྱས་ངན་སེམས་ལྡན་གྱུར་དང་། །ཕ་མ་དགྲ་བཅོམ་གསོད་དང་བྱ་བ་མིན་བྱེད་མཆོག་ཚོགས་འབྱེད་པའི་མི། །དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ངེས་པར་བསམ་པས་མྱུར་དུ་དེ་ལས་ཐར་འགྱུར་གྱི། །གང་ཞིག་ཡིད་ནི་ཆོས་ལ་སྡང་བ་དེ་ལ་ཐར་པ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་མི་འོང་མཐར་ཐུག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་ལས་ལམ་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དག་ནི། བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དུ་གནས་པ་ཆུང་མ་པདྨའི་ཕྲེང་བ་ཅན་དང་བཅས་པ་དག་གིས་འདོད་པ་ལས་ས་ཡར་འཕགས་སུ་མི་སྟེར་བར་དྲེགས་པ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སེམས་མེད་པར་བྱེད་པའི་མདའ་ལྔ་འཕངས་ནས་ཐིབས་ཀྱིས་ནོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཟབ་མོའི་ཆོས་གཞན་སྟོང་ལ་མི་མོས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་བཞིའོ། །དེ་ལྟར་བཞི་ཀའི་སྐབས་སུ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མིན་ལ་མངོན་ཞེན་གྱིས་བདག་བསྟོད་གཞན་སྨོད་ནི་ཞར་ལ་འབྱུང་བས་ངག་
4-282a
གི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆོས་སྤོང་གི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

直译
那么，因与非因的区分对修行修道不也是必要的吗？虽然必要，但此处仅应用于清净修道，是因为无漏修道的主要是清净修道，而其直接因是修行修道的无间道，为了解除"什么是俱有缘的因"这一疑问，在此处说明信与不信的因。另外，这样解释也可以：为了说明"修行修道的俱有因是具足顺缘，清净修道的俱有因是舍弃逆缘"而作此说明，这样解释也很合适。
第二，经中："舍利子请问：世尊，信解此般若的大菩萨是从何处死亡而来此处？"等等。其含义是：亲近无数佛陀善知识，以无所缘方式行布施等积累无数资粮，凡是这些善巧方便都是对此清净修道生起信解并在相续中生起的因。清净修道的违品，即法贫乏业的本质是舍弃般若，如经中所说："他们作并积累成为邪慧的业，当宣说此般若波罗蜜多时就会舍弃。"等等。
如此，舍弃佛法会产生什么果报呢？舍弃一切白法以及获得大苦。第一，经中："由于他舍弃此，就会舍弃过去、未来和现在诸佛世尊的一切种智。"第二，经中："将从大地狱转生至大地狱...五无间罪与法贫业的所作所积相比，连影像也不及。"以及《宝性论》中说："若人频频依恶友，对佛生起恶心者，杀父母阿罗汉，作不当行破僧众，彼亦思维法性定，速得解脱彼业报，若人心怀嗔法者，彼处何有解脱道？"据说会产生极为不悦意的究竟果报。
如此法贫业道产生的原因是：魔罗恶者住于他化自在天，与其莲花鬘妻一起，不允许超越欲界，向上扬起傲慢，发射愚痴、极愚痴、昏厥、无心五箭，使人完全陷入其中；对深法空性不信解；对蕴等世俗有产生执着；被恶友所摄持。这四种。
如此，在这四种情况下，自身对非法的执着而自赞他毁，是附带产生的特别毁法语业。


 །
གསུམ་པ་ནི། ལྟ་སྤྱོད་རྣམ་པར་དག་པས་སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་རྫོགས་པར་བྱེད་ཀྱང་རྩོལ་བ་ལ་མི་བལྟོས་པར་ཐབས་ཞི་གནས་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས་དེ་དག་གི་བྱ་བ་འགྲུབ་པའི་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བདུད་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་། ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་མི་མོས་པ་དང་། དངོས་པོར་འཛིན་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་དང་འགྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
正说胜清净修道
གསུམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོམ་ལམ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡུམ་རྣམ་པར་དག་པ། ཡུམ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡུམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་དེ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མི་འགྱུར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དོན་དམ་གྱི་དངོས་པོ་དེ་ཡིན་ཏེ། བརྟག་གཉིས་ལས། ངེས་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྗོད། །ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འདི་དག་གསལ་བར་ཀུན་མཁྱེན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་
4-282b
བ་གུད་ན་གང་ཡང་མེད་ཀྱི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་རྟག་ཏུ་གནས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ཞེས་དང་། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ། ཞེས་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པའི་མཐའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ། ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་གནས་སྐབས་ལ་ཤེར་ཕྱིན་རྣམ་པར་དག་པ། ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེར་ཕྱིན་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་མེད་དེ་གཅིག་གོ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་དག་གི་དོན་ནི། ལམ་བགྲོད་པའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་འབྲས་བུ་བཞི་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་སློབ་མི་སློབ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་ས་བཅུ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟེ་འབྲས་བུ་བཅུ་བདུན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་རང་གི་བསྒྲིབ་བྱ་སྦྱངས་པའི་དག་ས་རེ་ཡོད་མོད་ཀྱི། འདིར་བསྟན་གྱི་དག་ས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཁོ་ནའི་འབྲས་བུ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བྱང་སེམས་ཀྱི་ས་བཅུའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཡོངས་གྲུབ་དང་། སྙིང་པོ་དང་། རྟག་ཏུ་གནས་པའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེའང་དོན་དམ་གྱི་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དག་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་མགོན་པོ་ཡང་དག་པར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་དེ་ཡང་དག་
4-283a
པ་དང་། དེ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དག་པ་དང་། དེའང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་སོགས་ཐམས་ཅད་དག་པ་ཉིད་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ལ་དབྱེ་བ་མེད་དོ།

直译
第三，通过见行清净而令佛欢喜，圆满布施等波罗蜜多，虽然如此圆满但不依赖努力，以方便禅定入定的方式成就这些作业的善巧，以这种方式说明清净修道生起的因。魔罗的损害、对深法不信解、执着实体、与不善友交往，这些是清净修道不生起的因。
正说胜清净修道
第三，极清净修道分为：总义和文字义。
第一，经中："须菩提，色的清净即是果的清净，果的清净即是般若的清净，般若的清净即是色的清净，色的清净、般若的清净和果的清净在此是不二、不可分、不相异、无差别的。"等等的意思是：成为清净本质的是什么？是大手印、不变、圆满的胜义实体，如《二观察》中所说："确定一切事物的清净即说为真如。"全知昙摩犀那对此明确说道："称为波罗蜜多、菩提分等清净法之果的'清净'，没有什么另外的存在，而是法性色圆满本性、常住的清净，就是所谓的果之清净。"又说："在色法性的阶段称为'色清净'，在涅槃即真实边际的阶段称为'果清净'，在法身阶段称为'般若清净'。其中，色清净的真如即是果清净，也就是解脱；解脱即是般若清净，也就是法身；法身即是色清净，也就是真如的意思。因此，真如、解脱、法身在胜义中无差别，是一体。"
这些的意义是：由道路修行力量所生的果，声闻的预流等四果，独觉的有学无学二果，菩萨的十地，以及佛地，这十七种果都各自有清净所障碍的清净位，但此处所说的清净位仅是佛地的果，以及与之相应的菩萨十地的解脱果，除此之外没有圆成、佛性和常住的意义存在。这也包括胜义色等的法性清净、胜义怙主真实涅槃的本质，因为它是真实、是真实边际故为清净，这与法身、般若、解脱、真如等一切清净无别，清净本质无有差别。


 །དེས་ན་སྙིང་པོ་ནི་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བྱས་པ་དག་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ལ། ངེས་པའི་དོན་དུ་སྙིང་པོ་དེ་གཞི་དུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་བྲལ་བའི་དོན་གྱིས་ཡེ་གདོད་མ་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལམ་དུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་བྲལ་བའི་དོན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། འབྲས་དུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་བྲལ་བས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་ཆོས་ནི་བློ་ངོ་ནས་བཞག་པ་ཡིན་གྱི། སྙིང་པོ་འགྱུར་མེད་ཀྱི་དག་པ་ནི་རང་ངོར་རེས་གཞི་བྱེད་པ་དང་། རེས་ལམ་བྱེད་པ་དང་། རེས་འབྲས་བུ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་བཀག་པའི་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། ཆུ་ཁམས་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་རྣམས། །དག་པ་བཞིན་དུ་དག་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པ་ན་སྤང་བྱ་དྲི་མ་གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་མེད་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་མེད་པར་དགག་པའི་དག་པ་དང་། གནས་ཚུལ་དུ་ཞུགས་པ་སྙིང་པོ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡེ་ཡོད་རྟག་དངོས་ལྟར་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་དག་པ་སྟེ་དག་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་། དག་བྱ་དང་དག་ཚུལ་ལ་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་དོན་མཐར་ཐུག་ལྟར་བཤད་ལ། དྲང་དོན་དང་མཐུན་པར་བཤད་ན། དྷརྨ་ཤྲཱིའི་འབུམ་ཊཱི་ཀ་ཏུ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དག་པར་
4-283b
བྱ་བའོ། །ཡུམ་ནི་དག་པར་བྱེད་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའོ། །གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་ངོ་བོའོ། །གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་ནི་བློ་ཡིས་སོ། །སོ་སོ་མིན་པ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མདོར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་། རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ། །རྣམ་བཅད་ནི་དགག་ཏུ་མེད། ཡོངས་གཅོད་དུ་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་དགག་ཏུ་མེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོར་ན་སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་དགག་པའི་དོན་ནི། དཔེར་ན་ས་གཉིས་པའི་མཉམ་གཞག་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། འབྲས་བུ་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱི་རང་རྒྱུ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲི་མ་དག་པ་ན། དྲི་མར་གྱུར་པ་ཀུན་བཏགས་དང་རྣམ་བཏགས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་དག་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་དག་པར་བཞག་པ་ཡང་སྤང་བྱ་གཟུགས་སོགས་དག་པ་ལ་བལྟོས་པ་དང་། སྤང་བྱ་གཟུགས་སོགས་དག་པས་ཀྱང་འབྲས་བུ་རྣམ་གྲོལ་ལམ་དག་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་གཟུགས་གཉིས་ཀ་ལ་བལྟོས་པའི་དག་པ་ཡང་གཅིག་པའི་ཕྱིར། ཕ་མ་གཉིས་ལ་བལྟོས་པའི་བུ་གཅིག་ཤི་བ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་འདི་ལྟར་བཤད་ཀྱང་རུང་སྟེ། དོན་དམ་རང་མཚན་བདེན་པ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་སྤྱི་མཚན་མི་བདེན་པ་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་བཞི་ཀའི་རང་རང་གི་བདེན་གཉིས་ཀྱི་འཇོག་མཚམས་ལ་འདི་ཙམ་ཞིག་མཐུན་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་ན། དོན་དམ་སྙིང་པོ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ འབྲས་བུ་ཡེ་གདོད་མ་ནས་དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་རང་བཞིན་ལས་མི་གཡོ་བ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་བདེན་པའི་དག་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་དང་ཤུན་པ་རྣམ་རྟོག་གི་རང་གཟུགས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡེ་གདོད་མ་ནས་ཡོད་པ་མིན་པའི་རང་ངོ་དག་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་མིན་པ་རང་
4-284a
བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར། གཡོ་བ་དེ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་དག་པ་ཡིན་ལ། དག་པའི་དོན་ནི་སྟོང་པ་དང་བྲལ་བ་དང་དབེན་པ་ལ་འཇུག་པས་ན་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དག་པ་ཐ་དད་པའི་སྟོང་ཉིད་ལ་ནི་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་མི་ནུས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲུབ་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་གཟུགས་སོགས་དྲི་མ་རྣམས་གནས་ཚུལ་དུ་མ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པར་འཇོག་ནུས་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་པའི་གཟུགས་སོགས་གནས་ཚུལ་དུ་ཞུགས་ན་དག་པར་གང་གིས་ཀྱང་འཇོག་ཏུ་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ།

直译
因此，佛性在基、道、果阶段的区分是了义之义，而就究竟了义而言，佛性因为超越基础阶段的意义而本来清净，因超越道阶段的意义而圆满清净，因超越果阶段的意义而极清净，基、道、果的法是从心识角度安立的，而不变佛性的清净，在其自体上不可能有时作为基础、有时作为道路、有时作为果位，因为它具有不变的特性，遮止一与异的自性是一体。如所说："水界、黄金与虚空，如其清净而清净。"
这样解释时，所断的客尘障碍和一切世俗法并非如石女之子般完全不存在的遮遣清净，以及进入实相的佛性胜义谛也非如本有常恒实体的非遮清净，虽然清净本身无差别，但在所清净对象和清净方式上有极大差异，这是按照究竟了义解释的。
若依随顺权法解释，法吉祥在《十万颂释》中说："色等是所清净，般若是能清净，果是预流等果，不二是体性，不可分是心识，不相异是共相，总之，从一切法及各自特性中解脱即是清净。遮遣方面无可否定，在圆遍方面无可成立，这是在法性义上无可否定。"
总之，此处所说清净的意义，例如以二地入定解脱道为例，当果位解脱道的直接因无间道之力净除污染时，作为污染的遍计所执和分别的意识及其色等对境全部清净，果的安立为清净也依赖于所断色等的清净，而所断色等的清净也使果解脱道成为清净，因为对果和色两者而言的清净是同一的，就像对父母二人而言的同一个孩子死亡一样。
或者，这样解释也可以：胜义自相是真实，世俗共相不真实，四种宗派各自的二谛安立界限都一致认可这点，因此，胜义佛性法身之果本来清净、具二净的自性不动摇，这就是胜义谛的清净；世俗与外皮分别念的自相及习气本来不存在，自性不具二净、无自性故动摇，这就是世俗谛的清净。清净的意义是空性、离开、远离，因此说二谛的清净在空性上不能区分为不同。
如上所有解释的结论是：世俗的色等污染因为未进入实相而可以安立为清净，若世俗的色等进入了实相，则任何人都不能安立为清净。
;
;


 །
གཉིས་པ་ལ་བཞི། རྣམ་དག་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པ། དག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར། དེ་ལ་ཀླན་ཀ་སྤང་བའོ། །
总说清净
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་ཐོབ་པ་དང་མི་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་དག་བཤད་ནས་སྐབས་སུ་བབ་པའི་རྣམ་དག་སྤྱིར་བསྟན་པ་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། བྲལ་བྱ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་འབྲས་བུའི་མིང་གིས་བཏགས་པའི་རང་ངོ་དག་པར་སོང་བའི་ཆ་དེ་དང་། བྲལ་བྱ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མའི་རང་ལྡོག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོས་དག་པའི་ཆ་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་དག་ཆ་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཅིང་། མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཡང་དག་པའི་དག་ཆ་དེ་ཉིད་རྫས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནམ། ལྡོག་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀར་མི་རུང་སྟེ། དང་པོ་ལྟར་ན་དག་པ་དངོས་པོ་སྟོང་པ་དང་། བདེན་གྲུབ་མིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་མི་རུང་། དེས་ན་རྫས་ཐ་དད་པར་ཡང་འཇོག་མི་ནུས་ལ། གཉིས་པ་ལྟར་ན་དག་པ་བློའི་ཆོས་མིན་པས་ལྡོག་པར་ཡང་མི་རུང་། དེས་ན་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པར་ཡང་འཇོག་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་དག་ཆ་དེ་གཉིས་གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། ཆ་ཤས་གཉིས་ཀྱི་སྟོང་ཆའམ་དག་ཆ་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་ལ། དེ་གཉིས་
4-284b
གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དག་ཆ་གཅིག་ཉིད་ལ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཆ་གཉིས་ལ་བལྟོས་ནས་དག་ཆ་སོ་སོར་བློས་བཞག་པ་མ་གཏོགས་དག་བྱ་དྲི་མ་གཅིག་ཡིན་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བཅད་དུ་མེད་པས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། འཕགས་པའི་གང་ཟག་བཞིའི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བསྒྲིབ་བྱ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་བསྒྲིབ་བྱ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་དག་པ་དེ་དང་། ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་ཀར་ཡང་ནི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་།ལ་སོགས་པས་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་སོགས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གང་གི་ཕྱིར་དག་ཆ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་ཐ་མི་དད་པས་རིས་དབྱེར་བཅད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དེ། དག་ཆ་དེ་དག་ལ་རང་མཚན་གྱིས་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའང་མ་ཡིན་ལ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པར་བརྗོད་དོ། ། སྨྲས་པ། དག་བྱའི་དྲི་མ་གཅིག་ཉིད་ལ། །ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཆ་གཉིས་ནས། ། དག་ཚུལ་གྱི་ནི་དབྱེ་བ་ལ། །རང་བཞིན་དང་ནི་གློ་བུར་གྱིས། ། དག་པ་གཉིས་ཞེས་བཏགས་མོད་ཀྱི། །དོན་ལ་ཐ་དད་བཅད་དུ་མེད། ། གཟུགས་སོགས་རྣམ་མཁྱེན་བར་གྱི་ཆོས། །དག་བྱ་ཤེར་ཕྱིན་སྒོམ་པའི་ལམ། ། དག་བྱེད་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་རྣམས། ། དག་འབྲས་
4-285a
ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །
说差别
གཉིས་པ་རྣམ་དག་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སྒོམ་པའི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་སྤྱིར་བསྟན་པ་བརྗོད་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་གང་རྣམ་པར་དག་བྱའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་གང་གིས་དག་པའི་ཚུལ་འཆད་དོ།

直译
第二分为四：总说清净、别说清净、二净差别、断除诘难。
总说清净
第一，如是说明获得与不获得无漏修道的因后，现在解释其处所涉及的总体清净。
第二，所断客尘污染清净的法性，以果名而假立的自性清净方面，和所断客尘污染的自反体，即色等本性清净方面，由于什么原因这二净方面是无差别的？无差别的方式，这清净方面是否为实质上不同或反体上不同？二者都不合理。若如第一种说法，清净是空性之事物，非真实成立，故不能成为实质，因此也不能安立为实质差别；若如第二种说法，清净不是心的法，也不适合作为反体，因此也不能安立为反体差别。总之，这两种清净方面不是一体，因为两种部分的空分或净分不能成为一体；它们也不是他体，因为在同一清净方面上，只是依赖境与有境二分，由心识分别安立为各自清净方面，除此之外，所清净的污染是相同的，因为不能区分为自体与他体，所以称为自性清净。
第三，四种圣者的沙门道果即为清净，即指远离所障碍的一切违品，如是所说的清净，就是将所障违品色等也清净。沙门道果清净和色等境清净二者，都是因为远离对色等执着为我等的所缘而得以区别，因此色等也是清净。因此，由于这两种清净方面无差别，不能区分为不同种类，在这些清净方面上既没有以自相成立的不同特性，也没有作为共相的不同反体，因此依照这个理由称为清净。
所说：对同一所净污染，从境与有境两个方面，在净化方式的区分上，虽以自性和客尘安立为二净，实际上不可区分为差别。应当了知：色等至一切智之法是所净，修习般若波罗蜜多之道是能净，沙门道果是净果。
说差别
第二，关于特别阐明清净的差别，分为引导、根本、解释三部分。
第一，在宣说修道清净总说后，接着解释哪些法是所清净的差别，以及如何清净的方式。
;


 །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། བདག་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བདག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱ་གཟུང་རྟོག་དང་ཤེས་བྱེད་འཛིན་རྟོག་སྟེ་དག་བྱ་གསུམ་པོ་དག་བྱེད་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་གསུམ་གྱིས་ས་བོན་ཉམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ན་རིམ་བཞིན་རང་རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་དག་པའི་འབྲས་བུ་སློབ་མ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱི་དག་འབྲས་དང་། བསེ་རུ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་གྱི་དག་འབྲས་དང་། རྒྱལ་སྲས་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་དག་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། འཕགས་མཆོག་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དག་འབྲས་ནི། སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པ་ཀུན་ཤིན་ཏུ་གདོད་མ་ནས་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ་གཉིས། འཕགས་པ་འོག་མ་གསུམ་གྱི་དག་པ་བཤད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་དག་ཤིན་ཏུ་བར་བསྟན་པའོ། །
说次三胜者清净
དང་པོ་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཉོན་སྒྲིབ་དེ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་གཟུང་བའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་གི་སྒྲིབ་པ་དང་གསུམ་པོ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་གྱིས་སྒྲིབ་པ་དེ་གསུམ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ན། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དག་པ་དང་།
4-285b
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དག་པ་ཡིན་ནོ། །
说佛陀胜清净
གཉིས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་བྱུང་བའམ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ནི་བླ་ན་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་དག་ཤིན་ཏུ་བ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །
二清净差别
གསུམ་པ་དག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོམ་ལམ་སྨོས་པའི་ཞར་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་དག་ཤིན་ཏུ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་ལ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་འཕགས་པའི་རྣམ་དག་ཤིན་ཏུ་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ཅིག་ཤོས་སུ་བཤད་པ་འཕགས་པ་གསུམ་གྱི་དག་པའི་ཁྱད་པར་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཅེ་ན་ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་གཉེན་པོ་དགུ་དང་། ཤཱ་རིའི་བུས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་ལགས་སོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲི་མ་རྣམས་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་གི་དོན་ནི་འདོད་པ་སོགས་འཁོར་བའི་ས་དགུ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉོན་སྒྲིབ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དྲི་མ་དགུའི་གཉེན་པོར་ཐེག་དམན་གྱི་སྒོམ་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་དགུ་སྒོམ་པས་ལམ་ནི་དག་པ་ཡིན་ལ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་ས་དགུ་ལ་ཤེས་སྒྲིབ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་
4-286a
སོགས་སྤོང་བ་གཉེན་པོའི་ལམ་སྔོན་དུ་སོང་བས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།

直译
第二，经中："我的清净即是色的清净，色的清净即是我的清净，如此我的清净和..."等等的意思是：烦恼障和所知障中的所取分别、能取分别三种所净，由三乘道三种能净使其种子损减，因此依次各自对应的清净果为声闻道学者的净果、独觉道的净果、菩萨道的净果三种，而圣中至尊正等觉佛陀的净果，是二障及其习气的一切相自本来极为清净。
第三分为两部分：解释下三圣者的清净，宣说佛陀的极清净。
说次三胜者清净
第一，贪欲等烦恼障，以及烦恼障和所知障的一部分所取对境的分别障，以及所知障的一部分能取分别障三者，由三乘道断除这三障，因此依次为声闻的清净、独觉的清净和菩萨的清净。
说佛陀胜清净
第二，由于断除烦恼障和所知障及其习气的一切相，极# 直译
第二，经中："我的清净即是色的清净，色的清净即是我的清净，如是我的清净和..."等的意思是：烦恼障、所知障之所取分别和能取分别这三种所清净，由三乘道路三种能清净，因为灭除了种子，所以各自相应的清净果为声闻道弟子的清净果、独觉道的清净果、菩萨道的清净果这三种，以及至高圣者圆满佛陀的清净果，即二障及习气的一切相极其本来清净。
第三分为两部分：解释下三圣者的清净，说明佛陀的极清净。
说次三胜者清净
第一，因为贪欲等烦恼障、烦恼障及所知障的一部分所取对境分别障、所知障一部分能取分别障这三种，由三乘道路断除这三种障碍，所以依次为声闻的清净、独觉的清净和菩萨的清净。
说佛陀胜清净
第二，由于断除烦恼障和所知障及习气的一切相，故极清净即从法界而生或与法界无别，这被认为是无上佛陀的极清净。
二清净差别
第三，二清净差别分为引导、根本、解释三部分。
第一，在道智品中，附带提到清净修道，其中佛陀的极清净，以及声闻等（包括独觉和菩萨）的清净，按次序被说为佛圣者的极清净和不同于此的三圣者清净的差别是如何的？
第二，经中："须菩提，复次，般若波罗蜜多的清净即是色的清净，色的清净即是一切相智，一切相智即是..."等说明了九种对治，"舍利子问：世尊，清净不生于欲界、色界和无色界。"等说明了所断违品的污染。其意义是：对于欲界等轮回九地的声闻烦恼障大品的大品等九种污染，以小乘修道小品的小品等九种修习为对治而清净道路，而圆满佛陀则因为先有对治九地所知障大品的大品等的对治道而极清净。


 ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་དག་ཤིན་ཏུ་བ་སྒོམ་སྤང་སྤངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དག་པར་བཤད་པ་འདི་ལ། འཇིགས་མེད་འབྱུང་གནས་སྦས་པས། འདོད་ཁམས་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་དགུ་པོ་དེས་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱིས་སྤོང་ཞིང་། སྒོམ་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྤང་བྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་ལ། བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་ནི་ས་བཅུ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་སྤོང་། ལྷག་མ་གཅིག་པོ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སས་སྤོང་ཞེས་གསུངས།དཔལ་རང་བྱུང་གི་ཞལ་སྔ་ནས། ས་དགུ་ལ་ཞེས་པའི་ཤླཽ་ཀ་འདིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དག་པ་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཞེས་པའི་ཤླཽ་ཀས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་དག་ཤིན་ཏུ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་པས། སེང་གེ་བཟང་པོས་སྐབས་འདིའི་བཤད་པ་ལ་ནོར་བ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། སྤང་བྱའི་རྟེན་འཁོར་བའི་ས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་སྟེ་དགུ་ཡོད་དོ། །ས་དགུ་པོ་དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དགུའི་གཉེན་པོ་ལམ་གྱི་སེམས་རྟེན་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་བཞི་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་སྟེ་དགུ་ཡོད་པའི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དགུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་དག་དང་།སྤང་རྟེན་ས་དགུར་གཉེན་པོ་ས་དགུས་ཉོན་སྒྲིབ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སོགས་དགུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཅིག་ཤོས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཤིན་ཏུ་བ་དང་། ཅིག་ཤོས་ཐེག་དམན་གྱི་དག་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །
遮过
བཞི་པ་ཐེག་ཆེན་གྱི་
4-286b
ཤིན་ཏུ་དག་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱིས་དག་པའི་སློབ་ལམ་མཐར་ཐུག་པའི་བཤད་མ་ཐག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དག་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་དག་ཤིན་ཏུ་བ་ཡིན་ཅེ་ན་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཟུགས་མེད་པའི། བར་དུ་བཤད་པའི་དོན་ནི། ཐེག་ཆེན་སྒོམ་པའི་ལམ་འདིར་གཉེན་པོ་ཆུང་ངུས་སྤང་བྱ་ཆེན་པོ་སོགས་སྤོང་བ་དང་། ཁམས་གཅིག་ན་ཡོད་པའི་གཉེན་པོས་ཁམས་གསུམ་ཆར་གྱི་སྒྲིབ་པ་སེལ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་པའི་རྒོལ་བ་གཉིས་པོ་དེ་ལ། ཀླན་ཀ་དང་པོ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་སྒོམ་ལམ་གྱི་རིམ་པ་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་པ་ནི་སྣང་བ་ཆུང་ངུས་མུན་པ་ཆེན་པོ་བསལ་བ་བཞིན་གྱིས་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀླན་ཀ་གཉིས་པ་སྤོང་བ་ནི། འཇལ་བྱེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དང་། གཞལ་བྱ་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་ཡུལ་དག་ཕན་ཚུན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་གའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ་གཉིས། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། སྒོམ་པའི་ལམ་འདིར་སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་ཚུལ་དཀའ་བའི་གནས་སུ་དགོངས་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་བཙོ་བླག་མཁན་གྱི་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ་གསུངས་པའི་དོན་འདི་ལ། མངོན་གྱུར་དང་། ས་བོན་གང་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཚུལ་དང་།སྤང་གཉེན་དུ་སྦྱར་བའོ།

直译
佛陀的极清净通过断除修所断的方式被解释为清净，对此，无畏生藏说："欲界的九种修所断由第二地至第十地断除，色界和无色界成为修所断的七十二种所断，其中七十一种由第十地的殊胜道断除，最后一种由佛地断除。"尊贵的自生说："'九地'这一颂是在解释声闻的清净，而'如何极'这一颂是在说明佛陀的极清净，因此，善狮在此处的解释有误。"
第三，所断依处轮回界有欲界、四禅定、无色界等持，共九地。在这九地上，违品所知障大品的大品等九种的对治道心所依为四禅定、四无色定和灭尽定等持，共九种，依照其次序，以小品的小品等九种方式，在一切方面清净，这是佛陀的清净；在九种所断依处上，以九地对治断除烦恼障大品的大品等九种，这是另一种声闻的清净因，因此称为佛陀的极清净和另一种小乘的清净。
遮过
第四，关于大乘的极清净，分为引导、根本、解释三部分。
第一，如何理解刚刚所说的二障清净的学道究竟，即佛陀的清净是极清净？
第二，经中："世尊，清净非生于欲界"一直到"无色界"之间所说的意义是：对于"在此大乘修道中，以小对治断除大所断"和"位于一界的对治能除三界障碍"这两种不合理的诘难，为了排除第一个诘难，将大乘修道次第连同比喻解释为：如同小光明能除大黑暗一样，并非不合理。排除第二个诘难：能量度的智慧的所缘和所量法界的境互相平等性的证悟，就是三界一切障碍的对治无间道。
第三分为两部分：总义和文义。
第一，考虑到此修道断除所断的方式是难解之处，大师连同锻冶师的比喻解释了这个意义，包括对现行和种子如何损害的方式，以及所断与对治的配对。
;


 །དང་པོ་ནི། སྤང་བྱ་མངོན་གྱུར་པ་ལ་གཉེན་པོས་དངོས་སུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་མིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཤེས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་གང་ལ་དངོས་སུ་གནོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གནས་ངན་ལེན་ནམ་ས་བོན་དེ་ལ་དངོས་
4-287a
སུ་འཕྲད་ནས་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་དུ་འཇུག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སྤང་བྱའི་ས་བོན་ནི་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་ན་གནས་པ་ཡིན་པས། གང་ཟག་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་ལྷན་དུ་གནས་རུང་བ་ཡིན་ལ། མངོན་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྤང་བྱ་གང་ཡིན་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་སྐྱེ་བས་ཡིད་ཤེས་དེའི་ངོ་བོར་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་། གཉེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་དེ་འབྱུང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགགས་པ་ནི་མཉམ་པས་མཉམ་སྟེ། སྣང་བ་དང་མུན་པ་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པའི་དོན་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་ཅེ་ན། དེའི་དོན་གཉེན་པོ་ད་ལྟ་བ་སྐྱེས་པ་དང་། སྤང་བྱ་མ་འོངས་པ་འགགས་པ་དུས་མཉམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། གཉེན་པོ་ད་ལྟར་བས་སྤང་བྱ་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་སྤང་བར་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དོན་འདིའི་དཔེ་ཡང་འདི་ཁོ་ན་ལྟར་ཏེ། སྣང་བ་ད་ལྟ་བས་ནི་མུན་པ་མ་འོངས་པ་བསལ་དགོས་པ་ཡིན་གྱི། འདས་པའི་མུན་པ་ནི་བསལ་དགོས་པ་མིན་ཏེ། བསལ་ཟིན་སླར་བསལ་དགོས་ན་ཐུག་མེད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱིར་ཡང་གནོད་བྱ་འགགས་པ་ནི་གནོད་མེད་ཀྱི་འབྲས་བུར་ཁས་ལེན་དགོས་པ་རྟོག་གེའི་ལུགས་ནས་ཀྱང་དེ་ལྟར་འབྱུང་བས་མུན་པ་འགགས་པ་དང་སྣང་བ་དུས་མཉམ་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྣང་བ་སྐྱེས་པ་དང་མུན་པ་མ་འོངས་པ་མ་སྐྱེས་ཏེ། འགག་པའི་ཚེ་དུས་མཉམ་པ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་སྤོང་གཉེན་ཀྱང་དེ་ལྟར་དུ་སྦྱར་དགོས་པ་ཡིན་ལ། མདོར་ན་གནོད་བྱེད་དེས་གནོད་བྱ་མ་འོངས་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་ལྷན་དུ་འགྲོགས་ནས་གནོད་བྱ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་
4-287b
པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི། ས་གཉིས་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་སྒོམ་ལམ་ཆུང་ངུ་སྐོར་གསུམ་དང་། འབྲིང་སྐོར་གསུམ་དང་། དྲུག་གིས་ཤེས་སྒྲིབ་ཆེན་པོ་སྐོར་གསུམ་དང་། འབྲིང་སྐོར་གསུམ་རིམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་དང་དུས་མཉམ་པར་བག་ཉལ་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་ཆེན་པོ་སྐོར་གསུམ་དང་། འབྲིང་སྐོར་གསུམ་ཡང་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་སྤངས་ན་མ་དག་སའི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་དེ་མངོན་གྱུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དག་ས་གསུམ་དུ་གཉེན་པོ་ཆེན་པོ་སྐོར་གསུམ་གྱིས་སྤང་བྱ་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཆུང་ངུ་སྐོར་གསུམ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །མ་རིག་པ་འདི་ལའང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མིན་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཉིས་ཡོད་པའི་གཉིས་ཀས་དག་སའི་བྱང་སེམས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་བྱེད་ལ། རྒྱུན་མཐར་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ཕྲ་ཤོས་གཉིས་ཀ་སྤང་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་སྤངས་ན་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐབས་འདིར་འགའ་ཞིག་གིས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་དྲི་མ་ཕྲ་ཤོས་དེ་སྒོམ་ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་མི་སྤོང་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། པགས་ཤུན་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ།

直译
第一，对治不直接损害现行所断，因为二者不能同时存在于一个意识相续中。那么直接损害什么呢？是直接接触并损害恶习或种子，因为这两者可以同时进入同一相续。如此时，所断种子存在于阿赖耶识上，所以可以同时存在于一个人的相续中，而对于现行，任何所断都以意识的本质生起，因此正在生起为该意识本质的状态与对治智慧不能同时出现。
另外，如所说："对治相的生起与恶习相的灭除是同时的，如光明与黑暗的生起和灭去一样。"这句话应如何解释？其意义是指现在对治的生起与未来所断的灭除是同时的，因为现在的对治使未来的所断成为不生之法，以此意义而言是断除了。这个意义的比喻也正是如此：现在的光明需要消除未来的黑暗，而不需要消除过去的黑暗，因为若已消除还需再消除，将导致无穷尽的过失；一般而言，被损害物的灭除必须承认为无损害的结果，这一点在因明系统中也是如此认为的，所以黑暗的灭除与光明并非同时，而是光明生起与未来黑暗不生起、灭去时同时，这是所指的意思，所断与对治也必须这样配合。总之，能损者与未来所损物的因相结合，阻碍所损物的生起，从而使其成为不生之法。
第二，从第二地到第七地，小品修道的三种与中品修道的三种，共六种，依次断除所知障大品的三种和中品的三种，同时也断除随眠烦恼障大品的三种和中品的三种，因为若不断除它们，在不净地的后得位会现行故。在三净地中，大品对治的三种断除无明习气小品的三种。这种无明又有烦恼性的和非烦恼性的无明习气两种区分，这两种都使净地菩萨转生轮回，在金刚喻定时必须断除两种最微细的恶习因，因为不断除它们就不能证得法身。
此处，有些人认为那最微细的恶习垢染不是由大品修道的大品所断，而是由佛地断除，因为"菩萨地上有三种所知障随顺的恶习应当了知：如存在于皮上的、如存在于脂上的、如存在于核心的。"
;


 །དང་པོ་ནི། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ལ་སྤོང་ངོ་། །གཉིས་པ་ནི། མཚན་མ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གནས་པ་ལ་སྤོང་ངོ་། །གསུམ་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དོན་དེ་ནི་སྤངས་པ་ལ་སྤོང་བ་གཉེན་པོའི་མིང་བཏགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སར་ནི་དྲི་མ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། གནས་
4-288a
ངན་ལེན་གྱི་དྲི་མ་ཕྲ་ཤོས་དེ་དག་ས་ཁོ་ན་དང་འབྲེལ་བའི་སྤང་བྱ་ཡིན་པས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ། བསལ་བྱ་ཀླན་ཀ་བཀོད་པ་དང་། དེ་སེལ་བྱེད་དོ། །
说所思过
དང་པོ་ནི། སྤང་གཉེན་གྱི་རིམ་པ་དེ་ལྟར་སྦྱར་བ་ལ། ཁ་ཅིག་གཉེན་པོ་ནི་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་། སྤང་བྱ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་འགག་པར་རིགས་སོ་ཞེས་ཀླན་ཀའོ། །
解所思过
གཉིས་པ་ནི། དེའི་ལན་དུ། དཔེར་ན་གོས་ལ་ཆགས་པའི་དྲི་མ་རགས་པ་སེལ་བ་ལ་འབད་ཆེར་མི་དགོས་ཤིང་། ཕྲ་མོ་སེལ་བ་ལ་བཙོ་བླག་མཁན་འབད་པ་ཆེན་པོས་ཐང་ཆད་ཆད་དུ་འབད་དགོས་པའི་དཔེས་ཀླན་ཀ་དེ་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་པའི་ལམ་ཤིན་ཏུ་བ་དག་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ཁམས་གསུམ་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་ལམ་འཇལ་བྱེད་ཤེས་པ་དང་། གཞལ་བྱ་ཤེས་བྱ་དག་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་བའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ །
འདིར་སྨྲས་པ། ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་གང་ངོས་བཟུང་ནས། །ལམ་གསུམ་རྟོགས་རིགས་ཡར་ལྡན་སྐྱེད་ཐབས་དང་། །ལྷག་པར་ཐེག་ཆེན་མཐོང་སྒོམ་ལམ་རྣམས་ལ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་ཚུལ་གང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ་ལས། མཐའ་གཉིས་རྣམ་དག་གི་སྐབས་ཏེ་སྐབས་དང་པོ་ལ་བལྟོས་པའི་གཉིས་པའམ་ཡང་ན་སྔར་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུར་རྣམ་མཁྱེན་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་སླར་ཡང་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་གཉིས་པར་བཤད་པ་དེའི་འགྲེལ་པའི་བཤད་པའོ། །
4-288b
empty page
5-288d
说道支分遍离及基智
༈ གསུམ་པ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གོལ་ས་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་ལ། ཤེས་བྱ་ཕུང་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྤྱི་དོན་དུ་བཤད་པ་དང་། ཤེས་བྱེད་ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་གཞུང་དོན་དུ་བཤད་པའོ། །
安立所知蕴等总义
དང་པོ་ལ་གསུམ། ཕུང་པོ་ལྔ་བཤད་པ། དེ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འགྱུར་ཚུལ། དེ་བདེན་བཞི་དང་བཞི་ལྔ་སོགས་སུ་འགྱུར་ཚུལ་ལོ། །
说五蕴
དང་པོ་ལ་བཞི། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། གྲངས་ངེས། གོ་རིམ་ངེས་པའོ། །
དང་པོ་ནི། འདུས་བྱས་གང་ཞིག་ཆ་དུ་མ་སྤུངས་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཕུང་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཅན་དང་། མིང་བཞི་ནི་དུས་ཀྱི་ཆ་ཅན་དང་། གཉིས་ཀའང་ལྡོག་པའི་ཆ་དུ་མ་ཅན་ནོ། །
གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །
དང་པོ་ལ་གཟུགས་ནས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་ལྔའོ། །དང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཆ་དུ་མ་སྤུངས་པ་གང་ཞིག །རེག་བྱའམ་ཡུལ་བཅད་པས་གཟུགས་སུ་རུང་བ་སྟེ་བེམ་པོའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། མཛོད་ལས། གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན། །ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །ཅེས་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཀུན་བཏགས་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་ཟད་པར་དང་། ཀེང་རུས་སུ་སྣང་བ་སོགས་ཀྱང་ཀུན་བཏགས་ཡིན་པས་གཟུགས་གོ་ཆོད་པོ་དེ་དབང་དོན་བཅུ་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

 །དང་པོ་ནི། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ལ་སྤོང་ངོ་། །གཉིས་པ་ནི། མཚན་མ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གནས་པ་ལ་སྤོང་ངོ་། །གསུམ་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དོན་དེ་ནི་སྤངས་པ་ལ་སྤོང་བ་གཉེན་པོའི་མིང་བཏགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སར་ནི་དྲི་མ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། གནས་
4-288a
ངན་ལེན་གྱི་དྲི་མ་ཕྲ་ཤོས་དེ་དག་ས་ཁོ་ན་དང་འབྲེལ་བའི་སྤང་བྱ་ཡིན་པས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ། བསལ་བྱ་ཀླན་ཀ་བཀོད་པ་དང་། དེ་སེལ་བྱེད་དོ། །
说所思过
དང་པོ་ནི། སྤང་གཉེན་གྱི་རིམ་པ་དེ་ལྟར་སྦྱར་བ་ལ། ཁ་ཅིག་གཉེན་པོ་ནི་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་། སྤང་བྱ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་འགག་པར་རིགས་སོ་ཞེས་ཀླན་ཀའོ། །
解所思过
གཉིས་པ་ནི། དེའི་ལན་དུ། དཔེར་ན་གོས་ལ་ཆགས་པའི་དྲི་མ་རགས་པ་སེལ་བ་ལ་འབད་ཆེར་མི་དགོས་ཤིང་། ཕྲ་མོ་སེལ་བ་ལ་བཙོ་བླག་མཁན་འབད་པ་ཆེན་པོས་ཐང་ཆད་ཆད་དུ་འབད་དགོས་པའི་དཔེས་ཀླན་ཀ་དེ་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་པའི་ལམ་ཤིན་ཏུ་བ་དག་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ཁམས་གསུམ་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་ལམ་འཇལ་བྱེད་ཤེས་པ་དང་། གཞལ་བྱ་ཤེས་བྱ་དག་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་བའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ །
འདིར་སྨྲས་པ། ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་གང་ངོས་བཟུང་ནས། །ལམ་གསུམ་རྟོགས་རིགས་ཡར་ལྡན་སྐྱེད་ཐབས་དང་། །ལྷག་པར་ཐེག་ཆེན་མཐོང་སྒོམ་ལམ་རྣམས་ལ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་ཚུལ་གང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ་ལས། མཐའ་གཉིས་རྣམ་དག་གི་སྐབས་ཏེ་སྐབས་དང་པོ་ལ་བལྟོས་པའི་གཉིས་པའམ་ཡང་ན་སྔར་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུར་རྣམ་མཁྱེན་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་སླར་ཡང་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་གཉིས་པར་བཤད་པ་དེའི་འགྲེལ་པའི་བཤད་པའོ། །
4-288b
empty page
5-288d
说道支分遍离及基智
༈ གསུམ་པ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གོལ་ས་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་ལ། ཤེས་བྱ་ཕུང་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྤྱི་དོན་དུ་བཤད་པ་དང་། ཤེས་བྱེད་ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་གཞུང་དོན་དུ་བཤད་པའོ། །
安立所知蕴等总义
དང་པོ་ལ་གསུམ། ཕུང་པོ་ལྔ་བཤད་པ། དེ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འགྱུར་ཚུལ། དེ་བདེན་བཞི་དང་བཞི་ལྔ་སོགས་སུ་འགྱུར་ཚུལ་ལོ། །
说五蕴
དང་པོ་ལ་བཞི། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། གྲངས་ངེས། གོ་རིམ་ངེས་པའོ། །
དང་པོ་ནི། འདུས་བྱས་གང་ཞིག་ཆ་དུ་མ་སྤུངས་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཕུང་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཅན་དང་། མིང་བཞི་ནི་དུས་ཀྱི་ཆ་ཅན་དང་། གཉིས་ཀའང་ལྡོག་པའི་ཆ་དུ་མ་ཅན་ནོ། །
གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །
དང་པོ་ལ་གཟུགས་ནས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་ལྔའོ། །དང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཆ་དུ་མ་སྤུངས་པ་གང་ཞིག །རེག་བྱའམ་ཡུལ་བཅད་པས་གཟུགས་སུ་རུང་བ་སྟེ་བེམ་པོའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། མཛོད་ལས། གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན། །ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །ཅེས་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཀུན་བཏགས་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་ཟད་པར་དང་། ཀེང་རུས་སུ་སྣང་བ་སོགས་ཀྱང་ཀུན་བཏགས་ཡིན་པས་གཟུགས་གོ་ཆོད་པོ་དེ་དབང་དོན་བཅུ་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
翻译
第一，舍弃极喜住地。第二，舍弃无相任运成就住地。第三，舍弃如来住地，如此解释的话，不是的。这个文献的含义是对于已断（烦恼）而言，"舍"是对治的别名。在如来地位上没有污垢存在，因为习气最细微的污垢也是唯与地相关的所断。
第二，分为提出异议和解除异议。
提出异议
首先，对于如此安排对治和所治的次第，有人提出异议："对治应该按大的大等次第生起，而所对治的不顺品应该按小的小等次第灭尽，这样才合理。"
解除异议
其次，对此回答：譬如去除衣服上粗的污垢不需要很大的努力，而去除细微污垢，洗染者需要极大努力，用尽全力。以这个比喻排除了那个异议，说明大乘修道路径的极清净是对治，如同所说，通过了知能测量三界各种所断的道的智慧，以及通过不缘能测量对象和所知而了达平等性，这本身就是一切障碍的对治体性，因此佛陀的清净被确立为极清净。
在此说道：已经宣说了道智生起的所依，三道的了悟类别及其递增生起方式，特别是大乘见道和修道中应如何了知的方法。《现观庄严论》，即《般若波罗蜜多教授论》中，远离二边清净的章节，即第一品相关的第二品，或者，先前在"胜解"一章中解释了遍智，此处是再次在第二"胜解"章中解释它的因的注释解说。
说道支分遍离及基智
第三，解说道的支分及过失之处，分为：总义上解说所知蕴等的安立；文义上解说能知一切种智。
安立所知蕴等总义
第一，分三：说明五蕴；它们如何转为界和处；它们如何转为四谛、四五等。
说五蕴
第一，分四：定义、分类、数量决定、顺序决定。
第一，有为法中由多分积聚者。其中，色蕴具方位部分，四名（受、想、行、识）具时间部分，两者都具多种反体部分。
第二，分为实际和排除争论。
第一，从色到识共五种。第一（色）的定义是多分积聚且能被触碰或被对境限定而成为色法的物质实体。分类上，《俱舍论》中说："色为五根及五境，以及无表色本身。"无表色，如毗婆沙师所说是遍计所执。法处所摄的遍处和骷髅显现等也是遍计所执，因此有效的色法就是十种根境。


 །དེ་ལ་དབང་པོ་ལྔ་ནི། གཟུགས་ཅན་དྭངས་པ་རང་རང་གི་དབང་ཤེས་ཀྱི་དངོས་རྟེན་བྱེད་པ་མིག་འབྲས་ཀྱི་ནང་ན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་དང་། རྣ་བའི་གཏིང་ན་གྲོ་གའི་མདུད་པ་དང་། སྣའི་སྦུབས་ན་ཟངས་ཀྱི་ཐུར་མ་དང་། ལྕེ་དཀྱིལ་ན་སྐྲ་ཙམ་གྱིས་བར་ཆོད་པའི་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་། ལུས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་བྱའི་སྤུ་ལྟ་བུའོ། །དོན་ལྔ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་རྣམ་གཉིས་དང་རྣམ་ཉི་ཤུ། །སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། །རོ་ནི་རྣམ་དྲུག་
5-289a
དྲི་རྣམ་བཞི། །རེག་བྱ་བཅུ་གཅིག་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་པས་གཟུགས་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉིས་སམ། སྔོ། སེར། དཀར། དམར། རིང་། ཐུང་། ལྷམ། ཟླུམ། མཐོ། དམན། ཕྱ་ལེ། ཕྱ་ལེ་མིན་དང་། སྤྲིན། དུ་བ། རྡུལ། ཁུག་རྣ། གྲིབ་མ། ཉི་མ། སྣང་བ། མུན་པ་སྟེ་ཉི་ཤུ། ཁ་ཅིག་ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་གཅིག་པ་དང་ཉེར་གཅིག་ཏུ་འདོད་ཀྱང་སྔོན་པོ་ལས་ཟུར་དུ་མི་བགྲང་ཞིང་། ནམ་མཁའི་སྔོན་པོ་ནི་རི་བོ་མཆོག་རབ་ཀྱི་ཁ་དོག་གི་གཟུགས་ཡིན་གྱི། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་གི་གཟུགས་གང་ཡང་མེད་དོ། །སྒྲ་ནི། ཟིན་པའི་སྒྲ་ལུང་དུ་སྟོན་པ་དང་། མི་སྟོན་པ་གཉིས་དང་། མ་ཟིན་པའི་སྒྲ་ལུང་དུ་སྟོན་མི་སྟོན་གཉིས་དང་བཞི་ལ་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་བརྒྱད་དོ། །དྲི་ནི་ཞིམ་པ་དང་ང་བ་གཉིས་ལས། མཉམ་པ་མི་མཉམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་བཞིའོ། །རོ་ནི་མངར། སྐྱུར། ལན་ཚྭ། ཚ་བ་དང་། ཁ་བ། བསྐ་བ་སྟེ་དྲུག་གོ། རེག་ནི་འབྱུང་བཞིའི་ཆ་སྲ། གཤེར། དྲོད། གཡོ་བཞི་དང་། འཇམ། རྩུབ། ལྕི། ཡང་། གྲང་། བཀྲེས། སྐོམ་པ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་གོ། དེ་ལ་གཟུགས་ནི་བསྟན་ཡོད་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་སོ། །དབང་པོ་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་མེད་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་སོ། །མི་སྡུག་པ་དང་ཟད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་མེད་ཐོགས་མེད་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཚོར་བ་མྱོང་བའོ་འདུ་ཤེས་ནི། །མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན། །ཅེས་དང་། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཞེས་པས་ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བར་གནས་པ་སྟེ། དབྱེ་ན། བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་པོའམ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གོ། འདུ་ཤེས་ནི་ཁྱད་པར་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྟེ། དབྱེ་ན། མིག་གི་
5-289b
འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སོགས་དྲུག་གོ། འདུ་བྱེད་ནི་ཕུང་པོ་གཞན་བཞི་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་འདུས་བྱས་ཏེ། དབྱེ་ན། སེམས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཐོབ་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་སོགས་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་བཅུ་བཞི་པོ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེའང་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་པས་རྫས་ལོགས་སུ་མེད་དོ། ། གཉིས་པ་ནི། རྟེན་དང་རྫས་དང་དུས་དང་དམིགས་པ་བཞིས་མཚུངས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཉིས་ཀའང་དབང་པོ་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་དང་། གཙོ་བོའི་སེམས་རྫས་གཅིག་ཡིན་པ་ལྟར་འཁོར་སེམས་བྱུང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྫས་རེ་རེ་བ་དང་། དེ་གཉིས་དུས་མཉམ་པ་དང་། དམིགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ།

翻译
那五种根是：具有清净色法，能作为各自根识的直接所依，如眼球内部有如豌豆花般的物质，耳朵深处有如芦苇结的物质，鼻孔内有如铜针的物质，舌头中央有如被一根头发分开的半月形物质，以及遍及全身如鸟羽般的物质。五境是：如所言："色分两种或二十，声音则有八种类，味道分为六种类，香气四种分别开，触觉十一种本体。"色法可分为颜色与形状两种，或者蓝、黄、白、红、长、短、方、圆、高、低、平、不平及云、烟、尘、雾、影子、太阳、光明、黑暗等二十种。有些人认为虚空为单一颜色，成二十一种，但它不应与蓝色分开计算，且虚空的蓝色是须弥山颜色的反射，虚空本身并无形状和颜色。
声音有：有执受声，分为言语声和非言语声两种，无执受声，分为言语声和非言语声两种，这四种又各分为悦意与不悦意，共八种。香分为悦意与不悦意两种，各又分为均匀与不均匀，共四种。味有甜、酸、咸、辣、苦、涩六种。触有四大种的坚、湿、暖、动四种，以及滑、粗、重、轻、冷、饥、渴共十一种。
其中，色是有示现有碍的色法；根和声等是无示现有碍的色法；不净观和遍处等是无示现无碍的色法。
四名蕴如所说："受蕴为领受，想蕴以取相为体性，行蕴异于四蕴"，以及"识是各别了别"。受是安住于领受，分为乐、苦、舍三种，或眼触所生受等六种。想是执取特征，分为眼触所生想等六种。行是异于其他四蕴的有为法，分为心不相应行和心相应行两类。
第一类，即获得、无想定和灭尽定等，下文将提及的十四种，但这些只是色法、心法和心所法状态的假立，没有独立的实体。第二类是以所依、实质、时间和所缘四方面相同的心所法，除受和想外的所有心所。如此，二者（心王和心所）都依于同一根，如主要的心是一个实体，眷属心所如受等也各是独立实体，二者同时生起，所缘如色等相同。


 །རྣམ་པ་ནི་མི་མཚུངས་ཏེ་ཁྱད་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལྟར། ཚོར་དང་འདུ་ཤེས་སེམས་པ་དང་། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་རེག་པ་ལྔ། །སེམས་ཀུན་ཁྱབ་ཕྱིར་ཀུན་འགྲོ་ཡིན། །འདུན་དང་མོས་དང་དྲན་པ་དང་། །ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་འདོད་སོགས་ལ། །འཇུག་པའི་ཕྱིར་ན་ཡུལ་ངེས་ལྔ། །དད་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་ཁྲེལ་ཡོད། །མ་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་མེད། །བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། །བག་ཡོད་བཏང་སྙོམས་རྣམ་མི་འཚེ། །བཅུ་གཅིག་དགེ་བ་ཞེས་བྱར་གྲགས། །ཆགས་སོགས་དྲུག་ནི་རྩ་ཉོན་མོངས། །ཁྲོ་དང་འཁོན་འཛིན་འཆབ་དང་འཚིག །ཕྲག་དོག་སེར་སྣ་སྒྱུ་དང་གཡོ། །རྒྱགས་དང་རྣམ་འཚེ་ངོ་ཚ་མེད། །ཁྲེལ་མེད་རྨུགས་རྒོད་མ་དད་པ། །ལེ་ལོ་བག་མེད་བརྗེད་ངེས་དང་། །ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་རྣམ་གཡེང་སྟེ། །ཉི་ཤུ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་
5-290a
་ཡིན། །གཉིད་དང་འགྱོད་དང་རྟོག་དཔྱོད་བཞི། །དགེ་དང་ལུང་མ་བསྟན་ལ་སོགས། །དུ་མར་འགྱུར་ཕྱིར་གཞན་འགྱུར་ཡིན། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་ལུགས་སོ། །ཐེག་དམན་པས་ནི། མཛོད་ལས། འདི་ལྟར་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་དུ་འབྱུང་བའི་སེམས་བྱུང་ཀུན་འགྲོ་བཅུ་སྟེ། ཚོར་དང་སེམས་པ་འདུ་ཤེས་དང་། །འདུན་དང་རེག་དང་བློ་གྲོས་དྲན། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་མོས་པ་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ། །ཞེས་དང་། དགེ་བའི་འཁོར་དུ་འབྱུང་བ་བཅུ་ནི། དད་དང་བག་ཡོད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས། །བཏང་སྙོམས་ངོ་ཚ་ཤེས་ཁྲེལ་ཡོད། །རྩ་བ་གཉིས་རྣམ་མི་འཚེ་བ། །བརྩོན་འགྲུས་རྟག་ཏུ་དགེ་ལ་འབྱུང་། །ཞེས་སོ། །ཉོན་མོངས་ཆེན་པོའི་འཁོར་དུ་འབྱུང་བ་དྲུག་ནི། རྨོངས་དང་བག་མེད་ལེ་ལོ་དང་། །མ་དད་པ་དང་རྨུགས་དང་རྒོད། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་སོ། །མི་དགེ་བའི་འཁོར་དུ་ནི། མི་དགེ་ལ་ནི་ཁྲེལ་མེད་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་འཁོར་དུ་ནི་བཅུ་སྟེ། ཁྲོ་བ་དང་། །འཁོན་དུ་འཛིན་དང་གཡོ་དང་ནི། །ཕྲག་དོག་ཚིག་འཆབ་སེར་སྣ་དང་། །སྒྱུ་དང་རྒྱགས་དང་རྣམ་འཚེ་ནི། །ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ས་པ་རྣམས། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་ཏུ་མ་ངེས་པ་བརྒྱད་ནི། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་འགྱོད་པ་དང་། །གཉིད་དང་ཁོང་ཁྲོ་ཆགས་ཉིད་དང་། །ང་རྒྱལ་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ། །བརྒྱད་ནི་ངེས་པ་མིན་པར་བཤད། །ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་བྱུང་ཞེ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཡིད་ཀྱི་འཁོར་དུ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ལ། དབང་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་ནི་ཅི་རིགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་མཉམ་བཞག་གི་ས་པ་ཡིན་པས་འདོད་ཁམས་སུ་མི་འབྱུང་ལ། འགྱོད་གཉིད་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཁམས་གོང་མ་
5-290b
གཉིས་སུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་སོ་སོར་རིག་པ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཐེག་དམན་ལུགས་ལ་ཡུལ་དྲུག་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ། ཐེག་ཆེན་ལུགས་ལ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཀུན་གཞི་རྩ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་། དེ་ལ་དེར་འཛིན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། འཇུག་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། ཚོགས་བརྒྱད་དེ་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་བདུན་ནི། ཀུན་གཞི་ལ་ཆུ་ལས་རླབས་དང་། མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ཀུན་གཞི་དང་གཅིག་པ་ནི་མིན་ཏེ། སྙོམས་འཇུག་གཉིས་དང་གཉིད་མཐུག་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་གཞན་རྣམས་མེད་ཀྱང་ཀུན་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

翻译
形相则不相同，因为[若相同]将无差别。因此，如偈颂所说：
受与想以及思，
作意与触为五种，
遍及诸心故遍行。
胜解、欲、念、
三摩地、慧，
因能趣入所欲等，
故为五种别境法。
信与惭与愧，
无贪无瞋无痴，
精进与轻安，
不放逸、舍、不害，
此十一称为善法。
贪等六种为根本烦恼。
忿与恨覆恼，
嫉妒与悭吝诳与谄，
骄慢与害无惭，
无愧与昏沉掉举不信，
懈怠放逸忘念，
不正知与散乱，
此二十为随烦恼。
睡眠、悔、寻伺四，
因于善与无记等，
多种转变故变异。
这是《阿毗达磨集论》的观点。小乘则认为，如《俱舍论》所说："遍行心所十种，即：受、思、想、欲、触、慧、念、作意、胜解、三摩地，[这些]存在于一切心。"善心所十种："信与不放逸轻安，舍、惭、愧及二根，不害精进恒伴善。"大烦恼地法六种："痴与放逸懈怠，不信、昏沉、掉举，恒伴随烦恼。"不善地法："不善中有无愧及无惭。"小烦恼地法十种："忿及恨、谄、嫉、覆、悭、诳、骄慢、害，为小烦恼地法。"不定地法八种："寻、伺与悔，睡、忿、贪性、慢、疑八种说为不定。"
这四十六种心所，全部可作为意识的眷属生起，而对于根识，则视情况不同[而生起不同的心所]。在这些中，轻安是属于等持地[法]，因此不在欲界生起；悔、睡眠和不善[心所]在上面两界不生起。
识是分别了知对境的自性，分类上，小乘认为有趣入六种对境的六种识。大乘认为有遍及全身的阿赖耶根本识，以及对此执为"我"的末那染污意，还有六种转识，总共八识。这些也被称为心、意、识。除阿赖耶外的其他七识，如水中的波浪、镜中的影像一样从阿赖耶中生起，但它们与阿赖耶并非一体，因为在二种定和深度睡眠等时，虽然其他[七识]不存在，但阿赖耶仍然存在。



གཉིས་པ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ནི། འགའ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལྟར་དབང་པོའི་སྒོ་གང་དང་གང་དུ་འཇུག་པའི་རྐྱེན་དང་འཕྲད་པ་ན་རྣམ་ཤེས་ཐ་དད་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ཤེས་དང་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་འགག་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པར་ཐལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་སྤྱི་མཚན་དང་ལྐོག་གྱུར་མི་དཔོགས་པའམ། སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པས་རང་མཚན་མི་རྟོགས་པར་ཐལ་ཏེ། ཤེས་པ་གཅིག་ལས་མེད་པས་གཅིག་དེ། ཡང་ན་ཁ་ཕྱིར་ལྟ་ཁོ་ནའམ་ཡང་ན་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ནར་ངེས་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡུལ་ཉེ་བ་ལ་མི་བལྟོས་པ་ལྟར་དབང་ཤེས་ཀྱང་རུང་། ཡུལ་ཉེ་བ་ལ་མི་བལྟོས་པར་ཐལ། ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་ཤེས་དང་ཡིད་ཤེས་ཀྱང་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་ཐལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ལ་ཡུལ་གཅིག་ལས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་མི་སྲིད་པར་ཐལ། རྣམ་ཤེས་
5-291a
གཅིག་ལས་མེད་ལ། དེ་དབང་པོའི་སྒོ་གང་རུང་རེར་རྐྱེན་དང་འཕྲད་ནས་སྐྱེ་བའི་ཚེ་དང་ངོ་བོའི་སྒོ་གཞན་དུ་རྣམ་ཤེས་གཅིག་པུ་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ལུང་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་རེ་རེ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མིག་ཤེས་སོགས་ཤེས་པ་རིས་མཐུན་རྫས་རེ་རེ་འབྱུང་བ་ལ་དགོངས་ཏེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་རིགས་མཐུན་པའི། །རྣམ་པར་ཤེས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས། །རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་ཡང་དག་རྟོགས། །ཞེས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པའི་མདོར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་གང་དུ་འདུ་ཞེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཁ་ཅིག་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྫས་ཐ་དད་པས་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་རྫས་ཐ་དད་དོ་ཞེ་ན། དབུས་མཐའ་རྩ་འགྲེལ་ལས། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་པས། དོན་ཙམ་མཐོང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་སེམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་པ་འདི་ཁྱད་པར་ཡིན་གྱི། རྫས་ཐ་དད་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་འཕྲུལ་མྱོང་བ་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་ཆ་ནས་ཚོར་བ། རིག་ཅིང་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པའི་ཆ་ནས་འདུ་ཤེས། ཡུལ་ལ་གཡོ་བའི་ཆ་ནས་སེམས་པ། དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པའི་ཆ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ། ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཆ་ནས་རེག་པ། འདོད་ཡོན་ལ་འཇུག་པའི་ཆ་ནས་འདུན་པ། རང་གི་ཉེས་པ་སྦས་པའི་ཆ་ནས་གཡོ། གཞན་ལ་ལོག་པའི་འཚེ་བ་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་སྒྱུ། སེམས་ནང་དུ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་གཉིད་ལ་སོགས་པར་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས།
5-291b
སེམས་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། །དེ་བཞིན་ཆགས་སོགས་སྣང་བའམ། །དད་ལ་སོགས་པ་སྣང་བར་འདོད། །ཉོན་མོངས་དགེ་ཆོས་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་དང་། ཀུན་བཏུས་སུ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་སྟེ། ཞེས་དང་། ང་རྒྱལ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁེངས་པ་སྟེ། ཞེས་དང་། རྣམ་ངེས་སུ། སེམས་ཀྱི་འཁྲུགས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ངོ་། །ཞེས་དང་། དེའང་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་བློ་གཞན་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའང་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། རྣམ་འགྲེལ་ལས། རྒྱུ་མཚུངས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ། །བློ་ལས་ཐ་དད་གང་ལས་ཡིན། །ཅེས་པས་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་ཡང་རྫས་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལ་འགའ་ཞིག་བསྡུ་བར། ལྔ་ཉིད་འཐད་པ་མིན་ཕྱིར་དང་། །དེ་ཡི་གནས་སྐབས་སྐྱོན་ཕྱིར་དང་། །བྱེད་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་ཕྱིར་དང་། །ལུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ།

翻译
第二，排除争论：有人说识只有一种，当与任何根门接触的缘相遇时，只是称之为不同的识。如果这样，则意识与五根识的生灭应该是同一的，因为识只有一种。意识不应能推知共相和隐蔽境，或五根识不应能了知自相，因为只有一种识，这一识要么只是向外看的[根识]，要么只是意识，必须确定为其中之一。如同意识不依赖对境的接近，根识也应不依赖对境的接近，因为识是同一的，没有差别，因此根识也应如此。根识和意识的对境应该相同，因为一个识不可能有多个对境。六识不应该同时生起，因为只有一个识，当它在任何一个根门遇到缘而生起时，同一个识就不会从其他门生起。
若有人说：经典中说"有情各有一个识相续"，这是指眼识等同类识各自是一个实体，如《量评释》中说："彼等从同类识必定生起，如是诸分别念，现见次第生起。"在《十二处经》中所说："六识摄于意处"，是就六识包含于十二处中哪一处的角度而言。
有人说：心与心所是不同的实体，因此四名蕴也是不同的实体。但《辨中边论》根本颂及释中说："于中见义为识，其差别心所"，意思是单纯见到对境的是识，见到对境的差别是心所。这是差别而非实体的不同，不合理。因为同一心的变化：从领受三种[感受]的方面称为受，从了别区分的方面称为想，从对境活动的方面称为思，从摄持心于所缘的方面称为作意，从判定对境的方面称为触，从趣入欲尘的方面称为欲，从隐藏自己过失的方面称为谄，从欺骗损害他人的方面称为诳，从摄心向内的方面称为睡眠等。如《庄严经论》说："心有二种显现，显现为贪等，或显现为信等，烦恼与善法实非有。"《集论》中说："作意是心的趣入"，又说："慢是心的高举"。《决定量论》中说："心的扰乱是瞋恨"，又说："由于见为一性，故对其他心的领受也非他"。《量评释》中说："从相同因生，与心有何别？"因此，四名蕴也不能成立为不同实体。
对此，有人[引用]《摄抉择分》说："不合理为五，以及彼位过，作因无别故，违背圣教故。"
;


 །ཞེས་པས་རྫས་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན།ལུང་དེས་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་རྫས་ཐ་དད་པར་སྟོན་པ་མིན་ཏེ། དེ་ནི་སེམས་བྱུང་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པ་འགོག་པའི་གཞུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་རྫས་ཐ་དད་པར་མེད་ཀྱང་། ལྡོག་པས་བཞིར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། གནས་སྐབས་དེ་དག་སེམས་ལས་རྫས་ཐ་དད་མེད་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ལྟར་སྣང་བའི་རྐྱེན་ནི་ཆུ་ལས་ཆུ་བུར་སྐྱེ་བ་ལྟར་ཡིན་གྱི། དེའི་ཚེ་ཆུ་དང་ཆུ་བུར་ཐ་མི་དད་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དུ་མ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་བཞི་ལ་རག་པར་བྱེ་བྲག་མེད་པས་ཀྱང་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་རྫས་གཅིག་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ལུང་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། ལུང་ལས། སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པར་བྱས་སོ། །དད་སོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པས་ཀྱང་། སེམས་ཉིད་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་
5-292a
དང་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། རྫས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་མིན་ནོ། །
གསུམ་པ་གྲངས་ངེས་ནི། རི་བདུན་ལྟར་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལྟར་མཐའ་གཞན་ཁེགས་པ་དང་། དགོས་པ་ལ་བལྟོས་པ་དང་གསུམ་ལས། འདིར་ནི་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གཟུགས་དང་སེམས་གཉིས་སུ་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ལ། སེམས་ལ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་གཉིས་ནི་རྩོད་པའི་རྩ་བ་དང་འཁོར་བའི་རྒྱུར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། རགས་རིམ་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བཤད་དེ། ཚོར་བའི་དོན་དུ་ཁྱིམ་པ་དང་གྲུབ་མཐའི་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་ལ་གྲུབ་མཐའ་རྣམས་རྩོད་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་ཞེན་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་འཁོར་བར་འཁོར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། རྩོད་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་དང་། །འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཕྱིར་རིམ་རྒྱུའི་ཕྱིར། །སེམས་བྱུང་རྣམས་ལས་ཚོར་བ་དང་། །འདུ་ཤེས་ལོགས་ཤིག་ཕུང་པོར་བཞག །ཅེས་སོ། །སེམས་བྱུང་གཞན་རྣམས་ནི་རགས་མི་རགས་མཉམ་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །
བཞི་པ་གོ་རིམ་ངེས་པ་ནི། རགས་པའི་རིམ་པ་ལྟར་བཀོད་པ་སྟེ། གཟུགས་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་ཚོར་བ་བཞག་པ་ནི། ཐོག་མར་སེམས་ཅན་རྣམས་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་། དེའང་ཚོར་བས་རོ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་དང་། དེ་ནས་འདུ་ཤེས་བཞག་པ་ནི་གཟུགས་སོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་དང་། དེ་ནས་འདུ་བྱེད་བཞག་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པ་དེ་འདུ་བྱེད་དང་། དེ་ལྟར་སེམས་ནི་བཞི་པོ་དེས་
5-292b
ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བཀོད་པའོ། །
转界及处分
གཉིས་པ་དེ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འགྱུར་ཚུལ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་ནི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྐྱེ་བའི་སྒོར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། ཁམས་ནི་རིས་ཐ་དད་པར་གནས་པའམ་ས་བོན་གྱི་དོན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྤུངས་དང་སྐྱེ་སྒོ་རིགས་ཀྱི་དོན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ཡིན། །ཅེས་སོ། །མཚན་གཞི་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཆོས་བཅུ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་ཁམས་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དབང་དོན་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་ནི་ཁམས་བཅུར་འདོད། །ཅེས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན། །ཁམས་བདུན་དག་ཏུའང་འདོད་པ་སྟེ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ཡིད། །ཅེས་སོ།

 །ཞེས་པས་རྫས་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན།ལུང་དེས་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་རྫས་ཐ་དད་པར་སྟོན་པ་མིན་ཏེ། དེ་ནི་སེམས་བྱུང་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པ་འགོག་པའི་གཞུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་རྫས་ཐ་དད་པར་མེད་ཀྱང་། ལྡོག་པས་བཞིར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། གནས་སྐབས་དེ་དག་སེམས་ལས་རྫས་ཐ་དད་མེད་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ལྟར་སྣང་བའི་རྐྱེན་ནི་ཆུ་ལས་ཆུ་བུར་སྐྱེ་བ་ལྟར་ཡིན་གྱི། དེའི་ཚེ་ཆུ་དང་ཆུ་བུར་ཐ་མི་དད་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དུ་མ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་བཞི་ལ་རག་པར་བྱེ་བྲག་མེད་པས་ཀྱང་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་རྫས་གཅིག་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ལུང་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། ལུང་ལས། སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པར་བྱས་སོ། །དད་སོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པས་ཀྱང་། སེམས་ཉིད་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་
5-292a
དང་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། རྫས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་མིན་ནོ། །
གསུམ་པ་གྲངས་ངེས་ནི། རི་བདུན་ལྟར་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལྟར་མཐའ་གཞན་ཁེགས་པ་དང་། དགོས་པ་ལ་བལྟོས་པ་དང་གསུམ་ལས། འདིར་ནི་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གཟུགས་དང་སེམས་གཉིས་སུ་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ལ། སེམས་ལ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་གཉིས་ནི་རྩོད་པའི་རྩ་བ་དང་འཁོར་བའི་རྒྱུར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། རགས་རིམ་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བཤད་དེ། ཚོར་བའི་དོན་དུ་ཁྱིམ་པ་དང་གྲུབ་མཐའི་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་ལ་གྲུབ་མཐའ་རྣམས་རྩོད་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་ཞེན་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་འཁོར་བར་འཁོར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། རྩོད་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་དང་། །འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཕྱིར་རིམ་རྒྱུའི་ཕྱིར། །སེམས་བྱུང་རྣམས་ལས་ཚོར་བ་དང་། །འདུ་ཤེས་ལོགས་ཤིག་ཕུང་པོར་བཞག །ཅེས་སོ། །སེམས་བྱུང་གཞན་རྣམས་ནི་རགས་མི་རགས་མཉམ་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །
བཞི་པ་གོ་རིམ་ངེས་པ་ནི། རགས་པའི་རིམ་པ་ལྟར་བཀོད་པ་སྟེ། གཟུགས་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་ཚོར་བ་བཞག་པ་ནི། ཐོག་མར་སེམས་ཅན་རྣམས་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་། དེའང་ཚོར་བས་རོ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་དང་། དེ་ནས་འདུ་ཤེས་བཞག་པ་ནི་གཟུགས་སོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་དང་། དེ་ནས་འདུ་བྱེད་བཞག་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པ་དེ་འདུ་བྱེད་དང་། དེ་ལྟར་སེམས་ནི་བཞི་པོ་དེས་
5-292b
ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བཀོད་པའོ། །
转界及处分
གཉིས་པ་དེ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འགྱུར་ཚུལ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་ནི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྐྱེ་བའི་སྒོར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། ཁམས་ནི་རིས་ཐ་དད་པར་གནས་པའམ་ས་བོན་གྱི་དོན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྤུངས་དང་སྐྱེ་སྒོ་རིགས་ཀྱི་དོན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ཡིན། །ཅེས་སོ། །མཚན་གཞི་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཆོས་བཅུ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་ཁམས་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དབང་དོན་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་ནི་ཁམས་བཅུར་འདོད། །ཅེས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན། །ཁམས་བདུན་དག་ཏུའང་འདོད་པ་སྟེ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ཡིད། །ཅེས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是简体中文直译：
如果说这表明[这些]是不同的实体，那么该经文并不是表明四种名[色、受、想、行]蕴是不同的实体。这是因为该经文是在反驳心所不成为实体的观点。虽然四种名蕴在实体上并非不同，但根据不同的分类方式而分为四种，而且虽然在那些状态下它们与心在实体上并非不同，但它们显现为不同的原因，就像水泡从水中生起一样。此时，水和水泡不同的多种变化需要被详细区分，而且由于在[四种]能作因缘上也没有特殊差别，这也成为名四蕴是同一实体的证明。若不如此，则会与经文相违，经中说："心被贪欲所染污，被信等[善法]所清净。"这也表明心本身以这样那样的形式生起，在言说上被称为"染污"和"清净"，而并非说它们是不同的实体。
5-292a
三、数量确定：从实际存在的角度如同七山一样，从遮除他边的角度如同有为法和无为法，从需要的角度考虑，有这三种[分类方式]。在此是依据第一种[分类]，色和心两者是实际存在的，而心中的受和想两种，应当了知它们是争论的根本和轮回的因，并且从粗略次第来说，也在色之后解释：为了受的目的，在家人和不同宗派持有不同的想法，各宗派间互相争论；对受产生贪著且想颠倒的众生在轮回中流转。如所言："由于是争论的根本，以及轮回的因缘，故按次第，在诸心所中，受和想别立为蕴。"其他心所因为粗细程度相似，被归为行蕴的差别。识则是实际存在的八识聚。
四、次第确定：按照粗细的次第安立，色是有碍等的缘故。其次安立受，是因为有情首先喜爱色，而这[对色的喜爱]是通过受来品味的缘故，所以是受；然后安立想，是因为对色等的强烈执著也是从颠倒的想中产生的缘故，所以是想；然后安立行，是因为这种颠倒也是由烦恼所造作的，那就是行；
5-292b
这样[安立次第]是为了让人了解心是被这四者所染污的缘故。
关于界及处的分类
二、[蕴]转变为界和处的方式：处是心和心所生起的门户，界则是以不同类别存在或者是种子的意思。如所说："蕴、处、界分别是堆聚、生门和种类的意义。"具体而言，色蕴的十种法转变为十处和十界。如所说："仅仅那些根境，被认为是十处和十界。"识蕴则是意处和七种心界，如所说："各别了别的识，也是意处，被认为是七界，即六识和意。"


 །ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། ཡིད་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་ཤེས་གཞན་གྱི་རྟེན་དབང་པོ་ཡིན་ཅིང་། འདིའི་རྟེན་ཡིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དྲུག་པོ་འགག་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །དྲུག་པའི་རྟེན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། །ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་། དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གསུམ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་མི་གཡོ་བ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཡིན་མིན་གྱི་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་སྟེ་འདུས་མ་བྱས་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། དེ་གསུམ་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་དང་། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་བཅས་པ་ནི། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་
5-293a
པ་ནི་གྲུབ་མཐས་བཞག་པ་ཁོ་ནའོ། །གལ་ཏེ་མིག་སོགས་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པས་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དེ་བས་མང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཉིས་སུ་ཡོད་ཀྱང་འདྲ་བས་གཅིག་ཏུ་བཞག་སྟེ། རིགས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་ཤེས། །འདྲ་བའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་གཅིག་ཉིད། །མཛེས་བྱའི་ཕྱིར་ན་གཉིས་བྱུང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ནི་གཟུགས་ནས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་མིན་ཅིང་ཕུང་པོ་དྲུག་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཕུང་པོའི་དོན་དུ་མ་སྤུངས་པ་མེད་པས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་སུ་བཞག་རུང་སྟེ།དེར་བཞག་པ་ལ་འགལ་བ་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །ཕུང་པོར་མི་རུང་བ་ཡང་། ཇི་སྐད་དུ། ཕུང་པོ་དག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས། །དོན་དུ་མི་རུང་ཕྱིར་མ་བཤད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཁམས་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །ཁམས་གཅིག་གིས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུས། །ཞེས་སོ། ། གཞན་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཟད་པར་ཟིལ་གནོན། སྐྱེ་མཆེད་རིགས་བཞི། ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒྲ་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་བསྡུས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཞན་ཡང་ཅི་རིགས་པར། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ནི། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ལེགས་དཔྱད་དེ། །ཇི་སྐད་བཤད་པ་བསྡུ་བར་བྱ། །ཞེས་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དབང་རྣོན་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། འབྲིང་ལ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། རྟུལ་པོ་ལ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བསྡུས་ནས་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
转四谛分
གསུམ་པ་དེ་བདེན་བཞི་སོགས་སུ་འགྱུར་ཚུལ་ལ། ཟག་པ་ཡོད་མེད་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱིས་བསྡུས་མ་བསྡུས་སོགས་ཡི་གེས་འཇིགས་པས་སྤྲོས་པ་ཆོག་གོ ། ཕུང་ཁམས་
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་མོས་པ་ལ་སོགས་པས་བསགས་པའི་དགེ་བ་ཡང་བསྔོ་བའི་བྱེད་པ་ལ་རག་ལས་པས་ན། མོས་པ་དེའི་འོག་ཏུ་བསྔོ་བ་འབྱུང་བས་གཉིས་པ་བསྔོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོམ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། སེམས་དཔའ་དེ་ལྟ་བུས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ངོ་བོ་ནི། ཉན་རང་གི་བསྔོ་བ་ལྟར་རང་གཅིག་པུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆེད་དང་། དམིགས་པའི་ཚུལ་དང་། དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། འདིར་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་དང་། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དང་། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་སོགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །བསྔོ་བ་དེའི་བྱེད་པ་ནི་མཆོག་གི་གོ་འཕང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བསྔོ་བའི་བློའི་རྣམ་པ་དེ་ནི་ཡུལ་དུས་གང་ཅིར་ཡང་དམིགས་པ་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་རྣམ་པའོ། །བསྔོ་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པར་བསྔོ་བ་སྟེ། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ་འདིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是简体中文直译：
意识与意的区别：意是过去和现在的，是其他识的所依根，为了表明这个[意识]是以意为所依而示为十八界，如所说："六识刚刚灭尽的那个识就是意。为了成立第六识的所依，所以主张有十八界。"法处和法界包括受等三者[受、想、行]，善、不善、无记的三种真如，虚空、不动[灭]，择灭与非择灭，灭受想定，这八种无为法。如所说："那三者[受等三者]、无表色以及诸无为法，被称为法处法界。"无表色
5-293a
仅是由宗派安立的。若问：由于眼等[眼根等]各有两个，所以界和处应该更多，答：虽然有两个，但因相似而安立为一，如所说："由种类、行境、识相似的缘故，是一界；为美观的缘故而有两个。"关于无为法，它既不是色到识之间[的任何一蕴]，也不适合作为第六蕴，因为不符合蕴的定义，即堆积众多。[但它]适合安立为处和界，因为安立为处和界不会有矛盾。关于不适合作为蕴，如所说："无为法不被解释为蕴，因为不适合作为[蕴的]对象。"其中，色蕴、意处和法界包含了一切，如所说："蕴、处和一界包含一切。"此外，还有戒等五蕴，遍处胜处，四种处类，地等六界等，所有解释蕴界处名称的[概念]都包含在这里，应当如所说那样理解："同样，其他也应根据情况，详细考察蕴、处、界的自相，依所说方式归纳。"而且应当了解，世尊对根器利的人讲五蕴，对中等根器的人讲十二处，对钝根者讲十八界而作解释。
关于四谛的分类
三、这些转变为四谛等的方式：有漏无漏、是否为因果所摄等，因担心文字过多而不详述。蕴界
第一：如是，由信解等积集的善业也依赖回向的行为，所以在信解之后出现回向，因此第二称为"回向作意修道"。
第二：如是菩萨的回向本质，超胜于声闻缘觉的回向，即仅为自己一人涅槃的目的、有所缘的方式以及回向于劣乘菩提。此处菩萨为了一切众生的涅槃，以无所缘的方式，回向于无上菩提等，因此特别超胜。该回向的作用是获得至高无上的圆满佛果。回向的心识行相是一种于任何境时都无所缘的智慧行相。该回向的特征是真正的回向，因为它的特征是想、心和见解不颠倒。


 །བསྔོ་བའི་དུག་སྤང་ཞིང་བདུད་རྩིའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་བསྔོ་ཚུལ་ནི། བསྔོ་བྱའི་བསོད་ནམས་དེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་པར་ཤེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དང་། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་དགེ་བ་དེ་
5-293b
སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔ་དང་སྦྱར་ན། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་གཞིའོ། །རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སེམས་ཀྱི་གཞིའོ། །སེམས་བྱུང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གཞིའོ། །ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གཞི་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། ཐོབ་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་དང་། སྐལ་མཉམ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་དང་། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞིར་འདོད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་དང་སེམས་སེམས་བྱུང་ལས་རྫས་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་རྩི་བའི་ཚུལ་ཡང་ཡི་གེ་མང་དོགས་པས་མ་བྲིས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གཞི་ནི་ཐོགས་པའི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བའི་ནམ་མཁའ་དང་། གཉེན་པོས་སྤང་བྱ་ཟད་པར་བྱས་ནས་འགོག་པ་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་དང་། གནས་སྐབས་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་རང་གར་འགགས་པ་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐེག་ཆེན་ལྟར་ན་ཆོས་ལྔར་ཡང་བསྡུར་རུང་སྟེ། དབུས་མཐར། རྒྱུ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། །མིང་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྡུ། །ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་རབ་ཁོ་ན། །གཅིག་པུ་ཁོ་ནས་བསྡུས་པ་ཡིན། །ཅེས་རྒྱུ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མིང་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྔ་ནི་ཆོས་ལྔ་ཡིན་ལ། དེར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་དང་པོ་གསུམ་ནི་ཀུན་བཏགས་དང་གཞན་དབང་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་ལ། ཕྱི་མ་གཉིས་ཡོངས་
5-294a
སུ་གྲུབ་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔ་པོ་དེ་ཡང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སམ། ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། མཛོད་ལས། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། །ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཟག་བཅས་གང་ཕྱིར་དེ་དག་ལ། །ཟག་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །འདུས་མ་བྱས་རྣམ་གསུམ་ཡང་སྟེ། །ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཤེར་ཕྱིན་འདིར་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི་ཐེག་གསུམ་གྱི་དོན་རྒྱ་ཆེར་ཤེས་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐེག་ཆེན་ནི་ཐེག་པ་འོག་མ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སའི་སྙིང་པོ་འཁོར་ལོ་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། བྱིས་པ་དབང་པོ་ཞན་ཅིང་ལེ་ལོ་ཅན། །ཐེག་པ་གཉིས་ལ་ནན་ཏན་མི་བྱེད་པ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལྡན་མི་འགྱུར། །དེ་ནི་རྒྱ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་མ་ཡིན། །ཅེས་པའོ། །དེས་ན་ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔ་སོགས་ནི་ཐེག་དམན་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆོས་སྐད་དང་། རང་བཞིན་གསུམ་དང་། ཆོས་ལྔ་དང་། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དང་། བདག་མེད་གཉིས་སོགས་ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆོས་སྐད་དང་། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་བདེན་བཞི་བདེན་གཉིས་སོགས་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བ་དག་གིས་ཀྱང་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་ཤེས་བྱ་ཕུང་སོགས་སྤྱི་དོན་དུ་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་ཞིབ་པར་བཤད་ཟིན་ལ། སྤྱི་དོན་གྱི་བཤད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱང་གྲུབ་པའི་དབང་པོ་གཉལ་ཞིག་ཆེན་པོའི་ཕར་ཕྱིན་ཊཱི་ཀ་སྙིང་པོ་མཆོག་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་ཀ་ལྟར་བཀོད་པ་ཡིན་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ།

以下是简体中文直译：
回向的毒应当舍弃并成为最胜甘露的回向方式是：以了知所回向的福德为一切事物所空的方式，以及圆满佛陀的无为大福德资粮的善业
5-293b
这些处也可以与五种所知事结合：有色的蕴、界和处是色事。六识聚所摄的蕴、界和处是心事。心所摄的蕴、界和处是心所事。不相应行事，毗婆沙师认为有十四种：得、非得、同分、无想、无想定、灭尽定、命根、有为四相、名身、句身和文身。然而，说它们是别于色、心和心所的实体是不合理的，因为除了这些外没有可被认知的[实体]。将这三者的不同状态计算为不相应行的方式，因恐篇幅过长而未写。无为事是离有碍触的虚空，对治断尽所断而得的择灭，因缺乏时机和因缘而自然断灭的非择灭，以及真如。
如是所述的一切所知，按照大乘的观点也可以归纳为五法。《辨中边论》说："因和分别，名有两种摄，真智唯一圆，唯一真实摄。"因、分别、名、正智和真如这五者是五法，其中所有所知都包含在内，前三者由遍计所执和依他起所摄，后两者由圆
5-294a
成实所摄。这五种所知事也归纳为有为法和无为法，或有漏和无漏两种。如《俱舍论》所言："有漏无漏法，除道的有为，是有漏，因为，诸漏于彼增。无漏道谛及，无为有三种：虚空与二灭。"如是所述的一切所知在此般若中教示的目的，是考虑到需要广泛了解三乘的意义，以及大乘是以小乘为前行的缘故，如《十轮经》所说："愚童根钝又懒惰，于二乘不肯勤修行，不得成就大乘轮，彼非广大法之器。"因此，五种所知事等是小乘不共的法语，三自性、五法、八识聚和二无我等是大乘不共的法语，蕴界处、四谛、二谛等是诸乘共同所说的。
如是所述，已详细解释了所知蕴等的总义确定方式。此总义解释也是依据证得自在者尼亚则大师的《般若波罗蜜多注释精要》中所出现的内容而撰写的，因此无有过失。


 །
说论义能知之遍智
གཉིས་པ་ཤེས་བྱེད་ཀུན་ཤེས་ཉིད་འཆད་པའི་གཞུང་དོན་ལ། འབྲེལ་བཀོད་པས་མཚམས་སྦྱར། མཚོན་
5-294b
བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱས་པར་བཤད། སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
说疏序分
དང་པོ་ནི། ཐེག་ཆེན་དུ་རིགས་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྒྱུ་ལམ་ཤེས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བླང་དོར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་གཞི་ཤེས་འཆད་དགོས་ཏེ། སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཞིའི་ཤེས་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་རབ་དབྱེ་མ་ལུས་པ་ལེགས་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ལམ་ལེགས་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དམན་པར་རིགས་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བར་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྟོགས་པ་མི་སྐྱེ་ཞེས་སྟོན་པར་བཞེད་ནས་ཕུང་ཁམས་སོགས་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པས་ལམ་ཤེས་ཀྱི་འོག་ཏུ་གཞི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ། གཞི་ཤེས་དངོས་དང་། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་དོན་བསྡུ་བའོ། །
基智正行
དང་པོ་ལ་གསུམ། གཞི་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན། གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྦྱོར་བ། དེའི་མཐོང་ལམ་མོ། །
基智自性
དང་པོ་ལ། ངོ་བོ་མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པ། ཉེ་རིང་གི་ཁྱད་པར། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་སྟེ་གསུམ་ལས།
体性不住二际
དང་པོ་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ཀྱི།
དང་པོ་ནི། གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་ལས་འཕྲོས་ནས། མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། ཡུམ་འདི་ནི་ཚུ་རོལ་གྱི་མཐའ་ལ་མ་ལགས། ཕ་རོལ་གྱི་མཐའ་ལ་གནས་པ་མ་ལགས། དེ་གཉིས་ཀའི་བར་ན་མི་དམིགས། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། སྐབས་གཉིས་པར་བསྟན་པའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་འཁོར་གསུམ་དུ་མི་གནས་པར་སྟོན་ལ། དེ་ཉིད་སྐབས་འདིའི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་དེ་ཚུ་རོལ་སྲིད་པའི་མཐའ་དང་། ཕ་རོལ་ཞི་བའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་མིན་ཅིང་།
5-295a
མཐའ་དེ་དག་གི་དབུས་སམ་བར་ན་ཡང་མི་གནས་ཏེ། གནས་ན་དུས་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་གནས་དགོས་པ་ལ། དུས་གསུམ་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་སྟོང་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན། དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། ། སྐབས་འདིའི་དོན་ལ་དཀའ་བའི་གནས་ཅུང་ཟད་བཅད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་འདིར་བསྟན་གྱི་གཞི་ཤེས་དེ་དམན་པའི་གཞི་ཤེས་ཉིད་ལ་འཆད་དགོས་པ་སྤྱིར་བཏང་ནས་ཡིན་ཏེ། དངོས་བརྒྱད་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་གཞི་ཤེས་དེ་སྟོན་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་སེམས་དཔའི་གཞི་ཤེས་མི་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་གཉིས་པར་བསྟན་པའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་སྲིད་ཞི་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ངོས་འཛིན་ལ། དེ་ཉིད་སྐབས་འདིར་སེམས་དཔའི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་ཡང་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་སེམས་དཔའི་གཞི་ཤེས་ངོས་འཛིན་པ་ན་རྒྱུ་ལམ་ཤེས་ཉིད་ངོས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལས། གཞི་ཤེས་ལོགས་སུ་སྟོན་མི་དགོས་སོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། གཞི་ཤེས་ལོགས་སུ་སྟོན་པའི་དགོས་པ་ནི། སྐབས་དང་པོར་བསྟན་པའི་རྣམ་མཁྱེན་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་དང་། དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། དེ་ལ་ཉེ་རིང་གི་ཁྱད་པར་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དུ་སྟོན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན། ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་དུ་འཇུག་པའི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྔར་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོག་གམ་སྙམ་པ་ལ། དེས་མི་ཆོག་པར་མ་ཟད། དེ་རྒྱུད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དེ་སེམས་དཔའི་གཞི་ཤེས་དེ་ལ་རིང་ཞིང་དེ་ལ་འཇུག་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是简体中文直译：
说论义能知之遍智
第二，解释能知遍智的经文义理分为：通过建立联系而作引导，广泛解释能表
5-294b
的法，以宣说本章数目而总结。
说疏序分
第一，依据大乘确定种性，在道智之后需要解释为取舍目的而必要的基智，这是因为菩萨们若不善知基智的违品和对治的无余差别，则不会产生善知道；依据定性声闻，若没有先前的基智证悟，就不会生起道智的证悟，为了教示这一点，若无遍知蕴界等一切基础，就没有善遍知圆满佛道，因此在道智之后解释一切基智。
第二分为：基智本身和三智的总义。
基智正行
第一分为三：基智的自性，基智的加行，及其见道。
基智自性
第一有三：不住二边的体性，亲疏的差别，违品和对治。
体性不住二际
第一有根本文和注解两部分。
第一，承接前面刚解释的清净修道，在经中："须菩提请问：此般若波罗蜜多不住此岸，不住彼岸，不住两者之间。"等内容，此第二章所示的般若波罗蜜多不住三轮，同时也显示为本章基智的自性。菩萨相续中的甚深般若波罗蜜多既不住此岸生死边，也不住彼岸涅槃边，
5-295a
也不住这些边的中间或中央。若住，则应住于过去、现在、未来三时中的某一时，但因为了知三时自性空性平等的缘故，如是了知的智慧被认为是般若波罗蜜多。
关于本章的内容有些难点需要解决：此处所说的基智必须解释为小乘基智，这是一般情况，因为这是由八事对应所区分的基智的阐述部分。然而，也不是说没有菩萨基智，因为第二章所说的般若波罗蜜多以不住生死涅槃的方式来识别，而且在本章中也将其解释为菩萨基智的本体。那么，在识别菩萨基智时，为何不只识别其因即道智，而要单独展示基智呢？并非如此，单独展示基智的必要性是为了容易理解第一章所说的遍智的趋入方法、其违品的差别以及亲疏的差异。这样展示的原因是：声闻圣者发起无上菩提心，进入大乘道时，会想是否可以仅凭先前自相续中所具有的智慧差别就足够了，不仅不足够，而且还要表明他们相续中的智慧远离菩萨基智并且是趋入它的违品。
;


 ། འོ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཉན་ཐོས་ལ་མེད་པའི་
5-295b
ཚུལ་འདི་ནི་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པའི་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དགོངས་པ་ལོན་པ་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བཀྲལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་སྐུ་མཆེད་དེ་དག་གིས། ཉན་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་མེད་པར་བཤད་པ་དེའི་ཚེ་རང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་དུ་བྱ་རྒྱུའི་གཟུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཀྱི་ངོས་འཛིན་ནི། གཟུང་བ་ཕྱི་དོན་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། འཛིན་པ་ལས་གཞན་པའི་གཟུང་བ་རྫས་གཞན་ཞིག་སྟོང་པ་ལ་འཇོག་པ་ཡིན་གྱི། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྟོང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ནི་བྱ་བ་མིན་ཏེ། ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་གཞུང་འཆད་པ་ན་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྟོང་ལས་ལྷག་པའི་འཛིན་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ངོས་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཤེས་པ་འགའ་ཞིག །འཕགས་སེང་གིས་རྒྱན་གྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ན། ཉན་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཡོད་དེ། འགྲེལ་པ་གཉིས་ཀར། ཆོས་དབྱིངས་ཐེག་གསུམ་གྱི་རིགས་སུ་འཆད་པ་ན། འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བར་བཤད་ལ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་དོན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བར་འཆད་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས། །ཞེས་པའི་སྔ་འགྲེལ་དུ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པར་བཤད་ལ། དེ་ལ་དམིགས་ན་ཆོས་དབྱིངས་སམ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པས་ཁྱབ་ཟེར་རོ། །སྨྲ་བ་འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། ཁྱོད་ཀྱིས་དྲངས་པའི་ལུང་དེ་རྣམས་ནི་དྲི་བཅས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་དབྱིངས་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་རིགས་སུ་འཇོག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། སྒྲུབ་བྱེད་དེ་ཡང་ཐེག་གསུམ་གྱི་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཆོས་དབྱིངས་དེར་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ན། ཆོས་དབྱིངས་དེ་འཕགས་པ་
5-296a
་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་སྐད་དུའང་། ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་གཞུང་མཐོང་བ་ཙམ་ལས་ཤེས་སོ། །ཡང་ན་འདི་ལྟར་བཤད་ཀྱང་རུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཉན་རང་དེ་དག་གིས་ཆོས་དབྱིངས་རྟོགས་སུ་ཆུག་ནའང་ཉན་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་ཏེ། དབུས་མཐར། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཉིད་ལའང་ཆོས་དབྱིངས་དང་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་དབྱེ་བ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་དེ་ལ་སྐྱོན་གཞན་ཡང་འདི་ལྟར་དུ་གནས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་ལྟར་ཆོས་དབྱིངས་དམན་པའི་རིགས་སུ་མི་འཐད་དེ། ཆོས་དབྱིངས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། དམན་པའི་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་ནི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་མ་ཡིན་ཅིང་། དམན་པའི་རང་བཞིན་གནས་རིས་ཀྱི་ཐ་སྙད་གཞུང་འགྲེལ་ནས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཁྱོད་ལྟར་ན། དབུས་མཐའ་དང་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་ལུགས་ལའང་། ཉན་རང་གིས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པར་བཞེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བར་བཞེད་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། །ཅེས་སོགས་དང་། ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་སོགས་གསུངས་པས་གྲུབ་བོ། །མདོར་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉན་རང་འཕགས་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་བྱེད་དུ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཆོས་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་འདྲེན་པ་ལ་ནི་འབྲེལ་ཅི་ཡང་མེད། ཁྱེད་ཀྱིས་ལུང་དུ་དྲངས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་ཆོས་དབྱིངས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་ནི་ཆོས་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་བཀོད་པ་ཡིན་ལ། རྫོགས་པའི་
5-296b
སངས་རྒྱས་ནི། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཅེས་སོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་སོ།

以下是简体中文直译：
那么，声闻没有这种殊胜智慧的
5-295b
观点是弥勒尊者的意趣，因为理解其意趣的无着兄弟如此解释的缘故。然而，当这些兄弟解释声闻缘觉无法了悟法无我时，独觉应当现证的所取法无我的界定是：由于所取外境不存在的理由，安立能取之外的所取异质性为空，而非安立能所二取空的真如。这是因为在解释无着兄弟论著时，不会认定能所二取空之外的更高层次的能取法无我的缘故。有些无知者说："圣者和清辨解释《现观庄严论》的意趣时认为声闻缘觉有法无我的证悟，因为在两部注释中，当解释法界为三乘种性时，说一切圣者由无为而区分，这样解释的意义必须解释为一切圣者都由证悟法无我而区分的缘故，以及在'依所依法差别'的前注中说声闻乘缘法界，若缘法界则必定包含证悟法界或法无我。"这种说法不合理，你所引用的经文是在说明有垢心的法界从因的角度安立为种性的证明，而这个证明是因为三乘圣者的一切功德必须依靠法界生起，所以这法界是圣者
5-296a
们的法之因，这从仅仅看"如同声闻乘"等论文就能知道。或者可以这样解释：即使承认那些声闻缘觉了悟法界，但声闻缘觉证悟法无我的遍及性不确定，因为《辨中边论》中说，在人无我本身中也解释了法界和十六空性的区分。现在，你的主张还有其他过失，如下：按照你的主张，法界作为小乘种性是不合理的，因为法界是确定为佛种性的缘故，小乘增长种性不是法界，且小乘自性住种性的术语在论典及注释中不出现的缘故。再者，按照你的观点，《辨中边论》和《摄大乘论》的系统中也应该认为声闻缘觉证悟法无我，因为主张一切圣者由无为而区分的缘故。如果说不成立，则由"因为是圣法之因"等以及"为何称为法界"等所说而成立。总之，你用来证明声闻缘觉圣者证悟法无我的证据，即引用圆满佛的一切种性由无为法界区分，根本没有任何关联。你所引用的经文的意义是：证明法界是圆满佛的种性，其证据是由无为法界而区别的缘故，这是考虑到圆满
5-296b
佛是"无为且任运成就"等的本体。


 །དེ་ལྟར་བཀོད་པའི་གྲུབ་དོན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་ཕྱེ་བར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་གྲུབ་པས་རྒྱུད་བླའི་དགོངས་པ་ནི་ཉན་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་མེད་པར་བཤད་པ་ལ་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་མ་ནུས་ལ། བྱམས་ཆོས་བར་པ་གསུམ་དུ་ནི་ཉན་རང་ལ་གཉིས་སྟོང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའང་མེད་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་ག་ལ་སྲིད། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན། བྱམས་ཆོས་པ་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པས་ཉན་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་བཞེད་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་ཞི་བ་ལྷའི་དགོངས་པར་ཡང་ཉན་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཡོད་པ་མིན་པར་བཞེད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས། ཉོན་མོངས་སྤངས་པས་གྲོལ་ན་དེའི། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་དེར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་རྫོགས་སངས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ཐོབ་ན། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་ཡང་དེར་ཐལ་ལོ་ཞེས་འཕངས་ནས་བཟློག་དོན་ཉན་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་མེད་པས་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་མི་འཐོབ་པར་བསྟན་པས་ཀྱང་དེ་ལ་དེ་རྟོགས་པ་མེད་པར་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་དགོངས་པའང་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཚོགས་ནས་བཤད་པའི་ལྟ་བ་དེ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་ནས་གསུངས་པའི་སྤྱོད་པ་སྦྱར་ནས་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་སོགས་ཀྱིས་བཤད་པས་ན། སེམས་དཔའི་ཆོས་བདག་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཉན་རང་ལ་མེད་པར་བཤད་ཅིང་། ཟླ་བའི་ཞབས་ཀྱིས། རིགས་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་ནས་གསུངས་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཆ་སྦྱར་ནས་སྟོན་
5-297a
པའི་ཚེ། ཉན་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ལ་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའི་ཆེད་ཡིན་ལ། མཐར་ཐུག་གི་དགོངས་པ་ནི་མིན་ནོ། །ཉན་རང་གིས་ཆོས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་བདག་མེད་ལ་བསྔགས་པ་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཚུལ་ནི། ཉན་རང་གི་འཕགས་པ་ཙམ་ཐོབ་པ་ལའང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་དགོས་ན། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ཐོབ་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་དགོས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས་པས། མདོར་ན་འཕགས་པའི་ས་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཉིད་ལ་རག་པས་འདི་ཉིད་ཁོ་ན་མཆོག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །སྐབས་འདིར་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་གཉིས་ཀར་སྲིད་ཞིར་མི་གནས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ཁོ་ན་དངོས་སུ་བསྟན་གྱི། དེའི་ཤུགས་བསྟན་ཞི་བར་གནས་པ་ཉན་རང་གི་གཞི་ཤེས་ཀྱང་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་འགྲེལ་པ་ལ། དངོས་བསྟན་བྱང་སེམས་ཀྱི་གཞི་ཤེས་དང་། ཤུགས་བསྟན་ཐེག་དམན་གྱི་གཞི་ཤེས་གཉིས་ལས།
直叙菩萨基智
དང་པོ་ནི། དུས་གསུམ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་ཉེ་བར་འགྱུར་བར་འདོད་པའི་ཐབས་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ལམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་དེས་ནི་བྱེད་པ་ཆ་གཉིས་ཡོད་དེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་རབ་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚུ་རོལ་གྱི་མཐའ་འཁོར་བ་དང་། དེའི་ཁྱད་པར་སྙིང་རྗེའི་དམིགས་པ་རྒྱ་ཆེ་བས་ཕ་རོལ་གྱི་མཐའ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་གྱི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཁོར་བ་དང་། རྒྱུན་ཆད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞི་བ་མྱང་འདས་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་འཁོར་འདས་དེ་དག་གི་བར་ན་ཡང་མི་གནས་པས་སྲིད་པ་
5-297b
དང་ཞི་བ་ལ་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

以下是简体中文直译：
如此安立的成立义，即凡是圆满佛的种性都由无为而区分。由此成立，《宝性论》的意趣是声闻缘觉无法无我的证悟，过去的学者无人能对此提出异议，而在弥勒中间三法（《辨法法性论》《辨中边论》《庄严经论》）中，声闻缘觉连二空真如的证悟都没有，更何况能证悟一切法自性空？基于这一理由，弥勒法及其追随者认为声闻缘觉无法现证法无我的观点被排除了。
胜者之子寂天的意趣也认为声闻缘觉没有法无我的证悟，他说："若断烦恼得解脱，则彼立刻应成佛。"这表明，如果仅仅现证人无我就能获得圆满佛的解脱，那么声闻缘觉阿罗汉也应成为圆满佛，由此反推，声闻缘觉因为没有证悟法无我，所以不获得圆满佛的解脱，这也清楚地表明他们没有证悟它。
这一意义也是龙树尊者的意趣，因为大学者清辨等将《理聚》中所说的见与《般若经》中所说的行结合起来进行解释，所以说声闻缘觉没有菩萨那样殊胜的法无我智慧，而月称尊者将《理聚》的见与《十地经》所说的方便部分结合进行讲
5-297a
授时，说声闻缘觉具有殊胜的法无我智慧，这是为了赞叹法无我，但不是究竟意趣。声闻缘觉证悟法无我如何成为对法无我的赞叹的方式是：若连获得声闻缘觉圣者果位都需要证悟法无我，那么获得大乘圣者果位需要证悟法无我就更不用说了，总之，获得圣者地和解脱地位完全依赖于证悟法无我本身，因此这才是最殊胜的，如此教示。
此处经论两者都直接显示不住生死涅槃的般若波罗蜜多，而通过间接显示安住涅槃的声闻缘觉基智。
第二注释分为：直接显示的菩萨基智和间接显示的小乘基智两部分。
直叙菩萨基智
第一，由证悟三世因缘所生诸法无生平等性，而欲迅速接近佛和大菩萨地的方法是前述的道智般若波罗蜜多，它有两方面的作用：以自性深智慧的本体而不住此岸轮回，以其特性广大悲悯之所缘而不住彼岸涅槃，这两者依次是：不住具有相续常性的轮回，不住具有相续断性的寂灭涅槃，也不住轮回涅槃之间的其他状态，因此不住生死
5-297b
与涅槃。


 །
附属小乘基智
གཉིས་པ་ནི། སེམས་དཔའི་གཞི་ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ལས་བཟློག་སྟེ་ཉན་རང་གི་གཞི་ཤེས་བསྟན་པས་ནི། ཉན་ཐོས་དང་ལ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་ལ་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས། དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འབྲས་ཡུམ་ཡིན་ལ། དེ་དང་རིང་བར་གྱུར་པས་ཉན་རང་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཉི་ཚེ་བ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཅན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་གོ་རིམ་བཞིན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
(除障修平等性)远近差别
གཉིས་པ་ཉེ་རིང་གི་ཁྱད་པར་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། མཚམས་སྦྱར་བའི་ཚུལ་འདིས་ཉན་རང་གི་གཞི་ཤེས་འབྲས་ཡུམ་ལས་རིང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོགས་པ་བཀོད་དེ། གཞུང་རྩ་བ་དང་འགྲེལ་པས་དེའི་དོགས་པ་སེལ་བའི་ལན་འདེབས་པར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་དོགས་པ་བཀོད་པ་ནི། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལུགས་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་། །དེ་ཉིད་ཁྱོད་ནི་སྟོང་པར་བཞེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་དོན་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་པས། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་དུས་གསུམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་གཞིའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་གཞི་ཤེས་དེ་ཡང་ཉན་རང་སོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། ཁྱོད་ཀྱིས་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་དང་འོག་གི་ལ་སོགས་པ་
5-298a
འདིར་དྲངས་པས། རང་རྒྱལ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་ལ་རིམ་བཞིན་སྔ་མ་ཉན་རང་གི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རིང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་ཤོས་ཡང་དག་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ལ་ཉེ་བར་འགྱུར་བའི་འཐད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེའི་ལན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ནི། ཉན་རང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྣམ་གཞག་ཙམ་པོ་ཡང་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པས། སྟོང་ཉིད་དེ་ཙམ་རྟོགས་པས་ཁྱབ་པའི་སྟོང་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་མི་དགོས་པ་དང་། ཁྱབ་པའི་སྟོང་ཉིད་མངོན་དུ་མ་བྱས་པར་དུས་གསུམ་མཉམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་སེམས་དཔའི་གཞི་ཤེས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན། བྱང་སེམས་ཀྱི་གཞི་ཤེས་འབྲས་ཡུམ་ལ་ཉེ་བ། ཉན་རང་གི་གཞི་ཤེས་འབྲས་ཡུམ་ལས་རིང་བར་འཐད་པ་འདི་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་དང་། རྗེ་བཙུན་དགོངས་པ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལན་དུ་མཛད་དོ། །དེ་ལ་འདིའི་སྐབས་ཀྱི་མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། གང་ལ་ལ་ཡུམ་འདི་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པར་བགྱིད་ན་ཤེར་ཕྱིན་འདི་འདོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་རྗེ་བཙུན་གྱིས་བསྡུས་པ་ན། ཉན་རང་གི་གཞི་ཤེས་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཞི་བའི་མཐའ་ལ་མཚན་མར་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དང་། གཞན་ཡང་འབྲས་ཡུམ་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་པས་རིང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་བྱང་འཕགས་ཀྱི་གཞི་ཤེས་དེ་ནི་དུས་གསུམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མར་མི་དམིགས་པའི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། འབྲས་ཡུམ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་གཞན་དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པས་འབྲས་ཡུམ་ལ་ཡང་དག་པར་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

 །
附属小乘基智
གཉིས་པ་ནི། སེམས་དཔའི་གཞི་ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ལས་བཟློག་སྟེ་ཉན་རང་གི་གཞི་ཤེས་བསྟན་པས་ནི། ཉན་ཐོས་དང་ལ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་ལ་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས། དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འབྲས་ཡུམ་ཡིན་ལ། དེ་དང་རིང་བར་གྱུར་པས་ཉན་རང་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཉི་ཚེ་བ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཅན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་གོ་རིམ་བཞིན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
(除障修平等性)远近差别
གཉིས་པ་ཉེ་རིང་གི་ཁྱད་པར་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། མཚམས་སྦྱར་བའི་ཚུལ་འདིས་ཉན་རང་གི་གཞི་ཤེས་འབྲས་ཡུམ་ལས་རིང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོགས་པ་བཀོད་དེ། གཞུང་རྩ་བ་དང་འགྲེལ་པས་དེའི་དོགས་པ་སེལ་བའི་ལན་འདེབས་པར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་དོགས་པ་བཀོད་པ་ནི། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལུགས་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་། །དེ་ཉིད་ཁྱོད་ནི་སྟོང་པར་བཞེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་དོན་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་པས། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་དུས་གསུམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་གཞིའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་གཞི་ཤེས་དེ་ཡང་ཉན་རང་སོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། ཁྱོད་ཀྱིས་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་དང་འོག་གི་ལ་སོགས་པ་
5-298a
འདིར་དྲངས་པས། རང་རྒྱལ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་ལ་རིམ་བཞིན་སྔ་མ་ཉན་རང་གི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རིང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་ཤོས་ཡང་དག་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ལ་ཉེ་བར་འགྱུར་བའི་འཐད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེའི་ལན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ནི། ཉན་རང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྣམ་གཞག་ཙམ་པོ་ཡང་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པས། སྟོང་ཉིད་དེ་ཙམ་རྟོགས་པས་ཁྱབ་པའི་སྟོང་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་མི་དགོས་པ་དང་། ཁྱབ་པའི་སྟོང་ཉིད་མངོན་དུ་མ་བྱས་པར་དུས་གསུམ་མཉམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་སེམས་དཔའི་གཞི་ཤེས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན། བྱང་སེམས་ཀྱི་གཞི་ཤེས་འབྲས་ཡུམ་ལ་ཉེ་བ། ཉན་རང་གི་གཞི་ཤེས་འབྲས་ཡུམ་ལས་རིང་བར་འཐད་པ་འདི་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་དང་། རྗེ་བཙུན་དགོངས་པ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལན་དུ་མཛད་དོ། །དེ་ལ་འདིའི་སྐབས་ཀྱི་མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། གང་ལ་ལ་ཡུམ་འདི་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པར་བགྱིད་ན་ཤེར་ཕྱིན་འདི་འདོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་རྗེ་བཙུན་གྱིས་བསྡུས་པ་ན། ཉན་རང་གི་གཞི་ཤེས་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཞི་བའི་མཐའ་ལ་མཚན་མར་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དང་། གཞན་ཡང་འབྲས་ཡུམ་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་པས་རིང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་བྱང་འཕགས་ཀྱི་གཞི་ཤེས་དེ་ནི་དུས་གསུམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མར་མི་དམིགས་པའི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། འབྲས་ཡུམ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་གཞན་དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པས་འབྲས་ཡུམ་ལ་ཡང་དག་པར་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
附属小乘基智
第二，从菩萨的基智之处反转而言，讲述声闻缘觉的基智。由于声闻以及（等等之词所包括的）缘觉没有三时平等性的现前智慧，所以他们的正确智慧，即佛地的智慧，是这样的：如此的智慧波罗蜜多是果母，而与之相远的声闻缘觉自身的局限性理解仅仅有着智慧波罗蜜多之名，由于缺乏大乘的慈悲和智慧，应当了知他们依次执著于有和无，住于轮回和涅槃的边际。
(除障修平等性)远近差别
第二，关于远近的差别，分为连接、根本和解释三部分。
第一，以这种连接方式提出疑问："声闻缘觉的基智不是远离果母吗？"根本论和解释都对这一疑问作出回答。疑问的提出如下：根据龙树的传统，"缘起所生法，你认为即是空"，意思是轮回涅槃的缘起法，正是你圆满佛陀认为是空性的，因此，知道三时一切法平等空性，是了解基础实相的唯一方式。这种了解三时平等的基础智慧，难道不是所有声闻缘觉等都具有的吗？你以什么理由（说）声闻以及下文所引的缘觉和菩萨依次对前者声闻缘觉的正确智慧波罗蜜多远离，而菩萨另一者对正确的智慧波罗蜜多接近的合理性是什么呢？
第二，对此的回答，论师的意图是：声闻缘觉对缘起的理解仅仅是局部的空性，了解这种程度的空性不需要证悟遍及的空性，而不证悟遍及的空性就无法产生了解三时平等性的菩萨基智，因此菩萨的基智接近果母，声闻缘觉的基智远离果母是合理的，这是龙树和至尊（弥勒）见解一致的。关于此处经文中，"善现启问：若有人以执着的方式了解此佛母，将会舍弃这智慧波罗蜜多"等等的含义，至尊总结说：声闻缘觉的基智是因为对寂静边际有所执著而远离，此外，由于缺乏成就果母的大悲心，不具方便善巧而远离；而与之不同的菩萨圣者的基智，是因为对三时一切法不执著的平等性特殊智慧，以及成就果母的利他方便善巧，所以被说为真正接近果母。


 །མདོར་ན་ཉེ་རིང་གི་ཁྱད་པར་འདི་ནི་དེ་
5-298b
བཞིན་གཤེགས་སྙིང་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཡོད་མེད་ལ་བྱ་ཞིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་སྙིང་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཡང་བདེན་གཉིས་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་ལ་རག་དགོས་ཤིང་། བདེན་གཉིས་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་སྐྱེས་པ་ན། དང་པོར་ཀུན་རྫོབ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེས་པས་བྱང་སེམས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ལ་སློབ་ཅིང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་གསོག་པས་སྤྱོད་པའི་ཆ་གཙོ་ཆེ་ལ། དེ་ནས་དོན་དམ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཚན་འཛིན་སེལ་ཞིང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གསོག་པས་ལྟ་བ་གཙོ་ཆེ་ལ།དེ་ལྟར་ལྟ་སྤྱོད་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཤེས་རབ་འདི་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཉེ་རིང་དུ་བཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ་གསུམ། ཉན་རང་རིང་བའི་རྒྱུ་མཚན། ཐེག་ཆེན་ཉེ་བའི་རྒྱུ་མཚན། དོན་བསྡུ་བའོ། །
声闻久远之由
དང་པོ་ནི། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་དངོས་པོ་རྟ་གླང་སོགས་སུ་སྣང་བ་ལ། མིག་བསླད་པའི་སྐྱེ་བོས་རྟ་གླང་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྒྱུ་མར་མི་ཤེས་པས་རྟ་གླང་གི་དོན་བྱེད་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཁྲུལ་ནས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མིག་ཤེས་ལ་མི་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཉན་རང་དེ་དག་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བྲལ་ཞིང་། ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་དགོས་པའི་ཐབས་མཁས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གང་གི་མཚན་མར་མ་གྲུབ་པ་ལ། ཉན་རང་གིས་དེ་དག་ལས་བཟློག་སྟེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པར་རྟོག་པས། ཉན་ཐོས་དང་ལ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་གིས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དངོས་པོའི་ངོ་བོས་སྟོང་པར་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མེད་དེ། རྒྱུ་མཚན་སྔ་མ་
5-299a
བཤད་ཟིན་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དངོས་པོའི་ངོ་བོས་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉན་རང་དེ་དག་ལ་ནི་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ཚུར་ཡང་རྒྱང་རིང་བར་འགྱུར་ལ། ཉན་རང་དེ་དག་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཕར་ཡང་རྒྱང་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །
大乘近速之由
གཉིས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དུས་རིང་མོ་ཞིག་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡང་དག་པར་ཐུགས་མགུ་བར་བྱས་པས། མན་ངག་གི་གནད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་ཐོས་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་བསམ་སྒོམ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་རྫོགས་སངས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པས། དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཁྲུལ་བའི་མཚན་མ་བསལ་བའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དུས་གསུམ་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་བཤད་ཟིན་པའི་དུས་རིང་མོ་ཞིག་ནས་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་ཡུམ་འདི་ཡང་དག་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་ཉེ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །
གསུམ་པ་ནི། མདོར་ན་ཉན་རང་ལ་འབྲས་ཡུམ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཡོད་པ་མིན་པས་འབྲས་ཡུམ་ལས་རིང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་འབྲས་ཡུམ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འབྲས་ཡུམ་ལས་མི་རིང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
违缘与对治力
གསུམ་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ལ་བདུན། གཞི་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྤང་བྱ་མི་མཐུན་ཕྱོགས། དེ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ། འབྲས་བུ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྤང་བྱ་མི་མཐུན་ཕྱོགས། དེ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ། གཉེན་པོ་དེ་ཟབ་པའི་ཚུལ། ཟབ་པ་དེ་ཡང་རྟོགས་དཀའ་བའམ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། མཇུག་བསྡུ་བའོ།

总之，这种远近差别是在有无如来藏证悟智慧方面区分的。这种如来藏证悟的智慧也必须依赖于二谛分别智慧的生起。当二谛分别智慧生起时，首先生起了解世俗谛的智慧，从而学习菩萨的学处，积累福德资粮，主要侧重行为方面。然后，当生起了解胜义谛的智慧时，这种证悟的智慧消除执着，积累智慧资粮，主要侧重见解方面。如此，将远近差别安立在有无这种将见行双修结合起来修持的智慧之上。
第三，解释分三部分：声闻远离的理由，大乘接近的理由，总结。
声闻久远之由
第一，如同幻术师变化出的马牛等物象，被迷惑眼睛的人不知道马牛的本质是幻化，执着认为马牛能够起作用，因此产生迷惑，不能以眼识见到事物无自性，同样地，声闻缘觉也远离大乘善知识，以及缺乏作为大乘道支分所需的方便善巧，因此对于一切法既不是事物也不是无事物的特征不能成立这一点，声闻缘觉反而认为它们具有事物和无事物的特征。声闻以及（等等之词包括的）缘觉等，由于不了解事物的本质是空的，他们没有平等性智慧。由于前面已经解释过的理由，没有了解事物本质为空的智慧，因此这些声闻缘觉距离佛母是遥远的，声闻缘觉对佛母也是遥远的。
大乘近速之由
第二，菩萨从无量劫的长久时间以来圆满取悦大乘善知识，（因此获得）无倒本质的二谛相关的闻所生慧，以及（等等之词包括的）思、修所生智慧，这是成就圆满佛果的方便善巧。对于消除执着事物的迷惑特征的菩萨们，由于了知色等诸法完全空性，因此生起了知三时平等性的智慧。由于已经解释过的理由，"从长久时间以来"等所说的缘故，这些菩萨真正接近现前此佛母。
第三，总之，声闻缘觉没有成就果母的方便，所以远离果母；而菩萨由于有成就果母的方便，因此不远离果母。
违缘与对治力
第三，关于违缘与对治分七：执着所依为相是所断违缘，断除它的对治，执着果为相是所断违缘，断除它的对治，这种对治的深奥方式，这种深奥也难以理解或不可思议，总结。


 །
取基为实相是所断违缘
དང་པོ་ལ།
5-299b
སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་དང་ལ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་རྣམ་མཁྱེན་ལས་རིང་བར་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ཤེས་དེ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མིན་པ་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ལ་གེགས་བྱེད་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་དྲིས་པའི་ལན་དུ། གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་ན་ཆགས་པའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཉན་རང་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་འཇིག་ལྟ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཞེན་ཅིང་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྫས་ཡོད་དུ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། སྦྱིན་སོགས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་བདེན་འཛིན་དུ་སྤྱོད་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནི་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། ཉན་རང་གི་གཞི་ཤེས་ནི་མཉམ་བཞག་ཏུ་མཚན་འཛིན་དང་འཛིན་སྟངས་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་བདག་མེད་དོ་སྙམ་པའི་མཚན་འཛིན་གྱི་འདུ་ཤེས་འདྲེན་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དུས་གསུམ་པའི་ཆོས་སོ་སྐྱེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། འཕགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཟག་པ་དང་ཟག་མེད་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོའི་དངོས་པོར་མ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ལྟར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལ། དངོས་པོར་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་མུ་སྟེགས་སོགས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་དང་། དམན་པའི་རྣམ་གྲོལ་སྒྲུབ་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཉན་རང་གི་སྤང་བྱ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནའང་། སེམས་དཔའི་ལམ་ལྟར་ན་མཚན་འཛིན་དེ་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལས་
5-300a
ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཚན་འཛིན་དེ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བྱ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །
能断对治力
གཉིས་པ་དེ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཉན་རང་གི་གཞི་ཤེས་ལས་བཟློག་སྟེ་བསྒོམ་པ་ནི། སེམས་དཔའི་གཉེན་པོ་གཞི་ཤེས་ཞེས་བོད་གངས་ཅན་དུ་གྲགས་ཀྱང་། སྐབས་གཉིས་པའི་ལམ་ཤེས་ལས་གཞན་དུ་མི་འཆད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། མ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆེན་ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་པ་མེད་དོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། འཁོར་གསུམ་དུ་རྟོག་པས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ན། སྦྱིན་པ་དང་ལ་སོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ་ཕྱིན་དྲུག་ལ་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་ཅིང་།བྱ་གཞན་དག་ཀྱང་སྦྱིན་སོགས་ལ་ངར་འཛིན་མེད་པ་དེ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་འཕགས་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་འགོག་པར་བྱེད་པས། ཉན་རང་གི་གཞི་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། སེམས་དཔས་འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པས་སྦྱིན་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་དེ་ལ་རང་གནས་པ་དང་། གཞན་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་གནས་ཚུལ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆགས་པའི་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་གྱི་ཚོགས་པའི་གནས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཐམས་ཅད་བཀག་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉན་རང་གི་གཞི་ཤེས་ཏེ། མཚན་འཛིན་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།

取基为实相是所断违缘
第一分为连接、根本和解释三部分。
第一，由于上述理由，声闻以及（等等之词包括的）缘觉不仅自身远离佛母遍智，而且声闻等的基智还会阻碍菩萨相续中成就作为遍智不共因的修行，是违品，为了显示这一点而说。
第二，在经中，舍利子问善现"何为执着和不执着"，回答说："认为'色空'，这是执着"等等的含义是：声闻缘觉执着蕴色等为空性，并把三时所属诸法执取为实有相，以及对布施等菩提分持有实执的观念，这些都是菩萨道的违品。这是因为声闻缘觉的基智在入定时与执相的心态不相违，以及在后得位引发"无我"的执相念想。
第三，对于凡夫相续中带有漏染的三时色等诸法，圣者相续中的无漏法，以及既非有漏也非无漏的显现为事物的一切，执着它们为实有而观察外道等所计的自我等为空性，以及成就下劣解脱的观念，虽然是声闻缘觉所断的对治，但按照菩萨道，这种执相是与对境的实际情况相违背的，因此这种执相是菩萨道所要断除的违品。
能断对治力
第二，断除它的对治分为连接、根本和解释三部分。
第一，菩萨们修习与声闻缘觉基智相反的内容，虽然在藏地雪域中被称为"菩萨对治基智"，但表明它不同于第二品的道智。
第二，在经中，善现说："何为不执着？菩萨行般若时，不认为色为色"等等的含义是：由于无法以三轮分别而行持般若，因此对布施以及（等等所包括的）持戒，即六度没有我执，并使他人也无我执地投入布施等，这是菩萨圣者们遮止所有执着边际的行为，因此是声闻缘觉基智违品的对治。
第三，菩萨以三轮清净的方式修习布施，以及（等等所包括的）其他波罗蜜多，了解法无我，自己安住其中并令他人投入其中，这是契入实相的；由于遮除一切贪执的三业相执，应当修持菩提道，因此这是声闻缘觉基智即执相的全面对治。


 །
5-300b
བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ལ་ལས། རྒྱལ་ལ་སོགས་ལ་ཆགས་པ་ཕྲ། །ཞེས་པ་འདིས་འབྲས་བུ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེ་སེལ་བྱེད་ཀྱི། ཆོས་ཀྱི་ལམ་ནི་ཞེས་སོགས་དང་མཉམ་དུ་བཀོད་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས་འགྲོལ་དགོས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། མཐའ་འགོག་པས་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་གཞི་ལ་མཚན་འཛིན་སྤངས་པས། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲས་བུའི་མཚན་འཛིན་ཀྱང་སྤོང་དགོས་པར་བསྟན་པའི་ཆེད་ཡིན་པ་ལས། སློབ་དཔོན་གྱིས། མཐའ་འགོག་པས་ཞེས་པའི་ཚིག་ལ་ནུས་མ་ཐོན་ཅེས་ཟེར་རོ། །
取果为实相是所断违缘
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ལ། མཚན་འཛིན་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་དངོས་དང་། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
取有违缘品正分
དང་པོ་ནི། མདོར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་ཆགས་པའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། རྒྱལ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་བདེན་པར་འཛིན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའམ་རྗེས་སུ་རློམས་པ་ཕྲ་མོ་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་འཛིན་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྣམ་རིག་གིས་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ལ་སོགས་པས་གཞན་ཡང་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སངས་རྒྱས་སོགས་ལ་སངས་རྒྱས་དང་།ཕྱག་སོགས་ལ་ཕྱག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཆགས་པ་ཕྲ་མོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཆགས་པ་ཕྲ་མོ་དེ་ནི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པའི་ལམ་གྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པས་བྱང་སེམས་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་
5-301a
ནོ། །
原由
གཉིས་པ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཡང་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟར་ན། ཆགས་པ་ཕྲ་མོ་དེ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཅེ་ན།
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། ཡུམ་འདི་ནི་ཟབ་བོ། །བཀའ་སྩལ་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ལམ་འདི་ལ་ནི་ཆགས་པ་ཕྲ་མོའི་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་བྱང་སེམས་སམ་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། ཆགས་སོགས་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་དེ་ནི་ཟབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཆགས་པ་ཕྲ་མོ་དེ་བྱང་སེམས་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན། ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རིགས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནས་སམ། རང་བཞིན་གྱིས་སམ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སམ། རྫས་ཀྱིས་སྟོང་པས་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་དེ་དག་ཟབ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དད་པས་དམིགས་པ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། ། འགྲེལ་པ་འདིར། ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནས་སྟོང་ཞེས་པས་གདོད་མ་ནས་སྟོང་པ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱིས་བཏགས་པ་ལྟར་རང་རྒྱུད་པའི་སློབ་དཔོན་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་སྟོང་པར་མི་བཞེད་ཅིང་། བདེན་པས་སྟོང་པ་ཞེས་སྦྱོར་དགོས་ཟེར་བ་དང་། ལྷག་པར་སེང་བཟང་གིས་ཕར་ཕྱིན་ཊཱི་ཀར་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་སྦྱར་བ་ཡིན་ཅེས་པ་རྣམས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །
བཞི་པ་དེ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། འོ་ན་འབྲས་བུའི་མཚན་འཛིན་དེ་ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན།
གཉིས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། ཆོས་ཐམས་
5-301b
ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གཉིས་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ།

藏地有些学者认为，"对佛等微细执着"这句表明了对果的执相，这应与"法道"等一起放置，供论师解释之处。而"遮止边执"这句话的意思是断除对所依的执相后，也必须断除对果的执相，而论师未能充分发挥"遮止边执"这句话的作用。
取果为实相是所断违缘
第三，执着果为相的违品分为本体和理由。
取有违缘品正分
第一，经中说："忆念如来是执着"等等的含义是：对佛陀即圆满正等觉以及（等等所包括的）三乘果位执着为实有，对佛果位执着为佛或微细妄想，这就是对果的执相。
第二，对如来以及（等等所包括的）法和僧以世俗分别心礼敬，以及（等等所包括的）其他有漏无漏善行，虽然因为是福德资粮的因而是业障的对治，但执着佛等为佛，执着礼拜等为礼拜，这是微细执着的本质，这种微细执着不是菩萨们正道的全面对治，因此是菩萨道的违品。
原由
第二，它的理由分为连接、根本和解释三部分。
第一，再问：为什么这微细执着是菩萨道的违品呢？
第二，经中善现说："此佛母甚深。"佛言："因一切法本性远离。"等等的含义是：在现证法身果位的道上，即使最微细的执着也是菩萨或道的违品，因为执着等本性远离，所以菩萨的道智是甚深的。
第三，微细执着是菩萨道违品的理由是什么呢？因为执着等法类唯由自性，或本性，或自相，或实质是空的，所以菩萨道智是甚深的，因此，以信心执著如来也是违品。此处注释中，"唯由自性空"表示本来就只是空性，这否定了如他人所称的自续派论师不承许一切法本来空性，而必须加上"由真实性空"的说法，特别是善清在《现观庄严论》注释中也如此解释的观点。
第四，它的对治分为连接、根本和解释三部分。
第一，那么如何断除对果的执相呢？
第二，善现说："一切法的自性不是二，唯是一。所谓法的自性，即是无自性。"
;


 །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་རྣམས་འདུས་བྱས་སུ་རང་བཞིན་གཅིག་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དང་དོན་དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་འདུས་མ་བྱས་པར་རང་བཞིན་གཅིག་པ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཤེས་པས་འབྲས་བུ་ལ་མཚན་འཛིན་གྱི་ཆགས་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་ཀའི་གནས་ལུགས་རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ན། དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མི་སྟོང་པའི་ཆོས་སུ་འཛིན་པའི་སྒྲོ་འདོགས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་དང་ལ་སོགས་པས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེའང་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་སྟོང་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན། གང་གིས་ཆགས་པ་དང་། གང་ལ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་གཞི་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ཆགས་པའི་ཆགས་པ་དེ་དག་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །
甚深对治力分
ལྔ་པ་གཉེན་པོ་དེ་ཟབ་པའི་ཚུལ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཡང་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཟབ་པ་དང་སྟོང་པའི་ཚུལ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཅེ་ན་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་མཐོང་མ་ཐོས་མ་ངེས་རྣམ་པར་མ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མ་རྒྱས་པའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། སྤྲོས་པས་དབེན་པའི་ཟབ་མོའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཐོས་
5-302a
པ་དང་རེག་པ་དང་མྱོང་བའི་ཡུལ་དུ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་ཟབ་མོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་མི་རྟོགས་ཤིང་། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རྩལ་མ་རྫོགས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་རྟོགས་པར་དཀའ་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་པ་དེ་རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་དེ་རྟོགས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་དོན་བསལ་བར་གྱུར་པ་ཁོ་ནས་ཀྱང་། དོན་དམ་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཟབ་མོའི་རང་བཞིན་དེ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར། དོན་དམ་གཞན་སྟོང་གི་གནས་ལུགས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་ཀྱི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་མིང་ཅན་དེ་ཀུན་རྫོབ་རང་སྟོང་ལས་ཟབ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སློབ་དཔོན་སེང་བཟང་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱིས་བཞེད་པ་ལྟར་ས་དང་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་དོན་དམ་གཞན་སྟོང་ཟབ་མོའི་གནས་ལུགས་མཐོང་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་གྱི། དེ་མ་མཐོང་བར་ཀུན་རྫོབ་རང་སྟོང་ཟབ་མོ་མིན་པའི་གནས་ལུགས་མེད་དགག་ཏུ་རྟོགས་པས་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་མཚན་ཉིད་པ་མིན་པར་བཞེད་དོ། །
甚深亦难证及不可思议
དྲུག་པ་དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟན་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཡང་གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་མི་རྟོགས་པ་དང་། གསང་སྔགས་པ་ལྟར་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན་ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ།

 །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་རྣམས་འདུས་བྱས་སུ་རང་བཞིན་གཅིག་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དང་དོན་དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་འདུས་མ་བྱས་པར་རང་བཞིན་གཅིག་པ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཤེས་པས་འབྲས་བུ་ལ་མཚན་འཛིན་གྱི་ཆགས་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་ཀའི་གནས་ལུགས་རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ན། དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མི་སྟོང་པའི་ཆོས་སུ་འཛིན་པའི་སྒྲོ་འདོགས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་དང་ལ་སོགས་པས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེའང་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་སྟོང་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན། གང་གིས་ཆགས་པ་དང་། གང་ལ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་གཞི་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ཆགས་པའི་ཆགས་པ་དེ་དག་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །
甚深对治力分
ལྔ་པ་གཉེན་པོ་དེ་ཟབ་པའི་ཚུལ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཡང་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཟབ་པ་དང་སྟོང་པའི་ཚུལ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཅེ་ན་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་མཐོང་མ་ཐོས་མ་ངེས་རྣམ་པར་མ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མ་རྒྱས་པའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། སྤྲོས་པས་དབེན་པའི་ཟབ་མོའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཐོས་
5-302a
པ་དང་རེག་པ་དང་མྱོང་བའི་ཡུལ་དུ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་ཟབ་མོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་མི་རྟོགས་ཤིང་། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རྩལ་མ་རྫོགས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་རྟོགས་པར་དཀའ་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་པ་དེ་རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་དེ་རྟོགས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་དོན་བསལ་བར་གྱུར་པ་ཁོ་ནས་ཀྱང་། དོན་དམ་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཟབ་མོའི་རང་བཞིན་དེ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར། དོན་དམ་གཞན་སྟོང་གི་གནས་ལུགས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་ཀྱི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་མིང་ཅན་དེ་ཀུན་རྫོབ་རང་སྟོང་ལས་ཟབ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སློབ་དཔོན་སེང་བཟང་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱིས་བཞེད་པ་ལྟར་ས་དང་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་དོན་དམ་གཞན་སྟོང་ཟབ་མོའི་གནས་ལུགས་མཐོང་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་གྱི། དེ་མ་མཐོང་བར་ཀུན་རྫོབ་རང་སྟོང་ཟབ་མོ་མིན་པའི་གནས་ལུགས་མེད་དགག་ཏུ་རྟོགས་པས་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་མཚན་ཉིད་པ་མིན་པར་བཞེད་དོ། །
甚深亦难证及不可思议
དྲུག་པ་དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟན་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཡང་གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་མི་རྟོགས་པ་དང་། གསང་སྔགས་པ་ལྟར་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན་ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是您请求的翻译：
这些是说：世俗法都是有为法，本性一致，即空性；胜义法都是无为法，本性一致，即空性。了知此理，便能断除对果的执著。因为二谛的本性都是空性，当证悟此理时，便能断除与之相违的执著非空法的增益，故如是说。
第三，从色等乃至遍智间的一切法，其本性唯是空性。这是说，若能了知"无自性"，即能知道能知与所知、空性都平等一致，则无能贪者与所贪之基，如何能生贪？如是能断除贪著。
甚深对治力分
第五，对治的甚深方式分三：引言、根本颂、释文。
首先引言：又，何为诸法本性甚深与空性的道理？
其二，根本颂：世尊，般若波罗蜜甚难证悟。世尊告曰："须菩提，此般若波罗蜜，无人见、无人闻、无人确定、无人了知、无人现证菩提。"等。其义为：离戏论的甚深义空性，否定其为识所见、所闻、所触、所尝的对境，表明甚深真如大手印不可了知。即使是无分别智若未圆满，也难以了悟真如境界，此为难证之义。
第三，释文：如此甚深般若，为何说识不能了悟？不仅如此，唯有遣除一切识聚所缘及境界，才能说明胜义般若大手印甚深本性难以了悟，因此显示菩萨相续中名为基智的胜义他空之理较世俗自空更为甚深。因此，师子贤足亦如无著兄弟所许，认为见初地法性真谛时，若见胜义他空甚深实相，才是真正见谛；若未见此，而仅证世俗自空非甚深实相的无遮，则非真正见谛。
甚深亦难证及不可思议
第六，显示其不可思议分三：引言、根本颂、释文。
首先引言：又，如上所述，识不能了悟，如密宗所言，即使譬喻智也难以了悟，其原因为何？
其二，根本颂：经云："世尊，般若波罗蜜不可思议。"


 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་
5-302b
རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སུས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་ཤེས། གཟུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་ཤེས། ཚོར་བས་རྣམ་པར་མི་ཤེས། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་པའི་གཟུགས་དང་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་འདིའི་ཡུལ་དུ་མི་དམིགས་པས། ཡེ་ཤེས་དེས་ཡུལ་མེད་སྣང་དེ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གཞན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཡུལ་དེ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། ཤེར་ཕྱིན་དེ་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་མི་རྟོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕལ་པས་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དེ་ནི། ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་ཡུལ་དང་ཞེན་ཡུལ་གང་ཡང་མིན་པས་བསམ་པའི་ར་བ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་བསམ་པས་ཤེར་ཕྱིན་དེ་ལ་མི་ཁྱབ་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཆོས་ཅན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པའི་བར་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟབ་མོ་དེ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བསམ་པ་དང་བསམ་བྱ་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞུང་འདི་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་ཟབ་མོ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་རྟོགས་དཀའ་བ་བཀོད་ཅིང་། རྟོགས་དཀའ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །
བདུན་པ་མཇུག་བསྡུ་བ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་ལ་སོགས་པས་མཐུན་ཕྱོགས་བརྗོད་ནས། དེའི་མཇུག་བསྡུ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་གསུངས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཤླཽ་ཀ་འདི་ལ་མདོ་སྔ་མ་ལས་
5-303a
ཟུར་པ་མེད་ལ། དེའི་དོན་ནི་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུགས་ལ། སྐབས་འདིར་དུས་གསུམ་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་ཤེར་ཕྱིན་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མ་ལུས་པ་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་རྣམས་མདོའི་སྐབས་འདིར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། གཞི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། སེམས་དཔས་མཚན་འཛིན་སྤང་བྱར་ཤེས་གྱུར་ནས། ། མཚན་མ་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ཟབ་མོས་ནི། ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་ལས་རྒྱལ་བྱས་ཏེ། ། རང་རང་བྱེད་པས་སྒྲུབ་ཚུལ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
基智加行
གཉིས་པ་སྦྱོར་བ་ལ་གཉིས། རང་བཞིན་དང་། གེགས་སེལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པའོ། །
自性
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་། ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱང་བརྗོད་ནས། མཐུན་ཕྱོགས་དེ་དག་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བྱང་ཆེན་ཡུམ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། དེ་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་ན་དེ་ལ་སྤྱོད་དོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེ་ལའང་དོན་ཚན་བདུན་ཡོད་པ་ལས། དང་པོར་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། སྦྱོར་བ་འདི་ལ་འཕགས་པས་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་ཐ་སྙད་མཛད་ལ། འགའ་ཞིག །དང་པོ་བཞི་རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བའང་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་ཐམས་
5-303b
ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ།

以下是完整直译的简体中文：
世尊告曰："须菩提，此般若波罗蜜无人能了知，色不能了知，受不能了知。"等。其意为：世俗色等一切世俗法不能将此甚深般若作为所缘境，故此智慧不了知无境显现；或者说，胜义色等殊胜异类境非有情识之境，故不了知该境。因此，般若不为识所悟，即使普通智慧也难以了悟。这是因为它非彼等智之直接所缘与意识所缘，超越思维范畴，故认为思维不能遍及般若。
第三，何因识不能了知从色等乃至佛不共法相之间的法性甚深本质，故超越识之思维与所思，因此甚深般若难以了悟。此文将上述般若甚深的证明立为难悟，将难悟的证明立为不可思议。
第七，结语分三：引言、根本颂、释文。
首先引言：如是陈述菩萨道之违品与顺品后，为作结语而如是说。
其二，根本颂：此颂前经无出处，其义为：如是所说遍智之理，此中依三世平等般若之违品及对治违品的对治二者的一切分类，应如经中所说了知。
第三，释文：在讲解遍智的此处，当依所说次第了知声闻与菩萨等的违品与对治的差别。此中所言：菩萨知执相应断，以离相甚深般若，战胜一切违品，以各自作用成办方式已说毕。
基智加行
第二，加行分二：自性与除障平等修习。
自性
首先：如是陈述菩萨道之违品及顺品后，修习彼等顺品的加行为何？加行如是。
其二：须菩提问："菩萨如何行般若？"告曰："彼行时，若不行于色，即是行彼。"等。其义有七点，首先示般若甚深加行。于此加行，圣者称为"遮止执行加行"。有谓，前四亦是自性加行，因为是遍及一切阶段的加行。


 ། ད་ནི་འབྲུ་གཉེར་བར་བྱ་སྟེ། དེའང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་ནས་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། གཟུགས་སོགས་དེ་དག་རྟག་མི་རྟག་སོགས་སུ་ཞེན་སྤྱོད་འགོག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ལམ་གྱི་དམིགས་རྟེན་དེར་མ་རྫོགས་པ་ཀུན་བཏགས་རྣམ་བཏགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་། ལམ་གྱི་དམིགས་རྟེན་དེར་རབ་ཏུ་རྫོགས་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་གཟུགས་དེ་ལ་ཞེན་སྤྱོད་ཀྱི་ཆགས་པ་སྟེ། ཆགས་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ལའང་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་བཞིའོ། ། དེ་མ་རྫོགས་དང་རབ་རྫོགས་དང་། །ཞེས་པ་ལས་འཕྲོས་ནས་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་དོན་ཅུང་ཟད་ཅིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོ་ནས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་གཞུང་གི་ལུགས་ལྟར་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཡུམ་གྱི་མདོར་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་བཤད་པ་ལ། དང་པོ་ནི། ཡང་དག་མིན་རྟོག་གི་ངོར་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་དེ་དེ་དང་དེར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཆ་ནས་ཀུན་བཏགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལ་མ་རྫོགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། དེ་ལྟར་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདིའི་དོན་རྟོགས་སུ་མི་རུང་བས་ན་མ་རྫོགས་པའོ། །དེས་ན་མ་རྫོགས་པ་དེ་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། ། གཉིས་པ་ནི། ཡང་དག་མིན་པའི་ཀུན་རྟོག་གི་ངོར་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དང་དེར་སྣང་བའོ། །འདི་ལ་རྫོགས་པ་དང་མ་རྫོགས་པ་གཉིས་ཀར་བརྗོད་དེ། གཉིས་སྣང་གི་ཆ་ནས་མ་རྫོགས་པ་དང་། གསལ་རིག་གི་ཆ་ནས་རྫོགས་པར་འཇོག་པའི་ཚོགས་དོན་ཡིན་པས་སོ། ། གསུམ་པ་ནི། ཡང་དག་
5-304a
མིན་རྟོག་གི་སྣང་ཆ་ལ་དེ་དང་དེར་སྒྲོ་བཏགས་པས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལ་རྫོགས་པ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ལ་བྱ་ཞིང་། འདི་ལའང་དབྱེ་ན། འགྱུར་མེད་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་བོ། །དེ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་དང་། ཆོས་ཅན་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་གཉིས་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་འཇོག་མཚམས་འདི་ལ་གཞན་དབུ་སེམས་གཉིས་འདོད་པ་མཐུན་ཀྱང་ཡོངས་གྲུབ་འཇོག་པ་ན། དབུ་མ་པས་གཞན་དབང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་དེར་བཞག་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པས་ཀུན་བཏགས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་དེར་བཞག་པ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། ། གཉིས་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་གཞུང་ལྟར་བཤད་པ་ལ། དེ་གསུམ་སོ་སོའི་རྣམ་གཞག །དེ་བདེན་པ་གཉིས་ལ་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ནི། མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་གཉིས་སྣང་གི་ཆ་ལ་གང་རུང་དེར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་བཏགས་ཆའོ། །དབྱེ་ན། གཟུང་འཛིན་གྱི་ཀུན་བཏགས་གཉིས་ལས། དེ་རེ་རེ་ལའང་བདག་གཉིས་སུ་བཏགས་པའི་ཆ་སྟེ་བཞིའོ། །ཡང་ན་བདག་གཉིས་པོ་རེ་རེ་ལའང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཆ་གཉིས་ཏེ་བཞི་ལ་ཕར་ལྡན་ཚུལ་བཞི་དང་། ཚུར་ལྡན་ཚུལ་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་དོ། །ཕྱི་མ་ཚུར་ལྡན་ཚུལ་དེ་ལའང་དཔེར་མཚོན་ན། གང་ཟག་གི་བདག་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་བཅུ་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་ནི་འཛིན་པ་དང་། དེས་བདག་གི་བར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་གཟུང་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་གཟུང་བའི་ཕྱི་རོལ་ནི་དོན་གྱི་གཟུང་བ་དང་། དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ནི་འཛིན་པའོ། །མདོར་ན་བདག་གཉིས་ནི་ཀུན་བཏགས་མཚན་ཉིད་པ་དང་། ཤེས་བྱ་བཏགས་པ་བ་ཡིན་ཀྱང་ཡོད་པར་
5-304b
ཁས་མི་ལེན་ལ། བདག་གཉིས་ཀྱི་ལྡོག་པ་གཞན་སེལ་ནི་གཞན་སེལ་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཀུན་བཏགས་མཚན་ཉིད་པ་ནི་མིན་ཏེ། གཟུང་འཛིན་གང་དུའང་མ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་ལྡོག་པ་གཞན་སེལ་དེ་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་དེ། སྒྲ་བློའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི། མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའོ།

以下是完整直译成简体中文的文本：
现在当细加研究，即对色等一切法禁止执著行持而修习的加行；对色等执著为常或无常等的行持禁止的加行；对作为道所缘所依的未圆满遍计所执分别的色，以及对作为道所缘所依的圆满成就的色执著行持的贪著，即无贪著的加行；以及对无贪著本身也禁止执著行持的加行，共四种。
从"未圆满与圆满"引申，略述三性之义。此依经中所示和瑜伽行派论典所说两种解释：
首先，般若经中将色至一切相智间的一切法分为三性进行解释：
第一，在非真实分别前显现为色至一切相智的相，从增益分别方面而言，是遍计所执的色等。此亦称为"未圆满"，如此称呼的理由是：智慧不能如实了解其义，故为未圆满。因此，未圆满不能作为功德之所依。
第二，在非真实分别前显现为色至一切相智的诸法。这既可称为圆满，也可称为未圆满，因其为集聚义，从二相显现方面为未圆满，从明了觉知方面安立为圆满。
第三，即非真实分别显现部分空离彼彼增益的法性色等。这称为圆满，指智慧完全了解其为对境，此又分为不变圆成实和无倒圆成实。这两者各有法界智慧部分和法相功德部分两个方面。
对于三性的界定，虽然中观派和唯识派意见一致，但在安立圆成实时，中观派认为依他起以自性空为圆成实，而唯识派则认为遍计所执以自性空为圆成实，这是差异所在。
其二，依瑜伽行派论典解释三性：首先分别阐述三性，然后结合二谛进行说明。
首先，由无明习气力，于二现方面增益为某性的所执部分。分类有能取所取二种遍计所执，各又有执为二我的部分，共四种。或者说，二我各有所取能取两方面，共四种，加上外在四种和内在四种，共八种。以后者内在四种为例：执著作为造作者的补特伽罗我为十二士夫，是能取；彼执为我所，是所取。执为法我的外境是所取对象，显现为彼的心识是能取。总之，二我是真正的遍计所执，虽是假立所知，但不承认其存在；二我的差别反面，仅是排除他法，而非真正的遍计所执，因为未被执为所取能取。然而，差别反面在名言中存在，因为作为语言与心识的所依。
第二，依他起的定义是：由无明习气力而显现为所取能取相的。


 །དབྱེ་ན། རྒྱན་ལས། གནས་དོན་ལུས་སུ་སྣང་བ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་ལྟར་སྣང་བ་གསུམ་དང་། ཡིད་འཛིན་པ་རྣམ་རྟོག་སྟེ། ནང་ལྟར་སྣང་བ་གསུམ་སྟེ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་ལ། ཐེག་བསྡུས་ལས། བག་ཆགས་དང་དེས་བསྐྱེད་པའི་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གཉིས་སུ་བཤད་ལ། དེ་གཉིས་གཅིག་གྲོགས་གཅིག་གིས་བྱས་ཏེ་གཞན་དབང་དུ་སོང་བས་གཞན་དབང་ཞེས་བྱའོ། །དབུས་མཐའ་ལས། དོན་དང་སེམས་ཅན་བདག་རྣམ་རིག །སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། །རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །ཞེས་བཞིར་བཤད་ལ། འདིར་ཁྱད་པར་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཀྱང་ཤེས་དགོས་ཏེ། གཞན་དབང་ལ་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གིས་ཁྱབ་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གིས་ཁྱབ་པ་མིན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་མིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚན་ཉིད་གསུམ་ག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་བྱའི་གནས་སུ་བཞག་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་རྣམ་རིག་གཞན་དབང་དུ་བཤད་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་གཞན་དབང་དུ་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེན། ཀུན་གཞི་ལ་རྣམ་རིག་གི་རྣམ་ཤེས་སུ་བཏགས་པ་ནི་བཏགས་པ་བ་ཡིན་གྱི། མཚན་ཉིད་པ་མིན་པར་གསུངས་ལ། ཀུན་གཞིའི་ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་རིག་གི་ཆ་གཞན་དབང་དུ་གསུངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གིས་ཁྱབ་ཀྱང་། ཀུན་
5-305a
གཞི་རིལ་པོ་ལ་གཞན་དབང་དང་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གིས་མ་ཁྱབ་སྟེ། ཀུན་གཞི་དེའི་སྟེང་གི་གཉིས་སྣང་བག་ཆགས་ཀྱི་ཆ་ནི་ཀུན་བཏགས་དང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་ཆ་ནི་གཞན་དབང་དང་། གསལ་རིག་གི་ཆ་ནས་ཡོངས་གྲུབ་བོ། །ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་འདི་ནི་བག་ཆགས་གོམས་པའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་པས་བག་ཆགས་ཀུན་བཏགས་སུ་འཇོག་པ་ནི། རྒྱན་ལས། ཇི་ལྟར་བརྗོད་དོན་འདུ་ཤེས་ཀྱིས། །རྒྱུ་མཚན་དང་དེའི་བག་ཆགས་དང་། །དེ་ལས་ཀྱང་དོན་སྣང་བ་ནི། །ཀུན་ཏུ་བཏགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཆོས་ཅན་གཞན་དབང་གི་སྟེང་དུ་དགག་བྱ་ཀུན་བཏགས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་ནོ། །དབྱེ་ན། འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་བོ། །དང་པོ་ནི་བདག་མེད་གཉིས་དང་། གཉིས་པ་ནི་དེ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་གསུམ་བདེན་པ་གཉིས་ལ་སྦྱར་བ་ནི། མཚན་ཉིད་དང་པོ་གཉིས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་བཞག་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལའང་ཀུན་བཏགས་ནི་མ་རིག་པས་བསླད་པའི་ངོར་བདེན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་ཀུན་བཏགས་ནི་ཐ་སྙད་དུའང་བདེན་པ་མིན་ཏེ། ཐ་སྙད་དུའང་བརྫུན་པ་དང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཀུན་བཏགས་ལ་ངོ་བོ་མེད་པ་འདི་སེམས་ཙམ་པ་ཡན་གྱི་སྤྱི་ལུགས་ཡིན་ནོ། །གཞན་དབང་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་གོ་ཆོད་པོ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་དུ་གཞན་དབང་དེའི་ངོ་བོ་དང་རང་བཞིན་གྲུབ་པས་རང་གི་ངོ་བོས་མི་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་བདེན་པར་གྲུབ་ཀྱང་གཞན་དབང་དེ་ཉིད་ནི་བདེན་པར་གྲུབ་པ་མིན་ཏེ། སྣང་
5-305b
བ་ལྟར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་དེར་སྣང་ཡང་དེར་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། ། འོ་ན་གཞན་དབང་དང་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་དབང་དེ་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ཀྱང་། གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ནི་གཞན་དབང་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དང་དོན་དམ་པའི་ཆ་གཉིས་ལས། སྔ་མ་ནི་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་གི་ས་བོན་གྱི་ཆའོ། །ཕྱི་མ་ནི་དེའི་སྟེང་གི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ།

以下是完整直译成简体中文的文本：
分类方面，《庄严论》中说：显现为处所、对象、身体的外现三种，以及意识持取、分别的内现三种，共六种。《摄大乘论》中则说为习气与由其产生的非真实分别二种，此二者互为助缘而成为依他起，故称为依他起。《中边分别论》中说："显现为对境、有情、我及了别的识生起。"这样分为四种。此处还需了解这样的特点：依他起虽为非真实分别所遍，但非真实分别并非遍于阿赖耶识的一切方面，因为阿赖耶识非具三界相，且是三性共聚之所依，且应安立为所知处。
若问："既然说唯识是依他起，岂不是将阿赖耶识说为依他起吗？"
对阿赖耶称为了别识是假立而非真实，如此所说。若就阿赖耶一分了别方面为依他起而言，则为非真实分别所遍，但整个阿赖耶并非为依他起与非真实分别所遍，因为阿赖耶中的二现习气部分是遍计所执，异熟部分是依他起，明了觉知部分是圆成实。此遍计所执由习气串习力所生，故将习气安立为遍计所执，如《庄严论》所说："如言说对境之想，因相及其习气，以及由此所现对境，是遍计所执的特性。"
第三，圆成实的定义是：法相依他起之上，所遮遍计所执空性的实相义。分为不变圆成实与无倒圆成实。前者指二无我，后者指现证彼之智慧。
其二，三性与二谛的联系：前两性安立为世俗谛，因为成为烦恼所缘。其中，遍计所执在被无明所染污的观念前显现为真实相，因为是世俗谛。然而，遍计所执即使在名言中也非真实，因为在名言中也是虚妄的，以自性空故。因此，遍计所执无自性，这是从唯识以上各派的共同观点。
依他起是具足名言真实的，因为在名言中依他起的本体与自性成立，不以自性空故。虽然依他起的本体真实成立，但依他起本身不是真实成立的，因为不如所显成立，如幻马牛虽显现为彼，但不成立为彼。
若问："依他起与依他起之本体有何差别？"虽然依他起是依他起的本体，但依他起的本体不是依他起。此处的本体分为名言与胜义两方面，前者是阿赖耶中的种子部分，后者是其中的无二智慧。


 །དེ་ལ་ངོ་བོ་སྔ་མ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་འཇོག་བྱེད་པ་ན་དེ་ཐད་སོར་བཞག་ནས་བདེན་བརྫུན་གྱི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་མི་བདེན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཐ་སྙད་པའི་བདེན་པ་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་གི་ཆ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ཀུན་བཏགས་སུ་བཤད་དགོས་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཕྱི་མ་ནི་དོན་དམ་དུ་བདེན་ཏེ།དེ་ནི་འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་གཞན་དབང་ཐ་སྙད་པ་དང་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོས་མི་སྟོང་ན་བདེན་པས་ཀྱང་མི་སྟོང་པར་ཐལ་ལ། དེ་ལྟར་ན་དེ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། ལུགས་འདི་པ་དག་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་འཇོག་མཚམས་གཞན་སྟོང་ལ་གཙོ་བོར་འཆད་པ་ཡིན་པས། གཞན་གྱི་ངོ་བོས་སྟོང་ཙམ་ཉིད་དུ་འཇོག་ནུས་པའི་ཕྱིར་ན། རང་གི་ངོ་བོས་མི་སྟོང་ཡང་སྟོང་ཉིད་མིན་པར་མི་བཞག་ཅིང་། ཆོས་དབྱིངས་ཟབ་པའི་རང་ངོ་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་མི་སྟོང་ཡང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་བདེན་བརྫུན་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་མི་ནུས་ཤིང་། བདེན་པ་དང་བརྫུན་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ་དེའི་གྲུབ་དོན་ནི། གཞན་དབང་གི་འཇོག་མཚམས་ཀུན་བཏགས་དང་ཡོངས་གྲུབ་གཉིས་ཚོགས་ལ་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྲིན་བཅས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །དེའང་
5-306a
གཉིས་སྣང་དྲི་མའི་ཆ་ནི་ཀུན་བཏགས་ཏེ་སྤྲིན་བཞིན་ངོ་བོ་གསལ་རིག་གི་ཆ་ནི་ཡོངས་གྲུབ་སྟེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཆ་གཅིག་ཀུན་བཏགས་དང་། ཆ་གཅིག་ཡོངས་གྲུབ་ཏུ་སོང་བ་དེ་ལྟར་ན་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་ཀུན་བཏགས་དེ་དྲི་མ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་གཞན་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་བྱས་པའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་བཏགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཕྱི་མ་ནི་དོན་དམ་བདེན་པ་ཁོ་ནར་ངེས་ཏེ། འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་བྱེད་ཀྱི་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་འགའ་ཞིག །ཕྱིན་ཅི་ལོག་མིན་གྱི་ཡོངས་གྲུབ་དེ་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ཀྱང་། དམིགས་བྱེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དམིགས་བྱར་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་མི་རུང་བ་མིན་ཏེ། བསམ་མི་ཁྱབ་ཀྱི་གོ་འཕང་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དོན་དམ་ཡིན་ཏེ། དམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་གཉེར་བྱའི་དོན་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བདེན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་པར་བདེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་བསྒོམ་བྱའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་སྦྱོར་བའོ། ། གསུམ་པ་བསྒོམ་བྱའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་ལ་བྱེད་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་སྦྱོར་བའོ། ། བཞི་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་དཀའ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་བསྟན་པའི་ཚེ་སེམས་མི་ཞུམ་པ་བྱ་དཀའ་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཤེར་ཕྱིན་
5-306b
ལ་བརྩོན་པར་བྱ་དཀའ་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་ལས་མི་ལྡོག་པར་བྱ་དཀའ་བ་སྟེ་དེ་གསུམ་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །འདི་ལ་སྔོན་གྱི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དག་རྣམ་མཁྱེན་ཆེད་དུ་བྱ་དཀའ་བས་སེམས་མི་ཞུམ་པ་གལ་ཆེ་བར་བསྟན་ཅིང་། ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བ་དཀའ་བས་བརྩོན་པ་གལ་ཆེ་བར་བསྟན་ཅིང་། གཞི་ཤེས་བྱེད་པ་དཀའ་བས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གི་བློ་གལ་ཆེ་བས། གལ་ཆེ་བ་གསུམ་གྱི་ལས་དེ་ཡང་བྱ་དཀའ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

以下是完整直译成简体中文的文本：
其中，前者本体在名言中是真实的，因为在安立名言建立时，将其原样保留而建立真假的分类系统故。然而在胜义中不真实，因为当了悟二现名言谛为空时，能取所取二现的部分连同种子皆应解释为遍计所执故。后者本体在胜义中真实，因为它正是不变圆成实故。若问："若依他起不空于名言与胜义本体，则也不空于真实，如此将成为真实存在？"非也，此派主要解释空性的界定为他空，仅安立为空于他性，故虽不空于自性，也非不安立为空性，且法界甚深本质虽不空于缘起，但不成为真实存在，因为如此自性不能一概说为真假，而是超越真假故。此解释的要义是：依他起的界定建立在遍计所执与圆成实二者的集合上，如云覆的虚空。其中二现垢染部分是遍计所执，如云；本体明了觉知部分是圆成实，如虚空。因此，一方面归属遍计所执，一方面归属圆成实，如此二现的意识作为遍计所执而生起垢染，是由他即无明的力量所致，故称为依他起。如是，遍计所执的特性是倒错世俗谛，依他起的特性是正确世俗谛。
最后特性唯是胜义谛，因为成为圣者入定智慧清净垢染的所缘故。有人说："无倒圆成实是能缘的智慧，因此不适合作为所缘。"然而，能缘的智慧本身作为所缘对佛世尊们而言并非不合理，因为已获得不可思议的境界故。这是胜义，因为殊胜即是佛菩萨们所追求的最高目标故。也是真谛，因为唯是无二智慧真实故。
第二，显示所修般若不变异：即不转变为他性而禁止执著行持的加行。
第三，显示所修般若无作者：即对甚深般若的作者禁止执著行持的加行。
第四，菩萨的三种难行：当显示如虚空般若时不怯懦的难行、对如虚空般若精进修习的难行、对如虚空菩提不退转的难行，即对这三者禁止执著行持的加行。对此，古代术语学者们示知：为遍智而难行故重要不怯懦，道智加行难故重要精进，基智实践难故重要不退转大菩提的决心，因此这三个重要任务也是难行。


 ། ལྔ་པ་ཤེར་ཕྱིན་དེ་ལ་བསླབ་པས་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བསྟན་པ་ནི། ཤེར་ཕྱིན་ལ་གང་གིས་སློབ་ཕུལ་ཆེ་ཆུང་གི་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་རྒྱུ་ཤེར་ཕྱིན་འདི་ལ་བསླབ་པས་འབྲས་བུ་མང་པོ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་དང་དེ་ལ་ཞེན་སྤྱོད་དགག་པའི་སྦྱོར་བའོ། ། དྲུག་པ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཟབ་མོ་ལ་བརྩོན་པ་དེ་གང་ཟག་གཞན་གྱི་སྲུང་བ་ལ་རག་མ་ལས་པར་བསྟན་པ་ནི། ཤེར་ཕྱིན་ལ་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་དེ་གཞན་བརྒྱ་བྱིན་སོགས་ཀྱིས་སྲུང་བ་ལ་རག་ལས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་སྦྱོར་བའོ། ། བདུན་པ་སྲུང་བ་དེ་གཞན་ལ་རག་མ་ལས་པའི་ཤེས་བྱེད་ནི། སེམས་དཔའམ་ཤེར་ཕྱིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྒྲ་བརྙན་དང་། མིག་ཡོར་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྣང་བ་སྟེ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པས་གང་ལ་དང་། གང་གིས་གནོད་པ་དང་། གང་གནོད་པ་གསུམ་རང་བཞིན་མེད་པར་མངོན་དུ་བྱས་པས་དེ་ལ་གཞན་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ཅི་དགོས་ཏེ་མི་དགོས་པས་དེ་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་བཅུ་པོ་འདི་ལ་སྦྱོར་བ་དང་པོ་སྦྱོར་བ་ཡིན་གྱི། ལྷག་མ་རྣམས་
5-307a
དངོས་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ཀྱང་། སྐབས་འདིའི་བསྟན་བྱའི་གཙོ་བོ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་ལྷག་མ་རྣམས་ལའང་སྦྱོར་བའི་ཐ་སྙད་བྱས་པར་འདོད་དོ། ། ཡང་འགའ་ཞིག །བཞི་རང་བཞིན་གྱིས་སྦྱོར་བ་དང་། ཕྱི་མ་དྲུག་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ངོ་ལོན་དུ་བསྒོམ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལའང་དང་པོ་མི་འགྱུར་བྱེད་མེད་གཉིས་ཆོས་ཉིད་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། ཕྱི་མ་ཆོས་ཅན་ཡུལ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བྱ་དཀའ་རྣམ་གསུམ་ནི་བྱེད་པ་དང་། སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དང་། གཞན་ལ་རག་ལས་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་། སྣང་བ་རྣམ་བདུན་ནི་ཤེས་བྱེད་ཚུལ་གྱི་སྦྱོར་བ་སྟེ་བདུན་ཟེར་རོ། །མདོར་ན་འདིར་གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཞེས་གྲགས་ཀྱང་གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་པ་ལ་བསམས་ན་འགལ་བ་མེད་ཀྱང་། གཞི་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་དང་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་མིན་ལ། སྐབས་གཉིས་པ་ནས་བསྟན་པའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་སོགས་ཡུལ་བཅུ་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་འདི་ལ་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་ལམ་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡོད་ལ། འདིའི་དངོས་བསྟན་ནི་ངེས་འབྱེད་སྦྱར་ན་འགྲིགས་པ་ཙམ་ཡིན་ཀྱང་། དོན་དུ་ངེས་ཆ་ནས་རྒྱུན་མཐའི་བར་སྦྱོར་བ་འདི་ཡོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། དངོས་བསྟན་ཐེག་ཆེན་གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། ཤུགས་བསྟན་ཐེག་དམན་གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྦྱོར་བའོ།

以下是完整直译成简体中文的文本：
第五，显示修学般若获得预流等果：对于以大小不同禀赋修学般若者获得预流等果，认为通过修学此般若因能获得诸多果，对此等执著行持的禁止加行。
第六，显示精勤于甚深般若瑜伽不依赖他人的守护：安住般若的菩萨不依赖帝释天等他人守护，对此禁止执著行持的加行。
第七，不依赖他人守护的依据：菩萨或入定于般若者了知一切法如幻、阳焰、梦境、回声、眼翳、水月、变化等七种显现，通过现证所害、能害及伤害三者无自性，故无需他人守护，对此禁止执著行持的加行。
如是十种加行中，第一是加行，余者虽是正行瑜伽，但此处所教主要是加行，故余者也称为加行。有人说：前四为自性加行，后六为情境加行，因为须修为对治违品。其中，不变无作者二者是法性能取的加行，其余是法相所缘的加行。这些中，三难行是作用，随各种禀赋是果，不依赖他人是因，七种显现是了知方式的加行，共七种。
总之，此虽称为基智加行，若考虑为基智阶段所教，则无矛盾，但非与基智执著方式相符的加行，而是从第二阶段所示般若的趣入加行，因为是禁止执著于色等十种境的瑜伽故。此加行有见道、修道、无学道三种加行，其直接所示虽仅与加行道相符，但实际确定而言，此加行存在直至金刚喻定。
第三分：直接所示大乘基智加行与间接所示小乘基智加行。


 །
直叙大乘基智加行
དང་པོ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། གཟུགས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་མི་རྟག་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སོ་སོར་མ་རྫོགས་པ་དང་རྫོགས་པ་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་དང་། ཆགས་པ་མེད་
5-307b
པ་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་སྦྱོར་པ་དང་། གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བ་བཀག་པ་དང་། འོག་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ན་ཐམས་ཅད་ཨ་ཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་བད་གཉིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་རྣམ་ མཁྱེན་དང་། སྦྱོར་བ་ལམ་ཤེས་དང་བྱེད་པ་གཞི་ཤེས་རྣམས་ལ་བྱ་དཀའ་བ་ཉིད་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བ་ཀག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྐལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཐོབ་བ་ལ་མི་བསླུ་བའམ་མི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བ་ཀག་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཕན་གནོད་གང་ལའང་གཞན་གྱི་ རྐྱེན་གྱི་རྗེས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ལ་ཞེན་སྤྱོད་བཀག་པའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་དང་། བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་མཉམ་དུ་ཚོགས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། སྣང་ཚུལ་གནས་ཚུལ་ལ་འགལ་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་དང་། རྐྱེན་ལ་རཏ་ལ་ས་བ་སྒྲ་ སྙན་ལྟ་བུ་དང་། གནས་ཚུལ་ལས་མ་འཕོས་ཀྱང་ཆུ་ནང་གི་ཟླ་བ་ཤར་བལྟ་བུ་དང་། བརྟེན་བའི་རྟེན་མེད་པ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་སྤྲུལ་བ་ལྟ་བུ་རྣམས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལ་རྟེན་སྣང་ཙམ་པའི་སྣང་བ་བདུན་ལ་ཞེན་སྤྱོད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཤེས་བ་བས་ལ་བའམ་དག་ག་པའི་སྒོ་ནས་བྱད་ཆུབ་སེམས་དབའ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་བཅུ་པོ་དེ་དང་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་དངོས་སུ་བསྟན་བཅོས་སུ་བསྟན་ར་མཛད་པས་སོ། །
附属小乘基智加行
གཉིས་པ་ཤུགས་ བསྟན་ནི། རྗེ་བཙུན་ཀྱིས་དངོས་སུ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་ལས་གོ་བཟློག་སྟེ་སྦྱོར་བ་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
除障修平等性
གཉིས་པ་གེགས་སེལ་མཉམ་ཉིད་དུ་
5-308a
བསྒོམ་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་བཞིའི་སྒོ་ནས་སྦྱོར་བ་བསྒོམ་དགོས་པས་མཉམ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད། གཟུགས་ཀྱིས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད། གཟུགས་བདག་གི་ཞེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་དེ། གཟུགས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་མཁྱེན། གྱི་བར་དུ་གསུངས་པའི་དོན། ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བ་དེའི་འོག་ཏུ་མཉམ་པ་ཉིད་འཆད་པ་ནི། གཟུགས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ཀྱིས་དང་། གཟུགས་བདག་གི་དང་། གཟུགས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེའང་གཟུགས་མི་རློམ་པ་ནི་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱིས་མི་རློམ་པ་ནི། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་མཚན་མ་སྟེ་བརྡར་བཏགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། གཟུགས་བདག་གིར་མི་རློམ་པ་ནི། བདག་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་རྣམ་པར་བཅད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། གཟུགས་ལ་མི་རློམ་པ་ནི་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོར་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་སྦྱོར་བ་བཅུ་པོ་དེ་རེ་རེ་ཞིང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་བཞི་བཞིར་བསྒོམ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

以下是完整直译成简体中文的文本：
直叙大乘基智加行
首先：对色等一切法禁止执著行持的加行；对色等无常与空性等禁止执著行持的加行；对各自未圆满与圆满禁止执著行持的加行；对无贪著禁止执著行持的加行；对不变异禁止执著行持的加行；对无作者禁止行持的加行；下文诸项依次配合，则全部三种无惧，即为遍智所作、加行道智、修行基智的难行禁止执著行持的加行；对如禀赋所获果不欺或不空禁止执著行持的加行；对于损益皆不随他缘禁止执著行持的加行；对习气转变特殊如梦，因缘和合如幻，显现方式与实际不符如阳焰，依赖缘如回声，虽未离实际但如水中月现，所依无依如空城，非作者如变化等，了知一切法仅是缘起显现，七种显现上禁止执著行持的修行完全决断的了知方式或清净方式，以此菩萨们于十种对境各自的十种加行在菩萨相续中随行的方式，直接在论典中宣说。
附属小乘基智加行
第二，间接所示：至尊（弥勒）直接显示菩萨加行，由此间接显示声闻等的加行，与所说菩萨加行相反地修行加行。
除障修平等性
其二，除障平等修习分三：引言、根本颂、释文。
首先引言：上述加行也需通过四平等性修习加行，故显示平等性。
其二，根本颂：经云："菩萨摩诃萨行般若波罗蜜时，不作色慢心，不以色作慢心，不作'色是我所'慢心，不于色作慢心"，乃至遍智。其义，大乘加行之后解释平等性：不作色慢心，以及不以色、色是我所、于色作慢心四种。其中，不慢色是离开作用特性的事物，不以色慢是离开色等相即假立名称，不慢色为我所是离开我他判断与区分，不慢于色是离开所依与能依事物，如是每一加行都需通过四种平等性修习。


 །
གསུམ་པ་ནི། མདོར་གསུངས་པའི་མཉམ་ཉིད་བཞི་པོ་དེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་ལྟར་དུ་འགྲེལ་བར་མཛད་དེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་ངོ་བོར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རློམ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། གཟུགས་སོགས་དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྔོན་པོ་དང་ལ་སོགས་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་མཚན་མར་རློམ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། གཟུགས་སོགས་དེའི་ངོ་བོ་དང་། རྣམ་པ་
5-308b
ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་བདག་དང་བདག་གི་བའི་སྤྲོས་པའི་རློམ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། གཟུགས་སོགས་དེ་དག་གི་གནས་སྣང་རྟོགས་པའི་རློམ་པ་དང་བྲལ་བས་ན། རློམ་པ་དེ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་དམིགས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་བཅུ་པོ་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་གྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འགའ་ཞིག་སློབ་དཔོན་སེང་བཟང་གིས་འགྲེལ་ཚུལ་འདི་མདོ་དང་མི་མཐུན་ཟེར་བ་ཡང་ཡོད་མོད། ཁོ་བོས་ནི་མདོ་དོན་ཉིད་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཀྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅི་མཐུན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །
基智见道
གསུམ་པ་གཞི་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ལ་གསུམ། མཚམས་སྦྱར་བ། ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་མདོར་བསྟན། རྟོགས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ། མཉམ་པ་ཉིད་བཞིས་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་འོག་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་བསྒོམ་དགོས་པས་མཐོང་བའི་ལམ་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞིའི་གནས་ཚུལ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་སྔ་རོལ་དུ་མཉམ་ཉིད་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་དོན་ནི། གཞི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རློམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་བཀག་པའི་མཉམ་ཉིད་མ་བསྒོམ་པར་དེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །
略说刹那智慧
དང་པོ་ནི། མདོར། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། བརྒྱ་བྱིན་དང་། ཚངས་པ་དང་། གནས་གཙང་མའི་རིས་ཀྱི་བར་གྱི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས། སངས་རྒྱས་སྟོང་ཡི་གེ་འདི་ཉིད་དང་། རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་སློང་ཁོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཞུ་བར་བྱས་ཤིང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་
5-309a
ཡོངས་སུ་ཞུ་བར་བྱེད་ཅིང་སྟོན་པར་མཛད་པ་རྣམས་སེམས་ཀྱིས་མཐོང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤར་དང་ལྷོ་དང་ཞེས་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་ལ་སྦྱར་ཏེ། གསུངས་པའི་མདོ་རིམ་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ་མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་སོ་སོ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་བཞི་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་འདིས་ཀུན་ཤེས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་སྐབས་འདིར་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་འཕྲོས་དོན་ཅུང་ཟད་ཅིག་བཤད་ན། འདིར་བསྟན་གྱི་མཐོང་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་སོ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་སོ། །དབྱེ་བ་ནི། ཉི་སྣང་ལྟར་ན་རྩ་བར་ཤེས་བཟོད་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་པ་དེ་མདོ་དང་རྩ་བའི་དངོས་བསྟན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྒྲོ་འདོགས་བཅུ་དྲུག་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་བཅུ་དྲུག་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ལྟར་ན་སྒྲོ་འདོགས་བརྒྱད་ཚན་བཞི་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་ཆོས་བཟོད་བཞི་སྦྱར་ནས་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་མཐོང་ལམ་སྒྲོ་འདོགས་སོ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་བསྟན་དགོས་པ་ནི། རྟག་སོགས་ཀྱི་སྒྲོ་འདོགས་བཅུ་དྲུག་དང་བྲལ་བར་བསྟན་པས་ཕྱི་རོལ་པའི་ལམ་ལས་འདའ་དགོས་པར་བསྟན་ཅིང་། མི་རྟག་སོགས་སྒྲོ་འདོགས་བཅུ་དྲུག་དང་བྲལ་བར་བསྟན་པས་ནི་ཉན་རང་གི་ལམ་ལས་འདའ་དགོས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

以下是完整直译成简体中文的文本：
第三，经中所说的四平等性由上师如此解释：远离对色等法本体的执著慢心，远离对色等蓝色等颜色与形状等特性的相执著慢心，远离由于不完全了知色等的本体与相而产生的我与我所分别执著慢心，远离对色等处所显现了悟的执著慢心，因此完全不缘取这些执著，即为实践十种加行方式的平等性，故为平等性。虽有人说师子贤上师的这种解释与经不符，但我认为上师解释的正是经义，故随顺而解释。
基智见道
第三，基智见道分三：引言，略说刹那智慧，广说了悟。
首先引言：在修习大乘加行道时，以四平等性别别了悟后，需修见道，故解释见道。在直接见到基的实际之前需先具备平等性的意义是：若不修习断除对蕴界处四种执著慢的平等性，则不能现证彼义。
略说刹那智慧
首先：经云："四大天王、帝释、梵天乃至净居诸天子，以佛陀威力，见到千佛仅宣说此经文，唯有名为须菩提的比丘请问宣说此般若波罗蜜多，且处处皆见诸天主帝释请问宣说此般若波罗蜜多。如是东方、南方"等十方皆应用。经中以一序列表示，论中则作略说与广说两部分。
对苦等四谛，各有法智忍、法智、随智忍、随智四刹那，共十六种自性，以遍智方式在此显示见道。此处略述相关内容：此处所示见道的本质是远离三十二增益的真谛现观。分类方面，依《现观庄严论光明释》，根本颂中所说十六种智忍，是如经文与根本颂直接所示，远离十六对增益的十六智慧；依上师解释，则是远离八种增益四组的四种智慧与四法忍。此处需显示见道远离三十二增益的原因是：通过显示远离常等十六增益，表明须超越外道之道；通过显示远离无常等十六增益，表明须超越声闻缘觉之道。


 །
(གཉིས་)པ་ནི། བདེན་པ་བཞི་སོ་སོ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐམས་
5-309b
ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །
广说所证
གསུམ་པ་རྟོགས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བདེན་པ་བཞི་པོ་སོ་སོའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་ཅེ་ན་ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ལྟར་བདེན་བཞི་ལ་མི་རྟག་སོགས་མཚན་མར་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་ལ་བྱའམ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་གཟུགས་རྟག་ཅེས་བྱ་བའམ་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ཆོས་སྟོན་པར་མི་འགྱུར། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་དེ་ཤེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་དེ་ཡང་རྟག་མི་རྟག་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་དེ་ཤེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་དེ་ཡང་མཐའ་ལས་འདས་མ་འདས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་བཟོད་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་མ་དག་ལས་གྲོལ་བ་དང་། ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་མ་སྐྱེས་མི་འགག་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ཤེས་དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་མི་འགག་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་བཟོད་དེ་ཡང་མཁའ་ལྟར་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡུལ་དོན་དམ་གྱི་གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་ཤེས་ཀྱང་ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་
5-310a
སོགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་ཀུན་འབྱུང་རྗེས་བཟོད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་འཛིན་མི་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བ་དང་། ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་ཀུན་འབྱུང་རྗེས་ཤེས་ཀྱང་བརྗོད་པ་བརྗོད་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་ཡུལ་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཕྲ་བ་དང་། ཡུལ་ཅན་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་གཉིས་དག་ལམ་ལས་འདས་པ་དེའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་འདི་དག་གི་དོན་བརྗོད་པས་གཞན་རྒྱུད་ལ་མ་ཕན་དུ་སྦྱིན་དུ་མེད་པའི་ཡུལ་འགོག་བདེན་ཟབ་མོ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཅན་འགོག་པ་ཆོས་བཟོད་དང་། ཡུལ་འགོག་པ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཅན་འགོག་པ་ཆོས་ཤེས་དང་། ཡུལ་འགོག་བདེན་ཟབ་མོ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཅན་འགོག་པ་རྗེས་བཟོད་དང་། ཡུལ་འགོག་པའི་གནས་དམ་པ་ནད་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཅན་འགོག་པ་རྗེས་ཤེས་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་ངན་སོང་ཆད་ཅིང་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཤེར་ཕྱིན་གྱིས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ལ་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་བཟོད་ནི། མཚན་མ་མཐའ་དག་དང་མ་འབྲེལ་བ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་ནི་དངོས་པོ་བརྗོད་བྱ་དང་མིང་རྗོད་བྱེད་གཉིས་ཀ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་མཐོང་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ནས་བཤད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གོ།

以下是完整直译成简体中文的文本：
第(二)，对四谛各别的法智忍、法智、随智忍、随智，如是十六刹那自性，即为遍智性阶段中所显示的见道。
广说所证
第三，广说所证分为引言、根本颂、释文三部分。
首先引言：问：四谛各自的相是什么？
其二：若问：是否应如声闻那样对四谛以无常等相执取而作意？不是，经云："菩萨摩诃萨证得无上正等正觉后，不说色是常或色是无常"等。其义为：所缘法性之色等既非常也非无常，故能缘知此的苦法忍亦离常无常；因所缘法性之色等超越有无边际，故能缘知此的苦法智亦离一切超越边际与未超越边际；因所缘法性之色等清净故，能缘苦随忍亦解脱于清净不清净；因所缘法性之色等无生不灭等，无烦恼清净，故能缘苦随智亦离无生不灭等；因所缘法性之色等如虚空清净，故能缘集法忍亦如空离垢；因断除对胜义色的执著，故能缘集法智亦离一切贪著与离贪；因所缘法性之色等不可执取，故能缘集随忍亦解脱一切执取不执取；因所缘法性之色等本性不可言说，故能缘集随智亦离言说与不可言说本性；因所缘灭谛微细及能缘灭法忍二者超越道，故由言说此等所缘能缘义未利益他相续，不可赐予，因所缘甚深灭谛不可得，故能缘灭法忍；因所缘灭谛远离一切执取，故能缘灭法智；因所缘甚深灭谛极其清净，故能缘灭随忍；因所缘殊胜灭处不生病等，故能缘灭随智；道法忍断除恶趣并施予一切善；道法智是不分别般若波罗蜜多现证解脱与一切智果；道随忍不与任何相结合；道随智是无生智慧，不依靠所诠事物与能诠名称二者而生。如是见道的建立，即是遍智性阶段所说的十六刹那。


 ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ལྟར་ན་ཡུལ་བདེན་པ་བཞིའི་ཀུན་རྫོབ་པའི་གནས་ཚུལ་རེ་རེ་ཞིང་ཡུལ་ཅན་ཆོས་བཟོད་སོགས་བཞི་བཞིས་ངེས་པ་འདྲེན་པ་ཡིན་ཀྱང་། ཐེག་ཆེན་
5-310b
མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ཡུལ་བདེན་པ་བཞིའི་དོན་དམ་པའི་གནས་ཚུལ་རེ་རེ་ཞིང་ཡུལ་ཅན་སྡུག་བསྔལ་སོགས་ལ་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་བཟོད་སོགས་བཞིས་ངེས་པ་འདྲེན་པ་ཡིན་པས། ཐེག་པ་དམན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བ་དག་ཡུལ་བདེན་བཞིའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་ཐ་དད་ལ་ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ངེས་པ་འདྲེན་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་དག་གིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། དངོས་བསྟན་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ། ཤུགས་བསྟན་ཉན་རང་གི་མཐོང་ལམ། སྒོམ་ལམ་མི་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
直叙大乘见道
དང་པོ་ལ། སོ་སོར་བཤད་པ་དང་། ཐུན་མོང་དུ་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བས་ན་རྟག་པའང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པའང་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ཤེས་དང་། སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་དང་གཉིས་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ནས་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་བཟོད་དང་། བདག་དང་བདག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ན་མ་སྐྱེས་པ་དང་མི་འགག་པར་རྟོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ཤེས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཏེ་འཆིང་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གྲོལ་བ་སྡུག་བསྔལ་མིན་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཐེག་ཆེན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་འགོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་
5-311a
པར་བཞག་འཇོག་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་དང་བསོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་རྒྱུ་མིན་ལས་གྲོལ་བ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་བཟོད་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་གྱུར་པའི་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་ཤེས་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་རབ་ཏུ་མི་སྐྱེ་བ་གང་དང་ཡང་གཅིག་ཐ་དད་མ་འབྲེལ་བས་འདི་དང་འདི་ཞེས་སུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་གདགས་གཞི་ལས་གྲོལ་བར་རྟོགས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་རྗེས་བཟོད་དང་། རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ན་རང་གི་ངོ་བོས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྟོགས་པ་ན་ཀུན་འབྱུང་རྗེས་ཤེས་ཏེ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་བདེན་གོ་ཆོད་པོ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འགོག་པ་དང་འགོག་པ་མེད་པ་དང་མ་འབྲེལ་བ་དེའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་བདེན་པའི་དོན་ཚིགས་བརྗོད་པས་རྒྱུད་སོ་སོ་བ་གཞན་ལ་སྦྱིན་དུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་འགོག་པའི་ཆོས་བཟོད་དང་། ཞི་བ་དང་མ་ཞི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་དམིགས་པ་མེད་པར་བྱེད་པའི་རྟོགས་པ་ནི་འགོག་པའི་ཆོས་ཤེས་སོ། །གྱ་ནོམ་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་ལས་འདས་ཤིང་། རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པ་ནི་འགོག་པའི་རྗེས་བཟོད་དོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་རྗེས་ཤེས་ཏེ་རྣམ་པ་དེ་དག་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ།

以下是完整直译成简体中文的文本：
声闻见道而言，对境四谛的世俗实相每一种，由能缘法忍等四种各别引生决断，而在大乘见道中，对境四谛的胜义实相每一种，由能缘缘取苦等的法忍等四种引生决断，因此小乘与大乘在四谛实相上有世俗与胜义两种不同对境，由能缘智慧引生决断方式的差异。古代学者如是所说。
第三分为：直接所示大乘见道、间接所示声闻缘觉见道、不示修道的原因。
直叙大乘见道
第一分为：个别解说与共同总结。
第一：因一切法无自性，故色等离常与无常，了悟既非常亦非无常，是苦法忍；因离苦与非苦，了悟超越常断边际，是苦法智；因离空与非空，了悟本来清净，是苦随忍；因非我与无我本性，了悟无生不灭，是苦随智；因非烦恼即苦，亦非清净即解脱苦等，从系缚苦与解脱非苦中解脱的大乘苦谛行相，是遮遣二边之类。因一切因与非因安立皆虚妄积集，了悟解脱因非因，如虚空，是集法忍；因不具集与非集，了悟断除一切烦恼与随烦恼贪著的殊胜证悟，是集法智；因与生与不生皆不相关联，了悟解脱于"此与此"执取的假立基础，是集随忍；因解脱于缘与非缘，了悟自性不可言说，是集随智，此为集谛。明确灭谛是：因不关联于灭与非灭，故了悟灭谛义不可通过言辞传授于其他各自相续，是灭法忍；因无寂静与非寂静，故无所缘执取的证悟，是灭法智；因离殊胜与非殊胜，故超越二边而了悟清净，是灭随忍；因无出离与无出离皆不存在，故不生一切迷乱病，是灭随智，此等行相即灭谛。
;


 །ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ངན་སོང་གི་གནས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་རྟོགས་པ་ནི་ལམ་ཆོས་བཟོད་དང་། རིགས་པ་དང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་གོ་འཕང་མཆོག་གི་འབྲས་
5-311b
བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་ཐབས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་ཆོས་ཤེས་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་དག་དང་མ་འབྲེལ་བར་རྟོགས་པ་ནི་ལམ་རྗེས་བཟོད་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་དང་ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དོན་རང་མཚན་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པ་སྤྱིའི་ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་བྱ་དང་སྒྲ་གཉིས་ལ་སྐྱེས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་རྗེས་ཤེས་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
摄共义
གཉིས་པ་ཐུན་མོང་དུ་བསྡུ་བ་ནི། བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་དངོས་བསྟན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །འདིར་རྟག་མིན་དང་མི་རྟག་མིན་པའི་དོན་ནི། ཤེས་བཟོད་དེ་དག་ཡུལ་ཅན་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་དགག་ཡིན་ཀྱང་། ཡུལ་རྟག་མི་རྟག་གང་ཡང་མིན་པས་མེད་དགག་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ལ་ལ་ཞིག་རྟག་མིན་གྱིས་མི་རྟག་པ་འཕེན་ཅིང་། མི་རྟག་པ་མིན་པས་རྟག་པ་འཕེན་པས་དེ་གཉིས་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རྣམ་པའོ་ཟེར་བ་ནི་མུན་སྤྲུལ་ཡིན་ནོ། །
附属声闻见道
གཉིས་པ་ཤུགས་བསྟན་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲོ་འདོགས་སོ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་དེ་ལས་བཟློག་པ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི། ཀུན་ཤེས་པ་གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་ཉིད་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །
未说修道之由
གསུམ་པ་སྒོམ་ལམ་མི་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྟོགས་རིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་སོགས་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་པས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྟོགས་རིས་སེམས་དཔས་སྒོམ་པའི་
5-312a
ལམ་ནི་འདིར་མ་བསྟན་ཏོ། ། འདིར་འགའ་ཞིག་སེམས་དཔས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ན། དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་སེམས་དཔས་ཉོན་སྒྲིབ་སྤོང་མི་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་སྒྲིབ་སྤོང་བ་ནི་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་གི་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་རག་པའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ། །སྐྱོན་དེ་ནི་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་སྤངས་ཙམ་པའི་ཐར་པ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བའི་ཕྱིར། དེའང་རྒྱན་གྱི་སྐབས་འདིར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མཐོང་ཟིན་གོམས་བྱེད་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྒོམ་ལམ་མི་སྟོན་ཏེ། སེམས་དཔས་ནི་ཉོན་སྒྲིབ་ཙམ་སྤངས་པའི་མྱང་འདས་དོན་དུ་མི་གཉེར་བའི་དོན་གྱིས་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་བསྒོམ་པ་མིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་དཔས་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་བསྒོམས་ན་འདོད་སྲེད་ཀྱི་བག་ཉལ་གྱི་མིང་ཅན་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་དེ་འདོད་སྲེད་ཀྱི་ས་བོན་དྲུངས་འབྱིན་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་འབྱིན་པར་བྱེད་ན་ནི་སེམས་དཔས་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དོར་བར་འགྱུར་ཏེ། དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་མ་དག་སར་མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་སའི་དབང་གིས་ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་གསོག་པར་མི་ནུས་ལ། སྲིད་པ་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གཞན་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་གལ་ཏེ་ས་དགུ་མན་གྱི་སེམས་དཔའ་དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་མི་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་འདོད་པའི་བག་ཉལ་མ་སྤངས་ལ། དེ་མ་སྤངས་པར་ནི་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ།

以下是完整直译成简体中文的文本：
因离道与非道，证悟断绝恶趣处所，是道法忍；因不混合正理与非正理，为现证最高果位之目的而了悟不分别方便，是道法智；因解脱于修行与非修行，了悟不与一切法相结合，是道随忍；因无出离与非出离，了悟所诠事物自相和能诠普遍本性特征即所知与声音二者不生起认知，是道随智，如是为道谛。
摄共义
第二，共同总结：如上所述，具此行相的遍智性十六刹那智忍，是直接所示菩萨们的见道。此处常非与无常非的意义是：虽然智忍本身作为能缘其本性是非遮，但所缘既非常也非无常，仅是无遮。有人说"非常"蕴含"无常"，"非无常"蕴含"常"，因此二者是无差别行相，这是幻想之谈。
附属声闻见道
第二，间接所示：声闻们修习远离三十二增益，与之相反的无常等行相，是遍智基智阶段的见道。
未说修道之由
第三，不示修道的原因：声闻道的了悟类型是菩萨为利他而全面了知，而非现证声闻见道等，因此菩萨修习声闻了悟类型的修道未在此处显示。有人说：若菩萨不现证声闻见道，则未先经小乘道的菩萨将无法断除烦恼障，因为断除烦恼障依赖于修习无常等十六种道。此过失不存在，因为不以单纯断烦恼的解脱为求。在此《庄严论》中，不示已见人无我而熟习的菩萨修道，因为菩萨不以仅断烦恼障的涅槃为目标，所以不专门为对治烦恼障而修习人无我。若问菩萨如此修习有何过失？若如此修，将断除名为欲爱随眠的取生于有的因，因为无常等行相的人无我是拔除欲爱种子的对治。若拔除之，菩萨将舍弃道智本性，因为未先经小乘道的未清净地，以无明习气地的力量无法积集无漏业，其他成就有的因也将不存在。若然，则未先经小乘道的九地以下菩萨将不能投生色界，因为他们未断欲界随眠，未断此则不能投生色界。
;


 །ཉེས་པ་དེ་ཡང་མེད་དེ། ས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་མ་སྤངས་པར་གོང་མའི་
5-312b
དངོས་གཞི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། གོང་མའི་དངོས་གཞི་ལས་མ་ཉམས་བཞིན་དུ་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ནི་སེམས་དཔའ་སྦྱོར་ལམ་པ་ཡན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་སེམས་དཔས་ཉན་རང་གི་ལམ་མངོན་དུ་མ་བྱས་ན་ཉོན་སྒྲིབ་སྤང་མི་ནུས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།སེམས་དཔས་ས་དང་པོར་ཉོན་མོངས་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་སྒྲིབ་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་རྐྱང་པས་མ་ལུས་པར་སྤོང་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་སྤོང་ནུས་ན་ཤེས་སྒྲིབ་རགས་ཤོས་དེ་སྤང་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བག་ཉལ་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ནི་སེམས་དཔས་ཆེད་དུ་གཉེར་ཏེ་བསྒོམས་ནས་དེ་སྤོང་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྤང་མི་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལ་འགའ་ཞིག །ཉི་སྣང་ལས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་བལྟས་ནས་འདའོ། །ཞེས་གསུངས་ནས། འདི་ནི་གཞན་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པས་ཉན་རང་གི་ལམ་སེམས་དཔས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་བཤད་པ་དང་། ཡང་དེའི་རྗེས་ཐོག་དེ་ཉིད་དུ། གཞན་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་གྱི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས། ཉན་རང་གི་ལམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་བཤད་པས་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། སྔ་མ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་དོན་ནི། ཉན་ཐོས་ལྟར་མི་རྟག་སོགས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་། འདོད་སྲེད་སྤོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི། སྟོང་
5-313a
ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་གང་ཟག་གི་བདག་དང་། གཟུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་སྤོང་ཞིང་། བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་ལ་དགོངས་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་གསུངས་པས། དགོངས་གཞི་མི་གཅིག་པའི་ཕྱིར་འགལ་བར་མི་བསམ་མོ། །
摄三智义
གཉིས་པ་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་དོན་བསྡུ་བ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ། གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་མཁྱེན་གསུམ་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས་དེའི་དོན་མཐའ་དག་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གསུངས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་ཡུམ་འདི་ནི་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། མི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཅེས་སོགས་དང་། ཡུམ་འདི་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། གནས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཅེས་སོགས་དང་། ཡུམ་འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྟེར་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། ཅེས་སོགས་ཀྱི་མདོ་ཚན་གསུམ་གསུངས་པའི་དོན་ནི། དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་བཤད་ནས་རྣམ་མཁྱེན་འདི་དང་། ཡང་ལམ་ཤེས་འདི་དང་། ཡང་གཞི་ཤེས་འདི་ཡིན་པ་སྟེ་དང་བཅས་པས་མཁྱེན་པ་རྣམ་གསུམ་པོ་སྡུད་པའི་ཚིག་འདིས་ནི་གནས་སྐབས་གསུམ་པོ་དག་ཏུ་མཁྱེན་གསུམ་རྫོགས་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་བསྡུའི་གོ་རིམ་འདི་ནི་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་གོ་རིམ་དང་མཐུན་པར་སློབ་དཔོན་གྱིས་འགྲེལ་ཆེ་ཆུང་དང་། གནད་ཀྱི་ཟླ་འོད་དང་། སྙིང་པོ་མཆོག་རྣམས་ནས་གསུངས་ཤིང་། དེའང་ཡུམ་བསྡུས་པ་དང་མཐུན་ལ། རྒྱས་བཤད་ཀྱི་གོ་རིམ་ལས་བཟློག་སྟེ་བཤད་པ་ནི། གྲོལ་སྡེ་གཉིས་དང་། ལེ་བརྒྱད་མ་དང་། དག་ལྡན་རྣམས་ནས་གསུངས་ལ། འདི་ནི་ཉི་ཁྲི་དང་མཐུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་
5-313b
གསུམ་པ་ནི། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདི་དང་། ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་འདི་དང་། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་འདི་སྟེ་དེ་ལྟར་ལེའུ་གསུམ་གྱིས་མཁྱེན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།

以下是完整直译成简体中文的文本：
此过失也不存在，因为未断低地投生因而现前上地根本定，以及未退失上地根本定而取下地投生，是加行道以上菩萨的特质。简言之，菩萨未现证声闻缘觉道，并不意味着无法断除烦恼障，因为菩萨在初地已断除烦恼。这是成立的，因为系缚于轮回的烦恼障仅靠大乘见道苦法忍一种就能完全断除。若能断除它，则也断除了最粗重的所知障。菩萨不会为对治随眠烦恼障而专门修习人无我来断除它，但并非不能断除。对此，有人说，《现观庄严论光明疏》中说："声闻与缘觉的圆满，是菩萨以智慧与见地观察后而超越的。"之后解释说："此是以利他为主要故"，表明菩萨不现证声闻缘觉道。然而随后又说："再者，从预流果至独觉之间的智慧与见解，即是获得无生法忍的菩萨之忍。"这表明菩萨现证声闻缘觉道，岂不矛盾？不是的，前者说不现证的意思是：不像声闻那样通过无常等十六行相现证，以及不以断除欲爱的方式现证；后者说现证的意思是：以直接见空性的道断除人我和所取法我，并了悟无我，因为所依基础不同，故不矛盾。
摄三智义
第二，总结三智义分三：引言、根本颂、释文。
首先引言：如是广说三智后，以总结其全部义理而作三种遍智性的结尾偈颂。
其二：经云："须菩提，此般若不使任何法得，不使不得"等，又"此般若不使超越欲界，不使住于欲界"等，又"此般若不给予佛法"等三段经文。其义是：如是广说后，此遍智、此道智、此基智，带"此"字的语词总结三智，于三种情况中完全显示三智圆满。此总结顺序与广说顺序相符，上师在《大疏》、《小疏》、《关要月光》、《最胜心要》中如是说，这也与《般若摄颂》相符。与广说顺序相反的解释则见于两部《解脱》、《八千颂》、《明义疏》，这与《二万五千颂》相符。
第三：如刚说的方式，此遍智性、此道智性、此基智性，如是以三章完全显示三种智慧。
;


 །སྨྲས་པ། སྲིད་དང་ཞི་མཐའི་རྒྱ་མཚོར་མི་ཉལ་ཞིང་། ། ཐབས་མིན་ཡུམ་ལས་རིང་བའི་ལམ་དོགས་ནས། མི་འཇུག་ཉེ་ལམ་ཐབས་མཁས་ལྷུན་པོ་ཡི། ། ཁོང་ཟོམ་ལས་བརྒྱུད་ལྷ་མིན་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །གཞི་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ལ་རིང་བྱོལ་ནས། ། སུམ་རྩེན་གནས་ ཀྱི་གཉེན་པོའི་གཞི་ཤེས་ལ། ། སྦྱོར་བ་ངལ་བསོར་བྱེད་པའི་ཀླུ་ཆེན་པོ། ། མཉམ་ཉིད་གདེངས་ཀས་མཛེས་པ་དེར་འོངས་ནས། ། མཐོང་བའི་ལམ་སོགས་ལྟ་ཟེར་སྤྲོས་ནས་སོང་། ། ཁོ་བོས་མཐོང་བ་དེ་ནི་འདི་ཡིན་ཅེས། ། བློ་གྲོས་རྒན་པོའི་ངག་ལམ་གཞོན་ནུ་ནི། །དེ་རིང་ཉིད་དུ་གསལ་བར་སྐྱེས་ཟིན་ཏོ། །
གསུམ་པ་སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ་ལས་སྐབས་གསུམ་པའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ། །རྒན་པོར་མཆིས་པའི་སེམས་ཞུམ་མི་བདོག་ཅིང་། ། རིང་མོར་སྦྱངས་པའི་ལུས་ཆེན་མ་བཟུང་ཡང་། ། བློ་གྲོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ནོར་འདི་ནི། ། བུས་པའི་དུས་ནས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། ། སླད་དུ་མ་ཕམ་ཆོས་ཀྱི་རོ་བརྒྱ་པ། ། མྱང་འདོད་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་བོའི་བློ་ཡི་ནོར། །ཕོངས་པ་སེལ་བ་འདི་ལ་བརྟེན་བྱས་ན། ། ཟབ་དོན་ལྷ་ཡི་ཟས་ཀྱིས་ཚིམ་པར་ངེས།
说四方便加行
གཉིས་པ་ཐབས་སྦྱོར་བཞི་ལ་གཉིས་ཏེ། དབང་དུ་བྱེད་པ་རྒྱུ་འབྲས་དང་། བརྟན་པ་རྒྱུ་འབྲས་སོ། །
自在因果
དང་པོ་ལ། དབང་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྣམ་ཀུན་དང་། དབང་གྱུར་ཐོབ་པ་རྩེ་མོའི་སྦྱོར་
5-314a
བའོ། །
自在因正等加行
དང་པོ་ལ། འབྲེལ་བཀོད་པས་མཚམས་སྦྱར། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱས་པར་བཤད། སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་མདོའི་འབྲེལ་ནི། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་མཇུག་སྡུད་ལས་འཕྲོས་ནས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུམ་འདི་ནི་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་སོགས་ནང་སྦྲེལ་ལོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི། རྣམ་ཀུན་མངོན་རྫོགས་རྟོགས་པ་དང་། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་རྒྱས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་འབྲེལ་བ་ཅན་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་སྐབས་གསུམ་པ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དོན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་སྐད་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཐོས་བསམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དེས་ནི་མཁྱེན་གསུམ་དེ་རང་དབང་དུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། ལམ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དང་། གཞི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་སྟེ་མཁྱེན་གསུམ་སོ་སོའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་མ་ལུས་པ་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེའི་སྒོམ་པ་ཉམས་ལེན་གྱི་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཚམས་སྦྱར་བར་མཛད་དོ། ། འདིར་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་སྒྲ་ཡང་པར་བྱས་ན་སྦྱོར་བ་བཞི་ཀ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་བརྒྱ་དོན་གསུམ་ལེགས་པར་རྟོགས་ནས་སྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཞིག་ལ་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་ཞེས་འཇུག་པའི་ཕྱིར།རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་རྣམ་པ་བརྒྱ་དོན་གསུམ་པོ་ལ་དབང་ཐོབ་ཕྱིར་དང་། ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་པའི་དབྱེ་བས་བཞིར་འགྱུར་བ་ནི་སྦྱོར་བཞི་སོ་སོའི་བསྟན་བྱའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱོར་བ་དང་པོ་གསུམ་ནི་སྤེལ་མར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྤང་བྱ་གཅིག་ལ་བལྟོས་པའི་གཉེན་
5-314b
པོ་ལ་དབང་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་རྫོགས་དང་། ཐོབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་རྩེ་མོ་དང་། བརྟན་པ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་ཐག་སྲིང་བའི་གཉེན་པོར་སྒོམ་པ་རྣམས་སྤེལ་མར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཞིའི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ཡིན་ཀྱང་སྐབས་འདིར་མ་གསུངས་སོ།

 །སྨྲས་པ། སྲིད་དང་ཞི་མཐའི་རྒྱ་མཚོར་མི་ཉལ་ཞིང་། ། ཐབས་མིན་ཡུམ་ལས་རིང་བའི་ལམ་དོགས་ནས། མི་འཇུག་ཉེ་ལམ་ཐབས་མཁས་ལྷུན་པོ་ཡི། ། ཁོང་ཟོམ་ལས་བརྒྱུད་ལྷ་མིན་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །གཞི་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ལ་རིང་བྱོལ་ནས། ། སུམ་རྩེན་གནས་ ཀྱི་གཉེན་པོའི་གཞི་ཤེས་ལ། ། སྦྱོར་བ་ངལ་བསོར་བྱེད་པའི་ཀླུ་ཆེན་པོ། ། མཉམ་ཉིད་གདེངས་ཀས་མཛེས་པ་དེར་འོངས་ནས། ། མཐོང་བའི་ལམ་སོགས་ལྟ་ཟེར་སྤྲོས་ནས་སོང་། ། ཁོ་བོས་མཐོང་བ་དེ་ནི་འདི་ཡིན་ཅེས། ། བློ་གྲོས་རྒན་པོའི་ངག་ལམ་གཞོན་ནུ་ནི། །དེ་རིང་ཉིད་དུ་གསལ་བར་སྐྱེས་ཟིན་ཏོ། །
གསུམ་པ་སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ་ལས་སྐབས་གསུམ་པའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ། །རྒན་པོར་མཆིས་པའི་སེམས་ཞུམ་མི་བདོག་ཅིང་། ། རིང་མོར་སྦྱངས་པའི་ལུས་ཆེན་མ་བཟུང་ཡང་། ། བློ་གྲོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ནོར་འདི་ནི། ། བུས་པའི་དུས་ནས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། ། སླད་དུ་མ་ཕམ་ཆོས་ཀྱི་རོ་བརྒྱ་པ། ། མྱང་འདོད་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་བོའི་བློ་ཡི་ནོར། །ཕོངས་པ་སེལ་བ་འདི་ལ་བརྟེན་བྱས་ན། ། ཟབ་དོན་ལྷ་ཡི་ཟས་ཀྱིས་ཚིམ་པར་ངེས།
说四方便加行
གཉིས་པ་ཐབས་སྦྱོར་བཞི་ལ་གཉིས་ཏེ། དབང་དུ་བྱེད་པ་རྒྱུ་འབྲས་དང་། བརྟན་པ་རྒྱུ་འབྲས་སོ། །
自在因果
དང་པོ་ལ། དབང་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྣམ་ཀུན་དང་། དབང་གྱུར་ཐོབ་པ་རྩེ་མོའི་སྦྱོར་
5-314a
བའོ། །
自在因正等加行
དང་པོ་ལ། འབྲེལ་བཀོད་པས་མཚམས་སྦྱར། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱས་པར་བཤད། སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་མདོའི་འབྲེལ་ནི། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་མཇུག་སྡུད་ལས་འཕྲོས་ནས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུམ་འདི་ནི་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་སོགས་ནང་སྦྲེལ་ལོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ནི། རྣམ་ཀུན་མངོན་རྫོགས་རྟོགས་པ་དང་། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་རྒྱས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་འབྲེལ་བ་ཅན་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་སྐབས་གསུམ་པ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དོན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་སྐད་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཐོས་བསམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དེས་ནི་མཁྱེན་གསུམ་དེ་རང་དབང་དུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། ལམ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དང་། གཞི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་སྟེ་མཁྱེན་གསུམ་སོ་སོའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་མ་ལུས་པ་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེའི་སྒོམ་པ་ཉམས་ལེན་གྱི་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཚམས་སྦྱར་བར་མཛད་དོ། ། འདིར་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་སྒྲ་ཡང་པར་བྱས་ན་སྦྱོར་བ་བཞི་ཀ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་བརྒྱ་དོན་གསུམ་ལེགས་པར་རྟོགས་ནས་སྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཞིག་ལ་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་ཞེས་འཇུག་པའི་ཕྱིར།རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་རྣམ་པ་བརྒྱ་དོན་གསུམ་པོ་ལ་དབང་ཐོབ་ཕྱིར་དང་། ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་པའི་དབྱེ་བས་བཞིར་འགྱུར་བ་ནི་སྦྱོར་བཞི་སོ་སོའི་བསྟན་བྱའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱོར་བ་དང་པོ་གསུམ་ནི་སྤེལ་མར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྤང་བྱ་གཅིག་ལ་བལྟོས་པའི་གཉེན་
5-314b
པོ་ལ་དབང་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་རྫོགས་དང་། ཐོབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་རྩེ་མོ་དང་། བརྟན་པ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་ཐག་སྲིང་བའི་གཉེན་པོར་སྒོམ་པ་རྣམས་སྤེལ་མར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཞིའི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ཡིན་ཀྱང་སྐབས་འདིར་མ་གསུངས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是对原文的直译：
说道："在轮回与涅槃的大海中不沉睡，担心离开方便与般若之道，不入近道方便善巧须弥山，从隐蔽处经过非天敌对方。逃离基智，在三尖顶之基智对治上，修习休息的大龙王，以平等性头冠庄严，来到此处后，散发见道等光芒而去。我所见者即是此，智慧老人言语之年轻，今日清晰已生。"
第三，以宣说本章数量而结尾：《般若波罗蜜多教授论——现观庄严论》中第三品释完毕。虽已年老心不怯弱，虽未长期修持大身，这智慧圆满之财，不是从出生时就获得的吗？今后希望品尝弥勒法百味者们，若依靠我智慧财除贫乏，定会被甚深义天食所满足。
说四方便加行
第二，四种方便加行分两种：自在因果和坚固因果。
自在因果
首先，自在之因正等加行和获得自在之顶加行。
自在因正等加行
第一，以关联引导作衔接，广说能表法，以宣说本章数量而结尾。
首先，经典关联是：从三智结尾引申，须菩提请问："世尊，此般若是无所得的波罗蜜多"等内部关联。论典关联是："正等遍知觉悟"等的广说。有这样关联的正等加行第三品，论师为作衔接而如此说：由闻思完全了知三种遍智的情况，为了使三智自在而修习遍知一切相智、道智和基智三智各自对境的一切相，其修习实践方法即是正等遍知觉悟加行。此处"正等加行"若简称，可用于全部四加行，因为是对一百七十三相善加了解后修习的瑜伽。因此原因，为获得一百七十三相的自在、已得自在及已得差别而分为四种，这是四加行各自所诠主要内容。如此加行前三者是交错生起的。对一所断而言，为获得对治自在而修正等加行之厌患对治，以获得方式修顶加行之断除对治，为获得坚固而修远离对治，这些是交错出现的。基的对治虽是解脱道，但此处未说。


 །དེ་ལ་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བའི་ཐོག་མ་ནི་ཚོགས་ལམ་ནས་འཇོག་སྟེ། མཐོང་སྤང་གི་སྒྲིབ་པ་ལ་བལྟོས་པའི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་ནས་འཇོག་པའི་ཕྱིར། རྩེ་སྦྱོར་ནི་སྦྱོར་ལམ་ནས་འཇོག་སྟེ། སྤང་བྱའི་གཉེན་པོ་ལ་སྦྱོར་འཇུག་གཉིས་སུ་ཡོད་པས་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནས་རྩེ་སྦྱོར་དེར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐར་གྱིས་པའི་སྦྱོར་བའང་མཉམ་དུ་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་རྟོགས་པ་སྔོན་སོང་གི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཐོབ་དགོས་པས། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ཀྱི་རྗེས་ཐོབ་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྦྱོར་བ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །
说总加行
དང་པོ་ལ་བཞི། སྦྱོར་བའི་ཡུལ་རྣམ་པ། སྦྱོར་མཁན་གང་ཟག །སྦྱོར་བའི་རབ་དབྱེ། སྦྱོར་བའི་ཆོས་སོ། །
加行境相
དང་པོ་ལ། བསྟན། བཤད་གཉིས་ཀྱི་
(
)དང་པོ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་།གཞུང་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། གཞི་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་གཞག །དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་རྣམ་པའོ། །
安立基四谛
དང་པོ་ནི། བདེན་པ་བཞི་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་གཞི་ནི། ཡུམ་གསུམ་ལས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཆ་དེ་སྡུག་བདེན་ཡིན་པར་བཤད་ལ། ཀུན་བཏུས་སུ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱིས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་བཅུད་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་བཅུད་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་ནོ། །སེམས་
5-315a
ཅན་གྱི་རྣམ་གཞག་ལ། བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་དང་། ཐེག་ཆེན་པའི་ལུགས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འདོད་ཁམས་གནས་རིས་ཉི་ཤུ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་དང་། །མི་རྣམས་དང་ནི་ལྷ་དྲུག་དག །འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་དམྱལ་བ་དང་། །གླིང་དབྱེ་བ་ལས་དེ་ཉི་ཤུ། །ཞེས་པས། ངན་སོང་གི་གནས་བཅུ་དང་། མཐོ་རིས་ཀྱི་གནས་བཅུའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་སོས། ཐིག་ནག །བསྡུས་འཇོམས། ངུ་འབོད། ངུ་འབོད་ཆེན་པོ། ཚ་བ། རབ་ཏུ་ཚ་བ། མནར་མེད་པ་སྟེ་ཚ་དམྱལ་བརྒྱད་དེ་དང་། བྱང་གི་ཕྱོགས་འབྱོར་ན་ཆུ་བུར་ཅན། ཆུ་བུར་རྡོལ་བ། ཨ་ཆུ་ཟེར་བ། སོ་ཐམ་ཐམ་པ། ཀྱི་ཧུད་ཟེར་བ། ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་པ། པདྨ་ལྟར་གས་པ། པདྨ་ལྟར་ཆེར་གས་པ་སྟེ་བརྒྱད་ལས་ཡ་གྱལ་སྔ་ཕྱི་བཅུ་དྲུག་པོ་ཟུང་དུ་བགྲང་བས་བརྒྱད། ཉི་ཚེ་བ་ནི་ཚ་དམྱལ་བ་ཡིན་ཏེ་གནས་ཟུར་བ་མེད། ཉེ་འཁོར་བ་ནི་ཚ་དམྱལ་བརྒྱད་པོ་རེ་རེའི་ཕྱོགས་བཞི་ན་གཡོག་བཅུ་དྲུག་བཅུ་དྲུག་དང་བཅས་པ་ཡོད་པར་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བརྒྱད་པོ་ཀུན་ལ་ལྷག་བཅུ་དྲུག །དེ་དག་གི་ནི་ངོས་བཞི་ན། །མེ་མར་མུར་དང་རོ་མྱགས་དང་། །སྤུ་གྲི་ལམ་སོགས་ཆུ་བོ་ཡིན། །ཅེས་པས་ལྷག་མའི་འཁོར་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ཉི་ཚེ་བ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དེས་ན་བརྒྱད་པོ་དེའི་སྟེང་ན་ཡི་དྭགས་དང་དུད་འགྲོ་གཉིས་ཏེ་བཅུའོ། ། གཉིས་པ་ནི། གླིང་བཞིའི་མི་དང་། འདོད་ལྷ་དྲུག་སྟེ་བཅུའོ། །གཟུགས་ཁམས་ནི་གནས་རིས་བཅུ་བདུན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གོང་མའི་གནས་དག་བཅུ་བདུན་ནི། །གཟུགས་ཁམས་ཡིན་དེར་སོ་སོ་ཡི། །བསམ་གཏན་ས་ནི་གསུམ་པ་ཡིན། །བཞི་པ་ས་ནི་བརྒྱད་པ་ཡིན། །ཞེས་པས། དང་པོ་གསུམ་ན་ལྷ་རིས་གསུམ་གསུམ་སྟེ་དགུ། བཞི་པ་ན་སོ་སོའི་
5-315b
སྐྱེ་བོའི་གནས་གསུམ། འཕགས་པའི་གནས་གཞན་ལྔ་སྟེ་བཅུ་བདུན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ཁམས་ནི། ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གནས་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །དེར་ནི་རིས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཅེས་སོགས་ཞིབ་ཏུ་གསུངས་པ་རྣམས་མཛོད་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཉིས་པ་ཐེག་ཆེན་པའི་ལུགས་ནི། འདོད་ཁམས་གནས་རིས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ས་ལས་བཤད་དོ། །གང་ཞེ་ན། ངན་སོང་གི་གནས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། མཐོ་རིས་ཀྱི་གནས་བཅོ་བརྒྱད་དོ།

以下是对原文的直译：
对此，正等加行的开始是从资粮道开始安立，因为成为见所断障碍的厌患对治而安立。顶加行是从加行道开始安立，因为所断之对治有加行与入行两种，故从加行道安立彼顶加行。渐次加行也要在已具顶加行证悟的后得状态中获得，因此从大乘加行道暖位后得开始安立。
第二分两部分：总说加行和特殊加行。
说总加行
第一分四：加行境相、加行者补特伽罗、加行差别、加行法。
加行境相
第一有标示与解说两部分。
第一有总义和文义。
第一有安立基四谛和如何了知它们的行相。
安立基四谛
第一，在四谛中，苦谛的事例：《三部般若》中说有漏五蕴的果位部分是苦谛，《集论》中说："何为苦谛？应知有情生与生处。"这表明有情世间和器世间都是苦谛。其中有情是三界有情。
关于有情的安立，有毗婆沙师宗和大乘宗两种观点。首先，欲界有二十处，如《俱舍论》所说："地狱、饿鬼、旁生、人以及六天，是欲界，地狱和洲分，共二十处。"即恶趣十处和善趣十处。
首先，等活、黑绳、众合、号叫、大号叫、炎热、极热、无间，这八热地狱，再加上北方的疱、疱裂、啊啾、齿战、呼呼、裂如青莲、裂如红莲、裂如大红莲这八处，前后十六处成对计为八，孤独地狱是热地狱，无独立处所。近边地狱是八热地狱每一个四方各有十六辅助地狱，如所说："八处各有余十六，彼等四边有，炬沼粪齿路等河。"说这十六余处为孤独地狱。因此这八处加上饿鬼和旁生二处共十处。
第二，四洲人和欲界六天共十处。色界有十七处，如所说："上界处十七，是色界，彼各别，初三禅各三地，第四禅八地。"即前三禅各有三天界共九处，第四禅有凡夫处三处，圣者处五处，共十七处。无色界，如所说："无色界无处，生有四种，彼处种姓与命，依心相续。"等详细解释应从《俱舍论》中了知。
第二，大乘宗的观点：《寻伺地》中说欲界有三十六处。哪些呢？恶趣十八处和善趣十八处。


 །དང་པོ་ནི། ཚ་དམྱལ་བརྒྱད། གྲང་དམྱལ་བརྒྱད། ཡི་དྭགས་དང་དུད་འགྲོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ལྷ་མིན་ཏེ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །ལྷ་མ་ཡིན་ནི་སྟོད་རིས་ལྷའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ལ། སྨད་རིས་དེ་མདོ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས་དུད་འགྲོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པས་ལྷ་མ་ཡིན་འདོད་ཆགས་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཞེས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། གླིང་བཞི། གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་དེ་བཅུ་གཉིས། ལྷ་རིས་དྲུག་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །གཟུགས་ཁམས་ཀྱང་གནས་རིས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔར་གྱི་བཅུ་བདུན་གྱི་ཁར་སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་ས་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་གནས་དང་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་གནས་འདི་ལ་འདོད་པ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་སྤྲོས་པ་ཆོག་གོ ། གཉིས་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་གང་དུ་གནས་པའི་གནས་དེར་གནས་སུ་སྣང་བ་དེའོ། །སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི། མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་བདག་མེད་བཞི་ཚོགས་པའོ། །བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ནི། མི་རྟག་པ་ལྟ་བུ་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྡུག་བདེན་དེ་ཡིན་ནོ། །
5-316a
གཉིས་པ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའི་མཚན་གཞི་ནི། ཡུམ་གསུམ་ལས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆ་དེ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ཀུན་བཏུས་ལས། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ལས། ཞེས་སོ། ། དེའི་དོན་ལ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི། དགེ་བ་བཅུ་དང་། མི་དགེ་བ་བཅུའོ། །སྤྱིར་ལས་ལ་གསུམ་སྟེ། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་གང་ཞེ་ན། གང་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་དགེ་བའོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་གང་ཞེ་ན། མི་དགེ་བའོ། །མི་གཡོ་བའི་ལས་གང་ཞེ་ན། གང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་དགེ་བའོ། །ཞེས་སོ། །ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ལས་དེ་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ས་གཞན་གྱི་ལས་ས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ལས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པར་བཤད་དོ། ། ཡང་ན་གསུམ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དགེ་བ། །བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་དེ་ཡན་ཆད། །སྡུག་མིན་བདེ་མིན་མྱོང་འགྱུར་བ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འགྱུར་འདི་མི་དགེ། འོག་ནའང་བར་མ་ཡོད་དོ་ཞེས། །ཁ་ཅིག་ཟེར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་རྣམ་སྨིན་ལས། །ཞེས་བཤད་པའི་ཚིག་དང་ཐ་མ་གསུམ་གྱི་དོན་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་འོག་ནས་བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ལས་དེ་བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
5-316b
ཡང་ན་གསུམ་སྟེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ། སྐྱེས་ནས། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་སོ། །ཡང་ན་གསུམ་སྟེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །ཡང་ན་འཕེན་བྱེད་དང་། རྫོགས་བྱེད་ཀྱི་ལས་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ནི། སྐྱེ་བ་ཙམ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། སྐྱེ་བ་བཟང་ངན་དུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་སོ། །བྱེ་སྨྲས་ནི། འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་གཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། གཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་འཕེན་ནོ། །ཡོངས་རྫོགས་བྱེད་པ་དུ་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ནི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་གཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་དུ་མ་འཕེན་པ་ལ་སོགས་པ་མུ་བཞི་ཡོད་པར་བཞེད་དོ། །ཡང་ན་གཉིས་ཏེ། བསམ་པའི་ལས་དང་། སེམས་པའི་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་ཤེར་ལས། བསམ་པ་ཞེས་ནི་གང་གསུངས་པ། །དེ་ནི་ལུས་དང་ངག་གིས་འདོད། །ཅེས་སོ།

以下是对原文的直译：
第一，八热地狱、八寒地狱，以及属于饿鬼和旁生类的非天，共十八处。非天上部属于天类，下部在《念处经》中属于旁生类，称为"贪欲极大的非天"。
第二，四大洲、八小洲共十二处，天界六处，共十八处。色界也分为十八处，即前述十七处加上一切最后有菩萨生处的大自在天处，共十八处。关于大自在天处虽有多种不同观点，但不必赘述。
第二，器世间是指三界有情所居住、显现为住处的地方。
苦谛的总相是无常、苦、空、无我四者的集合。别相是如以无常等一个特征为例所表示的苦谛。
第二，集谛的事例：《三部般若》中说是作为有漏五蕴之因的部分。《集论》中说："何为集谛？烦恼和由烦恼力所生的业。"其含义有二：烦恼集和业集。
第一，是一切烦恼和随烦恼。
第二，是十善业和十不善业。一般而言，业有三种，《阿毗达磨集论》中说："什么是福业？是与欲界相应的善业。什么是非福业？是不善业。什么是不动业？是与色界、无色界相应的善业。"上二界的业是不动的，因为依靠某些条件不能将一地的业转变为另一地的业。欲界业则与此相反。
或者分为三种：感受乐、苦、舍受的业，如所说："至第三禅善业，感受乐报，彼以上，感受非苦非乐报，感受苦报者是不善业，下地也有中性业，有人说，因为殊胜禅定异熟"。最后三句的意思是：第四禅以下有感受舍受之业，因为殊胜禅定的异熟业是感受舍受之业。
或者分为三种：现法受、生后受、后后受业。或者分为三种：善业、不善业、无记业。或者分为引业和满业两种。第一，成就仅仅获得生的业。第二，成就善恶生的业。毗婆沙师认为：一引业只能引一生，如《俱舍论》所说："一业引一生，圆满则多种。"阿阇黎世亲主张一引业能引多生等四种情况。或者分为两种：思已业和思业。第一，如《中论》所说："所说思已，是指身语所为。"


 །གཉིས་པ་ནི། མཛོད་ལས། སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ཏེ། །དེས་བསྐྱེད་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། །ཞེས་པས། བྱེ་སྨྲས། བསམ་སེམས་གཉིས་ཀ་ལས་མཚན་ཉིད་པར་འདོད། མདོ་སྡེ་པས་དང་པོ་མཚན་ཉིད་པ་དང་། གཉིས་པ་བཏགས་པ་བར་འདོད་དོ། ། ཡང་ན་གཉིས་ཏེ། མྱོང་བར་མ་ངེས་པའི་ལས་དང་། ངེས་པའི་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཕ་མ་བསད་ནས་འགྱོད་དེ་བཤགས་པ་བྱས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བཤེས་པའི་སྤྲིང་ཡིག་ལས། གང་ཞིག་སྔོན་ཆད་བག་མེད་གྱུར་པ་ལས། །ཕྱི་ནས་བག་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ། །ཉི་མ་སྤྲིན་བྲལ་ལྟ་བུར་རྣམ་མཛེས་ཏེ། །དགའ་བོ་སོར་ཕྲེང་མཐོང་ལྡན་བདེ་བྱེད་བཞིན། ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མཚམས་མེད་བྱུང་ནས་འགྱོད་པ་མ་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མཛོད་ལས། ཕ་མ་གསོད་གང་དེ་ངེས་
5-317a
པའོ། །ཞེས་སོ། ། ཀུན་འབྱུང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་བཞི་སྟེ། རྒྱུ། ཀུན་འབྱུང་། རབ་སྐྱེ། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པའོ། །མི་ཤེས་པ་ཁ་ཅིག །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་པ་ཞིག་འདོད་ལ། དེ་གང་ལ་ངོས་འཛིན་དྲིས་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དེ་ཡིན། དེ་གང་ལས་ཤེས་ཞེ་ན། དབུས་མཐའི་འགྲེལ་པ་ལས། མ་བྲལ་བའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྒྲིབ་པ་དང་མ་བྲལ་བའོ། །ཞེས་པ་ལས་སོ་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་ཕྱུགས་ལས་ཕྱུགས་ཏེ། དབུས་མཐར་དྲི་མ་མ་བྲལ་བའི་དྲི་མ་དེ་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཅིང་། དྲི་བཅས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀུན་འབྱུང་དུ་འཇོག་པ་མིན་ནོ། །དྲི་བཅས་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་འབྱུང་བའམ་ཀུན་ནས་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དྲི་བཅས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཏེ། དྲི་བཅས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་དབྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་འདུས་བྱས་དང་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་ཀྱང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དྲི་མ་དང་བཅས་མ་བཅས་གང་ཡིན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འགོག་བདེན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཀུན་འབྱུང་ཡིན་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་ཀུན་གཉིས་སུ་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་བདེན་པ་གཞིར་བྱས་ལ་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་སུ་ཡོད་པས་སོ། །འགོག་བདེན་གྱི་མཚན་གཞི་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡེ་གདོད་མ་ནས་དག་པ་གཉིས་ལྡན་དུ་ཞུགས་པ་དེ་ཡིན་ཀྱང་། གྲགས་ཚོད་དང་བསྟུན་ན་གློ་བུར་དྲི་མའི་ཆ་ཅི་རིགས་པར་དག་པའི་དེ་ཉིད་ལ་བཞག་གོ ། དེ་ལ་དྲི་མས་ཇི་ལྟར་དག་པའི་དག་ཚུལ་ལ་དབྱེ་ན་གཉིས། འཇིག་རྟེན་པའི་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འགོག་བདེན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་
5-317b
པའི་ས་བོན་ཉམ་ཆུང་བར་བྱས་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། བརྡས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ས་བོན་ཉམས་སྨད་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཞེས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བྱའི་ས་བོན་སྤངས་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། དོན་དམ་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པའོ། །ཞེས་སོ། ། འགོག་བདེན་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི། འགོག་པ། ཞི་བ། གྱ་ནོམ། ངེས་འབྱུང་བཞིའོ། །ལམ་བདེན་གྱི་མཚན་གཞི་ནི་སྐྱེ་འཕགས་ཀྱི་ལམ་ལྔ་པོ་དེ་ཡིན་ནོ། །ལམ་བདེན་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི། ལམ། རིགས་པ། སྒྲུབ་པ། ངེས་འབྱིན་ཏེ་བཞིའོ། །འགོག་ལམ་གཉིས་སུ་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཀུན་ནས་རྣམ་བྱང་གི་བདེན་པ་བཞིར་བྱས་ལ་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས་སོ།

以下是对原文的直译：
第二，如《俱舍论》所说："思是意业，由思所生身语业。"毗婆沙师认为思已和思二者都是真实业，经部师认为第一是真实业，第二是假名业。
或者分为两种：不定受业和决定业。第一，如杀父母后生悔并忏悔，如《亲友书》所说："若人先放逸，后来具正念，如云散日出极美丽，如喜天持鬘具见作乐者。"第二，如造五无间罪后不生悔意，如《俱舍论》所说："杀父母者是决定。"
集谛的总相有四：因、集、生、缘相。有些无知者主张所谓的"无为集"，当问及如何认定时，说是有垢的真如。若问从何得知，他们说："《中边论释》中说：'未离之集是真如未离障。'"
这是愚者中的愚者，《中边论》中说未离垢染的垢染是集谛，并非将有垢真如立为集谛。有垢真如不是集起或变化，因为真如是无为法。有垢真如是无为法，因为有垢真如是法界。虽然垢染是有为且是集谛，但真如无论有垢无垢，真如唯是灭谛，绝非集谛。
苦集二谛分立的原因是：以杂染谛为基础，有因果二者。
灭谛的事例是心性本来清净、具二净之状态，但若依通常理解，则是对随机垢染各个方面得净之状态。关于垢染如何清净的方式，若分类有二：世间的灭谛和出世间的灭谛。第一，是以世间道使烦恼种子微弱，如《集论》所说："如何依世俗？以世间道使种子减弱的灭。"第二，是以圣道断除所断种子，如彼中所说："如何依胜义？以圣慧彻底摧毁烦恼种子。"
灭谛的总相是灭、寂静、妙、出离四者。道谛的事例是异生和圣者的五道。道谛的总相是道、理、修、出离四者。灭道二谛分立的原因是：在清净谛中有因果二者。


 །
彼智相
(གཉིས་པ་)དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ནི། འདིར་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན། དམིགས་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་རྣམ་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཉིད་ལ་འཆད་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། བློ་ཚུལ་གཉིས་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་པས་རྣམ་པ་ཤེས་པར་བསྒྲུབས་ཤིང་། རྣམ་པ་ཤེས་པར་གྲུབ་པ་ན་ཁ་ཕྱིར་ལྟའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་རིག་པར་གྲུབ་པའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་པ་རང་དབང་དུ་གྲུབ་པ་ཞིག་མེད་ཀྱང་བལྟོས་སའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་དེ་ལ་དབྱེ་ན།ཕྱི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། སྐྱེ་མེད་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས། འདིར་ནི་ཕྱི་མའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཆད་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མེད་གསུམ་ཐོས་བསམ་གྱིས་ཤེས་པའི་བློ་དེ་ཉིད་བསྒོམ་བྱའི་རྣམ་པར་འཆད་པའི་
5-318a
སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱི་ཤེས་རྣམ་གསུམ་པོ་དེ་ལའང་མཚན་ཉིད་པ་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཐེག་ཆེན་འཕགས་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དང་། རྗེས་མཐུན་པ་ཐོས་བསམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་མོས་སྤྱོད་ན་ཡང་ཡོད་དོ། །རྗེས་མཐུན་པ་དེ་ཡང་བསྒོམ་བྱ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་སྦྱོར་ན་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བ་མཚན་ཉིད་པ་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །སྦྱོར་བའི་རྣམ་པ་མཚན་ཉིད་པ་དེ་ལའང་བསྒོམ་བྱ་དངོས་ཡིན་མིན་གཉིས་སུ་འབྱེད་དགོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་སྐྱེ་མེད་གསུམ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རྣམ་ནི་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཀྱང་སྦྱོར་བའི་བསྒོམ་བྱ་དངོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་བསྒོམ་བྱའི་རྣམ་པ་ལ་བརྒྱ་དོན་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་རྣམ་པ་དེ་དང་དེའི་རིགས་འདྲའི་རྒྱུན་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་འདྲའི་རྒྱུན་གོམས་བྱེད་དེ་ལ་སྨོན་ལམ་གྱི་རྣམ་པས་སྒོམ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་དོ། ། ཡང་གལ་ཏེ་གཞི་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་རྣམ་སྒོམ་ན། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་ལམ་ཁས་ལེན་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བྱང་སེམས་འཕགས་པས་གཞི་སྐྱེ་མེད་དུ་བསྒོམ་པ་ན་བདག་མེད་དང་པོའི་རྟོགས་པ་ཡར་ལྡན་དུ་འདུ་བ་ཡིན་གྱི། ཆེད་དུ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་བསྒོམ་པ་མིན་ཏེ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་སྤྲོས་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་ལ། སེམས་དཔས་ནི་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་གང་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་འཆད་པའི་ཚེ། མངོན་པ་ནས་གསུངས་པའི་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པ་དེ་མི་འཆད་པར། ཤེར་ཕྱིན་ནས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་བསྒོམ་བྱར་བཤད་
5-318b
པ་བཞིན་ནོ།

以下是对原文的直译：
彼智相
第二，如何了知彼相，此处"相"的含义是由所缘相二者对立而分的相，这也需要解释为认知主体智慧的特征，如胜法称论师以"心有二相"的推理证成相是智慧，当证成相是智慧时，详细阐述了即使是向外观察的智慧也成立为自证的方式。因此，虽然没有独立于智慧之外的所谓"相"，但依赖对象的不同，可将相分为如外境相般的世俗相和如三无生相般的胜义相两种，此处是依据后者而解释，因为这是讲解闻思了知三无生之智作为所修相的场合。
因此，对于三智的三种智相，在大乘圣者相续中有以现量为对境的真实相，在胜解行位也有以闻思为对境的随顺相。这随顺相的所修也是真实相，因为说在资粮加行位有真实的大乘加行。这真实加行相也需分为是否为直接所修对象两种，因为虽然佛地三无生智慧之相是真实三智相，却非加行的直接所修对象。
若问："那么将所修相分为一百七十三相就不合理了？"答：并不会不合理，因为是对佛地这些相的相似类型进行相续串习。对相似类型的串习称为"以愿相修习"。
又若问："如果修习基智的智相，岂不是要承认修习人无我的大乘修道？"答：菩萨圣者修习基的无生时，会上行含摄人无我的证悟，而非专门以人无我相修习，因为人无我相被解释为戏论相之一，而菩萨不作意任何戏论相。如在解释基智相时，不解释阿毗达磨所说的无常等十六相，而是解释般若经所说的法无我相为所修，就是这个道理。


 ། འོ་ན་དེ་གཉིས་དོན་གཅིག་པར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤར་བ་དེའི་ཚེ་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཡར་ལྡན་དུ་འདུ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཀྱི་འགལ་ཟླ་སེལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དགོངས་ནས་མངོན་པ་དང་ཤེར་ཕྱིན་ནས་གསུངས་པ་དེ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་གྱི། སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རྣམ་པ་དེ་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་འཆད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེར་ཕྱིན་ནས་གསུངས་པའི་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ནི་མངོན་པ་ནས་གསུངས་པའི་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པའི་མཁྱེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བས་སྐྱེ་མེད་གསུམ་བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རྣམ་ཁོ་ན་བསྒོམ་བྱར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཤེས་རྣམ་བསྒོམས་པས་སྐྱེ་མེད་གསུམ་བསྒོམ་པར་འཇོག་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་རྟོགས་པ་ལ་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་ཤར་བ་ལ་སྔོན་པོ་རྟོགས་པར་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ། །མདོར་ན་སྐྱེ་མེད་གསུམ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་འཛིན་སྟངས་ཀྱིས་གཟུང་བྱར་བྱེད་པའི་བློ་ནི་རྣམ་པའོ། །དེ་ལྟར་གོ་བ་ན་གང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པའི་གཞི་དང་། དམིགས་པ་ནི་བོད་སྔ་རབས་པས་དོན་གྱི་ཐ་སྙད་སྦྱར་བ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གང་གིས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པའི་རྣམ་པ་ནི་ཤེས་རྣམ་ཞེས་པར་ཐ་སྙད་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རྣམ་ཁོ་ན་སྦྱོར་བའི་བསྒོམ་བྱ་དང་། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མྱོང་བྱ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་མཚན་ཉིད་པ་ལ་ཤེས་པས་ཁྱབ་བོ། ། དོལ་པོ་བ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ནི་བོད་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་དབྱིངས་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འཆད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས་
5-319a
མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དོན་ཤེས་གང་གི་ཡང་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་སོ། །ཡང་ཅི་སྟེ་ཁྱོད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལ་དོན་རྣམ་དུ་བཏགས་ན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ཚིག་ལ་མི་རྩོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། མདོར་ན་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་པ་ལས་གཞན་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་དབྱེར་མེད་ཡིན་གྱི། རྣམ་པ་གང་དག་དང་། རྟགས་གང་དག་དང་། མཚན་མ་གང་དག་དང་ཞེས་གསུམ་གྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་རྣམ་པ་ནི་དམིགས་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་རྣམ་པ་དེ་མ་ཡིན་པས། འདིར་བསྟན་གྱི་རྣམ་པར་མི་རུང་ལ། དམིགས་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་རྣམ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་རྟགས་མཚན་མ་གསུམ་གྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་རྣམ་པར་མི་རུང་ངོ་། །
གཉིས་པ་གཞུང་གི་དོན་ལ། བསྟན། བཤད་གཉིས་ཀྱི།
དང་པོ་ནི། གཞི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པར་བཞག་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །ཤེས་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་རྣམས་ལ་ནི་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡིན་ལ། དབྱེ་ན། ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཤེས་པའི་ཤེས་པའང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་དོ། །དེས་ན་ཤེས་རྣམ་གྱི་རྣམ་པའང་གཞི་མེད་མིན་པར་མཁྱེན་གསུམ་རྣམ་པའི་གཞིར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། ། སྤྱིར་བསྟན་གྱི་ཤློ་ཀ་གཅིག་པུ་འདི་ལ་གྲོལ་སྡེ་གཉིས། ཁ་ཆེ་འབུམ་ཊཱི་ཀ་མཁན། ཆོས་བཤེས། གསེར་གླིང་པ་རྣམས་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བས་འགྲེལ་ཚུལ་ཐ་དད་པ་དུ་མ་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

以下是对原文的直译：
那么，难道没有说这二者是同一义吗？当法无我相显现时，另一方面的证悟会上行含摄，因为法无我相能遣除人无我的对立面。考虑到这一点，阿毗达磨和般若经中所说的依次对应，而非将离戏论相解释为无常等十六相，因为般若经所说的离戏论相是超越阿毗达磨所说无常等十六相的智慧。
有人说："其他人会认为三智加行不是修习三无生，因为主张唯有智相是所修。"这并无过失，因为通过修习智相可以安立为修习三无生，因为证悟法性相被安立为证悟法性。例如，显现为青色相被安立为了知青色。总之，三无生是所缘，而以执持方式取彼为对境的心是相。
如此理解时，所断除增益的基础和所缘是西藏早期学者所用的"义"这一术语，而能断除增益的相是被称为"智相"，因此唯智相是加行所修，是各自自证智慧所体验的，这样，真实相必为智慧所摄。
多钵巴·喜饶坚赞说："西藏早期学者将法界解释为义相不是大乘宗义，因为法界是远离一切义智戏论的智慧。如果你将法界智慧的现证假名为义相，我们对文字不予争论。"
总之，由于所缘是何，除了它的相之外没有丝毫其他本质，因此相本身与自性不可分离。而"任何相、任何标志、任何特征"三者对举的相，并非所缘相二者对举之相，因此不适合作为此处所说的相；所缘相二者对举的相也不适合作为相、标志、特征三者对举的相。
第二，文义有标示和解说两部分。
第一，一切安立为基四谛等的所知是所缘。现量了知对境的差别特征诸相，称为加行相，这就是它的定义。分类而言，由于遍智智慧的所缘有三种，因此了知彼的智慧也许为三种。因此，智相的相也非无基础，而是以三智相为基础。
一般而言，仅对此一个标示偈颂，解脱部两派、克什米尔《十万释》作者、法胜、金洲等持有不同的观点，出现了多种不同的解释方式。如是所说。
;


 །
5-319b
གཉིས་པ་ནི། གཞི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་གི་ཤེས་རྣམ་ལ་མཚོན་ན། རྟག་པ་གང་ལ་སོགས་པ་མི་བདེན་པར་འཛིན་པ། ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བདེན་བཞིའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་བཅུ་དྲུག་པོ་ལ། དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས་གཞི་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཤེས་རྣམ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་ཁོ་ནར་བཞེད་དོ། །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ་གསུམ། གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་མདོ་བཞིན་བདེན་བཞི་ལ་སྦྱར་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དང་། ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་སོ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པའོ། །
基智相随经四谛二十七加行
དང་པོ་ནི། རྣམ་གསུམ་ཕྱིར་ཞེས་རྣམ་པ་སྤྱིར་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཁྱད་པར་དུ་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྟན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུམ་འདི་ནི་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་པ་ནས། ཡུམ་འདི་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་ཉེར་བདུན་གསུངས་པའི་དོན་ཏེ། དེའང་མདོ་ལས་མེད་པའི་རྣམ་པ་གསུངས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་མི་གཡོ་བའི་རྣམ་པའི་བར་བདེན་པ་དང་པོ་གསུམ་སོ་སོ་ལ་བཞི་བཞི་སྟེ་བཅུ་གཉིས་དང་། ལམ་བདེན་ལ་རྣམ་པ་དེ་ནི་བཅོ་ལྔར་བཤད་པས་ཉེར་བདུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ། བསྟན། བཤད། བསྡུ་བ་ལས།
དང་པོ་ནི། མཁྱེན་པ་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་དེ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། བདེན་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པའོ། །
三胜谛相
དང་པོ་ནི། མངོན་པ་ནས་
5-320a
གསུངས་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་ནས་གསུངས་པ་མི་མཐུན་ནོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དེ་སེལ་བའི་ཕྱིར་དུ། ཤེར་མདོ་དང་། མངོན་པ་གོ་རིམ་དུ་སྦྱར་བར་མཛད་དོ། །དེའང་དང་པོར་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོའི་བཞི་ཚན་གསུམ་ཡོད་པས། དང་པོ་ནི། མེད་པ་སྟེ་ནམ་མཁའ་ལྟར་རྟག་དངོས་སུ་མེད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་དང་། དབེན་པ་སྟེ་བདག་བདག་གི་བས་དབེན་པ་དང་། མི་བརྫི་བ་ནི་ཆོས་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པ་སྟེ་བཞིའོ། ། གཉིས་པ་ནི། གནས་མེད་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་གཞི་དང་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུར་མི་རུང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ནི་འདོད་ཆགས་སོགས་དུག་གསུམ་དཔྱད་ན་སྐྱེ་འགག་དང་བྲལ་བས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་བརྗོད་པ་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པས་ནི་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པས་ཕུང་པོ་འདྲེན་བྱེད་ཡིན་ན་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནར་མེད་པ་དང་། མིང་མེད་པའི་ཚོར་བ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་མིང་བཞི་ནི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ན་དེ་དག་ནི་དེ་ཁོ་ནར་མ་གྲུབ་པ་སྟེ་བཞིའོ། ། གསུམ་པ་ནི། འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགགས་པ་སྟེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི། སོང་ནས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། མི་འཕྲོག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གདོད་ནས་ཞི་བ་ལ་སླར་དབྲོག་བྱའམ་སྤང་བྱ་སོགས་སུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། མི་ཟད་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དམ་པར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ནི་ཟད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་ཡེ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་གང་གིས་དག་པ་འཐོབ་བྱར་མེད་པ་དང་བཞིའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་བཞི་གསུམ་བཅུ་གཉིས་ནི་མངོན་པ་དང་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ན། སྡུག་བསྔལ་དང་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་དང་པོ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་བཞི་ཚན་གསུམ་སྟེ། དང་པོ་ནི། མི་རྟག་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྡུག་
5-320b
བསྔལ། སྟོང་པ། བདག་མེད་དེ་བཞི། གཉིས་པ་ནི། རྒྱུ། ཀུན་འབྱུང་། རབ་སྐྱེ། རྐྱེན་སྟེ་བཞི། གསུམ་པ་ནི། འགོག་པ། ཞི་བ། གྱ་ནོམ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ།

 །
5-319b
གཉིས་པ་ནི། གཞི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་གི་ཤེས་རྣམ་ལ་མཚོན་ན། རྟག་པ་གང་ལ་སོགས་པ་མི་བདེན་པར་འཛིན་པ། ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བདེན་བཞིའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་བཅུ་དྲུག་པོ་ལ། དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས་གཞི་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཤེས་རྣམ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་ཁོ་ནར་བཞེད་དོ། །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ་གསུམ། གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་མདོ་བཞིན་བདེན་བཞི་ལ་སྦྱར་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དང་། ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་སོ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པའོ། །
基智相随经四谛二十七加行
དང་པོ་ནི། རྣམ་གསུམ་ཕྱིར་ཞེས་རྣམ་པ་སྤྱིར་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཁྱད་པར་དུ་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྟན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུམ་འདི་ནི་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་པ་ནས། ཡུམ་འདི་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་ཉེར་བདུན་གསུངས་པའི་དོན་ཏེ། དེའང་མདོ་ལས་མེད་པའི་རྣམ་པ་གསུངས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་མི་གཡོ་བའི་རྣམ་པའི་བར་བདེན་པ་དང་པོ་གསུམ་སོ་སོ་ལ་བཞི་བཞི་སྟེ་བཅུ་གཉིས་དང་། ལམ་བདེན་ལ་རྣམ་པ་དེ་ནི་བཅོ་ལྔར་བཤད་པས་ཉེར་བདུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ། བསྟན། བཤད། བསྡུ་བ་ལས།
དང་པོ་ནི། མཁྱེན་པ་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་དེ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། བདེན་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པའོ། །
三胜谛相
དང་པོ་ནི། མངོན་པ་ནས་
5-320a
གསུངས་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་ནས་གསུངས་པ་མི་མཐུན་ནོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དེ་སེལ་བའི་ཕྱིར་དུ། ཤེར་མདོ་དང་། མངོན་པ་གོ་རིམ་དུ་སྦྱར་བར་མཛད་དོ། །དེའང་དང་པོར་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོའི་བཞི་ཚན་གསུམ་ཡོད་པས། དང་པོ་ནི། མེད་པ་སྟེ་ནམ་མཁའ་ལྟར་རྟག་དངོས་སུ་མེད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་དང་། དབེན་པ་སྟེ་བདག་བདག་གི་བས་དབེན་པ་དང་། མི་བརྫི་བ་ནི་ཆོས་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པ་སྟེ་བཞིའོ། ། གཉིས་པ་ནི། གནས་མེད་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་གཞི་དང་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུར་མི་རུང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ནི་འདོད་ཆགས་སོགས་དུག་གསུམ་དཔྱད་ན་སྐྱེ་འགག་དང་བྲལ་བས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་བརྗོད་པ་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པས་ནི་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པས་ཕུང་པོ་འདྲེན་བྱེད་ཡིན་ན་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནར་མེད་པ་དང་། མིང་མེད་པའི་ཚོར་བ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་མིང་བཞི་ནི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ན་དེ་དག་ནི་དེ་ཁོ་ནར་མ་གྲུབ་པ་སྟེ་བཞིའོ། ། གསུམ་པ་ནི། འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགགས་པ་སྟེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི། སོང་ནས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། མི་འཕྲོག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གདོད་ནས་ཞི་བ་ལ་སླར་དབྲོག་བྱའམ་སྤང་བྱ་སོགས་སུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། མི་ཟད་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དམ་པར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ནི་ཟད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་ཡེ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་གང་གིས་དག་པ་འཐོབ་བྱར་མེད་པ་དང་བཞིའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་བཞི་གསུམ་བཅུ་གཉིས་ནི་མངོན་པ་དང་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ན། སྡུག་བསྔལ་དང་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་དང་པོ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་བཞི་ཚན་གསུམ་སྟེ། དང་པོ་ནི། མི་རྟག་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྡུག་
5-320b
བསྔལ། སྟོང་པ། བདག་མེད་དེ་བཞི། གཉིས་པ་ནི། རྒྱུ། ཀུན་འབྱུང་། རབ་སྐྱེ། རྐྱེན་སྟེ་བཞི། གསུམ་པ་ནི། འགོག་པ། ཞི་བ། གྱ་ནོམ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
直译
第二，如果以"基智"为例示其知相，那么执著常等为不实的[见解]，道的相反方面诸对治之法性本体，即四谛法中十六种无常等，缘于这些的智慧差别，安立为基智的种类，是基智相的定义。这样的知相也只有通过三种遍智的差别而分为三种。
第二广说分三：基智相如经四谛配合二十七种，道智相三十六种，以及遍智相。
基智相随经四谛二十七加行
第一，"由三种"等总标诸相后，现在显示这些中特别是基智相。
第二，经中："世尊，此母是无有之彼岸到达"，乃至"此母是不动之彼岸到达"，如是说了二十七种的意义。此中，经从无有相开始直到不动相为止，前三谛各四种共十二种，道谛相则有十五种，总共二十七种。
第三解释分：宣说、解释、总结。
第一，在三种智慧中，若以一切智性为主，则如是。
第二分二：三谛相与道谛相。
三胜谛相
第一，为消除阿毗达磨所说的诸相与般若经所说不一致的疑虑，[作者]将般若经与阿毗达磨依次配合。
此中，首先般若经中有三组四种相。第一组：无有，即如虚空般没有实常；不生，即一切法不可得；远离，即远离我与我所；不降伏，即诸法空无人我，共四种。
第二组：无处，即不适合作为生起之基或成就之果；虚空，即贪等三毒经考察无生灭，如同虚空；不可说，即言说伴有寻伺，是招感诸蕴的业因，但实际上并不存在；无名，以受为主的四名是再有之缘，而它们实际上并不成立，共四种。
第三组：无去，即苦灭仅是现证，并非前往获得之义；不夺，即烦恼本来寂静，无有可夺或可断之义；不尽，即法性之殊胜功德聚不会穷尽；无生，即本来无生，无有何者可获清净，共四种。
如是苦、集、灭三谛的相，四乘三为十二种，若与阿毗达磨依次配合，则前三谛的特性各四种：第一组是无常、苦、空、无我四种；第二组是因、集、生、缘四种；第三组是灭、静、妙、出四种。


 །
གཉིས་པ་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་ལ། ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་སྒྲིབ་པ་སྤྱི་དོན་དུ་བཤད་པ་དང་། གཉེན་པོ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་གཞུང་དོན་དུ་བཤད་པའོ། །
说道所断障总义
དང་པོ་ནི། སྒྲིབ་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད། སོ་སོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ། གྲངས་ངེས་སོ། །
共障定义
དང་པོ་ནི། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་དོ། །བསྒྲིབ་བྱ་དང་སྒྲིབ་བྱེད་གཉིས་ཀ་ལའང་སྒྲིབ་པའི་སྒྲ་འཇུག་མོད། འདིར་བསྟན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དབྱེ་གྱལ་དུ་ཡོད་པའི་སྒྲིབ་མ་སྒྲིབ་གཉིས་ནི་འདི་གཉིས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་དོན་གཅིག་པ་མིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར།
分别安立
གཉིས་པ་སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་དབྱེ་སྒོ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་ནི། ཞི་གནས་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་དབྱེ་སྒོ་ཡོན་ཏན་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་དབྱེ་སྒོ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་པོ་གཉིས་ནི་འོག་ཏུ་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པའི་སྐབས་སུ་འཆད་ལ། དབྱེ་སྒོ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཕྱི་མ་གཉིས་གནད་གཅིག་ཏུ་འདུ་བས། དེ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ནི་ཉོན་སྒྲིབ་དང་། གཉིས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའོ། །དང་པོ་ཉོན་སྒྲིབ་ལ་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། སྤངས་པའི་ས་མཚམས་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཉན་རང་གི་མྱང་འདས་གཉིས་པོ་གང་རུང་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་གནས་སོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ། ལྷག་བཅས་དང་། ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལའོ། །དང་པོ་ལྷག་བཅས་
5-321a
མྱང་འདས་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི། རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཅན་དང་། བག་ཉལ་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་བོ། །གཉིས་པ་ལྷག་མེད་མྱང་འདས་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི། ལས་དང་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་བོ། །ཉོན་སྒྲིབ་ནི་བཤད་ཟིན་པ་དེར་གྲངས་ངེས་ཏེ། ཉན་རང་གིས་མྱང་འདས་གཉིས་པོ་དེར་གྲངས་ངེས་པའི་ཕྱིར། ཉན་རང་གི་མྱང་འདས་གོ་ཆོད་པོ་དེ་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་ཉིད་ཡིན་ལ། ལྷག་བཅས་ཀྱི་མྱང་འདས་ནི་འཁོར་བ་ལས་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་མྱང་འདས་གོ་ཆོད་པོར་མི་འཇོག་གོ། དམན་པའི་མྱང་འདས་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་སྒྲིབ་རྒྱུད་མ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། བག་ཉལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ལས། དང་པོ་ནི། འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་སྨིན་གསུམ་པོ་གང་རུང་ས་བོན་དང་བཅས་པའོ། །གསུམ་པོ་འདིའི་ནང་ནས་འཁོར་བར་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཀུན་སློང་དུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ནི་གཙོ་བོར་ལྷག་བཅས་མྱང་འདས་ཁོ་ན་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པར་བཤད་ནས། ཕྱི་མ་ཉོན་མོངས་དེས་སློང་བའི་ལས་དང་། ལས་དེའི་རྣམ་སྨིན་དུ་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོས་ནི་ལྷག་མེད་མྱང་འདས་འཐོབ་བྱེད་ལ་སྒྲིབ་པར་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། གཉིས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པས་བཞག་པའི་བག་ཉལ་གང་ཞིག །སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་འཛིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། ལྷག་བཅས་མྱང་འདས་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པར་གོང་དུ་བསྟན་པ་དེའོ། །དེའི་མཚན་གཞི་ནི། དཔེར་ན་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་རྒྱུད་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་ནུས་ཀྱི་ནུས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་། སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་པར་ནུས་པ་དེ་ལྟ་བུ་བ་དེའོ།

第二 道谛相分为：总义解说道所断障碍，以及正文解说对治道相。
说道所断障总义
第一，障碍的总相定义，各别安立，数量决定。
共障定义
第一，即对正确智慧的遮蔽。虽然被障蔽与能障蔽两者都可称为障碍，但此处所说的障碍是指能障蔽者。无记法类中的有覆与无覆两种，与这两种障碍并非同义，因为那些并非从能障蔽的角度来解释的。
分别安立
第二，各别安立有两种分类方式：第一是对止观的障碍，第二是对功德与智慧的障碍。如是两种分类方式中，前两种将在下文禅定障碍处解说，后两种分类本质相同，即对人无我证悟智慧与法无我证悟智慧的障碍。第一是烦恼障，第二是所知障。
首先，烦恼障有定义、分类和断除阶位的说明。第一定义是：障碍获得声闻缘觉二涅槃任一的种类。第二分类是：障碍获得有余与无余涅槃者。第一种障碍获得有余涅槃的是：使心相续不寂静的障碍与随眠烦恼障。第二种障碍获得无余涅槃的是：业与异熟烦恼障。
烦恼障就确定为以上所述，因为声闻缘觉的涅槃确定为这两种。声闻缘觉的完全涅槃即是无余涅槃，而有余涅槃因未从轮回中解脱，故不算是完全的涅槃。
障碍获得小乘涅槃的烦恼障中，使心相续不寂静者和随眠的定义：第一是与能系缚轮回的业、烦恼、异熟三者任一及其种子。在这三者中，作为投生轮回之业的动机的烦恼及其种子，主要被说为仅障碍获得有余涅槃；如上所述，后者即由该烦恼所发起的业，以及作为该业异熟的苦蕴，则障碍获得无余涅槃。第二是：由烦恼所留下的随眠，能作为转生轮回之因者，即上文所说的障碍获得有余涅槃者。其事例如：菩萨圣者相续中的虽已失去扰乱心相续的能力，但仍能作为轮回转生之因的那种[烦恼]。


 །སེམས་རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་དང་། དེས་བཞག་པའི་བག་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་འདི་ལྟར་དབྱེ་བ་ནི། ཉོན་སྒྲིབ་ལ་བྱང་སེམས་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་ལ་བལྟོས་ནས་གཉིས་སུ་
5-321b
ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི། དམན་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་ལ་བལྟོས་ནས་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་མིན་ཏེ། དེར་ནི་རྒྱུད་མ་ཞི་བར་བྱེད་ནུས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལེན་ནུས་ཀྱི་ཉོན་སྒྲིབ་སོ་སོར་མི་འབྱེད་པར་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཅིག་ཅར་དུ་བསྡོམས་ནས་སྤོང་ངོ་། །སེམས་དཔས་ནི་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་རྒྱུད་མ་ཞི་བར་བྱེད་ནུས་དེ་ཆེད་གཉེར་དུ་བྱས་ནས་སྤོང་ལ། སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་ནི་ཆེད་གཉེར་དུ་བྱས་ནས་མི་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་དག །འོ་ན་རྒྱུད་མ་ཞི་བར་བྱེད་ནུས་དེ་སྤངས་པ་ན། སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་དེ་ཡང་ཞར་ལ་སྤངས་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། རྒྱུད་མ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་བསྒོམས་ན་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཞར་ལ་སྤོང་བ་ཡིན་ཀྱང་། སེམས་དཔས་ནི་རྒྱུད་མ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་སྤོང་ཡང་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུའི་ནུས་པ་མི་སྤོང་སྟེ། ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་སྒོམ་སྟོབས་ཀྱིས་རྒྱུད་མ་ཞི་བར་བྱེད་ནུས་ཀྱི་ས་བོན་དང་བཅས་པ་རང་འགགས་སུ་སོང་ཡང་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་རང་འགགས་སུ་མ་སོང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་སེམས་དཔས་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་བག་ཉལ་སྤྱིར་མི་སྤོང་བར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། སྤྱིར་དེ་སྤོང་བ་ཡང་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་ཞར་ལ་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། གནས་སྐབས་སུ་ཆེད་གཉེར་བྱས་ནས་མི་སྤོང་བའི་དོན་ནི། སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་དེས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ལ་མངོན་གྱུར་གྱི་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་ཆེད་དུ་སྤོང་བ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་ནི། སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་ནུས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཆེད་དུ་སྤོང་བའི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ལམ་དེ་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོར་མ་གྱུར་ཅིང་། ཉོན་སྒྲིབ་ཁོ་ནའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ལམ་ཞིག་ཡིན་ལ། ལམ་དེ་སེམས་དཔས་གཙོ་བོར་དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་འདི་ཉོན་སྒྲིབ་མཚན་ཉིད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དམན་པའི་
5-322a
མྱང་འདས་ཐོབ་པ་བགེགས་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་བག་ཉལ་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་དེའི་ས་བོན་དྲུངས་འབྱིན་གྱི་གཉེན་པོའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་འདི་ཉོན་སྒྲིབ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་མཚན་ཉིད་པ་ནི་མིན་ཏེ། བྱང་འཕགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་ནུས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུམ་པ་ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་པའི་ས་མཚམས་ནི། དམན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ལྷག་བཅས་ཀྱི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཚེ་རྒྱུད་མ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། བག་ཉལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་རྡོར་ཏིང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དེ་གཉིས་ཀ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ཀྱང་བྲལ་བ་ནི་མིན་ཏེ། ལས་ཉོན་སྔ་མས་འཕངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་གསར་པ་མི་གསོག་ཀྱང་། ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་རྙིང་པའི་འབྲས་བུ་སྐབས་དེར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པ་མིན་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་དེ་དག་ལ། །ལས་ཀྱི་ནུས་པ་མཐོང་བ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མེད་ཀྱི་དུས་སུ་ལས་ཉོན་རྣམ་སྨིན་གསུམ་ཀ་དང་བྲལ་བའི་མྱང་འདས་ཀྱང་གོ་ཆོད་པོ་བཞག་གོ། ཐེག་ཆེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ནུས་པའི་ཆ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་བཟོད་དུ་ནུས་པ་དེའི་ས་བོན་དྲུངས་འབྱིན་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
通过心相续不寂静及其所留下的随眠分类，是依据菩萨道所断来区分烦恼障为两种，而不是依据小乘道所断来区分。因为在小乘中不将能使心相续不寂静的[烦恼]与能受生的烦恼障分开，而是合为一体并同时断除。菩萨则将它们分开，特意断除能使心相续不寂静的[烦恼]，而不特意断除能受生的因。
有人问：那么，当断除能使心相续不寂静的[烦恼]时，能受生的因不也顺便断除了吗？答：虽然修习人无我作为对治使心相续不寂静的[烦恼]时，顺便也会断除能受生因的功能，但菩萨虽然断除使心相续不寂静的功能，却不断除投生轮回因的功能。因为通过修习法无我作为所知障的对治，虽然使心相续不寂静的功能及其种子自然消灭，但受生的因并未自然消灭。
问：那么应成菩萨根本不断除烦恼障的随眠？答：不是。总体上断除它是作为所知障的附带[结果]，但暂时不特意断除的意思是：因为受生的因并不作为法无我证悟的现行障碍，且不以断除它为目标。因为能断除轮回受生烦恼的人无我证悟之道，不是所知障的对治，而只是烦恼障的对治，菩萨并不主要追求这种道。
再者，这种受生之因确实是真正的烦恼障，因为它是障碍获得小乘涅槃的种类，且证悟人无我的无间道是拔除该随眠烦恼障种子的对治类型。然而，虽然它是真正的烦恼障，但并非真正的烦恼，因为它存在于菩萨圣者相续中，且已失去扰乱心相续的能力。
第三，烦恼障断除的阶位：就小乘而言，当证得有余涅槃时，使心相续不寂静的[烦恼]和随眠烦恼障两者都完全断除，因为它们的对治——金刚定已使二者成为不生之法。虽然断除了异熟障，但未与之分离，因为尚未脱离由前业烦恼所投生的苦蕴。虽然不积累新的有漏业，但未使旧有漏业的果在当时成为不生之法。如《入行论》所言："虽无烦恼，然见彼等业力[仍存]。"
在无余[涅槃]时与业、烦恼、异熟三者都分离的涅槃也被视为圆满。
就大乘而言，系缚轮回的烦恼之功能方面从初地开始断除，因为未先经小乘道的[菩萨]在苦[谛]法忍时获得拔除该种子的能力。


 ། བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ནུས་པ་ལ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་སྤང་དང་། སྒོམ་སྤང་གི་ཆ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི།
5-322b
མཐོང་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སྤོང་བ་དང་དུས་མཉམ་ཁོ་ནར་སྤོང་ལ། གཉིས་པ་ཡང་སྒོམ་སྤང་གི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཉལ་གྱི་ཆ་དེ་སྒོམ་སྤང་སྤངས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་དཀའ་བའི་གནད་འདི་ཤེས་དགོས་ཏེ། ས་དང་པོར་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཉལ་སྤོང་ན་དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་མ་དག་སར་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཁས་ལེན་ཏེ། ཉོན་ཡིད་དང་ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མི་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩ་ཉོན་བདག་ལྟ་ལྟ་བུའང་ཐེག་ཆེན་པ་ལྟར་ན། ཉོན་ཡིད་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དྲུག་ཡིད་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་བློ་ལྷན་སྐྱེས་ལ་ཕུང་པོ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཤིང་། ཉོན་སྒྲིབ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་དང་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་གོ། དེའང་འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་དེས་བཞག་པའི་དྲུག་ཤེས་ཀྱི་ཆ་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་བས་བག་ཉལ་ཙམ་པོ་བ་དེ་མཐོང་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སྤོང་བ་དང་། དེ་དང་མཉམ་དུ་སྒོམ་ལམ་གྱིས་ཀྱང་སྤོང་བ་ཡིན་མོད། དེ་སྤོང་བས་བག་ལ་ཉལ་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་ན་ཡོད་པ་དེ་སྤོང་བས་མ་ཁྱབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཉོན་ཡིད་གནས་མ་གྱུར་ཅེས་མ་དག་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནའང་དེའི་བག་ལ་ཉལ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་མཚན་ཉིད་པ་མིན་ཏེ་གང་ཟག་གིས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་ཡིད་ཡིན་ན་ཀུན་གཞི་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལ་གནས་ཏེ་རབ་བྱུང་ཞིང་། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིད་ཅེས་བྱ། །རྣམ་ཤེས་ངར་སེམས་བདག་ཉིད་ཅན། །བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི། །ཉོན་མོངས་བཞི་དང་རྟག་ཏུ་འགྲོགས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ། ཉོན་མོངས་བཞི་
5-323a
དང་རྟག་ཏུ་འགྲོགས། །ཞེས་འབྱུང་བས། འདི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ཉལ་དུ་འཇོག་དགོས་སོ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་མིན་ཏེ། ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་བག་ཉལ་གྱིས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ལས་ཀྱི་ཀུན་སློང་བྱེད་ལ། འདིས་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་ཁ་ནང་ཁོ་ནར་ཕྱོགས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ཤེས་སྒྲིབ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། སྤངས་པའི་ས་མཚམས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་སུ་གནས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་རང་རྒྱལ་ལམ་གྱི་སྤང་བྱར་གྱུར་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ཁོ་ནའི་སྤང་བྱར་གྱུར་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་བོ། །དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་ལམ་གསུམ་གྱི། །ཞེས་དང་། གཟུང་དོན་རྟོག་པ་སྤོང་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བསྟན་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་རྟོག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་ནོ། ། འདི་ལའང་ཐོགས་མེད་མཆེད་དང་། འཕགས་སེང་གཉིས་ངོས་འཛིན་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་ལས། དང་པོ་ནི། རྒྱན་འདིར་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་བཞི་བཤད་པའི་གཟུང་རྟོག་གི་གཉེན་པོ་ནི་རང་རྒྱལ་ལ་ཡོད་ལ། འཛིན་རྟོག་གི་གཉེན་པོ་ནི་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དོ། །དེའང་གཟུང་བ་ཀུན་བཏགས་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ནི་གཟུང་རྟོག་དང་། འཛིན་པ་ཀུན་བཏགས་ལ་དེར་ཞེན་པའི་བློ་ནི་འཛིན་རྟོག་ཡིན་ལ། འཛིན་རྟོག་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡང་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་རང་རྒྱལ་ལ་གཟུང་མེད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི། གཉིས་མེད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པས་འཛིན་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་མེད་དོ།

直译
关于随眠烦恼的功能，分为大乘见所断和修所断两部分。第一，[菩萨]只在断除见所断所知障的一百零八种分别念的同时断[见所断烦恼障]。第二，修所断烦恼随眠的部分也是在断除修所断[所知障]的同时断除。
这里需要了解一个难点：如果初地断除烦恼随眠，那么对于未先经小乘道者，是否必须承认在未净地有染污意[识]？答：需要承认，因为染污意与烦恼随眠不同，而且像根本烦恼我见等，按照大乘观点，由于有染污意的缘故，由第六意识所生的俱生[我执]对蕴执著为人我，这由见道所断；而染污意本身执著阿赖耶识为我，这被安立为法我和所知障。
又，由系缚轮回的烦恼所留下的与六识有关的部分称为一般随眠，它与断除一百零八种见所断所知障分别念同时被断，也与修道同时断除。但断除它并不一定断除存在于阿赖耶识中的随眠，因此染污意[识]未转依，被称为不清净。
然而，其随眠并非真正的染污意，因为它不是执著人我的分别念。若是染污意，必定执著阿赖耶为我，如所说："依彼处生起，以彼为所缘，名为意。识执我为自性，有覆无记，恒与四烦恼相应。"
如此，既然说"恒与四烦恼相应"，是否应将此安立为烦恼随眠？答：也不是，因为烦恼障随眠能引发投生轮回的业，而这只是完全向内缘阿赖耶识的。
第二，所知障有：定义、分类、断除阶位。第一，定义是：障碍获得一切智的种类。第二，分类有：独觉道所断的所知障和唯大乘道所断的所知障。第一种，如"烦恼所知[法]三道"和"为断所取境分别"所示，名为所知障所取分别。
对此，无著兄弟与圣解脱军二者认识方式不同。第一，在本《庄严论》中解释的四种能取所取分别中，所取分别的对治存在于独觉[相续]中，而能取分别的对治只存在于大乘圣者[相续]中。其中，执著遍计所执的所取为实在的心是所取分别，执著遍计所执的能取为实在的心是能取分别。能取分别的对治唯有无二智慧，因此独觉只有证悟无所取的智慧，而无证悟无二的智慧，故无证悟无能取的瑜伽地。
;


 ། གཉིས་པ་ནི། རྒྱན་འདིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྤང་བྱར་བཤད་པའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དེ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་རང་རྒྱལ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་ལམ་གྱི་སྤང་བྱར་བཤད་པའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དེ་དག །
5-323b
རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤོང་དགོས་ལ། རང་རྒྱལ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་མིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་གཞན་སྟོང་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རང་རྒྱལ་ལམ་གྱི་སྤང་བྱར་གྱུར་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་རྟོག་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཞེན་གྱི་རྟོག་པ་ཉིད་ལ་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུང་བར་ཞེན་རྟོག་ནི་དོན་དུ་སྣང་བ་དེ་ཕྱི་དོན་ཉིད་དུ་ཞེན་པའོ། །འཛིན་པར་ཞེན་རྟོག་ནི་སྣང་བ་དེ་ཤེས་པའི་ངོ་བོར་ཞེན་པའོ། །གཟུང་རྟོག་ནི་རང་རྒྱལ་སྒོམ་ལམ་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤོང་ལ། འཛིན་རྟོག་ནི་རང་རྒྱལ་སྒོམ་ལམ་པའི་མཉམ་བཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤོང་བར་བཞེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་གཉིས་པོ་དེ་ནི། རྣམ་རྟོག་བཞི་པོ་ལྡན་བསྟེན་པ། །ཞེས་པའི་གཞུང་གིས་བསྟན་པའི་རྟོག་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་མིན་ཏེ། བཞི་པོ་དེ་ནི་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་མཐོང་སྒོམ་ལམ་ཁོ་ནའི་སྤང་བྱར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་རྒྱལ་གྱིས་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་གཉིས་པོ་དེ་སྤོང་ཚུལ་ཡང་། སྣང་བ་ཕྱི་དོན་དུ་ཞེན་པ་ནི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རྟོག་པ་ལ་ཡོད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གྲུབ་མཐའ་དང་། སྣང་བ་སེམས་སུ་ཞེན་པ་ནི་རྣམ་བདེན་པའི་གྲུབ་མཐའ་དང་མདོ་སྡེ་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་ལ། གྲངས་ཅན་པས་ཀྱང་སྣང་བ་བློའི་ངོར་འདོད་ཚུལ་མཐུན་ནོ། །མདོ་སྡེ་པ་དང་གྲངས་ཅན་པས་ནི་སྣང་བ་དེ་ནང་ཡིན་ཀྱང་། དེ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཕྱི་ན་ཡོད་པར་འདོད་ལ། གཟུང་དོན་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་རྣམས་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་ནི་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། འདི་ནི་སེམས་ཙམ་པའི་ཕྱི་དོན་འགོག་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ལ། རང་རྒྱལ་གྱིས་རིགས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུང་འཛིན་རྫས་གཞན་ཁེགས་པས་རང་རྒྱལ་གྱི་ཐར་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཉོན་རྣམ་སྨིན་གསུམ་སྤོང་ནུས་ཀྱི་གཟུང་མེད་རྟོགས་པ་དེ་ཡིན་
5-324a
ནོ། །རྣམ་བདེན་པ་དང་མདོ་སྡེ་པས་སྣང་བ་སེམས་སུ་ཞེན་པ་རྣམ་བརྫུན་པས་འགོག་པ་ན། གཟུང་བ་མེད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་འཛིན་པ་འགོག་པ་ཡིན་ལ། རང་རྒྱལ་གྱིས་ཀྱང་རིགས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འགོག་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་དགོས་པའང་འཛིན་རྟོག་དེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་མིན་ཀྱང་། རང་རྒྱལ་གྱི་ཤེས་བྱ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་བྱེད་ལ་གེགས་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་རང་རྒྱལ་གྱིས་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་སམ་ཞེ་ན། མི་རྟོགས་པར་ཐོགས་མེད་མཆེད་ཀྱིས་བཞེད་པ་གོང་དུ་བསྟན་ཟིན་ཀྱང་། འཕགས་སེང་གིས་ནི་རྟོགས་པར་བཞེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། གོས་པ་མེད་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། རྟོགས་པ་མེད་པ་དང་། རློམ་པ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེའང་འདིར་རང་རྒྱལ་གྱིས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའི་དགོངས་པ་ཡང་ཕྱི་རོལ་དོན་ལ་བལྟོས་པའི་གཟུང་འཛིན་བལྟོས་ཆོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་ཞེས་དགོངས་ཀྱི། མྱོང་བ་རང་རིག་ཡུལ་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པའི་ཁ་ནང་དུ་ཕྱོགས་པའི་འཛིན་པའི་ཆོས་བདག་སྤངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མིན་པས། འདི་ལ་ཕྲ་རགས་མ་ཕྱེ་ན་ལུགས་ཐམས་ཅད་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ལ་དཔྱོད་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་མཚན་འཛིན་རྟོག་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནོ།

直译
第二，本《庄严论》中所说的大乘见修道所断的能取所取分别的对治，在独觉相续中是不存在的。因为大乘道所断的那些能取所取分别，必须由直接证悟它们自性空的智慧来断除，而独觉则不是这样，因为他没有自性空的智慧，只依靠证悟他空的智慧。
因此，独觉道所断的所知障所取分别，是执著能取所取二取分别念本身。其中所取执著分别是将显现的对象执著为外境本身；能取执著分别是将显现执著为意识的本质。所取分别由独觉修道后得智断除，能取分别由独觉修道入定智断除。
这样的能取所取二分别不包含在"具足四种分别"所教示的分别念中，因为那四种只被说为胜进道见修道所断。
独觉断除这两种能取所取分别的方式是：执著显现为外境的是俱生分别念，属于毗婆沙宗的宗义；执著显现为心的是经量部宗义和唯识实境派宗义，数论派也同意显现是意识对境的观点。经量部和数论派虽认为显现是内在的，但认为产生显现的因在外部，所取境在外部的这些观点，都可以被"应可得而不得"的正理所破除。这是唯识宗用来破除外境的正理，独觉依靠此理证明能取所取非实异体，从而能断除障碍独觉解脱的业、烦恼、异熟三者，这就是证悟无所取。
唯识实境派和经量部执著显现为心，被唯识假境派破除时，是用无所取的因来破除能取，独觉也依靠此理破除。这样做的目的是：虽然能取分别不障碍独觉获得解脱，但它障碍独觉对所知的全面考察，因此要破除和断除它。
那么，独觉是否证悟无二智慧？上文已说明无著兄弟认为不证悟，而圣解脱军认为证悟，如所说："无染污、无戏论、无理解、无自满"，这些都是很好的解释。
即便如此，此处独觉证悟无二智慧的意趣是：因为能取所取是依赖外境而有的关系法，所以说证悟无二智慧，并非就自证体验作为把握对象本质而生的内向能取的法我断除而言。如果不分辨这种粗细差别，将导致所有理论混乱。
第二，大乘所知障的分类有二：带有种子的障碍考察所知的执相分别念，以及二障所有的习气。
;


 །དང་པོ་ལའང་གཉིས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་གྱི་སྤང་བྱར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་སྦྱོར་མཐར་ཐུག་པའི་སྤང་བྱར་གྱུར་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་གྱི་སྤང་བྱར་གྱུར་པའི་ཤེས་
5-324b
སྒྲིབ་རྟོག་པ་རྣམས་དང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་ཞེན་སྣང་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་སྦྱོར་ཁོ་ནའི་སྤང་བྱར་གྱུར་པའོ། །འདིའི་མཚན་གཞི་ནི་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་དང་། དབང་ཐོབ་པའི་སེམས་དཔའ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུར་བཤད་པའི་མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་དེའོ། །འདིའི་མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཡིན་མིན་གཉིས་ཀའི་བག་ཆགས་སོ། །དེ་ལའང་དབྱེ་ན། མཉམ་བཞག་ཏུ་ཇི་ལྟ་བ་མཐོང་བ་ལ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཇི་སྙེད་པ་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་དོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་མཐོང་བའི་ཤེས་རབ་དང་། ཇི་སྙེད་པ་མཐོང་བའི་ཤེས་རབ་བོ། །དེའི་དང་པོས་ནི་མཉམ་བཞག་ཏུ་ཆགས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ལ། གཉིས་པས་ནི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཐོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་སྒྲིབ་གཉིས་ཇི་སྙེད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཀུན་གཞི་སྟེ། སྒྲིབ་པ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤང་རིམ་ནས་དེ་རྟེན་བྱེད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དེ་ཡིན་ལ། དེའི་སྒྲིབ་པ་དེ་སྤོང་རིམ་ནས་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཟད་ནས། མཐར་སེམས་དཔའ་རྡོར་ཏིང་ལ་སྦྱོར་འཇུག་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་སྦྱོར་གྱིས་སྤོང་བ་དེ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་ན་གནས་ངན་ལེན་ཡོངས་རྫོགས་སྤོང་བར་འདོད་དོ། །འདིར་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཡིན་ཀྱང་ཉོན་སྒྲིབ་གཉིས་གང་དུའང་མི་རུང་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པར་བཞག་སྟེ། སངས་རྒྱས་
5-325a
ཀྱི་སའི་ཞི་གནས་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུམ་པ་ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པའི་ས་མཚམས་ལ། ཤེས་སྒྲིབ་དང་པོ་སྤངས་པའི་ས་མཚམས་དང་། གཉིས་པ་སྤངས་པའི་ས་མཚམས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཤེས་བྱ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའི་གེགས་གྱུར་གྱི་མཚན་རྟོག་དེ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་སྤངས་པ་ནི་མིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དུ་འདི་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་ལམ་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་གཞག་འཆད་པ་ན། གཟུང་འཛིན་རྫས་གཞན་འགོག་བྱེད་ཀྱི་ལུང་རིགས་མ་བཤད་པས་ཉན་ཐོས་ལ་གཟུང་མེད་རྟོགས་པའི་རྟོགས་པ་མེད་དོ། །རང་རྒྱལ་ལ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་གྱི་སྡེ་སྣོད་ཟུར་པ་མེད་ལ། དེའི་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་འབྱུང་དགོས་ཤིང་། དེའང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལས་གཟུང་འཛིན་རྫས་གཞན་འགོག་པའི་ལུང་རིགས་མི་འབྱུང་ཡང་། ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལས་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་ལ་གཟུང་འཛིན་རྫས་གཞན་འགོག་པའི་ལུང་དང་རིགས་པ་དེར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེས་ན་རང་རྒྱལ་གྱི་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པའི་ཚེ་མཚན་འཛིན་གྱི་གཟུང་རྟོག་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་རྟོག་དེ་རང་རྒྱལ་གྱི་སྒོམ་ལམ་ནས་ཀྱང་སྤོང་དགོས་པར་བཤད་དོ། །དེས་ན་ཤེས་སྒྲིབ་དང་པོའི་ཆ་ཤས་རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་གྱིས་སྤོང་བའང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ལ། ཐེག་ཆེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གཟུང་རྟོག་དེ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་ཞེན་པའི་སྒྲ་དོན་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་དང་། གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གོ། དང་པོའི་ས་བོན་དྲུངས་འབྱིན་པའི་ནུས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་བཟོད་ནས་ཡོད་པས་ཆོས་ཤེས་ན་སྤངས་སོ། ། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་སྣང་གི་རྟོག་པ་དེ་
5-325b
སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་བག་ཆགས་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་སྤང་སྤོང་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྤངས་ལ། སྒོམ་སྤང་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱང་སྒོམ་སྤང་སྤངས་པ་དང་དུས་མཉམ་མོ།

直译
第一也分两类：成为大乘见道所断的和成为究竟胜进道所断的。
第一，即成为大乘见道所断的所知障分别念，以及能取所取二取执著显现。
第二，即唯成为无间胜进道所断的。其事例是所说的声闻缘觉阿罗汉和已得自在菩萨受生轮回之因的无明习气地。此中的无明是烦恼与非烦恼两种习气。它又可分为：障碍入定中见真如和障碍后得中见诸法的[习气]。
它们的对治是见真如的智慧和见诸法的智慧。第一种[对治]断除入定时的执著障碍，第二种[对治]断除后得时的障碍。
第二，二障所有的习气是阿赖耶识。任何障碍，在断除过程中都依靠那些习气，当断除这些障碍时，习气逐渐消尽，最终菩萨金刚定分为加行和入定两种，由无间胜进道断除那些[习气]，此时认为完全断除习气。
此处烦恼的习气虽然是烦恼的习气，但不属于两种烦恼障的任何一种，因为不具备其定义。禅定障碍的习气被安立为禅定障碍，因为它是障碍佛地止观的障碍。
第三，所知障断除的阶位分为：第一种所知障断除的阶位和第二种所知障断除的阶位。
第一，声闻不断除障碍考察所知的执相分别念，因为声闻藏中未说断除它的道。
又，在大乘藏中解释声闻道的安立时，未说破除能取所取实体异的经教和正理，故声闻无证悟无所取的证悟。
对于独觉，虽无专门的独觉道行法藏，他们的道行方式必须从声闻和菩萨藏中获得。虽然声闻藏中未出现破除能取所取实体异的经教和正理，但在不共大乘藏中关于独觉道行方式，出现破除能取所取实体异的经教和正理。因此，当获得独觉阿罗汉果时断除了执相的所取分别，因为所说需要从独觉修道开始断除所取分别。
所以，我们承认独觉阿罗汉断除第一类所知障的部分。从大乘角度看，所取分别又分两种：执著能取所取二取的名义执著分别念，以及二取显现的非真实分别念。第一种的种子从苦法忍开始就能拔除，故在法智时已断除。
第二种，产生二取显现分别念的属于见所断的习气，与断除见所断同时断除；属于修所断的习气，也与断除修所断同时[断除]。


 །བག་ཆགས་དེའི་གནས་ངན་ལེན་ཀྱང་རྡོར་ཏིང་གིས་སྤོང་སྟེ། གཉིས་སྣང་གི་བག་ཆགས་དྲུངས་ཕྱུང་བ་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་སྤངས་པའི་ས་མཚམས་ནི། གོང་དུ་དོན་གྱིས་བརྗོད་པས་བཟློས་པར་མི་བྱའོ། །གོང་དུ་སྨོས་པ་རྩ་བའི་དབྱེ་སྒོ་དང་པོ་གཉིས་དོན་གཅིག་ལ་འདུ་བས་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པར་བསྟན་ཏེ། དེའང་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་གཞིའི་དབྱེ་བ། སྤངས་པའི་ས་མཚམས་སོ། །དང་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་སའི་ཞི་གནས་དང་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་སྒྲིབ་པའི་རིགས་སུ་གནས་པའོ། ། གཉིས་པ་མཚན་གཞིའི་དབྱེ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཞི་གནས་ལ་གེགས་བྱེད་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཞི་གནས་ལ་གེགས་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་འཇུག་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བས་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་དབྱེ་བས་དེ་སྙེད་དུའང་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པ་ལ། ཉན་རང་དང་། ཐུན་མོང་བའི་རྣམ་ཐར་དང་། ཟད་པར་ཟིལ་གནོན་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་དེའི་གེགས་བྱེད་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཉན་རང་དང་ཐུན་མོང་མིན་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐར་ཐུག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྙོམས་འཇུག་གི་རབ་དབྱེ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོགས་ཀྱིས་འཇོམས་བྱར་བཤད་པ་དེ་དག་གོ། མདོར་ན་སེམས་དཔས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བུལ་ཀྱང་སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྤོང་ལ། སྙོམས་འཇུག་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ནས་སྤོང་ངོ་། ། འདིར་འདི་ཡང་ཤེས་དགོས་
5-326a
ཏེ། གཞན་དག །ས་དང་པོ་ནས་ཉན་རང་གི་སྤངས་པ་མ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉན་རང་གིས་བག་ཉལ་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་ལ། ས་དང་པོ་ནས་བག་ཉལ་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། ལན་ལ་མགོ་མཚུངས་དང་། རྣལ་མའོ། །དང་པོ་ནི། འོ་ན་ཁྱོད་ལའང་དེར་འགྱུར་ཏེ། ཉན་རང་དེས་ཕུང་པོའི་བདུད་དང་ཉོན་ཡིད་སྤངས་ལ། ས་དང་པོ་ནས་ཕུང་པོའི་བདུད་དང་ཉོན་ཡིད་མ་སྤངས་པར་ཁྱོད་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ས་དང་པོར་ཉན་རང་གི་སྤངས་པ་མ་རྫོགས་པར་ཐལ་ལོ། ། གཉིས་པ་ནི། བྱང་སེམས་ལམ་གྱི་སྤང་བྱར་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའོ། །དང་པོ་ལ་འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱིས་ཁྱབ་སྟེ། བག་ཉལ་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་ནི་སེམས་དཔས་སྤང་བྱར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བག་ཉལ་ནི་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་གྲོགས་སུ་ངེས་པར་དགོས་པས་དེ་མི་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་སེམས་དཔས་སྤང་བྱར་གྱུར་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་ལའང་གཉིས་ཏེ། གཟུང་འཛིན་རྫས་གཞན་དུ་ཞེན་པའི་རྟོག་པ་དང་། གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་བག་ཆགས་དང་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱི་མ་ནི་བྱང་སེམས་ལམ་གྱིས་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་མི་སྤོང་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་གཟུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་མི་སྒོམ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཇི་སྲིད་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མ་རྫོགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་གི་བག་ཆགས་དྲུངས་འབྱིན་པར་མི་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བྱང་སེམས་ལམ་གྱི་སྤང་བྱར་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཁྱད་པར་ཉན་རང་གི་དགྲ་བཅོམ་པས་ཇི་ཙམ་སྤངས་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་ནི་དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་ས་དང་པོ་ནས་སྤངས་པ་རྫོགས་ལ། དེ་ཙམ་གྱིས་དེའི་སྤངས་རྟོགས་རྫོགས་པའི་ཚད་དུ་འཇོག་ནུས་པར་
5-326b
ཡིན་གྱི། སྤངས་པ་རྫོགས་པར་འཇོག་པ་ལ་དེས་གང་སྤངས་ཐམས་ཅད་སེམས་དཔས་སྤང་དགོས་པ་མིན་ཏེ། ཉན་རང་གི་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་གང་ཡིན་ཐམས་ཅད་དེའི་སྤང་བྱར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྟོགས་པའི་ཚད་ལ་ཉན་རང་དེས་གང་རྟོགས་ཐམས་ཅད་སེམས་དཔས་རྟོགས་པར་མི་འདོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

直译
这些习气的习气也由金刚定所断除，因为只有圆满佛陀才能确定完全拔除二取显现的习气。
第二，断除的阶位已在上文间接说明，不再重复。上述根本分类的前两种归为一类，即禅定障碍，这禅定障碍有定义、事例分类和断除阶位。第一，定义是：障碍现证佛地止观和功德的障碍种类。
第二，事例分类有：障碍世间止观的和障碍出世间止观的。第一种依据八种世间禅定分为八种，依据五种神通分类也有相应数量。
第二种依据声闻缘觉共同的解脱、遍处、胜处等分类，其障碍也有相应数量，以及不共声闻缘觉的究竟禅定波罗蜜多的障碍，所说由了知禅定差别力等摧破的那些[障碍]。
简言之，菩萨虽然缓慢[断除]烦恼障，但与断除一百零八种修所断分别念同时断除；而禅定障和所知障则唯由金刚定断除。
此处也需了解：有人认为："初地未完成声闻缘觉的断除，因为声闻缘觉已断除随眠烦恼障，而初地尚未断除随眠烦恼障。"
回答有类比答复和正面答复。第一，那么你也会有同样问题：声闻缘觉已断除蕴魔和染污意，而初地未断除蕴魔和染污意，你承认这点，所以初地也应未完成声闻缘觉的断除。
第二，菩萨道所断的障碍有二：烦恼障和所知障。第一种完全是系缚轮回的烦恼障，因为菩萨不愿断除随眠烦恼障，因为随眠是菩萨道必不可少的助伴，其本性就是不断除它。
第二种菩萨所断的所知障也分二：执著能取所取为实体异的分别念和仅是二取显现的习气。后者菩萨道不特意断除，因为不特意修习所取法无我作为其对治，且在福德资粮未圆满前不会拔除二取显现习气。
因此，对于菩萨道所断的烦恼和所知障中，声闻缘觉阿罗汉已断除的那部分，未先经小乘道的初地已完全断除，这足以确立其断证的完成标准，而不必断除所有声闻缘觉已断的[障碍]才算完全断除，因为并不认为声闻缘觉道所断的一切都是菩萨的所断。就如同在证悟标准上，并不认为菩萨必须证悟声闻缘觉所证的一切那样。这一理论已得到很好的成立。


 །
གསུམ་པ་ནི། ཉོན་སྒྲིབ། ཤེས་སྒྲིབ། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་ལས། ཕྱི་མ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསམ་གཏན་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་འདོད་སྲིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གཙོ་ཆེ་བ་དང་། འཕགས་པ་གསུམ་གྱི་མཐུ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་ལ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ཡོད་མེད་ཤས་ཆེར་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཡིན་པས་དང་པོའི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་ལ། ཕལ་ཆེར་ཞིག་སངས་རྒྱས་པའི་གྲལ་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཡིན་པས་གཉིས་པའི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་ལ། ཟུར་དུ་བཤད་པ་ནི་སྒྲིབ་པའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པའི་ཆེད་ཡིན་ལ། གསང་སྔགས་ལ་སོགས་པར་ནི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པའི་ངོས་འཛིན་གཞན་དུ་ཡང་སྣང་ངོ་། །
说对治力相正分
གཉིས་པ་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་(གཞུང་དོན་དུ་བཤད་པ་)ལ། རྟེན་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ། ལམ་སོ་སོའི་རྣམ་པ། གྲངས་ཀྱི་དོན་བསྡུ་བ་དང་གསུམ་ལས།
所依道类别
དང་པོ་ནི། ལམ་དང་འབྲེལ་བའི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ། ཉན་རང་མ་ཕྱེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་ཟག་མེད་གཅིག་དང་། གཞི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟོགས་རིས་རྣམས་ཀྱང་བསྡུས་པས་རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་རང་རྒྱལ་དེ་དག་གི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་སྒོམ་པའི་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གཅིག་དང་། མཉམ་བཞག་ཟག་པ་
5-327a
མེད་པའི་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་དང་གཉིས་ཡིན་པས་སྔ་མའི་གཅིག་པ་དང་བཅས་པས་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་ན་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །
各道相
གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ལམ་དང་པོའི་རྣམ་པ། གཉིས་པའི་རྣམ་པ། གསུམ་པའི་རྣམ་པ་བཤད་པའོ། །
第一道相
དང་པོ་ནི། རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་ལས་དང་པོ་ནི་ཤེར་མདོ་ལས་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་དོན་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་པོ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ཤེས་པ་པོ་མེད་པ་ནི་ཚད་མས་གནོད་པའི་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་དང་། འཕོ་བ་མེད་པ་ནི་དམན་མཆོག་གི་ཁྱད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་འཛིན་གྱི་གཉེན་པོ་དང་། འདུལ་བ་མེད་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་པ་སྒྲིབ་པ་སྤང་བྱར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་བཞི་ནི་མངོན་པ་དང་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ན་ལམ་དང་ལ་སོགས་རིགས་པ་སྒྲུབ་པ་ངེས་འབྱིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ། ། འདིར་མཁས་པ་ཆེན་པོ་གྲོ་ལུང་བས་བཞེད་ཀྱི། ལམ་དང་འབྲེལ་པའི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་ལ་དང་པོ་བཞི་ནི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཟག་མེད་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པ་ལས། རྨི་ལམ་སོགས་ལྔ་ནི་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྟེ་ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་དང་འབྲེལ་བའི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྤྱིའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མེད་སོགས་དྲུག་ནི་ཟག་མེད་མཐོང་ལམ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་རྟོག་དྲུག་སོ་སོ་བའི་གཉེན་པོའོ། །དེས་ན་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་གའང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཞི་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་རང་མཐའ་དག་གི་ལམ་ཡང་ཡིན་ན། འདིར་སློབ་དཔོན་སེང་བཟང་གིས། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་བསྡུས་པས་ཞེས་བཤད་པ་འདི་ནི་འབྲེལ་མེད་ཆེན་པོ་ཞིག་སྟེ། གཞི་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་གཞི་
5-327b
ཤེས་སུ་སྡུད་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་ཅིང་བསྡུ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གསུམ་པོ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལམ་འདི་གསུམ་གཞི་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་དམིགས་པ་རྟོགས་བྱེད་ཡིན་པས། གཞི་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་གཞི་ཤེས་སུ་བསྡུ་བར་རིགས་ཞེ་ན། འོ་ན་ལམ་འདི་གསུམ་གྱིས་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་མ་བརྗོད་པར་འགྱུར་ལ། དེའང་གནས་སྐབས་འདིར་འགལ་ཏེ། སྐབས་འདིར་གཞི་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པ་བརྗོད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་སོ།

直译
第三，在著名的烦恼障、所知障、禅定障三种障碍中，后者这一种是障碍世间与出世间禅定的欲界烦恼为主，以及障碍三圣者能力的类似三摩地王的所知障，两者都有部分特点。大部分障碍禅定和三摩地的归入第一类，大部分已成佛位次的异熟功德障碍归入第二类。单独解释是为了了解障碍的差别，而在密咒等处，禅定障的认定还有其他方式。
说对治力相正分
第二，道谛相（作为正文解释）分为：所依道的分类、各道相和数量总结三部分。
所依道类别
第一，与道相关的基智相中，未区分声闻缘觉的烦恼障对治的入定道谛相无漏一种，和由基一切智摄集独觉证悟类别，因此作为彼等所知障对治而修的道谛相后得有漏一种，以及入定无漏道谛相另一种，加上前面的一种，从对治角度分类共有三种道谛相。
各道相
第二分三：解释第一道相、第二道相、第三道相。
第一道相
第一，在那三种相中的第一种，《般若经》中无作者的意义是对治执著有获得果的人，无知者是对治被量所破的知，无转变是对治执著劣胜差别的对治，无调伏是使障碍成为不生法的障碍所断的智相。这四种按照《阿毗达磨》依次配对为道等的正确修行和决定出离的特征。
此处大智者卓龙巴认为：与道相关的基智相中，前四种是烦恼障对治的无漏见道所缘的相。在剩余十一种中，梦等五种是所知障的对治，即有漏修道相关的基智相的普遍对治；无烦恼等六种是缘于无漏见道的六种分别念的各别对治。
因此，这三种道相的道谛基智所缘都是菩萨及一切声闻缘觉的道，然而此处胜师子贤解释说"由一切智摄集独觉"，这是很不相关的，因为没有必要也不能将基智的所缘摄归基智，就像三谛一样。
若问：这三种道是基智的体性和所缘的证悟方式，所以基智的所缘应归为基智，是这样吗？
答：那么这三种道就没有表述道谛相了，而这在当前情况下是矛盾的，因为此处是说明基智对象四谛相的场合。
;


 ། འོ་ན་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་མངའ་བའི་ལམ་དང་འབྲེལ་བའི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའང་བཤད་དགོས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ལམ་གྱི་བདེན་པར་འདུས་པས་ཅི་སྟེ་མ་བརྗོད་ཅེ་ན། མ་བརྗོད་པར་སུ་འདོད། སློབ་དཔོན་སེང་བཟང་འདིའི་བཤད་པ་ལ་ནོར་བ་འཇུག་པའི་རྩོད་པ་འདི་ནི་འཕགས་གྲོལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་མ་ནོར་བར་འཆད་པ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ། །དེས་ན་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་འདི་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མངའ་བའི་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་དུ་འཕགས་པས་བཞེད་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
第二道相
གཉིས་པ་ནི། ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་རྟོག་གི་གཉེན་པོ་ལམ་ཟག་བཅས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། མདོ་ལས། རྨི་ལམ་ནི་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མེད་དོ། །དེས་ན་རིགས་པས་གཞིགས་ན་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །སྒྲ་བརྙན་ནི་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ་དེའི་སྒྲ་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །མིག་ཡོར་ནི་གྲིབ་མ་སྟེ་དེའི་གཟུགས་ལྟར་ཡོད་པ་མིན་པའི་དོན་གྱིས་གདོད་འགག་པ་མེད་པའོ། །སྨིག་རྒྱུ་ནི་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་སྟེ་དེ་ལ་ཆུ་ལྟར་དང་པོ་ནས་མ་གྲུབ་པས་སོ། །སྒྱུ་མ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། སྒྱུ་མའི་མཚན་མ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བ་དང་ལྔ་ནི། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་འགྲེལ་ཚིག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་།
5-328a
མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ནི་སྤྱིར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ནོ། །
第三道相
གསུམ་པ་ནི། ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་རྟོག་གི་གཉེན་པོ་ལམ་ཟག་མེད་རྒྱས་བཤད་ལ། མདོ་ལས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། གོས་པ་མེད་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། རློམ་པ་མེད་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ་དྲུག་ནི། འགྲེལ་ཚིག་དང་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ན། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དོར་བྱར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། བླང་བྱ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་པོའི་རྟེན་མི་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སོགས་ཀྱི་དྲི་མས་མ་གོས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་སྟེ། དམིགས་པར་རློམ་པ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པ་དང་། རང་གི་རྟོགས་པའི་རོ་མྱང་བའི་རྒྱུད་དམིགས་པའི་གཡོ་འགུལ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅོམ་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤང་གཉེན་སོ་སོར་ངེས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ནོ། །
摄类别
གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་ཤིང་། མདོར་ལམ་ལ་བཅུ་དྲུག་འབྱུང་ལ། ཉི་སྣང་དང་འགྲེལ་ཆུང་འདིར་ཡང་། མདོར་བཤད་པའི་བཅུ་པ་དེ་དོར་བར་མཛད་ནས་བཅོ་ལྔར་བགྲང་ངོ་། །
གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། སྤྱིར་ན་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། རང་བློས་དཔྱད་པའི་རྣམ་བཤད་ཞིབ་མོ་ནི། ། བློ་གྲོས་ནུས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡོད་མོད་ཀྱི། ། རྒན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཙམ་ལ་
5-328b
བརྟེན་ནས་སུ། ། མཁས་པར་འཁྲུལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མྱོང་བྱ་མིན། །ཅེས་སོ། །
说道智相三十六
གཉིས་པ་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ། གང་ལས་འཕྲོས་པའི་འབྲེལ་དང་། འབྲེལ་བ་ཅན་དངོས་སོ། །
所引疏
དང་པོ་ནི། གོང་དུ་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་འཆད་རིགས་ཏེ། ཉོན་སྒྲིབ་དང་ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་རྟོག་གི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་རྗེས་སུ་ཤེས་སྒྲིབ་འཛིན་རྟོག་གི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་བསྒོམ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
具疏正分
གཉིས་པ་འབྲེལ་བ་ཅན་དངོས་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།

直译
那么，对于佛陀等所具有的与道相关的基智相也应该解释，因为它们也包含在道谛中，为何不说明？有谁认为未说明？这种针对师子贤解释提出错误的争论，对于我们这些追随圣解脱军而无错解释的人来说是不合适的。因此，应知这些所知障的对治是菩萨所具有的见修道，如圣者所认为的那样。
第二道相
第二，广说所知障所取分别的对治有漏道，经中说："梦如分别体，自相体性无，故以理推察，远离一切缘。回声是未生，如其声无生。阳焰如影像，如其形非有，故本无灭尽。蜃气本来寂，如水本未成。幻事自性涅槃，如幻相自性寂灭。"这五种按顺序解释为：无自性、未生、未灭、本来寂静、自性涅槃的特征，这些是一般所知障的对治。
第三道相
第三，广说所知障所取分别的对治无漏道，经中说："无烦恼、无清净、无染污、无戏论、无自满、无动摇的相"，这六种按照解释词和顺序来配合：所知障烦恼即贪等，执为所舍的无自性；所取清净法和清净者的所依不可得；不被烦恼习气等染污；色等戏论即破除一切执著所缘；断除自证悟味著的心相续所缘的一切动摇；断除执想法界有退失的分别，这些是各种所断的特定对治。
摄类别
第三，如是"道谛有十五相"，经中出现道的十六相，而《明解》和此《小疏》也舍弃经中所说的第十种，计为十五种。
第三，总结：总的来说，一切智相有二十七种。
此处所言：精细详解自心考察，虽存于具智慧力者，然仅依老人传闻，误为学者者不应体验。
说道智相三十六
第二，道智相分为：所引生的关联和具有关联的本身。
所引疏
第一，在上述基智相之后应该解释道智相，因为修习烦恼障和所知障所取分别的对治之后，需要修习法无我作为所知障能取分别的对治。
具疏正分
第二，具有关联的本身分为：应用、根本和注释三部分。
第一，在说明基智相之后，接着说明道智相。
;


 །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་ནི། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དེ་དག་བརྒྱད་དང་བདུན་དང་ནི་ལྔ་དང་བཅུ་དྲུག་ཅེས་མདོ་ལས་བསྒྲགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་པར་མཛད་པ་ལས། དེ་ཡང་ལམ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་རྣམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རྟོགས་པ་ཡིན་ན་མངོན་པ་ནས་གསུངས་པའི་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་དང་སྦྱར་ནས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་ན། ལམ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་རྣམ་དུ་མངོན་པ་ནས་གསུངས་པའི་ཤེས་རྣམ་དེ་ཡར་ལྡན་དུ་འདུ་བར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྦྱར་བ་ཡིན་གྱི། དེ་ལྟར་སྦྱར་བ་ན་ལམ་ཤེས་ཀྱིས་རིགས་ཅན་གསུམ་ཀའི་གདུལ་བྱ་རྗེས་སུ་འཛིན་ནུས་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་ཡིན་ལ། གཞི་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་རྣམ་དུ་མངོན་པ་ནས་གསུངས་
5-329a
པའི་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པ་དང་དངོས་སུ་སྦྱར་བའི་དགོས་པ་ནི། མདོར་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉེར་བདུན་བཤད་པ་དེ་ཆོས་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་བཤད་ཅིང་། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་མ་བཤད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །དེ་དེར་བཤད་དགོས་པ་མིན་ཏེ། དེར་དེའི་རྟོགས་པ་ཡར་ལྡན་དུ་འདུ་བར་མངོན་པ་ནས་གསུངས་པའི་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་དང་སྦྱར་བའི་ཤུགས་ལས་གོ་བ་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་ལ། བསྟན། བཤད། བསྡུ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བདེན་བཞིའི་གོ་རིམ་ལ་མི་མཐུན་པ་སྤང་བ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་བྱང་གི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་དང་འགོག་པའི་བདེན་པ་དག་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་དོན་གྱི་རིམ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ལམ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་གྲངས་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་བདུན་དང་ལྔ་དང་བཅུ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་སོ་དྲུག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བྱ་ཡིན་པས་སྤང་གཉེན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་དང་། ལམ་རྒྱུད་ལ་བསྟེན་བྱ་ཡིན་པས་དམ་བཅའ་དང་འཐད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་བྱ་ཡིན་པས་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པས་དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏོ། །
5-329b
འཆད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་དེ་ལ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དགའ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་དེར་འདུན་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་པས། འབྲས་བུ་དེ་འགོག་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་དེ་འགོག་དགོས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡང་ན་དངོས་སུ་འདོད་ཆགས་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ནི་དེར་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་འདུན་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ལ། མི་གནས་པས་རྒྱུ་འདུན་པ་འགགས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འདོད་ཆགས་འགོག་པ་དང་། མངོན་པར་ཡུལ་ལ་དགའ་བ་ནི་སེམས་རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་པས་དེ་འགོག་པ་ལ་ནི་སྤྲོས་མཚན་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་གསུམ་པོས་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འགོག་པར་བྱེད་དོ། །འདོད་ཆགས་མེད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་མི་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ཡོད་པ་མིན་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་གསུམ་གྱིས་འཁོར་བ་པ་རྣམས་ཀུན་འབྱུང་བའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་འདོད་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རིམ་གྱིས་མེད་པར་བྱས་པས་ཀུན་རྟོག་ཀྱང་རིམ་གྱིས་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

直译
第二，经中："此般若波罗蜜多是离贪欲波罗蜜多。"乃至"此般若波罗蜜多是无事体性空性波罗蜜多。"其意义是：对于因集谛、道谛、果苦谛、灭谛，按顺序，经中宣说有八种、七种、五种和十六种相。
此中，道智的智相是证悟法无我的证悟，为何要与《阿毗达磨》所说的无常等十六相结合？因为要了知道智的智相包含《阿毗达磨》所说的智相在内，所以进行这种结合。这样结合的目的是为了生起了解道智能够摄受三种种姓所化众生的认识。而将基智的智相与《阿毗达磨》所说的无常等十六相直接结合的必要性在于：经中解释基智的二十七相是以法无我相而解释，未以人无我相解释的缘故。
无需在那里专门解释这点，因为从与《阿毗达磨》所说的无常等十六相结合的意义中可以理解其证悟是包括[人无我]在内的。
第三分为：总标、解释和总结三部分。
第一，消除对四谛次第的不同看法：依据烦恼与清净两方面，集谛和道谛是烦恼和清净的因，苦谛和灭谛是其果，从意义次第上表明：对于集谛、道谛、苦谛、灭谛，按顺序有八种、七种、五种、十六种相，应当了知道智有三十六种相。
第二，集谛是所断，所以从断和对治方面解释；道谛是所修习，所以从立宗和合理性方面解释；苦谛是所知，所以从自相共相方面解释；灭谛是所证，所以从具有二净方面解释。
解释集谛相：对有漏境的喜爱是贪欲，该因的果是完全裁断其希求，即追求[境]。要止息该果就必须止息其因，所以要离贪欲；或者，直接引起贪欲的因是先前的希求，由[希求]不住，因希求已灭，所以灭尽贪欲；对境明显喜爱使心相续不得安宁，为了止息它，就要证悟一切戏论相寂灭的界，这三种是灭除轮回之因。无贪欲是使贪欲不可得，无嗔恨是没有嗔恨，无愚痴是消除无明，这三种是轮回者集谛的对治。分别念产生贪欲等，因此逐渐消除贪欲等烦恼，也就逐渐止息分别念。
;
;


 །འཇིག་ཚོགས་ལ་སེམས་ཅན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་སེམས་ཅན་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུ་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དག་ནི་མདོར་གསུངས་པ་དེ་འགྲེལ་པ་མཛད་པ་པོས་སྤང་བྱ་བརྒྱད་དང་། མངོན་པ་ནས་གསུངས་པའི་ཀུན་འབྱུང་གི་ཁྱད་ཆོས་བཞི་དང་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་པའི་གོ་རིམ་ནི། འདི་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་གི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཀུན་བདེན་གྱི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་
5-330a
དང་། ཀུན་བདེན་གྱི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ། །ཀུན་བདེན་གྱི་རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་དུ་མངོན་པར་བྱེད་པའོ། །སྤང་བྱ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་གསུམ་དང་། གསུམ་དང་། གཅིག་དང་གཅིག་སྟེ་བཞིས་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་ཏེ་རྒྱུ། ཀུན་འབྱུང་། རབ་སྐྱེ། རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །
གཉིས་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུའི་བདེན་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །
道为当修故说随承诺
གཉིས་པ་ལམ་བདེན་དམ་བཅའ་དང་འཐད་པའི་སྒོ་ནས་འཆད་པ་ལ། བཤད། བསྡུ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ནི་བདུན་ཏེ། ཚད་མེད་པ་དང་། མཐའ་གཉིས་དང་མ་འབྲེལ་བ་དང་། ཐ་མི་དད་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། ཆགས་པ་མེད་པའི་བདུན་པོ་དེ་ཡིན་པར་བཅས་ནས་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ཡིན་པའི་འཐད་པར་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ནས་བཤད་ན། ཚད་མེད་པ་ནི་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་པ་ལས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་དོན་བྱེད་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་གོ་སྐབས་འབྱེད་པར་འཛུད་པའི་ལམ་ནི་ཚད་མེད་པའི་འཐད་པའོ། །ཇི་ལྟར་མཐའ་གཉིས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་འཐད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྲིད་ཞིར་མི་ལྟུང་བའི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པའི་ལམ་ནི་དེའི་འཐད་པའོ། །ཐ་མི་དད་པའི་འཐད་པ་ནི་རིགས་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞི་བ་ནི་དེའི་འཐད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་མཆོག་འཛིན་མེད་པའི་འཐད་པ་ནི། དམན་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གཅིག་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འཐད་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་འཐད་པ་ནི། གང་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་
5-330b
བྱ་བའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅོམ་པའི་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འཐད་པའོ། །ཇི་ལྟར་གཞལ་དུ་མེད་པའི་འཐད་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འཐད་པའོ། །ཆགས་པ་མེད་པའི་འཐད་པ་ནི། ངེས་པར་འབྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེས་པ་དང་ཡོན་ཏན་ལ་དམན་མཆོག་ཏུ་མི་འཛིན་པར་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་འབྱིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འཐད་པའོ། །དེས་ན་ལམ་བདེན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བདུན་ཡོད་པ་ལས། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། རིགས་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ངེས་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ་བདུན་ནོ། །
གཉིས་པ་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ནོ། །
苦谛为当知故说共相
གསུམ་པ་སྡུག་བདེན་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ལ། བཤད། བསྡུ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། མི་རྟག་པ་སྟེ་རང་ངོ་གྲུབ་ཙམ་ནས་མི་རྟག་པ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྒྱུ་གཞན་ལ་བལྟོས་པ་མིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་སྟེ། ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བར་རྟོགས་པས་ནི་མི་སྟོང་པའི་བྱེད་པ་པོས་སོགས་ཀྱིས་བདག་གི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསལ་བ་ཡིན་ནོ།

 །འཇིག་ཚོགས་ལ་སེམས་ཅན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་སེམས་ཅན་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུ་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དག་ནི་མདོར་གསུངས་པ་དེ་འགྲེལ་པ་མཛད་པ་པོས་སྤང་བྱ་བརྒྱད་དང་། མངོན་པ་ནས་གསུངས་པའི་ཀུན་འབྱུང་གི་ཁྱད་ཆོས་བཞི་དང་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་པའི་གོ་རིམ་ནི། འདི་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་གི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཀུན་བདེན་གྱི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་
5-330a
དང་། ཀུན་བདེན་གྱི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ། །ཀུན་བདེན་གྱི་རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་དུ་མངོན་པར་བྱེད་པའོ། །སྤང་བྱ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་གསུམ་དང་། གསུམ་དང་། གཅིག་དང་གཅིག་སྟེ་བཞིས་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་ཏེ་རྒྱུ། ཀུན་འབྱུང་། རབ་སྐྱེ། རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །
གཉིས་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུའི་བདེན་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །
道为当修故说随承诺
གཉིས་པ་ལམ་བདེན་དམ་བཅའ་དང་འཐད་པའི་སྒོ་ནས་འཆད་པ་ལ། བཤད། བསྡུ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ནི་བདུན་ཏེ། ཚད་མེད་པ་དང་། མཐའ་གཉིས་དང་མ་འབྲེལ་བ་དང་། ཐ་མི་དད་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། ཆགས་པ་མེད་པའི་བདུན་པོ་དེ་ཡིན་པར་བཅས་ནས་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ཡིན་པའི་འཐད་པར་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ནས་བཤད་ན། ཚད་མེད་པ་ནི་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་པ་ལས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་དོན་བྱེད་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་གོ་སྐབས་འབྱེད་པར་འཛུད་པའི་ལམ་ནི་ཚད་མེད་པའི་འཐད་པའོ། །ཇི་ལྟར་མཐའ་གཉིས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་འཐད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྲིད་ཞིར་མི་ལྟུང་བའི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པའི་ལམ་ནི་དེའི་འཐད་པའོ། །ཐ་མི་དད་པའི་འཐད་པ་ནི་རིགས་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞི་བ་ནི་དེའི་འཐད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་མཆོག་འཛིན་མེད་པའི་འཐད་པ་ནི། དམན་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གཅིག་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འཐད་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་འཐད་པ་ནི། གང་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་
5-330b
བྱ་བའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅོམ་པའི་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འཐད་པའོ། །ཇི་ལྟར་གཞལ་དུ་མེད་པའི་འཐད་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འཐད་པའོ། །ཆགས་པ་མེད་པའི་འཐད་པ་ནི། ངེས་པར་འབྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེས་པ་དང་ཡོན་ཏན་ལ་དམན་མཆོག་ཏུ་མི་འཛིན་པར་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་འབྱིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འཐད་པའོ། །དེས་ན་ལམ་བདེན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བདུན་ཡོད་པ་ལས། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། རིགས་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ངེས་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ་བདུན་ནོ། །
གཉིས་པ་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ནོ། །
苦谛为当知故说共相
གསུམ་པ་སྡུག་བདེན་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ལ། བཤད། བསྡུ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། མི་རྟག་པ་སྟེ་རང་ངོ་གྲུབ་ཙམ་ནས་མི་རྟག་པ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྒྱུ་གཞན་ལ་བལྟོས་པ་མིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་སྟེ། ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བར་རྟོགས་པས་ནི་མི་སྟོང་པའི་བྱེད་པ་པོས་སོགས་ཀྱིས་བདག་གི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསལ་བ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是原文的简体中文翻译：
对身见中执著有情的，是由通达胜义无有情而得以遣除。如是八种对治行相，是经中所说，而论释作者将之与八种所断以及阿毗达磨所说的集谛四种特性相配而说，其次序如下：集谛之因的行相，即：欲求、贪著、喜悦；集谛之集的行相，即：贪、嗔、痴；集谛之生的行相，即遍计；集谛之缘的行相，即执著为有情。作为这些所断的对治的三种、三种、一种和一种，共八种分别是因、集、生、缘的对治。
第二、总结：如是，因谛有八种行相。
道为当修故说随承诺
第二、以宣说道谛承诺与合理性，分为解释和总结两部分。
第一，道谛的行相有七种：无量、不关联二边、无差别、无执为殊胜、无分别、不可量、无执著，这七种行相是合理的，依次解释如下：无量是菩萨道的本质，因为断除违品后，致力于利益无量众生。使一切众生开启正确状态的机会之道是无量的合理性。不关联二边的合理性是，开启众生不堕入轮涅的机会之道是其合理性。无差别的合理性是理性的本质，即平息一切法上种种相的是其合理性。无执为殊胜的合理性是，因自性清净而不执劣胜，了知空性一味的理性是其合理性。无分别的合理性是，为现证所应了知的法性而摧破分别的修行是其合理性。不可量的合理性是，证成法性本质的量是其合理性。无执著的合理性是，决定出离不执过患与功德为劣胜，而是真正决定出离，这是其合理性。因此，这些道谛的本质有七种：道的行相二种、理性的行相二种、修行的行相二种、出离的行相一种，共七种。
第二、总结：如是，道谛的行相有七种。
苦谛为当知故说共相
第三、从特性角度解释苦谛，分为解释和总结两部分。
第一，无常，即自性成立即是无常，不依赖其他坏灭因；苦是无余执著，因遍及一切有为法都具有苦的自性；通过如实了知空性和无我的情况，就能以非空的作者等完全净除我执的一切垢染。


 །དེ་བཞི་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཅིང་། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་ལྔ་པ་གང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་ཏེ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ཆོས་བདག་མེད་དུ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རང་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟར་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་གཉིས་བདེན་པ་གཞན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་མོད།
5-331a
སྡུག་བདེན་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པའི་ཞལ་སྔ་ནས། མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་ཁྱད་ཆོས་སུ་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས། དངོས་པོ་རྣམས་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། སྟོང་ཉིད་མིན་ན་དངོས་པོ་རྟག་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་མེད་ཡིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་མ་ཤེས་ནས་བདག་དོན་དུ་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ལ། བདག་ཡོད་ན་བདག་དོན་དུ་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ། །
གཉིས་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །
灭谛为当证故说二清净
བཞི་པ་འགོག་བདེན་དྲི་བྲལ་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ལ། བཤད། བསྡུ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་འགོག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་དང་སྦྱར་ནས་འཆད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའང་དངོས་པོའི་དྲི་མ་འགོག་པ་གསུམ་འགོག་པ་དང་སྦྱར། མངོན་ཞེན་གྱི་དྲི་མ་འགོག་པ་བརྒྱད་ཞི་བ་དང་སྦྱར། བྱེད་པ་པོའི་རྟོག་པས་དབེན་པ་གཅིག་གྱ་ནོམ་དང་སྦྱར། འཁྲུལ་བའི་དྲི་མ་བསལ་བ་བཞི་ངེས་འབྱུང་དང་སྦྱར་བའོ། །དེ་ལ་འགོག་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ནང་དབང་པོ་དང་། ཕྱི་ཡུལ་དང་། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་རྟེན་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་འགགས་པས་ནང་དང་ཕྱི་དང་གཉིས་ཀའི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་གསུམ་དང་། ཞི་བའི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཞན་གྱིས་བཏགས་པའི་བདག་གིས་སྟོང་པ་ལ་ཞེན་པ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཞེན་པ་དང་། དོན་དམ་དུ་ཞེན་པ་དང་། འདུས་བྱས་སུ་ཞེན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་སུ་ཞེན་པ་དང་། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་ཞེན་པ་དང་། འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་ཞེན་པ་དང་། རྟོག་པའི་ཆོས་དོར་བྱར་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་
5-331b
འགག་པས་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་སོ། །ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དབྱིབས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པའང་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པས་སོ། །དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེའི་སྟོང་པ་སྟེ་དོན་དམ་པར་གཉེན་པོར་མ་གྲུབ་པས་སོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་པོ་ཡང་ཟླ་ལ་བལྟོས་པས་རང་དབང་དུ་མ་གྲུབ་པས་སོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རོ་གཅིག་པས་མཐར་གཅོད་པའི་རྒྱུ་དབུས་མ་གྲུབ་པས་སོ། །ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་དང་དེས་སྟོང་པ་སྟེ་མཐའ་གཉིས་ལྟར་བར་ཡང་མ་གྲུབ་པས་སོ། །དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་གཟིངས་ལྟར་སྤང་བྱ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཞི་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་། གྱ་ནོམ་པའི་རྣམ་པ་ནི་མུ་སྟེགས་སོགས་གཞན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་འགགས་པས་རང་བཞིན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པས་སོ།

以下是原文的简体中文翻译：
这四种是自相，是成立人无我的理性行相；第五种相，即诸法无自相之行相本性，是共相，是成立法无我的理性行相。苦谛的行相是这样的自相与共相的本性行相，因为行相如是安立故。此处虽然空性和无我二者也是其他三谛的行相，
为何只显示为苦谛的行相呢？《三十万颂》中说："无常和苦二者被安立为空性和无我的特质，因为由于空性故，诸事物是无常的，如果不是空性，则诸事物应成为常住；又因为由于无我，而不知如是，为自我而造作的一切都是痛苦，如果有我，则为自我而造作的一切应成为快乐。"
第二、总结：如是，苦谛有五种行相。
灭谛为当证故说二清净
第四、从离垢角度说明灭谛，分为解释和总结两部分。
第一，此处所说的灭谛行相与十六空性相配解释，即：灭除事物垢染的三种与"灭"相配；灭除执著垢染的八种与"寂静"相配；远离作者分别的一种与"妙"相配；消除迷乱垢染的四种与"出离"相配。其中，灭谛行相之本性或真如是：由于内根、外境及内外二者所依止，即诸事物灭尽而通达内空性、外空性及内外二者空性之行相，共三种；寂静行相之本性或真如是：由于灭尽执著他所安立的我、执著器世间、执著胜义、执著有为、执著无为、执著常断两边、执著轮回无始无终、执著分别法不可舍弃，
从而证空性空性，因为空性是彼见的对治；大空性是指形状虽然周遍也非实有；胜义空性是指彼空，即胜义非实有对治；有为空性和无为空性二者，也因对立而无自性；边际超越空性是指一味故，无有作为边际判定因的中间；无始无终空性是指由彼彼空性，如同两边，中间也非实有；不舍空性是指由彼自空，因为那些如同筏喻也是所断。如是，寂静空性智慧，即八种行相；殊胜行相是指由于灭除外道等他所周遍假立的作者，证得自性空性之行相，因为通达一切法无所缘故。


 །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་དུ་འཁྲུལ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་བྱ་ཀུན་བཏགས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་བ་རང་སྤྱི་གཉིས་དང་། སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་སོགས་དུས་སུ་འཁྲུལ་པ་རྣམས་འགགས་པས་བཏགས་པའི་ཆོས་ཀུན་འཁྲུལ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ངོ་བོས་སྟོང་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དུས་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ཞིང་མི་གནས་པས་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ་གསུམ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་ཚུལ་ཁོ་ནར་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཞེན་པ་བཀག་པས་དངོས་པོར་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་
5-332a
རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཅིག་དང་བཅས་ཏེ་བཅུ་དྲུག་གོ ། སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པ་འདིའི་དགག་བྱ་བཅུ་དྲུག་པོ་ལ་དོན་རྣམ་དང་། འགོག་བྱེད་གཉེན་པོའི་སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ལ་ཤེས་རྣམ་ཞེས་བོད་སྔ་མ་རྣམས་འདོད་ལ། འཕགས་སེང་གི་བཞེད་པ་མཐར་ཐུག་དང་། ཨ་བྷྱ་དང་། ཤཱནྟི་པ་སོགས་ཀྱིས་འགོག་པའི་དགག་བྱ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བཅུ་དྲུག་དང་། དེ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་མཐུན་ཕྱོགས་གཉེན་པོ་ཡེ་ཤེས་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་། གཉེན་པོ་དེས་སྤང་བྱ་དེ་སྤངས་པའི་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ཅེས་རྣམ་པར་གཞག་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ན་འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ལ་ཞེས་སོ། །
གསུམ་པ་སྤྱིའི་དོན་བསྡུ་ནི། སྤྱིར་ན་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཚིག་བྲུལ་བའི་གཏམ་རྒྱུན་མ་འཐུངས་ཤིང་། །ཁུངས་ཡོད་མིན་ལ་ཁུངས་སུ་མ་བཙལ་ནས། ། རང་བློའི་རྩལ་ལས་རྣམ་པར་བཅད་པ་ན། ། འདི་ལྟའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་གཞན་ག་ལ་འདའ། །ཞེས་སྨྲས་སོ། །
遍知相
གསུམ་པ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། གསོལ་བ། ཡུམ་འདི་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་པ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནས་གཟུང་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གསུམ་གྱི་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཀུན་མཁྱེན་པའང་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བས་ན། སློབ་མ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཀུན་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ལུས་ཚོར་སེམས་ཆོས་
5-332b
དྲན་གཞག་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན། འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ།རྣམ་ཐར་བརྒྱད། སྙོམས་འཇུག་དགུ། བདེན་བཞི་ལ་བཟོད་པ་བཞི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི། མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རིམ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་དང་མཐུན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། བྱང་སེམས་དང་མཐུན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་རྣམ་པ་དང་མཐུན་པའི་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུ་དག་ཏུ་བཞེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། ། འདིའི་འཕྲོས་དོན་ཅུང་ཟད་ཅིག་བརྗོད་ན། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ནི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཅིག་པུ་ཡིན་ན། དེ་ལ་གསུམ་དུ་འབྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ན་སྐྱོན་མེད་དོ།

以下是原文的简体中文翻译：
关于出离行相，如何出离是：由于灭除执著所知遍计为对境的迷乱本性、执著自相共相二者的特性迷乱、以及执著过去、现在、未来等时间的迷乱，因此通达一切假立法是迷乱，一切法是空性；通达共相非实有，自相以自性空故，是自相空性；通达三时各各不住，是不可得空性的智慧行相，共三种；出离行相是指通过遮止执著所知情况为唯一本性，从而了知事物无自性实有及以他性空的智慧行相，共一种，总计十六种。对于这十六空性行相的十六种所遣，早期藏地学者认为是境行相，而对于能遣对治的十六空性则称为智行相。按照圣者无著、世亲的究竟见解，以及阿毗耶（Abhaya）、寂静（Śāntipa）等人的观点，应当确立为：灭的所遣十六种违品、能遣的顺品对治智慧十六种空性行相，以及由此对治断除所断而现证的十六种空性。
第二，如是，灭谛有十六种行相。
第三，总结：总之，道智的行相有三十六种。不饮他语残渣之流言，于无根据者不寻求根据，从自心智力中分辨，此理岂能越于他义？
遍知相
第三，遍智的行相分为承接、经文和释文三部分。
第一，在宣说道智行相之后，接着解释一切相智的行相。
第二，经中："请问，此般若波罗蜜是念住波罗蜜"等，直至"佛陀波罗蜜"的含义。即从念住到最终佛陀行相的诸行相，随顺三种圣者补特伽罗的道谛，圆满佛陀的一切智也分为三类：与声闻弟子遍智行相随顺的是身、受、心、法四念住，四正断，四神足，五根，五力，七觉支，八圣道支；与菩萨道智行相随顺的是三解脱门，八解脱，九次第等至，四谛忍，十波罗蜜多；与佛陀遍智行相随顺的是力、无畏、四无碍解、不共法等，分别与声闻相随顺的三十七种，与菩萨相随顺的三十四种，与佛陀不共行相随顺的三十九种。对此略述一点引申内容：遍智的行相若仅是无分别智慧的单一本性，那么将其分为三类，因为一切相智摄集一切圣者补特伽罗的现观，所以无过失。


 །འདིར་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་སློབ་མ་དང་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི། དང་པོར་རྣམ་པ་དེ་རྣམས་དམིགས་པའི་སྒོམ་ཚུལ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏེ། དམིགས་རྣམ་དེའི་རིགས་རྒྱུན་ཡར་ལྡན་དུ་གོམས་པར་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མངོན་དུ་བྱ་བ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སྐྱོན་མེད་དོ། ། འདིར་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ལ་གཞི་ལམ་གཉིས་སུ་འབྱེད་ན། གོང་དུ་གཞི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ལོགས་སུ་བསྟན་པ་དོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གོང་དུ་གཞི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་པ་ནི་འཕགས་པ་སོ་སོ་བའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཉི་ཚེ་བ་ཡིན་ལ།
5-333a
འདིར་བསྟན་པ་ནི་འཕགས་ཆེན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་འབའ་ཞིག་ལ་བཞུགས་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཡང་ན་སྔར་བསྟན་གྱི་གཞི་ལམ་གཉིས་ནི་གཞི་བདེན་བཞིའི་གནས་ཚུལ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་ལ། འདིར་བསྟན་གྱི་གཞི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གོང་དུ་བཤད་པའི་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་བསྟན་པ་དང་ཟློས་སོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། གོང་དུ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་ལ། འདིར་བསྟན་གྱི་ལམ་ནི་མཚན་གཞིའི་སྒོ་ནས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱོན་མེད་དོ། །
དང་པོ་ནི། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱ་དང་བཅུ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟོགས་པ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ན། རིམ་པའི་གྲངས་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལའང་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལའང་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཐུན་མོང་མིན་པར་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུར་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ཐུན་མོང་བ་དང་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཁྱད་པར་ཁོ་བོའི་རྟོག་པ་ལྟར་ན།འདིར་བསྟན་གྱི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ནི་འཕགས་བཞིའི་ལམ་བདེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་ལམ་བདེན་དང་པོ་གཉིས་པོ་སངས་རྒྱས་སའི་ལམ་བདེན་གོ་ཆོད་པོ་མིན་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཐུན་མོང་བར་བསྟན་ཅིང་། ཅིག་ཤོས་སངས་རྒྱས་སའི་ལམ་
5-333b
བདེན་གོ་ཆོད་པོ་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་ནས་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། སྔ་མ་གཉིས་ལམ་བདེན་གོ་ཆོད་པོ་མིན་ཀྱང་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པར་མི་རུང་བ་མིན་ཏེ། རྣམ་མཁྱེན་ནི་རྣམ་པ་གང་ན་སུ་དག་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་པ་སངས་རྒྱས་སའི་བྱང་ཕྱོགས་རྣམས་དང་། རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་སོགས་སློབ་མ་དང་སེམས་དཔའ་ལ་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད་པར་བཤད་པ་ནི་འཁྲུལ་ལམ་སྙམ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སོགས་སློབ་མ་དང་སེམས་དཔའ་གང་གིའང་རྒྱུད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ནི་སློབ་མ་སོགས་དང་ཐུན་མོང་བའི་འདྲེས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱང་ཕྱོགས་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་སོགས་སངས་རྒྱས་སའི་བྱང་ཕྱོགས་དང་གཏན་ནས་དམིགས་རྣམ་ཆ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ་གསུམ། གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ། ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པའོ།

以下是原文的简体中文翻译：
此处如声闻和菩萨相续所摄那样显示遍智行相，首先是通过最初以所缘方式修习等方法在心相续中生起这些行相的次第来显示，因为是为了使所缘行相的类相续不断增上串习后，能轻易了知在佛地中现证之故，所以无过失。如果在此将遍智行相分为基、道两种，那么前面单独显示基、道二种行相不就毫无意义了吗？不是这样的，因为前面所显示的基、道二种行相是各别圣者相续所摄的部分，
而此处所显示的三种行相仅安住于大圣佛陀们的心相续中，是周遍的本质，所以无过失。或者，前面所显示的基、道二者是与四谛基础的情况相配而显示的，而此处所显示的基、道二种行相是依据道修行而分类的。那么，是否与前面所说的十五种道谛行相重复呢？不是的，因为前面是从特征方面显示，而此处所显示的道是从事例方面解释的，所以也无过失。
第一，从念住开始直至佛不共行相为止的一百一十种行相是三种一切智所摄之道，从这个角度而言，一切相智摄集了一切圣者补特伽罗的证悟，因此，按照次序数量，声闻们也共同具有的行相有三十七种，菩萨们也共同具有的行相有三十四种，唯独圆满佛陀们不共具有的行相有三十九种。此处共同与不共的区别，根据我的理解，此处所显示的遍智行相是分为与四圣道谛随顺的三种遍智中，考虑到前两种道谛不是佛地的圆满道谛，所以显示为共同的；考虑到另一种是佛地圆满道谛，所以如此显示。虽然前两者不是圆满道谛，但并非不适合作为遍智的行相，因为遍智是了知何处有何种行相的智者，所以无不合理。除此之外，认为佛地的菩提分及三解脱门等是与声闻和菩萨共同具有的说法，我认为可能是错误的。因为如来身大功德的菩提分等，在声闻和菩萨任何者的相续中都不存在，因为佛的一切功德都不是与声闻等共混的，因为如来的菩提分是如来自己的心相续所有的，并且声闻的菩提分等与佛地菩提分的所缘行相完全不同。
第二，详细解释分三：基智的行相、道智的行相、遍智的行相。


 །
基智相
དང་པོ་ལ། བཤད། བསྡུ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ། དངོས་པོ་རྟོག་པའི་ལམ་དང་། རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་བ། མངོན་པར་རྟོགས་པར་སྦྱོར་བ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་བ། མངོན་པར་རྟོགས་པ། རྣམ་དག་ངེས་འབྱིན་གྱི་ལམ་དང་བདུན་ནོ། །
事分别道
དང་པོ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། དྲན་ཉེའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པའོ། ། དང་པོ་ལ། ངོ་བོ། རྒྱུ། འབྲས་བུའོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དྲན་པ་དང་མཚུངས་པའོ། །དབྱེ་ན། དམིགས་ཡུལ་ལུས། ཚོར། སེམས། ཆོས་དང་བཞི་
5-334a
ཡོད་པས་དྲན་ཉེའང་བཞིར་ཡོད་དོ། །འདིར་བསྟན་གྱི་དྲན་ཉེའི་དགོས་པ་ནི་ལུས་གཙང་བ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། སེམས་རྟག་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་ཏུ་ཞེན་པ་རྣམས་བཟློག་པའི་ཆེད་དུའོ། །མདོར་ན་དྲན་པ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་མིན་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་བས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པར་རང་གར་དྲན་པའི་དྲན་པ་ཙམ་བོ་བ་མ་ཡིན་པས་ན་ཉེ་བར་བཞག་པའོ། །དེའི་ས་མཚམས་ནི་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་རོ། ། གཉིས་པ་དྲན་ཉེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་དང་། རྣམ་རྟོག་གི་གཉེན་པོར་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་བསྒོམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། དེ་ལ་འཇུག་པ་མི་སྡུག་དང་། །དབུགས་རྔུབ་དབུགས་དབྱུང་དྲན་པ་ཡིས། །འདོད་ཆགས་རྣམ་རྟོག་ལྷག་རྣམས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་ན་མི་སྡུག་པ་དང་། རྣམ་རྟོག་ཤས་ཆེ་ན་དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་བརྩི་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་བརྩི་བ་སོགས་ནི་མཛོད་སོགས་སུ་གསལ་ལོ། ། གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ནི། བདེན་བཞི་ལ་འཇུག་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབུས་མཐའ་ལས། གནས་ངན་ལེན་ཕྱིར་སྲིད་རྒྱུའི་ཕྱིར། །གཞི་ཡི་ཕྱིར་དང་མ་རྨོངས་ཕྱིར། །བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་བྱ་བས། །དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བསྒོམ། །ཞེས་པས། ལུས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་གིས་ལུས་གནས་ངན་ལེན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་གོ། གཉིས་པས་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་སྲེད་པ་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ན་ཀུན་འབྱུང་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞི་སེམས་མི་
5-334b
རྟག་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་རྟག་པའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་འགགས་པའི་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་གོ། བཞི་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་དོན་ལ་མི་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དེ་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐུན་མོང་བར་བསྒོམ་པ་དང་། ཐུན་མོང་མིན་པར་བསྒོམ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། ལུས་ཚོར་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། །མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་ཡོངས་བརྟགས་པས། །ཞེས་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལྟར་བསྒོམ་པ་ནི། ལུས་མི་གཙང་བར་དང་། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བར་དང་། སེམས་མི་རྟག་པར་དང་། ཆོས་བདག་མེད་པར་བསྒོམ་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་དང་པོ་གསུམ་བསྒོམ་པ་དེ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། ། གཉིས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་བསྒོམ་པ་ལ་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ། ལུས་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ལ་མོས་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་དོ།

 །
基智相
དང་པོ་ལ། བཤད། བསྡུ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ། དངོས་པོ་རྟོག་པའི་ལམ་དང་། རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་བ། མངོན་པར་རྟོགས་པར་སྦྱོར་བ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་བ། མངོན་པར་རྟོགས་པ། རྣམ་དག་ངེས་འབྱིན་གྱི་ལམ་དང་བདུན་ནོ། །
事分别道
དང་པོ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། དྲན་ཉེའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པའོ། ། དང་པོ་ལ། ངོ་བོ། རྒྱུ། འབྲས་བུའོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དྲན་པ་དང་མཚུངས་པའོ། །དབྱེ་ན། དམིགས་ཡུལ་ལུས། ཚོར། སེམས། ཆོས་དང་བཞི་
5-334a
ཡོད་པས་དྲན་ཉེའང་བཞིར་ཡོད་དོ། །འདིར་བསྟན་གྱི་དྲན་ཉེའི་དགོས་པ་ནི་ལུས་གཙང་བ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། སེམས་རྟག་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་ཏུ་ཞེན་པ་རྣམས་བཟློག་པའི་ཆེད་དུའོ། །མདོར་ན་དྲན་པ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་མིན་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་བས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པར་རང་གར་དྲན་པའི་དྲན་པ་ཙམ་བོ་བ་མ་ཡིན་པས་ན་ཉེ་བར་བཞག་པའོ། །དེའི་ས་མཚམས་ནི་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་རོ། ། གཉིས་པ་དྲན་ཉེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་དང་། རྣམ་རྟོག་གི་གཉེན་པོར་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་བསྒོམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། དེ་ལ་འཇུག་པ་མི་སྡུག་དང་། །དབུགས་རྔུབ་དབུགས་དབྱུང་དྲན་པ་ཡིས། །འདོད་ཆགས་རྣམ་རྟོག་ལྷག་རྣམས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་ན་མི་སྡུག་པ་དང་། རྣམ་རྟོག་ཤས་ཆེ་ན་དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་བརྩི་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་བརྩི་བ་སོགས་ནི་མཛོད་སོགས་སུ་གསལ་ལོ། ། གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ནི། བདེན་བཞི་ལ་འཇུག་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབུས་མཐའ་ལས། གནས་ངན་ལེན་ཕྱིར་སྲིད་རྒྱུའི་ཕྱིར། །གཞི་ཡི་ཕྱིར་དང་མ་རྨོངས་ཕྱིར། །བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་བྱ་བས། །དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བསྒོམ། །ཞེས་པས། ལུས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་གིས་ལུས་གནས་ངན་ལེན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་གོ། གཉིས་པས་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་སྲེད་པ་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ན་ཀུན་འབྱུང་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞི་སེམས་མི་
5-334b
རྟག་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་རྟག་པའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་འགགས་པའི་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་གོ། བཞི་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་དོན་ལ་མི་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དེ་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐུན་མོང་བར་བསྒོམ་པ་དང་། ཐུན་མོང་མིན་པར་བསྒོམ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། ལུས་ཚོར་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། །མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་ཡོངས་བརྟགས་པས། །ཞེས་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལྟར་བསྒོམ་པ་ནི། ལུས་མི་གཙང་བར་དང་། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བར་དང་། སེམས་མི་རྟག་པར་དང་། ཆོས་བདག་མེད་པར་བསྒོམ་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་དང་པོ་གསུམ་བསྒོམ་པ་དེ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། ། གཉིས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་བསྒོམ་པ་ལ་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ། ལུས་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ལ་མོས་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
基智相
第一部分，分为详述和总结两部分。
第一部分包括：事物分别之道、由精进而生、禅定之修习、现观之修习、与现观相关、现观、清净解脱之道等七项。
事分别道
第一部分又分为总义和词义。
首先是总义：了知近念的本质，了知后实践修行。首先关于了知近念的本质，可分为本体、因和果。
本体是与正念相应的法的详细辨别。分类上，由于所缘对象有身、受、心、法四种，故近念也有四种。此处所示近念的目的是为了遣除对身体的净执、对感受的乐执、对心的常执以及对法的我执。简而言之，近念并非仅仅是无关正念的、独自存在的普通记忆，而是通过与不平等状态下的特殊智慧相联结来安立的。其修行阶段从小资粮道直至佛地。
第二，近念生起的因：作为贪欲的对治修不净观，作为妄念的对治修息出入观，共两种。如《俱舍论》中说："入此通过不净，及出入息正念，贪欲与妄念等。"因此，若贪欲重者应修不净观，妄念重者则应以数出入息的方式修行。关于不净观的修习和数息法等，在《俱舍论》等中有详细说明。
第三，果：有助于趣入四谛。如《辨中边论》云："为对习气故，为对轮回因，为对基础故，为对无迷惑，应趣入四谛，修习诸近念。"因此，身念处使人了知身体为习气、行苦，从而趣入了知苦谛。第二受念处通过修习一切感受皆为苦的观念，进而断除爱执之果，从而趣入断除集谛。第三心念处通过修习心为无常，从而遣除执心为常我的执着，趣入证得灭谛。第四法念处通过了知一切法无我的道理，不再迷惑，趣入修习通达一切法无我之道谛。
第二部分，了知后的实践分为两类：共同修法和不共修法。
首先，共同修法又分两种：通过考察自相和共相来修习。如《俱舍论》说："于身受心法，考察二种相。"依自相修习是：修身为不净、受为苦、心为无常、法为无我。第二种依共相修习是指修习法的前三类。
第二，不共修法分为四类。首先，修身念处有胜解作意和真如作意两种。


 །དེ་ལ་དང་པོ་ནི། མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་དང་། གཉིས་པ་ནི། རང་ལུས་མི་གཙང་བའི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གིས་གང་བ་ལ་གང་བར་བསྒོམ་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། རྨ་དགུ་དག་ནས་བཙོག་པ་ཅན། །མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འཁྲུལ་བཞིན་དུ། །ལུས་མི་གཙང་བར་མི་རྟོགས་པ། །ཁྱོད་ལ་བཤད་པས་ཅི་ཞིག་ཕན། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་བསྒོམ་མོ། །གཉིས་པ་ལ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་སྒྱུ་མ་ལྟར་བསྒོམ་མོ། །གསུམ་པ་ལ་སེམས་མི་རྟག་པ་ཆུ་བུར་ལྟར་བསྒོམ་མོ། །བཞི་པ་ལ་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་ནས་བསྒོམ་པ་དང་། འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་ནས་བསྒོམ་པའོ། །དང་པོ་ནི།
5-335a
ལུས་ཚོར་སེམས་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ལུས་སོགས་གསུམ་པོ་ལ་དམིགས་ཏེ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྒོམ་ཚུལ་ནི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་སྒོམ་པའི་ཚུལ་ཡིན་ལ། མཉམ་བཞག་ཏུ་བསྒོམ་ན་ལུས་སེམས་ཆོས་སོགས་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ནི། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དང་པོར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་སྡེ་ཚན་བདུན་ཡོད་པའི་དང་པོར། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་ལམ་ལ་བདེན་པ་བཞིའི་བླང་དོར་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་བཞི་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་གཙང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་དོན་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་དང་། ཟག་བཅས་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཏེ་དྲན་པ་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་བཞག་པའི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །
造作所得道
གཉིས་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་པའོ། །
当知四正断自性
དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུའོ། །
四正断体性
དང་པོ་ནི། དྲན་ཉེའི་ཉེར་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་སྤང་བྱ་དོར་བ་དང་། གཉེན་པོ་ལེན་པ་ལ་སྤྲོ་བའོ། །ཡང་དག་པ་ཞེས་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་ཅེས་པའོ། །སྤོང་བ་ཞེས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་སྤོང་བའི་དོན་ཏོ། །འདིར་སྤོང་བ་གཉིས། སྒྲུབ་པ་གཉིས་ཡོད་ཀྱང་། སྤོང་བ་ཞེས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། མཁར་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་འགྱེལ་བ་
5-335b
ལ་མཁར་འགྱེལ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་མཚམས་ནི། ཚོགས་འབྲིང་ནས་སངས་རྒྱས་སའི་བར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྤོང་བ་བཞི་ནི། སྡིག་པ་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད། སྐྱེས་པ་སྤང་། དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད། སྐྱེས་པ་གོང་དུ་སྤེལ་བ་སྟེ་བཞིའོ། །
四正断因
གཉིས་པ་རྒྱུ་ནི། དྲན་ཉེ་སྟེ། དབུས་མཐའ་ལས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་རྣམས། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་ཤེས་ནས། །དེ་དག་སྤང་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ནི། །རྣམ་པ་བཞི་དག་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་སོ། །
四正断果
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ནི། དྲན་ཉེས་སྤངས་པའི་སྤང་བྱ་ལྷག་མ་རྣམས་སྤོང་བྱེད་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་སྤོང་། །ལུས་ཅན་ཀུན་དང་མཚུངས་པ་མེད། །དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡི། །ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བསྒོམ། །ཞེས་སོ། །
已知作观
གཉིས་པ་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལ། མདོར། འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ། །འབད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ། ཞེས་སོ། །དང་པོ་གཉིས་ནི་གོ་ཆ་དང་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། ལུས་སེམས་ཀྱིས་སོ། །བཞི་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །ལྔ་པ་ནི་ཞི་གནས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལྔ་པོ་དེ་མི་དགེ་བ་དོར་བ་དང་། དགེ་བ་བླང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་སྤོང་བ་རེ་རེ་ཞིང་ལྔ་ལྔར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ།

四正断的修习法
对于第一种，是通过修习不净想；第二种是观修自身充满三十六种不净物质，如《宝鬘论》中所说："九孔中流出污秽物，明明如此犹自迷惑，不了解身体不净，向你解说有何益处？"应当如此修习。
第二，应观修一切感受皆如幻如化之苦。
第三，应观修心如水泡般无常。
第四，分为对不杂合对象的观修和对杂合对象的观修。第一种是对身、受、心三者以外的法，修习无常等四种观想。第二种是以身等三者为所缘而修习。这种修习方法是后得位的修习方式，若在入定中修习，则应以身心法等皆无自性的方式修习。
词义解释
在三种智慧的表现中，首先是遍智的七个部分中的第一部分，即对内外事物如实了解的道路，为了趣入四谛中取舍之道，对身、受、心、法四者的自相——不净、苦、无常、无我之义以及共相——有为法无常、有漏皆苦、一切法空无我——以此种特征详细观察，正念安住的四种行相。
造作所得道
第二部分分为总义和词义。
首先，总义包括了解四正断的本质和了解后的实践。
四正断自性
第一部分包括体性、因和果三方面。
四正断体性
首先，四正断的体性是依靠近念作为直接因缘而生起的、对所断除的过失生起厌离、对对治产生欢喜的态度。"正"意味着无错谬之义，"断"意味着断除不善之义。虽然这里有两种断除和两种成就，但以"断"命名是从一个方面而言，就如一面城墙倒塌也称为"城墙倒塌"一样。修行阶段是从中资粮道直至佛地。这样的四种断除是：不生未生恶，断除已生恶，生起未生善，增长已生善等四种。
四正断因
第二，四正断的因是近念，如《辨中边论》所说："了知违品与对治，一切方面皆了知，为断彼等精进力，四种方式善显现。"
四正断果
第三，四正断的果是能够断除近念所未断除的剩余所断，如《庄严经论》所说："坚固者的正断，与众生不相同，为对治由近念，所未除的诸过患。"
已知作观
第二，了知后的实践，如经中所说："生起欲求，精勤，发起精进，摄持心，正确安住。"前两种是加行与修习精进，第三是身心双修，第四是修习胜观，第五是修习止。这五种方法，为了断除不善、取受善法，应当对每一种正断都以五种方式修习。


 །དགེ་མི་དགེའི་དོན་ཀྱང་། གནས་སྐབས་སུ་དུས་གསུམ་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་དང་དེ་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ལས་ལ་བཞག་ཅིང་། མཐར་ཐུག་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བའོ་ཞེས་ཡུམ་གྱི་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། ། འདི་ཆོས་མངོན་པ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡང་དག་པ་མིན་ནོ་སྙམ་དུ་དོགས་པར་ཡང་མི་བྱ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པ་ནས་གསུངས་པའི་དགེ་སྡིག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོའི་ལུགས་ཡིན་ལ།
5-336a
ཡུམ་གྱི་མདོའི་དགེ་སྡིག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ནི་ངེས་དོན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་པར་སེམས་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ལ་དགོངས་ནས། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱ་ནག་མཁན་པོ་སོགས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དགེ་བར་གསུངས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིད་བྱེད་བཟང་ངན་ཐམས་ཅད་བཀག་པ་ནི་གྲོལ་བ་ཐོབ་པའི་ཐབས་དམ་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ནི། དྲན་ཉེ་བསྒོམས་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་འབྱུང་བས། འདིར་རྩོལ་བས་རབ་ཏུ་འབད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་ལ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་སྐྱེས་པ་དང་། མི་དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བ་སྐྱེས་པ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། མི་དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེས་པ་སྤེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་རྩ་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །
定加行道
གསུམ་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་བའོ།
当知四神足自性
四神足体性
དང་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་ངོ་བོའམ་མཚན་ཉིད་ནི། ཡང་དག་སྤོང་བའི་ཉེར་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་ནི་སེམས་གཏད་ནས། །དེའི་རྒྱུན་རྣམ་པར་གཡེང་མི་བྱ། །རྣམ་གཡེང་མྱུར་དུ་རྟོགས་བྱས་ནས། །སླར་ཡང་དེ་ལ་བླན་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། ། དེ་ལ་དབྱེ་ན་བཞི་སྟེ། འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །དེ་ལས་དང་པོ་ནི། བདག་རྐྱེན་འདུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་
5-336b
པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། བདག་རྐྱེན་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། བདག་རྐྱེན་སེམས་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་པའོ། །བཞི་པ་ནི། བདག་རྐྱེན་དཔྱོད་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་པའོ། །བཞིར་འབྱེད་པ་ཡང་བདག་རྐྱེན་མི་འདྲ་བ་བཞི་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སོ། །དེས་ན་བདག་རྐྱེན་མི་འདྲ་བ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ལུས་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྫུ་ཞིང་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་རྫུ་འཕྲུལ་ལོ། །རྫུ་འཕྲུལ་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་འདུན་སོགས་དེ་ལ་རྐང་པ་ཞེས་སོ། །འདི་ནི་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་ཡོད་དོ། །
四神足因
གཉིས་པ་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཉེས་པ་ལྔ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་བསྒོམས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དབུས་མཐའ་ལས། དེར་གནས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད། །དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཉེས་པ་ལྔ་སྤོང་འདུ་བྱེད་བརྒྱད། །བརྟེན་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བའོ། །ཞེས་སོ། །ཉེས་པ་ལྔ་ནི་དེ་ཉིད་ལས། ལེ་ལོ་དང་ནི་གདམས་ངག་རྣམས། །བརྗེད་དང་བྱིང་དང་རྒོད་པ་དང་། །འདུ་མི་བྱེད་དང་འདུ་བྱེད་དེ། །འདི་དག་ཉེས་པ་ལྔར་འདོད་དོ། །ཞེས་སོ། ། ཉེས་པ་བཞི་པོ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ལ་ལེ་ལོ་སྤོང་བྱེད་བཞི་དང་། ཉེས་པ་ལྷག་མ་བཞི་པོ་དེ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བཞིའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། གནས་དང་དེ་ལ་གནས་པ་དང་། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུའོ།

善与不善的意义
善与不善的意义是：暂时而言，安立于由过去、现在、未来三时所发起的业和与这三时无关的业；而究竟意义上，《般若经》中说："有所作意是不善，无所作意是善。"
对此不应怀疑认为与《阿毗达摩》不符而非正确，因为《阿毗达摩》中所说的善恶安立是了义经的传统，而《般若经》中这种善恶安立是究竟了义如实之义，因为考虑到只要有所作意就不能证悟真如，所以说"有所作意是不善，无所作意是善"。汉地和尚等人说，所谓无所作意为善的含义是指遮止一切善恶作意才是获得解脱的最胜方便。
词义解释
修习近念后，进入大乘道路需要生起精进，此处所说通过精进努力所生的道中，对于不善与善已生起及未生起的不善，依次为正断已生不善、不生未生不善、增长已生善根、生起未生善根四种作为因的精进正断。
定加行道
第三部分分为总义和词义。
首先，总义包括了解四神足的本质和了解后的实践。
当知四神足自性
四神足体性
首先，神足的本体或特征是依靠正断作为直接因缘而生起的，心专注于所缘而一心安住，如论中说："心专注所缘，其相续不散乱，若知已散乱，应速重归摄。"
分类上有四种：欲定、精进定、心定和观察定。其中第一种是依靠欲作为增上缘，使心专注于所缘而一心安住。第二种是依靠精进作为增上缘。第三种是依靠前念心作为增上缘。第四种是依靠观察智慧作为增上缘。分为四类的原因是有四种不同的增上缘。因此，依靠四种不同增上缘而生起的一心专注，其果能使身体变化神变，意义上称为"神通"。因为欲等是神通的因，故称为"足"。这种修行从大资粮道一直到佛地都存在。
四神足因
第二，四神足生起的因是通过修习断除五种过患的八种对治行而生起，如《辨中边论》所说："安住于此得堪能，一切义利皆成就，断除五过八种行，依靠此因而生起。"五种过患，同论中说："懈怠与忘教授，昏沉及掉举，不行作与行作，此等许为五过患。"
为了断除这四种过患，有四种断除懈怠的方法和四种断除其余四种过患的对治。第一种，如同论中说："依止处与住处，以及因与果。"


 །ཞེས་པས། གནས་པ་ནི་འདུན་པ་དང་། དེ་ལ་གནས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྒྱུ་ནི་དད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ནི་ལུས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའོ། །དེའང་དད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུན། འདུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྩོན། བརྩོན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་སྒོ་ནས་ལེ་ལོ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་ལྷག་མ་བཞི་པོ་སྤོང་
5-337a
བྱེད་ནི། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། སེམས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་བཞི་པོ་དེ་ཡིན་ལ། དེའང་གདམས་ངག་བརྗེད་པའི་གཉེན་པོར་དམིགས་རྣམ་གྱི་རྟོགས་པ་མི་བརྗེད་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་བསྒོམ་མོ། །བྱིང་རྒོད་ཀྱི་གཉེན་པོར་བྱིང་རྒོད་བྱུང་བ་ལ་བྱུང་བར་ཤེས་པའི་ཤེས་བཞིན་བསྒོམ་མོ། །གཉེན་པོ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་གཉེན་པོར་གཉེན་པོ་སེམས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་བསྒོམ་མོ། །དེའང་བྱིང་བའི་གཉེན་པོར་ལྷག་མཐོང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་བསྒོམ་དགོས་ལ། རྒོད་པའི་གཉེན་པོར་ཞི་གནས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་བསྒོམ་དགོས་ཏེ། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་པ་ལས། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་བྱིང་བ་སྤོང་ལ། སྐྱོ་བའི་དངོས་པོ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་རྒོད་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྣམ་གཡེང་གི་གཉེན་པོར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལ་བཏང་སྙོམས་བསྒོམ་པའོ། །
四神足果
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ནི། རྒྱན་ལས། མཐོང་བ་དང་ནི་གདམས་ངག་དང་། །གནས་པས་རྣམ་པར་བརྩེ་བ་དང་། །སྨོན་ལམ་དང་ནི་དབང་དག་དང་། །ཆོས་ཐོབ་པ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་པས། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱན་ལྔ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །གདམས་ངག་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྨོན་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དབང་བཅུ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་དཔལ་ཕྲེང་གི་མདོ་ལས། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་གནས་པས་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་བ་
5-337b
ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་སྒོམ་པའང་ཡོད་དེ། དཀོན་བརྩེགས་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །ཞེས་སོ། །འགའ་ཞིག་ཏུ། ས་གོང་འོག་ལ་དམིགས་ནས་ཞི་རགས་སུ་བསྒོམ་པའང་ཡོད་དེ། མཛོད་ལས། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་རྣམ་གྲོལ་དང་། །བར་ཆད་མེད་ལམ་གོ་རིམ་བཞིན། །ཞི་སོགས་རགས་སོགས་རྣམ་པ་ཅན། །གོང་དང་འོག་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ནི། ཡང་དག་སྤོང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པས་ནི་སེམས་ཀུན་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྒོམ་ལམ་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པས། དེའི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གེགས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ལམ་ལ་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེས་པ་ལྔ་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །
现观加行道
བཞི་པ་ལ་སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ལས།
དང་པོ་ལ། རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བའོ། །
当知自性
དང་པོ་ལ་གསུམ་ལས།
现观加行体性
དང་པོ་ནི། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་ཉེར་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་བྱང་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བ་ནི་འདིར་བསྟན་གྱི་དབང་པོའོ། །དབྱེ་ན། དམིགས་ཡུལ་ལྔ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ལྔར་འབྱེད་དོ།

四神足的修习法
如论中所说："依止处是欲求，住处是行精进，因是信心，果是身心轻安。"这是指依靠信心生起欲求，依靠欲求生起精进，依靠精进使身心堪能，从而断除懈怠。
断除其余四种过患的对治是：正念、正知、思择和舍。其中，为对治忘失教授，修习不忘失所缘行相了解的正念。为对治昏沉掉举，修习了知昏沉掉举生起时能认识到它们已生起的正知。为对治不行作对治，修习能思维对治的正思择。其中，作为昏沉的对治，需要修习具有因缘的胜观；作为掉举的对治，需要修习具有因缘的止，如《八千颂般若经释》中所说："通过作意佛陀等功德这些令人喜悦的事物来断除昏沉，通过作意无常等这些令人厌离的事物来断除掉举。"为对治行作散乱，修习止观双运义上的舍。
四神足果
第三，果，如《庄严经论》中所说："为成就见与教授，安住显现悲愿力，以及诸法之获得。"这意味着依靠四神足能获得五眼，能获得宣说教授之因的六神通，通过心专注于所缘而显现各种神变，能成就所有所愿之事，能获得十种自在。此外，《吉祥鬘经》中说："安住于四神足，能见到十方诸如来。"
已知作观
第二，了知后的实践是：有的是缘取一切法而修习无自性的行相，如《宝积经》中所说："菩萨的禅定是为断除一切习气相续的对治，菩萨的禅定是超越一切世间的智慧。"有的是缘取上下地而修习寂静粗重的观想，如《俱舍论》中所说："世间解脱道，无间道依次，以寂静粗重，缘上地下地。"
词义解释
具足正断精进能使心完全清净的修道成为堪能，因此，随后在禅定等持障碍清净之道上，具有断除五种过患的八种行的欲、精进、心、观察四种禅定，这就是四神足。
现观加行道
第四部分分为总义和词义。
首先，总义包括了解自性和了解后的实践。
当知自性
第一部分分为三点。
现观加行体性
第一，依靠顺解脱分的直接因缘而能够生起净法的能力，这是此处所说的诸根。分类上，由于所缘对象有五种，因此分为五种。
;


 །ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་དང་ཐོས་མཆོག་དང་། །ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་དད་སོགས་ཀྱི། །གཞི་ཡིན་པར་ནི་ཤེས་བྱ་སྟེ། །དོན་གྲུབ་བྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱིས་སོ། །ཞེས་པས། དད་སོགས་ལྔའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་
5-338a
བྱང་ཆུབ་དང་། བྱང་ཆུབ་དེའི་སྤྱོད་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་། ཐོས་པ་དང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྟེ་གོ་རིམ་བཞིན་ནོ། །དེའང་དད་པས་འདུན་པ་ལ་དབང་བྱེད། འདུན་པས་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་སྟེ། དབུས་མཐའ་ལས། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་བསྐྱེད་ནས། །འདུན་དང་སྦྱོར་བས་དབང་བྱེད་དེ། །དམིགས་པ་བརྗེད་པར་མ་གྱུར་དང་། །མི་འཕྲོ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཀྱང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དྲོད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་རོ། །
现观加行因
གཉིས་པ་རྒྱུ་ནི་ཚོགས་ལམ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་བསྐྱེད་ནས། །འདུན་དང་སྦྱོར་བས་དབང་བྱེད་དེ། །ཞེས་སོ། །
现观加行果
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ནི་སྟོབས་ལྔ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། དབུས་མཐའ་ལས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། །སྟོབས་ལྡན་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །
གཉིས་པ་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་བ་ལ། ཐུན་མོང་བར་ཉམས་སུ་བླང་བ་དང་། ཐུན་མོང་མིན་པར་ཉམས་སུ་བླང་བའོ། །
所修共法
དང་པོ་ནི། བདེན་བཞིའི་རྣམ་པ་མི་རྟག་སོགས་ལ་དད་པས་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྤྲོ་བ་དང་། དྲན་པས་དམིགས་རྣམ་གྱི་རྟོག་པ་མི་བརྗེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དམིགས་རྣམ་འབྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པའོ། །
所修不共法
གཉིས་པ་ནི། ས་གཉིས་ཀྱི་བདེན་བཞིའི་དམིགས་རྣམ་བཅུ་དྲུག་པ་ཚན་པ་གཉིས་ལ་མི་དམིགས་པར་དད་པས་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པའོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམས་པས་སེམས་ཀྱི་རྙོག་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱས་པ་ལ་སྦྱོར་ལམ་དྲོ་བ་དང་། སྦྱོར་ལམ་རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་
5-338b
དང་རྩེ་མོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་རྣམ་པ་ལྔའོ། །
现观所属道
ལྔ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། སྟོབས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་བའོ། །
当知五力自性
五力体性
དང་པོ་ནི། དབང་པོའི་ཉེར་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་འཇོམས་བྱེད་ཀྱི་སྟོབས་ལྡན་དེའོ། །འདི་ལ་སྟོབས་ཞེས་མིང་དུ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱན་ལས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉམ་ཆུང་བས་ན། །དེ་དག་ཉིད་ལས་སྟོབས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །འདི་ནི་བཟོད་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་རོ། །
五力因
གཉིས་པ་རྒྱུ་ནི། དབང་པོ་ལྔ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །
五力果
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ནི། ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། དད་སོགས་ས་ལ་འཇུག་པ་དང་། །ཞེས་སོགས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བྱ་སྔ་མ་དང་འདྲའོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ནི། དྲོ་བ་དང་ལ་སོགས་པས་རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་འབྱུང་བས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་འདི་ལ་བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ལྔའོ། །སྟོབས་ལྔ་པོ་འདི་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད་པས་སྟོབས་ཀྱང་ཡིན་ལ་དབང་པོའང་ཡིན་ནོ། །
谛现证道
དྲུག་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། ངོ་བོ། རྒྱུ། འབྲས་བུའོ། །དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། སྒྲ་དོན། དཔེ། ས་མཚམས་སོ།

 །ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་དང་ཐོས་མཆོག་དང་། །ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་དད་སོགས་ཀྱི། །གཞི་ཡིན་པར་ནི་ཤེས་བྱ་སྟེ། །དོན་གྲུབ་བྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱིས་སོ། །ཞེས་པས། དད་སོགས་ལྔའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་
5-338a
བྱང་ཆུབ་དང་། བྱང་ཆུབ་དེའི་སྤྱོད་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་། ཐོས་པ་དང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྟེ་གོ་རིམ་བཞིན་ནོ། །དེའང་དད་པས་འདུན་པ་ལ་དབང་བྱེད། འདུན་པས་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་སྟེ། དབུས་མཐའ་ལས། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་བསྐྱེད་ནས། །འདུན་དང་སྦྱོར་བས་དབང་བྱེད་དེ། །དམིགས་པ་བརྗེད་པར་མ་གྱུར་དང་། །མི་འཕྲོ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཀྱང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དྲོད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་རོ། །
现观加行因
གཉིས་པ་རྒྱུ་ནི་ཚོགས་ལམ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་བསྐྱེད་ནས། །འདུན་དང་སྦྱོར་བས་དབང་བྱེད་དེ། །ཞེས་སོ། །
现观加行果
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ནི་སྟོབས་ལྔ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། དབུས་མཐའ་ལས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། །སྟོབས་ལྡན་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །
གཉིས་པ་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་བ་ལ། ཐུན་མོང་བར་ཉམས་སུ་བླང་བ་དང་། ཐུན་མོང་མིན་པར་ཉམས་སུ་བླང་བའོ། །
所修共法
དང་པོ་ནི། བདེན་བཞིའི་རྣམ་པ་མི་རྟག་སོགས་ལ་དད་པས་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྤྲོ་བ་དང་། དྲན་པས་དམིགས་རྣམ་གྱི་རྟོག་པ་མི་བརྗེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དམིགས་རྣམ་འབྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པའོ། །
所修不共法
གཉིས་པ་ནི། ས་གཉིས་ཀྱི་བདེན་བཞིའི་དམིགས་རྣམ་བཅུ་དྲུག་པ་ཚན་པ་གཉིས་ལ་མི་དམིགས་པར་དད་པས་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པའོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམས་པས་སེམས་ཀྱི་རྙོག་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱས་པ་ལ་སྦྱོར་ལམ་དྲོ་བ་དང་། སྦྱོར་ལམ་རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་
5-338b
དང་རྩེ་མོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་རྣམ་པ་ལྔའོ། །
现观所属道
ལྔ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། སྟོབས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་བའོ། །
当知五力自性
五力体性
དང་པོ་ནི། དབང་པོའི་ཉེར་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་འཇོམས་བྱེད་ཀྱི་སྟོབས་ལྡན་དེའོ། །འདི་ལ་སྟོབས་ཞེས་མིང་དུ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱན་ལས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉམ་ཆུང་བས་ན། །དེ་དག་ཉིད་ལས་སྟོབས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །འདི་ནི་བཟོད་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་རོ། །
五力因
གཉིས་པ་རྒྱུ་ནི། དབང་པོ་ལྔ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །
五力果
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ནི། ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། དད་སོགས་ས་ལ་འཇུག་པ་དང་། །ཞེས་སོགས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བྱ་སྔ་མ་དང་འདྲའོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ནི། དྲོ་བ་དང་ལ་སོགས་པས་རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་འབྱུང་བས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་འདི་ལ་བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ལྔའོ། །སྟོབས་ལྔ་པོ་འདི་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད་པས་སྟོབས་ཀྱང་ཡིན་ལ་དབང་པོའང་ཡིན་ནོ། །
谛现证道
དྲུག་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། ངོ་བོ། རྒྱུ། འབྲས་བུའོ། །དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། སྒྲ་དོན། དཔེ། ས་མཚམས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
需要验证, 如果验证通过, 但是重复出现此提示, 请重新登录

 །དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཡན་
5-339a
ལག་གི་མཚན་ཉིད་ནི། ཆོས་མཆོག་གི་ཉེར་ལེན་ལས་སྐྱེས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའོ། ། གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ་བདུན་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་ཡོད་ན། དབུས་མཐའ་ལས། རང་བཞིན་ཡན་ལག་གནས་ཡན་ལག །གསུམ་པ་ངེས་འབྱུང་ཡན་ལག་སྟེ། །བཞི་པ་ཕན་ཡོན་ཡན་ལག་ཡིན། །རྣམ་གསུམ་ཉོན་མོངས་མེད་ཡན་ལག །འདི་ལ་གཞི་དང་གནས་དང་ནི། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཅེས་པས་བདུན་ནོ། ། དེའང་ལྔར་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་ཀྱི་དང་། རང་བཞིན། ངེས་འབྱུང་། ཕན་ཡོན། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་གོ། དང་པོ་ནི། དྲན་པ་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ངེས་འབྱུང་གི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བའི་གནས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་དགའ་བ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན་དགའ་བས་སེམས་ལ་དང་། བདེ་བས་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན་གཉིས་ཀས་སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞི་དང་། གནས་ཀྱི་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། དང་པོ་ཤིན་སྦྱངས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞིའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་གནས་ངན་ལེན་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གནས་གྱུར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་བཏང་སྙོམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་
5-339b
པ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ནི། ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡན་ལག་བདུན་དུ་དབྱེའོ། །གསུམ་པ་སྒྲ་དོན་ནི། མི་མཐུན་ཕྱོགས་བྱང་བའི་དོན་གྱིས་ན་བྱང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཞིན་ནོ། །བཞི་པ་དཔེ་ནི། སེམས་དཔའ་མཐོང་ལམ་པ་དེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་ཞིང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་པོ་དེ་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། རྟག་ཏུ་རིན་ཆེན་བདུན་ལྟ་བུའི། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར། །ཞེས་སོ། །དེའང་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་བདུན་པོ་དེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་ལ་ཡོད་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། གླང་པོ་དང་། རྟ་མཆོག་དང་། ནོར་བུ་དང་། བཙུན་མོ་དང་། ཁྱིམ་བདག་དང་། དམག་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་སྟེ། རྒྱན་ལས། ཤེས་བྱ་མ་རྒྱལ་རྒྱལ་བྱའི་ཕྱིར། །དྲན་པ་དག་ནི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད། །འདི་ཡི་རྣམ་འབྱེད་རྟོགས་པ་ཡིས། །མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་འཇོམས། །ཞེས་དང་། འདི་ཡིས་བརྩོན་འགྲུས་མ་ལུས་པ། །མྱུར་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་ཕྱིར་འཇུག །ཅེས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམ་འཕེལ་བའི། །དགའ་བས་རྟག་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་ཐར་བའི་ཕྱིར། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་བདེ་བ་འཐོབ། །ཅེས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བསམས་པའི་དོན། །འབྱོར་བ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། །འདི་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་གནས། །རྗེས་ལ་ཐོབ་དང་མི་རྟོག་པའི། །གནས་པས་མཆོག་ནི་རྟག་ཏུ་གནས། །ཞེས་སོ། །ཐ་མའི་དོན་ནི། དམག་དཔོན་རིན་པོ་ཆེས་ཕ་རོལ་གྱི་དམག་ཚོགས་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་པོ་བདེ་བར་བྱེད་
5-340a
པ་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་དཔའ་དེ་གནས་པ་གསུམ་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第一，菩提支的定义是：从法胜的等无间缘所生，成为菩提的助伴。
第二，分类中菩提支的成立方式有七种。如何有七种？《中边论》中说："自性支与所依支，第三出离支，第四利益支，三种无烦恼支，此中基础、所依及自性皆已宣说。"所以有七种。
这七种可归为五类：所依支、自性支、出离支、利益支和无烦恼支。第一，正念是所依支，因为它能作为菩提的因。第二，择法是自性支，因为它是大菩提的自性。第三，精进是出离支，因为它能从轮回处确定出离到涅槃处。第四，喜是利益支，因为按照经部宗的观点，喜能利益心，乐能利益身；按照有部宗的观点，二者都能利益心。第五包含三种：无烦恼的基础支、所依支和自性支。第一，轻安是无烦恼基础支，因为它能断除烦恼的因——随眠。第二，禅定是无烦恼所依支，因为它获得无烦恼的转依。第三，舍是无烦恼自性支，因为它已无任何烦恼。
第二，分类是：根据成为支分的方式，可将菩提道分为七支。
第三，词义解释是：因为清净对治，所以称为"菩"（觉）。因为通达真如，所以称为"提"（悟）。因为成为菩提的一分，所以称为"支"，就像身体的支分一样。
第四，比喻是：见道菩萨如同转轮王，七种菩提支如同七宝。《庄严经论》中说："常以如七宝之菩提支围绕。"其中，正念等七菩提支分别如同转轮王所拥有的轮宝、象宝、马宝、珠宝、王后宝、主藏宝和将军宝。《庄严经论》中说："为使未胜所知胜，正念恒常行。此择法觉悟，能顿灭一切相。""此精进入于，速当悟无余。""法光渐增长，喜常得增盛。""为脱诸障碍，轻安获安乐。""由三摩地思，获得诸资具。""舍则于一切，随欲而安住。后得无分别，安住常殊胜。"
最后的意思是：如同将军宝通过击退敌军使国王安乐一样，舍通过去除违缘使菩萨恒常安住于三种住处。


 །དང་པོ་དྲུག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །ལྔ་པ་ས་མཚམས་ནི། བདུན་པོ་དེ་ས་དང་པོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་རྒྱུ་དང་། གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ནི་སྔ་ཕྱིར་བསྟན་པའི་མཐོང་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བའི་ཚུལ་ནི་འདིར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི། ས་དང་པོའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རང་བྱུང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱིས་ཉམས་སུ་བླང་མི་བཏུབ་པོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ནི། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་འབྱེད་བཞི་རྟོགས་པ་ལས་དེའི་འོག་ཏུ་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ལམ་འབྱུང་བས། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་འདི་ལ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ཡན་ལག་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལེགས་པར་ལྡན་ཏོ། །
清净抉择道
བདུན་པ་རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་ལམ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ། རྒྱུ། འབྲས་བུའོ། །
清净抉择体性
དང་པོ་ལ་བཞི། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། སྒྲ་དོན། ས་མཚམས་སོ། །
དང་པོ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གི་མཚན་ཉིད་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་ཉེར་ལེན་ལས་སྐྱེས་ཤིང་འཕགས་ལམ་གྱི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའོ། །
གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ནི། ངོ་བོ་མི་འདྲ་བ་བརྒྱད་ཡོད་པས་འཇོག་པ་ཡིན་ལ། བརྒྱད་པོ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བའི་ལུགས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ནི་གཞུང་དུ་འཆད་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་
5-340b
གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱ་བྱེད་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྲི་བསྣན་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྩོལ་སྒྲུབ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་མཐོང་བ་དེ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན། ཅེས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟག་ཏུ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་བརྟག་ཏུ་མེད་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟག་ཏུ་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །ཞེས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་གོ། ཞེས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་མེད་ཅིང་བྱེད་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའོ། །ཞེས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་སོགས་མི་འབྲི་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པར་འཚོ་བའོ། །ཞེས་དང་། རྩོལ་བ་མེད་ཅིང་སྒྲུབ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བའོ། །ཞེས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་དྲན་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པའོ། །ཞེས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་འཁྲུགས་པ་མེད་ལ་མི་དམིགས་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ་བརྒྱད་ཡོད་པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། དབུས་མཐའ་ལས།
5-341a
ཡོངས་སུ་གཅོད་དང་གོ་བྱེད་དང་། །རྣམ་གསུམ་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དེ་བརྒྱད་དོ། །ལྟ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོ་བྱད་བསྙུངས། །གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འདོད། །ཉོན་མོངས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་དབང་། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
前六项的意义容易理解。第五，界限是：这七项从初地到佛地都有。第二，因和第三，果已在前后阐述的见道部分说明了。了知后修习的方法在此不讲，因为初地的智慧是自然生起的本性，不能通过世间的闻思修三者来修习。
第二，文义是：从暖等四个决择分的证悟之后，其后生起见真谛的道路，所以此真实现证道具足殊胜支分：正念、择法、精进、喜、轻安、禅定、正舍等七种菩提支分。
清净抉择道
第七，后得现证道分为总义和文义。
第一总义有三：体性、因和果。
清净抉择体性
第一包括四点：定义、分类、词义和界限。
第一，圣道支分的定义是：从七菩提支的等无间缘所生，成为圣道的助伴。
第二，分类是：由八种不同性质而安立，这八种是哪些呢？有共乘的传统和大乘的传统。第一种在正文中解释，第二种是：正见等八项依次为见一切法无二，见一切法永不存在，见一切法不可言说，见一切法无作无为，见一切法无增无减，以无勤方式成办一切法，见一切法无念无作意，见一切法无所缘。如《宣说菩提分经》中说："文殊，见一切法不平等与平等皆无，无二无二分，此是正见。"又说："以无见方式见一切法永不存在，不可思量，不可遍计，此是正思维。"又说："见一切法不可言说，此是正语。"又说："见一切法无作无为，此是正业。"又说："不增加一切法的名称等，此是正命。"又说："以无勤无成办方式圆满一切法，此是正精进。"又说："见一切法无作意无念，此是正念。"又说："因一切法无所缘，故自性平等安住不动，见无所缘，此是禅定。"
如此分类的理由是有八种成为支分的方式。如何有八种呢？《中边论》中说："遍断及了解，三种令他信，对治违品故，道支共有八。见及戒少欲，于他显示愿，烦恼随烦恼，及力之对治。"


 ། དེ་ལ་བཞི་སྟེ། ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་དང་། གཞན་གྱིས་གོ་བར་བྱེད་པའི། གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི། གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གོ། དང་པོ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། མཐོང་ལམ་གྱིས་མཐོང་ཟིན་པའི་དོན་དེ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་ངག་གཉིས་པོ་དེ་གཞན་གྱིས་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ངག་གིས་རྟོགས་པའི་དོན་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུམ་པ་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ལ་གསུམ་ལས། ཡང་དག་པའི་ངག་གིས་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་རྣམ་དག་ལས་སྐྱེས་པའི་ངག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱི་མཐས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་འཇུག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཚོ་བས་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལོག་འཚོ་སྤོང་བར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལོག་འཚོ་ནི་ལྔ་སྟེ། ཚུལ་འཆོས་དང་། ཁ་གསགས་དང་། གཞོགས་སློང་དང་། ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བ་དང་། རྙེད་པས་རྙེད་པ་འཚོལ་བའོ། །གཞན་ཡང་མ་དག་པའི་དངོས་པོ་འཆང་བ་དང་། ཏིལ་བརྡུང་བ་དང་། ཡུངས་ཀར་འཚིར་བ་དང་། ཞིང་ལས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལོག་འཚོ་ཡིན་པར་སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པའི་འགྲེལ་པ་
5-341b
ལས་བཤད་དོ། ། བཞི་པ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ལ་གསུམ་ལས། རྩོལ་བས་ནི་སྒོམ་སྤང་གི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དབུས་མཐའི་ཊཱི་ཀ་ལས། དྲན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པས་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྤྱན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་དེ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །
གསུམ་པ་སྒྲ་དོན་ནི། མཐོང་ལམ་མ་ཐོབ་པ་ལས་རིང་དུ་སོང་བས་ན་འཕགས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་ལམ་མོ། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་ཡན་ལག་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཞིན་ནོ། །
བཞི་པ་ས་མཚམས་ནི། ཁ་ཅིག །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་དེས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ན་ཡོད་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འཕགས་ལམ་བརྒྱད་པོ་དེ་མཐོང་ལམ་ན་མེད་པར་ཐལ། ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྒྱན་ལས། རྒྱས་སྲས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་པ། །སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དེ་དག་ནི། །རྟག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་དེ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ནི་གནས་པར་འདོད། །ཅེས་པས་བསལ་ལོ། །དེས་ན་བརྒྱད་པོ་དེ་ས་དང་པོའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་སའི་བར་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །
清净抉择因
གཉིས་པ་རྒྱུ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སྒོམ་པའི་ལམ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །
清净抉择果
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ནི། མཐོང་སྒོམ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་འཕགས་ལམ་བརྒྱད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་
5-342a
集谛为当断故说依所断及能断
དང་པོ་ལ། སྤང་གཉེན་དང་སྦྱར་བ་དང་། དོན་བསྡུ་བའོ། །
所能断与加行
དང་པོ་ནི། འདིར་བསྟན་གྱི་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་སོ་དྲུག་པོའི་བདེན་བཞི་མངོན་པ་ནས་བཤད་པའི་བདེན་བཞི་དང་མི་མཐུན་པས་ཆོས་མིན་ནོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར། མངོན་པ་ནས་གསུངས་པ་དང་སྦྱར་ནས་
5-342b
མཚན་ཉིད་པ་མེད་པའི་དོན་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞི་བའི་དོན་ཏོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
其中分四种：遍断支、令他了解支、令他信服支和对治支。第一，正见是遍断支，因为它能断定见道所见到的义理。第二，正思维和正语这两者是令他了解支，因为由正思维所生的语言能向他人显示所证悟的意义。
第三，令他信服支分三：正语令人信服清净见解，因为它是从清净见解中生起的语言。正业令人信服清净戒律，因为人们知道它不会使身语意趋入非法行为。正命令人信服少欲知足，因为人们知道它能舍弃邪命。
邪命有五种：伪现威仪、谄媚奉承、旁敲侧击、讹索利润和以利求利。此外，在《二十颂释》中还说，持有不净之物、碾压芝麻、榨取芥菜、从事农耕等也是邪命。
第四，对治支分三：正精进对治所修断的烦恼。正念对治随烦恼中的昏沉掉举，如《中边论疏》中说："正念极为安住，因此无有昏沉掉举。"禅定对治获得天眼、神通等殊胜功德之障碍，因为它能对治禅定障碍。禅定障碍是什么呢？《二十颂释》中说是五盖。
第三，词义解释是：因为远离未获得见道之状态，所以称为"圣"。因为使人抵达涅槃城，所以称为"道"。因为成为圣道的一分，所以称为"支"，就像身体的支分一样。
第四，界限是：有人说八圣道支从第二地以上才有。若如此，则应八圣道在见道中不存在，因为仅在第二地以上才有。《庄严经论》中说："佛子菩提分，三十七种法，常与见道中，同时而安住。"由此破斥前说。因此，这八支从初地第二刹那到佛地都存在。
清净抉择因
第二，因是：由菩提支所生，"了知已见真谛后，修道生起"。
清净抉择果
第三，果是：见修二道的果即是八圣道支的果。
集谛为当断故说依所断及能断
第一分为：与断对治结合，和总结。
所能断与加行
第一是：为了消除这样的疑虑——"此处所说的三十六种道智行相与阿毗达磨所说的四谛不符，因此非法"，所以与阿毗达磨所说相结合，无有真实性之义，涅槃是分别念寂灭之义。


 །སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གིས་འཇམ་དཔལ་ལ་བསྟོད་པ་ལས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་རྟོགས་པའི། །འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །རྣམ་རྟོག་དེ་དང་བྲལ་བས་ན། །ཁྱོད་ནི་རྟག་ཏུ་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་བཞེད་པ་དང་མཐུན་ལ། དེ་ཡང་སྡོམ་དང་པོ་གཉིས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ཡིན། གསུམ་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན། བཞི་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན། ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ཤེས་བྱ་རྣམ་ཐར་གྱི་སྒོ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དེའང་སྟོང་པ་བདག་མེད་པ་གཉིས་པོ་དེ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཅིང་། འགོག་བདེན་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ལ་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་ལྷག་མ་བཞི་སྟེ་དྲུག་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །
道解脱门
གཉིས་པ་ལམ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ནི་གཞུང་དོན་དུ་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ནི། ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་དྲུག་ཡོད་པའི་དང་པོ་གཉེན་པོའི་ལམ་འདི་ལ་ལྟ་བ་ལྔས་ལྟ་བར་བྱས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་སྒོ་དང་། ལྟ་བ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བསླད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་སྒོ་དང་། ཁམས་གསུམ་པ་ལ་སྨོན་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཉེན་པོ་གསུམ་པོ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་པོའོ། །མཚན་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་འགོག་པ་དང་། མཚན་རྟོག་སེལ་བྱེད་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གཉིས་པ་
5-343a
མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ། །མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པ་སྨོན་པ་མེད་པ་སྟེ། སྟེ་ཞེས་པ་འོག་མའི་ཚིག་འདྲེན་པར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །
变化道与按住道
གཉིས་པ་སྤྲུལ་ལམ་དང་། གསུམ་པ་བདེར་གནས་ཀྱི་ལམ་གཉིས་ཀྱི་
སྤྱི་དོན་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པ་ནི། བྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བའི་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་པོ་དེ་ཆོས་མངོན་པ་གོང་མ་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་བཤད་ན། གང་ཟག་གང་གི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དང་། རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཟིན་གྱི་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྟེན་དང་། སེམས་ཀྱི་རྟེན་ནོ། །དང་པོ་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྟེན་ནི་མིའི་རྟེན་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེས་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་ལུས་རྟེན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་སེམས་རྟེན་ནི། རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་རྟེན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་འཇུག་དེ་རྒྱུད་ལ་མེད་པར་རྣམ་ཐར་དང་པོ་ཙམ་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བསམ་གཏན་དང་དེའི་རབ་མཐའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་འཇོག་པ་ལ་ནི་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ཀ་ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པ་ཞིག་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་ཏེ། རབ་མཐའི་བསམ་གཏན་གྱི་གཟུགས་མེད་བཞིའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་མ་བརྟེན་པར་གཟུགས་མེད་བཞིའི་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་ནུས་པ་ཞིག་དང་། སྲིད་རྩེ་ལ་མ་བརྟེན་པར་འགོག་སྙོམས་ལ་ངེས་པར་འཇུག་ནུས་པ་ཞིག་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མིན་ན་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ཀ་རབ་མཐའི་བཞི་པར་བརྟེན་པར་
5-343b
འགལ་ལོ། ། གཉིས་པ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཟིན་གྱི་རྣམ་ཐར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི་སོ་སོའི་དབྱེ་བ། དེ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། རབ་མཐར་གྱི་བསམ་གཏན་བཞི་པས་བསྒྲུབས་པའི་སྙོམས་འཇུག་གང་ཞིག །སྲིད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
法称论师在《赞文殊》中说："不了知分别念，所谓轮回皆无有。由远离此分别，您恒时处涅槃。"这与此处见解相符。其中前两颂是解脱门无愿，第三颂是解脱门空性，第四颂是解脱门无相。又，十六种无常等是所知解脱门三种：其中空性与无我这二者是解脱门空性，灭谛与道谛的八种行相是解脱门无相，无常与苦这二者以及集谛的其余四者，共六种是解脱门无愿。
道解脱门
第二，道解脱门在正文中解释。
第二，文义是：道智的行相有六种，其中第一对治道有作为五种邪见的对治而成为解脱门，作为由邪见因缘所污染的分别念的对治而成为解脱门，作为对三界希求的对治而成为解脱门，如此三种对治的体性依次为：空性与无我行相的体性是第一解脱门空性行相；无相的体性、灭谛及能除分别相执着的道谛行相的体性是第二解脱门无相的行相；无常、苦及集谛行相的体性是第三解脱门无愿，"是"（藏文：སྟེ）为引导下文的词语。第二总结是：如此，解脱门三种的行相有三种。
变化道与按住道
第二变化道与第三安住道二者的总义放在一处：若按照阿毗达磨上部所说解释菩萨相续中生起的八解脱，则需确立哪种补特伽罗相续中生起的所依，以及相续中已生起的八解脱。第一包括身所依和心所依。第一，未生起时生起的所依是人类所依，已生起安住的所依也是色界，因为与灭尽定的身所依相同。第二，心所依是：从已达极至的第四禅定等持所依中生起，因为若相续中无此等持，则连第一解脱都不能现前。
那么禅定与其极至有何区别？要安立为极至，必须先获得九种究竟住等持且未失坏，因为必须能够不依靠极至禅定的无色四种近分而能入无色四种根本定，必须能够不依靠有顶而决定能入灭尽定。若不如此，则八解脱全部依于极至第四禅会有矛盾。
第二，确立相续中已生起的解脱，包括：定义、各别所表的分类、如何修习的方法。第一，定义是：由极至第四禅所成就的等持，背向于有（轮回）。


 ། གཉིས་པ་ལ་བརྒྱད་དེ། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་དང་། གཟུགས་མེད་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་དང་། ཁྱད་པར་སྡུག་པའི་དང་། གཟུགས་མེད་བཞི་དང་། འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་རོ། །དེ་ལའང་དང་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་གི་སེམས་རྟེན་བསམ་གཏན་བཞི་པས་བསྒྲུབས་པའི་སྙོམས་འཇུག་གང་ཞིག །རང་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མ་བཤིག་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་རབ་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པའོ། །གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་གང་ཞིག །རང་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་བཤིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཞེས་སོགས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་གང་ཞིག །སྦྱོར་དངོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་གསུམ་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ལྟ་བ་ཞེས་སོགས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བཞི་པ་གཟུགས་མེད་བཞིའི་རྣམ་ཐར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་གང་ཞིག །རང་ས་གཟུགས་མེད་ལ་སྲེད་པའི་རོ་མྱོང་གི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། །ལྔ་པ་འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་གང་ཞིག །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། ། གསུམ་པ་དེ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པ་ནི། དང་པོར་བསམ་གཏན་བཞིའི་རབ་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མ་བཤིག་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་
5-344a
སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་སྤངས་པའི་ཚེ་ན་རྣམ་ཐར་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རབ་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། ། ཡང་རབ་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་སྡུག་མི་སྡུག་ལ་དགའ་མི་དགའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་སྦྱོར་བའི་དུས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་གཉིས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །འདུ་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་གཟུགས་སྡུག་མི་སྡུག་ལ་དགའ་མི་དགའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དེ་སྤངས་ནས་དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་སྡུག་པར་རྩེ་གཅིག་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་ཐོབ་པ་ན་རྣམ་ཐར་གསུམ་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཡང་རབ་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་མེད་བཞིའི་སྙོམས་འཇུག་དེ་རང་སའི་སྲེད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ཟིན་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཟུགས་མེད་བཞིའི་རྣམ་ཐར་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཡང་རབ་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དེ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་འགོག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第二分为八种：有色见色解脱、无色见色解脱、胜解解脱、四无色解脱和灭尽解脱。其中第一的定义是：以自心所依第四禅所成就的等持，于不破坏自身色想的情况下，能够如实成就观察外部诸色差别的禅定与智慧相应。第二的定义是：此（等持）通过破坏自身色想的方式，（观察）外部诸色等，如前所述。第三的定义是：此（等持）以具备加行、正行三种想的方式，专一观察外部诸色等，如前所述。第四，四无色解脱的定义是：此（等持）解脱于自地无色界贪著爱味的障碍。第五，灭尽解脱的定义是：此（等持）解脱于障碍灭尽想受的禅定障碍。
第三，如何修习：首先依靠四禅极至，断除障碍在不破坏自身色想的情况下观察外部诸色差别的禅定障碍。当断除这些障碍时，称为获得第一解脱。同样，依靠极至，通过破坏自身色想的方式断除障碍观察种种色法的禅定障碍。
又依靠极至，作为对治对美丑色法生起喜厌心态的禅定障碍，在加行阶段修习两种想。通过这两种想断除对美丑色法生起喜厌心态的禅定障碍后，在正行阶段获得专一胜解想时，称为现前第三解脱。
又依靠极至，使四无色禅定背离自地贪著。如此做成后，称为现前四无色解脱。
又依靠极至，断除障碍依靠第四禅入灭尽定的禅定障碍。当断除障碍依靠第四禅的禅定障碍时，称为现前灭尽解脱。


 །མདོར་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀ་རང་ལྡོག་ནས་འདས་ལམ་དུ་མི་འཇོག་ཀྱང་། འདས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་སྒྲུབ་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ཕྱི་རོལ་པ་ལའང་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཇི་སྲིད་འདས་ལམ་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཟུགས་མེད་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་
5-344b
ལ་བརྟེན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། འདིའི་ལུང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དང་། སའི་དངོས་གཞི་ལ་བལྟ་བར་བྱོས་ཤིག །
ཚིག་གི་དོན་ལ་གཉིས་ལས། སྤྲུལ་པའི་ལམ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པས་རང་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་མ་བཤིག་པར་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་དང་། རྣལ་འབྱོར་པས་རང་ལ་ནང་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་བཤིགས་ནས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྟེ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན། དེ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པ་དང་བཅས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡུལ་ལྟ་བ་ལ་སྤྲུལ་པའི་ཆེད་དུ་རང་དབང་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་འདི་གཉིས་དང་། གཟུགས་སྡུག་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། གཟུགས་མི་སྡུག་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་མི་དགའ་བ་ལ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དགའ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་། མི་དགའ་བ་ལ་སྡང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མིང་ཅན་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་ཁྱད་པར་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་རྫོགས་པར་ཐོབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཅིག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། འདི་དག་གི་འཕྲོས་དོན་ཅུང་ཟད་ཅིག་བརྗོད་ན། གོང་དུ་རྣམ་ཐར་གྱི་སྤྱི་དོན་དུ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་གོང་མ་ནས་གསུངས་པ་དེ་བཀོད་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལྟར་བཀོད་པ་ཡང་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་འཆད་པའི་སྐབས་ཡིན་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་བཀོད་པ་ཡིན་ལ། མངོན་པ་འོག་མ་ལྟར་ན། དང་པོ་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་ལ་ལྔ་སྟེ། ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་ཟག་གང་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། ས་
5-345a
གང་གི་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡུལ་གང་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདིའི་ངོ་བོ་མི་སྡུག་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། རྣམ་པར་ཐར་བརྒྱད་དང་པོ་གཉིས། །མི་སྡུག་བསམ་གཏན་གཉིས་ན་ཡོད། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གླིང་གསུམ་གྱི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་རྟེན་ལ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་ཁམས་གསུམ་གྱི། །རྟེན་ཅན་ལྷག་མ་མི་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་སོ། །དེའི་དོན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞི་པོ་དེ་ཁམས་གསུམ་པའི་རྟེན་ལས་སྐྱེ་ལ། རྣམ་ཐར་ལྷག་མ་བཞི་པོ་དེ་མིའི་རྟེན་ལས་སྐྱེ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བའི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། བསམ་གཏན་གཉིས་ན་ཡོད། །ཅེས་སོ། །དེའང་འདོད་པའི་ཁ་དོག་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཁ་དོག་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་འདོད་པའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། དང་པོ་འདོད་གཏོགས་སྣང་ཡུལ་ཅན། །ཞེས་སོ། །དང་པོ་ནི་རྣམ་ཐར་དང་པོ་གསུམ་ལ་བཤད་དོ། །ལྔ་པ་ནི་རང་གི་ལུས་ཀེང་རུས་སུ་འདུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་རོལ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀེང་རུས་སུ་བསྒོམ་པ་དེ་ཡིན་ཅེས་ཉི་མའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས་བཤད་དོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་ལའང་ལྔ་སྟེ། ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་ཟག་གང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ས་གང་གིས་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡུལ་གང་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
总之，虽然八解脱就其自身而言不能安立为出世道，但必须依靠出世道才能成就，因为否则难以解释为何外道也不具有的原因，以及只要未获得出世道，就无法依靠禅定根本定修习无色定和灭尽定。有关此点的经典证据，请查阅《声闻地》和《地的根本论》。
文义分两部分：关于变化道，瑜伽师不破坏自身色想而见色解脱，以及瑜伽师破坏内部色想而无色见色解脱，因有此二者，故依次为带有内色而观察外部诸色差别，以及无内色而观察外部诸色差别，称为对观境获得自在而变现的障碍之对治的两种解脱，以及对喜爱变现美色和不喜变现丑色，依次为喜爱之贪著和不喜之嗔恨的烦恼的对治，称为胜解解脱，以身体神通圆满获得成就而安住，此为一种胜解解脱。如此，共有三种解脱门。
若略述这些延伸内容：上文解脱的总义是根据阿毗达磨上部的阐述，之所以这样陈述也是因为这是解释菩萨解脱的部分而引述的。按照阿毗达磨下部，第一有色见色解脱有五点：体性是什么，哪种有情能生起，依靠哪地的心，缘何种境，以何行相方式修习。
第一，此解脱的体性是不净观，如《俱舍论》中说："八解脱前二种，不净禅初二有。"第二，在三洲的男女身上生起，如《俱舍论》中说："无色谓三界，余依人中生。"其意思是四无色解脱从三界有情身上生起，其余四种解脱从人身上生起。第三，依靠初二禅任一根本定，如《俱舍论》中说："初二禅中有。"其中，对治欲界色法贪著是依靠初禅修习，对治初禅色法贪著是依靠二禅修习。第四，缘欲界色法，如《俱舍论》中说："初缘欲显境。"此处"初"是指前三种解脱。第五，通过将自身观想为骸骨，将外部一切有情与非有情的色法都观想为骸骨来修习，如《日藏经》中所说。
无色见色解脱也有五点：体性是什么，哪种有情能生起，依靠哪地的心，缘何种境，以何行相方式修习。


 །དང་པོ་
5-345b
བཞི་ནི། གཟུགས་ཅན་གྱི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་དང་འདྲའོ། ། ལྔ་པ་ནི། ཀུན་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་པར། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རམ། གཟུགས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། ། འདིའི་དོན་ལ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཇིག་པའི་ཚུལ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་འཇོག་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་ལུས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེ་བར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་རོལ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལ་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ལྟ་བ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་དུས་སུ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ལས་ལྡང་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་གྲུབ་ན། མཛོད་ལས། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། རང་གི་ཁ་དང་སྣའི་སྒོ་ནས་རླུང་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་རང་གི་ལུས་ཀེང་རུས་ཀྱི་ཕུང་པོར་ཡོད་པ་དེ་ཕྱེ་མར་བྱས་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གཏོར་བ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་མོ། །དེ་ཡུན་རིང་དུ་བསྒོམས་པས་རང་གི་ལུས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྣང་བ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་ཕྱི་རོལ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལ་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ལྟ་བ་དེ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཇིག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཇོག་པའི་སྒོམ་ཚུལ་འདི་གཉིས་ཉི་མའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས་བཤད་དོ། ། སྡུག་པའི་རྣམ་ཐར་ལ་ལྔ་སྟེ། ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ། གང་ཟག་གང་ལས་སྐྱེ་བ། ས་གང་གི་སེམས་ལ་བརྟེན་པ། ཡུལ་གང་ལ་དམིགས་པ། རྣམ་པ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའོ། །དང་པོ་ནི།
5-346a
མ་ཆགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། གསུམ་པ་མཐའ་ན་དེ་མ་ཆགས། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་སྔར་དང་འདྲའོ། །གསུམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དྲངས་མ་ཐག་པའི་མཐའ་ན་ཞེས་པས་སོ། །བཞི་པ་ནི་སྔར་དང་འདྲའོ། །ལྔ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་ཚུན་བལྟོས་པའི་འདུ་ཤེས། ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་འདུ་ཤེས། ཕན་ཚུན་རོ་གཅིག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དང་པོ་ནི། གསེར་དང་དངུལ་དང་རྫའི་བུམ་པ་གསུམ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས། དངུལ་གྱི་བུམ་པ་འདི་རྫའི་བུམ་པ་ལ་བལྟོས་ཏེ་སྡུག་པ་ཡིན་ལ། གསེར་གྱི་བུམ་པ་ལ་བལྟོས་ནས་མི་སྡུག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསྒོམ་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་སྡུག་པ་རྣམས་ལའང་མི་སྡུག་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་རྣམས་ལའང་སྡུག་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ལོ་སྙམ་དུ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ། སྡུག་པ་ལ་མི་སྡུག་པ་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་ཅེ་ན། སྡུག་པར་གྲགས་པ་ཡང་པགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། པགས་པའང་མི་གཙང་བའི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །མི་སྡུག་པ་ལ་སྡུག་པ་འབྲེལ་བ་ཡང་དེ་ལས་གོ་བཟློག་སྟེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་གསུམ་པོ་དེ་བསྲེས་ནས་སྡུག་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྒོམ་ཚུལ་གསུམ་པོ་འདི་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་བ་བཞིན་བཀོད་དོ། །འཕགས་པ་ཆོས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མདོ་ལས།སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པའོ། །མི་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། ཞེས་སེམས་དཔའི་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ཀ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བཤད་དོ། །དེའང་རྣམ་ཐར་གསུམ་པ་འདི་བསྒོམ་པ་ལ་རྣམ་ཐར་གཉིས་པ་ཐོབ་པ་ཞིག་ཡན་ལག་ཏུ་དགོས་པ་
5-346b
ཡིན་ཏེ། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ལ་སོགས་བཞི་དང་རྫས་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
前四点与有色见色解脱相同。第五点，《大乘阿毗达磨集论释》中说："依靠无色定，破坏色想或者建立无色想。"这有两种含义：破坏色想的方式和建立无色想的方式。
第一，依靠无色根本定，通过使自身不生起色想，以不净行相观察外部有情与非有情的色法。在观察外部色法时必须从无色根本定中起定，因为处于其中时无法观察外部色法。若不承认，《俱舍论》中说："无色根本定善法，所缘为有漏下地。"
第二，通过口鼻呼出大风，观想自身骸骨堆被吹成粉末散布一方。长时间修习此观想后，自身将不再生起色法显现。然后以不净行相观察外部有情与非有情的色法。这两种破坏色想和建立无色想的修习方法在《日藏经》中有所阐述。
胜解解脱有五点：体性是什么，哪种有情能生起，依靠哪地的心，缘何种境，以何行相方式修习。第一，其体性是无贪善根，如《俱舍论》中说："第三最后彼无贪。"第二，与前相同。第三，必须依靠第四禅根本定，如刚引述的"最后"所示。第四，与前相同。第五，通过无色想观察，修习相互观待的想，相互关联的想，相互同一味的想。
第一，以金、银、瓦三种瓶子为所缘，观想"这银瓶对比瓦瓶是美的，但对比金瓶是不美的"。第二，观想美色中也伴随着不美，不美中也伴随着美。美中如何有不美？所谓的美不过是皮肤而已，皮肤也只是三十六种不净物质之一。不美中有美的关联，可从相反角度理解。第三，将三种色法混合观想为同一美味。这三种修习方法是根据《大乘阿毗达磨集论释》所述。
《圣法普行经》中说："所谓美是空性。所谓不美是见解。"这说明菩萨的八解脱都是对一切法平等安住的智慧。此外，修习第三解脱需要已获得第二解脱作为基础，因为内无色想的青遍处胜解等四种与其并无实质差别。
;


 །གསུམ་པ་བདེར་གནས་ཀྱི་ལམ་ནི། ཚེ་འདིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ལམ་ལ་ལྔ་སྟེ། མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཀྱི་ཐར་པ་དང་མཐུན་པར་གནས་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་། སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཞི་བར་གནས་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཅིག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། དེ་དག་གིས་འཕྲོས་དོན་མངོན་པ་འོག་མའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཅུང་ཟད་བཤད་ན་གཉིས་ཀྱི། དང་པོར་གཟུགས་མེད་བཞི་ལས་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་ཟག་གང་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། ས་གང་གི་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡུལ་གང་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་མེད་བཞིའི་ཉེར་བསྡོགས་བཞི་དང་། དངོས་གཞི་བཞི་བརྒྱད་པོ་དེ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། གཟུགས་མེད་མཉམ་བཞག་དགེ་རྣམས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཀའི་རྟེན་ལ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། རང་གི་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་གང་རུང་ལ་བརྟེན་པའོ། །བཞི་པ་ནི། རྣམ་ཐར་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཟག་མེད་དེས་ས་འོག་མའི་བདེན་པ་ཕྱེད་དང་བཞི་ལ་དམིགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། མཛོད་ལས། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན། །ཅེས་དང་། འགྲེལ་པ་ལས། ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ས་འོག་མའི་འགོག་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་གང་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། རང་ས་དང་གོང་སའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། ས་འོག་མའི་
5-347a
རྗེས་སུ་བཟོད་པའི་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལམ་བདེན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་དག་གཟུགས་ཅན་མིན་དེ་དག །སྤྱོད་ཡུལ་གོང་དང་རང་སའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཕྱོགས་དང་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས། །ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ནི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་བསྒོམ་པའོ། ། གཉིས་པ་འགོག་སྙོམས་ནི། ཐེག་དམན་ལྟར་ན། ལུས་རྟེན། སེམས་རྟེན། བརྟེན་པ་འགོག་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ་གང་ཟག་གང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཁམས་གང་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཕྱིར་མི་འོང་ལུས་མངོན་བྱེད་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་དག་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། འགོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་། །ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་བྱེད་པར་འདོད། །ཅེས་དང་། འགོག་ཐོབ་གཉིས་ཀ་ལས་རྣམ་གྲོལ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །སོ་སྐྱེ་དང་། རྒྱུན་ཞུགས་དང་། ཕྱིར་འོང་དང་། ཤེས་རབ་རྐྱང་གྲོལ་གྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་འགོག་སྙོམས་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། སོ་སྐྱེས་འཕགས་ལམ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུན་ཞུགས་དང་། ཕྱིར་འོང་དང་། ཤེས་རབ་རྐྱང་གྲོལ་གྱི་དགྲ་བཅོམ་རྣམས་སྲིད་རྩེའི་སེམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞི་ཀས་ཀྱང་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་རྒྱལ་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་སློབ་མི་སློབ་གཉིས་ཀས་འགོག་སྙོམས་ལ་འཇུག་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་བཤད་དོ། །རང་རྒྱལ་བསེ་རུ་ལྟ་བུས་ནི་སློབ་ལམ་དུ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་སྟེ། དེས་དྲོད་ནས་ཟད་མི་ཤེས་པའི་བར་སྟན་ཐོག་གཅིག་ལ་བགྲོད་དགོས་པར་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར་
5-347b
རོ། །གཞན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། མཛོད་ལས། ཐུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་འཐོབ་བྱ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །བྱང་སེམས་རྣམས་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ནུས་པ་མིན་ཏེ། མཐོང་ལམ་ཤེས་བཟོད་བཅུ་དྲུག །སྒོམ་ལམ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དགུ། རྣམ་གྲོལ་ལམ་དགུ་སྟེ་སྐད་ཅིག་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་བར་མ་ཆད་དུ་བསྐྱེད་ནས་སངས་རྒྱས་དགོས་པའི་ཕྱིར། མཛོད་ལས། དང་པོར་མ་ཡིན་སྐད་ཅིག་མ། །སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིས་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第三，安住道是：现世见法乐住道有五种：与不住涅槃解脱相顺应安住的道的本性有四种无色等持行相，以及与寂灭戏论相安住的道的本性有一种灭尽想受解脱，如此共有五种行相。
对此延伸内容，依照阿毗达磨下部略加解释，分两部分：首先，关于四无色，包括体性是什么，哪种有情能生起，依靠哪地的心，缘何种境，以何行相方式修习。第一，四无色的四种近分定和四种根本定共八种，如《俱舍论》中说："无色等持善法"。第二，在三界一切所依中都能生起。第三，依靠自地的近分定或根本定任一。第四，成为解脱的无色根本无漏定不能缘下地的三谛半，如《俱舍论》中说："无色根本善法，所缘非有漏下地。"注释中说："法智分及下地灭谛亦非所缘。"那么缘何境界？缘自地与上地四谛，以及下地随顺智和随后智所摄的道谛，如云："无色诸法，所缘自上地，苦分及随智分。"第五，修习"虚空无边"等观想。
第二，灭尽定：按照小乘观点，分为身所依、心所依和所依灭尽定三种情况。第一包括哪种补特伽罗能入定，以及在哪一界能入定。第一，就声闻而言，能入者为身证阿那含和俱分解脱阿罗汉，如《俱舍论》说："得灭定不还，名为身证者"，又说："得灭定俱解脱"。凡夫、预流、一来和慧解脱阿罗汉不能入灭尽定，因为凡夫未得圣道，预流、一来和慧解脱阿罗汉未得有顶心，而且这四者都未断尽定障。《摄抉择分》中说明，已断定障的独觉学位与无学位者都能入灭尽定。独角独觉在学道位不入灭尽定，因为他们必须从暖位直到无生智都在一座中完成。
另外，如来也能入灭尽定，如《俱舍论》中说："牟尼菩提所得。"菩萨不能入灭尽定，因为必须不间断地生起见道十六刹那忍智、修道九无间道、九解脱道共三十四刹那才能成佛，如《俱舍论》中说："初不入，由三十四刹那获得故。"


 །གཉིས་པ་ཁམས་གང་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི། འགོག་སྙོམས་སྔར་མེད་གསར་དུ་ཐོབ་པའི་རྟེན་ནི་འདོད་ཁམས་ཀྱི་མིའི་རྟེན་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་ལ། ཐོབ་ཟིན་གནས་པ་ནི་འདོད་གཟུགས་གཉིས་ཀའི་རྟེན་ལ་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་རྟེན་ལ་འགོག་སྙོམས་བསྒྲུབས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ལ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཛོད་ལས། གཉིས་ཀ་འདོད་དང་གཟུགས་རྟེན་ཅན། །འགོག་པ་དང་པོ་མི་ནང་དུ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྟེན་ལ་འགོག་སྙོམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མེད་དེ། དེ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དགོས་པ་གང་ཞིག །གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་འགོག་སྙོམས་ལ་འཇུག་པའི་རྩོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་འདི་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ། ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་གནས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལ་འབད་པའི་རྩོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཉིས་པ་སེམས་རྟེན་ལ། འཇུག་པའི་སེམས་རྟེན་དང་། ལྡང་བའི་སེམས་རྟེན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། སྲིད་རྩེའི་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་རྩེའི་སེམས་དེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བས་སེམས་
5-348a
སེམས་བྱུང་གི་འབྱུང་བ་འགག་སླ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མཛོད་ལས། སྲིད་རྩེར་སྐྱེ། །ཞེས་དང་། ཕྲ་བ་ཕྲ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །ཞེས་བཤད་པས་སོ། ། གཉིས་པ་ལྡང་སེམས་ནི། སྲིད་རྩེའི་སེམས་དག་པ་བ་དང་། ཟག་མེད་ཅི་ཡང་མེད་གང་རུང་ལ་བརྟེན་ནས་ལྡང་བ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། རང་གི་དག་དང་འོག་མ་ཡི། །འཕགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ལས་ལྡང་། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། གསུམ་པ་བརྟེན་པ་འགོག་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ་དགག་གཞི། དགག་བྱ། འགོག་ཚུལ། ངོ་བོ། དུས་དང་ལྔ་ལས། དང་པོ་ནི། དགག་གཞི་ལུས་ཀྱི་སྟེང་དུ་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་པའི་ལུགས་ལ་ཀུན་གཞི་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དགག་གཞིར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགོག་སྙོམས་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་དུ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་འཆད་པའི་སྐབས་སུ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་བ་འདུ་ཤེས། །མེད་པར་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །འགོག་པའོ། །ཞེས་བཤད་ནས། འགོག་སྙོམས་ཀྱི་སྐབས་སུ། འགོག་པ་ཞེས་པའང་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། ། གསུམ་པ་ནི། ཚོར་འདུ་རགས་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་མཐོང་ནས་དེ་ཞི་བར་གནས་པའི་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། སྲིད་རྩེའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་འགོག་པའི་ཚུལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། མཛོད་ལས། འདི་གནས་དོན་དུ་སྲིད་རྩེར་སྐྱེ། །ཞེས་བཤད་པས་སོ། །བཞི་པ་ནི། དགེ་སོགས་གསུམ་ལས་དགེ་བ། མྱོང་འགྱུར་གསུམ་ལས་སྐྱེ་གནས་མྱོང་འགྱུར་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གཉིས་དང་། མྱོང་བར་མ་ངེས་པ་རྣམས་ཡོད་དེ། མཛོད་ལས། དགེ་བའོ་གཉིས་སུ་མྱོང་འགྱུར་དང་། །མ་ངེས། །ཞེས་བཤད་
5-348b
སོ། ། །བེམ་ཤེས་ལྡན་མིན་གསུམ་ལས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དེ་སེམས་སེམས་བྱུང་མཐའ་དག་བཀག་པས། རིག་པ་ཡེ་མེད་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ལྡན་མིན་དུ་འདོད་པས་སོ། འོ་ན་སྙོམས་འཇུག་ཏུ་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ། འདི་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆ་སྙོམས་པར་འཇོག་པས་སྙོམས་འཇུག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མིང་འབྲས་བུ་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྔ་པ་ནི། བློའི་འཕེན་པ་ཇི་ཙམ་བཏང་བ་དེ་སྲིད་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ཐར་དུ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པས་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་བཞེད་དོ། །
出世间道
བཞི་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第二，在哪一界入灭尽定：初次获得灭尽定的所依仅是欲界人类所依，已获得并安住则存在于欲界和色界二者的所依中，因为有在欲界所依成就灭尽定后在色界所依现前的情况，如《俱舍论》说："二种欲色所依，灭尽初于人中。"无色界所依不能现前灭尽定，因为灭尽定需以身体现前，而无色界中无有身体；且无色界中无入灭尽定的加行，如《大乘阿毗达磨集论》说："无色界中不现前此（灭尽定），因为以寂灭解脱异熟安住者，对此无有勤作加行。"
第二，心所依分为入定心所依和出定心所依两种。第一，依靠有顶心，因为有顶心极其微细，易于止息心和心所的生起，如《俱舍论》说："生于有顶"，又说："细微之后"。第二，出定心依靠有顶净心或无漏无所有处心，如《俱舍论》说："以自净心及下地圣心从彼出定。"
第三，所依灭尽定的安立有五点：所遮基、所遮、遮止方式、体性及时间。第一，所遮基是身体上所遮止，因为此宗不承认阿赖耶或真如为所遮基，且认为灭尽定是以身体现证。第二，所遮是所有心和心所法，如《俱舍论》在解释无想时说："无想谓无想，遮止诸心心所法"，在解释灭尽定时说："灭尽亦如是。"第三，见到粗大的受想使人散乱，先发起寂静安住之心，以遮止有顶的心心所法的方式入灭尽定，如《俱舍论》说："为此安住生有顶。"第四，在善等三性中为善性，在受报三种中具有生处受报和余时受报两种，以及不定受报，如《俱舍论》说："是善二受报及不定。"在物质、心识和不相应行三者中为不相应行，因为遮止一切心心所法，被认为是无有意识的身体状态的不相应行。若问：这与说为等持相矛盾吗？不矛盾，因为入此定时身体诸大种平等安置而称为等持，且是将因名施设于果。第五，能够根据心意所发愿的时间入定。世亲论师认为称其为解脱的原因是因为背离一切有为法，故称为解脱。
出世间道
第四，出世间道分为总义和文义。


 །
དང་པོ་བསམ་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ལ། འདིར་བསྟན་གྱི་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་བཤད་པ་ལ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལུགས་དང་། དབུ་མ་པའི་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ལ་གང་ཟག་གང་གིས་ཁམས་གང་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འཇུག་བྱ་སྙོམས་འཇུག་གི་རང་བཞིན་ངོས་བཟུང་བའོ། །དང་པོ་ལ་དམན་པའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཕྱིར་མི་འོང་ལུས་མངོན་བྱེད་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་སྟེ་དེ་འདིར་མི་བཟུང་ལ། འོ་ན་འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་གཉིས་ལས། དང་པོས་དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་ན་མཐོང་ལམ་གྱི་རྗེས་ཐོགས་ཁོ་ན་ནས་འཇུག་དགོས་ཏེ། མཐོང་ལམ་མ་ཐོབ་པར་དེར་འཇུག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བ་འདོད་པའི་འགོག་སྙོམས་འདི་ས་དྲུག་པ་ཕྱིན་ཆད་དུ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ས་ལྔ་པ་ཕྱིན་དུ་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་འཇུག་དང་། སེང་གེ་རྣམ་
5-349a
བསྒྱིངས་ལ་སོགས་པ་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ཀྱི་འགོག་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བྱེད་དགོས་པ་འདི་རྒྱན་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པར་གནས་པ་ཡིན་ལ། རྒྱན་རྩ་འགྲེལ་ནས་འབྱུང་བའི་འགོག་སྙོམས་དབུ་མ་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ནར་འཆད་དགོས་ན། ཇི་སྲིད་ས་དྲུག་པ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པར་དབུ་མའི་ལུགས་ཀྱི་འགོག་སྙོམས་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་ལ། དེ་ལྟར་ན་ས་གཉིས་པ་སོགས་ཐོད་རྒལ་དང་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་མེད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་འདི་གནས་སོ། །སྙོམས་འཇུག་འདིའི་རང་ལྡོག་ནས་ཡེ་ཤེས་སུ་མི་འཆད་ཀྱང་། འགོག་སྙོམས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་སྤོང་མི་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་ཇི་སྲིད་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་མི་འཆད་དུ་འབྱུང་བ་ཅན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ཐེག་ཆེན་མི་སློབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། སངས་རྒྱས་འཕགས་པས་འགོག་སྙོམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དགག་གཞི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟེང་དུ་དགག་བྱ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བདུན་འཁོར་དང་བཅས་པ་བཀག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ ལས་ལྡང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱམས་པ་དང་ཐོགས་མེད་ཀྱི་གཞུང་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་འགོག་སྙོམས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པར་གསལ་བར་གསུངས་ལ། ཉི་སྣང་ལས་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་གང་དུ་འགོག་སྙོམས་སུ་འཇུག་པ་ནི། ཁམས་ འོག་མ་གཉིས་ཁོ་ནར་འཇུག་ལ། གཟུགས་མེད་དུ་དགོས་པ་མེད་པས་མི་འཇུག་གོ། འགོག་སྙོམས་འདི་དང་པོ་མིའི་རྟེན་ལ་སྔོན་དུ་བསྒྲུབས་ནས་ཕྱི་མ་གཟུགས་ཁམས་སུ་འགོག་སྙོམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་དམན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དཀའ་བའི་གནད་ཡོད་ཀྱང་། བྱང་
5-349b
སེམས་འཕགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དཀའ་བའི་གནས་མེད་དེ། བྱང་སེམས་འཕགས་པ་ནི་ས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་ལ་ཆགས་བྲལ་མ་བྱས་པར་གོང་མ་གོང་མའི་དངོས་གཞིའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་པས། གོང་མའི་དངོས་གཞི་ལས་མ་ཉམས་བཞིན་དུ་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་མི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་འཇུག་བྱ་སྙོམས་འཇུག་གི་རང་བཞིན་ནི། དགག་གཞི་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་དུ་འགོག་བྱེད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་དགག་བྱ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བདུན་འཁོར་བཅས་བཀག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པའི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第一，有关禅定色界的总义上文已经解释完毕。此处讲解所示的灭尽定，分为瑜伽行派的观点和中观派的观点。首先，关于哪种补特伽罗在哪一界入灭尽定，以及入定对象灭尽定的本性。第一，从小乘补特伽罗而言，为身证阿那含和俱分解脱阿罗汉，此处不采用。那么，此处大乘分为学位和无学位二者。第一，学位入此定若未先行小乘道，则必须仅从见道之后入定，因为未获得见道无法入此定。因此，瑜伽行派主张此灭尽定在第六地以后存在，是基于从第五地以后入次第等至和狮子奋迅等九种究竟住等至时的灭尽定安立，这是《庄严经论》本释的意趣。若必须依照《庄严经论》本释所说的灭尽定仅与中观相符的解释，则在未现证第六地前无法现前中观观点的灭尽定，这样一来，第二地等就没有次第等至和狮子奋迅等至的过失存在。虽然不说此等至本身是智慧，但不是说入灭尽定不能断除障碍种子，因为只要入此定，就有不断生起无分别智慧的相续。
第二，从大乘无学位而言，佛圣者入灭尽定，因为在所遮基镜像智慧上，遮止所遮七识聚及眷属的等至不可能出定；且弥勒和无著的论典中明确说佛有这样的灭尽定，《现观庄严论光明释》中也与此相符。关于在哪一界入灭尽定：仅在下二界入定，无无需要故不入。先在人身证得此灭尽定，后世在现前灭尽定，从小乘角度看有困难，但对菩萨圣者而言没有困难，因为菩萨圣者不必对导致转生下地的烦恼断除贪著就能现前上地根本心，所以未失上地根本定而转生下地并无矛盾。
第二，入定对象灭尽定的本性：是在所遮基阿赖耶上，以出世间道作为能遮，遮止所遮七识聚及眷属的状态而假立的不相应行法。


 ། གནས་སྐབས་འདིར་ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནོར་བ་ཡིན་ཏེ། འགོག་སྙོམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འདས་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དགག་བྱར་འདོད་ན་ནི་དེ་ལས་མི་རིགས་པ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། ཡང་གལ་ཏེ་འདས་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དངོས་སུ་མི་འགོག་ཀྱང་། རང་ཤུགས་ཀྱིས་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་ན་འདས་ལམ་དེས་འགོག་སྙོམས་ལ་འཇུག་པའི་སྐབས་ཀྱི་དགག་བྱ་འགོག་བྱེད་དུ་འགལ་ཏེ། འགོག་བྱེད་འདས་ལམ་རྒྱུན་ཆད་ན་འགོག་སྙོམས་ཀྱིས་དགག་བྱ་འགོག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་ལ་བསམས་ནས་དེ་ལྟར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེ་བདག་རྐྱེན་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ། འདོད་ན། ཚོགས་དྲུག་གང་རུང་འདས་མ་ཐག་པའམ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་གང་རུང་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གང་རུང་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་ཡིད་དབང་གིས་བྱེད་པར་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། སར་གནས་ཀྱི་མཉམ་པར་བཞག་
5-350a
པའི་ཡེ་ཤེས་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་པ་དབུ་མའི་ལུགས་ཀྱི་འགོག་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་དང་། དབུ་མ་འཇུག་པ་ལས་བཤད་པ་དེ་ནི་ཉན་རང་ལ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ལུགས་དེ་ནས་བཤད་པ་དེ་ནི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་དགོས་པའི་ཕྱིར།དགག་གཞི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་དུ་དགག་བྱ་སྤྲོས་པའི་ཚོགས་བཀག་པའི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཙམ་གྱིས་ནི་དེར་འཇོག་ནུས་པ་མིན་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་ཡང་དེར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་རྒྱུ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ས་སྔོན་དུ་བཏང་ནས། དགག་གཞི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་དུ་འགོག་བྱེད་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དགག་བྱ་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་མ་ལུས་པ་བཀག་པས། ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སོ། །ས་མཚམས་ནི་ས་དྲུག་པ་ནས་ཐོབ་ཅིང་། ས་བདུན་པར་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་འཇུག་ནུས་ཤིང་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ལྡང་བར་ཡང་ནུས་ལ། ས་བརྒྱད་པར་ནི་འཇུག་པ་ལ་དེ་ལྟར་ནུས་ཀྱང་ལྡང་བ་ནི་རང་སྟོབས་ཀྱིས་མི་ནུས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལས་སློང་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེར་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ལྡང་མི་ནུས་པ་ནི་རྗེས་ཐོབ་ཏུའང་མཚན་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་མཉམ་རྗེས་དབྱེར་མེད་དུ་བསྲེ་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་འདིར་ཆོས་ཉིད་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ནུས་པ་ཐོབ་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་ཤེས་སྒྲིབ་སྤོང་བར་བྱས་ན་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་འགོག་སྙོམས་ལས་སློང་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་དོན་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་
5-350b
པ་བཞི་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་སྟེ་དགུའོ། །
断道
ལྔ་པ་སྤོང་བའི་ལམ་ནི། སྤོང་བའི་ལམ་ལ་མཐོང་ལམ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བདེན་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བཟོད་པ་བཞིའོ། །
佛道
དྲུག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ནི། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། སྟེ་ཞེས་པ་འོག་མ་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་གོ།
གཉིས་པ་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་གྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
在此情况下，有些人认为出世间智慧断灭，这是极其错误的。若认为灭尽定中出世道智慧是所遮，还有什么比这更不合理的呢？另外，如果虽然不直接遮止出世道智慧，但认为其自然断灭，那么出世道就不能作为入灭尽定时遮止所遮的能遮，因为若能遮出世道断灭，灭尽定就无法遮止所遮。如果是因为认为无分别智必定是意识而如此主张，那么无分别智就变成依靠增上缘根的意识了。若承认这点，它就必须依靠刚刚灭去的六识之一或者烦恼意，因为未曾说过除了这些之外还有作为意识增上缘的意根。总之，无分别智并非必定是意识，如住地菩萨的入定智慧。
第二，所谓中观派的灭尽定，《十地经》和《入中论》中所说的这种灭尽定小乘行者不具有，因为按照此观点，必须依靠般若波罗蜜多力而获得。仅仅是在所遮基真如上，遮止所遮戏论聚集的无分别智慧，并不能安立为灭尽定，因为依靠禅定近分定的大乘见修道也会变成灭尽定了。因此，此灭尽定的定义是：以禅定波罗蜜多为主的前行道为先导，在所遮基真如上，以能遮般若波罗蜜多之力遮止一切所遮戏论相，所特别成就的无分别智慧。界限是从第六地开始获得，在第七地能够随意一刹那入定并且能够自力出定，而在第八地虽能如是入定，但不能自力出定，因为需要诸佛唤醒；其不能自力出定的原因是，在后得位也因执相分别念寂灭而能无别混合入定与后得，以及在此地虽然获得恒时入法性的能力，但若在福德资粮未圆满前断除所知障，就不能以二色身利益有情，因此需要从灭尽定中唤醒。
第二，文义解释：出世间道有四禅、四无色定、灭尽等至共九种。
第五，断道：断道有四种忍，即见道无间道的行相被四谛所摄，由于不与烦恼相应，具有遍净相应之特征。
第六，佛道：佛道中有布施等十种波罗蜜多圆满。这里"有"字是引导下文的词语。
第二，总结：如此，菩萨们的道智具有三十四种道所依的行相。


 །
གསུམ་པ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ལ། བསྟན། བཤད། བསྡུ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་ནི་གོང་ན་གཞན་མེད་པས་ན་ཤིན་ཏུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་འོག་མ་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཞེས་བཀོད་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ། ཡོན་ཏན་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཉིས་ལས།
功德类别
དང་པོ་ལ། སྟོབས། མི་འཇིགས་པ། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ། མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་དང་བཞི་ལས།
力
དང་པོ་ནི། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ལ་དགེ་བ་དང་བདེ་བ་འབྱུང་བའི་གནས་ཡིན་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པར་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་རྣམ་པས་གཞན་ཡང་དེ་རྟོགས་པ་ལ་བཀོད་པས་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཐབས་ལ་བསླུ་བའི་བདུད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་རང་ལ་སྨིན་པར་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་རྣམ་པས་གཞན་ཡང་དེ་རྟོགས་པ་ལ་བཀོད་པས་བདེ་སྡུག་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མིན་པར་འཛིན་པ་
5-351a
སྐྱབས་ལ་བསླུ་བའི་བདུད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མོས་པའི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པར་བྱར་རུང་གི་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱུང་ལ་སླུ་བྱེད་ཀྱི་བདུད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དུ་མ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱར་རུང་དང་བྱར་མི་རུང་གི་ས་བོན་དུ་མ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱར་རུང་གི་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱུང་། དབང་པོ་ལྔ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་པོ་མཆོག་གི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱུང་ལ། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བའི་ལམ་གྱི་སྐལ་བ་ཡོད་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱུང་། མ་ཐོབ་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་ཤིང་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་པོ་དེ་དང་བྲལ་བ་ན། རྣམ་པར་བྱང་བའི་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་དེ་རྟོགས་པ་ལ་བཀོད་པས། བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་དེ་དག་པ་མཐར་ཐུག་མ་ཡིན་པ་ལ་དག་པ་མཐར་ཐུག་ཏུ་འཛིན་པའི་བདུད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ཐེག་ཆེན་གྱི་དང་། ཐེག་དམན་གྱི་དགེ་བ་གོམས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་ཐེག་ཆེན་གྱི་དགེ་བ་གོམས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱུང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དེ་དག་ཐེག་ཆེན་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་། རང་གི་ཟག་པ་ཟད་པའི་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་
5-351b
གཞན་ཡང་ཟག་ཟད་ལ་བཀོད་པར་བྱེད་པས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱུང་ལ་སླུ་བར་བྱེད་པའི་བདུད་འཇོམས་སོ། །དེ་ལྟར་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དང་ཞེས་དང་གི་ཕྲད་ཀྱིས་འོག་མ་དང་སྦྱར་རོ། །
无畏
གཉིས་པ་ནི། ང་ནི་སངས་རྒྱས་ནས་ཤེས་བྱ་མ་ལུས་པ་ཤེས་སོ་ཞེས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་གྱིས་འཆེས་པ་ཁྱུ་མཆོག་རླབས་པོ་ཆེའི་གནས་སུ་དམ་འཆའ་བ་ནི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་ནས་ཚངས་པའི་གནས་སུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་རྒོལ་བ་པོ་མེད་པ་དེ་མི་འཇིགས་པའི་རྣམ་པ་དང་པོ་སྟེ་རྟོགས་པ་ཕུན་ཚོགས་སུ་ཞལ་འཆེས་པ་ཡིན་ལ། འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ན་ཁྱུ་མཆོག་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པ་སྟེ་རླབས་པོ་ཆེའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第三，遍智的行相分为：宣说、解释和总结三部分。
第一，宣说：一切相智即圆满佛陀的不共功德行相，因为上无他者所以极为殊胜，是不同于下位圣者的唯一道路。
第二分为功德类别和智慧本性两部分。
功德类别
第一，分为力、无畏、无碍解和不共法四种。
力
第一，遍智行相中，了知善与乐是因，苦的生起非因等的力的行相，引导他人也证悟此理，从而降伏错误执持因非因的迷惑魔障；以了知自业异熟果报成熟于自身的力的行相，引导他人也证悟此理，从而降伏执持苦乐非业果的依怙迷惑魔障；以了知对三乘的各种信解的力，引导他人具有对大乘信解种子的大乘出离，从而降伏大乘出离的魔障；以了知多种世界能否清净的种子的力，引导他人具有世界清净种子的大乘出离；以了知五根胜劣的力，引导他人具有胜根的大乘出离；以了知遍行道的力，引导他人具有趣向菩提道资质的大乘出离；以了知未证得时执想为障碍的烦恼，以及已证得时本地烦恼的染污禅定无色，及远离这两种烦恼时的清净禅定无色的力，引导他人也证悟此理，从而降伏执持禅定无色为究竟清净的魔障；以了知忆念过去大乘和小乘的善习等的力，引导他人具有大乘善习的大乘出离；以了知大乘种性者和非大乘种性者一切有情的死亡与转生的力，引导大乘种性者确定出离到大乘；以了知自己漏尽的力，引导他人也获得漏尽，从而降伏大乘出离的迷惑魔障。如此，了知力有十种，用"和"字连接下文。
无畏
第二，自己宣称"我成佛后了知一切所知"，在大众中作如牛王般的大宣誓，在众会中发出狮子吼，在梵住中转法轮时无有如法诤论者，此为第一无畏行相，是宣说证悟圆满，远离一切恐惧，故为无上牛王即伟大者。


 །མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་སྟོན་པས་ན་འཁོར་གྱི་ནང་ཞེས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་སྟོན་པས་ན་ཚངས་པ་ཞེས་སེམས་དཔའི་ས་ལས་བཤད་དོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དུག་གསུམ་པོ་དེ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་མཛད་པ་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་རྒོལ་བ་པོ་མེད་པ་སྟེ། བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གེགས་ཡིན་པར་ཞལ་འཆེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མི་འཇིགས་པའི་དམ་བཅའ་གཉིས་པའོ། །གཞི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གསུམ་པོ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་རྒོལ་བ་པོ་མེད་པ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པར་ཞལ་འཆེས་པའི་ཕྱིར་ན་མི་འཇིགས་པའི་དམ་བཅའ་གསུམ་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཟག་པ་ཟད་དོ་ཞེས་སྤངས་པ་ཕུན་ཚོགས་ཉིད་དུ་ཞལ་འཆེས་པ་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་རྒོལ་བ་
5-352a
པོ་མེད་པས་མི་འཇིགས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དང་ཞེས་པ་ནི་ཕྲད་དོ། །
无碍解
གསུམ་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོ་སོ་བ་རྣམས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོ་བ་དང་། ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐད་སོ་སོ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་དག་ལ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་། བཏགས་པར་ཡོད་པ་ནི་གང་ཞེས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སོ་སོ་བའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཚུལ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། མཚན་མཚོན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་གཞི་ངེས་པར་སྒྲ་ལ་རག་པས་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སྨྲ་བ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དང་ཞེས་པ་ཕྲད་དོ། །
不共法
བཞི་པ་ནི། སྐུ་ལ་དུག་གསུམ་གྱི་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བ་དང་། གསུང་ལ་དུག་གསུམ་གྱི་ཅ་ཅོ་མི་མངའ་བ་དང་། རྟོགས་པ་མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་ལས་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་དང་། ཐུགས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མི་མངའ་བ་དང་། གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མི་མངའ་བ་དང་། གཞན་ཡང་ལས་བརྒྱ་པ་ལས། རྒྱ་མཚོ་ཆུ་སྲིན་གནས་ཀྱི་རླབས། །དུས་ལས་ཡོལ་བར་འགྱུར་སྲིད་ཀྱང་། །གདུལ་བར་བྱ་བའི་སྲས་རྣམས་ལ། །སངས་རྒྱས་དུས་ལས་ཡོལ་མི་མངའ། །ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་དུ་གདུལ་བྱ་འདུལ་བའི་དུས་ལ་བབ་པར་ཤེས་ན་འདུལ་ལ། དུས་ལ་མ་བབ་ན་མི་འདུལ་བ་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་སྤྱོད་པ་མ་འདྲེས་པ་དྲུག་གོ། འདུན་པ་སྟེ་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། སྒྲིབ་པ་གཉིས་
5-352b
ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ནི་རྟོགས་པ་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། རྫུ་འཕྲུལ་དང་འོད་འགྱེད་པ་ལ་སོགས་སྐུའི་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་དང་གདུལ་བྱ་ལུང་སྟོན་པ་སོགས་གསུང་གི་དང་། ཤེས་བྱ་མཁྱེན་པ་དང་གདུལ་བྱ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ལ་སོགས་ནི་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཏེ། ཕྲིན་ལས་དེ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ན་ཡེ་ཤེས་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་། ཡེ་ཤེས་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུའང་འབྲང་བའི་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཕྲིན་ལས་མ་འདྲེས་པ་གསུམ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་སྟེ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ཞིང་ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་པས་ན་མ་ཆགས་པ་དང་། ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པས་ན་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་གོ། དང་ཞེས་པས་འོག་མ་དང་སྦྲེལ་ལོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
以宣说无常、苦等无上法，所以称为"众会中"。以宣说为涅槃之因的法，所以《菩萨地》中称为"梵"。宣说不与善根相应的贪等三毒是障碍解脱和一切智的法性时，无有如法诤论者，因为宣称那些障碍法是菩提的障碍，这是第二无畏誓言。宣说遍知基等三道是引导至大菩提的道路时，无有如法诤论者，因为宣称大乘道是菩提之道，这是第三无畏誓言。如来自己宣称"已尽诸漏"，宣说断证圆满时，无有如法诤论者，这是第四无畏行相，"和"是连词。
无碍解
第三，分别了知一切法的各种名称，分别了知一切法的自相共相，分别了知一切不同地域的语言，分别了知这些法类中何者是实有、何者是假立的入境方式，依次为法无碍解、义无碍解、词无碍解和辩才无碍解四种：法无碍解是了知所诠法，义无碍解是了知法的性相义，词无碍解是了知能诠义依靠言说而确定的词语，辩才无碍解是通达一切所知的能相所相及所依三者的安立而于言说无所怯畏，这四种"和"是连词。
不共法
第四，身无三毒迷乱，语无三毒喧嚣，不失证悟的忆念，心无不等持，无二现差别之想，另外如《百业经》中说："大海水族之波浪，有时或可违时节，然佛于所化弟子，从不错过调伏时。"即知调伏所化机的时机已到则调伏，时机未到则不调伏，无不加观察的舍心，这六种行相是六种不共行为。信心、精进、正念、禅定、智慧根及从二障解脱不退失，这六种是六种不共证悟。神变放光等身业，说法授记等语业，了知所知及加持所化机等是意业，行持这些事业时，智慧先行于事业，智慧也随顺于事业的三种行相是三种不共事业。对过去、未来、现在三时，由断除烦恼障故无贪着，由断除所知障故无碍碍的智慧，是三种不共智慧。如此，佛陀十八不共法的行相。"和"字与下文相连。


 །དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་ཅན་གྱིས་རྟོག་པ་ན་ཡུལ་དང་རང་བཞིན་གྱི་བསྐལ་དོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ལ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བསྐལ་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱན་མངའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ། མཛོད་ཀྱི་གནས་དགུ་པ་ལས། རྨ་བྱའི་མདོངས་ནི་གཅིག་པུ་ལ། །རྒྱུ་ཡི་དབྱེ་བ་ཇི་སྙེད་པ། །དེ་མཁྱེན་པ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་ཏེ། །ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་མིན་པ་མིན། །ཅེས་གསུངས་པས། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་སམ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པར་གསུངས་པ་འདི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨྲ་བ་ཕྱིན་ཆད་མཐུན་པར་སྒྲོག་ལ། དབུ་མ་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མ་འདྲེས་པའང་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། སངས་རྒྱས་ཆོས་ནི་མ་འདྲེས་པ། །སྟོབས་ལ་སོགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སོགས་ཁོངས་ནས་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། དྲན་པ་
5-353a
ཉེར་གཞག་གསུམ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །
智慧自性
གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གསུམ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། རང་བྱུང་གི་རྣམ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །
如实相
དང་པོ་ནི། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལན་གཅིག་མིན་པར་བཤད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་མྱང་འདས་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་བཤེས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཤད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་ནི་ཕྲད་དོ། །
本来相
གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་རོལ་ཡིན་ཏེ། དབང་བསྒྱུར་བ་གཞན་ལ་བལྟོས་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་སྲིད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དང་ནི་ཕྲད་དོ། །
佛相
གསུམ་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་ནས་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལེགས་པར་བྱང་སྟེ་རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །སྟེ་ཞེས་པ་ནི་འོག་མ་འདྲེན་བྱེད་དོ། །འདི་རང་བྱུང་གི་རྣམ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཉི་སྣང་ལས། རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟོབས་སོགས་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་རྣམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་རང་བྱུང་དང་། ཆེད་དུ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་མཐུའི་སྒོ་
5-353b
ནས་རང་བྱུང་དུ་བཞག་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མ་འདྲེས་པར་མཁྱེན་པའི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་གསུངས་སོ། །
གསུམ་པ་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ལམ་གྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུའོ། །
གསུམ་པ་སྤྱིའི་དོན་བསྡུ་བ་ལ། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་སོ་སོའི་དོན་བསྡུ་བ་དང་། གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐུན་མོང་གི་དོན་བསྡུ་བ་གཉིས་ལས།
体性摄各义
དང་པོ་ནི། མཁྱེན་པ་གསུམ་པོ་དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ཡོད་པ་ལས། ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་ཐ་དད་པས་བསྡུས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཉེར་བདུན་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་སྤང་བའི་གཉེན་པོའི་རིགས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་ནི་ཕྲད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
当有情思维三时一切法时，对象和自性都成为难及的境界，而圆满佛陀则对三时一切法无所隔阂，所以具有对一切法的现量眼。如《俱舍论》第九品说："犹如孔雀一羽毛，其中有多种因相，彼尽了知即遍知，非是遍知智不能。"此说如来了知并见到一切世俗法或所知，从唯识宗以上皆同声宣说，而中观派则不是如此。佛陀的一切功德也是不共的，如《俱舍论》中说："佛不共法有十八，即力等。"等字包括四无畏、三念住和大悲心。
智慧自性
第二，智慧的本性有三：如实相、本来相和佛相。
如实相
第一，三世一切佛陀多次宣说的如来法性是大涅槃智慧，如法友所说："一切佛陀宣说的真如是涅槃，什么是涅槃？是清净的真如。"所以称为"和"是连词。
本来相
第二，法性对一切法的主宰是本来智慧的游舞，因为不需依赖他者而能主宰，如转轮王统治王国一样。"和"是连词。
佛相
第三，如来不共功德的一切相圆满后，善净二障及习气，通达证悟智慧的佛陀之智有三相。"是"字引导下文。若问本来相与佛相有何区别，《现观庄严论光明释》中说："相的差别即力等，它们的本性即真如，对它们的主宰是本来相，而所为是佛相。"法友则说："缘于真如证得一切相智慧时，由主宰诸法的力量安立为本来智，而此智慧了知不共的各种相即安立为佛相。"
第三，总结：如此，诸佛一切相智不共道所依的行相共三十九种。
第三，总义摄要分为：以体性摄各别义和以数量摄共同义两部分。
体性摄各义
第一，于此三智中，遍知一切相有二十七种，由声闻和菩萨相续差别所摄的区别，依次称声闻相续中存在的二十七相为无漏，因为显示为专门对治烦恼的对治类。"和"是连词。


 །བྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཉེར་བདུན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་དོན་དུ་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཉེན་པོར་མི་བསྒོམ་པའི་གཞི་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་ཟག་མེད་ལས་གཞན་བྱང་སེམས་ཀྱི་གཞི་ཤེས་ཟག་བཅས་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་རྟེན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་དོན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་ཤིན་ཏུ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་གིས་ནི་སློབ་དཔོན་འདིས་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཟག་བཅས་ཁོ་ན་ཡིན་ཅེས་པ་འདི་མི་རིགས་སོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ས་བཅུའི་མཉམ་བཞག་ན་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་པར་ཐལ། ཟག་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བཤད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའང་ཡོད་དོ། །རྣམ་པ་
5-354a
ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཟག་པ་མིན་པའི་ལམ་གྱི་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་ལ་མངའ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངའ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་དག་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སོ་བདུན་དང་སོ་བཞི་པོ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པར་གཟུང་ངམ་ཞེ་ན། མི་གཟུང་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། སློབ་ལམ་ན་རྣམ་པ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་བསྒོམ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་དེ་མེད་དེ། རྣམ་པ་བརྒྱ་དང་དོན་གསུམ་པོ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ལ། སློབ་ལམ་ན་ཡོད་པའི་དེའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །
种类摄总义
གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ན་རྣམ་པ་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཡོད་དོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། གཡོན་ཅན་ངག་ནས་བྱུང་བའི་རྫུན་ཚིག་གི ། ཟོལ་སྦྱོར་གཏམ་ལ་ཡིད་ཆེས་གནས་ཉིད་དུ། ། མ་བཟུང་ཡང་དག་དགེ་བའི་བཤེས་བསྟེན་པའི། ། མཐུ་ལས་རྣམ་པ་འཁྲུལ་མེད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
行者补特伽罗
གཉིས་པ་(སྦྱོར་མཁན་གང་ཟག་)སྒོམ་མཁན་གང་ཟག་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་ཅན་འོག་ཏུ་འཆད་པ་དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་བསྒོམ་དགོས་ན་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ཀྱང་སྦྱོར་བ་སྒོམ་པ་པོ་མ་བསྟན་པའམ་མེད་
5-354b
པར་སྦྱོར་བའི་རྣམ་གཞག་སྒོམ་པར་བརྗོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཉན་པ་པོའི་སྣོད་དང་ལ་སོགས་པས་བསམ་བྱུང་གིས་འཛིན་པ་དང་། སྒོམ་བྱུང་གིས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་པོའི་སྣོད་སྦྱོར་བ་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། ཡུམ་འདི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་གི་རྣ་ལམ་དུ་གྲགས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་དེ་དག་ལ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་རང་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྲུན་ཏེ་རྒྱུད་སྦྱངས་པས་རྟག་པར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མགོན་དང་བཅས་པ་ནི་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་འདི་མཉན་པའི་སྣོད་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
菩萨相续中存在的二十七种行相称为有漏，因为不是为了自利而修习对治烦恼的基智。"且清净"这个词表明除了无漏之外，菩萨的基智也有清净的有漏。道智的行相是具有菩萨所依的，由于为了他利而不专门断除烦恼，所以只是有漏。有些人说："此论师认为道智行相只是有漏，这是不合理的。为什么呢？这将导致十地入定中没有道智行相的过失，因为它是无漏的。若承认此点，则与说有空性等解脱门的说法相矛盾。"一切相智不共的无漏道的修行功德行相圆满，唯独正等觉佛拥有，因为正等觉佛已在一切方面断除烦恼障、所知障及习气，从而主宰一切法。佛地功德行相唯一是无漏清净的。若问：声闻和菩萨相续中存在的三十七和三十四种行相是否应归入佛地遍智行相？答：不应归入，因为那些行相不是佛陀不共功德行相。若有人说："这样一来，学道中就不修一百七十三种行相，这样就没有圆满加行了。"这种过失不存在，因为圆满现证一百七十三种行相是佛陀，而学道中有其加行，称为圆满加行。
种类摄总义
第二，诸行相合计为一百七十三种。这里说：出自奸诈语言的虚假言辞，伪饰之谈不当作可信之处，依靠亲近真正善知识的力量，已无误解说诸行相。
行者补特伽罗
第二，修行者补特伽罗分为：应用、本颂、释文三部分。
第一，如果需要修习刚才所述的行相通过下文将要解释的殊胜加行，若不说明或缺少修习加行者，就无法说明加行安立的修习，因此说明闻法者的法器以及以闻所成智掌握、以修所成智如理作意的法器加行者。
第二，经中说："尔时，天帝释心中思维：此般若波罗蜜多，凡是传入善男子或善女子耳中者，他们都曾亲近供养先前诸佛，积集善根，为善知识所摄受。"等文句的意思是：对诸佛做殊胜无上的亲近供养，并通过对这些佛陀做供养等方式在自相续中创造善根、净化相续，恒常具有善知识圆满佛陀的庇佑，这样的人才是听闻此甚深般若波罗蜜多的法器。


 །དེ་ལྟ་བུའི་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས་མི་སྐྲག་ཅིང་སློབ་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། སྔོན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་བསྟེན་པའི་མཐུ་དང་། བསྟེན་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ལ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དོན་ཀུན་འདྲི་བར་བྱེད་པ་དང་། བསྐལ་པ་མང་པོར་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱས་པའི་རྒྱུས་ད་ལྟ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དོན་ལ་མི་སྐྲག་ཅིང་དང་བས་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། ཚིག་དོན་འཛིན་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་པོ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྣོད་དུ་རུང་བར་དམ་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྤྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྲུན་ཅིང་སྦྱངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ལུས་
5-355a
དང་ལ་སོགས་པས་ངག་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་བསྙེན་བཀུར་བས་མཉེས་པར་བྱས་ནས་རང་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་འདྲི་བ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་སྟེ། འདི་རྣམས་ལས་ནི་སྔ་མ་བཞི་པོ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པའི་གོ་རིམ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གོང་དུ་བཤད་པའི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡུམ་འདིའི་གཞུང་ཉན་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། དོན་མི་བརྗེད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྣོད་ཉིད་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་དང་། ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བཞེད་དོ། །ཉན་འཛིན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་སྣོད་དུ་རུང་བའི་རྒྱུ་ལ་རེ་རེ་ཞིང་འདས་པ་ནས། སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པའི་བར་བཞི་པོ་ཡིན་ལ། ཉན་པ་པོ་སོགས་བཞི་ཀའི་སྣོད་དུ་རུང་བ་ལ་ཁྱབ་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུ་ལྔ་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཅེས་པ་དེའོ། །
加行类别
གསུམ་པ་སྦྱོར་བའི་རབ་དབྱེ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་སྒོམ་པ་པོའི་གང་ཟག་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྣམ་པ་རྣམས་སྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བསྟེན་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་འདིའོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་སེམས་ཆེན་པོ་ཡུམ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ལགས། ཞེས་སོགས་ཞུས་པ་ལས། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་མི་གནས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་མི་གནས་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། སྦྱོར་བའི་ཡུལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལས། དང་པོར་རྣམ་ཐར་སྟོང་ཉིད་ལ་
5-355b
དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་ཐར་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་རློམ་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་མཚན་མར་མི་སྦྱོར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་ཐར་སྨོན་མེད་ལ་དམིགས་པ་ནི། རྣམ་ཐར་མཚན་མེད་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་བདེན་པར་གྲུབ་པས་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཆོས་ཅན་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་དེ་དག་མཐར་ཐུག་པའི་ཚད་ནི་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །རྣམ་ཐར་སྨོན་མེད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་འདིས་མཁྱེན་གསུམ་ལ་སྨོན་པའི་མཐའ་གསུམ་བཀག་པར་མཛད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
听闻如此甚深般若波罗蜜多后不惊怖且堪为学习法器的原因是什么？因为过去曾依止圆满诸佛为善知识的力量，向所依止的这些佛陀询问般若波罗蜜多的一切义理，多劫来行持布施、持戒等十波罗蜜多的因缘，现在对般若波罗蜜多的义理不惊怖、信解而欣然接受，能够受持文义，以及如理作意，圣者诸佛认为这样的人堪为菩提法器。
第三，对过去与现在诸佛一般创造并修习善根，通过身等语意方式善于亲近供养如来而令其欢喜，询问自相续所存在的疑义，具足修行布施等十波罗蜜多，以及得到善知识圆满佛陀的加持。此中，前四项习熟的次第正如上述，成为听闻、受持、不忘义理及如理作意具有上述行相特征之佛母经文的法器，诸佛及菩萨等皆如是认为。听闻、受持、不忘义理及如理作意各自成为法器的原因，分别是从"过去"至"具足修行"的四种，而能作为听闻者等四种法器共同周遍因的是第五种原因，即"善知识"。
加行类别
第三，加行分类分为：应用、本颂、释文三部分。
第一，如此宣说了修习加行的补特伽罗后，现在说明修习诸行相瑜伽称为加行，此处要说明的正是此加行。
第二，经中帝释向世尊请问："世尊，大菩萨如何安住于佛母？"等问题，世尊回答："憍尸迦，此中大菩萨行持佛母时不住于色，当不住于色时，就是于色作瑜伽。"等文句的意思是：加行对境三解脱门中，首先缘无相解脱，由于一切色等法自性上不住，所以是不住加行；缘无相解脱，为了遣除于空性执着的分别，所以是不执相加行；缘无愿解脱，由于无相解脱的真如因真实成立而甚深，所以是甚深加行；法相离相的这些法性难以测量，所以是难测加行；如是法性的究竟限度是无量的，所以是无量加行。通过这种缘无愿解脱对境的三种方式，遮止了对三智的三种边际希愿。


 །སྦྱོར་བ་པོ་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ལའང་སྐལ་བ་དང་བྲལ་བས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཟབ་མོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གསུམ་པོ་མྱུར་དུ་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མིན་པ་སྟེ། དེས་ཟབ་དོན་གསུམ་པོ་རིམ་བཞིན་ཐོས་པ་ན་དངངས། སྐྲག །ཀུན་ཏུ་སྐྲག་པ་གསུམ་གྱིས་ཟིན་པས་ཚེགས་ཆེན་པོས་གནས་སྐབས་གཞན་དུས་ཡུན་རིང་མོ་ནས་འབད་པས་རྟོགས་དགོས་པའི་ཕྱིར་སྣོད་ཉམས་པ་དང་། གལ་སྲིད་དེ་བརྩོན་པ་ཤས་ཆེ་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་ལ་སྐྲག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་མི་ཉམས་པའི་རྟེན་ལའང་རང་དོན་དང་ལྡན་པ་ནི་སྦྱངས་པ་ཤས་ཆེར་བྱས་པས་ཟབ་དོན་ལ་མི་དངང་བས་རྨི་ལམ་ནའང་ཡུམ་ཡིད་བྱེད་དང་ལྡན་པས་གང་ཟག་དེས་སངས་རྒྱས་གཅིག་གམ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་དུ་བར་མ་ཆད་དུ་འབྱུང་བ་ལས་མི་འདའ་བར་འཚང་རྒྱ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལུང་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། གནས་སྐབས་དེར་ལུང་མི་སྟོན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་འགའ་ཞིག་ན་ལུང་སྟོན་པར་འགྱུར་ཞིང་། གང་
5-356a
ནའང་བྱང་ཆེན་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་འབྲོག་དགོན་པ་ལས་བརྒལ་བ་ལྟར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བདུད་བཞི་དང་ས་གཉིས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་པ་དང་བཅས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། དཔྱིད་ཀྱི་དུས་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཉེ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྦྲུམ་མ་མྱུར་དུ་བཙའ་ཁ་ལྟར་རང་གིས་འཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ལ་མྱུར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། གཞན་དོན་དང་ལྡན་པ་ནི་རང་དོན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དཔས་སྙིང་རྗེས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བསྡུ་བ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ནས་ཡུམ་དོན་བསྒོམ་པ་རྫོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་དེ་ཁོ་ནར་སྐྱོན་ཡོན་གང་ཡང་འཕེལ་མེད་འགྲིབ་མེད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། འཕེལ་མེད་འགྲིབ་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་བསམ་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་པ་འགོག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། གཟུགས་སོགས་དེའི་མཚན་མ་དང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་གཞན་དག་ལ་འབྲས་བུ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཉེས་པའི་དྲི་མ་དེ་ནི་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་མུ་མཚམས་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཟླ་བ་དང་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་དམ་བཅས་པའི་དོན་ལས་མི་ནུར་པར་མཐར་འབྱིན་པའི་སྦྱོར་བའོ། ། སྦྱོར་བའི་གཞུང་རྩ་བའི་འབྲུ་འདི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་གྲོ་ལུང་པའི་གསུང་ལྟར་ཡུལ་དང་། སྦྱོར་བ་པོ་དང་། སྒོམ་པ་རྫོགས་པའི་ཐབས་དང་། འབྲས་བུ་དང་། དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བའི་རྣམ་
5-356b
གཞག་ལྔས་བསྟན་པ་ལྟར་བྲིས་པ་ཡིན་ལ། བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་དང་ཅུང་ཟད་མི་མཐུན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
加行者所依补特伽罗中，缺乏福报者会退失，即不具备迅速了悟甚深等三种义理的福报，因此当依次听闻这三种甚深义理时，会被恐惧、畏怯和极度恐惧所笼罩，需要经过长时间的努力在其他阶段才能了悟，所以是法器退失。若此人精进心强，虽为觉悟而修习，但对空性的恐惧则是畏空加行。具足福报不退失的所依中，有自利相应者，由于修习纯熟，对甚深义不恐惧，即使在梦中也具足忆念佛母之心，此人得到如来授记，将在一佛或二佛相继出世期间成佛，因此是获得授记加行；虽在当时未得授记，但在某一生中将获得授记，且无论何时都不从大乘退转的加行；如同行者越过荒野一样，必定出离四魔和二地障碍的无碍加行；如同春季时节，接近圆满大菩提诸法的临近加行；如同孕妇即将分娩，迅速现前自己所应获得果位的迅速加行。有他利相应者，即具有自利的菩萨以悲心为他利通过四摄法而转法轮的入转加行。然后，圆满修习佛母义的加行中，由于如实见到过失功德无增无减，所以是无增无减了悟加行；由于不见善法恶法等一切相，所以是离见加行；由于不见法性色等一切不可思议假立，所以是遮止不可思议相加行；不分别色等之相及其本性的无分别加行。其果是对他人施予预流果等珍宝果位的加行；清净过失垢染的清净加行。从时间角度来说，是有边界的，即不拖延按月年等所立誓修持的目标，而是圆满完成的究竟加行。此加行原文的词句，我按照大学者卓隆巴的教言，从所缘境、加行者、修习圆满方法、果及时间五个安立分类来阐述，与善足论师的注释略有不同。


 །སྦྱོར་བའི་སྐབས་འདིར་དོལ་ཕུ་བས་འདི་སྐད་དུའང་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་ལ་མི་གནས་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ནས། དེ་ནི་དག་པ་མཚམས་དང་བཅས། །ཞེས་པའི་བར་གྱི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉི་ཤུའི་གྲངས་ངེས་དང་བཅས་ནས་འཆད་པ་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་མདོའི་སྦྱོར་བ་གཅིག་དང་། རྐང་པ་གསུམ་གྱིས་བསྒོམ་བྱ་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་པ་དང་། གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་དང་། ཚད་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། རྐང་པ་གཅིག་གིས་སྣོད་མིན་ལ་བསྟན་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་། རྐང་པ་ཕྱེད་བཞིས་སྣོད་ལྡན་གྱིས་ཉམས་སུ་བླངས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། རྐང་པ་ཕྱེད་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚད་དང་། རྐང་པ་གསུམ་གྱིས་ཕྱིན་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་རྟགས་དང་། རྐང་པ་གཅིག་གིས་ཤེར་ཕྱིན་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྐང་པ་གཅིག་གི་ཕྱེད་ཀྱིས་ཤེར་ཕྱིན་དེ་དག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པ་དང་། རྐང་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་རིམ་པ་བྲི་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་མཚམས་ཏེ། དོན་ཚན་རྣམ་པ་དགུའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་འདི་འཐད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འགྲེལ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལྔ། གནས་སྐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བཅོ་ལྔར་གྲངས་ངེས་སུ་མཛད་ལ། བུདྡྷ་ཤྲཱིས་ཀྱང་འདི་ཇི་ལྟ་བར་འགྲེལ་པར་མཛད་དོ། །སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བསྡུའི་ཁྱད་པར་འདི་ལ་ཉི་སྣང་ལས་འབྱུང་བ་དང་། ཤཱནྟི་པ་དང་། ཤེར་བློ་དང་། ཁ་ཆེ་གཞོན་ནུ་དཔལ་དང་། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཞབས་སོགས་ཀྱི་འདོད་པ་མི་མཐུན་པ་དུ་མ་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བ། གནས་སྐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ། བསྡུ་བ་དང་གསུམ་
5-357a
ལས།
究竟加行
དང་པོ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆགས་པར་མི་གནས་པ་དང་། གཟུགས་སོགས་དེ་དག་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་ཞེན་གྱི་མཚན་མར་མི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཡོད་པ་མིན་ཀྱང་སྣང་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཐུས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་དང་། བློས་ཚད་བཟུང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རྒྱུད་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་བཞིན་དུ་དེའི་སྦྱོར་བ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། མི་སྦྱོར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཟབ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཚད་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་ལྔ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
在此加行章节，多普巴也如此说道："因不住于色等"至"彼净有边界"之间的所有加行，确定为二十种的解释与经典相违。因为第一二颂脚与经中一种加行相应，第三颂脚阐明所修般若波罗蜜多的甚深、难测与无量，第一颂脚显示对非法器传授的过患，接下来的三个半颂脚说明具器者修持的利益，两个半颂脚阐明圆满成就的量度，三颂脚说明行持六度的标志，一颂脚阐述此般若波罗蜜多能赐予佛陀珍宝法，半颂脚说明般若波罗蜜多是一切清净之蕴，另半颂脚谈及般若波罗蜜多的书写等法行的时限，即通过九个论点进行阐述，这才是合理的。若依据此注释本身，则确定为五种自性加行和十五种阶段性加行。佛智也依此方式作了解释。关于加行分合的差别，《现观光明论》中所述及静命、智慧称、克什米尔童吉祥、佛智足等人的观点各有不同。
第三部分分为自性加行、阶段性加行和总结三部分。
究竟加行
第一，一切色等法以自性无有成立故不执著而不住，对色等诸法不执持有自性的相而修习，乃是真实加行；虽色等非有而显现，通过真如力量自性甚深、识所难测、智无所量，如是于相续中修证体验，按照这些数量的加行依次为：不住色等的加行、不执相的加行、甚深加行、难测加行和无量加行，这五种是自性加行。


 །
暂时加行
གཉིས་པ་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི། སྐལ་དམན་ལ་ལ་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོས་པ་ལ་སྐྲག་པ་དང་། སྐལ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ཚིག་དོན་ལ་མི་སྐྲག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་དོན་དམ་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པ་ལ་གེགས་གྱུར་གྱི་བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་སྤོང་བ་དང་། རྟག་ཏུ་ཆོས་བསྒོམས་པས་བར་ཆད་དུ་མི་གཞོལ་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གསར་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། གདུལ་བྱ་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཟབ་མོའི་དོན་རྣམས་ལ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པར་མི་མཐོང་བ་དང་། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་དགེ་མི་དགེ་སོགས་གང་ཡང་མི་དམིགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་
5-357b
ཁྱབ་པའི་རྣམ་པར་ཡང་རློམ་པ་མེད་པ་དང་། སྣང་བཏགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་གཟུགས་དེའི་མཚན་མ་དང་། གཟུགས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་པོ་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་མཐོང་བ་དང་། མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱིས་གཟུགས་རྣམས་སྟོང་ཚུལ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལོ་སྐོར་དང་ཟླ་སྐོར་སོགས་སུ་ཞེས་མཚོན་པར་བྱས་ནས། བསྐལ་པ་གྲངས་ཀྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པ་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་བཅོ་ལྔ་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེགས་ཆེན་པོས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སེམས་དཔའ་ཞི་བའི་མཐར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་ཀུན་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཡང་དག་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པར་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་པ་འགོག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། འབྲས་བུ་རིན་པོ་ཆེ་སྦྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ས་མཚམས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་ཞེས་པས་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔའོ། ། འདིར་རང་བཞིན་དང་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་འབྲེ་ཆེན་པོས། དང་པོ་ལྔ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འཇུག་
5-358a
པའི་ཕྱིར། ཐ་མ་བཅོ་ལྔ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་པོ་པ་ནས་ས་བཅུ་པའི་གནས་སྐབས་དེར་དེ་དག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། ཡང་ས་མཚམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་འདི་ལ་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ས་མཚམས་ཀྱིས་ངེས་པར་བྱས་ནས་བརྩོན་པ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
གསུམ་པ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྔ་དང་། འདིར་བཤད་པའི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་སྟེ་སྦྱོར་བ་ཉི་ཤུ་ཡིན་ནོ། །
加行法
བཞི་པ་སྔོན་འགྲོའི་(སྦྱོར་བའི་)ཆོས་ལ་བཞི། ཡོན་ཏན་བཅུ་བཞི། སྐྱོན་བཞི་བཅུ་རྩ་དྲུག །ནུས་པ་མཚན་ཉིད། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ནོ། །
十四种功德
དང་པོ་ནི། སྦྱོར་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྒོམ་པ་ལས་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བའམ། ཡང་ན་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམས་བསྒོམ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་བྱེད་པས་སྦྱོར་བའི་འོག་ཏུའང་ཤེར་ཕྱིན་དང་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་འཆད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
暂时加行
第二，阶段性加行是：某些劣等根机者听闻般若波罗蜜多生起恐惧，殊胜根机者对般若波罗蜜多文义不恐惧，正确把握真如实相胜义谛，断除障碍大菩提成就的违缘法，常修法而不被障碍所引导，成为无漏如来法性新得现证的所依，成就究竟果位法身，为所化众生转法轮，对甚深义理无见增减，于欲界、色界、无色界中善不善等皆不执著，对圆成实色等不可思议相无有执著，不分别显现假立的色及色相与色体性，现见初果预流等果位，通过三相以三门了知诸色空性而清净，以年周期月周期等为标志，不舍弃经无数劫精进成就菩提等修行实践，依照这些次第的十五种加行如下：经长时大艰难成就正等菩提的加行，获得如来授记的加行，不退转于寂灭边际的菩萨加行，决定出离一切束缚的加行，证悟菩提无障碍的加行，接近正等正觉菩提的加行，迅速现证正等菩提的加行，利他的加行，无增无减的加行，不执著于法非法等的加行，遮止色等不可思议相的加行，不分别色等诸法的加行，施予珍宝果位的加行，清净的加行，边界加行，共十五种。此处自性与阶段性的差别，如杰大师所说："前五种是自性加行，因为遍于一切阶段；后十五种是阶段性加行，因为从初学者至第十地阶段，在各自阶段中修持这些加行。"又，这边界加行也称为方便加行，因为确立了边界而不舍精进。
第三，总结：上述所说的五种和此处所述的十五种，共为二十种加行。
加行法
第四，加行前行法分四：十四种功德，四十六种过失，能力特征，顺解脱分。
十四种功德
第一，由无误修习加行而生功德，或者先见到般若波罗蜜多的功德，然后极其熟练地修习般若波罗蜜多诸加行，所以在加行之后也宣说般若波罗蜜多和这些加行的功德。


 །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། ཤཱ་རིའི་བུས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སུའི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡུམ་འདི་འབྲི་བ་དང་། སྟོན་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ཁ་ཏོན་དུ་བགྱིད་པ་དང་། སྒོམ་པ་ལ་བདུད་སྡིག་ཅན་གྱིས་བར་ཆད་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། བདུད་ཀྱི་མཐུ་ནུས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བཅོམ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ལ་སོགས་པས་འགྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཅུ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་བར་ཆད་ཀྱི་བདག་ཉིད་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཆགས་པའི་བདུད་ཀྱི་མཐུ་བཅོམ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་དཔའ་དེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐུགས་ལ་དགོངས་ཤིང་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་། སངས་
5-358b
རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། དོན་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་མ་ནོན་གྱི་བར་དུ་ནམ་ཡང་ངན་སོང་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། ལ་སོགས་པས་རྫོགས་བྱང་ལ་ཕན་པའི་ཡོན་ཏན་གཞན་ཡང་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏོ། །ནམ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་མི་འབྲལ་བའི་ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་གང་ཡིན་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ཡུལ་དམ་པར་སྐྱེ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཕྱིན་དྲུག་སོགས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་མི་འབྲལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་། སྨྲ་བ་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པའི་སྐྱེས་བུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་རིམ་གྱིས་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཟབ་མོ་བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཤེར་ཕྱིན་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་བརྩོན་པ་མི་འདོར་བ་དམ་བཅས་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སྐྱེ་བོ་གཞན་དག་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་གཞུག་པར་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། གནས་སྐབས་སུའང་འབྱོར་སོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་པར་གཞན་གྱི་ཕུན་ཚོགས་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ངེས་པར་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཏེ། མདོར་གསུངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་བཞི་པོ་གྲངས་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་འགྲེལ་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། ཐུགས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དགོངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་རྣམ་པར་དག་པས་གཟིགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་དང་། རང་དང་གཞན་ཐར་པར་གཞོལ་བའི་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་དང་། ཞིང་དམ་པར་སངས་
5-359a
རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། གཉེན་པོའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནས་སྤང་བྱའི་ཚོགས་འགགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའམ་གཏམ་བརྗོད་པ་དང་། སེམས་དཔའ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་གྲོགས་མཛད་པ་དང་། ཐུན་མོང་མིན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་དཔའ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་དམ་བཅས་པའི་ཚིག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སྒོ་ནས་སྒྲུབ་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་མངོན་པར་འདོད་པ་ལ་འདོད་པ་ལྟར་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་དག་ཚང་བར་རྙེད་པའམ་ངེས་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཡོན་ཏན་བཅུ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སྦྱོར་བ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བྱང་སེམས་ལ་ཡོན་ཏན་བཅུ་བཞི་པོ་འབྱུང་ཞིང་འཐོབ་པས་སྦྱོར་བ་སྒོམ་པའི་འོག་ཏུ་ཡོན་ཏན་བཅུ་བཞི་པོ་འདི་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第二，经中舍利子请问："世尊，通过谁的力量使大菩萨在书写、讲解、受持、阅读、念诵、修习此佛母时，恶魔不能制造障碍？"世尊回答："通过佛陀的力量使其不能。"等文句的意思是：摧伏魔力的功德，以及等字所包含的注释中所出现的十四种功德。
第三，行持佛母时，摧伏作为障碍本性、贪著欲界功德的魔力之功德；行持佛母的菩萨为一切佛陀所思念并了知的功德；一切佛陀现前观照的功德；接近获得正等菩提的功德；为了大义直至未得不退转地之前永不转生恶趣的功德；等字表明还有无量其他有益于圆满菩提的功德。永不离开诸佛，观察考量殊胜国土后往生善妙国土的功德；圆满具足六度等一切无漏功德不相分离的功德；无畏说法的人逐渐成为圆满佛陀的功德；修习甚深法不被邪分别念完全动摇的功德；依靠般若波罗蜜多而生起不共善根的功德；不舍弃精进趣向菩提的誓愿，如实成就所立誓的功德；能够引导其他众生获取广大果位的功德；即便在现阶段也以财富等成就有情利益的功德；一切生世中必定获得成就他人圆满事业的修行之功德。此十四种经中所说的功德，论师如数解释是：如此菩萨为诸佛所加持；被无分别智所观照；被清净智眼所观见；成为接近菩提的因；具有引导自他获得解脱的广大利益；于殊胜刹土行持佛陀教法；对治集团圆满而断灭所断集团；宣说一切种智法轮或言谈；诸佛对此菩萨作菩提修行的助伴；生起广大不共善根；此菩萨通过随喜最初发菩提心的誓言而实践；如愿修行所希求的甚深大乘法；以一切方式利益众生；圆满获得或必定证得一切般若波罗蜜多。这十四种功德是上述欢喜修习无误加行的菩萨所获得和证得的，所以在修习加行之后宣说这十四种功德是合理的。


 ། ཆོས་བཤེས་ཀྱིས། ཡོན་ཏན་ནི་ལས་དང་པོའི་ས་ནས་ཐོབ་མོད་ཀྱི། ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ནི་དྲོད་ཡན་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁ་ཆེ་གཞོན་ནུ་དཔལ་གྱིས་ནི། ངེས་འབྱེད་བཞི་ནི་ས་བཅུ་དང་། ཡོན་ཏན་བཅུ་བཞི་དང་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་སོ། །འགྲེལ་པར་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་འབྱུང་བ་འདི་ལ། མ་དག་པར་སྨྲ་བ་འགས། སྔ་མ་འབྲས་བུ་དང་ཕྱི་མ་རྒྱུ་ཡིན་ཅེས་སོགས་སུ་སྨྲ་བ་ནི་ནོར་བ་ཡིན་ལ། ཁོ་བོའི་ལུགས་ལྟར་ན། སྔ་མ་བཅུ་བཞི་པོ་མདོའི་ཚིག་བཏུས་ཏེ་བཀོད་ལ། ཕྱི་མ་བཅུ་བཞི་དེའི་དོན་སློབ་དཔོན་གྱིས་འགྲེལ་བར་སེམས་སོ། །འདིའི་མདོར། ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ལ་ཞེས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདས་ནས་
5-359b
ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་དར་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལས་འཕྲོས་ནས་བསྟན་རྩིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། མདོ་སྡེ་བསྐལ་པ་བཟང་པོར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་ནི་ལོ་སྟོང་དུ་གནས་སོ། །ལོ་ལྔ་སྟོང་དུ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་སྣང་ངོ་ཞེས་པ་དང་མཐུན་པར། གནོད་འཇོམས་ལས་ཀྱང་ལོ་ལྔ་སྟོང་དུ་གནས་པར་བཞེད་ལ། འདི་ལ་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་དག །དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་དང་། རྒྱུན་ཞུགས་གཙོ་ཆེར་ཐོབ་པའི་དུས་ཏེ། ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ལེའུ་གསུམ་ལ་ལྔ་བརྒྱ་པ་ཕྲག་རེ་རེ། དེ་ནས་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་མས་རིམ་བཞིན་ཉམས་ལེན་གཙོར་བྱེད་པའི་ལྔ་བརྒྱ་པ་ཕྲག་རེ་རེ། དེ་ནས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་མས་རིམ་བཞིན་ལྔ་བརྒྱ་པ་ཕྲག་རེ་རེ། དེ་ནས་ལྟ་སྤྱོད་གང་ཡང་མི་ལྡན་པའི་ལྔ་བརྒྱ་པ་ཕྲག་གཅིག་སྟེ་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུའོ། །དེ་ཡང་སྟོན་པ་འདས་ནས་དེང་སང་ཕན་ཆད་བསྟན་པའི་གནས་ཚད་ཀྱི་ལོ་གྲང་དུ་སོང་བ་དང་། དེང་སང་ལྔ་བརྒྱ་པ་ཕྲག་གང་ཡིན་བཤད་པའོ། ། དང་པོ་ནི། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རང་བྱུང་བས་བཞེད་ཀྱི། དྲག་པོའི་ལོ་སྟེ་ལྕགས་སྤྲེལ་ལོ་ནག་ཟླའི་ཚེས་བརྒྱད་ལ་སྐུ་བལྟམས་ལ། དེ་ནས་བརྒྱད་ཅུའི་བར་དུ་འཚོ་ཞིང་གཞེས་ཏེ། རྣམ་གནོན་ཏེ་ལྕགས་འབྲུག་གི་ནག་ཉལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་སྟོན་པ་འདས་པའི་ཕྱི་ལོ་དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཟླ་བཟང་གིས་རྒྱུད་སྟོན་པའི་དགུང་ལོ་གཉིས། དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ལྷ་དབང་ནས་ལྷའི་དབང་ལྡན་ཡན་ཆད་ཆོས་རྒྱལ་དྲུག་གི་དགུང་ལོ་བསྲེས་པས་དྲུག་བརྒྱ་དང་གཉིས། དེ་ནས་གྲགས་པའི་དགུང་ལོ་བརྒྱ་དང་གོང་མ་བསྲེས་པས་བདུན་བརྒྱ་དང་གཉིས། དེ་ནས་རིགས་ལྡན་པད་དཀར་ནས་ཤིན་བཟང་བར་གྱི་དགུང་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་སྟེ། དེ་དང་གོང་མ་བསྲེས་པས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་
5-360a
དང་གཉིས། དེ་ནས་རྒྱ་མཚོ་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་དགུང་ལོ་བརྒྱ་དང་གོང་མ་བསྲེས་པས་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་དང་གཉིས། དེའི་ཁར་རྒྱལ་དཀའི་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་བསྣན་པས་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་དང་གྱ་བཞི། དེ་ནས་དུས་འཁོར་རྒྱ་གར་དུ་མ་ཕེབས་བར་གྱི་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་དང་ཉེར་གཅིག་པོ་དེ་གོང་མ་ལ་བསྲེས་པས་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དང་ལྔ། དེ་ནས་རབ་བྱུང་གི་ལོ་ལ་དུས་འཁོར་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རང་བྱུང་བ་འཁྲུངས་པའི་ཤིང་ཕོ་སྤྲེའུ་ཡན་ལ་ཉིས་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ང་བདུན། དེ་གོང་མ་དང་བསྲེས་པས་ཉིས་སྟོང་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས། རྗེ་རང་བྱུང་བ་འཁྲུངས་པའི་ཕྱི་ལོ་ནས་དེང་སང་ཁོ་བོ་ལོ་ཉེར་བཞི་པ་སྟེ་ལྕགས་ཕོ་སྟག་ལོ་འདི་ཡན་ཆད་ལ་ཉིས་བརྒྱ་དང་ཞེ་དྲུག །དེ་གོང་མ་དང་བསྲེས་པས་ཉིས་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་སོང་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྟོན་པ་འདས་པའི་ལོ་དེ་ཉིད་ནས་བརྩིས་པས་ལོ་གཅིག་དང་། ཟླ་བཟང་གིས་རྒྱུད་ལོ་གསུམ་དུ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ལོ་གཉིས་ལྷག་པས་ཉིས་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་དང་བཅུ་སོང་བའང་ཡིན་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
法友说："虽然功德从初学地就获得，但善加行应配于暖位以上。"克什米尔童吉祥则说："四决择分配于十地，与十四种功德相配。"对于注释中出现的二十八种，有些说法不正确的人说："前者是果后者是因"等，这是错误的。依我的理解，前十四种是从经文中摘录并列出的，而后十四种是论师对其意义的解释。此经中说："最后五百年"以及"般若波罗蜜多在如来涅槃后将在南方地区广传"，由此引出对教法历算的安立：《贤劫经》中说："佛教精髓存续一千年，教法相似物存续五千年。"与之相符，《除害》中也认为将存续五千年。对此，古代学者们说：以阿罗汉、不还、预流果为主要获得的时期，即三种通达章各五百年；此后依次以三学的修持为主各五百年；再后依次以三藏为主各五百年；最后是不具任何见行的五百年，共十个五百年。此外还说明了从佛陀涅槃至今教法住世的年数，以及现在是哪个五百年期。
首先，若依《时轮金刚》解释，全知自生佛所认为：龙年第一天诞生，此后活了八十年，在铁龙黑月时宣说了《时轮金刚》。从佛陀涅槃后算起，月贤王传授经典两年，从天自在王至天自在力六位法王的年龄合计六百零二年，加上名称王的一百年共七百零二年，从具相白莲至善贤的八百年，加上前面共一千五百零二年，再加海胜王一百年共一千六百零二年，再加上难胜王八十二年共一千六百八十四年，再加上《时轮金刚》未传至印度前的二百二十一年共一千九百零五年，从《时轮金刚》传至印度开始计算，至全知自生佛诞生的木猴年共二百五十七年，加上前面共二千一百六十二年，从自生佛诞生后至我二十四岁的铁虎年为二百四十六年，加上前面共二千四百零八年。或者从佛陀涅槃的那一年算起为一年，若依月贤王传授经典三年计算则多出两年，即已过去二千四百一十年。


 །གཉིས་པ་དེང་སང་ལྔ་བརྒྱ་བ་ཕྲག་བཞི་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལེའུ་ལས་ལོ་བཞི་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་སོང་ཞིང་། ད་དུང་དེའི་ལྷག་མ་ལ་ལོ་གོ་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ངེས་སོ། །
四十六种过
དང་པོ་ནི། ཡོན་ཏན་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་སྐྱོན་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས། གོང་དུ་བཤད་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ལ་སྐྱོན་ཤེས་དགོས་པས། སྦྱོར་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་སྐྱོན་གང་དག་གཅིག་མཆིས་པ་ཡིན་ཅེས་འདྲི་ན། སྦྱོར་བ་དེ་དག་གི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་འཆད་དོ། ། འདི་ལ་བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་གང་དག་གིས་འདི་ལྟར་སྨྲ་སྟེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྦྱོར་བ་ཁོ་ནའི་སྐྱོན་
5-360b
དུ་གཞན་དག་འཆད་པ་ནི་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། མདོ་ལས། སྐྱོན་འདི་རྣམས་བྲི་བ་ནས། སྒོམ་པའི་བར་ཆོས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་ཆད་དུ་གསུངས་ཤིང་། ཁྱད་པར་དཔོན་སློབ་སྤྱོད་པ་མི་འགྲིགས་པ་ཐམས་ཅད་འཆད་ཉན་གྱི་སྐྱོན་དུ་གསུངས་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བྱང་ཆེན་ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ནི་འདི་དག་ལགས་ན། དེ་དག་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་འབྱུང་བ་ལགས། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་ནི། བཅུ་ཕྲག་གི་ཚན་པ་བཞི་དང་བཅས་པའི་ཁར་སླད་དུ་དྲུག་ཚན་བསྣན་པས་སྐྱོན་ཞེ་དྲུག་ཏུ་ངེས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། བསལ་བྱའི་སྐྱོན་དང་། སེལ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །
所舍过
དང་པོ་ལ་གསུམ། རང་ལ་བརྟེན་པའི་འགལ་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་ཉི་ཤུ། གང་རུང་ལ་བརྟེན་པའི་མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ཉེར་གསུམ། གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་འགལ་རྐྱེན་གསུམ་མོ། །
自身二十近障
དང་པོ་ནི། ཚེགས་ཆེན་པོས་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་པའི་སྤོབས་པ་ཧ་ཅང་བུལ་བ་དང་། རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་སྤོབས་པ་ཧ་ཅང་མྱུར་བ་གཉིས་ནི་སྤོབས་པའི་སྐྱོན་ནོ། །གླལ་བ་དང་རྒོད་པ་སོགས་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། མཚན་རྟོག་གི་གཡེང་བའི་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པ་ལ་ཉེ་བར་མི་ཕན་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་མདོར་ན་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྐྱོན་ནོ། །ཡུམ་གྱི་རོ་མ་མྱོང་ནས་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པར་རྒྱུ་མཚན་འཛིན་པ་ཉིད་དང་། ཤེར་ཕྱིན་བོར་ནས་ཉན་རང་གི་སྡེ་སྣོད་ལ་འཇུག་པས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྒྱུ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉམས་པ་དང་།
5-361a
རྙེད་བཀུར་གྱ་ནོམ་པའི་རོ་མྱང་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་འཇུག་ན་རྣམ་མཁྱེན་ལས་ཉམས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐེག་པའི་མཆོག་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་ཉམས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ཡུམ་ལས་ཆེད་དུ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བཅུ་ཚན་དང་པོའོ། །ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་མཆོག་མིན་པ་དང་། ཐེག་དམན་གྱི་ཆོས་བླ་ན་ཡོད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་མཆོག་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཉམས་པ་དང་། ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་གོང་ན་མེད་པ་ལས་ཉམས་པ་སྟེ་བདུན་ནི་ཐེག་ཆེན་སྤོང་བའི་རྒྱུའི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第二，现今是第四个五百年期禅定章，已经过去四百零八年，此章节还剩下九十二年，这是确定的。
四十六种过
第一，在那些功德之后，应当了知通过断除哪些过失而修习上述加行，如果有人问："有哪些妨碍加行的过失存在？"这里就要解释那些成为这些加行障碍的过失。对此，藏地的某些论师这样说："有人解释这些全都仅是加行的过失，这与经典相违。因为经中说这些过失是从书写到修习等一切法行的障碍，特别是师徒之间行为不和谐的一切过失都被说为讲闻的过失。"
第二，经中须菩提请问："大菩萨行持佛母的功德已经如上所述，那么对这些有什么障碍会生起呢？"等文句的意思是：对菩提成就有害的过失，四个十组再加上六组，共确定为四十六种过失。
第三分为：所断过失和能断对治。
所舍过
第一分三：依靠自身的违缘近住二十种，任一依靠的顺缘不足二十三种，依靠他人的违缘三种。
自身二十近障
第一，应以大艰难才能获得的胆量过于迟缓，无理由的胆量过于急迫二者是胆量的过失。昏沉掉举等身体的不良习气，相分别的散乱即心的不良习气，对成就二种利益无益而以非理所生的念诵，以及等字简言之，身语意三方面的不良习气过失。未尝般若波罗蜜多之味就从座位起身而背离并执著此理由，舍弃般若波罗蜜多而趣入声闻乘藏经，因而对一切智智之因的胜解衰损，为获得美妙的利养恭敬而趣入声闻藏经，则会从一切智智退失，从一切方面持守殊胜乘大乘教法的退失，经常故意从佛母退失，这是第一组十过。
认为无上大乘教法的因果不殊胜，认为下乘教法的有上因果是殊胜，这种因果关系颠倒的退失，退失于无上法身功德，这七种是舍弃大乘的因过。


 །གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤོབས་པ་ཆེར་དཀྲུགས་པའི་བློ་འབྱུང་བ་དང་། ཡུམ་རྟོགས་ནས་ཡི་གེར་འབྲི་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ཡུམ་དོན་བྱེད་ནུས་སྟོང་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་ཡི་གེ་ལ་ཡུམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ཡི་གེ་མེད་པ་ལ་ཡུམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ཡུལ་ལ་ཆགས་སྡང་གི་རྟོག་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་གྲོང་དང་གྲོང་བརྡལ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་ཀྱི་རྙེད་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞེ་སའི་བཀུར་སྟི་དང་བསྟོད་བསྔགས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རྣམ་པ་ལ་དགའ་བའི་སྒོ་ནས་ང་རྒྱལ་གྱི་རློམ་པས་རོ་མྱང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་ཚུལ་མ་ཡིན་པས་བསླུས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལས་བྱང་སེམས་ཀྱིས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་འཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒྱད་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སྐྱོན་ནོ། །རྣམ་པ་དེས་ནི་བཅུ་ཚན་གཉིས་པའོ། །
不定未足顺缘二十三
གཉིས་པ་གང་རུང་ལ་བརྟེན་པའི་མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ཉེར་གསུམ་ལ་གྲངས་བཞིན་དུ་གོ་རིམ་སྦྱར་ཏེ། ཉན་པ་པོ་དང་། འཆད་པ་
5-361b
པོ་དག་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། མངོན་པར་འབྲེལ་བ་ལས་འབྱུང་བའི་སྐྱོན་ནི་བཅུ་བཞི་ཡོད་དེ། ཉན་པ་པོ་འདུན་པ་དྲག་པ་དང་། འཆད་པ་པོ་སྙོམས་ལས་ཀྱིས་ཉམས་པ་དང་། ཉན་པ་པོ་དང་འཆད་པ་པོ་དག་དམ་པའི་ཆོས་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། མི་གཉེར་བའི་འདུན་པའི་ཡུལ་ཐ་དད་པས་ཉམས་པ་དང་། ཉན་པ་པོ་རྙེད་བཀུར་གྱི་འདོད་པ་ཆེན་པོ་བ་ཆུང་བ་ལྟར་བཅོས་པ་དང་། འཆད་པ་པོ་འདོད་ཆེན་པ་འདོད་པ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པ་རྟེན་གྱིས་ཉམས་པ་དང་། ཉན་པ་པོ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། འཆད་པ་པོ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་མི་ལྡན་པས་ཉམས་པ་དག་དང་། ཉན་པ་པོ་དགེ་བ་དང་ལྡན་ཅིང་། འཆད་པ་པོ་དགེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་པ་དང་། ཉན་པ་པོ་གཏོང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། འཆད་པ་པོ་སེར་སྣ་བྱེད་པས་ཉམས་པ་དང་། ཉན་པ་པོས་ཡོན་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འཆད་པ་པོས་ཡོན་མི་ལེན་པར་བྱེད་པས་ཉམས་པ་དང་། ཉན་པ་པོས་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་དང་། འཆད་པ་པོ་ལ་རྣམ་པར་སྤྲོས་པས་གོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་པ་དང་། ཉན་པ་པོས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། འཆད་པ་པོས་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་པ་དང་། ཉན་པ་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་དང་། འཆད་པ་པོ་ཕྱིན་དྲུག་དང་མི་ལྡན་པས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་ཚན་གསུམ་པའོ། །ཉན་བཤད་བྱེད་པ་པོའི་སྔ་ཕྱི་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཉན་པ་པོས་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། འཆད་པ་པོ་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པས་ཉམས་པ་དང་། ཉན་པ་པོ་གཟུངས་ཐོབ་པ་དང་། འཆད་པ་པོ་གཟུངས་མ་ཐོབ་པ་གང་དག་དང་། ཉན་པ་པོ་ཡུམ་ཡི་གེར་འབྲིར་འདོད་པ་དང་། འཆད་པ་པོ་ཡི་གེར་འབྲིར་མི་འདོད་པས་ཉམས་པ་དག་དང་། ཉན་
5-362a
པ་པོ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་འདུན་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། འཆད་པ་པོ་འདོད་ཡོན་ལ་འདུན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་པ་ཞེས་པ་སྟེ་བཅུའི་སྟེང་དུ་བཞི་དང་བཅས་པ་སྐྱོན་བཅུ་བཞིའོ། ། འདིར་ཊཱི་ཀ་ཆུང་དུ་ཉན་པ་པོ་དང་འཆད་པ་པོ་དང་སྔ་མ་གྱི་མ་ཞེས་པས་དང་པོ་ལ་ཉན་པ་པོ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་འཆད་པ་སྦྱར་གྱི་གང་ཡང་རུང་བ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་བའི་དོན་གྱི་སྐྱོན་བཅུ་བཞི་པོ་འདི་དཔོན་སློབ་གཉིས་ཀ་ལ་འབྱུང་ཞིང་། མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཉན་པ་པོ་ལ་འོང་བའམ། མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཆད་པ་པོ་ལ་འོང་བའི་ངེས་བཟུང་མི་བྱའོ། །མདོར་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་པོ་ལ་སྐྱོན་འབྱུང་ཞིང་ཉན་པ་པོ་ལ་ནི་གོ་བཟློག་སྟེ་བཤད་པར་མཛད་དོ། །གཞན་དོན་དུ་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བར་སྐྱེ་བ་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་དང་། རང་དོན་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལ་ཡིད་བདེ་བ་སྟེ་གཉིས་ནི་རང་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པའི་སྐྱོན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
对色等诸多境界产生强烈扰动分别念的胆量而生起的心，通达佛母后对书写文字的执著，对能起作用的空性无实体的执著，对文字执著为佛母，对无文字执著为佛母，对境生起贪嗔分别等想法，以及等字所包含的对村镇中各种男女的想法，对乞食所得、礼敬恭敬和赞颂偈颂的欢喜而以我慢享受其味，菩萨以非大菩提道方式被误导而从声闻藏中寻求方便善巧，这八种是散乱所导致的过失。以上是第二组十种过失。
不定未足顺缘二十三
第二，任一依靠的顺缘不足二十三种，按照数量依次配对，听者和说者前者与后者任何一方相关联所产生的过失有十四种：听者热情强烈而说者因懈怠而衰败，听者和说者对正法的追求与不追求，意乐对象不同而衰败，听者贪求利养恭敬伪装成少欲，说者贪欲强大非为少欲，依止而衰败，听者具足头陀功德，说者不具足头陀功德而衰败，听者具有善法，说者不具有善法性而衰败，听者乐于布施，说者吝啬而衰败，听者给予供养，说者不接受供养而衰败，听者稍加提示就能理解，说者需要详细解释才能理解而衰败，听者通达经等教法，说者不通达而衰败，听者具足六度，说者不具足六度而衰败，这是第三组十种过失。如前所述听说者前后的关系，听者善于道的修行方法，说者善于非方便而衰败，听者获得总持，说者未获得总持，听者想要书写佛母，说者不愿书写而衰败，听者远离对欲界功德的追求，说者未离对欲境的追求而衰败，这是在十种基础上加四种共十四种过失。这里小疏中说"听者与说者及前者后者"，即第一配听者，第二配说者，任一方关联的十四种过失都可能在师徒双方出现，不应该确定只在听者方面出现或只在说者方面出现。经中则说过失出现在说法者身上，对听者则相反地解释。为他人利益而转生恶趣的退避，为自利发心而喜于往生善趣，这两种是仅依靠自己的过失。


 ། ཡང་འཆད་པ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དག་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐྱོན་ལས་གྲངས་བཞིན་དུ་དཔེར་མཚོན་ན། འཆད་པ་པོ་གཅིག་པུ་ལ་བརྩོན་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། ཉན་པ་པོ་འཁོར་ལ་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩོན་པ་ལས་ཉམས་པ་དང་། འཆད་པ་པོས་གདུལ་བྱའི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པ་ཉིད་དང་། ཉན་པ་པོས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་པ་དང་། འཆད་པ་པོ་ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཉིད་དང་། ཉན་པ་པོ་ཟང་ཟིང་དེ་སྦྱིན་པར་མི་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་པ་དང་། འཆད་པ་པོ་སྲོག་གི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱོགས་དང་། ཉན་པ་པོ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་སྟེ་བཅུ་ཚན་བཞི་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཆད་པ་པོ་མུ་གེ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཉན་པ་པོ་དེར་མི་འགྲོ་བས་ཉམས་པ་དང་། འཆད་པ་པོ་ཆོམ་རྐུན་པ་ལ་
5-362b
སོགས་པས་དཀྲུགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཉན་པ་པོ་དེར་མི་འགྲོ་བས་ཉམས་པ་དང་། འཆད་པ་པོ་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཁྱིམ་དུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་བལྟ་བ་དང་། ཉན་པ་པོ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དེ་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་སྟེ་དཔོན་སློབ་གཉིས་ཀ་ལ་བརྟེན་པའི་སྐྱོན་བདུན་ནོ། །འདིར་ཉམས་ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུས་དཔོན་སློབ་འཆད་ཉན་དང་། ལམ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལས་ཉམས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །
5-363a
དགོས་ཏེ། དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྲུང་བ་དང་། བསྐྱབ་པ་དང་། སྦ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། དོན་མེད་ཡུས་ཀྱིས་མནོངས་བཞིན་ལྡབ་ལྡིབ་ཀྱིས། ། གསུང་རབ་དགོངས་དོན་སྨྲ་བ་ལྟར་རློམ་པ། དེ་འདྲས་འདི་དོན་མཐོང་ན་དོན་གྱུར་ཀྱང་། ། གཟུར་གནས་བློ་གསལ་རྣམས་ཀྱིས་ཟབ་དོན་འདི། །དཀའ་བ་དུ་མས་བརྣག་པ་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ། ། རིང་པོར་མི་ཐོགས་ཁོང་དུ་ཆུབ་གྱུར་ནས། ། ཡུམ་དོན་སྨྲ་ལ་འཇིགས་མེད་གདེང་ཐོབ་པའི། ། མཁས་པའི་མཆོག་གྱུར་ཉིད་དུ་ཅིས་མི་འགྲོ། །ཞེས་སོ། །
力定义
གསུམ་པ་ནུས་པ་མཚན་ཉིད་ལ་སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ་མཚན་མཚོན་སྤྱིའི་རྣམ་པར་གཞག་པ། སྐབས་ཀྱི་དོན་སོ་སོའི་ངོས་འཛིན། དེས་མཚོན་པའི་སྦྱོར་བ་འགོད་ཚུལ། མཚོན་བྱེད་ལ་སོགས་ཐ་དད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་དབྱེ་བའོ། །
性名总安立
དང་པོ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཡིན་ལ། འབེབས་བྱེད་ཀྱི་བློ་དེ་ཡང་རྟོག་པས་བཏགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ། །ཕན་གདགས་ཕྱིར་ན་མཚན་གཞི་དང་། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་མཚོན་པ་དག །རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཡང་དག་བཤད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ན། ལུང་དེའི་དོན་ཀྱང་། མཚོན་བྱ་ནི་མཚན་གཞིའི་ནང་དུ་བསྡུས་ལ། མཚོན་པ་ཞེས་པ་ནི་མཚན་མཚོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་བློ་སྟེ། བློ་དེས་བསྐྱེད་པ་ནི་མཚོན་སྦྱོར་ལ་བལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ལ། དང་པོར་སྐད་དོད་ནི། ལཀྵ་ཎ་ཞེས་པ་མཚོན་པར་བྱ་བས་མཚན་ཉིད་དེ། མེ་ཆུ་དང་ཤེས་བྱ་སོགས་མིང་གི་ཐ་སྙད་རྣམས་མཚོན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་
5-363b
དུ་བཀོད་པའོ། ། འདི་ལ་རང་མཚན་དང་སྤྱི་མཚན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཡུལ་དུས་རང་བཞིན་མ་འདྲེས་པར་གནས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཏེ། རྣམ་ངེས་ལས། དེ་ནི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་དུས་ཐུན་མོང་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཤེས་བྱ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི། །ཀུན་ལ་ངོ་བོ་མཚུངས་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
又，说者和听者前者与后者任一相关的过失，按次第举例说明：说者喜欢独自精进，听者喜欢眷属而精进衰退；说者不给所化众生机会，听者希望相随而衰退；说者为少许财物而精进说法，听者不愿给予这些财物而衰退；说者前往可能危及生命的地方，听者前往不危及生命的地方而衰退，这四种是第四组十种过失。同样，说者前往发生饥荒的地方，听者不去那里而衰退；说者前往被盗贼等扰乱的地方，听者不去那里而衰退；说者去亲友家乞食，听者对这种散乱感到不快而衰退，这三种是依靠师徒二者的七种过失。此处"衰退"的含义是，以这种方式使师徒讲闻和在相续中生起道而衰败。
需要此法，因为具有此法者将被十方诸佛菩萨所守护、救助和隐蔽。这里所言：以无义哀叹而屈辱似吱吱声，自诩能解说经典的密意，若此类人见到此义虽可成为有义，但公正明智者对此深义，经多种艰难求索善修习，不久之后将能通达，对说佛母义获无畏自信，如何不成为最胜智者？
力定义
第三，能力特征分为总义和词义。
第一，包括性相总安立、辨别此处各自意义、所表加行的配置方式、能表等差异分类。
性名总安立
第一，一切法都通过性相、所表和事例三方面进行确立，而能确立的心仅是分别念所假立。如《经庄严论》中说："诸佛为利益众生，通过事例、性相和能表的详细分类而善说。"此经文义是：所表包含在事例中，"能表"指理解性相和所表之间关系的心识，此心识所生起的依赖于表示联系。关于性相，首先梵语为lakṣaṇa，意为所表征，如火水及所知等名称术语都立为性相，因为它们是能表征的缘故。性相分为自相和共相两种。第一，事物在时间空间和本性上不混杂而存在，如《抉择论》所说："它是不共的本体，即自性相。"第二，是在时空上共同随行的，如所知等，如《释量论》所说："事物本体之共相，因于一切性相同。"


 ། ཡང་ན་ལཀྵ་ཎ་ཞེས་སྦྱར་ན། མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་དེ། འདི་ལའང་ཐུན་མོང་མིན་པར་མཚོན་བྱེད་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐུན་མོང་དུ་མཚོན་བྱེད་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཉིས། དང་པོ་ནི། ཤེར་ཕྱིན་ལས་གཟུགས་རུང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ནས། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དང་། མངོན་པ་ནས་ཚ་བ་མེའི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཏེ། མཚན་ཉིད་འདི་ལ་ནི་མ་ཁྱབ་ཁྱབ་ཆེས་མི་སྲིད་གསུམ་གྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་དགོས་ཏེ། རང་གི་ཐ་སྙད་བྱར་རུང་དེ་ཐུན་མོང་མིན་པ་མཚོན་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་དག་གིས་གསུངས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རྟག་སོགས་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་སོ། །མདོར་ན་མཚན་ཉིད་དུ་འཇོག་པ་ལ་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་གྱི་ཆོས་གསུམ་ཚང་དགོས་པ་རིགས་ལམ་ནས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་གང་ལ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ལས་བསྒྲུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། གང་གིས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་བྱེད་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ལའང་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ལས་ལའང་གཉིས་ཏེ། གང་ལ་མཚོན་པར་བྱ་བའི་གཞི་དང་། གང་མཚོན་པའི་མིང་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་
5-364a
གྱི་ཚེ་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ཡངས་པས་མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ་མཚོན་པ་དང་བཞི་ཀ་ལ་འཇུག་ཀྱང་། གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྒྲ་དོག་པས་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་སྟེ། གང་གིས་མཚོན་དེ་མཚན་ཉིད་དུ། །ཤེས་བྱ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་མཚོན་པར་བྱ་བ་ནི་མཚོན་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་རིགས་པའི་གཞུང་ལས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱར་བ་མེད་དོ། །དེས་ན་མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་གསལ་བའི་དཔེ་བརྗོད་པ་ནི། གང་ཚ་ཞིང་བསྲེགས་པ་ལྟ་བུ་མཚན་ཉིད། དེ་ཡུལ་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་བརྗོད་མཚོན་བྱ། དེ་ཙནྡན་གྱི་མེ་ལྟ་བུའི་སྟེང་དུ་མཚོན་པ་མཚན་གཞིའོ། །དེ་ལའང་མཚན་གཞི་དང་དེའི་ཁྱད་ཆོས་གཉིས་དོན་གྱི་སྟེང་དུ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བྱའི། མཚོན་བྱེད་ཡུལ་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བྱའོ། །དེའང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོན་བརྩི་བ་ནི་སྦྱོར་བ་བཀོད་ནས་བརྩི་བ་ཡིན་ལ། དེའང་རང་མཚན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་ཡིན་གྱི། སྤྱི་མཚན་ལ་ནི་དེ་ལྟར་བརྩི་མི་ནུས་སོ། །ཁྱབ་པ་སྒོ་བཞི་འཇོག་པ་དེའི་ཚེའང་སྦྱོར་བ་བཀོད་ནས་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །
决定当下各义
གཉིས་པ་སྐབས་དོན་སོ་སོའི་ངོས་འཛིན་ལ། འདིར་བསྟན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དེའི་དབྱེ་བ། སོ་སོའི་དོན་ནོ། །
此处所说性相定义
དང་པོ་ནི། ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བ་ཉི་ཤུ་པོ་རང་གི་མཚན་གཞིའི་སྟེང་དུ་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་ཐ་སྙད་ཐུན་མོང་མིན་པ། མཚོན་བྱེད་དེ་བྱེད་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་འདིར་བསྟན་གྱི་མཚན་ཉིད་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ལ། དོལ་ཕུ་བ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། མཚན་ཉིད་འདི་དག་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཆད་པ་ནི་བྱམས་མགོན་དང་དངོས་སུ་འགལ་ཞིང་མདོ་དང་མི་མཐུན་ལ། རྟོག་དཔྱོད་མི་ལྡན་པ་རྣམས་རྨོངས་པར་
5-364b
བྱེད་པའི་ཆོ་ག་ར་བས་སོ་ཞེས་བྲིས་ནས། རང་གི་བཞེད་པར་འདིར་བསྟན་གྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོས་གློ་བུར་དྲི་བྲལ་གྱི་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་མཚོན་བྱེད་ཡིན། ཅེས་གསུངས་སོ། །
性相类别
གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་དབྱེ་ན། ཤེས། ཁྱད། བྱེད་གསུམ་མོ། །དེ་ལའང་ཤེས་མཚན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ཞིག །མ་འོངས་པ་ན་གཙོ་བོར་རྟོགས་པ་ཕུན་ཚོགས་སྒྲུབ་བྱེད་དེ། ཤེས་མཚན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། ཐེག་ཆེན་གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བའི་དང་། ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བའི་དང་། རྣམ་མཁྱེན་སྦྱོར་བའི་ཤེས་མཚན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
或者若联系lakṣaṇa，则因能表征而为性相。这又分为不共能表征的自相和共同能表征的共相两种。第一，如《般若经》中所说的色所表示即色的性相，乃至一切所知能知的智慧是一切智智的性相，《阿毗达磨》中所说的热是火的性相等。此种性相必须远离不周遍、过度周遍和不可能三种过失，如古代智者所说："因为是能唯一表示自己术语所指的不共能表，所以如此。"第二，如世尊所立一切有为法的共同性相为无常等。简言之，从逻辑道路来看，确立性相需具备作业、作者、业处三法。这样，性相一词可依据"所表示"理解为业成就，或依据"能表示"理解为作者成就。其中，若依第一种，业又分两种：作为所表示的基础和所表示的名称两者。这样性相一词含义广泛，可用于性相、所表、基础、能表四者，但若依第二种理解，含义狭窄，仅用于作者，因为经说："以何表示即为性相，应知。"所表示的是所表，在逻辑论著中未用性相一词指代它。因此，解释性相、所表、基础三者的明确例子是：能烧田地之类为性相，将其作为对象的认知表述为所表，在如檀香木火之类上表示为基础。基础及其特征二者存在于事物之上，而所表则是指将能表示作为对象的术语。性相的过失功德计算是通过安立联系后计算的，这也是依自相而言，对共相则无法如此计算。四种周遍关系的安立也需通过立联系后承认。
决定当下各义
第二，辨别此处各自意义分为：此处所说性相的定义，其分类，各自意义。
此处所说性相定义
第一，在大乘二十种加行各自基础上，不共表示大乘加行术语者，是从作者成就角度而言的大乘加行性相的定义。对于此处所说的性相作为加行性相的解释，多布巴协饶坚赞写道："将这些性相解释为加行的性相直接违背慈尊并与经不符，是使无思择者迷惑的主要仪轨。"他自己认为此处所说的三种性相仅表示暂时离垢的法界智慧。
性相类别
第二，性相分为三类：智性相、差别性相、作用性相。其中智性相的定义是：作为大乘加行性相者，未来主要成就殊胜证悟者，是智性相的定义。它分为：大乘基智加行的智性相、道智加行的智性相、一切智智加行的智性相。


 །
别义
གསུམ་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དམ་དོན་ནི། ཐེག་ཆེན་གྱི་གཞི་ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བའི་ཐ་སྙད་རང་རང་གི་མཚན་གཞིའི་སྟེང་དུ་ཐུན་མོང་མིན་པར་མཚོན་བྱེད་གང་ཞིག །གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོགས་པར་སྒྲུབ་བྱེད་དེ་གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་སོ་སོའི་ཤེས་མཚན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་གསུམ་སོ་སོའི་མཚན་གཞི་ནི། ཡུམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་པ་སོགས་གཞི་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་བཅུ་དྲུག་དང་། རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་སོགས་ལམ་གྱི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པ་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་བཅུ་དྲུག་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡུམ་ལ་རིམ་གྲོར་མཛད་པ་སོགས་རྣམ་པའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པའི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་བཅུ་དྲུག་གོ། ཡང་དེ་གང་ཞིག །ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཐེག་དམན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་ཆོས་དེ་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་མཚན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་དེའི་མཚན་གཞི་ནི། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སོགས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རྟོགས་རིས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་བཅུ་དྲུག་གོ། འདིའི་མཚན་གཞི་ལ་ལམ་ཤེས་ཀྱི་
5-365a
སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་སྦྱོར་བ་གཉིས་སུ་འབེབ་ཀྱང་མཚན་ཉིད་དང་མཚོན་བྱ་ལ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་མེད་དོ། །ཡང་དེ་གང་ཞིག །མ་འོངས་པ་ན་གཞན་དོན་ཕྲིན་ལས་ཕུན་ཚོགས་སྒྲུབ་བྱེད་དེ་བྱེད་མཚན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། གཞི་ནི་ལམ་རྣམ་པའི་སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བས་བྱེད་མཚན་གསུམ་མོ། །དེ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཐེག་ཆེན་གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བ་རང་གི་མཚན་གཞིའི་སྟེང་དུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་མཚོན་བྱེད་གང་ཞིག །སངས་རྒྱས་པ་ན་གདུལ་བྱ་ལ་ཕན་བདེ་སྐྱོབ་པ་གསུམ་གྱི་མཛད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་རྟོགས་རིས་སུ་གྱུར་པ་དང་། གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་པ་ན་སྐྱབས་ལ་སོགས་པའི་མཛད་པ་བདུན་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་རྟོགས་རིས་སུ་གྱུར་པ་དང་། གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་བདག་རྐྱེན་བྱེད་པའི་རྟོགས་རིས་སུ་གྱུར་པའོ། །མཚན་གཞི་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཕན་བདེ་སྐྱོབ་གསུམ་གྱི་མཛད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་དང་། སྐྱབས་སོགས་བདུན་གྱི་དང་། ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་རྟེན་གྱི་མཛད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འཇོག་ཚུལ་ནི་བྱེད་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ཡང་ན་ལས་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཤེས་ཁྱད་བྱེད་གསུམ་གྱི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་བ་གང་ལ་མཚོན་པར་བྱ་བའི་གཞིར་དམིགས་པ་དེ་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་ལས་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་མཚན་གཞི་ཡང་གསུམ་དུ་དབྱེའོ། །སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ནི། གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཤེས་བྱེད་གཉིས་ཀྱིས་གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བའི་ཐ་སྙད་གང་ལ་མཚོན་པའི་མཚན་གཞིར་དམིགས་པ་དེ་གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བའི་མཚན་གཞིའི་མཚན་ཉིད་དང་།
5-365b
ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བའི་ཤེས་ཁྱད་བྱེད་གསུམ་གྱིས་དེ་གང་ལ་མཚོན་པར་བྱ་བའི་མཚན་གཞིར་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་མཁྱེན་སྦྱོར་བའི་དེ་གསུམ་གྱིས་དེ་གང་ལ་མཚོན་པར་བྱ་བའི་མཚན་གཞིར་དམིགས་པ་དེ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདི་གསུམ་གྱི་མཚན་གཞི་ནི། གོ་རིམ་བཞིན་དུ། ངོ་བོ་ཉིད་གང་མཚོན་བྱ་ཡང་། །ཞེས་པའི་མཚན་གཞིར་མཚོན་དགོས་པས་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་དབེན་པའི་ངོ་བོ་བཞི་སོགས་བཞི་དང་པོ་དང་། བྱ་དགའ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་སོགས་ལྔ་བར་པ་དང་། དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སོགས་བདུན་པོ་ཐ་མའི་མཚན་གཞིའོ། །
立所表加行分
གསུམ་པ་མཚོན་སྦྱོར་ཇི་ལྟར་འགོད་པའི་ཚུལ་ལ། ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བ་ཙམ་གྱི་མཚོན་ཚུལ་བཤད་པ་དང་། དེ་ལས་ནང་ཚན་སོ་སོའི་མཚོན་ཚུལ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་ནུས་པ་དང་། མཚོན་སྦྱོར་བཀོད་པའི་དགོས་པ་བཤད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
别义
第三，这些各自的性相或意义是：能在大乘基智道智一切智三种加行各自基础上不共表示其术语，且能成就证悟基道智三者为无生者，是基道智三者各自智性相的定义。这三者各自的基础是：佛母是如来之生因等证悟基无生的菩萨瑜伽十六种，证悟三解脱门等道的实相的菩萨瑜伽十六种，如来恭敬佛母等证悟相的实相的菩萨瑜伽十六种。又，能使大乘加行超胜小乘加行的作法，是大乘加行差别性相的定义。其基础是：不可思议等证悟法无我的证悟类菩萨瑜伽十六种。这种基础可分为道智加行和一切智智加行两种，但性相和所表没有二分。又，未来能成就他利事业圆满者，是作用性相的定义。它分为：基道相加行的区分而分三种作用性相。各自的定义是：能在大乘基智加行自己基础上不共表示，且成佛时能近成对所化有情利乐守护三种事业的证悟类；能在成佛时近成皈依等七种事业的证悟类；以及能在成佛时作为转法轮增上缘的证悟类。基础依次是：近成利乐守护三种事业的、皈依等七种的、作为转法轮依止事业的菩萨瑜伽们。
如此解释的性相安立方式是从作者成就的角度而言，或者从业成就的角度来说，智差别作用三种大乘加行的所表示基础，就是从业成就角度的大乘加行性相。这分为：依三智分类而分三种基础。各自的定义是：被基智加行智作用二者所表示的基智加行术语的基础所缘，是基智加行基础的定义；被道智加行的智差别作用三者所表示的基础所缘，以及被一切智智加行的三者所表示的基础所缘，是后二者的定义。这三者的基础依次是：因为必须表示为"何种自性即所表"的基础，所以烦恼离蔽自性四等前四种是第一个，胜喜自性等五种是中间的，所缘自性等七种是最后的基础。
立所表加行分
第三，所表加行如何安立的方式分为：解释大乘加行一般的表示方式，从中容易了解各分支的表示方式，解释安立表示联系的必要性。


 །
说仅表大乘因分
དང་པོ་ལ། རྩ་སྦྱོར་དང་། བྱེ་བྲག་གི་སྦྱོར་བ་གཉིས་ལས།
表本加行
དང་པོ་རྩ་སྦྱོར་ནི་འདི་ལྟར་བཀོད་པར་བྱ་སྟེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་མཚན་གཞི། ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་ཐ་སྙད་བྱར་རུང་དུ་མཚོན། གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་རྟོགས་པའི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པ་ཞེས་དང་། ཕན་བདེ་སྐྱོབ་སོགས་ཀྱི་མཛད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པའོ། །
表别加行分
གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་གི་སྦྱོར་བའི་མཚོན་ཚུལ་ལ། རང་ལྡོག་ཡིན་པའི་མཚོན་ཚུལ་གསུམ་བཤད་པ། དེས་གཞན་ལྡོག་མིན་པའི་མཚོན་ཚུལ་གསུམ་དོན་གྱི་གོ་བའོ། །
说表三自反体分
དང་པོ་ནི། གོང་དུ་ཤེས་ཁྱད་བྱེད་གསུམ་གྱི་མཚན་གཞིར་བཞག་པའི་རྣལ་འབྱོར་དེ་དང་དེ་མཚན་གཞི། ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་བྱེད་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཐ་སྙད་བྱར་རུང་དུ་མཚོན། དེའི་ཐ་སྙད་དེ་རང་གི་མཚན་གཞིའི་སྟེང་དུ་ཐུན་མོང་མིན་
5-366a
པའི་མཚོན་བྱེད་ཡིན་པས་སོ། །ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་ཐ་སྙད་མཚན་གཞི། ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་ཤེས་ཁྱད་བྱེད་གསུམ་གྱི་མཚོན་བྱའི་ཐ་སྙད་བྱར་རུང་ཡིན་པར་མཚོན། མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་གྱི་མཚན་གཞི་ངོ་བོ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་སྟེང་དུ་གང་མཚོན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་མཚན་གཞི། ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་གཞི་ཡིན་པར་མཚོན། དེ་གསུམ་གྱིས་དེར་མཚོན་པའི་གཞིར་དམིགས་པའོ། །
表非别反体三之义
གཉིས་པ་ནི། སྐབས་དེའི་གཞི་མཚོན་གཉིས། གཞི་མཚན་གཉིས། མཚན་མཚོན་གཉིས་ཏེ་རིམ་བཞིན་མཚན་གཞིར་བཟུང་ནས་སྐབས་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚོན་བྱ་དང་། མཚན་གཞི་མ་ཡིན་པར་མཚོན་ནོ། །
由此易解各所表
གཉིས་པ་དེ་ལས་ནང་ཚན་སོ་སོ་བ་གོ་སླར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ནི། མཚོན་པའི་ཚུལ་བཤད་མ་ཐག་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་སོ་སོར་མཚོན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་སོ་སོའི་མཚོན་བྱར་མཚོན་པ་དང་། སོ་སོའི་མཚན་གཞིར་མཚོན་པ་ལ་རང་རང་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཀོད་པ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་པའི་འགོད་ཚུལ་རྣམས་ཀྱང་གོ་བར་བྱའོ། །
立表加行之由
གསུམ་པ་མཚོན་སྦྱོར་བཀོད་པའི་དགོས་པ་ནི། མཚན་མཚོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མིང་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་གོ་བ་དང་། དོན་མཐོང་བ་ན་མིང་ལ་དྲན་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེའི་དགོས་པ་ཡང་བླང་དོར་ལ་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་སླ་བའི་ཆེད་ཡིན་ནོ། །
能表等差别类
བཞི་པ་མཚོན་བྱེད་ལ་སོགས་ཐ་དད་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི། ཤེས་མཚན་བསྟན་པས་མཚན་ཉིད་དེའི་ནུས་པ་གང་གིས་རང་དོན་ཆོས་སྐུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་མཚན་བསྟན་པའི་ནུས་པ་དེས་ནི་མ་འོངས་པ་ན་གཞན་དོན་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁྱད་མཚན་གྱིས་ནི་སྐབས་
5-366b
འདིར་བསྟན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཐེག་དམན་གྱི་གཉེར་བྱ་གཉེར་བྱེད་ལས་ཁྱད་འཕགས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་བསྟན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་བཞི། མཚམས་སྦྱོར། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། གྲངས་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་དག་བླང་བ་དང་དོར་བའི་སྒོ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པ་ཅན་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱོན་གྱི་འོག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་འཆད་པར་མཛད་དོ། །
དང་པོ་ནི། མཚན་ཉིད་གང་གིས་མཚན་གཞིའི་སྟེང་དུ་མཚོན་བྱ་དེ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་དུ་བཞག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་རྣམ་གྲངས་དུར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེས་བསྟན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེའང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཚོན་བྱར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
说仅表大乘因分
第一分为：根本加行和差别加行两种。
表本加行
第一，根本加行应这样安立：以大乘加行十六自性为基础，表示为适合大乘加行术语，因为是证悟基道智三者的菩萨瑜伽，以及是近成利乐守护等事业的菩萨瑜伽。
表别加行分
第二，差别加行的表示方式分为：解释表示三种自返体的方式，由此理解非他返体的三种表示方式。
说表三自反体分
第一，以上面安立为智差别作用三者基础的那些瑜伽为基础，表示为适合大乘加行从作者成就角度的术语，因为其术语是在自己基础上的不共能表示者。以大乘加行术语为基础，表示为适合大乘加行智差别作用三者所表术语，因为这三种性相的基础十六自性上是所表示的事物。以那十六种自性为基础，表示为大乘加行术语的基础，因为是被那三者所表示的目标。
表非别反体三之义
第二，将彼处的基础与所表二者、基础与性相二者、性相与所表二者依次作为基础，表示为非彼处的性相、所表和基础。
由此易解各所表
第二，从此容易了解各分支的方式是：依靠刚才解释的表示方式，对三智的各自加行进行表示，表示为各自性相的所表，表示为各自基础时，安立各自的性相，以及与此相反的安立方式也应理解。
立表加行之由
第三，安立表示联系的必要性是：为了理解性相与所表的关系，因为依靠名称可了解意义，见到意义时能忆起名称，其必要性是为了容易取舍取应行应止。
能表等差别类
第四，说明能表等差别分类是：通过智性相显示该性相的能力能生起自利法身，作用性相显示的能力能在未来生起他利事业身，差别性相则显示此处所说的性相们如何超胜小乘所求能求的法是什么，都由这些表示。
第二，词义分四：连接，略说，广说，总结数量。
第一，依次摄取功德、断除过失而修习大乘诸加行，需要先了解这些加行的性相，因此在过失之后解说这些加行的性相。
第一，若问以何种性相表示基础上的所表而安立的性相有几种？此处所说的性相有三种：智性相、差别性相和作用性相三种。因此这三种性相以自性表示什么是加行的所表，这是所说的。
;


 །
གཉིས་པ་ནི། གང་གིས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་བྱེད་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཚན་ཉིད་འགོད་པ་འདིས་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བ་རྣམས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དེས་ན་ནི་ཤེས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དང་། བྱེད་པ་སྟེ་མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་ལ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ལས་སུ་སྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཚོན་པར་བྱེད་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་རྣམས་མཚོན་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་པས་མཚན་གཞིའི་སྟེང་དུ་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་རང་ལྡོག་ཤེས་ཁྱད་བྱེད་གསུམ་ལས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་གཞན་དུ་མེད་ཀྱང་། མཚན་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་ངེས་པར་ལྡན་པར་གོ་བའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་གྱིས་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་
5-367a
པ་བཞིར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་ལ། དེ་ལྟར་མིན་པར་སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་པ་དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་ཁས་བླངས་ན་བྱམས་མགོན་ལ་རྒོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་སྐབས་འདིར་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལས་ལྷག་པ་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོ་བོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ནི་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་མཚོན་བྱ་མཚོན་བྱར་མཚོན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་ཁྱད་བྱེད་གསུམ་བསྟན་ནས་མཚན་གཞི་མཚན་གཞིར་མཚོན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་བསྟན་པར་མཛད་ལ། དེའང་མཚན་གཞི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལ་གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་ཁྱད་བྱེད་གསུམ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་གཞི་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་པ་ནས། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་གཞུང་དང་སྦྲེལ་ན་ལེགས་པ་ཙམ་ཡིན་ཀྱང་བོད་སྔ་མ་ཕལ་ཆེ་བས། ངོ་བོ་ཉིད་གང་མཚོན་བྱ་ཡང་། །ཞེས་པས་མཚན་གཞི་དང་མཚོན་བྱ་གཉིས་ཀ་སྟོན་པའི་དོན་དུ་འཆད་པའང་མི་རིགས་པ་མེད་དོ། །དེས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་སྐབས་འདིའི་མཚན་ཉིད་འཆད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནི་མི་རུང་བར་འོག་ཏུ་བཤད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། མཚོན་བྱ་ལྟ་བུར་མཚོན་པས་ན། །མཚན་ཉིད་བཞི་པར་བཞེད་པ་ཡིན། །ཅེས་པའི་དོན་གྱིས་ཀྱང་བསྟན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་པོ་སྦྱོར་བའི་མཚན་གཞི་ཡིན་པ་མཚན་གཞིར་མཚོན་པའམ། ཡང་ན་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་མཚོན་བྱར་མཚོན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་པོར་བཞག་པར་བཞེད་ཀྱི། ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནི་དེར་མ་བཞག་གོ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་རྒྱས་བཤད་ལ་དྲུག །ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད། ལམ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད། ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད། བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད། མཚོན་བྱ་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་དང་བཅས་པའོ། །
遍智定义
དང་པོ་ལ། སྦྱར།
5-367b
རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལའང་དང་པོར་ཤེས་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཞིའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་མེད་པར་ལམ་བསྒོམ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགོངས་ནས་ཤེས་མཚན་དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་ན་ཐ་དད་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། རེ་ཞིག་གཞི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། ཡུམ་འདིས་ཇི་ལྟར་ན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བསྐྱེད་པ་ལགས། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྟོན་པ་ལགས། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེའང་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གཞིའི་གནས་ལུགས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བཅུ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་ཀྱང་། དོན་གྱིས་ན་གཞིའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བཅུ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第二，依能表示的作者成就而安立的这些性相表示大乘加行，因此应知有智、差别、作用三种性相。若依所表示的业成就而表示，因为大乘加行是所表示的基础，所以基础上安住的自性安住性相也是从自返体的智差别作用三者之外无别的性相本质，但为了理解基础上必然具有性相，论师说"性相应知有四种"。若不如此而按字面承认此处所说的第四种性相，就成了对慈尊的诘难，因为他在此处未说超过三种性相。在我的思考中，是在教示智差别作用三者为大乘加行所表被表示的性相后，安立自性相为基础被表示为基础的性相。这也是因为自性基础是上面刚说的智差别作用三种性相表示的基础，所以也是"等"字所包含的意思。若与解脱分的经文相连则较好，但大多数前藏人解释"何种自性即所表"表示基础和所表两者的意义也无不合理。因此自性相不适合作为此处解释性相的性相，如下所说："如同表示为所表，所以承许为第四性相。"意思是十六自性是加行的基础而表示为基础，或者作为表示大乘加行所表的性相安立十六自性，而不是安立它们为大乘加行的性相，这是其义。
第三，广说分六：一切智性相，道智性相，一切智智性相，差别性相，作用性相，所表自性相。
遍智定义
第一分为：联系，根本颂，注释三部分。
第一，首先说明加行性相中的智性相，这是考虑到不能无缘于基的实相而修道的缘故。智性相以三种一切智的区分而分为三种，首先通过基一切智宣说。
第二，经中须菩提请问："此佛母如何生起圆满佛陀？如何成为世间导师？"等文的意思是：此处虽然说为如来直接证悟基本性的十六种智慧的性相，但实际上是表示缘于基法的菩萨十六种瑜伽的性相。


 །དེ་ལ་ཡུམ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གོ་འཕང་འབྱུང་བར་རྟོགས་པ་དང་། བཏགས་པའི་དངོས་པོ་ཕུང་པོ་ལྔ་སོགས་འཇིག་རྟེན་ཡེ་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བ་དེ་དངོས་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པས། ཡོད་མ་མྱོང་བར་བདེན་པའི་བདེན་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོར་མི་འོང་བ་དེ་འཇིག་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་སྤང་བྱར་མཁྱེན་ནས་སྤངས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གང་དག་གི་སེམས་དེ་ནང་དུ་བསྡུས་པ་རང་རིག་མངོན་སུམ་དང་། ཕྱིར་བལྟས་པ་དབང་ཡིད་མངོན་སུམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གནས་སྐབས་ཚད་མར་རློམ་ནའང་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚད་མིན་དུ་དགོངས་ནས་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་དང་འགལ་ཟླར་གྲུབ་པར་ཤེས་
5-368a
པ་དང་། དེས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ནང་དུ་བསྡུ་བ་དང་ཕྱིར་གཡེང་བ་གང་གིས་ཀྱང་གདོད་མ་ནས་ཞུགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཕན་གནོད་གང་ཡང་མི་འཚལ་བའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་ཤེས་པར་བཅས་པ་འགགས་ཀྱང་གདོད་མའི་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་དེ་ནི་མི་འགག་པས་མི་ཟད་པའི་རྣམ་པ་དང་། གང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་ཤེས་པ་དང་། སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་དཀྲིས་གཞན་ཡང་དེའི་རྒྱུད་ལ་ལྡན་པར་བསྟན་པ་དང་། ཆགས་སོགས་ལས་གྲོལ་བའི་ཤེས་པའང་རྣམ་པར་བསལ་བའི་རྗེས་སུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པས་དམ་པའི་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་རྒྱ་ཡོངས་སུ་མ་གཏུགས་པས་ན་སེམས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དེའི་ཆེན་པོར་གྱུར་པའང་གཞལ་བའི་ཚད་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་གཟུང་དུ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ན་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ལྔའི་ཡུལ་དུའང་སེམས་ཅན་སེམས་དང་བཅས་པ་མི་སྣང་བ་དང་། མི་གཟིགས་པས་སེམས་བལྟར་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་གཡོ་བ་དང་། ལ་སོགས་པས་འདུ་བ་དང་། བཀྲམ་པ་དང་བཅུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའང་གཡོ་འདུ་བཀྲམ་བཅུམ་བཞི་པོ་དེ་ལ་དབྱེ་ན། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལྟ་བ་བཅུ་བཞིར་ཡོད་དེ། བཅུ་བཞི་པོ་དེ་ཡང་སྡེ་ཚན་བཞིར་ངེས་པ་ལ། དང་པོ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བཞི་ནི། མདོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ནས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ནས་
5-368b
མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་མི་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ཅེས་བྱ་བ་དང་། འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་མི་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བཞི་ནི། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་བདེན་གྱི། གཞན་ནི་གཏི་མུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའོ། །བདག་དང་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རྟག་པ་ཡང་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཅེས་བྱ་བ་རང་ཉིད་བདེན་གྱི། གཞན་ནི་གཏི་མུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བཞི་ནི། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་བདེན་གྱི། གཞན་ནི་གཏི་མུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་ནི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའོ། །བདག་དང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་མཐའ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཅེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
依靠此佛母而了解如来果位的产生，通过胜义力理解五蕴等假立之物从无始以来世间未曾存在，未曾存在的真实真理不会在意识前显现，了解其为无灭的本性；了知众生心行遍不可知的自性为所断而断除，达到断除的究竟而证知灭尽与不生；众生之心内摄为自证现量，向外观为根意现量，虽然这一切暂时自诩为量，但因从非真实分别念之因而生故非为量，了解此与量士夫相违而成立；因此，众生的内摄心识或外散心识都不能对本初存在的法性有任何益损，所以虽然众生及其心识灭尽，但本初甚深法性不灭故为无尽相；了知凡夫众生之心具有贪欲，等字所包含的烦恼随缠等也存在于他们的相续中；从贪等解脱的心识也通过清除后而善入，是殊胜广大心；如是广大心因无法测量其范围故成为大心；如是已成广大心的大也无法以"量度为如此"而把握；因众生的识以自性不可得，故无法显示；众生之心从本初未曾存在，所以即使在佛陀五眼境中也不显现众生及其心；因不见故心不可见；了解众生的心识为动摇，等字包括聚集、散布和收敛。如果分析这四种动聚散敛，有十四种不可记见。这十四种见解确定为四组：第一，依涅槃边际的四种见解，如经中所说："如来死后生起，此依色立。如来死后不生起、亦生起亦不生起、非生起非不生起，此依色立。"第二，依前际边际的四种见解："我与世间常，唯此为真，余为愚痴，此依色立。我与世间无常、亦常亦无常、非常非无常，唯自为真，余为愚痴，此依色立。"第三，依后际边际的四种见解："我与世间有边际，唯此为真，余为愚痴，此四依色立。我与世间无边际、亦有边际亦无边际、非有边际非无边际。"


 །བཞི་པ་ལུས་སྲོག་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་ནི། སྲོག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་བདེན་གྱི། གཞན་ནི་གཏི་མུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་བཞི་ཚན་གསུམ་གྱི་བཞི་ཚན་རེ་རེའི་དང་པོ་དང་ཐ་མ་གཉིས་ཁས་ལེན་པ་ནི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་ལ། བཞི་ཚན་རེ་རེའི་གཉིས་པ་དང་ཐ་མ་གཉིས་ཁས་ལེན་པ་ནི་འདུ་བ་ཞེས་བྱ། བཞི་ཚན་རེ་རེའི་
5-369a
དང་པོ་གསུམ་ཁས་ལེན་པ་ནི་བཀྲམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བཞི་ཚན་རེ་རེའི་ཐ་མ་ཁས་ལེན་པ་ནི་བཅུམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཡོ་བ་ཁས་ལེན་པ་གྲངས་ཅན་པ་དང་། འདུ་བ་ཁས་ལེན་པ་རྒྱང་འཕེན་པ་དང་། བཀྲམ་པ་ཁས་ལེན་པ་གཅེར་བུ་པ་དང་།བཅུམ་པ་ཁས་ལེན་པ་གནས་མ་བུ་པ་དང་། ལུས་སྲོག་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་བྱེ་བྲག་པ་དང་། ལུས་སྲོག་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་གྲངས་ཅན་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ཅེས་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་འགྲེལ་ཆེན་ལས་བཤད་དོ། ། འདིར་མཁས་པ་དག་གི་གསུང་ལས་གཡོ་བའི་དོན་ནི། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པས་ཡིད་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདུ་བའི་དོན་ནི། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལ་དགག་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པས་འདུ་བ་ཞེས་པ་དང་། བཀྲམ་པའི་དོན་ནི། ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་ཡུལ་ལ་དགག་སྒྲུབ་གཉིས་ཀའི་རྣམ་པས་འཇུག་པས་བཀྲམ་པ་ཞེས་དང་། བཅུམ་པའི་དོན་ནི། གཉིས་མིན་དུ་ལྟ་བ་ཡུལ་དགག་པས་འཇུག་པས་བཅུམ་པའོ་ཞེས་གསུངས་མོད་ཀྱང་། བཤད་པ་དེ་དོན་ལ་འབྱོར་མི་འབྱོར་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དང་བསྟུན་ནས་ཞུས་ཆེན་བྱའོ། ། འདིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། མཛོད་ལས། མགོ་གཅིག་དང་ནི་རྣམ་ཕྱེ་དང་། །དྲི་དང་གཞག་པར་ལུང་སྟོན་པ། །འཆི་དང་སྐྱེ་དང་ཁྱད་པར་འཕགས། །བདག་གཞན་ལ་སོགས་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ཕན་ཆད་འཇིག་རྟེན་དང་བདག་འབྱུང་མི་འབྱུང་དྲིས་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་དུའང་འགྱུར་བར་ལུང་མ་བསྟན་པས་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །ལུང་དུ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གོང་དུ་དྲངས་པའི་ལུང་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་
5-369b
བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དམ་བཅའ་འདྲི་བའི་ཚེ་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་སྟོན་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འདྲི་བའི་ཚེ། འཆི་བར་འགྱུར་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་དྲིས་པའི་ཚེ་ལུང་སྟོན་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ལེན་ནམ་ཞེས་འདྲི་བའི་ཚེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་ན་སྐྱེ་བ་ལེན་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ལྡན་ན་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལྟ་བུའོ། །དྲིས་ཏེ་ལུང་སྟོན་པ་ནི། མིའི་འགྲོ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནམ། དམན་པ་ཡིན་ཅེས་འདྲི་བའི་ཚེ། གང་ལ་བལྟོས་ཏེ་འདྲི་ཞེས་དྲིས་ནས་དམ་བཅའ་བ་ལྟ་བུའོ། །བཞག་པར་ལུང་སྟོན་པ་ནི། གང་ཟག་གི་བདག་དེ་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་ཡིན་ནམ། ཕུང་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་ཅེས་འདྲི་བའི་ཚེ་ཅི་ཡང་མི་སྨྲ་བར་འདུག་པ་ལྟ་བུའམ། ཡང་ན་དེའི་ལན་དུ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འདི་སྔོ་སངས་དང་དཀར་ཤམ་གང་ཡིན་ཕར་ལ་དྲི་བ་ལྟ་བུ་ནི་ལུང་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། མགོ་གཅིག་དང་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་མ་བྱས་པར་དེ་ལྟར་དྲིས་པ་ན་ནི་གང་དུའང་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第四，依身命的见解："命即是身"以及"命是别的，身是别的，唯此为真，余为愚痴，此依色立。"又，依涅槃边际、依前际边际和依后际边际三组四种见中，每组的第一和最后两种见解的主张称为动摇，每组的第二和最后两种见解的主张称为聚集，每组的前三种见解的主张称为散布，每组的最后一种见解的主张称为收敛。其中，主张动摇的是数论派，主张聚集的是顺世派，主张散布的是裸行派，主张收敛的是根本住部，执身命为一体的是胜论派，执身命为差别的是数论派，这是善足论师在《大疏》中所说的。
此处诸智者说动摇的含义是：以我与世间常等对境以成立方式趋入，故心识动摇；聚集的含义是：以我与世间无常等对境以遮止方式趋入，故称聚集；散布的含义是：以二边对境以遮止和成立两种方式趋入，故称散布；收敛的含义是：以非二见对境以遮止方式趋入，故称收敛。但这些解释是否符合实际，应依梵语进行大校勘。
此处"不可记见"是什么意思呢？从《俱舍论》中说："单一、区分、询问和安置而记别，死与生和殊胜，自他等为例。"由此可知：当问及如来死后世间与我是否生起时，世尊未记为任何方式，故为不可记。记别是什么样的呢？由上引文义可知：问及断言时单一记别，如问"一切众生都会死亡吗"时，断言"会死亡"之类。问及区分时记别，如问"一切众生都受生吗"时，断言"具烦恼者受生，不具烦恼者不受生"之类。询问后记别，如问"人趣是殊胜还是低劣"时，反问"依何而问"然后断言之类。安置而记别，如问"补特伽罗我与蕴是一还是异"时，默然不语之类，或者回答"石女之子是蓝色还是白色，你来问问看"之类是记别，若未以单一和区分等方式问及，则不应作任何记别。


 །མདོར་ན་དྲི་བ་བཅུ་བཞི་པོ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དྲི་བ་དེ་ཆོས་འཁོར་དང་པོ་བསྐོར་དུས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་འགའ་ཞིག་གིས་དྲིས་པ་ཡིན་ལ། དྲིས་པའི་དོན་དཔྱད་གསུམ་གྱིས་དག་པའི་སྒོ་ནས་ཤིན་ལྐོག་ལུང་སྟོན་དགོས་པ་ལ། སྐབས་དེར་གདུལ་བྱ་དེ་ལ་ཤིན་ལྐོག་གི་ཡུལ་དེ་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་ཀྱང་། དཔྱད་གསུམ་གྱིས་ངེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ལུང་སྟོན་པར་མ་མཛད་དོ། །དེས་ན་ལྟ་བ་བཅུ་བཞི་པོ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཞེན་ཅིང་གནས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པར་མཁྱེན་པ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་དོན་ནོ། །དེ་ལྟར་དམིགས་ཡུལ་བཞི་པོ་དེ་ལས་གཞན་ཡང་སེམས་གཡོ་བ་དང་འཕྲོ་བ་དེ་
5-370a
དག་ནི་རྣམ་པར་བསལ་བ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་གསལ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མདོར་ན་ཐུབ་པས་བདེན་གཉིས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་དེ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་བཅས་པའི་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་ཆོས་ཅན། གཞི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ཀྱིས་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞི་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། འདིའི་སྐབས་ཀྱི་རྩ་བའི་འབྲུ་རང་བློས་དཔྱད་ནས་སྦྱར་བ་ཡིན་གྱི། བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལྟར། གཞི་ཤེས་པ་ལ་སྦྱོང་བའི་བྱེད་པ་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་གཞིའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སྤྱི་འཇིག་རྟེན་གདོད་མ་ནས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་མེད་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། སེམས་བསྡུས་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། སེམས་མི་ཟད་པའི་རྣམ་པ་དང་། སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྡུས་པ་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། སེམས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། སེམས་ཚད་མེད་པ་དང་། སེམས་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། སེམས་བལྟར་མེད་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པོ་འདི་སེམས་ཅན་སྤྱི་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ལ། སེམས་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་པས་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །རྟོགས་པའི་གཞི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་དང་། འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་དེ་གཞན་ལ་
5-370b
བསྟན་ཅིང་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་བཅུ་དྲུག་གིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཚོན་ནས་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་གཞི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །
道智定义
གཉིས་པ་ལམ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། གཞི་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལམ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། ཡུམ་ཟབ་མོ་འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །མཚན་མ་མེད་པའོ། །སྨོན་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོ་དོན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
简言之，这十四种问题不作记别的原因是：这些问题是初转法轮时某些所化众生所问，问题的内容需要通过三种考察清净而记别极隐蔽之义，当时虽对彼所化众生作出极隐蔽对境的记别，但因未生起三种考察的确定，所以未作记别。因此，了知这十四种见解存在于执著五蕴而住的相续中，这是此处的主题。如此，除了那四种所缘境外，当那些心的动摇散乱等被清除后，显现成就如是智慧的清净识，简言之，牟尼如实证悟二谛的如是性并向其他众生宣说等这十六种是有法，为基一切智智分所摄的智性相，因为是表示基智的智术语故，如是所说。
第三，此处根本词句是我以自己的思考分析配置的，善足论师注释是这样的：修习基智的作者是生起如来，作为所证法有法基的角度而言，总的世间本来不成立故无坏灭，作为所证法有法的差别而言，众生的心行、收摄心、散乱心、无尽相的心、具贪心等，"等"字所包括的离贪心、广大心、成大心、无量心、无法显示的心、不可见的心等十一种是就一般众生而言，"心动摇等"是指不可记的邪见。就证悟基础法性而言，是动摇等如是相，就果智而言，如来证悟如是性并向他人宣说施设，这些十六种智相差别如理表示一切智加行，故一切智性相皆为基智所摄。
道智定义
第二，道智性相分为：联系，根本颂，注释三部分。
第一，在解释基智性相之后，通过道智智性来解释道智性相。
第二，经中说："欲界天子与色界天子在行中的天子们对世尊如是请问：'世尊，佛母的性相是什么样的？'佛说：'此甚深佛母的性相是空性、无相、无愿'等"的经义。


 །འདིར་ལམ་གྱི་གནས་ལུགས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བཅུ་དྲུག་གིས་མངོན་དུ་མཚོན་ནས་ལམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཤེས་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བཅུ་དྲུག་ཤུགས་ཀྱིས་མཚོན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཁྱེན་པ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་དང་བཅས་པ་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བཅས་པ་དང་། སྨོན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་སོགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བརྟེན་པའམ་གནས་པ་མེད་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་དེ་རྗེས་སུ་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་རང་བཞིན་ལས་མི་འདའ་བས་ན་རྣམ་པར་གཡོ་བ་དང་། ཕན་ཚུན་དུ་འཆུགས་པ་དང་འཁྲུག་པར་
5-371a
བྱར་མེད་པ་སྟེ་མི་གཡོ་བའམ་མི་བསྐྱོད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཡེ་ཤེས་དེ་དུས་གསུམ་གང་དུའང་བྱ་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་། འདུ་འགོད་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེས་ཆོས་གང་གིའང་ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ་ལ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་ལྟར་མི་རྟོག་པའང་རྟོག་བྱའི་ཡུལ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ལ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་མི་རྟོག་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་གནས་ལུགས་དང་། ཡང་ན་རྟོགས་བྱའི་ཡུལ་རང་གི་ངོ་བོས་མི་སྟོང་པས་དོན་དམ་པའི་གནས་ལུགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་སྟོན་པའི་མཁྱེན་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ན་ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་ངོར་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཆོས་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལ་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ཀྱིས་ནི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ལམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། སོགས་པ་ཞེས་པའི་སྒྲས་བསྡུས་པ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྟེན་མེད་པ་དང་། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ་དྲུག་དང་། ཆོས་ཉིད་དེ་བདག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པ་མེད་པ་དང་། འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། བདེན་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གནས་སྣང་སོ་སོར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གནས་སྣང་གང་ལའང་མཚན་ཉིད་འདི་ཞེས་རྫས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་བཅུ་དྲུག་གིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དག་ཏུ་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ན། ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་ལམ་ཤེས་
5-371b
པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ལམ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་འཆད་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཡུམ་གྱི་ཆོས་འདི་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འདི་ལ་རིམ་གྲོར་མཛད་དོ། །བཀུར་སྟིར་མཛད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ས་ནི་འདི་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཏེ། འདིར་བསྟན་གྱི་རྣམ་མཁྱེན་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཞི་ལམ་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་མཚན་མངོན་པར་གཟིགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་དེས་མཚོན་ནས་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྟོགས་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བཅུ་དྲུག་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
此处以十六种如来瑜伽明显表示证悟道的实相，从而间接表示证知道的法性的十六种菩萨瑜伽，这是指如来智慧连同对境和有境二者的本性都证悟为空性，证悟为无相性等，以无愿性而分别了知的智慧，无生、无灭等词所包含的无杂染、无清净、无事物、无事物自性、无所依或无住、如虚空相不随成就的智慧，此等法性智慧不超出刚说的自性，所以无动摇、无相互混乱和争执，即不动或不变的智慧，此智慧于三时中皆不应作为所作，因此无造作、远离造作的智慧不分别任何法的自性和相的智慧，如是不分别也是因为分别对境本来无自性，以无的意义而不分别世俗实相，或者说所证对境不以自性空故为胜义实相的分别智慧，如是宣示时，在此岸见前显现为相的法，证悟它无自性的智慧，这一切是道智分中的智性相所认许的，如是所说。
第三，依道的法性而言，空、无相、无愿、无生、无灭，以及"等"字所包含的无杂染、无清净、无事物、无自性、无依、虚空相这六种，依法性为二我空而言有无动乱、无造作、无分别，依二谛差别而言有住相分别和无实相的所有这些十六种智相差别如实表示道智的加行，所以此智性相为道智所摄。
第三，一切智智性相分为：联系，根本颂，注释三部分。
第一，在解释道智性相之后，通过一切相智智性来解释智性相。
第二，经中说："世尊告诉须菩提：因此，诸如来依止安住于此佛母法，诸如来对此恭敬供养。为什么呢？因为佛地从此生起故。"这是其义，此处所说的一切智智加行的性相是基道二者的智性相所直见的佛智，由此表示与之随顺而悟的十六种菩萨瑜伽也被教示。


 །དེས་ན་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡེ་ཤེས་དེ་གང་ལ་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཡིན་པས། གང་ལ་མངའ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ལ་གནས་པ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་ནམ། ཡུམ་མམ།ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ལ་གུས་པར་བྱ་བ་རིམ་གྲོ་དང་། དེ་ལ་བླ་མ་ཉིད་དེ་བཀུར་བའི་གནས་སུ་བྱེད་པ་དང་། མཉེས་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་རོལ་སྟངས་དང་། དེ་ལ་མཆོད་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་ག་བ་ཉིད་ཙམ་ལས་བྱེད་པ་པོ་མེད་པས་བྱེད་པ་དང་། དེས་བྱས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་མཁྱེན་དེའི་ཆོས་ཉིད་ཀུན་ཏུ་འཇུག་ཅིང་འཇུག་པ་ན་ཡུལ་དེ་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་མཐོང་མི་མཐོང་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བའི་དེ་ཉིད་དྲི་མ་དང་བྲལ་ནས་མངོན་པར་སྟོན་པའམ་གསལ་བའི་ཐབས་སྟོན་པར་མཛད་
5-372a
པ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེའི་ཚུལ་བརྗོད་པར་མཛད་པ་དང་། བརྗོད་པ་དེ་ལ་ངེས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་རིགས་པ་སྟོན་པར་མཛད་པ་དང་། རིགས་པ་དེས་དྲངས་པའམ་ཡང་ན་སྟོང་ཉིད་དེ་རིགས་པས་དྲངས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་སྦྱོར་བར་མཛད་པ་དང་། སྟོང་བཞིན་དུ་སླར་འཇིག་པར་སྣང་བ་འགལ་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་ཚུ་རོལ་མཐོང་བས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ་དང་། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ཉིད་དང་པོ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་དང་། མདོར་ན་འཇིག་རྟེན་དང་། དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བཅས་པ་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་འགོག་ཟིན་པར་གྱུར་པ་ལ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་འདི་ལ་ནི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དམ་རང་བཞིན་ཞེས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། རང་དོན་དུ་བདེ་བར་གནས་པའི་ཁྱད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ཆོས་ཉིད་བདེ་ཆེན་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་རྡོ་རྗེ་ལ་མངོན་པར་བརྟེན་ནས་གནས་པ་སྟེ། ངེས་པའི་དོན་རྟེན་ས་དང་རྟེན་ཆོས་ཐ་དད་མེད་པར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གནས་ལུགས་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་མཁྱེན་པའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
因此，胜义一切智智慧是拥有此智慧者的殊胜法性，依靠拥有此智慧的如来而安住于如来之心中，对般若波罗蜜多或佛母或大印母恭敬供养，对其作为上师而敬重，以欢喜方便的姿势，对其作供养，一切法只是自然而无作者故为作，无彼所作，一切智的法性普遍趣入，趣入时对境智慧为何，众生在一切相中未见、不见、不将见的彼性离垢后明显显示或明示方法，世间空性的分别念，宣说彼方式，对此宣说生起决定智慧的理由，由此理由所引或者由理引发的智慧现量见彼而修习，如"空而显现坏灭相违"等此岸见者所不能思议而宣说，因此世间本来未曾存在故宣示为寂静，简言之，世间及其认识和一切本来已灭，对此的证悟是一切智智方式的智性相或自性，如是所说。
第三，自利而安乐的殊胜如来依于法性大乐无上金刚而安住，了义之义能依之地和所依之法无有差别，大乐的实相之外无有其他智慧。
;


 །དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་ཆེན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོའི་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མཆོད་པ་ནི་གུས་པར་བྱ་བ་དང་། བླ་མར་བྱ་བ་དང་། མཉེས་པར་བྱ་བ་དང་། མཆོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་དུ་ན་ཡུམ་དེ་ཉིད་འདུ་བྱེད་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཉིད་ལ་མཆོད་པའང་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་མཆོད་པར་ཟབ་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཡུམ་མམ་མཁྱེན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། གནས་ལུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྒྲིབ་བྲལ་འགྲོ་བ་ལ་ཆགས་ཐོགས་མེད་པ་ནམ་
5-372b
མཁའི་ལྟ་བུ་དང་། དེ་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་མཐོང་བའི་དོན་དོན་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ཉིད་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཇི་སྙེད་པ་འཁྲུལ་བར་སྟོན་པར་མཛད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ནུས་པས་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྟོན་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ན་འཁོར་དུ་མ་བསྡུས་པ་རྣམས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་མཛད་ནས་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པ་དང་། བསྡུས་པ་སྨིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་མཛད་པ་དང་། སྨིན་པ་གྲོལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཇིག་རྟེན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་མཛད་པ་དང་། དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཐབས་ཀྱང་བདེན་བཞིའི་གནས་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྟོན་པ་དང་། འཁོར་བ་ཉིད་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བས་ཞི་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འགོག་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་འགོག་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དག་མཚོན་པས་ན་འདིར་བསྟན་གྱི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །
不共定义
བཞི་པ་ཁྱད་པར་བཅུ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་གསུམ། མཚམས་སྦྱར། མདོར་བསྟན། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དགུས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་སོ་སོར་མ་ཕྱེ་བའི་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ནས། དེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཕྲག་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་བཅད་དེ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་
5-373a
ཡིན་པས། ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འོག་ཏུ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིས་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་འཆད་དོ། །
དང་པོ་ནི། མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུམ་འདི་ནི་བྱ་བ་ཆེན་པོས་ཉེ་བར་གནས་སོ། །ཡུམ་འདི་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་དང་། གཞལ་དུ་མ་མཆིས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་གནས་སོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོ་ཚན་ལ་རྗེ་བཙུན་གྱིས་བསྟན་བཤད་གཉིས་མཛད་དོ། །དེ་ལ་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སོགས་པ་མི་མཉམ་པ་སོགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་དམན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་ཇི་ལྟར་ཞུགས་པ་ཡང་བདེན་པ་བཞིའི་ཡུལ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་ནི་བཅུ་དྲུག་གིས་ཐེག་དམན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཡུལ་ཅན་ཆོས་བཟོད་བཞི་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞི་དང་། ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་བཞི་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་གིས་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། སོགས་པས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་སྦྱོར་བ་དག་མཚོན་པས་ན་འདི་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
对如此大乐大印胜者佛母在世俗中供养是恭敬、尊为上师、使欢喜和供养，在了义上，因为佛母是无为的，所以对其供养也是无为供养的深奥意义，如此的佛母或智慧也是如所有智慧，实相在一切相中离障无碍如虚空，也是尽所有智慧，圣者未见的义如实显现，对凡夫显示尽所有错乱，如来事业力显示世间为空性，如是显示时为摄受未被摄入眷属而宣说世间空性，生起闻思智慧，对已摄受的成熟者为使其成为世间和出世间而使了解空性，对成熟而解脱者使见世间空性，如是见的方法也宣说不可思议的四谛法则，轮回本来未曾存在故宣说为寂静，如是宣说也是安住于世间灭尽，安住于想灭尽，以这十六种智相如实表示一切智智加行，所以此处所说的智性相是为一切智智所摄。
不共定义
第四，十六种差别性相分三：连接，概说，详细解释。
第一，如是以九种中间偈颂阐述了未分大小乘的三智加行性相的总体本性后，这是为了从上面刚说的三组十六智相的义中分别了解而设，所以在智性相之后，以四种中间偈颂解释差别性相。
第一，经中说："须菩提请问：世尊，此佛母以大事而安住，此佛母以不可思议性、无等性、无法测量等而安住。"等经文，尊者作了所说和解说两部分。其中，大乘见道以不可思议，等字包含不平等等殊胜法从小乘加行中胜出，如何胜出呢？以四谛境上的能缘十六刹那智忍从小乘加行中超胜的性相来解释，如是所说。
第二，以不可思议、不平等等差别而特别差异的四圣谛对境的四法忍、四随顺忍、四法智和四随智为性相的大乘见道十六刹那表示道智等所包含的一切智智加行，所以此是差别性相。


 །
གསུམ་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། མདོར་བསྟན་པའི་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་ཅེ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པོ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་
5-373b
འཕགས་པའི་བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པའི་མཐོང་ལམ་གྱི་མཁྱེན་པ་འདི་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། དེ་ལ་བསམ་པ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་འཇུག་མི་རུང་བ་དང་། མི་མཉམ་པ་སྟེ། མཁྱེན་པ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཤེས་པས་མཉམ་པའམ་འགྲུན་པར་མ་མཆིས་པ་དང་། མཁྱེན་པ་དེས་ཡུལ་གཞལ་བར་བྱེད་མི་བྱེད་སོགས་ལས་འདས་པ་དེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་མཁྱེན་པ་དེའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་འགག་ཏུ་མ་གྱུར་པས་བགྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་མིན་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་མཁྱེན་པ་ཁྱད་པར་བ་ནི་སྡུག་བདེན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མཁྱེན་པ་དེས་འཕགས་ཆེན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་བར་ཆོད་པ་མེད་པ་ཀུན་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟའི་དོན་ལ་མཁས་ཤིང་བཟོ་བས་གནད་མཐའ་དག་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་བྱང་བས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། སྐལ་བ་ཐུན་མོང་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་ལྷག་པའི་གོ་འཕང་མཆོག་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། མཁྱེན་པའི་ཤེས་པ་དེ་དགོས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་མྱུར་བའི་མཁྱེན་པ་ཁྱད་པར་བས་ནི་ཀུན་བདེན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མཁྱེན་པས་དོན་མྱུར་དུ་སྒྲུབ་པ་ལ་རེས་ནུས་པ་བུལ་དུ་བྲི་བ་མེད་པ་དང་། རེས་རྣོ་བ་སྟེ་གང་པའི་རེས་འཇོག་གི་སྐབས་མི་སྲིད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་མཁྱེན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ན་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དམིགས་པར་དབང་ཐོབ་པའི་མཁྱེན་པ་ཁྱད་པར་བས་ལམ་བདེན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །མཁྱེན་པ་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེར་ཕྱིན་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སུ་བྱ་བ་གང་ལ་གྲུབ་འབྲས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་རྨོངས་པ་མེད་པ་ལ་རྟེན་པ་དང་བཅས་
5-374a
པ་དང་། ཐབས་ཤེས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དེས་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་དང་ཐོགས་པ་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་བྱེད་ལ་མཁས་པའི་ཡོངས་འཛིན་བསྟེན་པ་དང་། གང་ལ་ཆགས་ཐོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་གིའང་ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ་རོ་མྱང་བ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་ཁྱད་ཅན་གྱིས་འགོག་བདེན་གྱི་དེ་ཉིད་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །མདོར་ན་ཐེག་ཆེན་ལས་ཁྱད་པར་ནི་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱད་ཆོས་གང་གིས་བྱང་སེམས་ལམ་ནི་གཞན་ཉན་རང་དག་གི་ལམ་ལས་ཆོས་བཅུ་དྲུག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་དང་། དམན་ལམ་ལ་ཁྱད་མཚན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྒྱུ་མཐུན་པས་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དང་། སྤོབས་པ་དང་། ཤེས་རབ་གཞན་དང་མི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དཔག་པར་བྱ་བའམ་གཞལ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། བགྲང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ཡུལ་ཅན་དང་། འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟོགས་རིགས་སྡུད་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་མཁས་པས་རིག་པར་བྱ་བའི་གནས་ཉིད་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་དོན་དམ་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། འདིར་སློབ་དཔོན་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས། ཆོས་ཉིད་དང་དོན་དམ་བདེན་པ་དངོས་པོར་གསུངས་ཀྱི།
5-374b
ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་བདེན་པ་དངོས་མེད་དུ་གསུངས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第三分为：连接，根本颂，注释三部分。
第一，概说中所说的不可思议等差别是什么呢？由这三种中间偈颂来说明。
第二，大乘圣者通达二无我的见道智慧是不可思议的，思议即是遍行不可入，无等即是此智慧无法被世间知识相等或比拟，此智慧对境是否可测量等皆超越，如此智慧的本性不成为生灭故超越是否可数的对境之殊胜智慧了知苦谛的真如。如此智慧能集聚大圣者现证时无障碍的因缘，于如是义善巧且技艺纯熟通达一切要点如实了知，不是共同福分而是了知殊胜最上果位，此智慧为成办所需目的而迅速的殊胜智慧了知集谛的真如。如此智慧迅速成办义利时有时能力不会减退，有时敏锐即无法安立大象踩踏之时机，如此智慧成就一切佛法，成就时正确成就，对将成就的一切相获得自在力的殊胜智慧缘取道谛真如。此智慧本性为般若波罗蜜多之殊胜善巧，对任何所作成果之方法无有迷惑，及其所依，以方便智慧加行清净一切边际的执著和障碍，善于清净依止善知识，因为无执著障碍所以对任何法的体相无味着的殊胜智慧缘取灭谛的真如。简言之，大乘的差别应从十六自性门了知，以何殊胜法菩萨道胜过其他声闻缘觉道？以十六法殊胜故安立为殊胜道的性相，如是所说。
第三分为：根本词义和小乘道不解释差别性相的理由两部分。
第一，正等觉佛，等字包含菩萨，以法界同分善摄持的力量，智慧不可思议性，辩才，智慧与他不等性，超越测量，超越计数等是苦谛的所缘，摄集一切圣者的证悟种类，唯是智者所应了知之处而非他者，声闻等非独觉行境的事成为了知胜义谛。此处善足论师说法性和胜义谛为事物，未曾以任何方式说法性胜义谛为非事物。


 ། གཞན་ཡང་ཐེག་ཆེན་རང་ལུགས་ལ་བལྟོས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བའི་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་བཞི་ནི་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་ཡུལ་ཅན་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་བདེན་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྲི་བ་མེད་པ་དང་། ཉེས་པའི་ཚོགས་ཟབ་པ་ལས་གཞན་པའི་གང་བ་གཏན་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་དང་།བསྒྲུབ་པ་ན་གུས་རྟག་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས་བསྐལ་པ་དུ་མར་བསྒྲུབས་པའི་བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པ་སྐད་ཅིག་མར་འགྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་སྟེ་རྣམ་པ་དང་ངོ་བོ་བྲལ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་བཅས་པ་བཞི་ནི་ལམ་བདེན་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་གཉེར་བྱའི་རྟེན་དང་། འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཉེར་ལེན་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྟེན་དང་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་ཚོགས་མཐའ་དག་པར་ལྡན་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་འབྲལ་བ་མེད་པར་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའམ་སྐྱོབ་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་རང་གི་ངོ་བོ་རོ་མྱོང་བའམ་རིག་པ་མེད་པ་དང་བཅས་པ་བཞི་ནི་འགོག་བདེན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །མདོར་ན་ཁྱད་པར་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་བདེན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཡུལ་དུ་བྱེད་
5-375a
པ་ཅན་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་ཆོས་གང་གིས་ཉན་ཐོས་དང་ལ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་བའི་ལམ་རྣམས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་མཚན་དང་། ལ་སོགས་པས་རྣམ་མཁྱེན་དང་བཅས་པའི་ཤེས་མཚན་གཉིས་ནི་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡིན་པས་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །
下道不说别定义之由
གཉིས་པ་ལ་འབྲུ་གཉེར་བ་དང་། དོགས་པ་གཅོད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ཁྱད་ཞུགས་པ་དེའི་ཕྱིར། ཉན་རང་དེ་དག་གི་ལམ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཁྱད་མཚན་དང་བྲལ་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྔ་མ་ལས་བཟློག་སྟེ་བཀླགས་པས་གོ་སླ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་མ་བཤད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་ཉིད་ཐེག་དམན་གྱི་གཞི་ལམ་སོགས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ལ། འགའ་ཞིག་གོང་དུ་སྨོས་པའི་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་ལ་གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བ་ཙམ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཁྱད་མཚན་དུ་མི་བཞེད་པར་བཤད་པ་ཡང་མི་ལེགས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་མེད་ན་ཤེས་མཚན་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི་དམན་པའི་གཞི་ཤེས་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ལ། དམན་པའི་གཞི་ཤེས་ལ་ནི་ཤེས་མཚན་ཙམ་ཞིག་གསུངས་ཀྱང་། དེ་ལ་དེ་གསུངས་པས་དེ་ལ་ཁྱད་མཚན་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་བོ། །མདོར་ན་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལམ་ཤེས་དང་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལ་སླར་ཁྱད་མཚན་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། བྱང་སེམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གཞི་ཤེས་དེ་ལ་ཁྱད་མཚན་མི་སྨོས་
5-375b
པ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་ལམ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་མཚན་དེས་དེ་ཡང་རྟོགས་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐུན་མོང་མིན་པའི་གཞི་ཤེས་དེ་མངོན་ཞེན་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
另外，依照大乘自宗的极其迅速的神通智慧等四种是集谛的所缘，依世俗谛和胜义谛而生起的一切证悟法无有减少，非深厚过失聚集的无增益自性，以三轮清净而成就布施等六波罗蜜多，成就时以尊敬和持久二种方式正行，在一刹那中成就多劫修行的福德和智慧，无分别地缘取一切法即离相和体性地体验等四种是缘道谛的所缘，法界的自性是菩萨们所求果位之所依，成就彼果的因缘——近取因和俱作缘的所依，通过愿等方式具足菩萨和佛地即圆满波罗蜜多的一切因聚，由善知识不离而方便摄持或救护，因无执著故于自体无品尝或了知等四种是灭谛的所缘。简言之，所谓十六种差别自性是依次缘取苦谛及等字所含的其余诸谛为对境的诸刹那差别性相，以何殊胜法使菩萨等的道智智性相及等字所含的一切智智智性相二者从声闻等独觉道中差别胜出。
下道不说别定义之由
第二分为：寻求词义和断疑。
第一，因为如此胜出，所以声缘彼等之道与所说差别性相相反，具有执著品尝等为性相，与前相反读解容易，所以此处不说。
第二，论师法友说菩萨道智性从小乘基道等胜出的法，有人说上面所说的三智性相中，论师不许基智加行仅作差别性相的解释也不好，因为若彼中无彼，则智性相也无故，这是不确定的，基智加行与小乘基智是共同的，虽对小乘基智说智性相，但因对彼说彼，故未成立彼有差别性相。简言之，对刚说的菩萨道智和一切智智性相再立差别性相，是以证法无我而差别，若问为何不说菩萨不共基智的差别性相？那是因为道智的差别性相能了解彼，不共基智与无显执等性相相同故。
;


 །
所作定义
ལྔ་པ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་དང་རྣམ་པ་དག་གི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་རང་ལ་མི་ལྡན་པ་དང་། གཞན་ལ་ལྡན་པ་རྣམ་པར་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕན་པ་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྐྱབས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། གནས་དང་། དཔུང་གཉེན་དང་། གླིང་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་དང་། ཐུགས་བརྩེ་བ་དང་། མགོན་དང་། རྟེན་དུ་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེའང་འཁོར་བ་ལས་སྒྲོལ་བའི་ཕན་པ་དང་། མྱང་འདས་ལ་འགོད་པའི་བདེ་བ་དང་། གང་དག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་པ་དང་། སྐྱོབ་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་དག་ཏུ་གནས་པ་དང་། གོ་འཕང་མཆོག་གི་གནས་ལ་འགོད་པ་ཉིད་དང་། བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་བཟློག་པའི་དཔུང་གཉེན་དང་། ཉམ་ང་བ་ངལ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་གླིང་དང་ནི་གདུལ་བྱ་དམན་པ་རྣམས་བཟང་པོའམ་མཆོག་གི་ལམ་དུ་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཕན་བདེ་སྐྱོབ་པའི་བྱེད་པའང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་ངང་ངམ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། རང་དོན་དུ་ཐེག་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དང་། བྱེད་པའི་ཐ་མ་རྟེན་གྱི་མཛད་པ་
5-376a
སྟེ། བྱེད་པ་པོར་བཤད་པ་འདི་དང་བཅས་པས་ནི་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་ཅེས་གྲགས་པ་ལ། ཡུམ་རྒྱས་བསྡུས་ཀྱི་མདོའི་ལུང་ཐ་དད་པས། ཐམས་ཅད་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བྱེད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་བྱང་སེམས་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་། དང་པོ་གཉིས་བྱང་སེམས་དང་། ཐ་མ་དགུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་འདོད་པ་སོགས་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་གངས་ཅན་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་ཁ་ཅིག་གིས། སློབ་དཔོན་གྱིས་འདིའི་འགྲེལ་པར། མཚམས་སྦྱར་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཞེས་ལམ་ཤེས་ཁོ་ནའི་བྱེད་པར་གསུངས་ལ། འོག་གི་འགྲེལ་པའི་བསྡུས་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དག་མཚོན་པས་ན་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་འགལ་བར་སྨྲས་ནས། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དོན་སྒྲུབ་མཛད་པ་གང་། །ཞེས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལམ་ཤེས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཅེས་དང་། བྱེད་པའང་དགུར་དབྱེ་བ་ཡིན་ཅིང་། དབྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མ་དག་གོ་ཟེར་རོ། །འདི་དག་གི་དབྱེ་བ་ལ་འཁྲུལ་བ་མེད་པས་མདོ་དང་སྦྱར་ནས་བཤད་ན་གསལ་ཀྱང་ཡི་གེས་འཇིགས་སོ། །ཁོ་བོ་ལྟར་ན་ལམ་ཤེས་ཁོ་ནའི་བྱེད་མཚན་ཡིན་པས། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་བྱེད་མཚན་དུ་མི་རུང་ཞེས་པ་འདི་ཡང་མ་ངེས་པར་གོ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གའི་རྒྱུ་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པར་གསུངས་པ་དང་། ཐུན་མོང་མིན་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པའི་མཁྱེན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བྱེད་པས་ཐུན་མོང་བ་གཞིའི་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་བ་དེ་ཤུགས་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་སེམས་སོ། །
གསུམ་པ་ལ་ཚིག་གི་དོན་དང་། ཇི་
5-376b
ལྟར་མཚོན་པའོ། །
དང་པོ་ནི། མྱང་འདས་ལ་གཞོལ་བ་མ་འོངས་པར་ཕན་པ་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གནོད་པ་མེད་པས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་གསུམ་མོ།

 །
所作定义
ལྔ་པ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་དང་རྣམ་པ་དག་གི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་རང་ལ་མི་ལྡན་པ་དང་། གཞན་ལ་ལྡན་པ་རྣམ་པར་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕན་པ་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྐྱབས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། གནས་དང་། དཔུང་གཉེན་དང་། གླིང་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་དང་། ཐུགས་བརྩེ་བ་དང་། མགོན་དང་། རྟེན་དུ་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེའང་འཁོར་བ་ལས་སྒྲོལ་བའི་ཕན་པ་དང་། མྱང་འདས་ལ་འགོད་པའི་བདེ་བ་དང་། གང་དག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་པ་དང་། སྐྱོབ་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་དག་ཏུ་གནས་པ་དང་། གོ་འཕང་མཆོག་གི་གནས་ལ་འགོད་པ་ཉིད་དང་། བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་བཟློག་པའི་དཔུང་གཉེན་དང་། ཉམ་ང་བ་ངལ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་གླིང་དང་ནི་གདུལ་བྱ་དམན་པ་རྣམས་བཟང་པོའམ་མཆོག་གི་ལམ་དུ་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཕན་བདེ་སྐྱོབ་པའི་བྱེད་པའང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་ངང་ངམ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། རང་དོན་དུ་ཐེག་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དང་། བྱེད་པའི་ཐ་མ་རྟེན་གྱི་མཛད་པ་
5-376a
སྟེ། བྱེད་པ་པོར་བཤད་པ་འདི་དང་བཅས་པས་ནི་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་ཅེས་གྲགས་པ་ལ། ཡུམ་རྒྱས་བསྡུས་ཀྱི་མདོའི་ལུང་ཐ་དད་པས། ཐམས་ཅད་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བྱེད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་བྱང་སེམས་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་། དང་པོ་གཉིས་བྱང་སེམས་དང་། ཐ་མ་དགུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་འདོད་པ་སོགས་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་གངས་ཅན་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་ཁ་ཅིག་གིས། སློབ་དཔོན་གྱིས་འདིའི་འགྲེལ་པར། མཚམས་སྦྱར་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཞེས་ལམ་ཤེས་ཁོ་ནའི་བྱེད་པར་གསུངས་ལ། འོག་གི་འགྲེལ་པའི་བསྡུས་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དག་མཚོན་པས་ན་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་འགལ་བར་སྨྲས་ནས། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དོན་སྒྲུབ་མཛད་པ་གང་། །ཞེས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལམ་ཤེས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཅེས་དང་། བྱེད་པའང་དགུར་དབྱེ་བ་ཡིན་ཅིང་། དབྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མ་དག་གོ་ཟེར་རོ། །འདི་དག་གི་དབྱེ་བ་ལ་འཁྲུལ་བ་མེད་པས་མདོ་དང་སྦྱར་ནས་བཤད་ན་གསལ་ཀྱང་ཡི་གེས་འཇིགས་སོ། །ཁོ་བོ་ལྟར་ན་ལམ་ཤེས་ཁོ་ནའི་བྱེད་མཚན་ཡིན་པས། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་བྱེད་མཚན་དུ་མི་རུང་ཞེས་པ་འདི་ཡང་མ་ངེས་པར་གོ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གའི་རྒྱུ་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པར་གསུངས་པ་དང་། ཐུན་མོང་མིན་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པའི་མཁྱེན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བྱེད་པས་ཐུན་མོང་བ་གཞིའི་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་བ་དེ་ཤུགས་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་སེམས་སོ། །
གསུམ་པ་ལ་ཚིག་གི་དོན་དང་། ཇི་
5-376b
ལྟར་མཚོན་པའོ། །
དང་པོ་ནི། མྱང་འདས་ལ་གཞོལ་བ་མ་འོངས་པར་ཕན་པ་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གནོད་པ་མེད་པས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་གསུམ་མོ།

 །
所作定义
ལྔ་པ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་དང་རྣམ་པ་དག་གི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་རང་ལ་མི་ལྡན་པ་དང་། གཞན་ལ་ལྡན་པ་རྣམ་པར་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕན་པ་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྐྱབས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། གནས་དང་། དཔུང་གཉེན་དང་། གླིང་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་དང་། ཐུགས་བརྩེ་བ་དང་། མགོན་དང་། རྟེན་དུ་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེའང་འཁོར་བ་ལས་སྒྲོལ་བའི་ཕན་པ་དང་། མྱང་འདས་ལ་འགོད་པའི་བདེ་བ་དང་། གང་དག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་པ་དང་། སྐྱོབ་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་དག་ཏུ་གནས་པ་དང་། གོ་འཕང་མཆོག་གི་གནས་ལ་འགོད་པ་ཉིད་དང་། བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་བཟློག་པའི་དཔུང་གཉེན་དང་། ཉམ་ང་བ་ངལ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་གླིང་དང་ནི་གདུལ་བྱ་དམན་པ་རྣམས་བཟང་པོའམ་མཆོག་གི་ལམ་དུ་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཕན་བདེ་སྐྱོབ་པའི་བྱེད་པའང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་ངང་ངམ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། རང་དོན་དུ་ཐེག་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དང་། བྱེད་པའི་ཐ་མ་རྟེན་གྱི་མཛད་པ་
5-376a
སྟེ། བྱེད་པ་པོར་བཤད་པ་འདི་དང་བཅས་པས་ནི་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་ཅེས་གྲགས་པ་ལ། ཡུམ་རྒྱས་བསྡུས་ཀྱི་མདོའི་ལུང་ཐ་དད་པས། ཐམས་ཅད་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བྱེད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་བྱང་སེམས་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་། དང་པོ་གཉིས་བྱང་སེམས་དང་། ཐ་མ་དགུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་འདོད་པ་སོགས་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་གངས་ཅན་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་ཁ་ཅིག་གིས། སློབ་དཔོན་གྱིས་འདིའི་འགྲེལ་པར། མཚམས་སྦྱར་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཞེས་ལམ་ཤེས་ཁོ་ནའི་བྱེད་པར་གསུངས་ལ། འོག་གི་འགྲེལ་པའི་བསྡུས་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དག་མཚོན་པས་ན་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་འགལ་བར་སྨྲས་ནས། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དོན་སྒྲུབ་མཛད་པ་གང་། །ཞེས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལམ་ཤེས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཅེས་དང་། བྱེད་པའང་དགུར་དབྱེ་བ་ཡིན་ཅིང་། དབྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མ་དག་གོ་ཟེར་རོ། །འདི་དག་གི་དབྱེ་བ་ལ་འཁྲུལ་བ་མེད་པས་མདོ་དང་སྦྱར་ནས་བཤད་ན་གསལ་ཀྱང་ཡི་གེས་འཇིགས་སོ། །ཁོ་བོ་ལྟར་ན་ལམ་ཤེས་ཁོ་ནའི་བྱེད་མཚན་ཡིན་པས། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་བྱེད་མཚན་དུ་མི་རུང་ཞེས་པ་འདི་ཡང་མ་ངེས་པར་གོ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གའི་རྒྱུ་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པར་གསུངས་པ་དང་། ཐུན་མོང་མིན་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པའི་མཁྱེན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བྱེད་པས་ཐུན་མོང་བ་གཞིའི་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་བ་དེ་ཤུགས་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་སེམས་སོ། །
གསུམ་པ་ལ་ཚིག་གི་དོན་དང་། ཇི་
5-376b
ལྟར་མཚོན་པའོ། །
དང་པོ་ནི། མྱང་འདས་ལ་གཞོལ་བ་མ་འོངས་པར་ཕན་པ་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གནོད་པ་མེད་པས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་གསུམ་མོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
所作定义
第五、所作的定义分为：连接、根本、注释三部分。
第一、连接部分：特殊定义对于道与相的智慧定义，使其区别于其他的特殊定义，不具备于自身而具备于他者，所断除的[内容]，其所作是什么呢？以中间的两个偈颂显示所作的定义。
第二、根本部分：经中说："须菩提，应知菩萨摩诃萨是世间的利益者、护卫者、归依处、住处、助伴、洲岛、引导者、慈悲者、怙主与依止处。"等等的含义。这些是从轮回中解脱的利益，置于涅槃的安乐，能够救护一切众生，因为能够保护，所以作为人们的归依处，安置于最高果位的处所，抵挡魔障与违缘的助伴，使疲惫者得到休息的洲岛，以及引导劣等所化众生走向善妙或殊胜道路的引导者。如此的利益、安乐、救护的功用是自然而然、任运成就的，而非需要刻意努力的，是不为自利而现证三乘果位的本质，以及最后依止的事业。
5-376a
连同前述作用者的解释，这是对"所作定义"的阐述。这里所谓的十一种作用，根据广略《般若经》的不同经文，有人认为全部是遍智的作用，有人认为全部是菩萨的作用，有人认为前两种是菩萨的作用，后九种是佛的作用，也有相反观点等各种不同的理解。特别是某些藏地的智者说，阿阇黎在此注释中的衔接部分中说"特殊定义所断除的作用"，指的只是道智的作用，而在下文注释总结中说"因为标示三种一切智性的加行，所以是所作的定义"，认为这两处说法相互矛盾。他们主张这里指的就是"成办世间利益之作为"这一偈颂中的道智作用，且作用只分为九种，而不是十一种分类，[主张]十一种分类是不正确的。对这些分类没有疑惑，若结合经文解释会更清晰，但恐文字过多。依我之见，认为这只是道智的作用定义，因此不适合作为三智的作用定义的观点也是不确定的。因为菩萨的道智自身能够圆满成就三乘的因、道、果，且以不共道与相的殊胜智慧的作用，间接成就共同基础的特殊作用。
第三部分有文词含义和如何标示两点。
5-376b
第一、文词含义：趋向涅槃的未来利益，今生现世无害的安乐，以无苦的本质，非由集谛所感之解脱法性的成就，由此遍智性的利益等三种作用。


 །གཏན་དུ་ཕན་པའི་སྐྱབས་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་བདག་འཛིན་བཟློག་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོང་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྟོགས་ཐོབ་པའི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་འཇུག་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མ་རྫོགས་པར་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམས་གདུལ་བྱའི་དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱབས་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་བདུན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་སྐུ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ནི་རྟེན་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཛད་པ་གཅིག་སྟེ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་འདི་ལ་ནི་འགྲེལ་ཚིག་གི་མཐར་རྩ་བའི་བྱེད་པ་འདི་དང་འདི་ཞེས་པ་གསལ་བྱེད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །
如何表
གཉིས་པ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟར་ན་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་དག་གི་གོ་རིམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དག་གི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དག་མཚོན་པས་ན་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
所表表本性
དྲུག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་
5-377a
པར་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་ཅེ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམ་པར་བསལ་བས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་དོན་ནི། ཉོན་མོངས་པས་དབེན་པ་དང་། རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན་པ་དང་། མཚན་མ་སྟེ་དམིགས་པས་དབེན་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། སྤྲོས་པ་དག་གིས་ཉེ་བར་དབེན་པ་དང་། སྤང་བྱས་ཀྱང་དབེན་ན་གཉེན་པོས་དབེན་པ་དག་དང་། སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའམ། འཚང་རྒྱ་བའི་ཐབས་སྟོན་ཀྱང་། སེམས་ཅན་འཚང་རྒྱ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ལམ་སྒྲུབ་པ་སོགས་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡོངས་གྲུབ་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནར་ངེས་པས་ཐེག་པ་གཞན་གྱི་སྤྲོས་པས་དབེན་པ་དང་། ཡོངས་གྲུབ་ཉིད་ལ་བཟོད་པའི་ཕྱིར་ཆེད་དུ་བྱ་བས་མཚན་ཉིད་གཞན་གྱི་གཡེང་བས་དབེན་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་པས་དམིགས་པས་དབེན་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་བཀག་པ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དམིགས་པས་དབེན་པ་དང་། དེ་ཉིད་ལོག་པའི་འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་པས་མི་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ལ་འཁོར་བ་དང་འཁྲུལ་པའི་གནས་ཀྱི་གཞི་མེད་པ་དང་། འགྲོ་འོང་གིས་དབེན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་སྟེ་གསར་བྱུང་མིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་
5-377b
གཞན་དུ་མི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྡོག་ཆ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་མཚན་གཞི་དེ་ཉིད་མཚོན་པ་སྐབས་སུ་བབ་ནའང་། འདིར་མཚོན་བྱ་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་ཤེས་ཁྱད་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་པས་ན་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་བཞི་པར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ།

永久利益之皈依，遣除痛苦之因我执，通达轮回与涅槃空性平等，作为自他利益证悟获得之依止本体，为利他而生之本体，自然而然地投入众生利益之事业，未圆满福德资粮而不现前证得三乘决定出离之果位，这些皆是根据所化众生之时机而如实成就，因此道智有皈依等七种作用。一切相智建立显示一切法之身，故一切相智有依身与智慧事业这一作用。对于这十一种作用，在注释词末尾应当配以"这是根本的这种和那种作用"等明确说明。
如何表示
第二，如此解释，十一种作用按照次序，标示三种一切智性加行的作用，因此是作用的定义。
所表表本性
第六，本性定义分为：连接、根本、注释三部分。
第一、连接部分：通过作用定义所了知的加行，其本性是什么呢？以中间的三个偈颂解释本性定义。
5-377a
第二、根本部分：经中说："须菩提，菩萨摩诃萨们因断除贪欲、嗔恨、愚痴而成为远离之本性。"等等的含义是：远离烦恼，远离标志与所标等法，远离相即所缘，远离违品与戏论，连所断也远离更何况对治，虽示现众生涅槃或成佛的方法，但因众生不可能成佛，故远离道修行等艰难，法界圆成唯定于圆满佛果，故远离其他乘的戏论，于圆成忍受，故远离其他特性所造成的散乱，本性不可得，故远离所缘，否定执著，故本性远离，所谓胜义所缘即远离世俗所缘，远离一切颠倒错乱，故远离不相顺，不相顺者，自性坚如金刚，故无阻碍，此真如中无轮回与错乱的立足之地，远离来去，非新生，真如不可于真如以外获得等。
5-377b
本性分位十六种自性，虽能标示彼本身为所标，但在此处是标示所标三智的特殊智慧之作用，因此被视为标识的定义，这是第四种观点。


 ། བོད་གངས་ཅན་གྱི་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ལ་མཁྱེན་གསུམ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་མི་འདྲ་བའི་མཚན་གཞི་ཐ་དད་པར་གཅོད་པ་ཡུམ་དོན་མིན་ལ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཉིད་སྤྲོས་པས་དབེན་པའི་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་བཅུ་དྲུག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་བསྟན་ལ། སྙིང་པོ་ཉིད་ཤེས་ཁྱད་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་རངས་པར་གྱུར་ཏེ། འོན་ཀྱང་བརྟག་པར་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་དེ་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ།
གསུམ་པ་ལ། དབྱེ་བ་དང་། མཚོན་ཚུལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ་གསུམ། གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བའི་དང་། ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བའི། རྣམ་མཁྱེན་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ནོ། །
基智加行表本性
དང་པོ་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་དབེན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དེའི་རྟགས་ལུས་ངག་གི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྤྱོད་པས་དབེན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་དེའི་མཚན་མ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་དབེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་དབེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཞིའོ། །
道智加行表本性
གཉིས་པ་ནི། དོན་དམ་པར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་། མེད་བཞིན་དུ་བཟླ་བའི་སྤྱོད་པ་བྱ་དཀའ་བ་ལ་བསླབ་པ་དང་། ཐེག་པ་གཞན་དུ་མི་ལྟུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པའི་
5-378a
མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་དང་། ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་མཆོག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒོམ་པ་པོའི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་དང་། དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མཐའ་དག་བཀག་པ་ཞེས་པ་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྔའོ། །
遍智加行表本性
གསུམ་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲུབ་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་བཟློག་སྟེ་བསྟན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཤེས་པའི་རྟོགས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པ་མི་དམིགས་པས་གཞི་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་མ་སྐྱེས་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བདུན་ཡིན་ནོ། །
所表
གཉིས་པ་མཚོན་ཚུལ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ངོ་བོ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དག་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་གྱིས་མཚོན་པ་དེ་ལྟར་ན་བཞི་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞེད་དོ། །
(བཞི་པ་)དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་མཚན་ཞེ་བརྒྱད། ཁྱད་མཚན་བཅུ་དྲུག །བྱེད་མཚན་བཅུ་གཅིག །ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་བཅུ་དྲུག་སྟེ། མདོར་ན་སྤྱིར་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ན་ནི་མཚན་ཉིད་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ལང་ཚོ་དང་བ་ལ། ། ཁྱད་འཕགས་མཚན་
5-378b
ཉིད་གྲོགས་ཀྱིས་ལེགས་ཟིན་ཏེ། ། དེ་ཡི་བྱེད་མཚན་དགའ་མགུའི་དཔལ་རོལ་ནས། ། ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་བདེ་ཆེན་མྱོང་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །
顺解脱分
བཞི་པ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
5-379a
སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་བས་ན་ཐར་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བའི་སྒོ་ནས་ཆའོ། །མཐུན་པ་ནི་ཐར་པ་སྟེ་ཐར་པ་ལས་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བའི་དོན་ནོ།

藏地一些学者认为本性定义不应将三智各自的本性定义区分为不同的所标，这不符合《般若经》的意义。而是应以十六种不同方式来说明如来藏远离戏论的方式来阐述本性定义。应知如来藏是一切智慧特性作用的所依，对此说法我感到欢喜。然而，还有一些需要考察的问题，但不必赘述。
第三部分有分类和标示方法两点。
第一，分类有三：遍智加行的本性定义、道智加行的本性定义、一切相智加行的本性定义。
基智加行表本性
第一，远离贪欲等烦恼，远离烦恼之标志即身语的不良习气行为，远离烦恼之相即不如理作意等，贪欲与无贪等违品与对治因空性而远离，这是遍智本性的四种远离自性。
道智加行表本性
第二，胜义中虽无众生可涅槃，但仍修习如同劝导不存在者的难行，不堕入其他乘之特性即确定一乘，
5-378a
为长久以来所修持的殊胜佛果之所为，无有所修、能修之法，断除一切实有执着，这些是道智的五种本性。
遍智加行表本性
第三，缘于遍智、道智所摄的不同法类，法性与世间能取所取相违而示，故与世间本性不相顺，色等从未有体性，无体性的智慧证悟无碍，所知与能知不可得，故基础空性，以真如故无去，色等无体性故不生，实有、非实有等三种本性的真如不可得，这些是一切相智的七种本性。
所表示
第二，标示方法：如此，十六种本性如实地标示三种一切智性的加行具备定义，在此也以本性定义标示，因此被认为是第四种本性定义。
总结
如是，智慧定义四十八种，特殊定义十六种，作用定义十一种，本性定义十六种，总共合计为九十一种定义。在此说：
智慧定义青春鲜明时，
特殊定义
5-378b
良友善把握，
彼之作用定义享喜乐，
本性定义得体验大乐。
这是中间的偈颂。
顺解脱分
第四，顺解脱分有总义和词义。
5-379a
因解脱一切痛苦，故称解脱；倾向其一面，故称"分"。"顺"是解脱，意为不离解脱。


 །
顺解脱分地界
ལྔ་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་ས་མཚམས་ལ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་དང་། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ལམ་དུ་ཞུགས་པ་དང་མ་ཞུགས་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་ཚོགས་ལམ་ནས་ཡོད་དོ། །
顺解脱分差别
དྲུག་པ་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལ་གསུམ་སྟེ། གང་ཟག་གང་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། ས་གང་ལ་བརྟེན་པ་དང་། རྒྱུ་གང་ལས་སྐྱེ་བའོ། །
所有补特伽罗
དང་པོ་ནི། གླིང་གསུམ་གྱི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། མི་ཡི་ནང་ནས་འཕེན་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །
所依地
གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་ས་དྲུག །གཟུགས་མེད་ས་བཞི། འདོད་པའི་སེམས་བཅུ་གཅིག་པོ་གང་རུང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་དང་ནི་ལམ་ཡན་ལག །མ་གཏོགས་འདོད་ཁམས་སྲིད་རྩེ་ན། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་དྲན་ཉེ་ནས་སྟོབས་ལྔའི་བར་ཉེར་གཉིས་པོ་དེས་བཅུ་གཅིག་ལ་བརྟེན་པར་བཞེད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་ཤེས་རབ་དེ་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བ་གཙོ་ཆེ་ལ། སྒོམ་བྱུང་མེད་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་སྟེ་ཞེས་པས་སྒོམ་བྱུང་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ། །
གསུམ་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་གསུམ། སྦྱར། བསྟན། བཤད་དོ། །
དང་པོ་ནི། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་རྒྱུད་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་འབྱུང་བས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་འཆད་དོ། ། ཡང་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་རྩ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ན་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་ན། དང་པོར་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གསུང་རིགས་
5-379b
སོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་ཆོས་སྔར་སྨོས་ནས་ཁྱད་གཞི་ཕྱིས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ། །
དང་པོ་ནི། མདོ་ལས། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཐོག་མར་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེམས་དང་མ་བྲལ་བར་སྦྱིན་པ་གཏོང་ངོ་ཞེས་པ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་བསྒོམ་ཞིང་མཚན་མར་མི་བགྱིད་དོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་ཀྱང་མཚན་བཅས་ཐབས་ཀྱི་ཆ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚོགས་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་རིམ་བཞིན་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་འདི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་འདོད་ཅིང་བསྟན་ཏོ། །འདིར་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་དོན་ཀྱང་མཚན་མ་མེད་བཞིན་པ་ལ་མཚན་མའི་འཁྲུལ་བ་བཟློག་ནས་མཚན་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའང་མཚན་མར་མེད་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མཚན་བཅས་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་འབད་པས་དགེ་བའི་འབྲས་བུ། དམ་པའི་དགེ་བའི། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བའི། དམིགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། རྒྱུ་དགེ་བར་རིས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མཚན་མ་མེད་པར་དམིགས་པའི་ཤེས་པའི་རྣམ་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པའམ་བསྐྲུན་པར་མཁས་པ་ལ་ནི་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རང་རྒྱུད་ལ་རྟོགས་པར་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་ཐར་པའི་ཆ་
5-380a
དང་མཐུན་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །
དང་པོ་ནི། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོ་ལས། དེ་ཡང་ཡུམ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་མ་བྲལ་བར་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་སེམས་ཀྱང་མཚན་མར་མི་བྱེད་དོ།

顺解脱分地界
第五，顺解脱分地界有福德顺解脱分和解脱顺解脱分两种。第一种存在于已入道者和未入道者两者中。第二种从资粮道开始有。
顺解脱分差别
第六，因的差别有三：生起于何补特伽罗，依何地，从何因生起。
所有补特伽罗
第一，依靠三洲的男人和女人而生起，如《俱舍论》所说："从人中能引发。"
所依地
第二，依靠四禅地六处、无色地四处、欲界心十一种中的任一，如云："菩提及道支，除外欲界有顶。"因此，认为从念住到五力二十二种依靠十一处。
从何因生起
第三，解脱分的智慧主要是从闻思而生，但也不是没有修所成，如《集论》说"也有修所成慧"，表明有修所成。
词义解释
第三，词义有三：连接、宣说、解释。
第一，连接：只有具足解脱分善根者的相续中，才会生起所说的具备标相的加行了知，因此在标相之后解释解脱分。又有人问：当解脱分善根在相续中生起时，能断除对三智标相的增益，那应当先说解脱分，
5-379b
不是吗？答：不是的，因为先说特征后说所依，所以没有过失。
第二，宣说：经中说："舍利子，菩萨摩诃萨从初发心起，不离一切相智心而行布施"，乃至"修习一切相智而不作相"。这些的含义是：虽然了悟无相，但在有相方便分中圆满布施等，以及其他波罗蜜多，都是如实无误成就方便善巧的资粮道自性，共一百七十三种，依次了悟的加行，认为并宣说这是顺解脱分。此处方便善巧的含义是：在无相的情况下遣除有相的错乱，安住于无相的本性之方便善巧。这也就是说，虽无相而努力于有相因缘的善行，从而显现善业的果报，殊胜的善，无为的善，无缘的善，这是同类因果，因为因与善同类的缘故，如此安立。
第三，解释：以无相所缘的智慧相，从布施等波罗蜜多直至一切相智，善于在自相续中生起或创造，称为顺解脱分。这就是在自相续中圆满现证三智的一切相的加行，
5-380a
被认为是顺解脱分。
解释解脱分
第一，什么是方便善巧？为了说明这点，讲述了这一中间偈颂。
第二，经中说：不离般若与方便善巧，而忆念三世诸佛以及他们的戒、定、慧、解脱、解脱知见蕴等一切，但不作相。


 །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། དབང་པོའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་སོགས་དམིགས་དད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་རྒྱུ་མཆོག་དང་འབྲས་མཆོག་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་ཕུན་ཚོགས་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་ཚོགས་དང་། ཐོས་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བསམ་པའི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་དྲན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པ་ལྔའོ། །གཉིས་པ་ནི། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལའང་དད་སོགས་དེ་དག་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་དབང་པོ་རྣོན་པོས་ནི་རྟོགས་པར་སླ་ལ། མཚན་འཛིན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་རྟུལ་པོས་ནི་རྟོགས་དཀའ་བར་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལའང་རྩ་བ་ལྟར་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། མཁས་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་
5-380b
ཡིན་པས་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྲངས་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། དངོས་བསྟན་དང་། ཤུགས་བསྟན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། མཁས་པར་བྱེད་པ་ལྔས་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱིས་ཀྱང་། མཁས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་རྫོགས་བྱང་གང་གིས་ཐོབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མཁས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་གོང་ན་མེད་པ་རྣོན་པོས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་པར་སླ་ལ། མཁས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་མིན་པ་བློ་རྟུལ་པོས་ནི་རྫོགས་བྱང་རྟོགས་པར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དངོས་པོ་སྟོབས་ཞུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་དད་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་མཁས་པ་འབྲིང་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་ལ། དད་སོགས་བྱ་བ་མཁས་པ་ཆུང་ངུའམ་མཁས་པ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་འདི་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འཕངས་པ་ཡིན་ནོ། །
不共加行
གཉིས་པ་སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གསུམ། དྲོད་རྩེ་བཟོད་མཆོག་སྒོམ་པའི་གནས་སྐབས། གང་ཟག །སྒོམ་རིམ་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །
修暖顶忍世第一法等不共
དང་པོ་ནི། རྒྱུད་ལ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བརྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་སྤྲོ་བ་ཅན་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འབྱུང་བས་འདི་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་
5-381a
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་འཚལ་བར་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་། དྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་འདིར། །ཞེས་པས། འདིར་གྱི་དོན་སྐབས་དང་པོ་གསུམ་དུ་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་བསྟན་པ་ལས། སྦྱོར་བ་དང་པོ་གསུམ་དུ་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་སྟོན་པའི་སྐབས་འདིར་ཞེས་པ་ཡིན་ཅེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ། །དེས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐབས་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་ཡིན་པར་དམིགས་པར་བསྔགས་ཏེ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་རྫོགས་བྱང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། དབང་པོའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་སོགས་དམིགས་དད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་རྒྱུ་མཆོག་དང་འབྲས་མཆོག་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་ཕུན་ཚོགས་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་ཚོགས་དང་། ཐོས་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བསམ་པའི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་དྲན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པ་ལྔའོ། །གཉིས་པ་ནི། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལའང་དད་སོགས་དེ་དག་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་དབང་པོ་རྣོན་པོས་ནི་རྟོགས་པར་སླ་ལ། མཚན་འཛིན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་རྟུལ་པོས་ནི་རྟོགས་དཀའ་བར་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལའང་རྩ་བ་ལྟར་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། མཁས་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་
5-380b
ཡིན་པས་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྲངས་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། དངོས་བསྟན་དང་། ཤུགས་བསྟན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། མཁས་པར་བྱེད་པ་ལྔས་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱིས་ཀྱང་། མཁས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་རྫོགས་བྱང་གང་གིས་ཐོབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མཁས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་གོང་ན་མེད་པ་རྣོན་པོས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་པར་སླ་ལ། མཁས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་མིན་པ་བློ་རྟུལ་པོས་ནི་རྫོགས་བྱང་རྟོགས་པར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དངོས་པོ་སྟོབས་ཞུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་དད་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་མཁས་པ་འབྲིང་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་ལ། དད་སོགས་བྱ་བ་མཁས་པ་ཆུང་ངུའམ་མཁས་པ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་འདི་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འཕངས་པ་ཡིན་ནོ། །
不共加行
གཉིས་པ་སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གསུམ། དྲོད་རྩེ་བཟོད་མཆོག་སྒོམ་པའི་གནས་སྐབས། གང་ཟག །སྒོམ་རིམ་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །
修暖顶忍世第一法等不共
དང་པོ་ནི། རྒྱུད་ལ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བརྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་སྤྲོ་བ་ཅན་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འབྱུང་བས་འདི་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་
5-381a
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་འཚལ་བར་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་། དྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་འདིར། །ཞེས་པས། འདིར་གྱི་དོན་སྐབས་དང་པོ་གསུམ་དུ་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་བསྟན་པ་ལས། སྦྱོར་བ་དང་པོ་གསུམ་དུ་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་སྟོན་པའི་སྐབས་འདིར་ཞེས་པ་ཡིན་ཅེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ། །དེས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐབས་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་ཡིན་པར་དམིགས་པར་བསྔགས་ཏེ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་རྫོགས་བྱང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是您所需的直译内容：
这些是（这些话）的意思。此外，（从）境的区分和根的区分两方面（来说）。第一，对佛等的信心，对胜义的胜因和胜果的信心圆满，以及布施，等等所表示的持戒等波罗蜜多为对境的精进圆满，如所闻义的思维圆满之念，不分别外境散乱的禅定，及彻知诸法自相共相的智慧，（这）五种。第二，为获得圆满菩提，亦需信心等，（但）以了达无生的利根则易于证悟，而以有执相的钝根则难以证悟，如是所说。
第三，在注释中也如根本（颂）分为两部分：第一，境的区分是：成就善巧的信心、精进、念、禅定和智慧，其本性并非根的特性，故依次对应于佛、布施、思维圆满、无分别和遍知一切法之一切相等五种善巧之境。第二分为直接所显和间接所显两部分：第一，虽然通过五种善巧方法能够善巧于所善巧之境，但并非所有这些善巧都能获得无上菩提。那么，如何获得圆满菩提呢？如是，通过信心等成为最上利根的大善巧，则易于证悟无上正等正觉；若不是极善巧的钝根，则难以证悟圆满菩提，这是法性的自然规律。第二，通过这样的教导间接表明：信心等的中等善巧者能证悟独觉菩提，而信心等的小善巧或下等善巧者能证悟声闻菩提，这是所暗示的。
不共加行
第二，特殊加行分三：暖、顶、忍、胜法的修行阶段，补特伽罗，特殊修行次第。
修暖顶忍世第一法等不共
第一，对于心相续中生起解脱分善根的精进者，必定会生起决择分，故此处进行解释。
第二，经云："尔时，具寿须菩提向世尊如是请问：'世尊，菩萨摩诃萨如何确知趣向无上菩提？'（佛）告曰：'应当平等心安住于诸有情前'。"等等的意思。此中，"此处是诸暖（位）的所缘"的"此处"，有人说是指在前三品中所说的加行、见、修三者中，此处是指在加行中所说的加行、见、修三者的情境。因此，称赞一切有情为此处的所缘对境，因为缘于此而成就圆满菩提。


 ། དེས་ན་དྲོད་སོགས་རེ་རེ་ལའང་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་རྣམས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའང་དྲོད་ཆུང་ངུ་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་མཉམ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་སོགས་ཀྱིས་རྣམ་པ་དག་གཞི་བཅུར་བཤད་དོ། ། རྩེ་མོའི་དམིགས་པ་ནི་སྔར་བཞིན་ལས། རྩེ་མོ་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ནི། བདག་ཉིད་སྡིག་པ་ལས་ལྡོག་ཅིང་། །དེ་དག་ལ་ནི་འགོད་པ་དང་། །བསྔགས་པ་བརྗོད་དང་མཐུན་པ་ཉིད། །ཅེས་པའོ། །རྩེ་མོ་འབྲིང་གི་རྣམ་པ་ནི། སྦྱིན་ལ་སོགས་ལ་གནས་པས་གཞན། །དེ་དག་ལ་ནི་འགོད་པ་དང་། །བསྔགས་པ་བརྗོད་དང་མཐུན་པ་ཉིད། །ཅེས་པའོ་སོགས་པས། རྩེ་མོ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི། ནང་སྟོང་སོགས་ལ་གནས་པས་གཞན། །དེ་དག་ལ་ནི་འགོད་པ་དང་། །བསྔགས་པ་བརྗོད་དང་མཐུན་པ་ཉིད། །ཅེས་པས། རྩེ་མོ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་བསྟན་ལ། བཟོད་པའི་དམིགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ལས། བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ནི། རང་ཉིད་བདེན་གྱིས་ལ་གནས་གཞན། །དེ་དག་ལ་ནི་འགོད་པ་དང་། །བསྔགས་
5-381b
པ་བརྗོད་དང་མཐུན་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །བཟོད་པ་འབྲིང་གི་རྣམ་པ་ནི། ཞུགས་སོགས་ཆེད་དུ་གནས་པས་གཞན། །དེ་དག་ལ་ནི་འགོད་པ་དང་། །བསྔགས་པ་བརྗོད་དང་མཐུན་པ་ཉིད། །ཅེས་པའོ། །བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི། བྱང་སེམས་སྐྱོན་མེད་ལ་གནས་གཞན། །དེ་དག་ལ་ནི་འགོད་པ་དང་། །བསྔགས་པ་བརྗོད་དང་མཐུན་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ། ། ཆོས་མཆོག་གི་དམིགས་པ་ནི་སྔ་མ་དེ་བཞིན་ལས། ཆོས་མཆོག་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ནི། སེམས་ཅན་སྨིན་སོགས་གནས་པས་གཞན། །དེ་དག་ལ་ནི་འགོད་པ་དང་། །བསྔགས་པ་བརྗོད་དང་མཐུན་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །ཆོས་མཆོག་འབྲིང་གི་རྣམ་པ་ནི། བདག་ཉིད་མངོན་ཤེས་བསྐྱེད་ལ་གནས། །དེ་དག་ལ་ནི་འགོད་པ་དང་། །བསྔགས་པ་བརྗོད་དང་མཐུན་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི། བདག་ཉིད་རྣམ་མཁྱེན་བསྐྱེད་ལ་གནས། །དེ་དག་ལ་ནི་འགོད་པ་དང་། །བསྔགས་པ་བརྗོད་དང་མཐུན་པ་ཉིད། །ཅེས་པར་སྦྱར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་སྦྱོར་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་འཐད་ཀྱི། བོད་སྔ་ཕྱི་མང་པོས་འདིའི་སོགས་སྒྲ་འཆོལ་བར་བཤད་པས་ནོར་ཞེས་མཁས་པ་ཆེན་པོ་དག་བཞེད་དོ། །འདིར་དྲོད་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ། རྩེ་མོ་བཟོད་མཆོག་གི་རྣམ་པ་དགུ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་བཤད་པ་དང་། ཞར་ལས་བྱུང་བའི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལའང་བཞིའི་
暖位相
དང་པོ་དྲོད་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་འཆད་པའི་སྐབས་འདི་ལ་དྲོད་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེ་རིང་མེད་པར་མཉམ་པ་དང་། ཡིད་དུ་སྡུག་པར་བྱམས་པའོ། །དྲོད་འབྲིང་གི་རྣམ་པ་ནི། བྱམས་བཞིན་དུ་
5-382a
ཕན་པའི་སེམས་དང་། ཀུན་ལ་ཁོང་ཁྲོའི་སེམས་མེད་པ་དང་། དེ་མེད་པས་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སོ། །ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི། སེམས་ཅན་རང་ལས་ལང་ཚོ་རྒན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕ་དང་མའི་སེམས་དང་།ལང་ཚོ་མཉམ་པ་རྣམས་ལ་སྤུན་དང་སྲིང་མོའི་སེམས་དང་། རང་ལས་ལང་ཚོ་གཞོན་པ་རྣམས་ལ་བུ་དང་བུ་མོའི་སེམས་དང་། མདོར་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་བྱེད་ཀྱི་བཤེས་དང་། ཡིད་བརྟན་པའི་གྲོགས་ཀྱི་སེམས་དང་།རུས་གཅིག་པའི་གཉེན་དང་། རུས་མི་གཅིག་པའི་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་ལྔ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་པས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
因此，暖等每一阶段都应从小、中、大的方式来解释其相。其中，小、中、大三种暖位的相是：缘于这些有情，修习平等心等，这样解释了十种相的基础。顶位的所缘如前所述，小顶位的相是："自身远离罪业，以及使他们忏悔，宣说赞叹和随顺。"中顶位的相是："住于布施等（波罗蜜），使他们忏悔，宣说赞叹和随顺。"等等，大顶位的相是："住于内空等，使他们忏悔，宣说赞叹和随顺。"如此，阐明了小、中、大三种顶位的相。忍位的所缘如前所述，小忍位的相是："自身住于诸谛，使他们忏悔，宣说赞叹和随顺。"中忍位的相是："为入（道）等而安住，使他们忏悔，宣说赞叹和随顺。"大忍位的相是："住于无过菩提心，使他们忏悔，宣说赞叹和随顺。"胜法位的所缘如前所述，小胜法位的相是："住于成熟有情等，使他们忏悔，宣说赞叹和随顺。"中胜法位的相是："自身住于生起神通，使他们忏悔，宣说赞叹和随顺。"大胜法位的相是："自身住于生起一切智，使他们忏悔，宣说赞叹和随顺。"应当如此理解这些连接方式。诸大学者认为，这种连接方式是正确的，而藏地前后许多人对此中"等"字的解释错乱而有误。此处暖位的十相是意乐的特征，而顶、忍、胜法位的九相是加行的特征，如是所说。
第三分为：解释根本文义和由此引申的义理。
第一又分为四种
暖位相
第一，暖位：在解释一切相现等觉加行的此处，小暖位的相是：对一切有情平等无亲疏，以及可爱的慈心。中暖位的相是：如同慈爱一样的利益心，对一切无瞋恚心，因无瞋恚而具有无害心的五种相。大暖位的相是：对所有年长于己的有情，具有如父如母的心；对年龄相同者，具有如兄如姐的心；对年幼于己者，具有如子如女的心；总之，对一切有情具有施恩者的善知识心，可信赖的友伴心，同种姓的亲属心，不同种姓的婚姻关系亲属心等其他五种相。


 །མདོར་ན་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། རྣམ་པ་གཞན་ལྔས་ཞེས་པའི་དོན་ནི་གཙོ་བོར་སེམས་མཉམ་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྦྱང་བ་ཡིན་ལ། སྦྱང་བའི་ཚུལ་ནི་ཕ་དང་མའི་སེམས་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྦྱང་བ་ཡིན་ཅིང་། དེ་ཡང་ཕ་དང་མ་ལ་སོགས་ལ་ཆགས་སྡང་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཅིང་། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །རྣམ་པ་དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་བཞེད་དོ། །
顶位相
གཉིས་པ་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་མདོར་བསྡུ་ན། རྩེ་མོ་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་། འབྲིང་པོའི་རྣམ་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་གྲངས་བཞིན་དུ་རང་མི་དགེ་བ་སྤོང་བ་དང་། དགེ་བ་ལེན་པའི་སྒོ་ནས་ལྡོག་པ་དང་། ཞུགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། རང་དེ་ལྟར་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་རྣམས་སྡིག་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་གནས་པ་དག་ལ་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། གཞན་དགེ་སྡིག་ལ་བླང་དོར་དུ་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཞུགས་པ་ལ་བསྔགས་པ་
5-382b
བརྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པའི་གནས་ལ་མཐུན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི་རང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་གནས་ནས་གཞན་དེ་དག་ལ་འགོད་པ་དང་། འགོད་པའི་ཕྱིར་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། མཐུན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོས་ཆོས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུས་ལ། གང་ལ་དམིགས་ན་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྩེ་མོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །
忍位相
གསུམ་པ་ནི། བཟོད་པའི་དམིགས་རྣམ་ཡང་རྩེ་མོར་གྱུར་པ་ལ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྟེན་གྱི་དབྱེ་བས་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། བཟོད་ཆུང་གི་རྣམ་པ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་རྟེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་ནས་རང་བདེན་པའི་དོན་ལ་གནས་པ་དང་། གཞན་སྦྱོར་བ་དང་། བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དང་པོའི་རྣམ་པ་བསྟན་ལ། ལ་སོགས་པས་འབྲིང་གི་རྣམ་པ་ནི་བདག་ཉིད་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་ཀྱང་ཐབས་ཀྱི་མཐར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ལ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་སོ། །ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི། རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁྱད་པར་བ་ཐོབ་པ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་དམིགས་པ་ནི་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པའི་འགྲེལ་པ་འདི་གཞུང་བཤད་དཀའ་བར་འདུག་པས་གཞུང་དཀྲུགས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་འབྲིང་གི་རྣམ་པ་དང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀའང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ས་དང་པོ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་འདྲ་ཡང་། ཁྱད་པར་ནི་འབྲིང་གི་རྣམ་པར་བཤད་དེས། ཡང་
5-383a
དག་མཐའ་དུས་མིན་དུ་མངོན་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །
世第一法相
བཞི་པའི་རྣམ་པ་ནི། ཆོས་མཆོག་གི་དམིགས་རྣམ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ། དང་པོ་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ནི། རང་གིས་དང་གཞན་གྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྟེན་ཅན་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བར་བྱེད་ཅིང་གཞན་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །ལ་སོགས་པས་འབྲིང་གི་རྣམ་པ་ནི་རང་མངོན་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གནས་ནས་གཞན་དེ་དག་ལ་འགོད་པ་དང་། བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི་རང་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་ནས་གཞན་དེ་དག་ལ་འགོད་ཅིང་བསྔགས་པ་དང་མཐུན་པར་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་མཆོག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །
གཉིས་པ་བསྡུ་བ་ནི། ཏེ་ཞེས་ལྷག་བཅས་ཀྱི་སྒྲས་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་པ་དྲངས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།

以下是您要求的直译内容：
总之，"五种心相"和"其他五种相"的含义主要是通过平等心等方式对一切有情修习菩提心，而修习的方式是通过父母心等来修习。这是基于父母等不是生起贪嗔的对境，而是生起慈悲的对境之理。以这种相缘于一切有情，被认为是暖位的所缘。
顶位相
第二，顶位相概括来说：小顶位的相是不善，中等顶位的相是善，分别是自己远离不善和接受善行的方式而成为退转和趋入的本体；通过自己如此趋入退转，使他人从罪恶中退转，以及使他们安住于善行的两种行相；对于他人取舍善恶而如实趋入者予以赞叹，以及随顺赞叹处的两种行相；大顶位的相则是自己安住于空性义理，使他人忏悔，为使他们忏悔而宣说赞叹，以及随顺的两种行相，从法的差别门来说，顶位的相是无量的，这些都包括在内。所缘对象是什么？缘于有情即是顶位。
忍位相
第三，忍位的所缘相也如顶位，以自他所依的差别而分所缘和行相，如其本然，小忍位的相是：缘于自他所依的苦等谛理，自己安住于谛理，以及使他人修习、宣说赞叹和随顺的行相差别来说明第一种行相。等等，中忍位的相是：自己虽住于预流果，但在尚未达到方便究竟前不现证真实边际，以及使他人修习、宣说赞叹和随顺的行相。大忍位的相是：自己安住于殊胜无过的菩提心，以及使他人修习、宣说赞叹和随顺的行相，这样的所缘即是忍位。此忍位注释因文义难解，故搅动原文予以解释。此中，中等行相和大行相都是现证大乘初地的方式相似，其区别在于中等行相所说的不在非时现证真实边际是其特点。
世第一法相
第四的行相：胜法位的所缘相如前所述，第一，小胜法位的行相是：自己和他人所摄善根的所依分别成熟和解脱，以及使他人修习、宣说赞叹和随顺。等等，中胜法位的行相是：自己安住于殊胜神通，使他人忏悔、宣说赞叹和随顺。大胜法位的行相是：自己安住于一切智智慧，使他人忏悔、宣说赞叹和随顺的行相，以这些行相缘于有情即是胜法位，如是所说。
第二总结是：以"即是"这个带余声词引出"如是"之义，以上所说的这些即是决择分。


 །
附义
གཉིས་པ་ཞར་བྱུང་གི་དོན་ལ། དོགས་པ་གཅོད་པ་དང་། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། གཞུང་འདི་རང་གཞུང་དུ་འདོད་པ་དང་། གཞན་གཞུང་དུ་འདོད་པ་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་བྱུང་ཞིང་། ལྷག་པར་བོད་གངས་ཅན་དུ་རྣམ་དཔྱོད་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་གྲགས་པ་ཁ་ཅིག །འཕགས་སེང་གིས་སྐབས་དང་པོ་དྲུག་གི་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་གྱི་ཟློས་སྤང་ཞེས་འཆད་པ་འདི་ནོར་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཟློས་ཀྱིས་དོགས་ན་ཟློས་སྤང་ཡུམ་དུ་འབྱུང་དགོས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་བརྗོད་ཀྱིས་དོགས་ནས་འགའ་ཞིག་འཕགས་སེང་གིས་ཟློས་པ་སྤངས་པ་འདི་སྐབས་དང་པོ་དྲུག་གིས་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་ལན་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ་ལ་ཟློས་པ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་གྱི། མདོའི་དངོས་བསྟན་
5-383b
གྱི་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་གོ་རིམ་འཁྲུགས་པར་སྣང་བས་དེའི་དོགས་སྤོང་བྱས་པ་ཡིན་ཟེར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཟེར་བ་འཕགས་སེང་གི་ཕྱོགས་བཟུང་བའི་ཀྱོག་བཤད་དུ་མངོན་ཀྱང་། དེས་འཁྱོགས་པོར་བཤད་མི་ཐུབ་སྟེ། འཕགས་སེང་གི་གཞུང་དུ་སྐབས་དྲུག་གིས་ལམ་གསུམ་ལན་དྲུག་ཏུ་བཟླས་པའི་དོགས་སྤོང་ཞེས་བཀོད་ཀྱི། མདོའི་གོ་རིམ་འཁྲུགས་པའི་ཟློས་སྤོང་ཞེས་མ་བཀོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷག་པར་མདོའི་གོ་རིམ་སོགས་ལ་ཟློས་སྐྱོན་ཡོད་ན། རྗེ་བཙུན་གྱིས་རྒྱན་དུ་ཟློས་སྤོང་བཀོད་རིགས་པ་ལས་བཀོད་པར་མ་མཛད་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་ཡང་རྫོགས་ལྡན་དུས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དག་གིས་རྒྱན་འགྲེལ་བ་ན་ཟློས་སྤོང་གི་གཞུང་མ་བཀོད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐར་གྱིས་པ་ལྟ་བུ་ལམ་གསུམ་གང་ཡང་མ་བཟླས་ན་སྐབས་དང་པོ་དྲུག་ཏུ་ཟློས་སྤང་བྱ་མི་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་གནས་པ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་ཉེས་པ་འདི་ཆེ་སྟེ། འཕགས་སེང་གིས་ཟློས་སྤོང་བྱས་པའི་ངག་དོན་སྐབས་དང་པོ་གསུམ་གྱི་ལམ་གསུམ་མཚན་ཉིད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་པོ་གསུམ་གྱི་ལམ་གསུམ་བཏགས་པའོ་ཞེས་ཟེར་བ་འདི་མི་འཐད་དེ། ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོས་ཀྱང་ཉེས་འདི་གཟིགས་ཏེ། དེའི་རྣམ་བཤད་དུ། སྐབས་འོག་མ་གསུམ་དུ་དག་སའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལམ་གསུམ་གྱིས་བཏགས་པར་འཆད་པ་ནི་འཁྲུལ་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་དང་། དགོས་པ་དང་། དངོས་ལ་གནོད་བྱེད་གསུམ་ག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལམ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ལ་འགྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བས་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བའམ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་མི་ཁེགས་ན་ལམ་གསུམ་གྱི་མིང་བཏགས་པས་ཀྱང་མི་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདི་དག་ལམ་གསུམ་དངོས་མིན་པ་ལ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་ལུང་དང་རིགས་
5-384a
པ་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是您要求的直译内容：
附义
第二，由此引申的义理分为解除疑问和根本文义两部分。
第一，解除疑问：对于这段文本，有人认为是自宗论著，有人认为是他宗论著，有诸多不同见解。尤其是在雪域藏地中，有些被誉为具有卓越智慧的人说："无著和世亲解释初六品中修行、见道、修道三者是为了避免重复"，这是有错误的。因为，若担心有重复，则应在《般若经》中出现避重说，但实际上并未出现；若因担心如此说法，有些人主张"无著和世亲避免重复"并非指初六品中六次宣说修行、见道、修道三者的重复，而是解释经文直接所显的修行、见道、修道三者次第混乱的疑问。虽然这种说法看似是站在无著和世亲一方的曲解，但无法以扭曲解释支撑，因为在无著和世亲的论著中只是提到"解答六品中三道六次重复的疑问"，而未提及"经文次第混乱的避重说"；尤其是，若经文次第等有重复过失，则至尊应当在《现观庄严论》中提出避重说，但实际上并未这样做；此外，圆满时代的诸大论师在注释《现观庄严论》时也未提出避重说文段；再者，如渐次等若不重复任何三道，则在初六品中无需作避重说等过失存在。更严重的过失是：无著和世亲避重说的内容要点是"前三品的三道是真实的，而初三加行的三道是假立的"，这种说法不合理。大译师也看到了这个过失，在其《详释》中说："解释后三品中以三道假立清净地智慧是错误的。这是因为没有理由、目的和实际的反驳依据：没有对三道和三智慧的注释；若担心（清净地的智慧）是同时生起的疑虑不能通过分为小、中、大三种来解除，那么以三道名称假立也无法解除；以及，对于'这些不是真实三道'的说法，既没有经文也没有理论上的反驳依据。"


 །ཞེས་གསལ་བར་གསུངས་པས་ཀྱང་། འཕགས་སེང་གིས་ཟློས་སྤོང་གི་གཞུང་བཙུགས་པ་འདི་ནོར་ཞེས་གསུངས་ནས། ཁོང་རང་གི་ལུགས་ལ་སྐབས་དང་རྣམས་སུ་ལམ་གསུམ་བསྟན་པ་ཟློས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། ལམ་གསུམ་གྱི་བྱེད་པ་དང་དམིགས་རྣམ་མཐའ་ཡས་པས་ཁྱད་པར་དུ་མས་ཟློས་པ་མིན་པ་དང་། དོན་མ་ཟློས་ན་ཚིག་ཟློས་པས་ཟློས་གོ་མི་ཆོད་པའི་ཕྱིར། ཟློས་སྤོང་ཡང་བྱེད་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ལ། བདག་གིས་ཇི་ལྟར་གོ་ཞེ་ན། རྣམ་ཀུན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒོམ་རིམ་མན་ཆད་དུ་བཤད་པའི་ལམ་གསུམ་པོ་སྤྱིར་བཏགས་པ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དག་ས་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་དེའི་མིང་གིས་བཏགས་སོ་ཞེས་སྡུད་འགྲེལ་དང་འགྲེལ་ཆེན་དུ་བཤད་པ་ནི་མངོན་རྟོགས་རྐྱང་པའི་ལམ་རིམ་འཆད་པའི་སློབ་དཔོན་དག་གི་ལུགས་བཀོད་པ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་གི་བཞེད་པ་ལྟར་ན་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་དུ་སྐྱེ་མེད་གསུམ་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས། དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་སྦྱོར་བ་བཞིས་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ལས་འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུ་འབྱུང་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། རྣམ་ཀུན་སོགས་སུ་བསྟན་པའི་ལམ་དག་སར་འཇོག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བཀོད་ལ། འགྲེལ་ཆུང་གིས་ཊིཀ་བྱེད་གསུམ་གྱིས་ནི་སྐབས་འདིར་འཕགས་སེང་གི་དགོངས་པ་མ་ལོན་པར་ལམ་ཁུག་པར་བཞེད་པ་ཡིན་པ་ལ། འཕགས་སེང་ལམ་རྐྱང་པར་བཞེད་ཅེས་བཀོད་པ་ནོར་བ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ཁུག་པས་ནི་མཁྱེན་གསུམ་དང་སྦྱོར་བཞི་ཡ་བྲལ་དུ་ཐོས་བསམ་དང་ཉམས་ལེན་བྱེད་པར་མ་གསུངས་ལ། འོན་ཀྱང་སྐབས་དང་པོ་དྲུག་ཏུ་ལམ་གསུམ་ལན་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ་ལ་ཟློས་པ་ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཟློས་སྐྱོན་མེད་དེ། སྐབས་དང་པོ་གསུམ་དུ་
5-384b
བསྟན་པ་དང་སྦྱོར་བཞིར་བསྟན་པ་མི་ཟློས་ཏེ། དང་པོ་གསུམ་དུ་ནི་ལྟ་བའི་ལྡོག་པ་ནས་བསྟན་ལ། སྦྱོར་བ་དང་པོ་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་ནི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་ཟུང་འཇུག་གི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའང་དང་པོ་གསུམ་མ་ཟློས་ཏེ། གཞི་ལམ་རྣམ་པའི་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ལྡོག་ཆ་སོ་སོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བར་པ་གསུམ་ཡང་མི་ཟློས་ཏེ། དབང་ཐོབ་ཕྱིར་གྱི་ལམ་གསུམ་དང་། ཐོབ་པའི་ཚུལ་གྱི་ལམ་གསུམ་དང་། བསྟན་པ་ཐོབ་ཕྱིར་གྱི་ལམ་གསུམ་ལྡོག་ཆ་སོ་སོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་རྩ་བའི་ཚིག་དོན་ལ། སྐབས་དང་པོ་གསུམ་དུ་ལམ་གསུམ་བསྟན་པའི་འདོད་ཚུལ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་པོ་གསུམ་དུ་དེ་བསྟན་པའི་འདོད་ཚུལ་ལོ། །
首三品所许示三道之说
དང་པོ་ནི། སྐབས་དང་པོར་རྣམ་པ་དང་། སྐབས་གཉིས་པར་ལམ་དང་། སྐབས་གསུམ་པར་གཞི་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་དུ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་དབྱེ་བས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། ལ་སོགས་པས་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་པའི་ལམ་གསུམ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་སོ། །
许首三加行所示亦如是之
གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྦྱོར་བ་དང་པོ་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་ལམ་གསུམ་བསྟན་པ་འདི་ལ་ནི་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་ཐོས་བསམ་བྱས་པ་དེ་སྦྱོར་བའི་སྐབས་སུ་སྒོམ་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་འཕགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་དག་ས་ལས་
5-385a
ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་གོ་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པ་འདིར་བསྟན་ལ། དེ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བའམ་སྙམ་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་ནས་སྦྱོར་བ་དང་པོ་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་གསུངས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
依者不还之相
གཉིས་པ་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ།

以下是您要求的直译内容：
如此明确地说明，无著和世亲设立避重说的论述是错误的。（他）在阐述自己的观点时说：在各品中宣说三道没有重复的过失，因为三道的作用和所缘行相无量，以诸多特征不同而非重复，且当义理不重复时，文词重复也不能称为重复，因此不应作避重说。我是这样理解的：在《一切相品》特殊修行次第以下所说的三道，总体上是假立的，尤其是以这些名称假立于三清净地的智慧，如《摄解》和《大疏》中所说，这是阐述单纯现观道次第的诸论师的观点。按照他们的主张，在七地以下以闻思抉择无生三种，在三清净地以四加行实修，由此生起法身果位。基于此意，《一切相品》等所示之道被安立为清净地。然而，《小疏》的三位注释者未能理解无著和世亲在此处的意趣，而误以为无著和世亲主张单道，而将他们主张环道之说列为错误。环道论者并未说明三智和四加行是分开进行闻思和实修的。然而，如何解决初六品中六次宣说三道的重复问题呢？实际上这没有重复的过失：因为前三品所示与四加行所示不重复，前三品是从见解角度宣说，而初三加行则是通过六度和双运方式宣说。前三品之间也不重复，因为分别从基、道、相无生的不同方面宣说。中间三品也不重复，因为分别从获得自在的三道、获得方式的三道和获得教法的三道等不同方面宣说。
第二，根本文义分为：前三品中宣说三道的主张方式和前三加行中宣说三道的主张方式。
首三品所许示三道之说
第一，在第一品中的诸相，第二品中的道，第三品中修习一切基无生的差别，依次配合，则依于相智等三智的三种现观之三道是以世间决择分的证悟为前行，从而证悟出世间的见道和修道。
许首三加行所示亦如是之
第二，一切相现等觉加行等前三加行之处所示三道，是指在三智处进行闻思后，在加行处修习，逐渐增上的状态差别，以一切方式从不清净地通过殊胜道所摄的无漏智慧，依小、中、大的次第而生，此处宣说了这一点。为了破除（三道）是同时生起的想法，以决择分等乃至见修的名称假立，在前三加行处宣说，应


 །
དང་པོ་ལ། མདོར། རྣམ་པ་དེ་དག་དང་། རྟགས་དེ་དག་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆེན་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་ཏེ། དེའང་རྣམ་པ་ཞེས་པས་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་དང་། རྟགས་དང་ཞེས་པས་འབྲས་བུའི་རྟགས་དང་། མཚན་མ་ཞེས་པས་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་གི་རྟགས་རྣམས་འགོད་དགོས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་རྩ་བའི་རྟགས་འགོད་པ་དང་། རྟགས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་དོན་ནི། སྤྱི་ལྡོག་ནས་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་ལམ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ངེས་ཀྱང་། འཕགས་སེང་གི་བཞེད་པ་ལྟར་ན།རྟགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་དབང་རྣོན་སྦྱོར་ལམ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། རྟགས་ཁྱད་ལྡན་གྱི་དབང་འབྲིང་མཐོང་སྒོམ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། རྟགས་ཁྱད་ལྡན་གྱི་དབང་རྟུལ་ས་བརྒྱད་པ་ནས་མི་ལྡོག་པར་བཞག་པ་ཡིན་ཅེས་གསུངས་ལ། མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་ནི་ས་ཐོབ་ནས་དབང་རྟུལ་མི་སྲིད་པར་གསུངས་སོ། ། འོ་ན་འདིར་ཆོས་ཅན་དུ་གང་གཟུང་ཞེ་ན། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་ལ་གནས་པ་དེ་ཆོས་ཅན་དུ་འཇོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡིན་ན་སྐབས་ཀྱི་རྒོལ་བའི་ངོར་ཐེག་ཆེན་
5-385b
དུ་རིགས་ངོས་ཟིན་པས་རྟགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཆོས་ཅན་དུ་འཇོག་པ་ཡིན་གྱི། བྱང་སེམས་དེ་དག་རྟགས་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ལ། མི་ལྡན་ན་ཕྱིར་ལྡོག་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་པ་དང་སྒོམ་ལམ་པ་ཡང་རྟགས་འདི་ལྟ་བུ་དང་མི་ལྡན་ན་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་ཐོབ་ན་དེའི་རང་དུས་ཀྱི་རྟགས་འདི་དག་མི་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་ཐེག་ཆེན་དུ་རིགས་ངེས་པའི་བྱང་སེམས་སྦྱོར་ལམ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་མེད་ལ། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་བྱང་སེམས་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པ་ན་ཡང་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་ཡོད་པར་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཇི་སྲིད་ས་བརྒྱད་མ་ཐོབ་པར། །དེ་སྲིད་ཐེག་པ་དམན་པས་འཇིགས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྲུབ་བྱ་ལ་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་དང་། དོན་སྒྲུབ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། སྦྱོར་བ་དང་བསམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྫོགས་བྱང་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཅན་དེ་ལ་མྱང་འདས་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པ། མྱང་འདས་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་རུང་དུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་རྟགས་སུ་གཟུང་དོན་ལ་མཉམ་བཞག་དང་། རྗེས་ཐོབ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་རང་ངོར་རྟགས་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་གཞན་ངོར་རྟགས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པ་ལ་དེའི་ཡོན་ཏན་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིའི་ཡོན་ཏན་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྟགས་ཉི་ཤུ་ལྟ་བུ་ཞིག་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་བཞིའི་དབྱེ་བས་རྟགས་སོ་སོར་བཅད་
5-386a
པ་འགྲེལ་ཆུང་གི་ལུགས་ཡིན་པ་ལ། ལ་ལས་རྟགས་ཉི་ཤུ་པོ་སོ་སོར་བཅད་པ་མདོ་དང་འགལ་ཟེར་བ་དང་། སྦྱོར་ལམ་པའི་རྟགས་གང་རུང་རེས་ཀྱང་སྦྱོར་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཏུ་བསྒྲུབ་ནུས་པ་མདོའི་དགོངས་པར་གནས་ཞེས་ཟེར་མོད། འོན་ཀྱང་མཁས་པ་དག་གིས་བརྟག་པར་བྱའོ། ། འོ་ན་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་རྟགས་དེ་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་ལ་ལུང་ཉིད་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་དང་། དོན་སྒྲུབ་ལ་ལུང་གི་དོན་ཉིད་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། གཟུགས་སོགས་འདུ་ཤེས་བཟློག་པ་དང་། ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་རྣམ་རྟགས་མཚན་མ་དེ་དང་ལྡན་པའི་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཀྱི་བྱང་སེམས་སྦྱོར་ལམ་པ་ཆོས་ཅན། གནས་སྐབས་རྫོགས་བྱང་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་སྟེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是您要求的直译内容：
第一，经云："具有那些相、那些标志、那些特征的菩萨摩诃萨，应知是不退转于圆满菩提。"等等。其中，"相"表示自性标志，"标志"表示果相标志，"特征"表示因聚具足的标志，这表明需要立此等标志。此分为立根本标志和如何成为标志的方式两部分。第一，论处有法的意义：从总体角度，虽然确定大乘加行道就不退转，但按照无著和世亲的主张，具特殊标志的利根从加行道不退转，具特殊标志的中根从见修道不退转，具特殊标志的钝根从第八地不退转。大学者莲花戒则说得地后不可能有钝根。那么此处应立谁为有法？不是立刚才所说的大乘加行、见、修三道所住者为有法，因为若是如此，则针对论辩者已确认为大乘种姓，便无需以标志来证明。因此，是立不定种姓的诸菩萨为有法，若这些菩萨具有这些标志则不退转，若不具有则退转。如果这样，不定种姓的大乘见道者和修道者若不具有如此标志，也应退转吗？答：若获得大乘见修道，则不可能不出现当时的这些标志，因此无过。然而，对于大乘种姓已定的菩萨，从加行道即不退转没有疑问；而对于不定种姓的菩萨，即使获得第八地，仍有退转的疑虑，如所说："乃至未得第八地，仍惧怕下乘。"
所立有言立和义立两种：第一，以加行和意乐的力量证成不退转于圆满菩提。第二，证成此有法无间隔于其他涅槃，能生大涅槃智慧。第三，标志的所立义有入定和出定两种：第一是自方标志，第二是他方标志，即以不退转功德者的功德立为标志。
关于立此功德为标志，《小疏》的传统是依加行标志二十种，通过四决择分而分别标志，但有人说将二十标志分开与经文相违，并声称加行道者具有任何一种标志就能证成加行道者不退转，这是经文的意趣。然而，这应由诸学者考察。那么，出定的标志在言立中是以经文本身为标志，在义立中是以经文的义为标志。第一，"色等想的遮止"等处所示的相标特征具足的不定种姓加行道菩萨为有法，暂时不退转于圆满菩提，因为经中说是不退转故。
;


 །གཉིས་པ་ནི། དེ་ཆོས་ཅན། ཐེག་པ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པར་རྫོགས་བྱང་འབྱུང་དུ་རུང་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། གཉིས་པ་རྟགས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ལ། གང་ཟག་གང་ལ་རྟགས་སུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་དང་། དེས་ཚུལ་གསུམ་ཇི་ལྟར་དྲན་པ་དང་། རྟགས་སྦྱོར་ངོས་བཟུང་བའོ། །དང་པོ་ལ་རྒོལ་ཕྱིར་རྒོལ་གཉིས་ཀ་རྫོགས་བྱང་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་གྱི་འབྲེལ་བ་རང་རྒྱུད་ལ་ཕེབས་ཟིན་པ་ཞིག་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟར་མིན་ན། དཔེ་ལ་ཡང་ན་དཔེ་གཞན་ཞིག །བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ཕྱིར་ཐུག་མེད་འགྱུར། །ཞེས་པའི་སྐྱོན་གནས་སོ། །ལྷག་པར་སྔར་རྒོལ་རང་ཉིད་རྟགས་ཁྱད་ཅན་རྫོགས་བྱང་ཕྱིར་ལྡོག་མེད་པར་ངེས་པ་ཞིག་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟར་མིན་ན། བརྗོད་དང་གཡོ་འགུལ་སོགས་མཐོང་ནས། །གཞན་སེམས་རྗེས་དཔག་མི་འགྱུར་ཏེ། །བདག་ལ་འབྲེལ་བ་
5-386b
མཐོང་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །དེས་ན་རང་ངོར་རྟགས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་རང་དོན་སྐབས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱ་ལ། འདིར་ནི་རང་གི་རྟོགས་པ་མཉམ་བཞག་གི་རྟགས་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་དཔོགས་ལ། གཞན་ངོར་རྟགས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཉམ་བཞག་གི་རྟོགས་པ་དེ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་རྟགས་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཏུ་དཔོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་དེས་ཚུལ་གསུམ་ཇི་ལྟར་དྲན་པ་ནི། ཕྱོགས་ཆོས་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་། ཁྱབ་པ་ནི་མཐུན་དཔེའི་སྟེང་དུ་ཕྱིར་རྒོལ་རང་ཉིད་ཀྱིས། གཟུགས་ལ་སོགས་ལས་ལྡོག་སོགས་རྟགས། །ཞེས་པའི་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ལུང་གིས་ཐུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ནི་ཤིན་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ལ་གནས་པའམ། སངས་རྒྱས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གྱི་མངོན་སུམ་གྱིས་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ས་བཅུའི་བྱང་ཆེན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་པ་གསུངས་མོད་ཀྱི། གཞན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ནི་ལུང་སྟོན་པར་མི་མཛད་དེ། དེ་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་ཁྱབ་འབྲེལ་ལུང་ཁོ་ན་ལ་བལྟོས་ན་ཁྱབ་འབྲེལ་རང་རྒྱུད་ལ་ཕེབས་ཟིན་པ་ཞིག་དགོས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་སྙམ་ན། མི་འགལ་ཏེ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་རྟགས་སུ་སོང་བའི་སྒོ་ནས་ཁྱབ་འབྲེལ་རང་རྒྱུད་ལ་འབེབས་པ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་རྟགས་དེ་དང་ལྡན་ན་དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཡིན་པས་ཁྱབ་སྟེ། རྟགས་དེ་དང་ལྡན་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཡིན་པར་དཔྱད་པ་གསུམ་གྱིས་དག་པའི་ལུང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུམ་པ་རྟགས་སྦྱོར་ངོས་བཟུང་བ་ནི། རྒྱུ་ཚོགས་པ་ལས་འབྲས་སྐྱེ་བ། །ཞེས་པའི་རིགས་
5-387a
པས་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་བྱང་སེམས་སྦྱོར་ལམ་པ་ཆོས་ཅན། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དོན་དུ་དམྱལ་བ་ཡང་འཚོལ་བ་དང་། བདུད་ལས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་སོགས་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པས་ཕྱོགས་ཆོས་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་རྟགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། ཡང་ན་དེ་ཆོས་ཅན། ཐེག་པ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པར་དེའི་རྒྱུད་ལ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་དུ་རུང་སྟེ། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་མཛད་ལ། དེ་ལྟར་ན་བཀོད་ཚོད་ལ་འབྱུང་རུང་གི་གཏན་ཚིགས་བཀོད་ཀྱང་། སོང་ཚོད་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་སུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ།

以下是您要求的直译内容：
第二，彼为有法，能不被其他乘间隔而生起圆满菩提，因为具足其因聚数量故。第二，如何成为标志的方式分为：对何补特伽罗成为标志的方式，他如何忆念三相，以及确认标志的应用。第一，论辩双方都必须是已在自相续中确立不退转于圆满菩提的标志与所标的关系者，若不如此，则有"若于喻上需另喻，因为是所立，成无穷"的过失。尤其是论辩者自身必须确定具特殊标志就不会退转于圆满菩提，若不如此，则有"见到言说和动摇等，不能推知他心，因为未见与自的关系"的过失。因此，成为自方标志即称为自利因明，此处是从自己入定的证悟标志推知不退转；成为他方标志则是从他人入定证悟的随顺出定标志推知不退转。
第二，他如何忆念三相：宗法通过现量成立，周遍则是论辩者通过"色等退转等标志"的信可教证在同喻上成立，因为不退转是极为隐蔽的，除非住于殊胜道或是佛陀，否则他人无法以现量证成不退转。因此，虽然十地菩萨也宣说各种正法，但不授记他人为不退转菩萨，因为那不是他们的行境。若问：若周遍关系仅依赖教证，岂不与前说必须已在自相续中确立周遍关系相违？答：不相违，因为通过以可信教证为因而在自相续中确立周遍关系不相矛盾。总之，若具此标志则必定是不退转者，因为信任具足三种观察清净的如来教言，即具此标志者是不退转。
第三，确认标志的应用：通过"从因聚生果"的原理，不定种姓的加行道菩萨为有法，前行是世俗菩提心、大悲慈爱和通达空性的智慧，因为具有为利他而寻求地狱、不被魔业所动等特殊出定行为。如此以现量所见果的标志证成宗法。或者，彼为有法，能不被其他乘间隔而于其相续中生起一切智智，因为具足一切智智的因聚数量故，以自性标志而证成。如此，虽在立式上立了能生的因，但在实际上已成为不退转的标志。
;


 ། འོ་ན་རིགས་པའི་གཞུང་ལས་འབྱུང་རུང་གིས་འབྱུང་ངེས་སྒྲུབ་པ་ལ་ཁྱབ་པ་འཁྲུལ་བར་བཤད་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་འབྱུང་ངེས་འབྱུང་རུང་གིས་སྒྲུབ་མི་ནུས་སོ་སྙམ་ན། སྤྱིར་འབྱུང་རུང་གིས་འབྱུང་ངེས་སྒྲུབ་མི་ནུས་པ་ཁྱོད་བདེན་མོད་ཀྱང་། དེ་ལྟ་བུ་ནི་འབྱུང་རུང་ལ་གེགས་དང་བཅས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་འབྱུང་རུང་ལ་གེགས་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འབྱུང་ངེས་སུ་སྒྲུབ་ནུས་པར་སོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཇོ་བོས། རང་ལ་དཔོགས་ན་རྒྱུ་ཚོགས་པའི། །རང་བཞིན་ཁོ་ནའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །གཞན་གྱིས་དཔགས་ན་རང་བཞིན་དང་། །འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་ཀྱིས་དཔགས། །དཔགས་པའི་དགོས་པ་རང་ལ་ནི། །ཞུམ་པ་དགག་དང་གཞན་ལ་ནི། །བརྙས་པ་སྐྱེ་བ་དགག་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པས་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་བཞི། སྦྱར། བསྟན།
5-387b
བཤད། བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འབྱུང་བས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱེད་ཐོབ་ནས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐབས་དང་པོར་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་གི་འོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། རྟེན་གྱི་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན་པར་མཛད་དེ། དེ་ཡང་ངེས་འབྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་གནས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་མཐོང་བ་དང་མཐོང་ཟིན་གོམས་པའི་ལམ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་གནས་པ་དེ་ནི་སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས་ཡིན་ཏེ། ལམ་གསུམ་པོ་དེ་ལ་གནས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། དཔའ་བོ་སྟེ་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པ་གང་དག་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ལམ་དེ་དང་དེ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་ཡིན་ནོ། །བམ་པོ་བཞི་པ་འདི་ནས་འཆད་དོ། །
གསུམ་པ་རྒྱས་བཤད་ལ་གསུམ། སྦྱོར་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཉི་ཤུ། མཐོང་ལམ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་བཅུ་དྲུག །སྒོམ་ལམ་གྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་སོ། །
不还加行道者二十相
དང་པོ་ལ། བསྟན། བཤད་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ་ཡང་། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་གྱི།
དང་པོ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་དང་པོར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་
5-388a
པ་གཅིག་གིས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟགས་སམ་མཚན་ཉིད་འདིར་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། རབ་འབྱོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོའི་རིམ་པ་གཅིག་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ་མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས་ཀྱིས་འཆད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་སོགས་སུ་གཟུང་བ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཉི་ཤུར་བརྗོད་པ་ཡིས་ངེས་འབྱེད་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདི་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

 ། འོ་ན་རིགས་པའི་གཞུང་ལས་འབྱུང་རུང་གིས་འབྱུང་ངེས་སྒྲུབ་པ་ལ་ཁྱབ་པ་འཁྲུལ་བར་བཤད་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་འབྱུང་ངེས་འབྱུང་རུང་གིས་སྒྲུབ་མི་ནུས་སོ་སྙམ་ན། སྤྱིར་འབྱུང་རུང་གིས་འབྱུང་ངེས་སྒྲུབ་མི་ནུས་པ་ཁྱོད་བདེན་མོད་ཀྱང་། དེ་ལྟ་བུ་ནི་འབྱུང་རུང་ལ་གེགས་དང་བཅས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་འབྱུང་རུང་ལ་གེགས་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འབྱུང་ངེས་སུ་སྒྲུབ་ནུས་པར་སོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཇོ་བོས། རང་ལ་དཔོགས་ན་རྒྱུ་ཚོགས་པའི། །རང་བཞིན་ཁོ་ནའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །གཞན་གྱིས་དཔགས་ན་རང་བཞིན་དང་། །འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་ཀྱིས་དཔགས། །དཔགས་པའི་དགོས་པ་རང་ལ་ནི། །ཞུམ་པ་དགག་དང་གཞན་ལ་ནི། །བརྙས་པ་སྐྱེ་བ་དགག་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པས་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་བཞི། སྦྱར། བསྟན།
5-387b
བཤད། བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འབྱུང་བས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱེད་ཐོབ་ནས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐབས་དང་པོར་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་གི་འོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། རྟེན་གྱི་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན་པར་མཛད་དེ། དེ་ཡང་ངེས་འབྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་གནས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་མཐོང་བ་དང་མཐོང་ཟིན་གོམས་པའི་ལམ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་གནས་པ་དེ་ནི་སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས་ཡིན་ཏེ། ལམ་གསུམ་པོ་དེ་ལ་གནས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། དཔའ་བོ་སྟེ་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པ་གང་དག་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ལམ་དེ་དང་དེ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་ཡིན་ནོ། །བམ་པོ་བཞི་པ་འདི་ནས་འཆད་དོ། །
གསུམ་པ་རྒྱས་བཤད་ལ་གསུམ། སྦྱོར་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཉི་ཤུ། མཐོང་ལམ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་བཅུ་དྲུག །སྒོམ་ལམ་གྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་སོ། །
不还加行道者二十相
དང་པོ་ལ། བསྟན། བཤད་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ་ཡང་། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་གྱི།
དང་པོ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་དང་པོར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་
5-388a
པ་གཅིག་གིས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟགས་སམ་མཚན་ཉིད་འདིར་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། རབ་འབྱོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོའི་རིམ་པ་གཅིག་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ་མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས་ཀྱིས་འཆད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་སོགས་སུ་གཟུང་བ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཉི་ཤུར་བརྗོད་པ་ཡིས་ངེས་འབྱེད་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདི་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文直译：
那么，有人可能会认为：在逻辑学论典中解释说，用"可能发生"来证明"必然发生"是推理上的谬误，因此不能用"可能发生"来证明不退转者"必然发生"（成佛）。尽管一般而言，用"可能发生"确实不能证明"必然发生"，这是正确的，但这种情况是针对有障碍的"可能发生"而言的。而在此，是针对无障碍的"可能发生"而言，因此能够证明"必然发生"。因此，觉主（阿底峡）说："若对自己推理，则为因缘聚合的自性推理；若对他人推理，则为自性与果相二种推理。对自己推理的目的是为了去除怯懦，对他人推理的目的是为了消除轻慢心的生起。"这是很好的解释。
第二，词义分为四：引述、显示、解释、总结。
第一，引述：由于不退转菩萨僧众具有前述的决择分，所以显示不退转菩萨僧众的特征。获得大乘决择分后，确定将成就圆满菩提，如同在第一章节中在决择分支之后解释修行的依止那样。
第一，通过依止的分类进行简要说明：从住于决择分支开始，直到见道和修习已见道者，凡是住于此的菩萨，即是此处所说的不退转众，因为住于这三种道路者具有不退转的标志。
第二，勇猛者，即对所断除的方面无所畏惧者，凡是住于四决择分、见道和将要解释的修道中，以证悟这些道的方式而安住的菩萨，都是学位不退转菩萨僧众。从此第四卷开始解释。
第三，详细解释分三：加行道不退转者的二十种标志，见道不退转者的十六种标志，修道不退转者的标志。
不还加行道者二十相
第一部分又分为"显示"和"解释"两部分。
第一部分又分为"引述"、"根本"和"解释"三部分。
第一，引述：如果问这些不退转的标志具有什么不共的特征，首先用一首中间偈颂来解释住于决择分者的标志或特征。
第二，根本："须菩提，若大菩萨从色、受、想、行、识及诸处、诸缘起等不退转，当知是为不退转大菩萨。"如此等经文段落，在论典中以简略说明和详细解释两部分进行解释。首先，以"从色等执为色等而退转"等二十种标志的分类，显示这是决择道支上住者的不退转特征。
第三，解释：应当了解，通过从色等退转、无疑等方式，即二十种方式，显示住于决择分者的不退转特征。


 །
གཉིས་པ་ལ། སྦྱར། རྩ།འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཡང་གཟུགས་སོགས་ལས་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་པོ་འདི་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ལ། དྲོད། རྩེ། བཟོད། མཆོག་བཞི་ལས།
暖位十一相
དང་པོ་དྲོད་ཀྱི་རྟགས་བཅུ་གཅིག་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་དེ་དང་དེར་མོས་པ་ལྡོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་དོན་མ་ཡིན་དུ་འཛིན་པའི་ཐེ་ཚོམ་ཟད་པ་དང་། མི་དལ་བ་སྟེ་མི་ཁོམས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་དང་། བདག་ཉིད་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་དག་
5-388b
དགེ་བ་དེ་ལ་འགོད་པ་དང་། འགོད་པར་གྱུར་པའི་གདུལ་བྱ་གཞན་གྱི་རྟེན་ཅན་དེས་ཀྱང་གཞན་སྦྱིན་སོགས་ལ་འགོད་པ་དང་། ཟབ་མོའི་དོན་ལའང་སོམ་ཉི་མེད་པ་དང་། བྱ་བ་བྱམས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ལུས་དང་། སོགས་པས་ངག་ཡིད་ཀྱིས་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། འདོད་འདུན་སོགས་སྒྲིབ་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་དང་མི་འགྲོགས་པ་དང་། ལྟ་བའི་བག་ལ་ཉལ་ཀུན་ཏུ་འཇོམས་པ་དང་། འདས་པའི་ཡུལ་ལ་དྲན་པ་ལྡན་པ་དང་ནི། ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལ་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་དང་། གོས་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་གཙང་བ་དང་བཅུ་གཅིག་གོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文直译：
第二部分分为引述、根本、解释三部分。
第一，引述：如果问，从色等退转等这些特征是什么，为了显示这些，此处显示这六首中间偈颂。
第二部分分为暖、顶、忍、胜法四部分。
暖位十一相
第一，暖相的十一种标志是：对色等法不再执著为彼此；对正确的义理不再执为非义而断除疑惑；断尽生于不闲处（不得闲暇之处）；自己安住于纯善之中并引导他人趋向善法；被引导的所化众生也同样引导他人趋向布施等；对甚深义理也无怀疑；以与慈爱相关的身业，以及（所谓"等"是指）语业、意业利益他人；不与贪欲等五种障碍相伴；摧毁一切见解的随眠；对过去境具足正念；对现在境具足正知；衣服等用品清净无有过失。这十一种。





我会按照您的要求完整直译成简体中文，保留所有重复部分，遇到对仗诗歌体时保持对仗，并按规定格式处理种子字和咒语。请提供需要翻译的原文内容。



顶位六相
གཉིས་པ་རྩེ་མོའི་རྟགས་དྲུག་ནི། ལུས་ལ་སྲིན་བུ་རྣམས་མི་འབྱུང་བ་དང་། དམན་པ་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་གྱ་གྱུ་མེད་པའི་སེམས་དང་། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་གནས་ངན་ལེན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་སྤྱོད་པ་ལེན་པ་དང་། སེར་སྣ་མེད་པ་དང་སོགས་པས་ཕྱིན་དྲུག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་ལྡན་པར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དམྱལ་བའང་ཚོལ་བ་སྟེ་དྲུག་གོ།
忍位二相
གསུམ་པ་བཟོད་པའི་རྟགས་གཉིས་ནི། སྟོན་པ་དང་ལམ་གཞན་གྱིས་དཀྲི་བར་མི་བཏུབ་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་གཞན་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་བདུད་དམ་གནོད་པ་ལ་གནོད་པའམ། གེགས་སམ། གདོན་ནམ། བདུད་ཅེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་དང་གཉིས་སོ། །
世第一法一相
བཞི་པ་ཆོས་མཆོག་གི་རྟགས་གཅིག་ནི། སངས་རྒྱས་དགྱེས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་བསླབ་པ་སྟེ། མདོར་ན་རྟགས་ནི་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་གིས་དྲོད་རྩེ་མོ་བཟོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཆོས་མཆོག་རྣམས་ལ་གནས་པའི་སྦྱོར་ལམ་པ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་གནས་སྐབས་གཞན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི།
5-389a
རིམ་བཞིན་དྲོད་ཀྱི་རྟགས་བཅུ་གཅིག་ལས། གཟུགས་ལ་སོགས་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཤེས་ནས་ཡོན་ཏན་ལ་འདོད་པའི་དད་པ་ཐོབ་པས་སྐྱབས་གནས་ཡིན་མིན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ཟད་པ་དང་། དགེ་བར་གནས་པའི་ཡིད་ཀྱི་སྟོབས་དབང་བཙན་པའི་མཐུ་ལས་ཇི་ལྟར་སྨོན་པའི་ལམ་འགྲུབ་པས་ཐར་པ་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། དམྱལ་བ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། དུད་འགྲོར་སྐྱེ་བ་དང་། བསྟན་པ་མི་བཞུགས་པའམ། བཞུགས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མི་ཐོས་པ་དང་ཞེས་ལ་ལ་སྨྲ་ཡང་། སངས་རྒྱས་མི་འབྱུང་བའི་མུན་བསྐལ་ལ་འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མི་ཐོས་པ་དེར་འཇོག་གོ། ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཕལ་ཆེར་བཀའ་མི་ཐོས་པ་དང་ཆ་འདྲ་ལ། ཡུལ་དབུས་དང་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཚད་ས་ཚིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དེས་ཀྱང་བཟུང་མོད་ཀྱི། འདིར་ནི་ཆོས་ཚིགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཉིད་བཟུང་བ་ལེགས་ཏེ། གང་ན་འཁོར་རྣམ་བཞི་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་གནས་དེར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་མེད་ལ། དེ་མེད་པར་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་བྱེད་མི་ཁོམས་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་དང་གླེན་པ་དང་ལྐུགས་པའི་དངོས་པོ་སྟེ་ཞེས་གསུམ་མི་ཁོམ་པའི་གྲངས་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ལམ་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇུག་ཏུ་མི་བཏུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱང་གྲོལ་བསྒྲུབ་པ་ལ་མི་ཁོམ་པར་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གསུམ་ལྐུགས་པ་གཅིག་པོའི་ནང་དུ་སྡུད་པའང་སྐྱེས་ཐོབ་དང་སྦྱོར་བྱུང་གི་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་ཞེས་པ་ལྐུགས་པའམ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། གླེན་པའི་རྨོངས་པ་སྟེ་ཤེས་པ་མི་གསལ་བའང་ཤེས་པ་ལྐུགས་པ་དང་ཉམས་པའི་
5-389b
རྒྱུ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དེ་ལྡན་གྱི་འབྲས་བུ་ཤེས་པ་ཆད་པའམ་ལྐུགས་པ་སྟེ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆ་ནས་རྣམ་གྲངས་སུ་བཞག་ལ། ལ་ལ་དག་ཡིད་གླེན་པ་དང་ལྕེ་ལྐུགས་པའི་བཤད་པ་བྱེད་པ་ནི་རང་བཟོའོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་མཐའ་འཁོབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་། ཀླ་ཀློར་སྐྱེས་པ་དོན་གཅིག་གོ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལྟ་བུ་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ཟད་པ་སྟེ། དེར་མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་དད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དད་པས་མི་ཁོམས་འགྲོ་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ལ། དད་པ་དེ་ལྡན་གྱིས་མི་ཁོམས་པའི་གནས་སུ་མི་སྐྱེ་བའི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པས་སྨོན་ལམ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

顶位六相
第二，顶位的六种标志是：身体不生虫类；没有低劣想法的邪心；能取受净化身语意三者习气的行为；无贪吝等，也就是没有六度的对立面；不违背法性而趋向菩提；为了众生的利益甚至愿意寻找地狱。以上为六种。
忍位二相
第三，忍位的两种标志是：不被其他导师和道路所动摇；认识到非大乘道路的其他显示之道的魔或害、障碍、鬼神或魔。以上为两种。
世第一法一相
第四，世第一法的一种标志是：修学佛陀欢喜的行为。总而言之，通过这二十种标志，安住于暖、顶、忍及世第一法的加行道行者，不会从圆满菩提退转到其他阶段的菩提。经中如是说。
第三：
按顺序，暖位的十一种标志中：因为色等无自性，色等诸法从色等中返回；了知三宝功德后获得对功德的信心，消除对依怀处是否值得皈依的怀疑；由于安住于善的意志力强盛，如愿成就道路，不再对解脱有邪见；不再转生地狱、饿鬼、畜生；不生于无佛法之处，或虽有佛法却不闻佛语。有人说，这里所说的"不闻佛语"是指佛不出世的黑暗劫。出生在边远地区大多数不闻佛语，类似于此。虽然可以根据地域标准区分中央和边远地区，但这里最好是根据法的标准来判断，因为在没有四众弟子活动的地方，就没有佛陀的教法，出生在那里就被视为无暇修习正法。这里将"诸根不全"、"愚痴"和"哑巴"三种归为一类无暇，因为它们都无法进入修道，意识无法成就解脱。将这三者归入"哑巴"一类是因为：先天或后天的诸根不全是导致哑巴或功能丧失的原因；愚痴的迷惑、智慧不清晰也是智慧哑巴和损坏的原因。这些因素导致的结果是智慧断绝或哑，从因果角度来说是同一类。有些人解释为"心愚痴和舌哑巴"是自己编造的。前面所说的生于边远地区和生于野蛮地区是同一意思。不生于如同无想天的长寿天，即八种无暇已尽。不生于这些处所的原因是信心，如经中所说："以信不生无暇处。"具有信心者发愿不生无暇处，此愿得以成就。


 །སྙིང་རྗེས་བདག་དང་གཞན་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། བདག་གི་བདེ་བ་དང་གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཕན་ཚུན་དུ་བརྗེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱི་དགེ་རྩ་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཕྱིན་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པས་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་ཡང་སོམ་ཉི་མི་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པའི་སྦྱོར་བས་གདུག་པ་དང་བྲལ་བའི་བྱམས་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལམ་སྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་འདུན་པ་སྟེ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པའི་སེམས་ཏེ་སྡང་བས་ཞུགས་པ་དང་། གཉིད་ནི་ཤེས་པའི་འཇུག་པ་རང་དབང་མེད་པར་ཁ་ནང་དུ་སྡུད་པ་དང་། རྨུགས་པ་ནི་སེམས་དབང་མེད་དུ་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པས་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་འགལ་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་སློང་བ་སྟེ། གཉིད་དང་རྨུགས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །རྒོད་པ་ནི་ཆགས་པས་སེམས་
5-390a
མ་ཞི་བར་ཡིད་སློང་སློང་པོར་གྱུར་པ་དང་། འགྱོད་པ་ནི་བྱ་བ་ངན་པ་བྱས་ཟིན་པ་དྲན་པའི་རྒྱུན་ཡིད་ལ་གཅགས་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་ཡིན་མིན་གང་ཡིན་དུ་རྟོག་པ་སྟེ་དེ་དག་དང་མི་འགྲོགས་པའོ། །འདི་ལ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བར་པ་བཞིས་སེམས་དང་། ཐ་མས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ། །གཉིད་རྨུགས་གཉིས་སྒྲིབ་པ་གཅིག་དང་། རྒོད་འགྱོད་གཉིས་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། མཛོད་ལས། འདོད་ན་སྒྲིབ་གཉིས་མི་མཐུན་དང་། །ཟས་དང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། །གཉིས་གཅིག །ཅེས་སོ། །དེའང་འདོད་ཁམས་ན་གཉིད་རྨུགས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ཞི་གནས་དང་། རྒོད་འགྱོད་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་། ཟས་གཅིག་པ་ནི་རྒྱུ་གཅིག་པ་སྟེ་ངལ་དུབ་སོགས་ཀྱིས་གཉིད་རྨུགས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་ལ། འདོད་རྟོག་གིས་རྒོད་འགྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་ཅིང་། གཉིད་རྨུགས་གྱིས་ཞི་གནས་ལ་སྒྲིབ་པའི་བྱ་བ་གཅིག་པ་དང་། རྒོད་འགྱོད་ཀྱིས་ལྷག་མཐོང་ལ་བསྒྲིབ་པའི་བྱ་བ་གཅིག་པས་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བཞག་གོ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་བསྒོམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་པའི་མངོན་གྱུར་གྱི་ཆ་མགོ་གནོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རིམ་བཞིན་འཇོམས་པ་དང་། ཤེས་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་དང་། གཙང་སྦྲ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་ཡི་གར་འོང་བའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཙང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གོ། དང་ནི་ཕྲད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
以悲心引导自己和他人进入善法，通过交换自己的快乐与他人的痛苦，菩萨将自己的善根回向给其他众生，由此行持布施等六度；通过真正了悟法性，对甚深义理毫无怀疑；以利益他人的修行，具足离恶的慈爱身语意业，以及以圆满的修道行持断除五障。这五障是：对欲界妙欲的贪著，即希求获得未得之物；害心，即以嗔心对待众生；睡眠是指意识无自主地向内收摄；昏沉是指心不自主地收摄，了知此为行事的障碍，使人不适合做事的诱因。睡眠和昏沉属于痴的范畴。掉举是指由贪欲导致心不安定，心绪飘动；恶作是指对已做的恶事不断回忆，心中纠结。怀疑是指对是非犹豫不决，修行者应当不与这些为伍。其中，前两种障碍戒学，中间四种障碍定学，最后一种障碍慧学。睡眠和昏沉作为一障，掉举和恶作作为一障的理由是什么？《俱舍论》中说："欲界中二障，对治与食行，皆同故为一。"在欲界中，睡眠和昏沉的对治是止，掉举和恶作的对治是观，食同指因同，即疲劳等是睡眠昏沉的因，贪欲妄想是掉举恶作的因，睡眠昏沉障碍止的作用相同，掉举恶作障碍观的作用相同，因此各自合为一障。
修习空性的对治，逐渐降服并摧毁无明等一切随眠的现行部分；以具有觉察的心常住于等持，因此具足正念和正知；以清净行为令他人悦意，以清净的受用衣物等为"清净解脱"。这十一种是暖相。"及"表示连接。


 །གཉིས་པ་རྩེ་མོའི་རྟགས་དྲུག་ནི། སེམས་དཔའི་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་
5-390b
འཇིག་རྟེན་ལས་མངོན་པར་འཕགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་སྲིན་བུའི་རིགས་བརྒྱད་ཁྲི་སོགས་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་གསུམ་ངན་སོང་དུ་མི་གནས་པར་མ་ཟད། སྒོ་གསུམ་ལ་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ངན་སོང་གི་རྟེན་བཅའ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འབྱུང་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་གཡོ་ཅན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་སྒྱུའི་སེམས་གྱ་གྱུ་མེད་པར་དྲང་བ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལུས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་བསྒྲུབས་པས་ཕྱིན་དྲུག་དེ་དག་དང་འགལ་བ་སེར་སྣ་དང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་སྟེ་སྤྲོས་མེད་དུ་གནས་པར་སྡུད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྲོ་བའོ། ། འདིར་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་མ་གྲུབ་པ་ལ་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དངོས་དང་རྗེས་མཐུན་པ་ནི་ཤེར་ཕྱིན་དང་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་རྗེས་མཐུན་པ་ཡིན་ལ། མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་པ་དེ་ལ་ནི་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་གྲུབ་འཛིན་གྱི་བློ་སྡུད་པའམ་སྤོང་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བ་ཞེས་པའང་དེ་དང་དེར་མ་གྲུབ་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། དེར་རྟོགས་པ་ནི་མི་འགལ་བའི་དོན་ཏོ། ། འགའ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་པ་དེ་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་འཆད་པ་ནི་ནོར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བ་ཙམ་གྱིས་དོན་དམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མ་ཁྱབ་ན། རང་སྟོང་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་ཀྱང་དོན་དམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་
5-391a
དང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་དེས་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཉིད་རང་སྟོང་དུ་རྟོགས་བཞིན་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་རང་སྟོང་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། དེ་མི་རུང་སྟེ། དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་རང་ངོས་མི་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བའི་རྟོགས་པ་སྐྱེ་བ་དེས་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བའི་རྟོགས་པའི་གོ་ཆོད་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བདེན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁས་བླངས་དེའི་ཕྱིར་གྲུབ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་སྣང་ཙམ་ལས་གཞན་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བདེན་པ་མ་མཐོང་བས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་དང་པོ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འཕྲལ་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་ལ་བྱེད་དམ། སྟོང་ཉིད་ལ་བྱེད། དང་པོ་ལྟར་ནའང་གྲུབ་སྟེ། དབུ་མ་པའི་སྐབས་འདིར་སྣང་ཙམ་ལས་གཞན་པའི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ནའང་གྲུབ་སྟེ། གཟུགས་སོགས་ལས་གུད་ནའང་སྟོང་ཉིད་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་སོགས་ནི་དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། ། ལ་ལ་དག་གཟུགས་སོགས་མཐོང་བ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་མཐོང་བ་དོན་དམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཟེར་རོ། །འོ་ན་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བ་ན་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བར་ཐལ། ཁྱོད་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་གང་ཞིག །དེ་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་དབྱེར་མེད་ཡིན་དགོས་པས་གཅིག་མཐོང་བས་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འདོད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲ་བ་དེ་ནི་དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པ་ཕྱིན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་འདོད་པ་ལ་ལུང་རིགས་ཀྱི་གནོད་པ་མཐའ་ཡས་ཀྱང་ཡི་གེས་
5-391b
འཇིགས་སོ།

直译如下：
第二，顶位的六种标志是：菩萨相续中的善根超越世间，身体不生八万种虫类等；不仅自身的三门不住恶道，其他众生也不会以任何方式在其三门中建立恶道依处；善根清净无有虚伪，心直而不曲折；不求利养恭敬等，身心极为调柔，如同粪扫衣者一般，具足圆满功德；通过修习布施等特殊功德，无贪吝、破戒等六度的违品；通过正确摄持一切法，即安住于无戏论中，以不违背法性之般若波罗蜜多趣向佛道。
在此，对世俗一切法本来无实有，了悟其无实有的智慧及其随顺，即是般若波罗蜜多及其随顺。对此无实有的了悟称为"摄持"，因为它摄持或消除了实有执着的心识。所谓"不违背法性"，是指诸法无实有是世俗法的法性，能如是了悟即为不违背之义。有些人解释为"了悟世俗无实有不违背胜义法性"是错误的，因为不违背世俗法性并不必然不违背胜义法性。
如何不必然呢？了悟自空的智慧虽不违背世俗法性，却违背胜义法性。因为这种智慧虽然了悟世俗法性为自空，但胜义法性不能是自空，因为胜义法性本身并非空无。此外，如果认为生起不违背世俗法性的了悟就能够达到不违背胜义法性的了悟，那么所有众生都应该见到真理，因为根据你的主张，世俗法性只是显现而已，而这种显现即使未见真理的人也能直接了知。
若说第一因不成立，那么世俗法性是指暂时能起作用的，还是指空性？若是前者，仍然成立，因为在中观宗的语境中，除了显现以外没有独立的能起作用的事物；若是后者，也成立，因为经中说色等之外没有独立的空性。色的空性等是与胜义法性的空性相违的。
有些人说，见到色等是对世俗法性的不违背了悟，而见到世俗的空性是对胜义法性的不违背了悟。那么，见到世俗法性就应该见到胜义法性，因为按照你的说法，这两者是法和法性的关系，而法与法性如果确实是这种关系，就必须不可分离，见到一个就必然见到另一个。若承认如此，这种主张即是中观自续派的观点，对此种主张的经教和逻辑的破斥无量无边，但因篇幅限制而不详述。


 །འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བུ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་གིར་བསྒྲལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་དམྱལ་བ་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། དང་ནི་ཕྲད་དོ། ། གསུམ་པ་བཟོད་པའི་རྟགས་གཉིས་ནི། རང་གི་རྟོགས་པ་ལ་དཔྱད་གསུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚད་མས་ཡིད་ཆེས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཁྲུགས་པས་སངས་རྒྱས་མིན་པའི་སྟོན་པ་དང་ལམ་མིན་པའམ་ལམ་གཞན་གྱིས་དཀྲིར་མི་བཏུབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཐབས་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐབས་མིན་པ་ལམ་ལྟར་བཅོས་པ། ལྷག་པར་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་དོན་ཡིན་པར་བསྙད་པའི་ལྟ་སྒོམ་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་བདུད་ལ་བདུད་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཆོས་མཆོག་གི་རྟགས་གཅིག་སྟེ། འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པས་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་དགྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟགས་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དྲོ་བ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། ཆོས་མཆོག་རྣམས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རྟགས་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །
见道十六不还相
གཉིས་པ་མཐོང་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ལ། བསྟན། བཤད་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་གྱི།
དང་པོ་ནི། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་འོག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་གསུངས་པའོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཡང་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཅི་ལས་སླར་ལོག་པའི་སླད་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཅེས་བགྱི་བ་ལགས། ཞེས་སོགས་མདོའི་རིམ་པ་གཅིག་ལ་
5-392a
བསྟན་བཅོས་སུ་མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས་སུ་མཛད་དེ། དེའང་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་། ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།
དང་པོ་ནི། ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྣམ་པ་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཅེ་ན། རྣམ་པ་རྣམས་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་གསུངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེའོ། །
གཉིས་པ་ལ། དབྱེ་བསྡུ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལའང་བཞི་ལས།
苦谛
དང་པོ་ནི། གཟུགས་དང་ལ་སོགས་པས་ཕུང་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་མཚན་འཛིན་གྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ལྡོག་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། བདུད་ལས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་བཟློག་ཀྱང་བཟློག་ཏུ་མི་བཏུབ་པའི་སེམས་བརྟན་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་དག་ལས་སེམས་རྣམ་པར་ལོག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཀྱང་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཡན་ལག་སྟེ་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
视一切众生如同自己的孩子，自己要将他们度脱，为了他人的利益甚至愿意到地狱，这是第六种标志。"及"表示连接。
第三，忍位的两种标志是：由于对自己的证悟以三种观察的量和瑜伽现量深信，对法性不动摇，因此不被非佛的导师和非道或其他道路所动摇；因为精通佛陀之因——遍智的方便善巧，能够识别非方便伪装的道路，尤其是能识破宣称自己是佛母义理的邪见修行指导的魔为魔。
世第一法的一种标志是：通过三轮清净，在一切行为中令佛欢喜，称为一种标志。通过这二十种标志，应当了知依次安住于暖位、顶位、忍位和世第一法位的菩萨不会从无上菩提退转。
见道十六不还相
第二，见道不退转的标志分为宣说和解释两部分。
第一部分又分为引言、正文和注释三部分。
第一，引言：在宣说顺决择分不退转特征之后，接着以一首偈颂宣说见道不退转的特征。
第二，正文：又有"善现请问：世尊，不退转的大菩萨从何处不再退转而称为不退转？"等一段经文，在论中将其分为略说和广说两部分。这是指应了知大乘见道中的八忍八智十六刹那，是菩萨不从见道退转的特征。
第三，注释：缘苦等谛而修的十六刹那，即法忍、随顺智忍和智，是安住于见道菩萨的不退转特征。
第一，若问这些智慧刹那是什么样的特征，则以五首偈颂宣说其相，如下：
第二分为分类和总结两部分。
第一，分类又分为四部分：
苦谛
第一部分：从色等蕴等法的相执分别中返回，是苦谛法智忍；虽被魔业劝退菩提心，但具有不可退转的坚定心，是苦谛法智；从小乘中返回心意，是苦谛随顺智忍；虽入四禅、四无色定和灭尽定，但已穷尽禅定等引生轮回的支分（即原因），是苦谛随顺智。
;


 །
集谛
གཉིས་པ་ནི། ལུས་དང་སེམས་གང་དུ་སྐྱོ་བ་དང་འཇུག་པ་ལ་ཡང་བ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་
5-392b
པའི་བཟོད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་། ཟང་ཟིང་གི་སྒོ་ནས་ཆགས་ཅན་གྱི་གདུལ་བྱ་འཁོར་དུ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ལུས་ངག་གིས་ཉེ་བར་སྤྱོད་ཀྱང་། སེམས་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་འདུན་པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་བ་གཏན་ནས་ཆད་པས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའང་རང་ཉིད་འདོད་ཡོན་ལ་དུག་ལྟར་གཟིགས་ཀྱང་འདོད་ཡོན་སྨན་ལྟར་བསྟེན་པའི་ཚུལ་བསྟན་ནས། གཞན་དག་འདོད་ཡོན་གྱི་རྒྱུས་གདུལ་བྱ་བཀྲི་སྟེ། མཐར་ཐུག་གདུལ་བྱ་འདོད་ཡོན་ལ་དུག་ལྟར་བལྟ་བའི་ཐབས་སྟོན་པས་རང་གཞན་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་དང་། ཐབས་མཁས་པའི་སྤྱོད་པས་འདོད་ཡོན་བསྟེན་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་། སེམས་དཔའ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་འགར་ཡང་མ་གཟིགས་པས་རྟག་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སེམས་དཔའ་དེའི་ཡོན་ཏན་ལ་གཞན་གྱིས་དད་པས་ཡོན་ཕུལ་བའི་དགེ་རྩ་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ནུས་པས་འཚོ་བ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །
灭谛
གསུམ་པ་ནི། ཕུང་སོགས་བར་ཆད་བྱེད་རྣམས་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཚོགས་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་
前后系
དང་པོ་ནི། མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དེ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་རྩ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ཞིག་དགོས་ལ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་ངོ་བོ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། སྒྲ་དོན། ས་མཚམས། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་རོ། །
顺解脱分体性
དང་པོ་ནི། ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ལས་དགེ་བ་དེ་དེའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་ལས་གསུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
顺解脱分定义
གཉིས་པ་ནི། ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སར་གཞོལ་བའི་སྒོ་དབྱེ་བར་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་དག་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དུ་འཇོག་པ་ནི། བདག་མེད་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པའི་དྲོད་ཡན་ཆད་ཀྱི་ངོ་བོར་མ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་དེས་ཐར་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་བསགས་པ་ནས་ཚོགས་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །
顺解脱分类别
གསུམ་པ་ལ་དབྱེ་ན། ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་དང་། དེ་དག་གི་སྐབས་སུ་རིམ་བཞིན་དྲན་ཉེ་བཞི་དང་། ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བཤད་ལ། ཡང་ན་དད་སོགས་ལྔས་ཀྱང་དབྱེ་བར་བྱའོ། །
顺解脱分词义
བཞི་པ་ནི། ཐར་པ་སྟེ་ལམ་གྱི་རྟེན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་གནས་སྐབས་སུ་ངན་སོང་གི་རྟེན་ལས་ཐར་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཐར་བས་ན་ཐར་པ་དང་། མཐར་ཐུག་
5-393a
པོ་དང་། སོགས་པས་ཤེས་པ་དང་། དེའི་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་གཡུལ་འགྱེད་ཀྱི་གཏམ་སོགས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ།

 །
集谛
གཉིས་པ་ནི། ལུས་དང་སེམས་གང་དུ་སྐྱོ་བ་དང་འཇུག་པ་ལ་ཡང་བ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་
5-392b
པའི་བཟོད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་། ཟང་ཟིང་གི་སྒོ་ནས་ཆགས་ཅན་གྱི་གདུལ་བྱ་འཁོར་དུ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ལུས་ངག་གིས་ཉེ་བར་སྤྱོད་ཀྱང་། སེམས་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་འདུན་པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་བ་གཏན་ནས་ཆད་པས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའང་རང་ཉིད་འདོད་ཡོན་ལ་དུག་ལྟར་གཟིགས་ཀྱང་འདོད་ཡོན་སྨན་ལྟར་བསྟེན་པའི་ཚུལ་བསྟན་ནས། གཞན་དག་འདོད་ཡོན་གྱི་རྒྱུས་གདུལ་བྱ་བཀྲི་སྟེ། མཐར་ཐུག་གདུལ་བྱ་འདོད་ཡོན་ལ་དུག་ལྟར་བལྟ་བའི་ཐབས་སྟོན་པས་རང་གཞན་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་དང་། ཐབས་མཁས་པའི་སྤྱོད་པས་འདོད་ཡོན་བསྟེན་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་། སེམས་དཔའ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་འགར་ཡང་མ་གཟིགས་པས་རྟག་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སེམས་དཔའ་དེའི་ཡོན་ཏན་ལ་གཞན་གྱིས་དད་པས་ཡོན་ཕུལ་བའི་དགེ་རྩ་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ནུས་པས་འཚོ་བ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །
灭谛
གསུམ་པ་ནི། ཕུང་སོགས་བར་ཆད་བྱེད་རྣམས་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཚོགས་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་
前后系
དང་པོ་ནི། མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དེ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་རྩ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ཞིག་དགོས་ལ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་ངོ་བོ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། སྒྲ་དོན། ས་མཚམས། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་རོ། །
顺解脱分体性
དང་པོ་ནི། ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ལས་དགེ་བ་དེ་དེའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་ལས་གསུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
顺解脱分定义
གཉིས་པ་ནི། ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སར་གཞོལ་བའི་སྒོ་དབྱེ་བར་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་དག་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དུ་འཇོག་པ་ནི། བདག་མེད་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པའི་དྲོད་ཡན་ཆད་ཀྱི་ངོ་བོར་མ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་དེས་ཐར་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་བསགས་པ་ནས་ཚོགས་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །
顺解脱分类别
གསུམ་པ་ལ་དབྱེ་ན། ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་དང་། དེ་དག་གི་སྐབས་སུ་རིམ་བཞིན་དྲན་ཉེ་བཞི་དང་། ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བཤད་ལ། ཡང་ན་དད་སོགས་ལྔས་ཀྱང་དབྱེ་བར་བྱའོ། །
顺解脱分词义
བཞི་པ་ནི། ཐར་པ་སྟེ་ལམ་གྱི་རྟེན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་གནས་སྐབས་སུ་ངན་སོང་གི་རྟེན་ལས་ཐར་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཐར་བས་ན་ཐར་པ་དང་། མཐར་ཐུག་
5-393a
པོ་དང་། སོགས་པས་ཤེས་པ་དང་། དེའི་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་གཡུལ་འགྱེད་ཀྱི་གཏམ་སོགས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
集谛
第二是：于身心何处感到疲倦或入于轻安之体性，是为集谛法智忍。施予布施，以财物方式来摄受贪欲者为所化众而近行欲妙五欲，虽然身语享受欲妙，但心中对境的欲求之活动已完全断除，这称为善巧方便。这也是自己虽视欲妙如毒，但示现以欲妙如药来依止的方式，引导他人通过欲妙而导向成为所化众，最终教示所化众将欲妙视为毒药的方法，使自他不染轮回过患，是为集谛法智。以善巧方便行持而显现享受欲妙，但菩萨自己不见任何欲妙，而恒常安住于梵行，是为集谛随顺智忍。由他人信奉该菩萨功德而供养的善根得以增长，依靠这些能够完全净除自他相续的障碍，是为清净无过之生活，即集谛随顺智。
灭谛
第三是：各别遮止蕴等障碍者及其随行之住处，是为灭谛法智忍。各别遮止对证悟作障碍之法的修习及随行之住处，是为集谛法智。各别遮止带有所缘地修习菩提二资粮及随行之住处，是为灭谛随顺智忍。各别遮止与烦恼势力及其智慧对境相关的战场言论等之修习和随行住处，是为灭谛随顺智。
前后系
第一是：于三智相断除增益的补特伽罗必须是已于相续中生起顺解脱分善根者。依此而言，在相后解说顺解脱分。
第二包括：顺解脱分的体性、定义、分类、词义、界限、因的差别。
顺解脱分体性
第一是：闻思所生的智慧及其所引发的善业是顺解脱分的体性，如所云："闻思所生的三业。"
顺解脱分定义
第二是：能开启趋向解脱及一切智地之门的特殊智慧，其本质不属于根。这些被安立为资粮道，是因为通过这种非以总相方式证悟无我的暖位以上智慧，能净除障碍解脱的障碍，从积累资粮开始，资粮道的定义也正是如此。
顺解脱分类别
第三是：可分为小、中、大三种。在各自阶段中，次第修习四念住、四正断、四神足。或者，也可以依信等五根来分类。
顺解脱分词义
第四是：解脱即成就道的所依，暂时从恶趣依处解脱，因如是解脱而称为解脱，究竟[...]


 ། འདིར་སྦྱོར་བ་ནི་དང་པོའི་ཞེན་བློ་སྐད་ཅིག་མ་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་དྲན་ཅིང་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་ཤེས་པའི་ཞེན་པ་སྟེ། གནས་པ་ནི་ཞེན་པའི་རང་ངོ་ནས་བཞག་ལ། སོ་སོར་བཀག་པ་ནི་ཞེན་པ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ཇི་ལྟར་ཞེན་པའི་ཚུལ་སོ་སོར་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །
此中附属所诠根义
སྐབས་སུ་བབ་པའི་འཕྲོས་དོན་དབང་པོའི་དོན་འཆད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དབང་པོ་ས་གང་ན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པའི་ཚུལ་བསམ་པ་དང་། དབང་པོ་ལམ་གང་དུ་ཇི་ལྟར་འགག་པའི་ཚུལ་བསམ་པའོ། །
决定根
དང་པོ་ལ་དབང་པོའི་དབྱེ་བ་དང་། དེ་གང་ཟག་གང་ལ་ལྡན་པའི་ཚུལ་ལོ། །
根类别
དང་པོ་ནི། དབང་པོ་ཉེར་གཉིས་པོ་ཡོད་ཀྱང་གཉིས་སུ་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་བྱང་གི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དང་པོ་ལ་བརྒྱད་དུ་ངེས་ཏེ། དད་སོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པ་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ལྔ་ནི་རྟོགས་པར་སླ་ལ། ཕྱི་མ་གསུམ་གྱི་དོན་ནི། ཉན་ཐོས་དང་ཐེག་ཆེན་པའི་འདོད་ལུགས་གཉིས་ལས། ལུགས་དང་པོ་ནི། མཐོང་ལམ་ན་ཡོད་པའི་དད་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ་དགུ་ལ་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོར་འཇོག་ཅིང་། སྒོམ་ལམ་ན་ཡོད་པའི་དེ་དགུ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། མི་སློབ་ལམ་ན་ཡོད་པའི་དེ་དགུ་ལ་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོར་འཇོག་སྟེ། ཇི་
5-393b
སྐད་དུ། མཐོང་བསྒོམ་མི་སློབ་ལམ་ལ་དགུ། །གསུམ་ཡིན་གསུམ་ནི་དྲི་མ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་ནི་དབང་པོ་གསུམ་དང་། དྲི་མེད་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། ལུགས་གཉིས་པ་ནི། སྦྱོར་ལམ་ན་ཡོད་པའི་དད་སོགས་ལྔ་དེ་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། ལེའུ་བརྒྱད་མར། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། སློབ་པའི་གང་ཟག་མངོན་པར་རྟོགས་པར་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྣང་བ་མེད་ཅིང་འདུལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་མངོན་པར་མ་གྱུར་པའི་དོན་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་མ་བྱས་པའོ། །སྣང་བ་མེད་པ་ནི་མཚན་མའི་སྣང་བའོ། །འདུལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་འདུལ་བའོ། །འཕགས་པ་སློབ་པའི་གང་ཟག་ལ་ཡོད་པའི་དད་སོགས་ལྔ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོར་འཇོག་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། སློབ་པའི་གང་ཟག་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་དད་པའི་དབང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་བདེན་པ་མངོན་དུ་བྱས་པའོ། །མི་སློབ་པའི་གང་ཟག་བཞི་ལ་ཡོད་པའི་དད་སོགས་ལྔ་ནི་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཀུན་ཤེས་པ་སྲུང་བའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། མི་སློབ་པའི་གང་ཟག་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དད་པའི་དབང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་པོ་ནི་
5-394a
བཅུ་བཞིར་ཡོད་དེ། བདེ་བའི་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ། སྒོ་ལྔའི་དབང་པོ་ལྔ། སྲོག་གི་དང་། ཡིད་ཀྱི་དང་། ཕོའི་དང་། མོའི་དབང་པོའོ། །དང་པོ་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་སིམ་པར་མྱོང་བ་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པ་འོག་ཏུ་འཆད་དོ།

这里修习是初始执著心的刹那，随后修习是忆念并遍决知该刹那的执著；住处是从执著本性而安立，各别遮止是遮止执著的自性及其执著方式。
此中附属所诠根义
讲解当前主题相关的根义有三：认定根、考察根在何地如何存在的方式、考察根在何道如何灭尽的方式。
决定根
第一包括根的分类和根与何补特伽罗相应的方式。
根类别
第一是：虽有二十二根，但可归纳为两类：清净根和烦恼根。第一类确定为八种：信等五根、未知当知根、已知根和具知根。其中前五易于了解，后三根的含义，依声闻和大乘两种观点：
第一种观点认为：安立见道中的信等五根、意根、乐根、喜根、舍根等九根为未知当知根；安立修道中的这九根为已知根；安立无学道中的这九根为具知根。如所云："见修无学道中九，三是三无垢。"这里"三"指三根，"无垢"指无漏之义。
第二种观点认为：加行道中的信等五根是未知当知根，如《八千颂》所说："何为未知当知根？未证悟的学人之信根、精进根、念根、定根、慧根，无现相而能调伏者是也。"此中"未证悟"指未现证法性，"无现相"指无相好之相，"调伏"指调伏烦恼。圣者学人所具有的信等五根安立为已知根，同书云："何为已知根？具已知的学人之信根乃至慧根是也。"这里"具已知"指已现证真谛。无学补特伽罗四种所具有的信等五根是具知根，同书云："何为具知守护根？阿罗汉、独觉、菩萨、如来等无学补特伽罗之信根乃至慧根是也。"
第二类烦恼根有十四种：乐根、苦根、喜根、忧根、舍根等五受根，五门根，命根、意根、男根、女根。第一类，身体舒适感受的乐根存在于欲界和初禅，第二禅中没有乐根，下文将解释。


 །བསམ་གཏན་གསུམ་པར་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་སིམ་མྱོང་དེ་བདེ་བའི་དབང་པོར་འཇོག་ལ། སེམས་ཚོར་སིམ་མྱོང་དེ་ཡིད་བདེའི་དབང་པོར་ནི་མི་འཇོག་གོ། གཉིས་པ་ནི་ལུས་ཚོར་གདུང་མྱོང་དེའོ། །གསུམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་མན་ཆད་ཀྱི་ས་གསུམ་ན་སེམས་ཚོར་སིམ་མྱོང་དེའོ། །བཞི་པ་ནི་སེམས་ཚོར་གདུང་བར་མྱོང་བའོ། །ལྔ་པ་ནི་ལུས་སེམས་གང་ཡང་རུང་བས་སེམས་གདུང་བར་མར་མྱོང་བ་དེ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ལུས་ཚོར་སིམ་པ་མ་ཡིན་གང་། །སྡུག་བསྔལ་དབང་པོའི་སིམ་པ་ནི། །བདེ་བའོ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན། །སེམས་ཀྱི་དེ་ཉིད་བདེ་དབང་པོ། །གཞན་ན་དེ་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན། །སེམས་ཀྱི་སིམ་པ་མ་ཡིན་གང་། །ཡིད་མི་བདེ་བའོ་བཏང་སྙོམས་ནི། །བར་མའོ་གཉིས་ཀ་མི་རྟོག་ཕྱིར། །ཅེས་པས་གཉིས་ཀ་ནི་ལུས་དང་། སེམས་ལ་སེམས་གདུང་བར་མའི་ལུས་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཚོར་བ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་སྟེ། ཚོར་བ་དེ་ཡུལ་ལ་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་བསྐྱེད་པར་རང་ཡུལ་གྱི་རྟེན་ལུས་སེམས་ཚང་ཙམ་གྱིས་བསྐྱེད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཚོར་དང་སེམས་ཚོར་ཁྱད་གང་ཞེ་ན། སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་བ་དེ་ལུས་ཚོར་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་བ་དེ་སེམས་ཚོར་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཉན་ས་ལས་
5-394b
བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་སོགས་སྒོ་ལྔའི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་ནང་གི་རྡུལ་ཕྲན་དྭངས་པ་གང་ཞིག་ཤེས་པ་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་འཛིན་ནུས་སུ་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་སྒྱུར་བ་པོ་དེ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ངེས་ལས། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས། ཞེས་སོ། །སྲོག་དབང་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཚེ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་འགྲེལ་དུ་མདོ་དྲངས་པར། སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པའི་ཚེ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་། སྲོག་ནི་ཚེ་ཡིན་དྲོད་དང་ནི། །རྣམ་ཤེས་རྟེན་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི། རང་རིག་པ་གང་ཞིག་ཤེས་པ་ཆོས་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་དོ། །ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་ནི་ལུས་དབང་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ལུས་ལ་ཕོ་དང་མོ་དབང་དག །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་དབང་པོ་ཉེར་གཉིས་པོ་འདི་ལ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། བཅུ་དྲུག་རྫས་ཡོད་ཡིན་ལ། དྲུག་བཏགས་པ་བར་བཤད་དེ། དེ་ཡང་འདས་པའི་དབང་པོ་གསུམ་ནི་དད་སོགས་དགུའི་ཆ་ལ་བཏགས། སྲོག་ནི་དུས་ཀྱི་རྒྱུན་ངེས་པའི་ཆ་ལ་བཏགས། ཕོ་མོའི་དབང་པོ་ནི་ལུས་དབང་གི་ཆ་ལ་བཏགས་སོ། །འགའ་ཞིག་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་ནི་བཏགས་པ་བ་མིན་པར་རྫས་སུ་འདོད་ལ། དེའི་ཚེ་ལུས་དབང་དང་སྤྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཇོག་གོ །
此根所有者
གཉིས་པ་དབང་པོ་དེ་དག་གང་ལ་ལྡན་པ་ནི། འདོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མཚན་གཉིས་པ་དབང་པོ་ཚང་ཞིང་དགེ་རྩ་མ་ཉམས་པ་ཞིག་ལ་དབང་པོ་བཅུ་དགུ་འབྱུང་སྟེ། མཛོད་ལས། མང་པོར་ལྡན་ལ་བཅུ་དགུ་སྟེ། །དྲི་མ་མེད་རྣམས་མ་གཏོགས་སོ། །མཚན་གཉིས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ས་དགུའི་གང་ཟག་ལ་དབང་པོ་དུ་ལྡན་ཀྱང་དོན་གྱིས་ཤེས་སོ། །ཉན་ཐོས་མཐོང་ལམ་པ་དང་སྒོམ་ལམ་པ་གཉིས་ཀ་ལ་བཅུ་དགུ་བཅུ་དགུ་འབྱུང་སྟེ། འཕགས་པ་ཆགས་བཅས་ལ། །
5-395a
མཚན་གཅིག་དྲི་མེད་གཉིས་མ་གཏོགས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ལམ་པ་ལ་དྲི་མེད་ཕྱི་མ་གཉིས་དམིགས་བསལ་དུ་བྱས་པས་བཅུ་དགུ་དང་། སྒོམ་ལམ་པ་ལ་དྲི་མེད་དང་པོ་དང་ཐ་མ་གཉིས་དམིགས་བསལ་དུ་བྱས་པས་བཅུ་དགུའོ། །སེམས་དཔའ་མཐོང་ལམ་པ་གཅིག་ལ་བཅུ་དགུ་འབྱུང་སྲིད་དེ། མཚན་གང་རུང་ཞིག་དྲི་མེད་དང་པོ་དང་ཐ་མ་གཉིས་བཀོལ་བས་བཅུ་དགུ་སྟེ། འདི་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལུགས་ཡིན་ཅེས་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྤྱིར་མཐོང་ལམ་པ་ཙམ་ལ་ཉེར་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་སྲིད་དེ། ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ལ་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ནའོ།

在第三禅中，意识舒适感受被安立为乐根，但这种意识舒适感受不被安立为喜根。第二是身体难受感受。第三是在第二禅以下三地中的意识舒适感受。第四是意识难受感受。第五是身心任一感受而非痛苦也非愉悦的感受，如所言："非身舒适感受，苦根的舒适感受，即是乐。在第三禅中，意识的舒适感受就是乐根。在其他地中，它是喜根。非意识舒适感受，即是忧根。舍是处于中间。因两者皆无分别，"这里"两者"指身体和意识，依靠身心的不苦不乐感受被安立为单一感受，因为这种感受不是通过对境的分别力而产生，而是仅由作为所依的身心具足而平等生起的缘故。身受与心受有何区别？与五门识相应的感受是身受，与意识相应的感受是心受，如《声闻地》中所说。
眼等五门根是指内在清净极微，能主宰产生能取色声香味触的识的功能，如《决定论》所言："眼等的微细极微。"命根是三界的寿命，如《俱舍释》引经所说："何为命根？三界的寿命。"又云："命是寿命、暖及识之所依者。"意根是能主宰产生能取法的识功能的自证。男女根是身根的部分，如所言："身中有男根女根。"
如是，在这二十二根中，《摄抉择分》中说十六根是实有，六根是假立。其中三无漏根是假立于信等九根之上；命是假立于时间相续确定之上；男女根是假立于身根部分之上。有些认为男女根非假立而是实有，这时将身根与男女根安立为一般与特殊关系。
此根所有者
第二，这些根与谁相应：欲界普通人，若具双相且未失善根者，有十九根，如《俱舍》云："最多相应者十九，除无漏诸根及双相。"如是，九地补特伽罗具几根，可以从义理推知。声闻见道者和修道者各有十九根，如云："圣者有贪者，除一相及二无漏。"对见道者特别排除后两种无漏根，故有十九；对修道者特别排除第一和最后两种无漏根，故有十九。菩萨见道者可能有十九根，即任一相及除去第一和最后两种无漏根后为十九，如前所说，这是大乘观点。一般而言，单纯见道者可能具有全部二十二根，因为声闻阿罗汉进入大乘见道时会具有具知根。


 །ལམ་གཞན་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལ་དབང་པོ་ལྡན་ཚུལ་ཡང་དོན་གྱིས་ཤེས་སོ། །
思维此根所在地及原由
གཉིས་པ་ས་གང་ན་དབང་པོ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པའི་ཚུལ་ལ། འདོད་ཁམས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དབང་པོ་བཅུ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་དེ། དེས་དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་ཡང་མེད་དེ། འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན། བསམ་གཏན་དང་པོར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་མེད་དེ། མཛོད་ལས། ཕོ་མོའི་དབང་དང་སྡུག་བསྔལ་དག །མ་གཏོགས། །ཞེས་སོ། །གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་མ་སྤངས་ཞེ་ན། དེ་ལ་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞེས་སོ། །དེས་ན་ལུགས་དེར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་ཡོད་དོ། ། གཞན་ཡང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་བཅུ་བཞི་སྟེ། །དྲི་དང་རོ་དང་སྣ་དང་
5-395b
ནི། །ལྕེ་ཡི་རྣམ་ཤེས་ཁམས་མ་གཏོགས། །ཞེས་པས་ཁམས་མེད་ཀྱང་སྣ་ལྕེ་དབང་པོ་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །དེས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོར་ཉན་ཐོས་པའི་ལུགས་ལ་ཡིད་མི་བདེ་དང་། ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་ཏེ་གསུམ་བསལ་བས་བཅུ་གཅིག་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་མེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བའི་ཕྱིར། བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་དེ། ལུས་བདེ་དང་སེམས་བདེ་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་བདེ་མེད་དེ། དེར་དགའ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་སེམས་བདེ་དེ་ཡིད་བདེར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཡིད་བདེ་དེ་དགའ་བ་ཡིན་པས་སེམས་བདེ་ཡོད་པར་ཐལ་ཅེ་ན། ཡིད་བདེ་དེ་དག་རབ་ཡིན་ཀྱང་དགའ་བ་ཙམ་ཡིད་བདེ་མིན་ཏེ། ཚོར་བ་སིམ་པར་མ་མྱོང་ཡང་ཚོར་བ་སིམ་པར་མྱོང་བར་འདུན་པའི་འདུན་པ་དེ་ལྟ་བུའང་དགའ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་བདེ་མེད་དེ། སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་མེད་དེ། རང་གི་སས་བསྡུས་ཀྱི་རྟོག་དཔྱོད་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་མེད་དེ། རྟོག་པའང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན། །དེ་ཡི་གོང་ན་དཔྱོད་པ་ཡང་། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། རྟོག་དཔྱོད་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་མེད་ན་ཤེས་པ་མེད་པས་ཁྱབ་སྟེ། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྟོག་དཔྱོད་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་བདེ་མེད་པས་ཁྱབ་སྟེ། དེའི་ལུས་ཤེས་ཀྱིས་བདེ་བར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ན་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་གསུམ་མེད་པར་ཐལ་ཅེ་ན། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སོགས་གསུམ་པོ་དེ་མེད་ཀྱང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་
5-396a
རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་ན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་མིག་ཤེས་སོགས་གསུམ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་རིག་གི་གཟུགས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། གཉིས་པ་སོགས་ན་ལུས་མིག་དང་། །རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་རིག་སློང་། །གང་ཡིན་དེ་ནི་དང་པོར་གཏོགས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་གོང་གི་དབང་པོ་གསུམ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་གཉིས་བསལ་བས་དབང་པོ་དགུ་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡིད་བདེའི་དབང་པོ་མེད་དེ། དགའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། དགའ་བའི་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིད་བདེ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་པ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། མཛོད་འགྲེལ་ལས། དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བའོ་ཞེས་སོ། །དེས་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་ཡོད་པའི་ཡིད་བདེའི་དབང་པོ་གསུམ་པ་ན་མེད་ཀྱང་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡོད་པར་བཤད་པས་དབང་པོ་དགུ་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་གོང་གི་དབང་པོ་ཟུར་དུ་བཀོལ་བ་རྣམས་དང་། བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་དེ། དེ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ངེས་འབྱུང་ཀུན་གྱི་མཐའ་ལ་གནས། །ཞེས་སོ།

其他道中的补特伽罗所具有根的方式也可从义理中了解。
思维此根所在地及原由
第二，关于在何地有何根的方式：欲界中有全部十四种烦恼根。初禅中没有忧根，因为已确定从中出离。初禅中也没有男女根，因为已离欲爱故。按住于其他道的补特伽罗所具根的方式也可从义理推知。
思维此根所在地及原由
第二，思维各地中根的存在方式：欲界中有全部十四种烦恼根。初禅中无忧根，因从中必定出离。彼处也无男女根，因已离欲贪故。依毗婆沙师，初禅中无苦根，如《俱舍》云："除男女根与苦根。"然《摄抉择分》说："为何初禅不断苦根？因为彼处未离与苦根相顺的习气故。"因此，按此观点初禅有十一根。
又云："色界有十四根，除香味鼻舌识界。"此说虽无识界但有鼻舌根。因此，依声闻乘观点，初禅除忧根和男女根三者，有十一根。
第二禅中无苦根，因已出离苦故。无乐根，因无身乐和心乐二者故。无心乐是因彼处有喜故。若问：心乐不是已说为喜乐吗？若如此，则喜乐即是喜，应有心乐？答：虽喜是最胜的喜乐，但仅喜不是喜乐，因为即使未体验舒适感受，但期望体验舒适感受的意愿也称为喜故。无身乐是因无五门识故。无五门识是因不与自地摄的寻伺相应故。无寻伺相应是因："寻亦唯至殊胜定，彼上唯有伺"所说故。若无与寻伺相应则无识遍，因经说："具寻伺者，是五识界。"因此，若无寻伺相应识则无身乐遍，因彼身识不能感知乐故。
若问：则第二禅以上应无眼见色等三种？答：虽第二禅以上无眼识等三种，但观察色等表色时，现前初禅眼识等三识，以引发表色，如《俱舍》云："第二禅等中身眼耳识引发表色，彼等属初禅。"因此，第二禅中除上述三根及乐根苦根二者，共有九根。
第三禅中无喜根，因无喜故。此遍是因寻思喜即是喜乐。若说此不成立，《俱舍释》云："喜即喜乐。"因此，第三禅虽无第二禅中的喜根，但说有乐根，共有九根。
第四禅中，除上面单独排除的根外，亦无乐根，因从彼必定出离故。必定出离是因："安住一切出离终点"所说故。
;


 །དེས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པར་དབང་པོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། གཟུགས་མེད་དག་ཏུ་འཆི་བ་ནི། །སྲོག་དང་ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཉིད། །འགག་པར་འགྱུར་རོ་གཟུགས་ན་བརྒྱད། །ཅེས་སོ། ། འདིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་སྐབས་སུ་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ཡིད་བདེའི་དབང་པོ་ཡོད་མེད་དང་། དགའ་བ་ལ་ཡིད་བདེའི་དབང་པོ་དང་། ངོ་བོ་གཅིག་པའི་དགའ་བ་དང་མི་གཅིག་པའི་དགའ་བ་སོགས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ལ་བརྟགས་དཔྱད་དུ་མ་འཇུག་ཀྱང་ཡི་གེས་
5-396b
འཇིགས་སོ། །
思维根于何道灭离
གསུམ་པ་ལམ་གང་ན་དབང་པོ་ཇི་ལྟར་འགག་པའི་ཚུལ་བསམ་པ་ནི། མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་མཐོང་སྤོང་གི་དབང་པོ་ལྔ་འགག་སྟེ། མཛོད་ལས། ཡིད་དང་ཚོར་བ་གསུམ་རྣམ་གསུམ། །གཉིས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་ཡིད་མི་བདེ། །དགུ་ནི་སྒོམ་པས་ལྔ་པོ་ནི། །སྤང་བར་བྱ་མིན་ཡང་གསུམ་མིན། །ཅེས་སོ། །དེས་ན་ཡིད་དང་ཞེས་པས་ནི་ཡིད་དབང་དང་། ཚོར་བ་གསུམ་པོ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །རྣམ་གསུམ་ནི་མཐོང་སྤང་ཡིན་པ་དང་། སྒོམ་སྤང་ཡིན་པ་དང་། སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་མཐོང་སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་གི་ཆ་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། །དེས་ན་མཐོང་སྤང་ནི་ལྔའོ། །དགུ་ནི། སྒོ་ལྔའི་དབང་པོ་དང་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་སྟེ་གཟུགས་ཅན་བདུན་དང་། སྲོག་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོའོ། །ལྔ་པོ་ཞེས་པ་དད་སོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔའོ། །དེའང་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཅིང་། དེའི་ཤུགས་སམ་ཡང་སྒྲས་དད་སོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ཟག་བཅས་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། མཛོད་འགྲེལ་ལས། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་མིན་ནི་དྲི་མེད་གསུམ་མོ། །དེ་ལྟར་སྒོམ་སྤང་བཅུ་དགུར་བཤད་དོ། །ཐེག་ཆེན་པ་ལྟར་ན་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོའི་ཆར་གྱུར་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ས་བོན་འཕགས་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དེ་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པས་སྒོམ་སྤང་གི་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་ཡོད་དོ། ། ཞར་བྱུང་ས་གང་གིས་བསྡུས་པའི་དབང་པོ་གང་འགག་པ་ནི། འདོད་ཁམས་ན་ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞི་འགག་གོ། བསམ་
5-397a
གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ན་ཡིད་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ་གསུམ་འགག་གོ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ་གསུམ་འགག་གོ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་འགགས་ལ། གཟུགས་མེད་པ་ནའང་དེ་གཉིས་འགག་གོ །
诠释根所衍生之所依总义
ཡང་དབང་པོ་ལས་འཕྲོས་ནས་དབང་རྟེན་གྱི་སྤྱི་དོན་འཆད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། དབང་རྟེན་ངོས་བཟུང་བ། དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ། འགག་པའི་ཚུལ་བསམ་པའོ། །
决定根所依
དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་བཞིའི་རྡུལ་རྫས་བཞི། ཁ་དོག་དྲི་རོ་རེག་བྱའི་རྡུལ་རྫས་བཞི་སྟེ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་དོ། །དེ་ཡང་མཛོད་ལས། འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ལུས་དབང་ལྡན་ལ་རྫས་དགུ་སྟེ། །དབང་པོ་གཞན་ལྡན་རྫས་བཅུའོ། །ཞེས་སོ། །དེའི་དོན་བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན། འདོད་པར་དབང་པོར་མ་གྱུར་ཅིང་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་བྲལ་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐམས་ཅད་ལ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ཚང་བར་འདོད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་དེའི་ཆོས་ཀྱི་རྫས་བརྒྱད་ཚང་བས་མ་ཁྱབ་སྟེ། ཀུན་བཏུས་ལས། འབྱུང་བ་གཅིག་ལས་གྱུར་པའི་འདུས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གཉིས་ལས་གྱུར་པའི་ཡང་ཡོད་པ་ནས། འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་གྱུར་པའི་ཡང་ཡོད་དོ། །ཞེས་སོ། ། གཞན་ཡང་ཟླ་བ་དང་། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དང་། རི་དང་། སྒོ་ལྔའི་དབང་པོ་སྟེ་རླུང་ཁོ་ན་དང་། མེ་རླུང་གཉིས་ཁོ་ན་དང་། དང་པོ་གསུམ་དང་བཞི་ཀ་ལྡན་ནོ་ཞེས་རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས་བཤད་དོ།

 །དེས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པར་དབང་པོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། གཟུགས་མེད་དག་ཏུ་འཆི་བ་ནི། །སྲོག་དང་ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཉིད། །འགག་པར་འགྱུར་རོ་གཟུགས་ན་བརྒྱད། །ཅེས་སོ། ། འདིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་སྐབས་སུ་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ཡིད་བདེའི་དབང་པོ་ཡོད་མེད་དང་། དགའ་བ་ལ་ཡིད་བདེའི་དབང་པོ་དང་། ངོ་བོ་གཅིག་པའི་དགའ་བ་དང་མི་གཅིག་པའི་དགའ་བ་སོགས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ལ་བརྟགས་དཔྱད་དུ་མ་འཇུག་ཀྱང་ཡི་གེས་
5-396b
འཇིགས་སོ། །
思维根于何道灭离
གསུམ་པ་ལམ་གང་ན་དབང་པོ་ཇི་ལྟར་འགག་པའི་ཚུལ་བསམ་པ་ནི། མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་མཐོང་སྤོང་གི་དབང་པོ་ལྔ་འགག་སྟེ། མཛོད་ལས། ཡིད་དང་ཚོར་བ་གསུམ་རྣམ་གསུམ། །གཉིས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་ཡིད་མི་བདེ། །དགུ་ནི་སྒོམ་པས་ལྔ་པོ་ནི། །སྤང་བར་བྱ་མིན་ཡང་གསུམ་མིན། །ཅེས་སོ། །དེས་ན་ཡིད་དང་ཞེས་པས་ནི་ཡིད་དབང་དང་། ཚོར་བ་གསུམ་པོ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །རྣམ་གསུམ་ནི་མཐོང་སྤང་ཡིན་པ་དང་། སྒོམ་སྤང་ཡིན་པ་དང་། སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་མཐོང་སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་གི་ཆ་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། །དེས་ན་མཐོང་སྤང་ནི་ལྔའོ། །དགུ་ནི། སྒོ་ལྔའི་དབང་པོ་དང་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་སྟེ་གཟུགས་ཅན་བདུན་དང་། སྲོག་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོའོ། །ལྔ་པོ་ཞེས་པ་དད་སོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔའོ། །དེའང་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཅིང་། དེའི་ཤུགས་སམ་ཡང་སྒྲས་དད་སོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ཟག་བཅས་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། མཛོད་འགྲེལ་ལས། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་མིན་ནི་དྲི་མེད་གསུམ་མོ། །དེ་ལྟར་སྒོམ་སྤང་བཅུ་དགུར་བཤད་དོ། །ཐེག་ཆེན་པ་ལྟར་ན་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོའི་ཆར་གྱུར་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ས་བོན་འཕགས་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དེ་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པས་སྒོམ་སྤང་གི་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་ཡོད་དོ། ། ཞར་བྱུང་ས་གང་གིས་བསྡུས་པའི་དབང་པོ་གང་འགག་པ་ནི། འདོད་ཁམས་ན་ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞི་འགག་གོ། བསམ་
5-397a
གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ན་ཡིད་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ་གསུམ་འགག་གོ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ་གསུམ་འགག་གོ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་འགགས་ལ། གཟུགས་མེད་པ་ནའང་དེ་གཉིས་འགག་གོ །
诠释根所衍生之所依总义
ཡང་དབང་པོ་ལས་འཕྲོས་ནས་དབང་རྟེན་གྱི་སྤྱི་དོན་འཆད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། དབང་རྟེན་ངོས་བཟུང་བ། དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ། འགག་པའི་ཚུལ་བསམ་པའོ། །
决定根所依
དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་བཞིའི་རྡུལ་རྫས་བཞི། ཁ་དོག་དྲི་རོ་རེག་བྱའི་རྡུལ་རྫས་བཞི་སྟེ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་དོ། །དེ་ཡང་མཛོད་ལས། འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ལུས་དབང་ལྡན་ལ་རྫས་དགུ་སྟེ། །དབང་པོ་གཞན་ལྡན་རྫས་བཅུའོ། །ཞེས་སོ། །དེའི་དོན་བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན། འདོད་པར་དབང་པོར་མ་གྱུར་ཅིང་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་བྲལ་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐམས་ཅད་ལ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ཚང་བར་འདོད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་དེའི་ཆོས་ཀྱི་རྫས་བརྒྱད་ཚང་བས་མ་ཁྱབ་སྟེ། ཀུན་བཏུས་ལས། འབྱུང་བ་གཅིག་ལས་གྱུར་པའི་འདུས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གཉིས་ལས་གྱུར་པའི་ཡང་ཡོད་པ་ནས། འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་གྱུར་པའི་ཡང་ཡོད་དོ། །ཞེས་སོ། ། གཞན་ཡང་ཟླ་བ་དང་། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དང་། རི་དང་། སྒོ་ལྔའི་དབང་པོ་སྟེ་རླུང་ཁོ་ན་དང་། མེ་རླུང་གཉིས་ཁོ་ན་དང་། དང་པོ་གསུམ་དང་བཞི་ཀ་ལྡན་ནོ་ཞེས་རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས་བཤད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是简体中文的直译：
因此，第四禅有八种根。关于在无色界中的死亡："命根、意根和舍根，将会灭尽；而在色界中有八种根。"在此处，对于在第二禅和第三禅时是否存在乐根和喜根，以及喜与喜根的关系、是否有本质相同的喜和不同的喜等差异进行了多种考察，但由于文字太多而不详述。
思维根于何道灭离
第三，思考在哪种道上根是如何灭尽的方式：当生起见道时，见所断的五根灭尽，如《俱舍论》所说："意和三受为三种，以二所断的忧根，九是修所断，五种不可断，又三非（所断）。"因此，"意"是指意根，"三受"是指乐根，即心的乐、意的乐和舍。"三种"是指见所断、修所断和非所断。忧根有见所断和修所断两部分。因此，见所断有五种。"九"是指五种感官根、男女根这七种有形根，以及命根和苦根。"五种"是指信等五根。这些是就无漏根而言，不是所断，其力量或者由"又"字表明信等有漏根是修所断，如《俱舍论释》所说："信等五根因为有漏和无漏，所以非修所断，也是修所断。"三非是指三种无漏根。这样解释了十九种修所断。
按照大乘观点，作为不知当知根部分的有漏种子存在于圣者相续中，那是修所断，因此有二十种修所断根。附带地，关于哪一地所摄的哪些根灭尽：欲界中，意根、乐根、忧根和舍根四根灭尽。第一禅和第二禅中，意根、喜根和舍根三根灭尽。第三禅中，意根、乐根和舍根三根灭尽。第四禅中，意根和舍根灭尽，无色界中也是这两种灭尽。
诠释根所衍生之所依总义
进一步从根延伸讨论根所依的总义有三：确定根所依、它如何存在、思考灭尽的方式。
决定根所依
第一，四大种的四种微尘实体，色、香、味、触的四种微尘实体，共八种微尘实体。如《俱舍论》所言："欲界中无根、无声的微尘有八实体，有身根者九实体，有其他根者十实体。"
根据有部观点，认为欲界中不是根且没有声处的一切微尘均具足八种实体。根据经部观点，微尘不一定具足八种法性实体，如《摄集论》所说："也有从一大种生起的聚合，也有从二种生起的，乃至也有从一切大种生起的。"此外，《辨释论》中说月亮、阳光、山、五感官根分别只具有风、火风二者、前三者及四大全部。


 །བྱེ་སྨྲས་འདོད་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། རང་གི་རྡུལ་རྫས་དང་དགུ་ཡོད་དོ། །དགུའི་ཁར་མིག །རྣ་བ། སྣ། ལྕེ་སྟེ་རང་གི་རྡུལ་རྫས་བསྣན་པས་
5-397b
བཅུ་བཅུ་ཡོད་དོ། །
根所依如何有
གཉིས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ། འདོད་ཁམས་ན་དབང་རྟེན་གྱི་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ཀ་ཡོད་ལ། གཟུགས་ཁམས་ན་དྲི་རོ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་དབང་རྟེན་དྲུག་ཡོད་དེ། དེར་དྲི་རོ་གཉིས་དབང་རྟེན་དུ་མེད་དེ། དྲི་རོ་གཉིས་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡིན་ཅིང་། ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་རེག་བྱ་ཡང་དབང་པོའི་རྟེན་དུ་མེད་པར་ཐལ། རེག་བྱ་ཁམ་གྱི་ཟས་ཁོ་ན་ཡིན་ཅིང་། ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། མཛོད་ལས། ཁམས་ཀྱི་ཟས་ནི་འདོད་པ་ན། །སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དེ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་དེས། །རང་དབང་གྲོལ་ལ་མི་ཕན་ཕྱིར། །ཞེས་སོ་ཞེ་ན། རེག་བྱ་ཁམ་གྱི་ཟས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། ཁམ་གྱི་ཟས་དང་། གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རེག་བྱའོ། །དེ་དག་ལ་དང་པོ་མེད་ཀྱང་གཉིས་པ་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རེག་བྱ་མེད་ན། གཟུགས་ལས་རེག་བྱ་དཔོག་པ་དེ་རྟགས་ཡང་དག་མིན་པར་ཐལ། གཟུགས་ན་རེག་བྱ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས་བླངས། ཁྱབ་པ་ཚད་མ། འདོད་ན། རྣམ་ངེས་ལས། གཟུགས་ལས་རེག་བྱ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ནི་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སོ། །གཟུགས་མེད་ན་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ཀ་མེད་དོ། །
思维灭离分
གསུམ་པ་འགག་པའི་ཚུལ་བསམ་པ་ལ། བརྒྱད་པོ་དེ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་སྟོབས་ཀྱིས་འགགས་པ་མིན་ཏེ། སྒོམ་སྤང་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། མཛོད་ལས། བཅུ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ལྔ་ཡང་ཐ་མ་གསུམ་རྣམ་གསུམ། །ཞེས་པས། བཅུ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་སོ། །ལྔ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་སོ། །
5-398a
ཡང་གིས་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པ་བསྡུས་སོ། །ཐ་མ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་སོ། །གསུམ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །རྣམ་པ་གསུམ་ནི་དེ་མཐོང་སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་གསུམ་དུ་ཡོད་པས་སོ། ། དབང་རྟེན་ལས་འཕྲོས་ཏེ་དབང་ཡུལ་གྱི་སྤྱི་དོན་འཆད་པ་ལ་གསུམ། ཡུལ་ངོས་བཟུང་བ། ཡུལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ། འགག་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དྲུག་གོ། གཉིས་པ་ནི། འདོད་པ་ན་དྲུག་ཀ་དང་། གཟུགས་ན་དྲི་རོ་དོར་བས་བཞི་དང་།གཟུགས་མེད་ན་ཆོས་ཙམ་ཞིག་གོ། གསུམ་པ་ནི། དབང་པོ་ལྔ་དེ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་སྟོབས་ཀྱིས་འགག་པ་མིན་ཏེ། སྒོམ་སྤང་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གང་འགག་ཅེ་ན། དུས་དེར་མཐོང་སྤང་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་འགག་པ་ཡིན་ནོ། །
道谛
བཞི་པ་ནི། སེར་སྣ་ལ་སོགས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་ནི་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ནི་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སེམས་དཔའ་དེས་རང་གི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ལ་ཐོབ་པར་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དམ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་ས་གསུམ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ལམ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་སྲོག་གཏོང་བ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །
གཉིས་པ་བསྡུ་བ་ནི། བཤད་པ་དེ་འདྲའི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བློ་དང་ལྡན་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

以下是简体中文的完整直译：
有部主张欲界的身根有八种微尘实体，加上自己的微尘实体共九种。在九种之上，再加上眼、耳、鼻、舌等自己的微尘实体，各有十种微尘实体。
根所依如何有
第二，关于它如何存在：在欲界中，根所依的八种微尘实体都存在；在色界中，除了香、味二者之外的六种根所依存在。因为那里没有香、味二者作为根所依，香、味二者是段食，而（色界众生）已离对段食的贪著。
问：那么触也应不是根所依，因为触仅是段食，而已离对段食的贪著故。第一点成立，因为《俱舍论》说："段食在欲界，是三处自性，非色处，因为它对自在解脱无益。"
答：触仅是段食这一点不成立，因为有段食所摄的触和所依所摄的触。虽然他们没有第一种，但有第二种。如果没有所依所摄的触，那么从色推断触就不是正确的能立，因为色界没有触的缘故。因已承认前提，必然关系由量成立。若许此，《决定论》说："从色推断触是从果因所生的。"在无色界，八种微尘实体都不存在。
思维灭离分
第三，思考灭尽的方式：这八种不是因见道生起而灭尽，因为它们仅是修所断的缘故。这点成立，如《俱舍论》所说："十是修所断，五及后三各三种。"十是指色界诸界，五是指五识。"及"字表明它们是修所断。"后"是指意识。"三"是指意界、法界和意识界。"三种"是指它们或是见所断、或是修所断、或非所断，所以有三种。
从根所依延伸讨论根境的总义有三：确定境、境如何存在、灭尽的方式。第一，从色到法共六种。第二，欲界有全部六种，色界去除香味后有四种，无色界仅有法处。第三，五根不是因见道生起而灭尽，因为它们仅是修所断的缘故。那么什么会灭尽呢？此时灭尽的是见所断所摄的一部分法。
道谛
第四，对悭吝等修习的特别对治，是道法智忍；法则完全不可得，是道法智；菩萨对获得初地的确定性智慧，具有三种智慧的自性，或者安住于成为无间道、解脱道、胜进道的三地，是道类智忍；为了正法而舍弃生命，是道类智。
第二，总结：所说的这十六刹那，是具菩提心者住于见道者的不退转之相，如是宣说。


 །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ། རྟགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། རྟགས་སུ་གཟུང་བྱ་གཉིས་ཀྱི་
行相类别
དང་པོ་སྡུག་བདེན་གྱི་སྐད་
5-398b
ཅིག་མ་ནི། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་མིན་ཀྱང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དག་དེ་དང་དེའི་ཆོས་སུ་རྟོག་ཅིང་དཔྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་ཐེག་པ་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བརྟན་པ་ཉིད་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དམན་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒྲུབས་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་ལོག་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མཐུས་ཐར་པའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཐར་པའི་གནས་སུ་ཤེས་ནས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ།
གཉིས་པ་ཀུན་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། མི་དགེ་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དུཿཁ་སྤངས་པ་སྟེ། གང་དུ་འདོད་པར་ཕྱིན་པས་ལུས་དང་སེམས་ཡང་བ་དང་། སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་མཐུས་མངོན་པར་ཞེན་པའམ་ཆགས་པ་མེད་པར་འདོད་པའི་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའམ་བརྟེན་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཀྱང་ཡུལ་གྱི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དེ་བདག་གིར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དགེ་བ་འབའ་ཞིག་གི་ངང་ཚུལ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་བཞི་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་འགོག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ལ། མདོར། སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་དག་མི་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ལྟར་དུ་དང་པོར་ཞེན་
5-399a
པས་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་མངོན་ཞེན་གྱིས་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་དང་། མཐོང་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བྱ་བསལ་བར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལམ་རྟོགས་པ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྤྲོས་མེད་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱོན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐབས་ཆའི་རྒྱུ་ཚོགས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གཏམ་ལ་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་དག་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མདོར། གྲོང་གི་སྒྲས་དབང་པོ་བསྟན་ཏེ། གྲོང་ལ་སྐྱེས་བུ་བརྟེན་པ་ལྟར་དབང་པོ་ལ་དབང་ཤེས་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་དབང་པོའི་རྟེན་འབྱུང་བ་བསྟན་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་ནི་གྲངས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པ་ལྟར་འབྱུང་བ་ཡང་འབྱུང་གྱུར་དབང་པོའི་རྟེན་ཡིན་པས་སོ། །གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པས་གྲོང་རྡལ་གྱིས་དབང་ཡུལ་བསྟན་ཏེ། ཚོང་དུས་ཆེན་པོ་འདུ་བའི་གཞི་ནི་གྲོང་རྡལ་ཡིན་ལ། དེ་སྐྱེས་བུའི་འཇུག་ལྡོག་གི་གཞི་ཡིན་པ་ལྟར་དབང་ཡུལ་ནི་རྣམ་ཤེས་འཇུག་ལྡོག་གི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཡུལ་འགྱེད་པའི་སྒྲས་ནི་ཚིག་གི་དོན་གཡུལ་གྱི་གཏམ་སོགས་དང་། མཐར་ཐུག་གི་དོན་སྤང་བྱ་དང་གཉེན་པོ་གཡུལ་འགྱེད་པ་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་རྗེས་སུ་བཀག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ།

以下是简体中文的完整直译：
第三，注释有二：标记的分类和标记所取。
行相类别
第一，苦谛的刹那：虽然自相空性的本质不异，然而对色等执著者从彼彼法的分别观察中退转；由诸佛等加持使不动于其他乘而于无上菩提心坚固；由成就大乘法胜于劣乘，心从声闻与独觉乘中回转；以通达一切法理的能力，了知非解脱处为解脱处后，完全耗尽禅定与无色定等入定的生支——这四种是苦谛的行相。
第二，集谛的行相：远离不善而断苦，即无论往何处去身心轻安；以调伏众生方便善巧的能力，无著或无贪而受用或依靠欲境；虽如是行，因见境过患故无执著，因不执为我所故常行梵行；以圣人法性断绝过失，正当清净活命资具，即纯善本性——这四种是集谛的行相。
第三，灭谛的行相：由安住于一切法空性，对蕴处界，经云："不作行及随行。"如是首先以执著而行及随行的执著住于各别中止；为断见道违品所断故，对妨碍道悟的诸法如前各别中止行及随行住；以了知分别为过失，因不符合无戏论的缘故，对菩提方便分之因资粮布施等如前各别中止行及随行之语；为断所取与能取自性故，经中以"村"表示根，如人依村，识依根故；以"城"表示根依四大，如城是"数"名言之所依，四大也是所造根之所依；以"村镇"等表示境，因为大集市的基础是村镇，它是人进退的基础，如同境是识进退的基础；以"战斗"一词表示词义战斗之谈等，究竟义则如前各别中止行及随行对于所断与对治交战之住——这四种是灭谛的行相。


 །
བཞི་པ་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་ཤིང་། སེར་སྣ་དང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་
5-399b
པར་ཐར་པའམ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོར་ཆོས་སུ་གྱུར་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་གྱི་རང་སྤྱི་གང་ཡང་མི་དམིགས་པ་དང་། མངོན་པར་ཚད་མིན་གྱི་ལོག་རྟོག་བསལ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་རང་གི་རྟོགས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་ཐོབ་པས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གསུམ་རང་རང་གི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ས་གསུམ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་སྲོག་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །
行相所取
གཉིས་པ་རྟགས་སུ་གཟུང་བྱ་ནི། འོ་ན་ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་གཞན་ངོར་རྟགས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟར་ན་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་པ་འདི་རྣམས་མཉམ་བཞག་ཏུ་སེམས་དཔས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ན། བདེན་པ་མཐོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་དག་པའི་བློ་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྣང་ཆ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་མ་ཞེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལུས་ངག་གི་སྤྱོད་པ་ཁྱད་ཅན་དེ་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་བྱང་སེམས་མཐོང་ལམ་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡང་དག་ཡིན་ཏེ། མཉམ་གཞག་རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བཟློག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ངོར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་
5-400a
ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་མཐོང་ལམ་རྗེས་ཐོབ་མེད་ན་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྟགས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། མཐོང་ལམ་རྗེས་ཐོབ་མེད་ཀྱང་ཕྱིར་རྒོལ་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་དང་ལྡན་པས་ཚུལ་གསུམ་ཚད་མས་གཏན་ལ་ཕེབས་ཤིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཐ་སྙད་མ་གྲུབ་ལ། སྔ་རྒོལ་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་དང་ལྡན་པས་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཀྱི་བྱང་སེམས་མཐོང་ལམ་པ་དབང་འབྲིང་ཆོས་ཅན། རྫོགས་བྱང་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ལུས་ངག་གི་སྤྱོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འདྲེན་ནུས་པའི་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་པ་ན། ཕྱི་རྒོལ་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཐ་སྙད་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཡང་སྔ་རྒོལ་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ཅན་དེས་རྟགས་སྦྱོར་འདི་མཉམ་བཞག་གི་ངང་ནས་བཀོད་དམ། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ངང་ནས་བཀོད། དང་པོ་ལྟར་ན་མཉམ་བཞག་ལ་ལུས་ངག་གི་སྤྱོད་པ་མི་འཐད་པས་སྦྱོར་བ་བཀོད་པ་མི་འཇུག་ལ། གཉིས་པ་ལྟར་ནའང་མཐོང་ལམ་རྗེས་ཐོབ་མེད་པས་སྦྱོར་བ་བཀོད་པ་མི་འཇུག་གོ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་བདེན་མོད། འོན་ཀྱང་འདིར་སྔ་རྒོལ་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ཅན་དེས་མཐོང་ལམ་གྱི་རྟོགས་པ་སྔོན་སོང་ལ་འཛིན་པ་ཡིན་གྱི། མཐོང་ལམ་ལ་གནས་བཞིན་པ་ཁོ་ལ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཅན་དུ་གཟུང་བྱ་ཡང་སྔ་རྒོལ་གྱི་མཐོང་ལམ་ཁོ་ན་ལ་གནས་པ་མི་བཟུང་གི། སྤྱིར་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཀྱི་བྱང་སེམས་མཐོང་ལམ་པ་དབང་འབྲིང་ཙམ་བཟུང་བས་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་དེ་དག་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ལྡན་ནང་ཕན་ཚུན་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཕན་ཚུན་རྒྱུད་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ།

以下是简体中文的完整直译：
第四，道谛的行相：特别了知布施等功德，各别中止贪吝与破戒等的行及随行住；一切法的解脱相或显现本性，即是三解脱门的体性，故于了达世俗实相之慧前，无所缘一微尘许的自性或共相之法；以断除不正确邪见的力量而对自己的证悟获得信心，通过三种一切智的门，如实确定安住于三乘自性圣者各自见谛的三地；由一向趣入一切种智，为一切种智等成为遍智因的法义而舍弃生命——这四种是道谛的行相，如是宣说。
行相所取
第二，标记所取：那么这十六刹那的忍智如何成为他人角度的标记呢？如前所述，当菩萨在等持中真实获得包括十六刹那忍智的这些智慧时，由见谛的力量，具净智的世间显现中不执著能取所取的行相，后得心所摄的殊胜身语行为，是不定种性见道菩萨不退转的正因，因为等持自身与随顺果，即遣除色等想等，能在他人心中生起推理，故是住于见道菩萨不退转的特征。
若问：若无见道后得，后得行如何成为标记？答：虽无见道后得，但具法眼的敌论者已通过三相正量确定，而未成立不退转的名言；具法眼的立论者为主张：中根不定种性见道菩萨是法，不退转于圆满菩提，因为能引生特殊后得身语行为的证悟，当如是立论时，在对方相续中成立不退转的名言。
对此，若问：具法眼的立论者是从等持中立此因，还是从后得中立？若是第一，等持无身语行为，立论不成；若是第二，无见道后得，立论也不成。
答：具理智者你说得对，然而此处具法眼的立论者是依据先前已生的见道证悟而立，而非就现住见道本身而立；所立法也不仅取立论者自身住于见道，而是总取中根不定种性见道菩萨，因此你所说的过失不成立。
若问：具法眼者彼此证成不退转有何必要？答：有相互推测对方相续的必要。


 །འོ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་དང་ལྡན་ན་ཕན་ཚུན་མངོན་པར་ཤེས་
5-400b
པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་རྗེས་སུ་མི་འཇལ་བར་རྟགས་སྦྱོར་གྱིས་གཞལ་མི་དགོས་སོ་ཞེ་ན། མཐའ་གཅིག་ཏུ་དེ་ལྟར་མི་དགོས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་རྟོགས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཐབས་ལ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་རྟགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དེ། སེམས་དཔའ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འཕགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དམ་ཀུན་རྫོབ་པའི་མཛད་པས་ནི་སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་དགོས་པའི་དབང་མ་གཏོགས་པར་གཞན་ཐ་སྙད་ལ་གཞོལ་མི་སྲིད་དེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རང་གི་རྟོགས་པའི་མཉམ་བཞག་གི་དོན་དམ་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གདུལ་བྱས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་ངོར་མཉམ་བཞག་གི་རྟགས་ཤེས་བཟོད་བཅུ་དྲུག་ལ་གཞན་ངོར་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་རྟགས་སུ་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་བཤད་པ་ལ་དགོས་པ་ཁྱད་ཅན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གདུལ་བྱ་སོ་སྐྱེ་སོགས་གཞན་རྒྱུད་ལ་མཉམ་བཞག་གི་རྟོགས་པ་སྣང་མི་རུང་ཞིང་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཙམ་སྣང་དུ་རུང་ལ། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ལ་འདིར་བསྟན་གྱི་རྟགས་ལྡན་དེ་མཐོང་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ་ཞེས་བསྙད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྲུན་པའི་ཆེད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་པས་སོ། །བཤད་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་མཉམ་བཞག་དངོས་རྟགས་སུ་བཤད་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་མཐོང་ལམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་གཞན་གྱིས་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་བས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཇི་ལྟར་གདུལ་བྱ་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ཅེས་མ་རངས་པའི་ཚིག་གིས་ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་གཞན་ཡིད་ཆེས་པའི་རྟགས་སུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་
5-401a
སྨྲས་པ། གཞོན་པའི་དུས་ནས་མ་ཕམ་ཆོས་ལུགས་ལ། ། བག་ཆགས་མངོན་པར་གསལ་བའི་སྐལ་བ་ཅན། ། ད་ལྟ་དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་མཐུས། ། སྔར་གོམས་བློ་ལ་ལྷག་པར་སྤྲོ་བ་འཕེལ། །ཅེས་སོ།། །།
不还修道相
(གསུམ་)པ་སྒོམ་ལམ་གྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ལ་བརྒྱད། སྒོམ་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར། ཁྱད་པར་གྱི་གཞི། དབྱེ་བ། གྲངས་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་མི་འགལ་བ། སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ། འབྲས་བུ་ལ་རྩོད་པ་དགོད་པ། ལན་དཔེ་དང་བཅས་པ། ཟབ་མོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྟགས་བསྟན་པའོ། །
修道差别
དང་པོ་ནི། མཐོང་ལམ་པའི་རྟགས་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་འཆད་དགོས་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལས། བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་དང་། ལྷག་པར་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ལུགས་ལས། ཁྱད་པར་དང་ནི་ཁྱད་པར་གཞི། །འབྲེལ་དང་འཇིག་རྟེན་གཞུང་ལུགས་ནི། །བཟུང་ནས་དེ་དག་བསྡོམས་བྱས་ཏེ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་ཀྱིས་གཞན་དུ་མིན། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཁྱད་པར་མ་བཟུང་བར་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བློ་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་དང་པོར་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་བླ་དྭགས་སོ། །འདིར་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྤངས་པའི་རིམ་པ་དང་། རྟོགས་པའི་རིམ་པས་རྒྱུད་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འཆར་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བསྙད་ལ། མངོན་པར་རྟོགས་བྱ་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་ཡོད་མ་མྱོང་གི་དྲི་མ་བསལ་བ་ལྟར་སྣང་བས་ཆོས་ཉིད་སླར་དག་
5-401b
པར་སོང་བ་ལྟར་གྱུར་པ་ལ་བསམས་ནས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་སོགས་མཁས་པ་དག་གིས་གསུངས་སོ།

以下是简体中文的完整直译：
那么，若具法眼，岂不是彼此通过神通测知对方相续，不必通过因明推理吗？虽然不一定如此，但即使在后得时通过因明推理相互了知对方证悟的神通方法，也无矛盾，因为诸菩萨随顺世间行为而行动。若问：随顺世间有何必要？答：圣瑜伽师们的世俗或言说行为，除了为调伏众生的目的外，不可能专注于其他言说，因为他们在一切方面唯一符合自己证悟的等持胜义，为使所化机了知此点，故将自相的等持十六忍智标为他相的后得标记而解说。这样解说有特殊必要。有何必要呢？因为所化凡夫等他人相续中不能现见等持证悟，仅能现见后得行为，通过解说具有此处所说标记者是见道不退转者，可为所化创造殊胜善根。若非如此解说，而直接说等持本身为标记，则瑜伽师见道者相续中所有唯自证知的刹那，如何能成为使其他所化生信的特征？以此不喜之语表明十六忍智非他人生信之标记。
于此说道：
自少时起于无垢法系，
具有业习明显之福缘，
今依善知识摄持力，
于昔熟习心增长欢喜。
不还修道相
第三，修道不退转标记有八：修道的差别、差别的基础、分类、与说为无量不矛盾、修道的作用、对果位的争论、带有譬喻的回答、显示八种甚深标记。
修道差别
第一，在解说见道者标记之后，应当解说住于修道不退转的特征，根据语法典籍，特别是法称的传统："差别与差别基，关联及世间论义，把握后进行总合，如是理解非他法。"如是所说，未把握差别则不生差别智，因此首先显示修道的差别。
第二，经中："世尊宣说：须菩提，所谓甚深是空性的异名。"此处无相、无愿等的含义是：修道的本质是甚深的，因为通过断除的次第和证悟的次第，在相续中生起现证，称为佛道，如同消除未曾有过的垢染，使本性清净显现，考虑到这点，诸智者称之为有为法性等。
;


 །དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལ་སོགས་པས། ཉི་ཁྲི་སྣང་བ་ལས། རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་འདུ་མི་བྱེད། །སྐྱེས་པ་མེད་དང་འདོད་ཆགས་བྲལ། །འགོག་པ་ཞི་བ་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཡང་དག་མཐའ་སྟེ་ཟབ་མོ་བཅུ། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། ཡང་ན་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལྟར་ན། རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་འདུ་མི་བྱེད། །མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་དངོས་པོ་མེད། །འདོད་ཆགས་བྲལ་དང་འགོག་པ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་དང་མེད་པར་འགྱུར། །ལྡོག་པའི་དབྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། །ཆོས་དབྱིངས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་འདོན་པ་ལྟར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཟབ་པ་དེ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་དང་སྐུར་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཟབ་པ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་དོན་དང་། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། ཆོས་དབྱིངས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་དོན་སྒྲུབ་པའི་བྱེད་པ་རྟག་པ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་ནི། གང་གིས་སྟོང་པ་དང་། གང་ལས་སྟོང་པ་སོགས་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱང་། སྤྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་ལས་གཟུགས་སོགས་གཞན་པར་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བའི་དེ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་
5-402a
ཟབ་མོ་སྟེ་ཟབ་མོ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཟབ་མོ་རྣམས་ཡིན་ལ། ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །
差别事
གཉིས་པ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟར་གྱིས་ཟབ་མོའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས། ཁྱད་པར་དེ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་གང་ཞེ་ན། ཞེས་སྦྱར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། ཟབ་མོ་འདི་དག་ལ་སེམས་པར་འགྱུར། འཇལ་བར་འགྱུར། ངེས་པར་རྟོག་པར་འགྱུར། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་།མཐོང་བའི་ལམ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་ཉིད་ལ་རིམ་བཞིན་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་དུས་སུ་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སེམས་པ་དང་། མཐོང་ལམ་གྱི་དུས་སུ་མངོན་དུ་འཇལ་བ་དང་། སྒོམ་ལམ་གྱི་དུས་སུ་ངེས་པར་རྟོག་པ་སྟེ། སེམས་འཇལ་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱ་རྒྱུའི་ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་ལམ་སྒྲུབ་པ་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དག་གམ། ཡང་ན་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་དང་རྗེས་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། ལ་སོགས་པས་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་ངེས་པར་མཐོང་བའི་དོན་ཡང་དང་ཡང་དུ་སེམས་པ་དང་། འཇལ་བ་དང་། ངེས་པར་རྟོག་པ་དག་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་ཡང་སེམས་འཇལ་རྟོག་པ་དང་ཡང་དེ་རྒྱུད་ལ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། སྒོམ་ལམ་དེའི་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་
5-402b
དཔའི་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡུམ་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཞིག་བསྐལ་པ་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གནས་ཤིང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན། དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དེའི་རྒྱུས་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་ལམ། གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མང་ངོ་། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་མང་སྟེ། གཞལ་དུ་མ་མཆིས། གྲངས་མ་མཆིས། ཚད་མ་མཆིས། མཚུངས་པ་མ་མཆིས་སོ།

 །དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལ་སོགས་པས། ཉི་ཁྲི་སྣང་བ་ལས། རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་འདུ་མི་བྱེད། །སྐྱེས་པ་མེད་དང་འདོད་ཆགས་བྲལ། །འགོག་པ་ཞི་བ་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཡང་དག་མཐའ་སྟེ་ཟབ་མོ་བཅུ། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། ཡང་ན་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལྟར་ན། རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་འདུ་མི་བྱེད། །མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་དངོས་པོ་མེད། །འདོད་ཆགས་བྲལ་དང་འགོག་པ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་དང་མེད་པར་འགྱུར། །ལྡོག་པའི་དབྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། །ཆོས་དབྱིངས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་འདོན་པ་ལྟར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཟབ་པ་དེ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་དང་སྐུར་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཟབ་པ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་དོན་དང་། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། ཆོས་དབྱིངས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་དོན་སྒྲུབ་པའི་བྱེད་པ་རྟག་པ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་ནི། གང་གིས་སྟོང་པ་དང་། གང་ལས་སྟོང་པ་སོགས་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱང་། སྤྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་ལས་གཟུགས་སོགས་གཞན་པར་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བའི་དེ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་
5-402a
ཟབ་མོ་སྟེ་ཟབ་མོ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཟབ་མོ་རྣམས་ཡིན་ལ། ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །
差别事
གཉིས་པ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟར་གྱིས་ཟབ་མོའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས། ཁྱད་པར་དེ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་གང་ཞེ་ན། ཞེས་སྦྱར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། ཟབ་མོ་འདི་དག་ལ་སེམས་པར་འགྱུར། འཇལ་བར་འགྱུར། ངེས་པར་རྟོག་པར་འགྱུར། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་།མཐོང་བའི་ལམ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་ཉིད་ལ་རིམ་བཞིན་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་དུས་སུ་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སེམས་པ་དང་། མཐོང་ལམ་གྱི་དུས་སུ་མངོན་དུ་འཇལ་བ་དང་། སྒོམ་ལམ་གྱི་དུས་སུ་ངེས་པར་རྟོག་པ་སྟེ། སེམས་འཇལ་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱ་རྒྱུའི་ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་ལམ་སྒྲུབ་པ་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དག་གམ། ཡང་ན་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་དང་རྗེས་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། ལ་སོགས་པས་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་ངེས་པར་མཐོང་བའི་དོན་ཡང་དང་ཡང་དུ་སེམས་པ་དང་། འཇལ་བ་དང་། ངེས་པར་རྟོག་པ་དག་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་ཡང་སེམས་འཇལ་རྟོག་པ་དང་ཡང་དེ་རྒྱུད་ལ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། སྒོམ་ལམ་དེའི་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་
5-402b
དཔའི་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡུམ་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཞིག་བསྐལ་པ་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གནས་ཤིང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན། དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དེའི་རྒྱུས་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་ལམ། གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མང་ངོ་། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་མང་སྟེ། གཞལ་དུ་མ་མཆིས། གྲངས་མ་མཆིས། ཚད་མ་མཆིས། མཚུངས་པ་མ་མཆིས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
།དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལ་སོགས་པས། 如此甚深的法性、空性等等。从《二万颂光明经》中："三解脱门、无为、无生、离贪、灭、寂静、真如、真实边际，共十种甚深。"或者根据《八千颂般若经》的说法："三解脱门、无为、未生、无有、离贪、灭、涅槃、非有，共十一种差别，应当了知为法界。"甚深是指超越增益和损减边际。甚深意味着难以理解的义理，而难以理解是指不属于识的对境，在法界上增益为识，以及否认法界为圣者所愿成就的常恒作用，这就是增益和损减。
第三，虽然有"由何而空"和"从何而空"等差别，但总的来说，色等并不是与空性有所区别，因此依次了知，不堕入对空性等增益和损减的边际，这个真实义即是甚深。这甚深就是空性等诸甚深，由于现前此甚深，所以修行之道是甚深的。
差别事
第二，差别的基础分为：连接、根本和解释三部分。
首先，连接：如前所述已说明甚深的差别，那么具有此差别的基础是什么呢？
其次，根本：经中说："于这些甚深之处，将思惟，将衡量，将决定观察"等。大乘的决定解脱支分、见道和修道，按次第在加行道时反复思惟甚深义，在见道时现前衡量，在修道时决定观察。将甚深义作为思惟、衡量、决定观察的对象，安住于等持中成就道路，这就是修道。
第三，解释：通过闻、思、修所生的智慧，或者通过三摩地的加行、正行和后得智，依次以决定解脱支分等，见道和修道，对四谛十六行相进行确定了知，反复思惟、衡量、决定观察，这就是修道。这也是思惟、衡量、观察以及使之在相续中相续不断。
首先，这修道有几种行相呢？
其次，经中说："须菩提，再者，不离般若的菩萨大士，若住于恒河沙数劫，并对三宝行布施，你认为如何？因此而生的福德是否增长很多？"（须菩提）答道："世尊，很多！善逝，很多！不可计量，无数，无限，无与伦比。"


 །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེའང་སྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ནི་དང་པོར་སེམས། བར་དུ་འཇལ། ཐ་མར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར། ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ནི་རབ་འབབ་དང་། །མར་མེའི་རྩེ་མོ་རབ་བཅིངས་ལྟར། །རབ་ཏུ་གོམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། །ཉིན་དང་མཚན་དུ་མཉམ་པར་བཞག །ཅེས་འབྱུང་བའང་འདི་ལ་དགོངས་ཤིང་། དེ་ལྟར་དགོངས་པ་ལ་བསམས་ནས་བོད་ཀྱི་བསམ་གཏན་པའི་ཁྲིད་ཡིག་ཏུ། སྒོམ་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་བྱ་བ་དེ་རོ་གཅིག་གི་རྟོགས་པ་ཤར་བའི་དུས་སུ་འབྱུང་ལ། དེ་མཚན་ཉིད་པ་དང་སྒོ་བསྟུན་ན་སྒོམ་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ནི་ཞར་ལ་འོངས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་ལ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་རྣམས་ཀྱང་། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའང་གསུམ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བའི་རྣམ་པས་སྒོམ་ལམ་རྣམ་པ་དགུར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། སེམས་དཔས་ཤེས་སྒྲིབ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་དགུར་མཛད་པ་འདི་ཞིབ་མོའི་དབྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒོམ་སྤང་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བལྟོས་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མ་མཛད་པས་རྣམ་དབྱེའི་ཚུལ་ལ་རྨོངས་སོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤང་བྱའི་
5-403a
ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་ཀུན་མཁྱེན་གཉིས་པ་དབྱིག་གཉེན་གྱི་གསུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེའང་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཞར་ལ་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱང་སྤང་བར་འགྱུར་ལ། ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཉོན་སྒྲིབ་གུད་དུ་མ་གསུངས་པས་སོ། །རྩ་བར། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པའི་སྒྲིབ་བྱེད་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་རྨོངས་པ་དེ་ཡིན་ལ། ཤེས་བྱ་ལ་རྨོངས་པའང་ཡང་དག་མིན་རྟོག་ཉིད་ལས་གཞན་མིན་པས། ཡང་དག་མིན་རྟོག་གིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་དགོངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྟོག་པ་དེ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ནི། མུན་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ནི་སྣང་བ་ཆུང་ངུས་སེལ་ལ། མུན་པ་ཆུང་ངུ་ནི་སྣང་བ་ཆེན་པོས་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུ་རྣམས་རེ་རེ་ཞིང་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུའི་བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སོགས་དགུ་པོ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་རེ་རེ་ཞིང་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་དགུར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ན་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་མངོན་དུ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོའི་དབྱེ་བ་ལས་གྲངས་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པས་དགུ་དག་ཏུ་སྤང་བྱའི་རྣམ་རྟོག་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་དགུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །
说与无数不违
བཞི་པ་གྲངས་མེད་པར་བསྟན་པ་ལ་མི་འགལ་བར་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་བོད་གངས་ཅན་དུ་བྱུང་བའི་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་གྱིས་ཇི་ལྟར་བཤད་པ། ཊཱི་ཀ་ཆུང་གི་དོན་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་དང་གཉིས་ལས།
雪域众智者所诠
དང་པོ་ནི། གྲངས་མེད་པ་དང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ཚད་
5-403b
མེད་པ་དེ་དག་གི་དོན་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ཟབ་མོ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གྲངས་མེད་སོགས་མདོ་ལས་བསྟན་པ་རྣམས་དོན་དམ་སྟོང་པ་ཉིད་ཟབ་མོའི་དོན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གཅིག་པ་ལ་ནི་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བར་བཟོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
"等等的意思是：修道是先思惟，中间衡量，最后观察的方式，具有相续不断的特性。在密乘中说：'如同水流不断下注，如同灯焰牢固不动，通过精进修习瑜伽，日夜安住于等持中。'这也是指这个意思。考虑到这样的意趣，西藏的禅修者在引导文中说：'修持如水流相续的瑜伽是在一味证悟显现时产生的，若与特性相符合，则是修道。'这是附带提及的。
这样的相续分为小、中、大三种，又各自分为小的小、小的中、小的大等，每一种又各分为三种，以这种方式，世尊认为修道有九种形态。"
第三，有人质疑："菩萨为了断除所知障而将修道分为九种，这并不是细致的分类，因为也有修所断烦恼障，而未对应此障碍做出修道的分类，所以对分类方式感到迷惑。"这并非过失，因为根据第二佛陀世亲的教言："菩萨所断的烦恼就是所知障的分别念。"而且，在断除所知障分别念的同时，烦恼障也会被断除，所知障的分别念中未单独提及烦恼障。正如根本论所言："获得一切智的障碍是对所知对境的愚痴，而对所知的愚痴也不外乎是颠倒分别，颠倒分别能生起一切烦恼和随烦恼。"
断除这种分别念的方式是：如同极大的黑暗被微小的光明驱散，微小的黑暗则被强大的光明驱散。由于分别念分为大、中、小，每一种又各自分为大、中、小的差别，所以大的大分别念等九种分别念的对治力也相应地各分为小、中、大，每一种又各自分为小、中、大的差别。因此，修道分为九种是指：通过现前胜义空性的相，作为分别念的对治，按照数目，在欲界等九地中断除所断分别念的九种对治力相续不断地生起，所以是修道。
说与无数不违
第四，在解释"数无量"与"不相违"的部分，分为西藏雪域中出现的智者们的解释，以及小疏的真实含义两个方面。
雪域众智者所诠
首先，"无数"、"无量"和"无限"的含义是指深奥的空性境界。这样，经中所说的无数等术语在胜义空性的深奥真实义上是一致的，不能分为不同部分，因为无法表达为相异的概念。


 །དེ་ལྟར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་བྱང་སར་རིགས་པ་བཞི་དང་ལུང་གསུམ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་མེད་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ། དེའང་རིགས་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་སོགས་གདགས་པའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་གཟུགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། བཏགས་པ་ལྟར་གྱི་དངོས་པོར་བདེན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གཟུགས་སོགས་དེ་དག་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་སོགས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟགས་གྲུབ་སྟེ། དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་ན་གཟུགས་སོགས་བརྡ་མ་བྱས་པའི་སྔ་རོལ་ནས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་གཟུགས་སོགས་སུ་ཤེས་དགོས་པ་ལས་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རིགས་པ་དང་པོའོ། ། ཡང་གཟུགས་སོགས་སུ་གདགས་གཞིའི་ཆོས་འདི་དག་མིང་ཇི་ལྟར་བཏགས་པ་ལྟར་གྱི་དངོས་པོར་གྱུར་ན་ཆོས་གཅིག་ཉིད་དངོས་པོ་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་གཅིག་ལ་ཡང་མིང་མང་པོ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། མིང་དུ་མ་དག་ལས་མིང་གཅིག་དངོས་པོ་དང་ལྡན་ལ། གཞན་མི་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་འགའ་ཡང་མིང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རིགས་པ་གཉིས་པའོ། ། ཡང་གཟུགས་སོགས་སུ་གདགས་གཞིའི་ཆོས་འདི་དག་གཟུགས་སོགས་སུ་མིང་མ་བཏགས་པའི་སྔ་རོལ་དུ་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་འདྲིའོ། །གལ་ཏེ་མིང་མ་བཏགས་
5-404a
པའི་སྔ་རོལ་ནས་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མེད་ཀྱི། གདགས་གཞིའི་དངོས་པོ་སྔར་བྱུང་ནས་ཕྱིས་དེ་ལ་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་མིང་ཅི་དགར་འདོགས་སོ་ཞེ་ན། འོ་ན་མིང་འདོགས་པའི་སྔ་རོལ་དེར་གདགས་གཞིའི་དངོས་པོ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་དང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་འདོད་ན་ཕྱིས་ཀྱང་མིང་གདགས་སུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་འདོད་ན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ལེགས་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་གསུམ་པའོ། ། ཡང་གལ་ཏེ་གཟུགས་སོགས་སུ་གདགས་གཞིའི་ཆོས་དེ་མིང་མ་བཏགས་པའི་སྔ་རོལ་ནས་ཀྱང་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ལ། ཕྱིས་ཀྱང་གདགས་པའི་ཚིག་གིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་སོགས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ཡང་མིང་མ་བཏགས་པའི་སྔ་རོལ་ནས་གདགས་གཞིའི་ཆོས་མཐོང་ཙམ་གྱིས་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་བློ་འཇུག་པར་རིགས་ན་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་བཞི་པའོ། ། དེས་ན་དོན་དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་བརྗོད་མེད་དང་། དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མིང་ཙམ་དང་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་སུ་བགྲང་བར་མི་ནུས་པ་ནི་གྲངས་མེད་པ་དང་། འཁྲུལ་སྣང་དུས་གསུམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཚད་ཡོད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ཚད་མེད་པའོ་ཞེས་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ་ནས་བསྟན་པ་ནི། ལང་གཤེགས་ལས། མིང་དུ་གདགས་པར་མ་མཛད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རྨོངས་པར་འགྱུར། །དེ་བས་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། །མགོན་པོས་མིང་དུ་གདགས་པར་མཛད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་གནས་ཚུལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཡང་གདུལ་བྱ་བཀྲི་བའི་ཐབས་སྤྲོས་པ་ལྟར་སྟོན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཐུགས་
5-404b
བརྩེ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་རྒྱུ་མཐུན་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་གྲངས་མེད་ལ་སོགས་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ་ནས་སྟོན་པ་དེ་དག་ཐུབ་པ་བཞེད་དོ། །ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པར། གྲངས་མེད་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
如此不可言说的含义在《菩萨地》中用四种理由和三种经教确立了一切法皆不可言说。那四种理由是什么呢？色等所依的这些法，从色到佛法，仅仅是假名而已，如所假立的实体真实性丝毫不存在。因为这些法自性上既不是色等，也没有除这些之外的色等。理由成立：如果这些自性中存在作为色等自性，则在对色等未作名称安立之前，仅凭见到就应当知道它们为色等，但实际上不知道，这是第一个理由。
又，如果这些作为色等所依的法如名称所安立的那样成为实体，则一法将成为多体，因为一个法有多种名称。能遍性存在，因为在诸多名称中若一个名称具有实在性而其他不具有，其中无任何差别。因此没有任何法成为名称的自性，这是第二个理由。
又，对于这些作为色等所依的法，询问："在未被安立为色等名称之前，它们是否以色等的自性存在？"如果回答："在未命名之前不以色等自性存在，而是先有所依的实体，之后随意安立色等名称。"那么，在命名之前，所依的实体将变成自性不存在和不可言说的。若承认这点，之后也不应该能安立名称，因为不可言说。若进一步承认这点，则完全成立一切法不可言说且无自性，这是第三个理由。
又，如果有人说这些作为色等所依的法在未命名之前就以色等自性存在，之后也由命名语词纳入为色等所安立，那么在未命名之前仅仅看到所依法就应当生起色等的认知，但实际上不生起，这是第四个理由。
因此，胜义法不可言说，而各种现象法仅是名称和假立而已。所以，法性在世俗中不能被计为有为和无为，这是"无数"；而对于迷乱显现的三时法无有限量，不可得，这是"无量"和"无限"。如此区分解释，如《楞伽经》所说："若不施设名，一切世间将迷惑，因此为除迷惑故，怙主施设诸名称。"这样，尽管实相离戏论，但为引导所化众生而显示如同戏论的方便，这是对众生慈悲的果。因此，如来以大慈悲心，将因相似果的无数等分为不同类别而教示，这是圣者的意趣。《八万颂》中说："称为无数、无量、无限，这是如来宣说的因相似教法。"


 །ཞེས་དང་། སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་དབྱིག་གཉེན་གྱིས། གྲངས་དང་ཚད་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་བཏགས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་ཀྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ནི་མེད་དེ། འདི་ནི་བྱེ་བྲག་གོ །ཞེས་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཤད་པ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་རྒྱུ་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་འདི་ནི་བསོད་ནམས་གྲངས་མེད་ཚད་མེད་སོགས་ཐོབ་པའི་འཕྲོས་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་གིས་སྒོམ་ལམ་གྲངས་མེད་སོགས་ལ་སྦྱར་བ་མདོ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །
此注疏之意趣
གཉིས་པ་ཊཱི་ཀ་འདི་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ཚུལ་ལ། དོགས་པ་དགོད་པ་དང་། ལན་གདབ་པ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་རྒྱས་འབྲིང་དེ་དང་དེ་དག་ལས་བསྡུས་པའི་ཡུམ་གསུམ་དུ་སྒོམ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་རེ་རེའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་བསོད་ནམས་གྲངས་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་སྐྱེ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་དགུ་ལས་མང་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ན་སྒོམ་པའི་ལམ་རྣམ་པ་དགུ་ཞེས་ངེས་གཟུང་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་དོགས་པ་བཀོད་པའོ། །
གཉིས་པ་ལ། རྩ་བ་འཕགས་པའི་བཞེད་པ་དང་བསྟུན་ནས་བཤད། འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་པ་བཞིན་བཤད་པའོ། །
偈颂依龙树菩萨意趣所诠
དང་པོ་ནི། ཤློ་ཀ་ཕྱེད་ཀྱིས་རྩོད་པ་བཀོད། ཕྱེད་ཀྱིས་ལན་བཏབ་པར་བཞེད་དེ། དེའང་མདོར། གཟུགས་སྟོང་པ་སྟེ་གྲངས་མེད་གཞལ་དུ་མེད་ཚད་མེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་སྒོམ་ལམ་
5-405a
རེ་རེ་ལ་འབྲས་བུ་བསོད་ནམས་གྲངས་མེད་ལ་སོགས་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་རྣམས་དམ་པའི་དོན་དུ་གྲངས་མེད་ལ་སོགས་དོན་རང་མཚན་དུ་བཟོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གྲངས་མེད་སོགས་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་གྲངས་མེད་སོགས་སྟོང་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་བཟོད་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་སྒོམ་ལམ་དགུ་པོ་དེ་དག་རྒྱུ་མཐུན་པའི་རེ་རེ་ཞིང་འབྲས་བུ་གྲངས་མེད་སོགས་ཉེར་བདུན་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བར་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་བཞེད་ལ། དེའང་གྲངས་མེད་སོགས་དུ་མ་གསུངས་པས་སྒོམ་ལམ་དགུར་མ་ངེས་པར་དུ་མར་མི་འགྱུར་ཏེ། གྲངས་མེད་སོགས་ལའང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གྲངས་མེད་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གྲངས་མེད་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། སྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་མཉམ་པར་གཞག་བྱའི་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི། སྒོམ་པའི་ལམ་ས་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་ཁོ་ནར་ས་དགུར་སྒོམ་ལམ་གྲངས་ངེས་པ་གང་ཞིག་དགུ་པོ་རེ་རེ་ཞིང་གྲངས་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་ཚད་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྐྱེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཡུལ་གྲུ་དགུར་སྐྱེས་པའི་འབྲུའི་ཕུང་པོ་གྲངས་མེད་པ་དང་གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་ཚད་མེད་པ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
以及，第二佛陀世亲说："数量和限度等是存在于遍计所执中，而在空性境界中则不存在，这是差别。"又说："在世俗中的解释是大悲心的因相似。"这是结语。因此，这是获得无数无量等福德的延伸，而非如其他人所解释的将修道与无数等相联系，那与经典相违。
此注疏之意趣
第二，关于此疏的意趣如何存在的方式，分为提出疑问和回答两部分。
首先，在佛母广、中等经典以及从它们汇集的三种佛母中，针对每一种修道相都说产生无数、无量、无限的福德。修道的差别不是有九种吗？若是如此，怎么会确定说"修道有九种"呢？这是提出的疑问。
其次，分为根据圣者意趣解释根本偈和依照论师意趣解释注释两部分。
偈颂依龙树菩萨意趣所诠
首先，用半偈提出争论，用半偈给予回答。在经中说："色是空，无数、无量、无限。"这句话的意思是每一种修道都产生无数等福德果报，但从胜义谛角度看，无数等并不能作为自相实有而成立，因为无数等也不异于空性自性。虽然胜义中无数等不能异于空性而成立，但在世俗谛中，世尊出于对众生的慈悲，认为这九种修道中的每一种都相应产生无数等二十七种果报。虽然说了多种无数等，但修道并非不确定为九种而变成多种，因为对于无数等，世尊也分为两种：胜义角度的无数和世俗角度的无数。第一种是修道所等持的法界体性，第二种是确定在修道的第二地至第十地的九个阶位中，每一种都产生无数、无量、无限的圆满福德，就像在九个地区生长的无数、无量、无限的谷物堆一样。
;


 ། གཉིས་པ་སྔར་དོགས་པ་བཀོད་པའི་རྩོད་པ་འདི་དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫོབ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་རྒོལ། དང་པོ་ལྟར་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མཐའ་ལས་འདས་པས་གྲངས་མེད་པ་དང་། གྲངས་མེད་པས་གཞལ་གཟུང་དུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་བར་མ་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པའི་ངོ་བོ་བརྗོད་བྱ་རྣམས་
5-405b
ཀྱིས་ནི་དོན་དམ་པར་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉིད་སྒྲོ་འདོགས་དང་སྐུར་འདེབས་ལས་གྲོལ་བར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གཅིག་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བ་ཡིན་གྱི། དེ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་ཟབ་མོ་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་གྲངས་དང་ཚད་དང་གཞལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྡོག་པ་ལ་བལྟོས་ནས་སྟོང་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་གྲངས་མེད་སོགས་ཀྱི་རང་མཚན་རྫས་གཞན་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཆོས་དབྱིངས་ལས། དེའི་ཁྱད་པར་གྲངས་མེད་སོགས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོར་དབྱེ་བར་བྱ་བ་བཟོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་མི་འདའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངག་དོན། དོན་དམ་པར་སྒོམ་ལམ་དགུར་བཤད་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་རིམ་ལ་དགུ་ལས་མང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་མེད་པ་སོགས་དུ་མར་གསུངས་པ་དེ་དག་ཆོས་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པས་སྒོམ་ལམ་དགུ་ལས་མང་བར་མི་འགྱུར་བར་གྲུབ་བོ། ། འོ་ན་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཆོས་ཉིད་གཅིག་པུ་ཡིན་ན་སྒོམ་ལམ་དགུར་དབྱེ་བའང་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་ན་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྒོམ་ལམ་གྲངས་མེད་དུ་དབྱེ་བ་མི་འཐད་པ་བཞིན་དགུར་དབྱེ་བའང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་མཚུངས་ཏེ། གྲངས་མེད་སོགས་སྒོམ་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པས་དབྱེ་བ་བྱེད་པ་ན་ཁྱད་པར་ཅན་སྒོམ་ལམ་རང་ལ་དབྱེ་དགོས་ཀྱི། དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་དབྱེ་བ་བྱས་ན་དབྱེ་བ་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དང་། སྤྱིར་དབྱེ་བ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱིའི་རིགས་བསྡོམས་ནས་དབྱེ་བ་བྱེད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་གི་ནང་གསེས་ནས་
5-406a
དབྱེ་བ་བྱེད་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། འདིར་དང་པོའི་དབྱེ་བ་བྱེད་པ་དེ་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིའི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བྱས་པས་བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་བ་ཡང་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །
注疏依狮子贤论师意趣所诠
གཉིས་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྔར་བཤད་པའི་ཆོས་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་དགུར་བཞེད་ཅེས་ཇི་སྐད་བཤད་ཅིང་བསྟན་པའི་རྒྱུ་སྒོམ་ལམ་དགུ་པོ་དེ་དག་ལ་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་བསོད་ནམས་གྲངས་མེད་སོགས་སྐྱེ་བ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞེད་པས། སྒོམ་ལམ་དགུ་ལས་མང་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །
ལྔ་པ་སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་ལ། བརྒལ་བ་དང་། ལན་ནོ། །
辩论
དང་པོ་ནི། སྒོམ་པའི་ལམ་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་པས། སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གོམས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བྱར་མེད་པ་དག་མ་ཡིན་ནམ། གོམས་པས་ཕུལ་དུ་བྱུང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྒོམ་ལམ་དེས་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་དང་། གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་པའི་སྐྱེ་བོ་བློ་དམན་པའི་ངོར་དོགས་པ་འདི་བསུ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
第二，前面提出的疑问是基于胜义谛还是世俗谛而提出的质疑？如果是第一种情况，那么福德的事物超越边际故称为无数，由于无数故不可测量，因为不能测量故称为无限，这些表述的自性及其所诠义在胜义谛中是应用于反复思惟等修道以及如前所说的超越增益和损减的甚深法性、空性的一义上，而不是说在等持于如此甚深空性时，依靠数量、限度、测量等方面的区别，在空性之外生起无数等自相的异体实物，从而将修道的本体法界与其差别无数等作为不同的形态而区分，因为一切法具有不离空性自性的本质。
简言之，胜义中所说的九种修道之道的本体，即甚深法性的了悟次第，不会超过九种，因为所说的多种空性的无数等唯是法界空性，而非其他。通过这样的论述，确立了修道不会超过九种。
那么，如果修道的本体仅是单一法性，那么将修道分为九种也不合理，不是吗？在胜义谛中，确实如此。从另一方面说，"将修道分为无数种不合理，同样分为九种也不合理"这种推论并不相同，因为无数等是修道的差别法，而非具差别的主体法，在做区分时应当对具差别的修道本身进行区分，而不是对其差别进行区分，否则会导致无穷分类的过失。一般来说，做区分有两种方式：汇总总类而区分和从别类的细分而区分。此处应用的是第一种区分方式，因为通过对总类的区分，也能够间接理解到别类的区分。
注疏依狮子贤论师意趣所诠
第二，从世俗谛而言，如前所述，认为修道的自性有九种形态。这九种修道之因，为了对凡夫众生显示能生起巨大果报即无数等福德，无缘大悲性的世尊认为它是法界本体修道的因相似果，因此修道不会超过九种而有更多。
第五，关于修道的作用，分为质疑和回答。
辩论
首先，修道安住于甚深空性的特性本体，因为空性本身是自性寂静的，所以难道不是无法进行殊胜修习吗？由于无法殊胜修习，因此修道根本不能断除所断、生起对治等作用，这是针对智慧低下者的疑问而作出的回应。


 །
གཉིས་པ་ནི། རྟགས་དྲིས་པ་ལ། མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སམ། ཞེས་དྲིས་པ་ལ། རྟགས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཁྱབ་པ་དྲིས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བརྗོད་
5-406b
དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བའམ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་སོ། །ཁྱབ་པ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བའམ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མེད་དོ། །ཞེས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པར་མཛད་དོ། །ཐལ་བ་འཕེན་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བའང་མ་མཆིས། འགྲིབ་པའང་མ་མཆིས་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་འཕེལ་བའམ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་བཤད་དོ། །དེ་དག་གི་དོན་བསྡུ་བ་ནི། རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་རྟགས་ཁྱབ་དང་། རྐང་པ་གསུམ་པ་ཆོས་ཅན་དང་། བཞི་པས་ཐལ་འགྱུར་བསྟན་ཏེ། དེའང་སྒོམ་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་མ་གྲུབ་པའམ་མེད་པ་ལ་སྤང་བྱ་ཉམས་པའང་གཉེན་པོ་འཕེལ་དུ་མི་རུང་བས། སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་འདིར་ནི་སྤང་བྱ་ཅི་ཞིག་ཉམས་ཤིང་གཉེན་པོ་ཅི་ཞིག་ཐོབ་སྟེ་མི་འཐོབ་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོར་གནས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དབེན་པའམ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ན་སྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་ལས་གཞན་ཉིད་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སླར་སྒོམ་པས་རྟོགས་པ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་འབྲལ་བ་དང་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཅི་ཞིག་བོར། རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་ཅི་ཞིག་འཐོབ་སྟེ། དེ་ལྟར་འདོད་ན་སྒོམ་ལམ་དེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པས་སྤང་བྱ་དང་གཉེན་པོའི་རྣམ་གཞག་གཞུང་དུ་ཉེ་བར་དགོད་པ་མི་བྱ་བ་ཁོ་ནར་རིགས་སོ་ཞེས་རྩོད་དོ། །
5-407a
གཉིས་པ་ལན་ལ། གངས་ཅན་དུ་བྱུང་བའི་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་གྱིས་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་བའི་ཚུལ་དང་། སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་བའི་ཚུལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། མདོ་ལས། ཐབས་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་སོགས་འཕེལ་ལོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཤིང་མིང་ཙམ་མོ། །སྙམ་དུ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དང་དགེ་བ་དེ་དག་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྔོ་བ་ནི་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐབས་མཁས་པས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་དགེ་བ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་བསྔོ་བའི་སྒོམ་ལམ་འདི་ནི་འདོད་པའི་དོན་གྱི་མཆོག་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཅིང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དེའང་བྱང་ཆུབ་དེའི་མཚན་ཉིད་མང་པོ་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞེད་དོ། །འདི་ཉི་ཁྲི་སྣང་བ་ལས་ལེགས་པོར་ཐོན་ལ་སེང་བཟང་དེ་ལས་བཟློག་གོ།

 །
གཉིས་པ་ནི། རྟགས་དྲིས་པ་ལ། མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སམ། ཞེས་དྲིས་པ་ལ། རྟགས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཁྱབ་པ་དྲིས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བརྗོད་
5-406b
དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བའམ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་སོ། །ཁྱབ་པ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བའམ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མེད་དོ། །ཞེས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པར་མཛད་དོ། །ཐལ་བ་འཕེན་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བའང་མ་མཆིས། འགྲིབ་པའང་མ་མཆིས་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་འཕེལ་བའམ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་བཤད་དོ། །དེ་དག་གི་དོན་བསྡུ་བ་ནི། རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་རྟགས་ཁྱབ་དང་། རྐང་པ་གསུམ་པ་ཆོས་ཅན་དང་། བཞི་པས་ཐལ་འགྱུར་བསྟན་ཏེ། དེའང་སྒོམ་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་མ་གྲུབ་པའམ་མེད་པ་ལ་སྤང་བྱ་ཉམས་པའང་གཉེན་པོ་འཕེལ་དུ་མི་རུང་བས། སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་འདིར་ནི་སྤང་བྱ་ཅི་ཞིག་ཉམས་ཤིང་གཉེན་པོ་ཅི་ཞིག་ཐོབ་སྟེ་མི་འཐོབ་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོར་གནས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དབེན་པའམ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ན་སྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་ལས་གཞན་ཉིད་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སླར་སྒོམ་པས་རྟོགས་པ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་འབྲལ་བ་དང་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཅི་ཞིག་བོར། རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་ཅི་ཞིག་འཐོབ་སྟེ། དེ་ལྟར་འདོད་ན་སྒོམ་ལམ་དེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པས་སྤང་བྱ་དང་གཉེན་པོའི་རྣམ་གཞག་གཞུང་དུ་ཉེ་བར་དགོད་པ་མི་བྱ་བ་ཁོ་ནར་རིགས་སོ་ཞེས་རྩོད་དོ། །
5-407a
གཉིས་པ་ལན་ལ། གངས་ཅན་དུ་བྱུང་བའི་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་གྱིས་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་བའི་ཚུལ་དང་། སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་བའི་ཚུལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། མདོ་ལས། ཐབས་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་སོགས་འཕེལ་ལོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཤིང་མིང་ཙམ་མོ། །སྙམ་དུ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དང་དགེ་བ་དེ་དག་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྔོ་བ་ནི་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐབས་མཁས་པས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་དགེ་བ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་བསྔོ་བའི་སྒོམ་ལམ་འདི་ནི་འདོད་པའི་དོན་གྱི་མཆོག་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཅིང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དེའང་བྱང་ཆུབ་དེའི་མཚན་ཉིད་མང་པོ་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞེད་དོ། །འདི་ཉི་ཁྲི་སྣང་བ་ལས་ལེགས་པོར་ཐོན་ལ་སེང་བཟང་དེ་ལས་བཟློག་གོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是对藏文文献的翻译，内容涉及佛教哲学中关于空性和修行道的讨论：
第二，关于标志的询问，经中说：「善现请问道：'世尊，一切法是否不可言说？'」对于此询问，世尊接受此标志，回答道：「善现，如是如是。善现，一切法确实不可言说。」关于周遍性的询问：「世尊，在不可言说的义理中，既无增长也无减少。」接受周遍性的回答是：「善现，在不可言说的义理中，既无增长也无减少。」随后提出的推论是：「世尊，如果在不可言说的义理中既无增长也无减少，那么布施波罗蜜多也无增长或减少。」此处从布施一直讲到智慧[波罗蜜多]。对这些的总结是：前两句表示标志和周遍性，第三句指法有法，第四句显示应成推理。这也表明，修行道的实相不可言说或不存在，因此所断不能减少，能对治[的功德]也不能增长。所以，在这个被称为"修行"的道的阶段，到底什么烦恼被断除，什么对治力被获得呢？实际上是无所获得，这就是所说的。
第三，按照胜义谛本性而存在的修行道，由于其自性空或不存在，从究竟义上说，修行道即是法性本身，既不可说是法性本身，也不可说是异于法性，既不可说是二者皆是，也不可说是二者皆非，[它]是不可言说的深奥空性。因此，通过再次修习，无法达到更高的证悟境界，所以不合理的方面和对治方面分别不能断除和生起。因此，在所谓"修行"的道中，到底舍弃了什么不合理的方面，又获得了什么清净呢？如果这样认为，那么这修行道就无法起任何作用，因此在论典中根本不应该建立所断和能治的区分，这是对方的质疑。
第二部分是回答，分为两方面：一是西藏智者的解释方式，二是师尊狮子贤的解释方式。
首先，根据经中所说，具有方便善巧的菩萨不认为布施等[波罗蜜多]有所增长，而是了知其仅为名称。当如此行持时，那发起的菩提心和善行，如实地回向给无上正等正觉，这就是修行道的本质。因此，通过方便善巧，将如梦幻般的善行如实回向给菩提的这种修行道，能成就并获得最高目标——无上菩提。什么样的菩提呢？菩提是一切法真如性的本质，世尊认为这真如性也是菩提的多种特征。这在《二万光明》中有很好的阐释，而狮子贤则持相反观点。


 ཆོས་ཀྱི་མངའ་བདག་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱ་ཞིང་། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་དཀར་པོའི་དབང་གིས་འཕེལ་བའང་མེད། ཆོས་ནག་པོའི་དབང་གིས་འགྲིབ་པའང་མེད་པས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའང་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་གཉིས་མེད་ན། འོ་ན་རྒྱུ་གང་གིས་རྣམ་མཁྱེན་ཉིད་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པ་སྟེ། དེ་སྐད་ཞུས་པ་དང་། བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ཅེས་འཆད་དོ། །
狮子贤论师如何诠释
གཉིས་པ་ལ་སྦྱར་རྩ་འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཁྱོད་ཀྱི་རྩོད་པ་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ན་བྱེད་པ་མེད་
5-407b
པས་ཁྱབ་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། མིན་པའི་ཚུལ་འདི་ལྟར་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། འཕེལ་འགྲིབ་མེད་ཀྱང་གཞན་དོན་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྒོམ་ལམ་འདི་ནི་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་། སྤང་བྱ་སྤོང་བ་སོགས་སངས་རྒྱས་འདོད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྒོམ་ལམ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་མིན་པར་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་ཐལ་འགྱུར་ལ་རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ནི་རྐང་པ་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་འདོད་ལན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་སྒོམ་ལམ་དེའང་དེ་བཞིན་ཉིད་དེའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་བཞེད་པས། སྒོམ་ལམ་བྱེད་པ་མེད་པར་འདོད་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ལ་ལ་དག་རྩོད་པ་འདི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་གི་རྩོད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་དཔེ་འདི་དངོས་སྨྲ་བ་ལ་མ་གྲུབ་པས་ཐོག་མར་དཔེ་སྒྲུབ་དགོས་ལ། དེ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་མཚན་ཉིད་བྱང་ཆུབ། །འདིས་ནི་འདོད་པའི་དོན་བསྒྲུབ་ཕྱིར། །ཅེས་བསྒྲུབས་ནས། བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ། །དེ་ཡང་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་བཞེད། །ཅེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡང་དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོན་ཅིང་། དོན་དམ་དུ་འདོད་ལན་བསྟན་བཅོས་སུ་མི་གསལ་བ་འགྲེལ་པས་ཁ་བསྐངས་ནས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ལན། དོན་དམ་དུ་འདོད་ལན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
法主世亲论述不可言说的空性时说：空性既不因白法而增长，也不因黑法而减少，所以波罗蜜多等也既不增长也不减少。那么，究竟通过什么因能成为获得无上圆满菩提智慧的有缘者呢？对于这样的请问，[经中]指出通过"如实回向无上圆满菩提"这一切言语的方便善巧回向力而成就，这就是其含义。
狮子贤论师如何诠释
第二分为应用、根本颂、注释三部分。
首先，你的质疑认为如果修行道的本质是法性，则必定没有作用，但实际并非如此，解释如下。
其次，虽然大菩提不可言说且无增无减，但能如实利益他人；同样，尽管此修行道是甚深法性，却能断除所断等，成就希求佛果的目标。因此，修行道虽是法性，却并非无所作为，这已得到证明。因此，推论中前两句是从世俗谛角度回答不确定的周遍性。而从胜义谛角度，后两句表明认许[修行道即法性]。正如菩提是真如的特征，同样，修行道也被认为具有真如的特征，所以完全承认修行道无所作为。
又有人说，这是实事论者的质疑。当时，这个比喻对实事论者而言不成立，所以首先需要证明此比喻。证明方式是："真如特征菩提，为成就所欲故。"证明之后，"如何是菩提，如是亦是彼特征所许。"意即菩提如何发挥作用，修行道发挥作用也是其特征，这样诵读[这段经文]。胜义谛上的认许回答在论中不明确，是注释补充解释的，这就是所说的内容。
第三，[回答分为]世俗谛上不确定的回答和胜义谛上认许的回答。


 །
世俗不定之答
དང་པོ་ལ། དཔེ་དགོད་པ་དང་། དོན་བསྟན་པ་གཉིས་ལས།
比喻
དང་པོ་ནི། གནས་སྐབས་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱར་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་པས་སྤང་བྱ་བྱང་བ་དང་། རྟོགས་བྱ་ཆུབ་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལ་སོགས་པས་
5-408a
ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་སངས་རྒྱས་གདོད་མ་ནས་གྲུབ་པ་གང་གི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཙམ་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁམས་གདུལ་བའམ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ལ། ཚོགས་བསག་པ་མཆོག་དམན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ལ་གཟུགས་སྐུའི་དོན་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ལ་ཆོས་སྐུའི་དོན་ཁྱད་པར་ཅན་སྣང་དུ་རུང་བའི་སེམས་གདུལ་བྱ་ལ་སྔོན་སློབ་པའི་སྐབས་ནས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་དག་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་གསུངས་ལ། འདིའི་དོན་ཅུང་ཟད་གསལ་བར་སྤྲོ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གྲངས་མེད་པ། །བསམ་མེད་དྲི་མེད་ཡོན་ཏན་དང་། །དབྱེར་མེད་མཚན་ཉིད་ཐར་པ་སྟེ། །ཐར་པ་གང་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཇི་ལྟར་རི་མོ་འབྲི་བྱེད་པ། །གཞན་དང་གཞན་ལ་མཁས་པ་དག །གང་ཞིག་ཡན་ལག་གང་ཤེས་པ། །དེས་གཞན་ངེས་ཟིན་མེད་པར་འགྱུར། །དེ་ནས་འདི་ལ་ཁྱེད་ཀུན་གྱིས། །ང་ཡི་གཟུགས་ནི་གྱིས་ཤིག་ཅེས། །མངའ་བདག་རྒྱལ་པོས་དེ་དག་ལ། །བཀའ་ཡིས་རས་ནི་བྱིན་པ་དང་། །དེ་ནས་དེ་ནི་ཐོས་གྱུར་ཏེ། །རི་མོའི་ལས་ལ་རབ་སྦྱོར་རོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི། །གཅིག་ཅིག་ཡུལ་གཞན་སོང་གྱུར་ན། །དེ་ནི་ཡུལ་གཞན་སོང་བས་ན། །དེ་མ་ཚང་ཕྱིར་རི་མོ་དེ། །ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་རྫོགས་པར། །མི་འགྱུར་བཞིན་ཞེས་དཔེར་བྱས་སོ། །དེ་རྣམས་འབྲི་བྱེད་གང་དག་ཡིན། །སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་ལ་སོགས། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་
5-408b
པའི་དོན། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཐ་སྙད་ཀྱི་གྲངས་སུ་མེད་པའམ། ཡང་ན་དོན་དམ་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་པས་གྲངས་མེད་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་རིས་མི་མཐུན་པ་རྒྱང་ཆད་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པའམ་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་པ་དེ་དག་པ་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ལ། ཐར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་ཁམས་སོགས་རྡོ་རྗེའི་གནས་བདུན་ཞེས་ལྡོག་ཆ་ནས་མིང་གིས་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་པོ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའང་འདུས་བྱས་དང་མི་རྟག་པ་བཀག་ཙམ་གྱི་འདུས་མ་བྱས་དང་། རྟག་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཀག་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཉིད་རང་མཚན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་འདུ་མ་བྱས་པའི་འདུས་མ་བྱས་དང་། བློ་ལ་འཆར་བའི་དངོས་གྱུར་གྱི་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བྱང་ཆུབ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ལ་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་ཡོད་པར་ཐལ་ཏེ། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་སོགས་རང་གཞན་གྱི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །
世俗不定之答
དང་པོ་ལ། དཔེ་དགོད་པ་དང་། དོན་བསྟན་པ་གཉིས་ལས།
比喻
དང་པོ་ནི། གནས་སྐབས་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱར་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་པས་སྤང་བྱ་བྱང་བ་དང་། རྟོགས་བྱ་ཆུབ་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལ་སོགས་པས་
5-408a
ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་སངས་རྒྱས་གདོད་མ་ནས་གྲུབ་པ་གང་གི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཙམ་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁམས་གདུལ་བའམ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ལ། ཚོགས་བསག་པ་མཆོག་དམན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ལ་གཟུགས་སྐུའི་དོན་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ལ་ཆོས་སྐུའི་དོན་ཁྱད་པར་ཅན་སྣང་དུ་རུང་བའི་སེམས་གདུལ་བྱ་ལ་སྔོན་སློབ་པའི་སྐབས་ནས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་དག་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་གསུངས་ལ། འདིའི་དོན་ཅུང་ཟད་གསལ་བར་སྤྲོ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གྲངས་མེད་པ། །བསམ་མེད་དྲི་མེད་ཡོན་ཏན་དང་། །དབྱེར་མེད་མཚན་ཉིད་ཐར་པ་སྟེ། །ཐར་པ་གང་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཇི་ལྟར་རི་མོ་འབྲི་བྱེད་པ། །གཞན་དང་གཞན་ལ་མཁས་པ་དག །གང་ཞིག་ཡན་ལག་གང་ཤེས་པ། །དེས་གཞན་ངེས་ཟིན་མེད་པར་འགྱུར། །དེ་ནས་འདི་ལ་ཁྱེད་ཀུན་གྱིས། །ང་ཡི་གཟུགས་ནི་གྱིས་ཤིག་ཅེས། །མངའ་བདག་རྒྱལ་པོས་དེ་དག་ལ། །བཀའ་ཡིས་རས་ནི་བྱིན་པ་དང་། །དེ་ནས་དེ་ནི་ཐོས་གྱུར་ཏེ། །རི་མོའི་ལས་ལ་རབ་སྦྱོར་རོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི། །གཅིག་ཅིག་ཡུལ་གཞན་སོང་གྱུར་ན། །དེ་ནི་ཡུལ་གཞན་སོང་བས་ན། །དེ་མ་ཚང་ཕྱིར་རི་མོ་དེ། །ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་རྫོགས་པར། །མི་འགྱུར་བཞིན་ཞེས་དཔེར་བྱས་སོ། །དེ་རྣམས་འབྲི་བྱེད་གང་དག་ཡིན། །སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་ལ་སོགས། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་
5-408b
པའི་དོན། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཐ་སྙད་ཀྱི་གྲངས་སུ་མེད་པའམ། ཡང་ན་དོན་དམ་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་པས་གྲངས་མེད་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་རིས་མི་མཐུན་པ་རྒྱང་ཆད་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པའམ་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་པ་དེ་དག་པ་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ལ། ཐར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་ཁམས་སོགས་རྡོ་རྗེའི་གནས་བདུན་ཞེས་ལྡོག་ཆ་ནས་མིང་གིས་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་པོ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའང་འདུས་བྱས་དང་མི་རྟག་པ་བཀག་ཙམ་གྱི་འདུས་མ་བྱས་དང་། རྟག་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཀག་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཉིད་རང་མཚན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་འདུ་མ་བྱས་པའི་འདུས་མ་བྱས་དང་། བློ་ལ་འཆར་བའི་དངོས་གྱུར་གྱི་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བྱང་ཆུབ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ལ་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་ཡོད་པར་ཐལ་ཏེ། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་སོགས་རང་གཞན་གྱི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
世俗不定之答
比喻
首先，对于处在如是性自性中、不被任何条件所特殊影响的状态，已断除所断、已证所证、无戏论智慧本性的法身，以及等等
5-408a
圆满受用身和化身自性的佛陀，从本初即已成就。仅仅通过所依缘的缘近加持，对于适合调伏或净化的有情众生，他们积累福德资粮和智慧资粮时，根据资粮积累的高低差别，相应于福德资粮积累的是色身的意义，相应于智慧资粮积累的是殊胜法身的意义，能在所化众生心中显现。从先前修学阶段以来，通过圆满、成熟、清净三种方式生起，为所化众生成办他们所希求的利益，如是说。若稍微展开阐明此义，如《大乘宝性论》中所说："一切种无量，不可思无垢，德不可分离，解脱即如来。譬如绘画师，精通各种技，一人擅某支，他人则不能。于是王命令，汝等画我像，赐予布匹后，众画师作业。若此中一人，前往别处去，因其缺席故，彼画不圆满，不具一切支。"以此为喻。"彼等画师为何人？布施持戒忍等行，具足一切最胜相，空性即是所绘形。"
5-408b
此义为：遍智的一切行相超越言语数量，或者胜义遍智的行相无边故无数量；与识性不同类，极为分离故不可思议；如是遍智的行相或体性不可分离，因为是清净中的清净故无垢；与一切善妙功德不可分离的特征即为解脱，而解脱即是如来。具足如是四种功德的如来菩提和界等七金刚处，从差别方面以名言安立的单一体性，是无为法和常法。这并非仅仅否定有为和无常的无为，而是以否定这种简单否定为特征的法性自相、不被诸行造作的无为法；也不是心中呈现的实有无常的对立面，而是常法。那么，菩提和如来既是常法又是无为法，岂不会有能作、所作、作业三者？因为说彼具足功德、事业等广大自他利益的能力故。


 །རྟགས་ཁས་བླངས། ཁྱབ་པ་ཚད་མས་གྲུབ། གལ་ཏེ་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། རྟག་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ནུས་པ་ཉིད་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པས་གནོད་ཅེ་ན། དེའི་ལན་ལ། རྟག་པ་འདུས་མ་བྱས་པའི་གཞི་ལྡོག་ནས་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་། དོན་ལྡོག་གིས་རྟག་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་གཞན་དབང་དང་འཚོགས་ན། ཆོས་ཉིད་ཟབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་
5-409a
བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་གྱི་རྟེན་དུ་འགྲོ་བའང་ཡོད་ལ། དེར་མ་ཟད་རྟག་པ་འདུས་མ་བྱས་ལ་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་མི་རུང་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པ། དངོས་མེད་ཀྱི་རྟག་པ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ལ། དངོས་པོའི་རྟག་པ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ་མིན་ནོ། ། འོ་ན་དངོས་པོ་དང་རྟག་པ་གཞི་མཐུན་ནི་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཞབས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བཀག་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་བཀག་མོད། བཀག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་རྟག་པ་འདུས་མ་བྱས་དེ་དང་། འདིར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་རྟག་པ་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་པོ་དེ་མི་མཚུངས་ཏེ། དེའི་ཚུལ་ནི། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་གིས། ཀུན་རྫོབ་མ་རིག་པས་བསླད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་ངོར་སྣང་བ་ལྟར་སྣང་དང་། ཡོད་པ་ལྟར་འཁྲུལ་བ་དང་། བདེན་པ་ལྟར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཆ་འདི་ལ་བདེན་པ་དང་། མི་བསླུ་བ་དང་ཚད་མ་དང་རྟག་པ་ཡོད་པ་མིན་ལ། མི་བདེན་པ་དང་བསླུ་བ་དང་ཚད་མིན་དང་མི་རྟག་པ་ཁོ་ནར་ངེས་ཤིང་། གང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཞིང་འགྱུར་བ་དང་རང་དུས་སུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པར་མི་བདེན་པས་བསླུ་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་གཟིགས་པའི་སྤྱན་གྱིས་ཚད་མེད་དུ་རྟོགས་པས་ཚད་མ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ལྟར་སྣང་བས་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ། འདི་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་རྟོག་གེའི་བློ་ལྷན་སྐྱེས་ལ་འཆར་བའི་དོན་བྱེད་ནུས་སུ་སྣང་བ་ལ་བྱའི། དངོས་པོ་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དངོས་པོ་དང་རྟག་པའི་གཞི་མཐུན་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་དེའང་དབུ་མ་པས་ཆོས་ཅན་རང་སྟོང་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་གཞན་སྟོང་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་
5-409b
པོའི་སྐབས་སུ་མི་རྟག་ཅིང་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་དོན་བྱེད་པ་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་གོ་ཆོད་པོ་མིན་པས། དོན་བྱེད་པ་ལྟར་སྣང་བའི་དངོས་པོ་དེས་དངོས་པོར་གོ་མི་ཆོད་ལ། དངོས་པོར་གྱུར་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམ་དཔྱད་ན། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་དེ་དངོས་མེད། །གང་གི་ཕྱིར་ན་དེ་དག་ལ། །གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་མེད། །ཅེས་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་འགོག་པར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་དངོས་མེད་སྒྲུབ་པར་ནི་མི་མཛད་དེ། དངོས་མེད་ཡིན་པ་དང་དངོས་མེད་ཡོད་པ་གནས་དོན་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེར་སྒྲུབ་པ་དགོས་པ་མེད་ཅིང་སྒྲུབ་ན་སྤྲོས་མཚན་ལས་མ་འདས་པས་སྐྱོན་དང་བཅས་པའོ། །འོ་ན་འདིར་ཆོས་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དངོས་རྟག་ཡིན་པའི་ཚུལ་ནི། དོན་དམ་པར་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཐར་པ་ཡོན་ཏན་བཞི་ལྡན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་བྱེད་ནུས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་དང་། དེ་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྒྱུན་ཆད་པའི་གནས་སྐབས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཐར་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སླར་ཕྱིར་ལྡོག་དང་གཞན་འགྱུར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
签立因，周遍由量成立。若承许，则吉祥法称说："常法无转变之故，其功能实难理解。"此理不是障碍吗？对此回答：从常法无为的基础角度确实如此，但从意义角度来看，若常法和无为与缘起的依他起相结合，由于法性深奥的缘故
5-409a
也可成为能作、所作、作业三者的所依。不仅如此，法称足下所说"常法无为不应有能作、所作、作业三者"，是就无实体的常法无为而言，并非就实体的常法无为而言。那么，实体与常法的共同基础不是被法称足下严密否定了吗？确实完全否定了，但所否定的那种实体常法无为与此处所主张的实体常法无为二者不同。其方式是：外内实体论者所说，对于被无明染污的世俗识及其对象而言，如其所显现、如其所迷乱、如其所增益的这些方面，没有真实、不欺诳、量和常性，只能确定为不真实、欺诳、非量和无常。由于变化、转变和自时灭尽，所以真实上不真实故欺诳，以见法性之眼观察则证为非量，如此变化而显现为能作用，称为实体。这种实体是指在世间和与生俱来的分别心中显现为能作用的对象，正是针对这种实体而否定实体与常法的共同基础。这种实体在中观派确立法有自空和法性他空的两种场合中，在第
5-409b
一种场合，无常且变化的作用并非有效的能作用，所以显现为作用的实体不能满足实体的定义，实际上没有任何实体，如所说："若于实体详观察，真实中彼非实有，因为彼等诸法中，无有一多自性故。"这是否定一切显现为实体的法，但并不建立无实体，因为无实体的存在和无实体性在真实义中是不可能的，无需建立它，若建立则不超越戏论相而有过失。那么此处法性和如来为实体常法的道理是：胜义中自证智慧的对境中，具足四种功德的解脱如来安住为能作用的实体，且彼为常法，因为不可能有其间断的情况，解脱和如来无有返转和变异故。


 །དཔལ་ཕྱོགས་གླང་གྲགས་པའི་དགོངས་པ་ཡང་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མདོའི་མཆོད་བརྗོད་དུ། ཚད་མར་གྱུར་པ་འགྲོ་ལ་ཕན་བཞེད་པ། །སྟོན་པ་བདེ་གཤེགས་སྐྱོབ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཞེས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྒྱུ་བསམ་སྦྱོར་ཕུན་ཚོགས་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་རང་དོན་བདེ་གཤེགས་དང་། གཞན་དོན་སྐྱོབ་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྟོན་པ་དངོས་པོར་གསལ་བར་གསུངས་ཤིང་། དེ་དང་མཐུན་པར་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་མཆོད་བརྗོད་དུ། རྟོག་པའི་དྲྭ་བ་རྣམ་བསལ་ཞིང་། །ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེའི་སྐུ་མངའ་བ། །ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་འོད་ཟེར་དག །ཀུན་ནས་འཕྲོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྐུའི་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བའི་
5-410a
དོན་བྱེད་ནུས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། དེ་ལྟར་འཕྲོ་བའང་རེས་འགའ་བ་མིན་པར་རྟག་པར་སྟོན་པ་ནི་ཀུན་ནས་འཕྲོ་ཞེས་བསྟན་པར་མཛད་དོ། ། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་འདི་ལྟར་སྙམ་སྟེ། དོན་དམ་ཞི་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྟག་དངོས་ཞེས་སོགས་ཚིག་གི་ཟོལ་ཡིན་གྱི། ཚིག་གི་ཟོལ་དེ་ལྟ་བུ་ཞི་བ་པའི་གཞུང་ནའང་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཡོད་མོད། དེའི་ཚེ་ཞི་བ་པའི་གཞུང་གིས་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ཚིག་གི་ཟོལ་ཡིན་པ་བཞིན་འདིར་མི་མཚུངས་ཏེ། དོན་དམ་དང་ཞི་བ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ངོས་འཛིན་མི་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ན། དེ་དག་གི་དོན་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་བལྟས་པའི་བདག་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་སོགས་ཀྱི་གོ་འཕང་ལ་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་འདོད་པའི་བདེ་སྡུག་གི་རོ་མི་མྱོང་བ་ཙམ་ལ་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དམ་སོགས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིའང་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་། མ་ཞི་བ་ལས་ཀྱང་མངོན་པར་མ་ཞི་བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་ལུགས་ཀྱི་དོན་དམ་ནི། བློའི་མདུན་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གང་དུའང་མི་དམིགས་པར་ཞི་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་འཕགས་ཆེན་དམ་པའི་ངོར་བདག་མེད་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཞི་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་རྒྱུན་ཞི་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ལ་བྱ་བའོ། །མདོར་ན་ཞི་བ་པའི་གཞུང་སོགས་ནས་བཤད་པའི་རྟག་དངོས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་རྟག་དངོས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་གྱི། འདིར་ནི་གདོད་མ་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྟག་པ། སྒྲིབ་གཉིས་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་དངོས་པོ་འདི་ནི་རིས་ཅན་གསུམ་གྱི་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་
5-410b
སྦྱང་བར་བྱས་ནས་རང་སྲས་འཕགས་བཞི་བསྐྲུན་པར་ཡུམ་གྱི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་བུའི་རྟག་དངོས་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པ་གདབ་པར་མི་བྱའོ། །དེས་ན་རྟག་དངོས་ཀྱི་མིང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་མཐུན་པ་མིན་ནོ། ། ཡང་སྤྱིར་མཆོག་གི་དོན་ཅན་གྱི་རྟག་དངོས་དོན་ལ་གནས་པ་ལྟར་མིང་དུ་འདོགས་པ་ནི་མི་འཐད་དོ་སྙམ་ན་ནི། བསམ་པ་ཐ་ཆད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དངོས་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པ་ལས་བཟློག་སྟེ་སྨྲ་དགོས་སོ་ཞེས་བསམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གླང་གྲགས་པས་བཀག་པའི་རྟག་དངོས་དང་། དེ་དག་གིས་བཞེད་པའི་རྟག་དངོས་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ཤིང་། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྟག་དངོས་ཡིན་པ་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་གསལ་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུའི་ལུང་གི་རྟགས་ལ་ཡིད་རྟོན་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཤིན་ལྐོག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཅག་གི་བློ་ལ་ངེས་མི་ནུས་པས་ན་ལུང་གི་རྟགས་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ།

直译
吉祥方向·称的意趣也正是这样：在《量论》的顶礼文中说："对于成为量的、欲利世间的，导师善逝救护主我致敬。"这明显说明，从俱作因殊胜思想与行为所生的果，自利善逝与利他救护之事业，自身的导师为实体，与此相符，在《释量论》的顶礼文中说："遣除分别之网罗，具深广大之身躯，普贤光明诸光芒，普遍照射我顶礼。"意思是深广身之光芒照射的
5-410a
能作用实体，并且这样的照射不是偶尔的而是恒常的，这是以"普遍照射"来表示的。对此，有人这样想：胜义寂静出世间的常实体等只是言词的修饰，这种言词修饰在寂护的著作中也存在。虽然存在，但寂护著作中那样表述是言词修饰，而此处不同，因为胜义、寂静、出世间的认定不同。他们将这些意思视为通过五种见解所看到的我，寂静是指自在天等的地位，出世间也仅仅是指不尝世间欲乐苦痛之味，这样的胜义等甚至是世俗中的错误世俗，比不寂静更加不寂静等，所以不相同。此宗的胜义是：在觉前不执著为实有或无实体而寂静的圣者心前，成为无我的实体；寂静是指心与心所的相续寂灭；出世间是指断除一切有为的部分。简言之，寂护著作等所说的常实体是对解脱障碍的二障所取相上增益为常实体，而此处是指本来解脱的常性、清净二障的对治实体，因为此遍智实体能清净三种所化众生相续中的障碍
5-410b
从而生起四种圣子，如《般若经》中所说。对这样的常实体不应诽谤说不存在。因此，仅仅常实体名称相同并不意味着意义相同。又若有人认为：一般而言，依据实际存在的殊胜常实体命名是不合理的，这是极为恶劣的想法，因为这表明你想要违背事物的自然力量而妄加言说。因此，必须了解方向·称所否定的常实体与他们所认可的常实体之不同，如来、菩提与大手印是常实体，这在一切经、续、大论中都有明确阐述。若不信任这种教证，因为这是极为隐蔽的对境，你们无法凭自己的智慧确定，所以应当相信教证。


 ། འོ་ན་ཐར་པ་རྟག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་དེས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་ཅེ་ན། མགོ་བོ་འབྲི་བ་དང་། ལག་པ་འབྲི་བ་སོགས་རེ་རེ་ལ་མཁས་པའི་རི་མོ་པ་རྣམས་ལ་རྒྱལ་པོས། ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་ངའི་གཟུགས་ཚང་བར་བྲིས་ཤིག་རེས་མནོས་པ་ན། མགོ་བོ་འབྲི་བ་པོ་མེད་ན་རྒྱལ་པོའི་མགོ་བོའི་རི་མོ་མི་ཚང་བར་ཆད་པ་བཞིན་དུ་སློབ་པའི་ལམ་དུ་ཐར་པ་རྟག་པ་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་རྣམས་བསལ་བར་བྱས་ནས་ཐར་པ་དམ་པའི་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་སྣང་བ་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་སོགས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བསྒྲུབས་པས་ཐབས་རྣམ་པ་ཀུན་ལྡན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་གྱུར་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟག་པ་དམ་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུའམ་གཟུགས་སུ་གྱུར་པའི་དོན་བྱེད་ནུས་ཀྱི་དངོས་པོར་བརྗོད་ལ། དེའི་ཐབས་
5-411a
ཆ་རེ་རེ་མ་ཚང་ནའང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་མངོན་དུ་མི་གསལ་བས་སོ། ། དེས་ན་གདུལ་བྱ་བློའི་མེ་ལོང་དག་པ་རྒྱུད་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་ཏེ་ཆོས་ཉིད་དང་རྟོགས་པ་མཐུན་པ་ཐར་པ་དམ་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཉེ་བའི་ཤེས་པ་གསལ་རིག་གི་ཆ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དབང་གིས་ཐར་པ་རྟག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བདག་རྐྱེན་བྱས་ནས་གཟུགས་སྐུའི་རྣམ་པ་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་དང་། གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པ་སོགས་དོན་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་བའམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པ་ཡིན་ཀྱང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོའི་སྒོ་ནས་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་འཐད་དེ། འཐད་པའི་རྣམ་གསལ་གྱི་དཔེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཉིད་རྟག་ཀྱང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པར་མཐོང་བ་བཞིན་ཅེས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པར་སྨྲ་བའི་སློབ་དཔོན་དག་གིས། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་འཐད་པ་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ་བཀོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཐལ་རང་གི་སློབ་དཔོན་དག་སྟོང་ཉིད་དུ་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ཡུམ་ལས་སྟོང་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཁོ་ནར་གསུངས་པ་དེ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྟོང་ཉིད་དུ་རྟག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟགས་ཁས་བླངས། ཁྱབ་པ་ཚད་མས་གྲུབ། འདོད་ན་མདོ་དང་དངོས་སུ་འགལ་ལོ། །དེས་ན་རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་དགོངས་པ་དང་མཐུན་པར། གཞུང་ཕྱི་མོ་སྨྲ་བའི་རྒྱལ་བའི་སྲས་གཅིག་སློབ་དཔོན་ཞི་བ་ལྷས་ཀྱང་། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དཔག་བསམ་ཤིང་། །ཇི་ལྟར་རེ་བ་ཡོངས་སྐོང་བ། །དེ་བཞིན་གདུལ་བྱའི་སྨོན་ལམ་གྱི། །དབང་གིས་རྒྱལ་བའི་སྐུར་སྣང་ངོ་། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གིས་ནི། །
5-411b
མཆོད་སྡོང་བསྒྲུབས་ནས་འདས་གྱུར་པ། །དེ་འདས་ཡུན་རིང་ལོན་ཡང་དེ། །དུག་ལ་སོགས་པ་ཞི་བྱེད་བཞིན། །བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་རྗེས་མཐུན་པས། །རྒྱལ་བའི་མཆོད་སྡོང་བསྒྲུབས་པ་ཡང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱ་ངན་ལས། །འདས་ཀྱང་དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཛད། །ཅེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་། དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་གིས་ལས་སུ་བྱ་བ་དགོས་འདོད་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་ནས་གང་ལ་གང་འདོད་པ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་བྱེད་པ་མེད་ཀྱང་། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་གང་དུ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཇི་ལྟར་རེ་བ་ཡོངས་སུ་སྐོང་བར་བྱེད་དོ། །དེའང་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་། དེ་དམིགས་པའི་སྐྱེ་བོ་གཉིས་འཕྲད་པའི་བྱེད་པ་ལས་ལས་སུ་བྱ་བ་དགོས་དགུ་འབྱུང་བར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་དག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པ་དམ་པའི་དངོས་པོ་བརྙེས་ཤིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དབང་དང་མཐུ་ལས་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཀྱང་། གདུལ་བྱའི་སྣང་བ་ལ་གཤེགས་བཞུད་འགྲོ་འོང་མཛད་པ་སོགས་ཀྱི་རྒྱལ་བའི་སྐུར་སྣང་བ་ནི་མི་འགལ་ལོ།

直译
那么，解脱、常法、法界空性如何生起利他的实体呢？就像擅长画头部、手部等各个部分的画师们，国王命令："你们完整地画出我的形象"时，如果没有画头部的人，国王头部的图像就会不完整，同样，在修学道中，通过消除遮蔽那解脱常法的污垢，以十波罗蜜多等方法善巧成办生起殊胜解脱二身的显现，由具足一切相的方法所成就的常法空性，称为法性身或能作用的形相实体。如果其方法
5-411a
任何一部分不完整，圆满佛陀的二身也不会明显显现。因此，当所化众生的心镜清净、相续转为对治分时，法性和证悟相符，依靠接近殊胜解脱自性的明了觉知分，由缘起力量，以解脱常法如来为增上缘，依靠色身相的显现，自然生起或成办众生断障、生起对治等利益，所以如来虽是常法，但通过深奥的缘起方式，能作、所作、作业三者是合理的。合理的清晰例证是：虽然一切世俗和胜义法都是空性常住，但通过缘起方式，在世俗中能见到名言上的能作、所作、作业三者，瑜伽行派诸师以此道理和例证向主张无自性者解说。对此，若中观应成与自续派诸师认为"空性常住"这种说法不合理，那么《般若经》中唯说空性为无为法也将成为不合理，因为空性不是常法。宗许，周遍由量成立。若承认，则直接违背经典。因此，与胜者弥勒的意趣相符，后期论著宣说的佛子之一——寂天菩萨也说："如意宝如意树，如何满足所求愿，如是依所化祈愿，显现为胜者之身。譬如迦楼罗鸟，
5-411b
建立塔后离世，虽已长久过去，仍能平息诸毒害。随顺菩提行为，所建胜者之塔，虽菩萨已涅槃，亦成办一切利。"其义为：如意宝和如意树虽无生成所需所欲一切的能作，但如意宝和如意树被所依止的众生看见时，会满足他们所有愿望。如同如意宝与见到它的人接触时，显现生出所有需求一样，当所化众生相续清净，与获得殊胜常法实体、具足利益众生事业、圆满愿力的如来相遇时，虽是常法实体，却能在所化众生前显现为行走往来等胜者之身，这并不矛盾。


 ། འོ་ན་རྟག་དངོས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་དག་པ་ལ་སྐུར་སྣང་བའི་སྣང་ཆ་ཙམ་ཞིག་གིས་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་གྱི་རྟེན་བྱེད་པར་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། རྟགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁོ་བོའི་འདོད་པ་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་དངོས་དེ་ཡོད་པའི་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་ཟབ་མོ་དེའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱལ་བའི་སྐུའི་རྣམ་པ་ལེགས་པར་གཏོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་རྟག་པས་རྣམ་པ་གཏད་པ་དེའི་ཚེ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཏེ་གཏད་ན་རྟག་པར་འགལ་ཅིང་། བྱེད་
5-412a
པ་མེད་པར་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་གཏད་ཅེ་ན། འདི་ལ་མགོ་མཚུངས་དང་། རྣལ་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འོ་ན་དོན་རང་མཚན་ཀྱང་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པ་མི་གཏོད་པར་ཐལ་ཏེ། རང་དུས་སྐད་ཅིག་མའི་དོན་རང་མཚན་གཅིག་གིས་བྱ་བྱེད་གང་ཡང་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པ་ཁས་བླངས། ཕྱོགས་ཆོས་ཚད་མས་གྲུབ། འདོད་ན། རང་མཚན་སྐད་ཅིག་མ་དེས་རྣམ་པ་གཏད་པའི་ཚེ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཏེ་གཏད་ན། དོན་རང་མཚན་རང་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཆ་མེད་ཉམས་ཏེ། དེ་ལ་ཆ་དང་བཅས་པའི་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་ན་རང་དུས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་རང་དུས་དང་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་སུ་ཐལ་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར། དེ་འདོད་ན་རང་དུས་ཀྱི་རང་མཚན་སྐད་ཅིག་མ་ཉམས་པས་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་གཏོད། ཡང་རང་དུས་ཀྱི་དོན་རང་མཚན་གྱི་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་རྣམ་པ་གཏོད་ན་ནི་རྟག་པས་བྱ་བྱེད་བྱེད་པར་འགལ་ཅེས་སྨྲ་བ་དེ་ཁྱོད་ཅག་ལའང་མཚུངས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པ་གཏད་པ་དེ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་མཐུ་ལས་རྣམ་པ་གཏོད་པ་ཡིན་གྱི། གཏོད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུའང་རྟག་པར་ཡོད་པ་དང་། མི་རྟག་པར་ཡོད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། དོན་དམ་པའི་ཡོད་པ་གོ་ཆོད་པོ་དང་། གཉིས་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །འོ་ན་རྟག་པས་རྣམ་པ་ཡང་མི་གཏོད་དེ། བྱེད་པ་དང་བཅས་ན་རྟག་པར་འགལ་ཅེས་སོགས་ཀྱི་རིགས་པ་དང་། མི་རྟག་པས་གཏོད་ན་ཆོས་ཅན་སྐྱེས་ཟིན་ནས་ཞིག་ཟིན་པས་ཇི་ལྟར་གཏོད་ཅེས་སོགས་དོན་དམ་པར་རྟག་མི་རྟག་གང་གིའང་རྣམ་པ་གཏོད་པ་ལ་རིགས་པས་དཔྱད་པ་མི་བཟོད་ཀྱང་། ཆོས་ཉིད་རྟག་པས་རྣམ་པར་གཏོད་པ་དང་། ཆོས་ཅན་མི་རྟག་པས་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་
5-412b
འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་དབུ་མའི་ལུགས་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་རྟག་པ་ཡིན་ན་བྱ་བྱེད་འགལ་ཅེས་པ་བློའི་ཁྱོན་དུ་ཡིད་ཟ་མི་དགོས་ཏེ། བྱེད་པོ་མེད་ཀྱང་བྱ་བ་ཡོད་པ་འགལ་ཅེས་རྟོག་གེ་ལས་གྲགས་ཀྱང་། རིགས་པས་དཔྱད་ན་མི་འགལ་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གིས་མཆོད་སྡོང་བསྒྲུབས་ནས་མཛེ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་དགོས་སྙམ་པ་ལས། སྙམ་པ་པོས་མཆོད་སྡོང་བསྒྲུབས་ནས་སྒྲུབ་པོ་ཚེ་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཏེ། ཡུན་རིང་ལོན་ཀྱང་མཆོད་སྡོང་གིས་དུག་སོགས་ཞི་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སློབ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྟ་སྤྱོད་ཟབ་མོས་ས་བཅུར་རྒྱལ་བ་རྟག་པ་དམ་པའི་སྐུ་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བར་གསལ་བའི་མཆོད་སྡོང་བསྒྲུབས་ནས། མཆོད་སྡོང་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྒྱལ་བའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་བྱེད་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ་བའི་སྐུ་སྒྲུབ་པ་པོ་དེ་ནི་ས་བཅུའི་རྒྱུན་མཐར་མྱ་ངན་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་ཏེ་རྒྱུན་ཆད་ཀྱང་བསྒྲུབས་པར་གྱུར་པའི་མཆོད་སྡོང་རྟག་པར་གནས་པར་གྱུར་པ་དེས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཡང་རྟག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ནའང་རྟག་པ་དང་བྱེད་པ་མི་འགལ་བར་གྲུབ་བོ།

直译
那么，常法实体本身不能作能作、所作、作业三者，因为仅仅是在所化众生清净相续中显现为身的显现部分作为能作、所作、作业三者的所依吗？正是通过这一因相，很好地成立了我的主张，因为以如来常法实体存在的法界深奥顺因的增上缘，能善巧地安立胜者身的相。那么，当常法安立相时，若有作用地安立则与常法矛盾，若无作
5-412a
用则如何安立相呢？对此有两种回答：同等回诘和正面回答。首先是同等回诘：那么，自相事物也不能向意识投射相吗？因为同一刹那的自相事物不能作任何能作、所作之事。周遍已许，因支由量成立。若承许，则当自相刹那投射相时，如果有作用地投射，则自相事物自时刹那无分则消失，因为其具有有分的作用。若其有作用，则在一个自时刹那中会有自时和投射相的两个刹那，因为这个原因。若承许，则自时自相刹那已消失，如何投射相？再者，若自时自相事物无造作而投射相，那么你们所说"常法作能作所作矛盾"的说法对你们自己也同样适用。
第二，正面回答：投射相是依靠投射因的力量而投射，投射的因有常法存在和无常法存在两种。第一种是胜义存在的有效存在，第二种是世俗存在的如幻显现。那么，常法也不能投射相，因为有作用则与常法矛盾等理论，若无常法投射，法体已生已灭，如何投射等，胜义中无论常法或无常法投射相都经不起理性分析，然而，法性常法投射相和法体无常法投射相的方式，应当通过深奥的缘起如幻方式了解，如中观宗所说。
5-412b
此外，"常法则与能作所作矛盾"这种想法不必困扰你的心，虽然逻辑上说"无作者而有所作矛盾"，但通过理性分析并不矛盾。例如，迦楼罗建立佛塔想要治愈麻风等疾病，建塔者已经去世，虽然时间很长，但佛塔仍能平息毒害等，同样，修学菩萨以深奥见行在十地建立胜者殊胜常身、远离障碍的明净佛塔后，与该佛塔相随顺的胜者色身为众生作能作、所作、作业三事，虽然建立胜者身的菩萨在十地末完全涅槃、相续断尽，但所建立的常住佛塔能持续利益众生。因此，常法与作用不相矛盾。
;


 ། ཡང་གཞན་དག་ལུང་དེ་ལྟ་བུས་བྱེད་པ་རྟག་པར་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། རྟག་པས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་བྱེད་པ་རྟག་པ་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་མི་བྱེད་པར་ཐལ། ཁྱོད་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་ཁས་བླངས། འདོད་ན་ཁས་བླངས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། གྲོང་དཀར་དཔྲལ་བར་ཆོ་རིས་ཆོ་ལོས་རྩེན་པའི་ལོག་བཤད་ལ། ། རྟག་པའི་དངོས་ཀྱིས་བྱ་བ་བྱེད་པ་གྲངས་ཅན་ཁོ་ནའི་གཞུང་། ། ཡིན་ཅེས་
5-413a
སྨྲ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་ངན་རླུང་གིས་ཁྱེར་བ་རྣམས། ། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྣ་བས་རྟག་ཏུ་ཐོས་པར་མ་གྱུར་ཅིག །ཅེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། གོང་དུ་སྨོས་པའི་དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ་བསྒོམས་པས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་སྒོམ་ལམ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་འདི་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དྲི་མ་བྲལ་བ་དང་གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པ་སོགས་མངོན་པར་འདོད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །
胜义许之答
གཉིས་པ་དོན་དམ་དུ་འདོད་ལན་ནི། དོན་དམ་པར་གནས་ལུགས་ལ་སླར་སྤངས་པ་ཉམས་པ་དང་། རྟོགས་པ་འཕེལ་བ་ཡོད་པ་མིན་པ་དགག་པའི་ཚུལ་དུ་བཞེད་པས་དེའི་ཚེ་སྤང་བྱ་དང་གཉེན་པོའི་འདུ་འགོད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་ན་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་དང་། གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་དོན་གྲུབ་པས་ཉམས་འཕེལ་མེད་པ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །
辩果位
དྲུག་པ་འབྲས་བུ་ལ་རྩོད་པ་དགོད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་ལ་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ནའང་ཀུན་རྫོབ་ཏུའང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བྱེད་པར་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཕྱིར་གཞུང་འདི་བཀོད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །རཏྣ་ཀིརྟི་ལྟར་ན། བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་དེ་བཞིན་དུ། །ཞེས་པའི་དཔེ་ལ་རྩོད་པར་བཞེད་དོ། །དེ་དང་མཐུན་པར་གྲགས་ཆ་ལས། བྱང་ཆུབ་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་དཔེར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། མ་གྲུབ་པར་ན་དཔེར་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས། བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཇི་ལྟར་བྱང་བ་དང་ཇི་ལྟར་ཆུབ་ཏུ་རུང་བ་ལ་དོགས་པ་བཀོད་པའོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། སེམས་དང་
5-413b
པོ་བསྐྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའམ། འོན་ཏེ་སེམས་སླད་མ་བསྐྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ན་ནི། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ཡང་སེམས་སླད་མ་བསྐྱེད་པ་དང་མི་འགྲོགས། སེམས་སླད་མ་བསྐྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ན། སེམས་སླད་མ་བསྐྱེད་པ་ཡང་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་དང་མི་འགྲོགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་འགྲོགས་ན་ཇི་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཚོགས་སུ་འགྱུར། དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་པར་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་སོ།

直译
又有他人认为：通过这种经典说明作用是常住的，但并不是常法作所作事的意思。那么，这个常住作用是有法，应成为非作用，因为是常法。因缘周遍已许。若承许，则与自己所承认相违。于此我说：额头上刻着恶兆之人妄言，"常法实体作所作是唯数论的宗义"等
5-413a
这些被恶风吹走的恶言，愿我和他人的耳朵永不听闻！
第二，如上所述的比喻一样，通过安住于法性义中而修习，以远离客尘垢染方式证悟真理的修道，具有如是性特征的这个[修道]，在世俗中也能作清净垢染、生起对治等所希求的事业。
胜义许之答
第二，胜义中所许回答：胜义中实相无有重新断除退失和证悟增长，从遮遣角度来看，此时无所断与对治的造作加行，如实了悟实相时，断所断、生对治等事业已成就，因为无退失增长本身即是加行，所以没有修道不作事业的过失。
辩果位
第六，安立果位争论有三：配释、根本颂、注释。
首先，虽然胜义中菩提无有增减，但世俗中菩提等也不应有作用，为了回应这种疑问而安立此论。据惹那吉尔提，[这是]对"如同菩提"之喻的争论。与此相符，名声部分说："若菩提已成就则可为喻，未成就则不可为喻。"因此，提出关于菩提如何清净、如何能证悟的疑问。
第二，经中说："是以初发心，菩萨摩诃萨
5-413b
现前圆满证无上正等正觉？还是以后发心，菩萨摩诃萨现前圆满证无上正等正觉？且若以初发心，菩萨摩诃萨现前圆满证无上正等正觉，则初发心与后发心不相应；若以后发心，菩萨摩诃萨现前圆满证无上正等正觉，则后发心与初发心不相应。世尊，若心与心所法不相应，如何积集善根？未积集善根，则不能现前圆满证无上正等正觉。"


 །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེའང་སྒོམ་ལམ་གྱི་སེམས་ནི་ཆོས་ཅན། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་མ་ཡིན་པར་ཐལ། སེམས་སྔ་མས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ། སེམས་ཕྱི་མས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། སེམས་སྔ་མས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་པའི་ཐབས་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་སྔ་མ་དེ་སེམས་ཕྱི་མ་དང་མ་འཕྲད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་སྔ་མ་ཡོད་པའི་ཚེ་ཕྱི་མ་མ་སྐྱེད་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཕྱི་མས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་སྔ་མ་
5-414a
དེ་ཕྱི་མ་དང་མ་འཕྲད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་སྔ་མ་འགགས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པ་དང་། ཐལ་བ་འགོད་པའོ། །
立因
དང་པོ་ནི། སེམས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཁོ་ན་དང་། དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་མང་པོ་དང་། རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་མང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་འཐོབ། དང་པོ་ལྟར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་གྱུར་པའི་སེམས་རེ་རེ་བས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སློབ་ལམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དོན་མཐའ་དག་འཚོགས་པར་ཤེས་པ་རེ་རེ་བ་ལས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། སྔ་ཕྱིའི་ཤེས་པ་རེ་རེས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལྟར་རོ་ཞེ་ན། འདོད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྣང་བའི་སེམས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་དུས་ཅིག་ཅར་དུ་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་རེ་རེ་བའོ། །ཞེས་དང་། རྣམ་འགྲེལ་ལས། རྟོག་བཅས་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡིད། །ཅིག་ཅར་དུ་ནི་འཇུག་ཕྱིར་རམ། །རྟོག་གཉིས་ཅིག་ཅར་འཇུག་པ་མེད། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས། །རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་ཡང་དག་རྟོགས། །ཞེས་འབྱུང་བས། རྒྱུད་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པ་མང་པོ་འབྱུང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ལྟར་རོ་ཞེ་ན། བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་རྟོགས་པའམ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་རང་གི་ངོ་བོ་རིམ་གྱིས་
5-414b
འབྱུང་བས་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པ་མང་པོ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐབས་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་དེ་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འཇིག་པས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྔ་ཕྱི་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་རིམ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་ནུས་པ་རང་དུས་སུ་ཟད་ནས་བྱང་ཆུབ་ལ་མི་སྦྱོར་བར་འགྱུར་ཞེས་དོགས་སོ། །
说过
གཉིས་པ་ཐལ་བ་འགོད་པ་ནི། རྒྱུ་མཚན་དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་ཁྱད་པར་ཅན་སྣང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་བྱེད་དེ་མི་བྱེད་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་བཀོད་དོ།

直译
如是等义：修道之心是有法，应不是产生大菩提的方法，因为前心也不是产生菩提的方法理路，后心也不是令成菩提的方法故。若不成立，则前心也不是成菩提的方法，因为前心与后心不相遇故，因为前心存在时后心未生而不存在故。后心也不是[令]成菩提[的方法]，因为前心
5-414a
与后心不相遇故，因为后心生起时前心已灭而不存在故。此为所说。
第三分为：证立因与安立应成。
立因
首先，依靠唯前心与后心，或同时生起的多[心]，或次第生起的多[心]获得菩提。若如第一种情况，则不然，因为仅仅前心与后心各别，不见从各别了知修学道中能成办佛菩提之因——遍知一切行相智等一切义聚集故。前后各别心也不能成办菩提，因为菩提之因聚数量不足故。若如第二种情况，则以一心相续中同时生起的多发心也不能作为成办菩提的方法，因为"众生皆为各别识相续"，及《释量论》中说："有分别无分别意，由于同时而趣入，或二分别不同时，如是诸分别，次第生已知。"由此可知，一相续中不可能同时生起多识故。若如第三种情况，则以次第
5-414b
生起自性的方法，证得或获得能成办无上佛菩提的念住等乃至十八不共佛法，这样前后多发心的聚集也不能作为菩提方法，因为发心前刹那一生起后立即灭，无后随前发心后刹那，故前后发心相互无关联。若如此，则发菩提心后次第成办菩提的方法之功能会在自时耗尽，不能趣向菩提，有此疑虑。
说过
第二，安立应成：因此，如何通过显现殊胜菩提义的发心而作众生利益？应成不能作[利益]。


 །འདིར་རྩོད་པའི་སེམས་བྱང་ཆུབ་པར་རིགས་མི་རིགས་ཞེས་པ་འདི་བསམ་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་། སྦྱོར་བས་དེའི་ཐབས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་དེའི་སྒོ་ནས་སྒྲིབ་པ་བྱང་བ་དང་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུབ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི། །འདིས་ནི་འདོད་པའི་དོན་སྒྲུབ་བྱེད། །ཅེས་སོགས་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། ལ་ལ་དག་སེམས་སྐད་ཅིག་མའི་ཤེས་རྒྱུན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོར་རང་བཞིན་གྱིས་འགྱུར་བ་རིགས་པ་མིན་ཅེས་རྩོད་ནས། རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱིས་དེའི་ལན་དུ་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་འདི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་བའི་ལན་བསྟན་པ་ཡིན་ཟེར། ལན་དེ་ལྟ་བུ་ལྟ་ཞོག །རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱིས་སེམས་ཡིད་རྣམ་ཤེས་དྲུངས་མ་ཕྱུང་བར་བྱང་ཆེན་ཐོབ་པ་ལེགས་པར་བཀག་པ་ཡིན་པས་ཡི་མུག་བསྐྱེད་པའི་གཏམ་དེ་ལྟ་བུ་བདག་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པས་ཐོས་པར་མ་གྱུར་ཅིག །
作答及喻
(བདུན་)པ་ལན་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི།
5-415a
ཅེ་ན་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་བཀོད་དེ། རྩོད་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་ལན་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ། མདོར། རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། འབྲུ་མར་གྱི་མར་མེ་འབར་བས་སྙིང་པོ་ཚིག་པར་གྱུར་པ་ན། མེ་ལྕེ་དང་པོ་དང་འཕྲད་པས་སྙིང་པོ་དེ་ཚིག་གམ། དེ་མེ་ལྕེ་ཕྱི་མ་དང་འཕྲད་པས་སྙིང་པོ་དེ་ཚིག་ཅེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མེ་ལྕེ་དང་པོ་དང་འཕྲད་པས་ཀྱང་སྙིང་པོ་ཚིག་པ་ཡང་མ་ལགས། མེ་ལྕེ་དང་པོ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡང་སྙིང་པོ་དེ་ཚིག་པ་མ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་མེ་ལྕེ་སླད་མ་དང་འཕྲད་པས་ཀྱང་སྙིང་པོ་དེ་ཚིག་པ་མ་ལགས། མེ་ལྕེ་སླད་མ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡང་སྙིང་པོ་དེ་ཚིག་པ་མ་ལགས། ཞེས་པས་དོན་དམ་པར་ན་ཚིག་པ་མེད་ཅེས་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། འོན་ཀྱང་སྙིང་པོ་དེ་ཚིག་མོད། གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཚིག་གོ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་ནི་ཚིག་གོ། ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚིག་པར་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ལ་མ་བརྟེན་ཀྱང་ཞེས་པ་དང་། སེམས་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡང་ཞེས་བཞི་གསུངས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཅེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། མར་མེའི་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་འཚོགས་ནས་སྡོང་བུ་བསྲེགས་པའི་དཔེའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་སྒོམ་ལམ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཟབ་མོའི་
5-415b
་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་རིམ་བཞིན་འབྱུང་བ་ལ་བལྟོས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སུ་གསུངས་སོ། ། ཡང་མཁས་པ་དག་གིས་འདི་ལྟར་དུ་གསུངས་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ནི། མར་མེའི་དཔེ་ཡི་ཚུལ་གྱིས་ནི། །བྱང་ཆུབ་པར་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། །དཔེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི། །ཟབ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ། །ཞེས་པར་འདོན་ཏེ། དེའང་མར་མེའི་དཔེའི་ཚུལ་སྨོས་པ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་དང་། ཞར་ལ་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉིད་བརྒྱད་ཀྱང་རྟོགས་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའང་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། སྡོང་བུ་སྣུམ་ལྡན་སྲེག་བྱེད་ཀྱི་མར་མེ་ཆོས་ཅན། དེ་མི་བསྲེག་པར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཁོ་ནས་ཀྱང་མི་བསྲེག །ཕྱི་མ་ཁོ་ནས་ཀྱང་མི་བསྲེག །དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །འདིར་རྩོད་པའི་སེམས་བྱང་ཆུབ་པར་རིགས་མི་རིགས་ཞེས་པ་འདི་བསམ་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་། སྦྱོར་བས་དེའི་ཐབས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་དེའི་སྒོ་ནས་སྒྲིབ་པ་བྱང་བ་དང་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུབ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི། །འདིས་ནི་འདོད་པའི་དོན་སྒྲུབ་བྱེད། །ཅེས་སོགས་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། ལ་ལ་དག་སེམས་སྐད་ཅིག་མའི་ཤེས་རྒྱུན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོར་རང་བཞིན་གྱིས་འགྱུར་བ་རིགས་པ་མིན་ཅེས་རྩོད་ནས། རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱིས་དེའི་ལན་དུ་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་འདི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་བའི་ལན་བསྟན་པ་ཡིན་ཟེར། ལན་དེ་ལྟ་བུ་ལྟ་ཞོག །རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱིས་སེམས་ཡིད་རྣམ་ཤེས་དྲུངས་མ་ཕྱུང་བར་བྱང་ཆེན་ཐོབ་པ་ལེགས་པར་བཀག་པ་ཡིན་པས་ཡི་མུག་བསྐྱེད་པའི་གཏམ་དེ་ལྟ་བུ་བདག་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པས་ཐོས་པར་མ་གྱུར་ཅིག །
作答及喻
(བདུན་)པ་ལན་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི།
5-415a
ཅེ་ན་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་བཀོད་དེ། རྩོད་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་ལན་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ། མདོར། རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། འབྲུ་མར་གྱི་མར་མེ་འབར་བས་སྙིང་པོ་ཚིག་པར་གྱུར་པ་ན། མེ་ལྕེ་དང་པོ་དང་འཕྲད་པས་སྙིང་པོ་དེ་ཚིག་གམ། དེ་མེ་ལྕེ་ཕྱི་མ་དང་འཕྲད་པས་སྙིང་པོ་དེ་ཚིག་ཅེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མེ་ལྕེ་དང་པོ་དང་འཕྲད་པས་ཀྱང་སྙིང་པོ་ཚིག་པ་ཡང་མ་ལགས། མེ་ལྕེ་དང་པོ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡང་སྙིང་པོ་དེ་ཚིག་པ་མ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་མེ་ལྕེ་སླད་མ་དང་འཕྲད་པས་ཀྱང་སྙིང་པོ་དེ་ཚིག་པ་མ་ལགས། མེ་ལྕེ་སླད་མ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡང་སྙིང་པོ་དེ་ཚིག་པ་མ་ལགས། ཞེས་པས་དོན་དམ་པར་ན་ཚིག་པ་མེད་ཅེས་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། འོན་ཀྱང་སྙིང་པོ་དེ་ཚིག་མོད། གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཚིག་གོ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་ནི་ཚིག་གོ། ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚིག་པར་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ལ་མ་བརྟེན་ཀྱང་ཞེས་པ་དང་། སེམས་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡང་ཞེས་བཞི་གསུངས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཅེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། མར་མེའི་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་འཚོགས་ནས་སྡོང་བུ་བསྲེགས་པའི་དཔེའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་སྒོམ་ལམ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཟབ་མོའི་
5-415b
་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་རིམ་བཞིན་འབྱུང་བ་ལ་བལྟོས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སུ་གསུངས་སོ། ། ཡང་མཁས་པ་དག་གིས་འདི་ལྟར་དུ་གསུངས་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ནི། མར་མེའི་དཔེ་ཡི་ཚུལ་གྱིས་ནི། །བྱང་ཆུབ་པར་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། །དཔེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི། །ཟབ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ། །ཞེས་པར་འདོན་ཏེ། དེའང་མར་མེའི་དཔེའི་ཚུལ་སྨོས་པ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་དང་། ཞར་ལ་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉིད་བརྒྱད་ཀྱང་རྟོགས་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའང་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། སྡོང་བུ་སྣུམ་ལྡན་སྲེག་བྱེད་ཀྱི་མར་མེ་ཆོས་ཅན། དེ་མི་བསྲེག་པར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཁོ་ནས་ཀྱང་མི་བསྲེག །ཕྱི་མ་ཁོ་ནས་ཀྱང་མི་བསྲེག །དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这里是对给定藏文的完整直译：
这里讨论的"争论心应当觉悟还是不应当觉悟"这一问题，意思是：通过发心而生起菩提心，通过修行实践实现其方法，通过这些方式能否清净障碍并了悟法性。如果不能，那么"以此成就所愿"等说法就不合理了，因为菩提本身不能成就。有些人争论说：心的刹那相续自然成为菩提的本质是不合理的。诸佛菩萨对此的回答是：这刹那心能够成为菩提的本质。且不说这样的回答，诸佛菩萨明确拒绝了不断除心识就能获得大菩提的说法，因此愿我不要听到这种令人绝望的言论，这与我的缘分不符。
答题及譬喻
第七、回答及譬喻，分为：合适、根本、解释三部分。
第一部分是：
"如有人说"表示引述对方观点，这种争论是不正确的，因此需要解答。
第二部分：在经中，"须菩提，你认为怎样？当油灯燃烧时，灯芯被烧，是初燃的火焰烧灼了灯芯，还是后燃的火焰烧灼了灯芯？"答道："世尊，既不是初燃的火焰烧灼了灯芯，也不能离开初燃的火焰而灯芯被烧；世尊，也不是后燃的火焰烧灼了灯芯，也不能离开后燃的火焰而灯芯被烧。"这表明从胜义谛来说，没有烧灼。世尊又问："须菩提，你认为怎样？然而灯芯确实被烧了，不是吗？"回答："世尊，它确实被烧了。善逝，它确实被烧了。"这表明从世俗谛来说有烧灼。世尊说："须菩提，同样地，菩萨大菩萨不仅仅依靠初发心而现前成就无上正等正觉，也不能离开初发心"等四个说法，然后说："也不是不证得菩萨大菩萨无上正等正觉。"这段话的意思是：以油灯前后刹那连续烧灭灯芯为比喻，说明修道位不退转的标志——深奥的八种法性相，依次出现的前后刹那，是成就菩提的方法。
有学者解释说，论师的意思是："以油灯为喻，得以成就菩提，通过这个比喻，应当了解八种深奥法。"这样解读。这其中，以油灯为喻有其必要，因为它用来说明发心如何产生菩提，附带地也用来了解八种深奥法性。具体来说：带油的灯芯和燃烧的灯火作为有法，[有人可能认为]它不会燃烧，因为它既不单靠第一刹那燃烧，也不单靠后面刹那燃烧，而两者同时存在是不可能的。


 །དེ་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ལྟོས་མེད་དུ་མི་བསྲེག་ཀྱང་སྔ་ཕྱི་རིམ་ཅན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྲེག་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འོ་ན་སྔ་མ་ལའང་ཁྱབ་པ་མེད་པར་ཐལ། སེམས་བསྐྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་ལྟོས་མེད་དུ་མི་བསྐྱེད་ཀྱང་། སྔ་ཕྱི་རིམ་ཅན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་བལྟོས་ནས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་མར་མེའི་དཔེས་སྐྱེ་བ་ཟབ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྒྱད་ཀ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བཞེད་ཅིང་གསུངས་ལ། ཉི་སྣང་ལས་ནི། མར་མེའི་དཔེ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སྐྱེད་ཚུལ་ཁོ་ན་མཚོན་བྱེད་དུ་སྦྱར་ན། སེམས་བསྐྱེད་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་རེ་རེས་མི་བསྐྱེད་ཅིང་། དེ་དག་མེད་པར་ཡང་མི་བསྐྱེད་ལ། འོན་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་ནི་འདོད་དོ། །ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཟབ་མོའི་ཆོས་
5-416a
ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཤཱནྟི་པ་ལྟར་ན། མར་མེའི་དཔེས་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱ་ན། བྱང་ཆུབ་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད་མངོན་དུ་བྱས་པའོ། །འོ་ན་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉིད་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དང་ནི་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་འཆད་པར་བཞེད་དོ། ། ཡང་ཕྱི་རབས་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། མར་མེའི་དཔེ་ཡི་ཚུལ་གྱིས་ནི། །ཞེས་པ་སྔ་མའི་ལན་ཡིན་ལ། ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད། ཅེས་པ། སྐྱེ་བ་དང་ནི་འགག་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོར་བསྟན་ཡིན་པས། དོན་ཚན་མི་གཅིག་ཀྱང་དཔེ་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་དོན་གཉིས་མཚོན་པས་བཤད་པ་ཟོར་ཡང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མཛད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
གསུམ་པ་ལ། དཔེ་སྒྲུབ་པ། དཔེ་དོན་སྦྱར་བ། གཞན་ཡང་མཚོན་ཚུལ་དང་གསུམ་ལས།
立喻
དང་པོ་ལའང་གསུམ། མ་ལྟོས་པར་མི་བསྲེག །བལྟོས་ནས་བསྲེག་པ། དོན་བསྡུ་བའོ། །
非观待不焚
དང་པོ་ནི། མ་ལྟོས་པར་མི་བསྲེག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། མེ་ལྕེ་དང་སྡོང་བུའི་སྙིང་པོ་འཕྲད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་མེ་ལྕེ་དང་སྙིང་པོ་རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་སྡོང་བུ་དང་མེ་ལྕེ་དུས་མཉམ་པར་འཕྲད་པ་ཙམ་དུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྡོང་བུ་སྲེག་ནུས་ཀྱི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་མེད་པར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མེ་ལྕེ་དང་། བསྲེག་པར་བྱ་བ་སྡོང་བུ་ཚིག་པ་མེད་ལ། མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་དུས་སུ་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མི་བསྲེག་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་འདས་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་མ་
5-416b
དང་པོའི་རྒྱུ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མེ་ལྕེ་དང་སྙིང་པོ་སྲེག་བྱེད་དང་བསྲེག་བྱ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ནུས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་མེ་ལྕེས་སྡོང་བུ་སྲེག་པའི་བྱ་བ་མེད་དེ། །གལ་ཏེ་སྲེག་པའི་བྱ་བ་དེ་བྱེད་ན་དུས་རྟག་ཏུ་བསྲེག་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པའམ། ལ་སོགས་པས་རྟག་ཏུ་བྱ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་རྒྱུ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་དེ་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་བ་གང་ཞིག །དེར་ཐལ་ན། རྒྱུ་མེད་ལ་འབྱུང་ན་རེས་འགའ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ཏེ། རྟག་པའི་ཡོད་མེད་གང་རུང་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་འགྲེལ་ལས། རྒྱུ་མེད་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ཕྱིར། །རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་འགྱུར། །དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རེས་འགའ་ཞིག །འབྱུང་བ་བལྟོས་པ་ལས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་མེད་པའམ་མ་ལྟོས་པར་ཀུན་རྫོབ་དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དུའང་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པའི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། མར་མེའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མེ་ལྕེ་དང་། བསྲེག་པར་བྱ་བ་སྡོང་བུ་ཚིག་པ་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
对此，须菩提说："不存在周遍，虽然不依靠任何单一因素而燃烧，但它依靠前后次第产生而燃烧。"世尊回答："那么前面的推论也不存在周遍，因为虽然发心不能独自无依地产生菩提，但可以依靠前后次第生起而产生菩提。"如此，通过油灯的比喻可以理解'生起'的深义，并依此了解全部八种深奥法。这是他的意愿和教导。而在《现观庄严论光明释》中解释：如果将油灯的比喻仅用于说明发心如何产生菩提，则前后刹那的各个发心均不能单独产生菩提，离开这些发心也不能产生，然而我们确实认为菩提是被产生的。对此应如何理解？应当依照八种深奥法性来理解。根据寂静论师的观点，如果通过油灯的比喻来了解如何证得菩提，那么证得菩提是什么？就是现证八种深奥法性。那么，什么是八种深奥法性？接下来"生起及"等句将会解释。此外，一些后代学者说："以油灯为喻"是对前问的回答，而"八种深奥法性"是"生起及灭尽"等内容的概括，虽然这是两个不同主题，但通过一个比喻说明两种含义，为了使解释简洁明了，将它们合在一处。
第三部分分为三：确立比喻、将比喻与义理结合、其他说明方式。
立喻
第一部分又分三：非观待不焚、观待而焚、总结。
非观待不焚
首先，为何说非观待不焚呢？因为在火焰与灯芯相遇的第一刹那，火焰与灯芯由于自性各异，互相区别，仅仅产生了灯芯与火焰同时相遇的状态，尚未形成能够燃烧灯芯的特殊能力。因此，若没有第二刹那，就不会有按照因果特性顺序的燃烧者（火焰）和被燃烧者（灯芯被烧）的关系。如同第一刹那的灯火不依赖第二刹那的灯火就不能燃烧一样，第一刹那过后出现的、不依赖第一刹那为因的第二刹那，也不能使火焰和灯芯形成特殊的能力关系而完成燃烧。如果能够完成燃烧，那么就会导致燃烧行为要么永远存在，要么永远不存在的过失，因为不依赖第一刹那为因的第二刹那将成为无因，若如此，无因而生就不会是偶尔生起，因为无非是常有或常无二者之一。正如《释量论》中说："无因不观待他，常有或常无；诸事物偶尔生，皆由观待生。"因此，没有第一刹那或不依赖它，即使在世俗名言中，也不会有第二刹那的特殊能力产生，所以灯火的第二刹那也不存在按照因果特性顺序的燃烧者（火焰）和被燃烧者（灯芯被烧）的关系。


 །
观待即焚
གཉིས་པ་ནི། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་ལྟོས་མེད་དུ་བསྲེག་བྱ་སྲེག་བྱེད་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་སྲེག་པ་གང་གི་ཚེ་འཕྲལ་གྱི་རྐྱེན་ཉིད་སྣང་ཚོད་པ་འདི་པ་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་ལ་བལྟོས་ནས་སྲེག་པ་དེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིན་ལ། ཆོས་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་ཉིད་གོ་ཆོད་པོ་མ་ཡིན་པས་མ་བརྟགས་གཅིག་པུ་ཉམས་དགའ་བ་ཉིད་དུ་གནས་ལ། བརྟགས་ན་ཆོས་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་དཔྱད་མི་བཟོད་པ་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་ཡང་འཁྲུལ་ཤེས་ཀྱི་ངོར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྔ་ཕྱིའི་འབྲེལ་བ་གྲུབ་པའི་
5-417a
སྟོབས་ཀྱིས་སྡོང་བུ་དང་མེ་ལྕེ་གཉིས་ཀ་འཕྲད་པའི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རང་དུས་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་བལྟོས་ནས་ལྟོས་པ་དེས་བྱས་པའི་སྙིང་པོ་སྲེག་པ་ལ་མཐུ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་མར་མེའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་ཚིག་པའི་ནུས་པ་ཐོགས་མེད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་སྔ་མ་མེད་པར་ཞིག་ཀྱང་། རྒྱུ་མེ་ལྕེ་དང་འབྲས་བུ་སྡོང་བུ་བསྲེག་པ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དུས་མཉམ་དུ་མེ་ལྕེ་ཐ་མ་སྐྱེ་བ་དང་། སྡོང་བུ་འཇིག་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་དམིགས་པས་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མེ་ལྕེ་དང་། བསྲེག་པར་བྱ་བ་སྡོང་བུ་དག་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པར་གྲགས་སོ། །གྲགས་པ་ལས་གཞན་དཔྱད་ན་ཐ་སྙད་དུའང་མེ་ལྕེ་དང་སྡོང་བུ་འཕྲད་པའང་ཡོད་པ་མིན་པ་ནི་ཞར་ལ་འོངས་པའོ། །
གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། གྲགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོས་ཀྱང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་མ་བལྟོས་པར་སྙིང་པོ་མ་བསྲེགས་ལ། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པས་ཀྱང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་མ་བལྟོས་པར་སྙིང་པོ་མི་བསྲེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་བོ། །
喻义结合
གཉིས་པ་དཔེ་དོན་སྦྱར་བ་ནི། མར་མེའི་དཔེའི་ཚུལ་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཡུལ་སྡོང་བུ་གཅིག་ཚིག་པ་ལ་ཕན་པ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལྷུར་ལེན་པས། མེ་ལྕེ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཚོགས་ནས་སྡོང་བུ་བསྲེགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་སོགས་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཚད་ཡོད་པ་ནུས་ཆུང་ཞིག་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ནུས་ཆུང་སྔ་མ་དེ་ལ་སྣང་བའི་དོན་གྱིས་ཕྱི་མའི་ཤེས་པ་ལ་དབེན་པ། སྔ་མ་ལས་ལྷག་པར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་ནུས་ཆེན་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒོམ་པའི་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་
5-417b
པ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་རིམ་གྱིས་འཐོབ་པར་རིགས་སོ། །
表别分
གསུམ་པ་གཞན་ཡང་མཚོན་ཚུལ་ནི། གོང་དུ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མར་མེའི་དཔེ་ཁོ་ནས་གཞན་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྒོམ་པའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །
说八甚深相
བརྒྱད་པ་ཟབ་མོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྟགས་ཉིད་བསྟན་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འདིར་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྟན་ཅིང་འདི་གང་ཟག་སུའི་ཡུལ་ཏེ་རྒྱུད་གང་ལ་ལྡན་པ་ཡིན་ཅེ་ན།
གཉིས་པ་ནི། མདོར། གསོལ་བ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པས་ཀྱང་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ལ་མ་བརྟེན། སེམས་སླད་མ་བསྐྱེད་པས་ཀྱང་སེམས་སླད་མ་བསྐྱེད་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་བླ་མེད་དུ་འཚང་རྒྱ་བ་མ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་ཟབ་པ་དེ་ནི་ངོ་མཚར་རོ།

观待即焚
第二部分是：由于前述原因，前后刹那独立来看不能成立能焚与所焚的关系，但是，当燃烧通过现前的直接条件——仅此而已的条件——而发生时，这是由缘起法性的力量所致。这样的法性并非能够独立成立的法性，所以在未经观察的状态下是愉悦的，但若经过观察，这种法性虽然经不起推敲，自性为空，但在错误认知前，由于成立前后因果关系的力量，灯芯和火焰相遇后产生的特殊能力，在第一刹那的基础上，依靠这种关系而产生的特殊能力在灯火的第二刹那等时，具有极大烧灼灯芯的威力，此时能够无阻碍地燃烧。此时，虽然前因已经消失，但在世间观察中，因（火焰）和果（灯芯被燃烧）按照顺序同时发生，即最后的火焰生起和灯芯消灭，从而使燃烧者（火焰）和被燃烧者（灯芯）在名言中被认为存在。如果除了这种认知之外再加以观察，则即使在名言中，火焰和灯芯的相遇也不存在，这是附带说明。
第三部分总结：基于这种认知的原因，第一刹那若不依靠火焰的第二刹那就不能燃烧灯芯，第二刹那若不依靠火焰的第一刹那也不能燃烧灯芯，这一点已经确立。
喻义结合
第二部分将比喻与义理结合：通过油灯的比喻来了解前后两个刹那对一个对象——灯芯的燃烧有所助益，以此为重点。如同前后刹那的火焰共同燃烧灯芯一样，念住等作为成就菩提的有限因素，虽然能力较小，依靠前面显现对象的意识，在后面的意识中不再显现前面所显现的内容，而是显现比前面更殊胜的大菩提内容的意识，通过修行实践，后者的生起使得菩提逐渐证得，这是合理的。
表别分
第三部分其他说明方式：仅通过上述的油灯比喻，还能理解其他八种深奥法性的现观以及如何修习的方法。
说八甚深相
第八部分解说八种甚深相，分为：合适、根本、解释三部分。
第一部分是：为了阐述住于修道位的不退转菩萨们的标志特征，此处说明八种深奥法性。这些法性是哪些人的境界，存在于哪些众生相续中？
第二部分：在经中，"世尊，若非依靠初发心而初发心，也非依靠后发心而后发心，无法证得大菩提，那么，世尊，菩萨大菩萨证得无上菩提的深奥缘起实在是不可思议。"


 །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བརྟགས་ན་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་རང་ལ་བལྟོས་པའི་དོན་དམ་དང་། འདི་དོན་དམ་གོ་ཆོད་དུ་འདོད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྨྲ་བ་དག་ཡིན་ཅིང་། དེ་རྣམ་གྲངས་པའི་དོན་དམ་པར་དབུ་མ་པ་ཆེན་པོ་དག་བཞེད་ལ། དོན་དམ་པའི་སྙིང་པོ་སྤྲོས་བྲལ་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་བརྟགས་དཔྱད་ཀྱི་བློ་ལ་དོན་སྤྱི་སེལ་བ་ཙམ་ཡང་སྣང་མི་རུང་ཞིང་། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བ་དེ་རྟག་མི་རྟག་ཡོད་མེད་སོགས་ཀྱི་མཐའ་མིན་པས་སྐྱེ་བ་ཟབ་པ་དང་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འཁྲུལ་ངོར་ཆོས་དག་སྣང་བ་ལ་འཁྲུལ་ཚུལ་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་སྐྱེས་པར་འཁྲུལ་པ་དང་
5-418a
་དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པས་མ་སྐྱེས་པའི་སྟོབས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བརྫུན་པ་དེ་སྐྱེས་པར་མ་བརྟགས་པས་ཡང་འཁྲུལ་ཏེ་འགག་པར་སྣང་བ་དང་། ཡང་འཁྲུལ་རྒྱུན་གྱིས་འགགས་པ་དེ་སླར་གདོད་སྐྱེས་བྱུང་སྙམ་པ་སོགས་མ་རིག་པའི་བསླད་བཞུགས་པ་རྣམས་ལ་འབྱུང་གི། དོན་དམ་པར་ན་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འགག་རྒྱུ་མི་སྲིད་ལ། དོན་དམ་མཆོག་གི་རང་བཞིན་འགྱུར་བ་མེད་པར་གནས་པས་འགག་པ་དང་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པས་འགག་པ་ཟབ་པ་དང་། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་དད་ཅིང་གཉིས་ཀ་ལའང་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་རེ་ཡོད་ལ། བྱ་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་གོ་ཆོད་པོ་ཡིན་མིན་བདེན་བརྫུན་གྱིས་འབྱེད་ཅིང་། འོན་ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་ཀའང་སྟོང་ཉིད་ཙམ་དུ་རིས་མཐུན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚད་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཚད་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཚད་ཀྱིས་གཞལ་བ་ལས་འདས་ཀྱང་། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀའི་ཤེས་བྱ་ཀུན་མངོན་པར་ཁོང་དུ་ཆུབ་པས་ཤེས་བྱ་ཟབ་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མཐུས་སྣང་བ་རེས་འགའ་བ་ཡིན་ཅིང་། ཡེ་ཤེས་ནི་རྐྱེན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱར་མེད་པ་རྟག་པའི་ངོ་བོར་གནས་པས་ཤེས་པ་ཟབ་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་སྤྱོད་པས་མཆོག་དམན་དུ་མི་འགྱུར་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་སློང་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ལུས་ངག་གི་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་མཆོག་དམན་གྱིས་བློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། བསལ་བ་ལྟར་སྣང་བས་
5-418b
སྤྱོད་པ་ཟབ་པ་དང་། བཏགས་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་བཞིན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཅན་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་བདེན་གཉིས་སོ་སོའི་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པས་ཟབ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོར་སངས་རྒྱས་གདོད་སངས་རྒྱས་དགོས་པ་ལྟར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་འཚོལ་ཞིང་། དོན་དམ་པར་གདོད་མ་ནས་སངས་རྒྱས་ཟིན་པ་ཉིད་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་པར་སྟོན་པའི་ཐབས་མཁས་པ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཟབ་པ་ཉིད་དེ། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་གཏིང་མི་དཔོགས་པ་སྟེ་བརྒྱད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

这些话的意思是：世俗的生起，若经观察则是未生，此未生即是世俗本身所依的胜义，持无自性论者认为这就是能成立的胜义，而大中观师则认为这是假名胜义。在胜义的本质中，离戏论而生，在观察思维的心识中，甚至连遣除义总的现象都不可能显现，因此这样的生起既不是常非常，也不是有非有等边见，所以是深奥的生起；而在世俗中，对于迷乱心前显现的诸法，以迷乱方式认为未生起的为已生起，如此迷乱而由未生起力所生的虚妄生起，在未加观察的情况下又生起迷乱，显现为灭尽，又因迷乱相续而认为已灭的再次重新生起等，这些都是由无明所扰乱而存在的。然而从胜义来看，一切世俗法不可能生起，因此也不可能有灭尽，胜义至高的自性恒常不变，没有灭尽和断灭，所以是深奥的灭尽；二谛的真如是不同的，两者都各有因力所生的作用、作者、作业三者，作用方式是否能成立由真伪来区分，然而两者的真如都同属空性，因此是深奥的真如；在世俗中，所知的一切世俗法无量不可思议，是识所了知的不可测量对象，而胜义法性无量不可思议，是智所了知的对象，超越可测量的范畴，但圆满佛陀通达了二谛中一切所知，所以是深奥的所知；分别识由无明缘力而显现，是偶然性的，而智慧不受缘的特殊影响，常住自性，所以是深奥的了知；胜义菩提不因行为而有高下变化，但在世俗中，与意识发动相关的身语行为，因高下差异而显现为有客尘垢染，又显现为能除垢，所以是深奥的行为；名言安立的世俗法事与法性不二，如同实有的胜义法事与法性不二，以这种方式，二谛各自法事与法性不二，所以是深奥的；在世俗前，佛陀需要从一开始证悟成佛，寻求成道的因缘方便，而在胜义中，本来已经成佛，这就是成佛，运用这种善巧方便，是深奥的方便。这八种都是难以理解、深不可测的。


 །
གསུམ་པ་ལ། ཟབ་པའི་དབྱེ་བ་དང་། ཟབ་པའི་ཚུལ་གཉིས་ལས།
甚深类别
དང་པོ་ནི། སེམས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་དག་གིས་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་དགག་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མི་བསྐྱེད་དེ། དེ་ནི་ཡོད་པ་བཀག་ཙམ་གྱི་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བྱང་ཆུབ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བདེན་པ་མཐོང་བའི་སྒོམ་པས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཡོད་མ་མྱོང་བ་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་གདགས་བྱ་འདོགས་བྱེད་བཏགས་པ་དང་བཅས་པ་ཟད་ནས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གདོད་མ་ནས་ཡོད་པ་དེ་མངོན་པར་གསལ་བར་བསྐྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕན་ཚུན་བལྟོས་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་སླར་བསྐྱེད་པ་ལྟར་སྣང་བས་སྐྱེ་བ་ཟབ་པ་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་ལ་བལྟོས་ནས་བྱུང་བ་ཙམ་ཉིད་ནས་བྱུང་བ་དང་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ལ། དེ་ལྟར་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་འགག་མི་
5-419a
འཐད་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཏུ་ཡང་འདིར་སྐྱེ་བ་ལ་བལྟོས་པས་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་འགག་པ་ཟབ་པ་དང་། སློབ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མཉམ་བཞག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྔར་མངོན་གྱུར་དང་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཡང་དག་པའི་དམིགས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གོམས་ཀྱང་། ཐབས་ཀྱི་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཁོ་ནར་མི་གནས་པས། དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ལ་ཟབ་པ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་སར་གནས་ཀྱི་སེམས་དཔའ་འདོད་ན་ཡང་དག་པའི་མཐའི་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་ནུས་ཞེས་པའི་ཚེ། སར་གནས་ཀྱི་སེམས་དཔའི་རྒྱུན་ཆད་ནས་ཞི་བ་འབའ་ཞིག་ལ་ཞུགས་པའམ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཟེར་བ་དེ་ལ་དེའི་ཚེ་སར་གནས་ཀྱི་སེམས་དཔའ་རྒྱུན་ཆད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ད་དུང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་པས་སྤངས་པ་ཡོངས་རྫོགས་དང་རྟོགས་པ་ཡོངས་རྫོགས་མེད་ལ། དེ་མེད་ན་གང་སེམས་དཔའ་ཞེས་གདགས་གཞིར་གྱུར་པའི་སྤོང་བ་ལྷག་མ་རྒྱུད་ལྡན་དེ་ད་དུང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཞི་བ་ལ་ཞུགས་ཟིན་ཀྱང་སླར་སེམས་དཔའ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེས་བསྐུལ་བ་ན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་གནས་སྐབས་དེའི་ཚེ་སེམས་དཔའ་རྒྱུན་ཆད་པ་མིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བྱས་པས་ཚོགས་བསགས་སྟོབས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་མཐུ་ནུས་ལྷག་པར་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་
5-419b
འདིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་བློ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཟབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྤྲོས་པར་མཐོང་བ་མེད་པ་ཉིད་གནས་ཚུལ་ལ་ཞུགས་པའི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པ་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་མེད་པ་ལ་མངོན་སུམ་པར་མཐོང་དུ་མི་རུང་བ་སོ་སྐྱེའི་ཤེས་པ་ལ་ཡིན་ཀྱང་། བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། མེད་པ་མཐོང་དུ་རུང་བའང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དོན་ཡིན་པས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཤེས་པ་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ།

第三部分分为：深奥的分类和深奥的方式两个部分。
甚深类别
第一部分：前后刹那的心不能自然成为菩提，通过否定世俗法无自性也不能产生大菩提，因为那只是否定存在后的单纯不存在。那么，菩提是什么样的呢？通过见真谛的修持，当从未有过的客尘污染被执著为有的增益、所增益、能增益及其安立全部灭尽后，真实智慧所了解的殊胜菩提义——本来就存在的——变得明显显现。这是由于相互依存、缘起而显现为再次产生菩提，所以是深奥的生起；一切事物仅仅依缘而生，从生起之时就没有生起和产生的自性本质，如此无有的事物中不应有生灭，然而在世俗安立中，依此处的生而有灭等说法，这是深奥的灭尽；在学道的一切阶段，虽然以智慧在入定时现证真如，在后得位也以契合真实所缘的方式修习，但如果没有达到方便的究竟，不会仅仅安住于真如本身的平等定中，所以说"不能现证真如"，这是关于证悟真如方式的深奥义。有些人说地位菩萨若愿意能够获得偏向一边寂灭的涅槃，这时地位菩萨的相续是否中断而完全进入或安住于寂灭？此时地位菩萨并非相续中断，因为尚未获得圆满正等正觉，没有圆满的断除和圆满的证悟，没有这些，仍有可被称为"菩萨"的断除剩余相续，因此还存在；而且，即使已经进入寂灭，后来被佛陀慈悲所激励时，这位菩萨会去成就圆满佛果，所以在此阶段菩萨的相续并未中断。为了断除遮蔽一切真如自性法性的障碍，他实践布施等多种方式，这样通过积累资粮的力量，断除障碍的威力能力会增长，这表明了智慧趣入一切所知的深奥方式；从真如本性的角度，没有戏论的见解正是进入实相的见解，这是深奥的了知。一般来说，虽然在凡夫的认知中，不存在的东西不能被直接看见，但已见真谛的智慧因获得法眼，有可能见到不存在的，因为这是极其微细的义理。因此，如此了知是深奥的了知。


 །ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལས་སུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་གནས་ཀྱང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ལས་ཐམས་ཅད་རུང་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་སོགས་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སྤྱོད་པ་ཟབ་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་གཅིག་པུ་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་གཉིས་སུ་སྟེ་གཉིས་པ་མེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་ཀུན་རྫོབ་པའི་སངས་རྒྱས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཟབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསགས་པ་ལ་འབད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་དེས་དེའི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་མི་འཐོབ་ཅེས་པ་འདི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་སེམས་ཅན་འཚང་མི་རྒྱ་ན་སེམས་ཅན་གྱིས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལ་འབད་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་འཁོར་བར་འཁོར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། ཇི་སྲིད་བདག་ཆགས་མ་བཅོམ་ཞིང་། །དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གདུངས་གྱུར་པ། །དེ་སྲིད་སྡུག་བསྔལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས། །རང་བཞིན་དུ་ནི་གནས་པ་མེད། །ཅེས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་བདག་བཟློག་དགོས་པར་བསྟན་ཅིང་། བདག་དང་སེམས་ཅན་དུ་འཛིན་པ་པོ་དེ་གྲོལ་བ་དང་འཚང་རྒྱ་
5-420a
བ་མ་ཡིན་ཀྱང་། ལམ་སྒྲུབ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། གྲོལ་བ་པོ་ནི་མེད་ན་ཡང་། །ལོག་པར་སྒྲོ་འདོགས་གཞོམ་ཕྱིར་བརྩོན། །ཅེས་གསུངས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ། །
甚深之义
གཉིས་པ་ཟབ་པའི་ཚུལ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའམ་སྤྱོད་ཡུལ་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་བདེན་གཉིས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ན་གཏིང་དཔག་པར་དཀའ་བས་ཟབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་སྤྱིའི་དོན་བསྡུ་བ་ནི། སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་ཚེ་དམ་པའི་ས་ཡི་ཁང་བཟང་ཉིད་དུ་ཕན་བདེ་ཡོངས་འདུའི་གྲིབ་དོགས་ལ། །སེམས་དཔའི་རྒྱལ་པོ་ཐབས་མཁས་དཔུང་བཅས་སྙིང་སྟོབས་དབང་གིས་འགྲོ་ཚེ་དུབ་པ་བསལ་ཕྱིར་ངལ་གསོར་བྱེད་པ་ན། །ཟབ་མོའི་རོ་མྱོང་དགའ་བའི་དཔལ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་མེད་ཅིང་ཐར་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀུན་ཕམ་པར་བྱེད་པ་ནི། །སྙིང་རྗེའི་དབང་གྱུར་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་ནམ་མཁར་འཕགས་ནས་དྲེགས་ལྡན་སྤྱི་བོར་བཀའ་ཡིས་མེ་ཏོག་འཆིང་བར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །
不共修次第
གསུམ་པ་སྒོམ་རིམ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གསུམ། སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ། ཞིང་དག་པའི་སྦྱོར་བ། ཐབས་མཁས་པའི་སྦྱོར་བ་བཅུ་སྒོམ་པའོ། །
轮涅平等性加行
དང་པོ་ལ། འཁོར་འདས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་མཉམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་འདི་ས་མཚམས་གང་ནས་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །
轮涅自性为何
དང་པོ་ནི། མདོར། ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་སྨྲས་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ལ་ལས་རྨི་ལམ་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་
5-420b
དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་ཅི་ཤེར་ཕྱིན་རྣམ་པར་འཕེལ་ལམ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཉིན་པར་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་འཕེལ་ན་རྨི་ལམ་དུ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་འཕེལ་ལོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན། རྨི་ལམ་དང་ཉིན་པར་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
法性空性本身不在一切所作中行动，虽然安住于无所行，但由于空性之门使一切成为可能，所以行布施等行为，这是深奥的行为；胜义法性唯一，除此之外无有世俗法作为第二，本性上无二，但在世俗中成办一切成佛方便，这是不二的深奥；虽然努力圆满积聚一切众生资粮，但这些众生不会获得成佛的果位，这是方便善巧的深奥。若问：如果众生不能成佛，那么众生努力修行有什么意义？众生在轮回中流转的原因，如吉祥法称所说："只要未破除我执，且被其深深折磨，就会增益痛苦，而非安住于自性。"这表明要想安住于大菩提的自性，必须遣除我执。虽然执持我和众生的人不会解脱和成佛，但修道仍有必要，应当相信法称所说："虽然没有能解脱者，但为破除错误增益而努力。"
甚深之义
第二部分关于深奥的方式：通过获得分别识所不可思议的解脱或境界，以二谛相互矛盾的方式成就菩提义时，因难以测量其深度而称为深奥。
第三部分总结：关于学位不退转众的特征已经解说完毕。此处我说：当进入善逝之道时，在圣地的殿堂中得到利乐聚集的庇荫，菩萨王与善巧方便军队以勇气力量行进时，为消除疲惫而休息，品尝深奥之味的喜乐庄严而不会退转，战胜一切解脱的违缘，以慈悲为主的金轮升于虚空，以威严命令降服傲慢者的头顶，为之戴上花环。
不共修次第
第三部分关于特殊修行次第分为三：轮涅平等性加行、净土加行、十种方便善巧加行。
轮涅平等性加行
第一部分分为：轮回涅槃的自性是什么，它们以何种方式平等，这种加行从什么阶段开始修习，以及排除对此的诘难。
轮涅自性为何
第一点：在经中，舍利子对须菩提说："须菩提，如果某位大菩萨在梦中入于空性、无相、无愿三种三摩地，是否能增长般若波罗蜜多？"须菩提回答："如果白天修习能增长，那么梦中修习也能增长。为什么呢？因为梦和白天都无分别。"
;


 །རྨི་ལམ་གྱི་སྒྲས་ནི་འཁོར་བ་དང་། སད་པའི་སྒྲས་མྱང་འདས་བསྟན་ཏེ། རྨི་ལམ་དང་སད་པའི་ཁྱད་པར་གཉིད་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་བཞིན་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་རིག་པའི་བསླད་པ་ཞུགས་མ་ཞུགས་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེའང་འདིར་བསྟན་གྱི་འཁོར་འདས་དེ་གྲོལ་སྡེ་གཉིས་དང་། སློབ་དཔོན་ཤཱནྟི་པ་སོགས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རིམ་བཞིན་བཞེད་ལ། མདོ་ལས། འཁོར་བ་ནི་འཁྲུལ་སྣང་སྣ་ཚོགས་ལ་བཞེད་ཅིང་མྱང་འདས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་ལ་བཞེད་དེ། འདི་ནི་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་སྟེ། །རྨི་ལམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན། །མ་རིག་འཁྲུལ་བའི་གཉིད་སད་ན། །འཁོར་བ་རྣམས་ནི་དམིགས་སུ་མེད། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་འགའ་ཞིག་ལ། །བློ་བསྐྱེད་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཡིན། །ཅེས་པ་ལྟར་རམ། ཡང་ན་སྐབས་འདིར་རཏྣ་ཀཱིརྟིས། ཁམས་གསུམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྣང་བ་སྲིད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུ་ལ་ཞི་བའི་ངོས་འཛིན་མཛད་དོ། །དེའང་འཁོར་བ་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཚེ་སྔ་མ་ནས་ཁམས་གསུམ་པའི་སྲིད་པ་འདིར་འོང་བ་དང་། འདི་ནས་ཁམས་གསུམ་གཞན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ལ། མྱང་འདས་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་འདུས་མ་བྱས་སྲིད་པ་ཞི་བའོ། །ངེས་པའི་དོན་དུ་འཁོར་བའང་མ་གྲུབ་ཅིང་། རྟག་པའང་འཁོར་བ་མིན་ཏེ། འཁོར་བའི་
5-421a
བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རྟག་པའང་འཁོར་བ་མིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མར་གྱུར་པའི་མི་རྟག་པ་འཁོར་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འགྲོ་འོང་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེའི་མི་རྟག་པ་ལ་འཁོར་བ་མེད་ཀྱང་། མི་རྟག་པའི་རྒྱུན་གྱི་འཁོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་མ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུན་མེད་པའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པའི་རྒྱུན་གྱི་འཁོར་བ་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །
其如何平等
གཉིས་པ་འཁོར་འདས་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ལ། ཇོ་མོ་ནང་པ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་འདི་ལྟར་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་དོན་ལ་གནས་པའི་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ནི། དབུ་མ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། མྱ་ངན་འདས་མཐའ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་འཁོར་བའི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། །དེ་གཉིས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ནི། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་ཏེ། མྱང་འདས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཁོར་བའི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་གཉིས་ཀ་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་གྲུབ་ཏུ་རོ་གཅིག་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་དང་མཐུན་པར་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བརྟག་གཉིས་སུ་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། །རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཀུན་གྱི་གནས། །འདི་ཉིད་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །འདི་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པའང་ཡིན། །འཁོར་བ་སྤངས་ནས་གཞན་དུ་ནི། །མྱ་ངན་འདས་པ་རྟོགས་མི་འགྱུར། །ཞེས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་བཞུགས་གནས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་སྲིད་པ་དང་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ཤེས་རབ་སྟོང་ཆེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ངོ་བོ་མྱང་འདས་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་འཆར་བ་དེ་སྤངས་པའི་མྱང་འདས་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྲིད་ཞི་ནི་རོ་གཅིག་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། ཡུམ་དུའང་གཟུགས་རྣམ་
5-421b
པར་དག་པས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་ཅེས་སོགས་ཐམས་ཅད་རོ་མཉམ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་པ་དང་གནད་གཅིག་གོ།

"梦"这个词表示轮回，"醒"这个词表示涅槃。正如梦与醒的差别是由睡眠区分的，轮回与涅槃的差别是由无明的扰乱是否存在而决定的。关于此处所说的轮回与涅槃，解脱派两种观点以及寂静论师等认为这分别指的是颠倒分别与对治的无分别智慧。经中则认为轮回是各种迷乱显现，涅槃是其自性空性。如经中所说："此乃迷乱显现，如梦中所经验；若无明迷乱之睡眠醒来，诸轮回皆不可得。因此于某些人，无心生即是佛。"或者，在这种情况下，如宝称所指出的：将三界形相显现称为有，将圆满正等正觉之类称为寂。其中，轮回是由业力从前世来到此三界有，又从此处前往三界他方的显现；而涅槃则是远离三界形相的无为法，是有的寂灭。从了义来看，轮回也不成立，常法非轮回，因为没有轮回的作用；无常法也非轮回，因为刹那无常没有轮回的根据，因为无来去。若问：即使单一刹那的无常中没有轮回，无常的相续中有轮回，[答]：因为除了刹那之外没有相续，所以无常相续的轮回也不存在。
其如何平等
第二部分，关于轮涅平等的方式，如卓莫囊巴·喜饶坚赞所说：法性实相中存在的有寂平等性，如《中观根本慧论》中说："涅槃的边际，即是轮回的边际，两者之间没有丝毫的差别。"这是说，涅槃的边际和轮回的真实边际二者，在法性自性大空性圆成实中同一味，所以是平等性。与此相符，在密乘中，世尊在《双观察续》中说："诸佛菩萨及持金刚众所住，此即是轮回，此亦即涅槃。舍弃轮回而在他处，不能证悟涅槃。"这是说，诸佛的安住处是法界，它就是胜义的有和轮回，因为它是具一切相的智慧大空性。它自身本质是大涅槃，其显现为三有，没有舍弃此显现的涅槃。这样的有寂因为同一味而平等，这与《般若经》中说"色清净故果清净"等一切为一味平等的要义相同。


 དེ་ལས་གཞན་ཀུན་རྫོབ་འདི་དོན་དམ་དང་མཉམ་པ་དང་། འཁོར་འདས་གཉིས་ཀ་ཆད་སྟོང་དུ་མཉམ་པ་ལ་འཆད་པ་ནི་རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་ལས་རིང་དུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ལ། ཁོ་བོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་ལྟར་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་འཁོར་བའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པས་འཁོར་བར་མི་རྟོག་པ་དང་། མྱང་འདས་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པས་མྱང་འདས་སུ་མི་རྟོག་པ་སྟེ། མི་རྟོག་པའི་རང་ངོ་འདྲ་བའམ། མཉམ་པས་སྲིད་ཞི་མཉམ་པ་དང་། ཉིད་ནི་རྣམ་པ་དེ་སྨོས་པ་ལ་ངོ་བོའི་རྐྱེན་བྱིན་པས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཡུལ་ཅན་མ་འཁྲུལ་བའི་ངོར་ཡུལ་སྟོང་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ཞི་བ་སྣང་ཡུལ་ཅན་འཁྲུལ་བའི་ངོར་ཡུལ་སྣང་བ་འཁྲུལ་སྣང་གི་སྲིད་པ་སྣང་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་དེ་གཉིས་ཀའང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་པས་སྲིད་ཞི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། ཡུལ་ཐ་དད་པ་གཉིས་ཡོད་པ་མིན་པར་མཉམ་པས་ན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡིན་པར་ཡང་ངེས་སོ། །
此加行于何地证得
གསུམ་པ་སྦྱོར་བ་འདི་ས་མཚམས་གང་ནས་བསྐྱེད་པ་ནི། འདིའི་སྦྱོར་བ་ཙམ་ནི་དྲོད་ནས་བསྒོམ་སྟེ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དངོས་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ནས་སྦྱོར་བ་འདི་རྒྱུད་ལ་འཆར་ཞིང་ཡོངས་རྫོགས་ནི་རྒྱུན་མཐའ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉི་ཁྲི་སྣང་བར། ད་ནི་མི་སློབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །
遮其争
བཞི་པ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ལ་བཞི་ལས།
辩无造业者之过经
དང་པོ་ལས་གསོག་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་རྩོད་པའི་མདོ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་
5-422a
ཀྱིས། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་ན་ལས་གསོག་པའམ་འབྲི་བར་གྱུར་པ་མེད་དེ། ཞེས་སོགས་ཡིན་ལ། དེའི་ལན་གྱི་མདོ་ནི། སད་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་ན་ནི་དེས་ལས་བསགས་པའམ་འདྲི་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པའི་དོན་ནི། དགེ་མི་དགེའི་ལས་གསོག་པ་མེད་པར་ཐལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ཀླན་ཀ་ལ་རྨི་ལམ་གྱིས་ལས་བསགས་ན་འབྲས་བུ་མི་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྗེས་ཀྱི་ཤེས་པས་གསོས་བཏབ་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པའི་ལན་བསྟན་ཏོ། །
辩如来亦须造业之过经
གཉིས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལས་བསག་དགོས་པར་ཐལ་བའི་རྩོད་པའི་མདོ་ནི། རབ་འབྱོར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ཟད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསྐྱེད་པར་མཛད་པས། དེའང་ལས་གསོག་པའམ། ཞེས་སོགས་ཡིན་ལ། དེའི་ལན་གྱི་མདོ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལས་གསོག་པ་ཡོད་པར་ཐལ། རྗེས་ཀྱི་ཤེས་པས་གསོས་འདེབས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་ཀླན་ཀ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལས་གསོས་འདེབས་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་ལ་མཉམ་རྗེས་གཉིས་མེད་པ་གང་ཞིག །ལས་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཕྱི་མ་གྲུབ་སྟེ། དམིགས་པ་མེད་པར་ལས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་གྲུབ་སྟེ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པར་ཡུམ་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་ཆོས་མ་གྲུབ་པའི་ལན་བསྟན་ཏོ།

除此之外，将世俗等同于胜义，或将轮回涅槃二者等同为断空的解释，都是远离佛陀意趣的。在我的理解中，了知一切法如梦幻显现般不成立实事，同样地，轮回不成立为轮回实体故不执著为轮回，涅槃不成立为世俗实体故不执著为涅槃，由于无分别的本质相同或平等，所以称为有寂平等，而"性"字是在前述相中加上自性词缀而获得的。或者，从另一个角度看，在无迷乱的认知前，显现为具一切相的寂静空性境，在迷乱认知前，显现为迷乱显现的有境，这样的二境也只是由于认知主体不同而显为有寂二者，并非境有两种不同，因此平等，这也确实是平等性的含义。
此加行于何地证得
第三部分，此加行从何阶段开始修习：此加行的基础从暖位开始修，因为已获得无生法忍。真正的加行从第八地开始在相续中生起，而圆满只有在金刚喻定中才有。如《二万颂光明论》中说："现在为了说明无学位特征，应当宣说轮回与涅槃平等性。"
遮其争
第四部分，排除诘难分为四：
辩无造业者之过经
第一，关于无造业的诘难经文为："世尊说一切法如梦，若如此则无积集或减少业。"回答的经文是："若醒后分别，则有积集或减少业。"意思是：本应无有善恶业积集，因为一切法完全如同梦境。对此诽谤，回答：梦中所造业不应无果报，因为若后续意识加以增益，则会产生果报，故原因不确定。
辩如来亦须造业之过经
第二，关于如来也需造业的诘难经文："须菩提，世尊也生起尽相的分别，那么他也积集业？"回答的经文是："舍利子，不是这样的，如来已离分别和遍分别。"意思是：如来应有造业，因为有后续意识的增益。对此诘难，回答：佛地不存在能增益业的意识，因为无有入定后得二分，且业本身也不存在。后一理由成立，因为无所缘不生业，这点成立，因为《般若经》中说圆满佛无所缘，故因不成立。





辩违经教之过经
གསུམ་པ་ལུང་དང་འགལ་བར་ཐལ་བའི་རྩོད་པའི་མདོ་ནི། རབ་འབྱོར། བཅོམ་
5-422b
ལྡན་འདས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དབེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་བསྩལ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྐྱེའི། སོགས་ཡིན་ལ། ལན་གྱི་མདོ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། དམིགས་པ་ལྡན་པའི་རྒྱུད་ལའང་ལས་གསོག་པ་ཡོད་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དབེན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ཀླན་ཀ་ལ། འདི་ལ་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན་འདོད་པའི་ལན་བསྟན་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་ལྟར་ན་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དེ། གང་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
辩梦中亦有造业之过经
བཞི་པ་རྨི་ལམ་དུ་ལས་གསོག་པར་ཐལ་བའི་རྩོད་པའི་མདོ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྨི་ལམ་དུ་སྦྱིན་པ་བྱིན། ཅེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ལ། དེའི་ལན་གྱི་མདོ་ནི། སྨྲས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆེན་བྱམས་པ་འདི་མངོན་སུམ་དུ་འདུག་ན། འདི་ལ་དྲིས་ཤིག་དང་། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། རྨི་ལམ་དུ་ལས་གསོག་པར་ཐལ། རྨི་ལམ་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་གྱིས་བཞེས། ཕྱོགས་ཆོས་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ། འདོད་ན་ཚད་མས་བསལ་ལོ་ཞེས་པའི་ཀླན་ཀ་ལ་དོན་དམ་པར་འདོད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། རྨི་ལམ་དུ་ལས་བསགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ལན་བསྟན་པ་ཡིན་ཅེས་འཕགས་སེང་བཞེད་ལ། དོལ་ཕུ་བ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས། འདིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁྱབ་པ་མེད་པའི་ལན། རྨི་ལམ་དུ་ལས་གསོག་པ་ཡོད་
5-423a
ཟེར་བ་མ་དག་སྟེ། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས། སེམས་ཅན་ཕན་ལས་བསོད་ནམས་དང་། །སེམས་ཅན་གནོད་ལས་སྡིག་པ་སྟེ། །ཕན་དང་གནོད་པ་མེད་རྣམས་ལ། །ལས་མེད་འབྲས་བུ་མེད་པའོ། །ཞེས་ཕ་རོལ་པོ་ལ་ཕན་གནོད་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་པར་བཤད་ཅིང་། དེའི་དོན་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པས་ལས་མེད་ལ། སད་ནས་རྟོགས་ན་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ནི་སད་དུས་ཀྱི་བློ་དེས་ལས་གསོག་པ་ཡིན་ཅིང་། དེའི་དོན་གྱིས་རྨི་ལམ་གཉིད་ཀྱིས་བསླད་པས་ལས་བསགས་མ་ནུས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རྨི་ལམ་སེམས་ནི་གཉིད་ཀྱིས་ཉམས། །དེས་ན་འབྲས་བུ་འདྲ་མ་ཡིན། །ཅེས་སད་པའི་ལས་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་ལས་འབྲས་བུ་འབྱིན་མི་འབྱིན་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་བཤད་ཅིང་། འདིར་དེ་ལས་གོ་བཟློག་སྟེ་བཤད་པས་ནོངས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ།སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སློབ་པའི་ལམ་གྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པ་ན། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐུ་གཉིས་ཐོབ་པའི་ཐབས་ལ་འབད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ། དངོས་ཀྱི་དོན་དང་། ཀླན་ཀ་སྤང་བ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། ཆོས་རྣམས་རྨི་ལམ་འདྲ་བའི་ཕྱིར། །སྲིད་དང་ཞི་བར་མི་རྟོག་པ། སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་ཆོས་རང་མཚན་པར་མི་རྟོག་ཅིང་མི་དམིགས། དེ་མི་དམིགས་པས་ལས་དང་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ལྟོས་པ་ཆད་ནས་ཞི་བ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ལས་གསོག་པ་མེད་པར་ཐལ་བ་སོགས་ཀྱི་ཀླན་ཀའི་ལན་ནི། མདོ་ནས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཟད་ཀྱི། འདིར་ཚིག་ཟིན་དུ་མ་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

辩违经教之过经
第三，关于违背经教的辩论经文是：须菩提啊，若世尊说一切所缘皆为空性，为何业报是与所缘相应而生起的？等等。回答的经文是：须菩提说道：应当以无所缘性为所缘，等等。其意义是：对于有所缘的相续中也有积累业报，这是不合理的，因为世尊说过业和众生皆是空性。针对这种责难，经过推究和思考，给出了认同的回答，而按照世间共识来看，其周遍性是不确定的。世尊这样说是就离开所缘的角度而言，而不是就有所缘者的角度而言的。
辩梦中亦有造业之过经
第四，关于梦中也会积累业报的辩论经文是：菩萨摩诃萨在梦中布施，等等。对此的回答经文是：说道：舍利子，大菩萨弥勒现前在此，你问他吧，等等。其意义是：在梦中也会积累业报，这不合理，因为梦中有所缘故。周遍性已被世尊亲口承认，前提由现量成立。若承认此观点则被量所违背。对此责难，从胜义谛角度承认，而从世俗谛角度来说没有周遍性，因为梦中确实可以积累业报。这是圣解脱军和狮子贤所主张的。多布巴·喜饶嘉措则说：这里说世俗谛中没有周遍性，梦中有业积累的说法是不正确的。因为圣文殊曾说："利益众生得福德，伤害众生得罪业，无益无损诸对境，无业亦无其果报。"这说明对他人无益无害的行为不会产生果报。这也意味着梦中没有实体所以没有业，而醒后若意识到则会产生果报，那是醒时的心识在积累业报。梦识被睡眠所染，不能积累业报，如经中所说："梦中心识为睡眠所染，因此果报不相同。"这表明清醒时的业和梦中的业在产生果报方面有差异。此处将其解释颠倒了，所以有错误。
第二，词义分为总义、根本颂词、注释三部分
第一，获得学道不退转圣众的法时，为了证得佛果，应当努力修习获得二身的方便，解释了获得法身佛果的因相——轮回和涅槃的平等性。
第二分为正义和破除诘难两部分。
第一，由于诸法如梦幻，不执著轮回与寂灭。不执著也不缘取轮回和涅槃的自相法，由于不缘取它们，断绝了业和因果的关系，因而安住于寂灭。
第二，对于这样会导致没有业积累等诘难的回答，经中已经明确解释，此处没有逐字引述。


 །
5-423b
གསུམ་པ་ལའང་རྩ་བ་ལྟར་གཉིས་ལས།
དང་པོ་དངོས་ཀྱི་དོན་ནི། འཁོར་བ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པ་དང་། གཉེན་པོ་རྣམས་རང་གི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་མེད་པ་སྣང་བརྙན་ཙམ་གྱི་ངོ་བོས་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་དངོས་པོ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་མཉམ་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི་རང་མཚན་གཉིས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ན་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། རྟོགས་པ་འདི་གོམས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ན། རྟོགས་པ་འདི་ཉིད་ལས་མི་གཡོ་བར་ཆོས་སྐུའི་རང་བཞིན་འབའ་ཞིག་ཏུ་རྟག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས། །མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཕྱིར་རྟག །ཅེས་གསུངས་ལ། འགའ་ཞིག་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་དང་རྒྱུད་བླའི་ལུང་འདི་དག་གིས། གཞིའི་དུས་འཁོར་འདས་ངོ་བོ་གཅིག་པར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་དེ་ལམ་གྱི་དུས་སྒོམ་སྟོབས་ཀྱིས་རོ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་བསྒོམས་ནས་འབྲས་བུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པ་ཐོབ་པའི་དོན་ཡིན་ཅེས་པའི་བསམ་གཏན་པ་དག་ཀྱང་ཞལ་འཆེས་སོ། །
གཉིས་པ་ཀླན་ཀ་སྤང་བ་ལ་གཉིས། ཀླན་ཀ་དགོད་པ་དང་། ལན་བཏབ་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཡིན་ན། རྨི་ལམ་དུ་མི་དགེ་བ་བཅུ་སོགས་སྡིག་པའི་ལས་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ལ་སོགས་པས་དགེ་བའི་ལས་གསོག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་གཉིད་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་ལས་གསོག་པ་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླན་ཀ་དང་། རྣམས་ཀྱིས་མདོར་སྨོས་པའི་ཀླན་ཀ་རྣམས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ་གསུམ། རྟགས་མ་ངེས་པ་དང་། དཔེ་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཀླན་ཀ་བསལ་བའི་གྲུབ་
5-424a
དོན་ནོ། །
因不定
དང་པོ་ལ། དངོས་སྨྲ་བ་རང་ལའང་དེར་ཐལ་བས་མ་ངེས་པར་བསྟན། དེ་དབུ་མ་པ་རང་ལ་མཚུངས་ཀྱང་མི་གནོད་པར་བསྟན། ཀླན་ཀ་ལྷག་མའི་ལན་གཞན་དུ་ཁ་འཕངས་པར་བསྟན་པའོ། །
说事宗此过不定
དང་པོ་ལ་རྩོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལན་ནི། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དོན་དམ་དུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཉན་ཐོས་པའི་ལུགས་ལ་རྡུལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་མེད་དང་། ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་གི་ཆ་མེད་གཉིས་ཀྱིས་རང་སྐྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་འཇིག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གཞན་མེད་པར་འཇིག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་འཇིག་ན་ལས་བསྐྱེད་མི་ཁོམས་པར་ཞིག་ན་ལས་མེད་པར་ཐལ་བ་མཚུངས་སོ། །དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རགས་རྒྱུན་ལ་བལྟོས་ནས་ལས་བསྐྱེད་པ་མི་འགལ་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་ལས་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བཀོད་དོ། །
虽随中观宗却无过
གཉིས་པ་ལ། དེ་ལྟར་ན་ངེད་དབུ་མ་པའི་འདོད་པའང་གྲུབ་སྟེ། དོན་དམ་པར་གསོད་པ་པོ་སུས་ཀྱང་བསད་པར་བྱ་བ་སུ་ཡང་བསད་པ་ཡང་མེད། མ་བསད་ནས་གསོན་པར་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་སུས་ཀྱང་གང་ཟག་གཞན་སུའི་ནོར་བླངས་པའང་མེད། མ་བླངས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། བླང་བྱ་དང་། ལེན་པོ་དང་། བླངས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཁྱབ་བྱ་ཁྱབ་བྱེད་སོགས་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གནས་ཚུལ་སྣང་ཙམ་ནས་དེ་དང་དེར་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྣང་ཚུལ་སྲོག་གི་རྒྱུན་འཇུག་པ་དང་འགལ་བའི་སྲོག་གི་རྒྱུན་འགོག་པའི་ཐབས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་གསོད་པའི་ལས་ཞེས་རྣམ་གཞག་བྱེད་ལ། ལ་སོགས་པས་དེས་མཚོན་ནས་དགེ་མི་དགེའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དེ་ལྟར་བྱེད་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་
5-424b
ནས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ལ་མི་དགེ་བར་འཇོག་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་ལས་ལ་དགེ་བར་འཇོག་པ་དང་འདྲ་བར་སྲོག་གཅོད་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་དང་། ལ་སོགས་པས་འཚེ་བ་མེད་པ་དགེ་བའི་ལས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ།

5-423b
第三也分为两部分，如根本颂词所示：
第一，真实意义是：轮回和清净分别是相违与对治的，它们作为自性实体并不存在，仅是如影像般的本质，如同梦境，显现为似有实体而实际平等，通过这样的方式，不执著轮回和涅槃为具有不同自性相的两个实体，所以它们是平等的。当对此认识修习至极致时，便不动摇于此认识，成为唯法身自性的常恒，如经中所说："轮回以及涅槃，因了悟平等故，恒常。"有些禅师也认为《现观庄严论》和《宝性论》的这些经文意味着：基位时轮回和涅槃本性一体同时生起，在道位通过修习力使其成为一味平等，最终获得法性身这一常恒的果位。
第二，破除诘难分为两部分：提出诘难和回答。
第一，如果一切法不以自相成立而如梦境，那么就像在梦中不会积累十不善等恶业和布施等善业一样，在醒时是否也如睡眠状态那样不会积累业报呢？以及经中提到的其他质疑。
第二，回答分为三部分：因不定、喻不成立和消除诘难的结论。
因不定
第一部分包括：说明实事宗自身也有类似过失而不确定，这对中观派虽然也适用但不构成妨害，以及将其他诘难的回答指向他处。
说事宗此过不定
第一，对这些诘难的回答是：如同主张外境胜义中存在的声闻部宗，认为无方分的微尘和无时分的刹那识两者都从自因而灭，无需别因。若如此，则业因尚未生起便已灭去，由此推出无业的过失同样适用于他们。虽然胜义中如此，但世俗中依粗相续可以产生业，不相违，如《成就论》中说："种种世间由业生。"
虽随中观宗却无过
第二，这样我们中观派的主张也成立：胜义中没有任何杀者杀害任何被杀者，也没有未被杀而仍然活着的。同样，没有任何人拿取任何人的财物，也不存在未拿取的情况，因为所取、能取、取行不成立。总之，一切作业、作者、所作三者，以及因果、能遍所遍等世俗法，从安立方式上仅是显现而非实有。在这种立场上，遮止生命相续的方式被称为"杀业"，等等表示以此类推，善不善业的安立也是如此理解。通过这种方式，将具有非如理作意等的业安立为不善，等等表示将具有如理作意的业安立为善，相似地，杀生被安立为不善业，等等表示无害被安立为善业。


 །
余辩以此类推作答
གསུམ་པ་ནི། བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སླར་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་ཀྱང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་མ་ཉམས་པ་རྣམས་ལ་དགེ་མི་དགེ་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ཡོད་པར་འཁྲུལ་བས་འཁྲུལ་བ་དེ་དང་མཐུན་པའི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དག་ལ་ལས་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་སྣང་དུ་རུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལན་དེ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་བ་རྣམས་འགྲེལ་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །
喻不成
གཉིས་པ་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ལ་ཉི་ཤུ་པའི་ལུང་དང་། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ལུང་གིས་བསྟན་པ་གཉིས་ལས།
引二十颂论义
དང་པོ་ནི། རྟགས་མ་ངེས་པ་ལས་གཞན་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་སེམས་དེ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་མི་གསལ་བར་ཉམས་པར་བྱས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་སད་པའི་སྐབས་སུ་ལས་བསགས་པ་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་སུ་ལས་བསགས་པ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་གསོག་པའི་མཐུ་ནུས་ཁྱད་པར་ཆེ་ཆུང་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་རྨི་ལམ་གྱིས་ལས་བསགས་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་རྨི་ལམ་དུ་ལས་མི་བསགས་པའི་དཔེ་མ་གྲུབ་བོ། །
般若经所述
གཉིས་པ་ནི། ཉི་ཤུ་པར་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡུམ་ལས་ཀྱང་། རྨི་ལམ་ནའང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྤྱད་ན་ནི་སད་པའི་གནས་སྐབས་སུ། ཀྱེ་མ་བྱས་སོ། །ལེགས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་
5-425a
དང་ལྡན་ན་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ལས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་གསོས་བཏབ་སྟེ་སྤྱད་པས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་གཉིད་ཀྱིས་བསླད་པས་ལས་མི་གསོག་པའི་དཔེ་མ་གྲུབ་བོ། །
解辩所得
གསུམ་པ་ནི། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། ཀུན་རྫོབ་འཁོར་འདས་སྟོང་པར་མཉམ་པ་དང་། ། དོན་དམ་སྲིད་ཞི་རྟག་བདེར་མཉམ་པ་གཉིས། ། ཁྱད་པར་དང་བཅས་བློ་ལ་གསལ་བ་ནི། ། ཚེ་རབས་སྔ་མར་འདྲིས་པའི་མཐུ་ལས་སོ། །ཞེས་སོ། །
净土加行
གཉིས་པ་ཞིང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་སྲིད་ཞི་གཉིས་ཀ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྒོམ་པ་པོ་ནི། རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་གནས་སུ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བས། དེའང་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་སྔ་མ་དེ་ཙམ་གྱིས་སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པའི་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་ཀྱང་། སྦྱོར་བ་འདི་མེད་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་སྣང་བ་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། སེམས་ཅན་བཀྲེས་པ་དག་མཐོང་ཞིང་། ཞེས་བྱ་བ་ནས། མལ་ཆས་ཕོངས་པ་དག་མཐོང་ན་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་ཞིང་མི་སྲིད་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་
5-425b
རྣམས་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནས། འོག་མིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྐྱིད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྐྱིད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ།

余辩以此类推作答
第三，同样地解释，虽然一切事物如梦不实在，但对于颠倒束缚完全未损减的人们，善恶等事物似乎显现，由于错误地执着这些显现，对与此错觉相符的事物等生起执着，因此对他们而言业果安立是可见的。诸如此类的回答，以及其他类似的解释，应从其他注释中理解。
喻不成
第二，喻不成立分为引用《二十颂》的经文和《般若经》的经文两部分。
引二十颂论义
第一，除了因不定外，梦中的心识被睡眠所染而不清晰，因此，醒时所积累的业和梦中所积累的业，二者的果报强度不同，因为积业能力的大小存在差异。然而，梦中确实能积累业报，这说明"梦中不积业"这个比喻不成立。
般若经所述
第二，如《二十颂》所说，《般若经》中也说：若在梦中行善或不善，醒后若想："啊！我做了！做得好！"具足随喜，则后来清醒状态的心通过对业的执着而加以完善，由此行为产生果报，因此"被睡眠所染而不积业"的比喻不成立。
解辩所得
第三，轮回与涅槃是平等的。这里说道：世俗中轮涅空性平等，胜义中有寂常乐平等，这两者的差异在心中清晰，这是由前世熟习的力量所致。
净土加行
第二，净土加行分为总义、根本颂词和注释三部分。
第一，如此修习轮回与涅槃平等性的人，将在自己以愿力所摄受的佛土中成佛，因此在平等性加行之后，成就清净佛土。虽然仅凭前一加行就能断除二障而现证法身，但若无此加行，则不能通过显现色身而利益他人。
第二，经中说："菩萨摩诃萨行布施波罗蜜多时，见到饥饿的众生"，乃至"见到缺乏卧具的众生时，应当如此思维：我必定要在证得无上正等正觉成佛时，使我的佛土中一切众生皆无此等过患，绝不可能发生"，乃至"就像四大天王天众"，乃至"以及色界最高天众的受用和安乐一样，愿我佛土中的受用和安乐也如是，应当这样行布施波罗蜜多。"


 །ཞེས་པ་དང་། ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར།གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ས་ཆེན་པོ་འདི་སའི་རྒྱུ་ལས་གྲུབ་པ་དང་། གསེར་དངུལ་དང་མི་ལྡན་པར་མཐོང་ན་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་ན། ས་ཆེན་པོ་འདི་དག་བཻ་ཌཱུཪྻ་སྔོན་པོའི་རྒྱུ་ལས་གྲུབ་པ་གསེར་གྱི་བྱེ་མ་བདལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེའང་འཁྲུལ་བའི་སེམས་ཅན་མ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་རིམ་གྱིས་སྦྱང་བར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པའི་སེམས་ཅན་མངོན་པར་གསལ་བར་སྒྲུབ་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་ངོར་ཤར་བའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མ་དག་པ་དེ་སྦྱང་བར་བྱས་ལ། དེའི་ལྷག་མའི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྔར་ཡོད་གསལ་བར་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བས་སངས་རྒྱས་གོ་ཆོད་པོའི་ཞིང་ནི་འཁྲུལ་སྣང་གིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་དག་ཉིད་ལ་ནོར་བུ་བཻ་ཌཱུཪྻ་སོགས་ཀྱི་ས་གཞི་ལྟ་བུ་ཞེས་སོགས་འཁྲུལ་ངོའི་དངོས་པོ་ཡ་མཚན་ཆེ་བ་ལ་དཔེར་མཚོན་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་བཀོད་པ་མ་དག་པ་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་ལ་འཆར་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། ། ལ་ལ་དག་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མ་དག་པ་ཞིག་སློབ་ལམ་དུ་དག་པར་བསྒྲུབས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་དག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཟེར་བ་མི་འཐད་དེ། མ་དག་པ་དག་པར་འགྱུར་
5-426a
བ་མི་སྲིད་པ་དང་། ཕྱི་དོན་རང་མཚན་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེད་པ་དང་། དེ་མེད་ན་དེ་གཞན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་མེད་པས་སོ། །ཡང་ལ་ལ་ཞིག་ཕྱི་དོན་གྱི་འཇིག་རྟེན་མ་དག་པ་འདི་དག་པར་བསྒྱུར་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་། དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དངོས་དེ་སློབ་ལམ་དུ་བསྒྲུབས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་སྙམ་པའང་མི་འཐད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། རྟག་པ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཁྱོད་ལའང་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན་མི་མཚུངས་ཏེ། རྟག་པའི་ཞིང་དེ་སླར་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་ཀྱང་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་བསལ་ནས་དེ་སྣང་དུ་རུང་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་འགལ་ལོ། །འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྟག་པ་ལ་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་འཐད་པར་བཤད་ན། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བསྒྲུབས་པའི་རྟག་པ་ཡོད་བྱས་པ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། མི་མཚུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཞིང་དག་པ་ལྟ་བུའི་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན། རྟག་པ་ལ་བལྟོས་ནས་མི་རྟག་པར་འཇོག་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་ཙམ་དུ་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་བྱེད་རུང་བར་དབུ་ཚད་ཀྱི་རིགས་པ་ལས་གསུངས་པ་དང་། ཁྱོད་འདོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དོགས་པས་བསལ་བའི་ཕྱིར་མི་འཐད་དོ། ། དེ་ལ་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡི། །ཞེས་པའི་སྐབས་ཀྱིས་སྣོད་འདི་ལོངས་སྐུའི་ཞིང་ཉིད་དུ་གཙོ་བོར་འཛིན་པ་ཡིན་གྱི། སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་ཉིད་དུ་གཙོ་བོར་མི་འཛིན་ཅེས་དཔལ་རང་བྱུང་གིས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། འདིར་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། ཞིང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་གཉིས་བསྒོམས་པའི་ལག་རྗེས་དོན་དམ་པའི་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་བསལ་བའི་ཐབས་ཡིན་ལ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་ལྟ་བུས་ཡུམ་གསུངས་པའི་ཚེ་སྣོད་སྦྱོང་བ་ལྟ་བུ་ལ་སྦྱོར་བ་
5-426b
འདི་སྒོམ་མི་དགོས་ཏེ། ཟད་པར་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐབས་དེར་སྔོན་གདུལ་བྱར་བསྡུས་པའི་འཁོར་ལ་སྣོད་དག་པར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་གདུལ་བྱ་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

如经中所说："须菩提，复次菩萨摩诃萨行六波罗蜜多时，若见此大地由土所成，不含金银，应当如此思维：我必定要在证得无上正等正觉成佛时，使我的佛土中这些大地由蓝色琉璃所成，铺满金沙，应当这样行六波罗蜜多。"等等的意义是：通过逐渐净化迷惑众生的不净世间，显现出胜义中的众生；同样地，净化在迷乱状态中显现的不净器世间，通过修习使先前存在的清净世界明显显现的加行，使佛土完全超越迷乱显现而成为清净。这种清净性被比喻为琉璃等宝石地面等，是以迷乱状态中奇妙的事物作为比喻，否则清净世界的庄严无法在不净众生的心中显现。
有些人说不净器世间在学道位被净化，到佛位时成为清净，这是不合理的，因为不净不可能变为清净，外境自相的世界不存在，既然不存在，就没有什么可以转变的。又有些人认为虽然外境的不净世界无法转变为清净，但在学道位成就的实际清净世界在佛位时显现出来，这也不合理，因为如此殊胜的佛土是常恒自性，而常恒之法不可能由因缘所造作。若说"你也有同样问题"，实则不同，因为虽然不能重新成就常恒佛土，但可以通过去除遮蔽它的污垢使其得以显现，所以不矛盾。若又问："你解释常法中存在作业、作者、所作三者是合理的，那么由因缘成就的常法有什么问题？"这不相同，因为就世俗清净佛土的加行而言，中观和量论的理论中说依靠常法而安立无常，依此仅作为显现的作业、作者、所作三者是可行的，而你所认为的被怀疑所否定，因此不合理。
关于"净土成就"一句，吉祥自生佛也说：此处主要是将此器世间执为报身佛土，而非主要执为化身佛土。其原因是：此处修习轮涅平等加行和净土加行两者，目的是消除遮蔽胜义二身及其所依能依的污垢。而释迦牟尼佛等化身说般若时，不需要修习清净器世间的加行，因为依靠遍处等，可以通过神通加持使当时已集为所化之众的听众所见的器世间清净，能够成熟所化众生。
;


 །
གསུམ་པ་ནི། བརྟེན་པ་སེམས་ཅན་དང་རྟེན་ལས་སྣང་གི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་གཉིས་དག་སྟོབས་ཀྱིས་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་བརྟེན་པ་དང་རྟེན་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་རང་སྣང་གི་འཁོར་རྣམས་ལ་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། རང་སྣང་གི་ཞིང་ལ་རྡོ་བ་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་མ་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོའམ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་བཅུད་ཀྱི་བརྟེན་པ་རྣམས་ལ་ལྷའི་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེས་ཀྱང་དཔེར་མཚོན་པར་དཀའ་བ་ལྟ་བུས་ཉེ་བར་སྤྱད་པས་འཚོ་བ་དང་། གསེར་གྱི་ས་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དཔེར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དག་པ་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་མ་དག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྱོར་བ་འདི་དྲོད་ནས་བཟུང་རྒྱུན་མཐའི་བར་ཡོད་དེ། དྲོད་ཀྱི་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་འགྲེལ་པ་ལས། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་མཐོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ངན་སོང་སྤོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
修十善巧方便
གསུམ་པ་ཐབས་མཁས་པའི་སྦྱོར་བ་བཅུ་བསྒོམ་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི། གཞན་དོན་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁས་པས་གདུལ་བྱའི་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བྱ་དགོས་པས། ཞིང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་དེའི་འོག་ཏུ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྦྱོར་བ་འདི་འཆད་དོ། །
5-427a
ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡུལ་ཟབ་མོ་མཁྱེན་པ་གསུམ་དང་། དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་ལ་ནི་སྐྱེས་བུ་དཔའ་བོས་དགྲ་རྣམས་བཅོམ་ནས་གཉེན་བཤེས་དང་བཅས་པ་འབྲོག་དགོན་པར་ཐར་པའི་དཔེས། སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་སྲིད་ཞིའི་དགྲ་རྣམས་ལས་ནི་འདས་པའི་ཐབས་མཁས་དང་། བྱ་བར་སྣང་ལ་རྒྱུ་བའི་དཔེས་སྟོང་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་ལ་མི་གནས་ཤིང་འདྲིས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁས་དང་། འཕོང་ལ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་མདའ་འཕེན་པའི་དཔེས་ཇི་སྲིད་དགེ་བ་རྣམས་རྫོགས་བྱང་དུ་མ་སྨིན་པ་དེ་སྲིད་ཡང་དག་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ཅིང་། སྨིན་པ་ན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གོམས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཡང་དག་མཐའ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་ཚེགས་མེད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་སློབ་ཀྱང་བར་མ་དོར་ཞི་བར་མི་ལྟུང་བའི་རྒྱུ་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་མི་གཏོང་བ་ནི་ཉན་རང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལ་མ་ཆགས་པའི་ཐབས་མཁས་དང་། བདག་གཉིས་མི་དམིགས་པའམ་སྟོང་པའི་ཐབས་མཁས་དང་། སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཟད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་པར་སྨོན་པའི་སྨོན་ལམ་ཟད་པའི་ཐབས་མཁས་དང་། ཐབས་མཁས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དཔའ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པའི་རྟགས་སྟོང་ཉིད་ལ་འདྲིས་པར་བྱེད་པ་སྟོན་པའི་ཐབས་མཁས་དང་། རྟགས་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་བྱ་ཚད་མེད་པ་ཤེས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་བཅུའོ། ། འདིའི་ཐབས་
5-427b
མཁས་པའི་ཡུལ་དང་སྦྱོར་བ་ཅན་ཞེས་པའི་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་སོགས་ལ་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཆེན་པོ་དག་འདོད་པ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་སྣང་བ་དག་གི་འདོད་པ་ནི་འདིར་མ་བྲིས་སོ། །འདིའི་ས་མཚམས་ནི། སྤྱིར་ཐབས་མཁས་ཙམ་ནི་ཐེག་ཆེན་དྲོད་ནས་བསྟན་ལ། ཁྱད་པར་ཅན་ནི་དག་ས་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། སྐབས་འདིར་བདུད་ལས་འདས་ཞེས་པའི་དོན་གྱི་སྤྱི་དོན་འཆད་པ་དང་། འགྲེལ་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས་ལས།
此中所说离魔障之总义
དང་པོ་ལ། བདུད་བཞིའི་ངོ་བོ། གྲངས་ངེས། བཅོམ་པའི་ས་མཚམས་སོ།

第三，所依众生和能依所显现的器世间两种差别，通过净化力而成为清净佛土的能依和所依两个方面，依次对自现的眷属的饥渴，以及自现国土中的石头、荆棘等不净现象，以其对治或相反方式，使所依众生享有如天人一般的受用，这也仅是难以比喻的例子，他们依此受用而生活，以及金地等，都只是比喻而已。通过产生比这更殊胜的清净，使不净得以清净，即成为清净佛土。这种加行从暖位开始直至最后一刹那，如暖位胜加行的注释中所说："以见到地狱等众生为前提，忆念在自己佛土中断除恶趣。"
修十善巧方便
第三，修习方便善巧加行分为总义、根本颂词和注释三部分。
第一，清净自己佛土的成就，需要以利他方便善巧根据所化众生的根机行持佛陀事业，因此在净土加行之后讲解此方便善巧加行。
对于法界甚深境的三智，以及现证它的殊胜方便善巧加行，以勇士战胜敌人后与亲友逃离荒野的比喻，说明以悲心和智慧依次超越轮回涅槃敌人的方便善巧；以大鸟在空中飞行的比喻，说明虽修空性但不住于空性而熟练的方便善巧；以精通射箭者能随意射箭的比喻，说明在善行未成熟为菩提之前不现证实际，成熟时才现证的方便善巧，即通过修习力而能无困难地现证实际的方便善巧；以智慧学习实际而不因悲悯众生而中途堕入寂灭的原因，是不舍弃众生，这是与声闻缘觉不共的特性方便善巧；不执着人我和四颠倒的方便善巧；不执着二我或空性的方便善巧；灭尽戏论相的方便善巧；灭尽对三界的愿求的方便善巧；具足方便善巧的菩萨被佛授记无上菩提的标志，示现熟练空性的方便善巧；了知已得和未得标志等无量所知的方便善巧，如是方便善巧有十种。
关于此中方便善巧的对境和"有加行"所指的加行本体等，印藏大德有诸多不同见解，这里不予记述。此处的界限是：一般的方便善巧从大乘暖位开始宣说，特殊的则在清净地中存在。
第三部分分为：解释此处所说"超越魔障"的总义和详细解释注释文句两部分。
此中所说离魔障之总义
第一包括：四魔的本质、数量决定、以及降伏的界限。
;


 །
四魔体性
དང་པོ་ནི། སྤྱིར་བདུད་ཙམ་ནི་རྟག་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པ་དེའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོའི་བདུད་ནི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ནི་འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་སོ། །འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཤེས་དགོས་ཏེ། བྱང་འཕགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ཉལ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དུ་མི་བཞག་སྟེ། དེ་ཡང་སྲིད་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཀུན་སློང་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་གསོས་འདེབས་བྱེད་གང་དུའང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཆི་བདག་གི་བདུད་ནི། འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་འཆི་བའོ། །ལྷའི་བུའི་བདུད་ནི། བཤད་མ་ཐག་པའི་བདུད་དེ་གསུམ་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྩོམ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་བྱེད་དོ། ། འདི་ལ་དྲན་ཉེར་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཆུང་མ་དང་བཅས་པས་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མེ་ཏོག་གི་མདའ་རྣམ་པ་ལྔ་འཕངས་པས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་སེམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེས་གསུངས་ལ། དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྒྱན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་
5-428a
ཏེ། ངེས་པའི་དོན་ལ་རང་རང་གི་སེམས་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་བརྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་འདུན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་རྣམས་ལ་མེ་ཏོག་གི་གཟུགས་སུ་བཀོད་ཅིང་། རྣམ་འཚེ་དང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ཆུང་མ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་སུ་བཀོད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འཆི་བདག་གི་བདུད་ལ་ཕོ་ཉའི་གཟུགས་སུ་བཀོད་པ་བཞིན་ནོ། །གང་དུ་བཀོད་ཅེ་ན། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉས་ཟིན་པ་ལ། །གཉེན་པས་ཅི་ཕན་བཤེས་ཅི་ཕན། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་མདའ་ལྔ་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བཀོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གི་རང་ལྡོག་ནས་བཤད་ན། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་ཁྱད་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་གི་བྱེད་ལས་ལ་ལྷའི་བུའི་བདུད་ཅེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ལ། མིང་དུ་འདོགས་པའི་དགོས་པའང་འདོད་ས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཅིང་། ཁམས་གོང་ན་མེད་པས་དེར་མིང་གིས་བཏགས་སོ། །སྤྱིར་བདུད་ཅེས་མིང་དུ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན། འདི་དག་གིས་གེགས་བྱེད་པའམ། བར་ཆད་དུ་བྱེད་པའམ། འགག་པར་བྱེད་པའམ། རྒྱུ་ནི་ཆད་པར་བྱེད་པའམ། འཆི་བར་བྱེད་པས་ན་བདུད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྒྲ་བཤད་ཞིབ་ཏུ་འདོད་ན་སམ་སྐྲྀ་ཏ་ལས་དྲངས་ཏེ་བྱེད་དགོས་ཀྱང་འདིར་རེ་ཞིག་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་གོ།
གཉིས་པ་ནི། གང་འཆི་བ་ནི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ་ཕུང་པོའི་བདུད་དོ། །གང་གིས་འཆི་བ་ནི། ལས་ཉོན་གྱི་མཐུ་ལས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དོ། །འཆི་བའི་ངོ་བོ་ནི་རང་དབང་མེད་པར་སྲོག་འགག་པ་སྟེ་འཆི་བདག་གི་བདུད་དོ། །འཆི་བ་ལས་འདས་པའི་གེགས་བྱེད་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྟེ་ལྷའི་བུའི་བདུད་དོ། །བསྡུ་བ་ལས་ནི། ཚེ་ཡུན་རིང་དུ་
5-428b
གནས་ཏེ་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མ་བསྒྲུབས་ནས་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་ལྷག་བཅས་དང་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཆི་བདག་དང་། ལྷའི་བུ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་བདུད་རྣམས་བཞག་པར་འཆད་དོ། །ཞེས་སོ།

四魔体性
第一，一般来说，魔是指对获得常恒果位造成障碍的东西。其中，蕴魔是指五取蕴。烦恼魔是指束缚于轮回的烦恼，以及由此引发的业。这里需要理解的是：菩萨圣者相续中的烦恼习气不被视为烦恼魔，因为它既不能作为引发后有的业的动机，也不适合成为增益此类业的任何因素。死主魔是指由于束缚轮回的业和烦恼力量而导致的死亡。天子魔是指阻碍为了超越刚才所说的三种魔而修习善根。
关于这一点，传说他化自在天王与其妻子对欲界众生射出五种花箭，使其专注于五种欲妙，这是作为形象修饰而说的。在了义上，这是将各自心相续中的使人昏厥、使人愚痴、使人贪求欲望、嫉妒和吝啬等比喻为花的形象，而将伤害心和欲贪比喻为持恶魔与其妻子的形象，就像将死主魔比喻为使者的形象一样。在哪里比喻的呢？如《入菩萨行论》所说："为死主使者所捕，亲友何益友何益？"即如此类。
这里被比喻为五箭等形象的烦恼，若从其本身角度来说，与烦恼魔并无区别，但因这些烦恼的作用而命名为天子魔。之所以如此命名，是因为它仅存在于欲界，上界中不存在，故以此名称命名。一般而言，之所以命名为"魔"的理由是它们造成障碍、阻碍、阻断、断绝因缘或导致死亡，因此称为"魔"。若想了解详细的词源学解释，需要引用梵文解释，但此处暂且搁置。
第二，什么会死亡？是五取蕴，即蕴魔。什么导致死亡？是业和烦恼的力量，即烦恼魔。死亡的本质是无自主权地断绝生命，即死主魔。阻碍超越死亡的是对欲望的贪着，即天子魔。《摄抉择分》中解释说：长寿住世，尚未成就众多殊胜阶段性成就，障碍最终果位有余涅槃和无余涅槃，基于此安立死主、天子、烦恼和蕴四魔。


 །
断除地界
གསུམ་པ་ལ། ཉན་ཐོས་པ་དག་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཚུལ་དང་། ཐེག་ཆེན་པ་དག་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཚུལ་གཉིས་ལས།
声闻所许
དང་པོ་ནི། དམན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཚེ་བདུད་གསུམ་བཅོམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་ས་བོན་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷའི་བུའི་བདུད་བཅོམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་སྔོན་སོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡིན་ན་འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་བྱས་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། དེའང་ལྷའི་བུའི་བདུད་འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་མངོན་གྱུར་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་སྤང་ནུས་ལ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ལྷའི་བུའི་བདུད་སྤོང་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཚེ་དང་། ཡང་ན་ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་པ་ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གིས་ཀྱང་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཁ་ཅིག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ནས་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཅོམ་པ་ཡིན་ཏེ། དཀོན་མཆོག་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེར་དཀོན་མཆོག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འབྱུང་བར་བཤད་པའི་གྲུབ་དོན། དེར་བརྒྱལ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བདུད་ལས་ཀྱིས་མི་ཕྱེད་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཙམ་གྱིས་ལྷའི་བུའི་བདུད་སྤོང་བར་མི་ནུས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རབ་མཐའ་ཐོབ་ནས་འཆི་བདག་གི་བདུད་ལས་འདས་ཏེ། ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་རློབ་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁ་ཅིག་འདོད་དེ། འདི་ལའང་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་གཞིར་སྣང་ངོ་། །ལྷག་མེད་ཐོབ་ནས་ཕུང་པོའི་
5-429a
བདུད་མངོན་གྱུར་པ་ལས་འདས་ཏེ་ལས་ཉོན་གྱིས་འཕངས་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཕུང་པོ་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕུང་པོའི་བདུད་བཅོམ་པ་ནི་ལྷག་བཅས་ཀྱི་དུས་ནས་བཅོམ་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་དེར་ཚེ་རབས་ཕྱི་མར་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
大乘所许
གཉིས་པ་ནི། དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་ཡང་ས་དང་པོ་ནས་བདུད་བཞི་ཀ་བཅོམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་གྱི་སྤངས་པ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཚེ་ཡང་ལས་ཉོན་སྔ་མས་འཕངས་པའི་ཕུང་པོ་མ་དོར་བ་དེ་སྲིད་དུ་དེས་རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱི་མ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་ཀྱང་། སྔ་མས་འཕངས་པའི་ཕུང་པོའི་བདུད་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ནི་མི་འཇོག་གོ། ཡང་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་དུ་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཅོམ་པ་ཡིན། དཀོན་མཆོག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་རྒྱུད་ལ་བདུད་དེ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཞིག་ཀྱང་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

断除地界
第三部分分为：声闻派如何认为的方式和大乘派如何认为的方式两部分。
声闻所许
第一，当证得小乘阿罗汉果时，已经降伏了三种魔：因为已断除带有种子的烦恼，所以降伏了烦恼魔；已降伏天子魔，因为这必然先证得不还果，而不还果必定已断除对欲界的贪着。关于天子魔，对欲界的现行贪执通过世间道也能断除，但以使其成为不再生起的法而断除天子魔，是在获得不还果时，或者也可以说已先断贪的不还向也已降伏天子魔。
有些人说，从声闻见道开始就已降伏天子魔，因为已获得对三宝的信解信心。其成就义理是在见道中所说的现证三宝的生起，是指在此阶段不会被使人昏厥等魔业所分离，这是其所说的意义。仅凭这一点不能断除天子魔，因为尚未断除对欲界的贪执。
又有些人认为，获得第四禅最高境界后便超越死主魔，因为能够加持寿行。这也是值得商榷的问题。
获得无余涅槃后超越了蕴魔的现行，因为由业烦恼所引发的异熟蕴已经灭尽。即使如此，蕴魔的降伏是从有余涅槃时就已经降伏，因为那时已经通过对治力使取蕴成为后世不再生起之法。
大乘所许
第二，即使没有先修小乘道，从初地开始就已降伏四魔，因为已圆满了声闻阿罗汉的断除。那时虽然尚未舍弃由前世业烦恼所引的蕴，在此期间虽已使老、病、死苦不再生起，但并不认为已经脱离由前世引发的蕴魔和死主魔两者。
又有说，在大乘加行道已降伏天子魔，因为已获得对三宝的现证，以及在其相续中可能生起断除该魔的无间道。
;


 །དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་ས་བརྒྱད་པ་ནས་ཕུང་པོའི་བདུད་བཅོམ་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་བརྟག་ན་དཀའ་བར་སྣང་སྟེ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཆ་དང་། ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་ཆ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྐུ་ཡིན་པར་རྒྱུད་བླ་མ་ལས་བཤད་ལ། ས་བརྒྱད་པ་ནས་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་པའི་ཤེས་བྱེད་ཀྱང་། དེ་ནས་ཆོས་ཉིད་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མ་བྱས་པའི་གོང་དུ་སྐུ་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ལ་འཆད་དགོས་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྐུ་མངོན་
5-429b
དུ་བྱེད་ནུས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཕུང་པོའི་བདུད་སྤངས་པར་འཇོག་ན་རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་པ་དེས་ཤེས་སྒྲིབ་སྤོང་ནུས་པར་ཡང་མཚུངས་པ་དང་། རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཕུང་པོའི་བདུད་མ་སྤངས་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལྷག་མེད་མྱང་འདས་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཕུང་པོའི་བདུད་མ་བཅོམ་པར་ཐལ་ཏེ། དེས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཁྱོད་ལྟར་ན་ཕུང་པོའི་བདུད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་བདུད་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་དམན་པའི་ལྷག་མེད་ཀྱི་ཚེ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྐུ་མངོན་དུ་བྱས་པར་ཐལ། ཕུང་པོའི་བདུད་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པས་ཀྱང་གནོད་དོ། ། ཡང་ལ་ལ་བདུད་བཞི་མ་ལུས་པར་བཅོམ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་པ་དུས་མཉམ་མོ་ཞེས་འཆད་པ། དེ་ལྟར་ན་བདུད་བཞི་པོའི་གནས་ངན་ལེན་ལ་བསམས་ནས་བརྗོད་ན་སྤངས་པའི་ས་མཚམས་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་། བདུད་དེ་དག་དེའི་གནས་ངན་ལེན་དུ་དེ་དང་དེར་ངོས་འཛིན་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་ཆེས་པའི་སྐྱོན་གནས་སོ། ། ཡང་བག་ཉལ་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ཡིན་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ཕུང་པོའི་བདུད་ཡིན་ཟེར་བ་ནི་དམན་པའི་ལམ་ལ་བལྟོས་ན་མི་འགལ་ཀྱང་། བྱང་སེམས་འཕགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དེ་བདུད་དུ་མི་རུང་ཞིང་། བག་ཉལ་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་དེ་བདུད་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པས་དེ་བདུད་དུ་མི་འཇོག་གོ། གལ་ཏེ་མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ལུས་བླངས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་འཆི་འཕོ་བ་ལ་བསམས་ནས་ཕུང་པོའི་བདུད་སྤངས་པའི་ས་མཚམས་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཡིན་ན་ནི། རྒྱུད་བླའི་བསྟན་བཅོས་སུ་དེ་ལ་
5-430a
འཆི་བདུད་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་པ་ཡོད་ཀྱང་འཆི་བདུད་དངོས་མ་ཡིན་ཏེ། བདུད་བཞིའི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་འཆི་བ་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དེ་ཡིན་ན་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་གཉིས་པོ་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཡང་བདུད་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་བརྟན་ཞི་བ་གཡུང་དྲུང་དུ་འཆད་པའི་ལོགས་ཕྱོགས་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པ་ལས། གཡུང་དྲུང་གི་སྐུའི་ལོགས་ཕྱོགས་ལ་འཆི་བདུད་དང་གཡུང་དྲུང་གི་སྐུ་ཉིད་ལ་འཆི་མེད་ཀྱི་གོ་འཕང་ཞེས་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འཆི་མེད་ཞི་བའི་གནས་ཐོབ་ལ། །འཆི་བདུད་རྒྱུ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།

未先行小乘道的菩萨从八地开始降伏蕴魔，因为获得了现证解脱身的能力。但仔细考察，这似乎有困难：解脱身是指佛身具有断除障碍的方面和圆满功德的方面两个方面，就第一方面而言，《宝性论》中解释其为解脱身。关于八地能现证它的证据，必须解释为：由于从八地开始能够恒时安住法性的能力，所以在未圆满修习、成熟、净化三者之前，就有能力现证该身。
仅仅因为能现证解脱身就安立为断除蕴魔，那么同理也应能断除所知障，而且若未获得现证解脱身的能力就未断除蕴魔，则声闻获得无余涅槃也应未降伏蕴魔，因为他们未获得现证解脱身的能力。
此外，按照你的观点，蕴魔就必须承认是对现证解脱身的障碍。如此一来，又会被"小乘无余涅槃时应已现证解脱身，因为已降伏蕴魔"的过失所害。
又有些人解释说，完全降伏四魔与成佛同时。若考虑四魔的习气，则断除的界限如前所述，但若将这些魔直接认定为彼等的习气，则过失太大。
又说烦恼障的习气是烦恼魔，而习气的等流果蕴是蕴魔，这对于小乘道而言不矛盾，但对菩萨圣者来说，这不适合称为魔。烦恼障的习气不是魔，因为作为道智的自性，不会障碍圆满菩提，故不安立为魔。
若是考虑由无明习气力所受生，指的是不可思议死亡，因此安立蕴魔断除的界限，则《宝性论》中虽有用死魔之名表示它，但它不是真正的死魔，因为它不是四魔所对应的死亡。若是死魔，则无明习气和无漏业二者应成为烦恼魔，由此产生的意之自性蕴也应成为魔。
那么实际情况如何？佛身有常、坚固、寂静、金刚四个方面，与金刚身相对应的是死魔，而金刚身本身被称为不死果位，如经中所说："获得不死寂静处，因无死魔运行故。"


 ། ཡང་འདི་ལྟར་དུ་ཡང་འདོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་སྲོད་ལ་ལྷའི་བུའི་བདུད་དང་། ཐོ་རེངས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་མ་ལུས་པ་བཅོམ་ལ། ཡངས་པ་ཅན་དུ་འཆི་བདག་གི་བདུད་བཅོམ་སྟེ་ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྐུ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་དང་། གྱད་ཡུལ་དུ་ཕུང་པོའི་བདུད་བཅོམ་སྟེ་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འདོད་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ལྷའི་བུའི་བདུད་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ནི་སློབ་ལམ་གྱིས་བཅོམ་ལ། ཕུང་པོ་དང་འཆི་བདག་གི་བདུད་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་རྗེས་སུ་བཅོམ་པར་མངོན་ནོ། །སྤྱིར་བདུད་བཞི་སྤོང་ཚུལ་དང་། ངོ་བོའི་ངོས་འཛིན་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་། འདིར་ནི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་དེའི་བཅོམ་ཚུལ་བཤད་པ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་ལས་ཡང་དག་པར་ཞེས་གསུངས་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་སོ། །
广说注疏
གཉིས་པ་འགྲེལ་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་
5-430b
ཐོབ་པས་བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་ལས་ཡང་དག་པར་བརྒལ་བས་ལྷའི་བུའི་བདུད་དང་། ལ་སོགས་པས་བདུད་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་གེགས་བྱེད་པའི་གནས་སུ་མ་གྱུར་པས་བདུད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བསྒོམས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡང་མི་གནས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་ཚུལ་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་བསྒྲལ་བའི་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐབས་ཟབ་མོའི་སྒོ་ནས་གྲུབ་པས་གཞན་གྱི་དོན་སྔོན་གྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་ཤུགས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་མ་འོངས་པར་འཕངས་པའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། བཟུང་བར་དཀའ་བའི་སྤྱོད་པ་དམ་པ་ཐམས་ཅད་གཞན་དོན་དུ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་རང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཆོས་དཀར་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སྤྱད་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཁོར་གསུམ་དུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་གང་དུའང་མི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་མར་མཐོང་བ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེ་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དྲི་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཅན་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཁྱད་ཆོས་བརྗོད་པས་རང་ཉིད་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པ་དང་། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པ་ཚད་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུལ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་ལ་འབྲས་བུ་གཞན་དོན་དུ་ཡུལ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ་རང་གཞན་གྱི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་མི་འབྱུང་གི་དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བའི་བྱེ་
5-431a
བྲག་དང་། དུས་དང་དུས་མིན་སོགས་ཀྱི་གོ་དོན་མང་དུ་འདུག་ཀྱང་ཡི་གེས་འཇིགས་སོ། །
འདིར་སྨྲས་པ། སྐལ་མཆོག་གང་ཟག་གང་གིས་ཇི་ལྟར་སྒོམ་ཚུལ་དང་། ། སྒྲུབ་མཁས་བླང་དོར་མཚན་ཉིད་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཤེས་ནས། ། དམ་པས་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་གི་མཉམ་ཉིད་དང་། ། ཞིང་སྦྱོང་ཐབས་མཁས་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཞེས་སོ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ་ལས། སྐབས་བཞི་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྫོགས་སོ།

又如此认为：世尊在菩提树下于晚间降伏了天子魔，于黎明以金刚喻定降伏了一切烦恼魔，在广严城降伏了死主魔，因为他加持寿行持续三个月，在跋地村降伏了蕴魔，因为他现证了无余涅槃。按此说法，天子魔和烦恼魔是在学道中降伏的，而蕴魔和死主魔则是在成佛后降伏的。一般来说，虽然四魔的断除方式和本质认定如前所述，但此处是从习气断除的角度来说的，因为这里正是解释在佛地如何降伏它们，如经中所说："从障碍法中完全超越"的经文所示。
广说注疏
第二，详细解释注释文句：因获得大菩提而完全超越障碍法，不被天子魔和其他诸魔所障碍，故超越魔境；修习一切法空性平等，不住于任何空性，这才是真正的安住，因为不会以其他方式安住；通过深妙方便完成广大度化众生的愿，以过去发心因的力量引发未来利他果的生起；难以把握的一切殊胜行为，因极为熟练而行持无量不共于声闻缘觉的行持方式；虽修习清净白法，但对一切法无有能所执着；以空性解脱门而于任何处不执着；以无相解脱门而无见相；以无愿解脱门而无所愿求；以不退转问题为前提，通过宣说不退转特征而自身具足不退转标志；以了知二谛一切境而拥有无量智慧；如此，对般若波罗蜜多的十种境界，为利他而现证这些境界，了知自他广大利益何时生起、何时不生起的加行，即是方便善巧。此处虽有关于境和有境的加行差别，以及何为时机、非时机等诸多义理，但因篇幅所限而不详述。
此处所言：了知何等胜缘士夫如何修习方式，以及善巧修习取舍特征趣入的原因，圣者依何而修，什么是平等性，以及已经解说完毕净土和方便善巧圆满加行。《般若波罗蜜多口诀论·现观庄严论》第四品注释解说完毕。


། །།སྐབས་ལྔ་པ་སྟེ།
5-431b
ཐོབ་པ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གི་རྟགས་ཁྱད་པར་དུ་ཐོབ་པར་འཆད་ནའང་ལེགས་ཏེ། སྐབས་བཞི་པར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་བཤད་པ་དང་མི་ཟློས་པའི་ཕྱིར། གངས་ཅན་གྱི་མཁས་པ་ལ་ལའི་གསུང་གིས། རྟགས་དང་རྣམ་འཕེལ་སོགས་བཞི་པོ་འདི་རྩེ་སྦྱོར་ཐོབ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་འགྲོ་བར་བཤད་ནས། སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་དྲོད་སོགས་བཞི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུའམ་རྩེ་མོ་ཡིན་པར་སྦྱར་ནས་འཆད་པ་ནོར་བ་ཡིན་ཅེས་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །
གཉིས་པ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། གཉེན་པོའི་རྩེ་མོ་དང་། སྤང་བྱ་ལོག་སྒྲུབ་བོ། །
对治力顶位
དང་པོ་ལ་བཞི། སྦྱོར་ལམ། མཐོང་ལམ། སྒོམ་ལམ་རྩེ་མོ། བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་མོའོ། །
顶加行道
དང་པོ་ལ། དྲོད་ཀྱི་རྩེ་མོ་རྟགས་ཀྱིས་མཚོན་པ། རྩེ་མོའི་རྩེ་མོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ། བཟོད་པའི་རྩེ་མོ་བརྟན་པ། ཆོས་མཆོག་གི་སེམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པ། ཐུན་མོང་གི་བསྡུ་བའོ། །
暖顶位相所表
དང་པོ་ནི། མདོར། དེའི་རྟགས་དང་ཞེས་པའི་མདོ་ལས་འཕྲོས་ནས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆེན་རྨི་ལམ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲ་བརྙན་པ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་འདྲ་བར་བལྟ་ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་མདོ་ཚན་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་དོན། དྲོད་ཀྱི་རྩེ་སྦྱོར་མཉམ་བཞག་ཏུ་ཐོབ་པ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་སད་པ་ན། ཆོས་རྣམས་རྨི་ལམ་འདྲ་བར་བལྟ་བར་མ་ཟད། རྨི་ལམ་ནའང་ཆོས་རྣམས་ཀུན་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་བལྟ་བ་དང་། ལ་སོགས་པས་རྨི་ལམ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགེ་སློང་སོགས་དང་ལྷ་ཀླུ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་སོགས་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་ཐོབ་པའི་རྟགས་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ། རྨི་ལམ་
5-432a
གྱི་རྟགས་དང་། སད་པའི་རྟགས་སོ། །
梦境相
དང་པོ་ནི། ཉིན་པར་ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྒྲ་བརྙན་སོགས་སུ་ལྟ་བ་དང་། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་། རྨི་ལམ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་གྱི་ས་ལ་དགའ་བའི་སེམས་མི་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁོར་རྣམ་བཞིས་བསྐོར་ཏེ་ཆོས་འཆད་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་སྟེ། བརྒྱད་སྟོང་པར། རང་ལ་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་སྣང་བ་རྨི་བ་དང་། རྒྱས་འབྲིང་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་རྨི་བར་བཤད་ལ། འོག་མ་རྣམས་ཀྱང་འདིས་མཚོན་ནོ། །དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་འོད་འགྱེད་པ་སོགས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་སྟོན་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཙེ་བར་མཐོང་ནས་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་མི་འབྱུང་བར་སྨོན་པའི་ངན་སོང་སྤོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །དང་ནི་དེ་ལས་གཞན་ཡང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

第五品
如果解释为：获得不退转的殊胜标志，也很合理，因为这与第四品中所说的不退转不重复。有些藏地学者认为："标志、增长等这四项是从获得胜加行直至菩提期间所行"，而后批评阿阇黎（指本论作者）将其解释为"暖等四加行修习的果或顶点"是错误的。
第二，广说能表法有：对治顶位和所断违修两部分。
对治力顶位
第一部分分四：加行道、见道、修道顶位、无间顶位。
顶加行道
第一分五：暖顶位以相表示、顶顶位的增长、忍顶位的坚固、胜法位的心安住、总摄。
暖顶位相所表
第一，从经中"其标志"等文引申，佛说："须菩提，菩萨摩诃萨于梦中观一切法如回声、如幻象、如幻化、如干闼婆城，虽观如是而不现证，应知是为不退转相。"以十二段经文所表达的含义是：获得暖胜加行三摩地后，于后得位醒时，不仅观一切法如梦，而且在梦中也观一切法如梦，以及等等（包括）在梦中见如来为无量比丘等及天龙等眷属说法等，世尊认为这些是获得顶位加行的十二种标志。
第二分为：梦中之相和醒时之相。
梦境相
第一，因为白天极为熟练的缘故，即使在梦境状态中，也观一切法如梦，等等（包括）观如回声等，在梦中也不对声闻和（等等表示）独觉地生起欢喜心，见如来被四众所围绕而说法等。在《八千颂般若经》中说：梦见自己是佛，《广中般若经》中则说梦见如来的其他形象，以下诸项也以此为例。同样，近见佛陀以神变放光等示现变化；同样，见到他人被各种痛苦所害而生起宣说妙法的心；同样，以见到地狱等众生苦为前提，忆念在自己佛土中愿一切恶趣众生不再出现的"断除恶趣"。"及"字表示"此外还有"的意思。


 །
觉醒相
གཉིས་པ་ནི། གྲོང་ཁྱེར་དང་ལ་སོགས་པས་གྲོང་རྡལ་ཚིག་པ་མཐོང་ན་བདག་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ན་མེ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་གྲུབ་ཀྱང་ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང་། བདག་བྱང་ཆུབ་པར་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ན། གནོད་སྦྱིན་དང་། ལ་སོགས་པས་མི་མ་ཡིན་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག །ཅེས་བདེན་པའི་ཚིག་གིས་དོན་འགྲུབ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་འགྲིགས་པ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱི་ཐར་པའི་གེགས་བྱེད་མི་བྱེད་མངོན་པར་ཤེས་ནས་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱི་ནང་གི་
5-432b
རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཕ་རོལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་གཞན་མཆོག་གི་རིག་པ་སྐད་ཅིག་མ་རྟག་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་བསལ་བ་ལ་སློབ་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་རྟག་པ་ཡིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྨྲའི་དབུ་མའི་ཕྱོགས་ལ་མི་འཐད་ཀྱང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མའི་ཕྱོགས་ལ་འདི་ལྟར་འཐད་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྣང་བཏགས་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་པ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ནི་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ། ། འདིའི་རྟགས་བཅུ་གཉིས་པོ་ལ་རྨི་ལམ་དང་སད་པའི་སྐབས་ཀྱི་འཇོག་མཚམས་ནི། འཕགས་པ་དང་།ཤཱནྟི་པ། རཏྣ་ཀཱིརྟི། བུདྡྷ་ཤྲཱི། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས། གསེར་གླིང་པ་སོགས་བཞེད་པ་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་སྣང་ངོ་། །
顶顶位增相
གཉིས་པ་རྩེ་མོའི་རྩེ་མོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་རྟགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་རྩེ་མོའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པ་ལ་བསོད་ནམས་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་འཕེལ་བའི་ཚུལ་འདིར་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། དེ་ནས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་དེ་དག་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་པ་ལ། གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་རིམ་གྲོར་བྱས་ཤིང་དགེ་བ་རྫོགས་བྱང་དུ་བསྔོ་བ་དང་། ཡང་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་དེ་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བཀོད་ན། དེའི་རྒྱུས་བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་དཔེར་བྱས་ནས། དེ་བས་ཀྱང་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཡུམ་འདི་གཞན་ལ་སྟོན་པ་དང་། འཆད་པ་ཡང་དག་པར་བསོད་
5-433a
ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ། ཅེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སྐྱེ་བོ་ཇི་སྙེད་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་པ་ལ་འགའ་ཞིག་གིས་ནམ་འཚོའི་བར་དུ་མཆོད་པའི་དགེ་བ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཇི་སྙེད་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནམ་འཚོའི་བར་དུ་མཆོད་པའི་དགེ་བ་སྟེ་གཉིས་དང་། འཛམ་བུ་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་མིར་གྱུར་ལ། དེ་དག་ལ་ལ་ཞིག་གིས་དགེ་བ་བཅུ་དང་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་མངོན་ཤེས་ལྔ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་ཚོགས་དང་། རྒྱུན་ཞུགས་དང་། ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ལ་བཀོད་དེ། དེ་དག་གི་དགེ་བ་ཡང་རང་རང་གི་སྐབས་སུ་སངས་རྒྱས་སུ་བསྔོས་པའི་དགེ་བ་བདུན་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་མིར་གྱུར་ལ། དེ་དག་ལ་ལ་ཞིག་གིས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་ཚོགས་དང་། རྒྱུན་ཞུགས་དང་། ཕྱིར་འོང་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བཀོད་ཅིང་། དེ་ལྟ་བུའི་དགེ་བ་ཡང་རང་རང་གི་སྐབས་སུ་སངས་རྒྱས་སུ་བསྔོས་པ་དང་བཅས་པའི་བསོད་ནམས་བདུན་ནོ།

觉醒相
第二，见到城市和（等等包括）乡镇着火时，想："如果我是不退转者，愿此火完全熄灭"，通过加持而成就，却无我慢；"如果我被授记成佛，愿夜叉和（等等包括）一切非人的伤害都消除"，以此真实语使目的成就的缘起和合；明知何者障碍或不障碍自身解脱，通过降伏一切能障碍的内外缘依止善知识；于一切方面学习大手印般若波罗蜜多，即除去障碍刹那无常最胜他智的垢染。虽然刹那无常在无自性宗中观派中不合理，但在瑜伽行中观派观点中如此成立，这是无过失的宗义；对一切法如所显现所假立不起执着；行持般若波罗蜜多者接近佛菩提。这十二种相是获得顶位现观时的殊胜标志。
关于这十二种标志在梦中和醒时的划分界限，圣者（指圣解脱军）、寂天、宝称、佛智、佛智（另译为佛智慧）、金洲等有许多不同见解。
顶顶位增相
第二，顶的顶位的增长有三部分：总说，根本颂和注释。
第一，如此由标志所表示的顶位智慧修习中，会增长多少种福德？在这里解释增长的方式。
第二，经中说："须菩提，三千大千世界中的众生若都成佛，若有人恭敬供养他们并将善根回向圆满菩提，又有人将他们安置于圆满菩提中，以此为因所增长的福德作为比喻，若有人为他人宣说、解释此般若母，所增福德更为众多。"其义是：瞻部洲的人若都成佛，有人尽形寿供养所积善根和（等等表示）三千大千世界的人若都成佛，有人尽形寿供养所积善根两种；瞻部洲众生若都成人，有人使他们安立于十善、四禅八定、五神通等世间圆满，及预流、一来、不还、阿罗汉、独觉菩提和无上菩提，并在各自阶段回向成佛的七种善根；三千大千世界众生若都成人，有人使他们安立于世间圆满和预流、一来、不还、阿罗汉、独觉菩提和无上菩提，并在各自阶段回向成佛的七种福德。
;


 །དེ་ལྟར་བདུན་ཚན་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་དུ་སྔ་མ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་བ་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པ་མང་དུ་བསྟན་པ་ནི་དཔེར་མཛད་ནས། རྩེ་སྦྱོར་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་བས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་ཅིང་གཞན་ལ་སྟོན་པ་ནི་དགེ་བ་སྔ་མ་ལས་དགེ་བའི་རྣམ་པ་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་བ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། བཤད། བསྡུ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ་གཉིས། ཕྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བརྒྱད་དང་།
5-433b
ནང་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བརྒྱད་དོ། །
外八要
དང་པོ་ནི། འཛམ་བུའི་གླིང་དང་ལ་སོགས་པ་ནས། སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བས། རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་སྒོམ་པའི་དགེ་བ་ལྷག་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚིག་དོན་ཉིན་མཚན་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྩེ་སྦྱོར་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་རྙེད་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་བ་དང་། རྩེ་སྦྱོར་དེ་གང་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། གང་གིས་བྱང་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་ལྟར་སྣང་བའི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་བསལ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རིམ་བཞིན་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ནི་བློའི་ཡུལ་དུ་དམིགས་རུང་བ་མིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ལྟར་སྣང་བ་ནི་མ་རིག་པའི་བསླད་པ་ཞུགས་ངོར་སྤང་གཉེན་དང་བྱང་ཆུབ་བྱེད་ལྟར་སྣང་བ་མ་གཏོགས་བདེན་པའི་དོན་ཅན་གྱི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བ་བཅུ་དང་། ལ་སོགས་པས་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ལས་རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་འདི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ལྷའི་རིས་ཐམས་ཅད་རྩེ་སྦྱོར་ཐོབ་པའི་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་འོངས་ནས་ཆོས་སྟོན་པས་འཕེལ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་བདུད་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་གླགས་མི་རྙེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་དང་། རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་ཐོབ་པ་དེས་སྟོན་པ་དང་འདྲ་བར་ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་སོ་ཅོག་གི་སྐྱེ་བོ་ལ་གུས་པར་སེམས་མཚུངས་པར་གནས་པ་འབྱུང་སྟེ། ཐེག་ཆེན་དུ་བགྲོད་པའི་རྒྱུ་བསམ་སྦྱོར་གཉིས་པོ་དེའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྟོན་པ་ཉིད་ཡིན་པས། འབྲས་བུ་ལ་དད་པ་ཡོད་ན་དེའི་རྒྱུ་ལའང་དད་
5-434a
པ་ཡོད་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གཉིས་སྐལ་བ་མཉམ་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་བསོད་ནམས་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྟན་པར་མཛད་དོ། །
内八要
གཉིས་པ་ནི། ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྩེ་སྦྱོར་ཐོབ་པ་དེས་རང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་བསླབ་པ་ལ་གེགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། རྩེ་སྦྱོར་ཐོབ་པ་དེ་རྒྱུན་མི་རིང་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། རིགས་ཅན་སངས་རྒྱས་རང་གི་རིགས་སམ། ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་དེ་ཐོབ་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེས་དེ་ཐོབ་པའང་མ་དཔྱད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

如此在上述两个七组之上再加前面两种，这样共有十六种善法，以此为例，住于顶加行# 如此在两个七组之上再加前两者，这样共为十六种善。以此为例，处于胜加行位的菩萨由于不离于观一切法如梦的作意，行持般若波罗蜜多并为他人宣说，这比前面的善法更为增长，有十六种自性。如此所说。
第三分为：解释和总结两部分。
第一解释又分两部分：以外在为主的八种和以内在为主的八种。
外八要
第一，瞻部洲乃至三千大千世界的如来被供养所积善根，不如修胜加行的善法殊胜；特别是昼夜专一作意胜加行般若波罗蜜多的文义；胜加行获得了确信诸法无生法性的忍辱，即通达其理而远离疑惑；该胜加行不执着于应成佛的自性大手印和能成佛的如所显现的暂时垢染之诸法：因为菩提本身是不可作为心智对境所执着的自性，而作为成菩提法如所显现者，只是在无明染污情况下显现为所断、对治及能成菩提，除此之外并无实在之意义的执着对象；十善和（等等包括）获得禅定、无色定等，胜加行较其殊胜；一切天人来到获得胜加行者身边听闻说法而增长；降伏一切障碍成佛的魔而使之无机可乘，以此方式福德增长；获得胜加行者如同佛陀一样，平等恭敬对待一切进入大乘的人，因为趣入大乘的因——发心与行持二者，是导致佛果的因，若对果有信心，理应对因也有信心，因为二者同分。如此宣说了八种福德。
内八要
第二，又于一切方面，获得胜加行者通过善巧自他利益方便而清净障碍学处之障；获得胜加行者不久成为佛种姓者，即获得佛陀自种姓或本质或自性的意思，他获得此种姓也是就未经细察而言。


 །དེ་ལྟར་ཐོབ་བར་ཤེས་པའི་དགའ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཀྱང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དུ་མ་འཕེལ་བ་དང་། དེས་ན་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཀྱང་དེའི་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་བར་བསགས་པའི་དགེ་བ་དང་། སྦྱིན་སོགས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པས་མི་སྐྱེ་བར་བྱས་པའི་དགེ་བ་དང་། སྣང་ཙམ་པ་འདི་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མཚན་མ་དང་ལྡན་པར་རྟོག་པའི་སེམས་རབ་ཏུ་མི་སྐྱེ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་དང་། རྩེ་མོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ནང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཀུན་བསྡུས་ནས་རྣལ་འབྱོར་དུ་ཤེས་པ་དང་། ཐེག་གསུམ་གྱི་རྟོགས་རིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱོར་བ་དེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་རྒྱུན་མི་རིང་བར་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བསོད་ནམས་སྔ་མ་ལས་གཞན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །བསོད་ནམས་འཕེལ་ཚུལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་སྔ་མ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དགེ་རྩ་འཕེལ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཟེར་ལ། འགའ་ཞིག་བཅུ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་རྩ་བའི་འཕེལ་བར་མཚུངས་པ་ཡིན་གྱི། སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་འཕེལ་བའི་འགྱུར་ཁྱད་ཡོད་
5-434b
ཅེས་སྨྲ་བའང་རང་བཟོའི་བཤད་པའོ། ། བརྒྱད་ཚན་སྔ་མ་ལ་ཕྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དང་། བརྒྱད་ཚན་ཕྱི་མ་ལ་ནང་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི། དགེ་བའི་རྩ་བ་གཞན་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ནས་གསོག་ཚུལ་བརྒྱད་ཚན་སྔ་མའི་ནང་ན་ཤས་ཆེ་བས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ལ། ཕྱི་མ་རང་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་བ་བསོག་པར་བསྟན་པས་ནང་ཞེས་བྱའོ། །
གཉིས་པ་བསྡུ་བ་ནི། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་མཆོད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་མང་པོ་དཔེར་མཛད་ནས་དེ་ལ་དེ་ལྟར་འབྱུང་ན། རྩེ་སྦྱོར་བསྒོམ་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ཡིན་ནོ། །
坚定忍顶位
གསུམ་པ་བཟོད་པའི་རྩེ་མོ་བརྟན་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་རྩེ་མོ་ཐོབ་པས་བསོད་ནམས་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དེ་དག་རྣམ་པར་སྤེལ་བའི་མཉམ་གཞག་རང་དབང་དུ་གྱུར་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་རྒྱུད་ལ་ལྡན་བཞིན་དུ་རྗེས་ཐོབ་ལ་བསྔོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་ངེས་པར་བརྟན་པ་ཡིན་པས་ངེས་པར་བརྟན་པའི་རྩེ་སྦྱོར་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་མེ་ཏོག་མནྡཱ་ར་མང་པོ་བླངས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་གཏོར་ནས་ཚིག་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་བ་གང་གིས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དམིགས་པ་དེ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ཅིག །རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ཅིག །རང་བྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ཅིག །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་
5-435a
ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ཅིག །ཅེས་དང་། ཡང་མདོར། ཅི་བདག་བརྒལ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྒྲལ་བར་བགྱི། གྲོལ་ནས་སྒྲོལ་བར་བགྱི། དབུགས་ཕྱུངས་ནས་དབུགས་དབྱུང་བར་བགྱི། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བགྱིའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོ་ཚན་དང་པོའི་དོན་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ལ། མདོ་ཚན་ཕྱི་མའི་དོན་རྐང་པ་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པར་མཛད་དོ།

如此知道将获得此果位的殊胜欢喜也使多种善根增长；因此，获得佛果的原因也是积累圆满其因福德的善根；以菩萨戒令布施等波罗蜜多的违品——悭吝等心不生起的善根；对此仅是显现者，不生起执着色等为有相的心，即是智慧资粮本身的善根；在顶位般若中摄集一切波罗蜜多而了知为瑜伽；获得三乘一切圆满证量；如是加行不久接近离障圆满菩提。这是比前面所说的另外八种福德。
关于这十六种福德增长方式，有人说前者比后者善根增长更加殊胜；有人则说十六种都是善根增长相等，只是前后增长程度有差别，但这只是自创的解释。将前八组称为"以外在为主"，后八组称为"以内在为主"，是因为前八组中积累善根依靠他人相续的方式较多，故称为"外"；后者主要依靠自相续积累善根，故称为"内"。
第二，总结：以用鲜花等供养佛陀的善根等为例，说明会产生大果的多种情况，若如是生起，则修胜加行的福德果报，一一从前到后都具有殊胜功德的十六种状态，即是"增长"。
坚定忍顶位
第三，忍的顶位坚固有三部分：总说，根本颂和注释。
第一，如是获得顶位而增长那些福德，以自在掌握增长[福德]的等持，达到最极致的特征，在具足于相续的同时，于后得位回向并确定不舍弃利益众生，称为确定坚固的胜加行，现在解释。
第二，经中说："时，天帝释手持众多曼陀罗花散于世尊上，说道：'大乘菩萨所有善根，凡以无上菩提为所缘者，愿以此圆满一切佛法，愿圆满一切遍智法，愿圆满一切自生法，愿圆满一切无漏法。'"又经中说："我当度脱后令众生得度，我当解脱后令解脱，我当出离后令出离，我当证得涅槃后令证得涅槃。"等等。第一段经文的含义用前两句颂文表示，后一段经文的含义用最后两句颂文表示。


 །དེའང་མདོ་ཚན་དང་པོ་ལ་ཚིག་གི་ཟུར་བཞི་ཡོད་པ་ལ། གསུམ་པ་ལམ་ཤེས་དང་། བཞི་པ་གཞི་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཆོས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་རྟོགས་པ་བསྟན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སེལ་བའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་གཞན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་ལ་གནས་པར་བརྟན་པ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། །འདིར་མཁྱེན་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པའི་དགེ་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི། གོ་དོན་མངོན་རྟོགས་བརྒྱད་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་དགེ་བ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མཉམ་བཞག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་ལ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ལྡང་མི་དགོས་པར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ངོ་བོས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བའི་ཤུགས་ལས་གཞན་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྐབས་དང་པོ་གསུམ་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་
5-435b
སྨོས་པའི་དོན་ཚན་སོ་སོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ནི་ངེས་པར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བརྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དོན་ལ་དམིགས་ནས་དགེ་རྩ་གང་བརྩམས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་བ་ལ་མི་བརྟན་པའི་དོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
世第一法顶位心善住
བཞི་པ་ཆོས་མཆོག་གི་རྩེ་མོ་སེམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་རྩེ་མོ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ངེས་པར་བརྟན་པར་བྱེད་པས་ངེས་པར་བརྟན་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་མེད་གསུམ་ལ་སེམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དེས་དྲངས་པའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་གི་དགེ་བ་ཆེས་མང་བ་བརྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་རྩེ་སྦྱོར་འདི་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ཡུན་རིང་ནས་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་དང་།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བགྱིད་ན། དེའི་བསོད་ནམས་ཅི་ཞིག་འཕེལ་བར་འགྱུར། བཀའ་སྩལ་པ། སྟོང་གཅིག་པ་དང་། སྟོང་གཉིས་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་སྲང་ལ་གཞལ་བའི་ཚད་ནི་བཟུང་ཡང་སྲིད་ཀྱི། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དེ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་ནི་ཚད་མེད་དོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་གླིང་བཞི་པ་སྟོང་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་གི་བར་ནི་སྟོང་དང་པོ་དག་དང་། དེ་སྟོང་ལ་སྟོང་གཉིས་བར་མ་དང་། བར་མ་སྟོང་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་དག་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནས་ཚད་གཟུང་བར་ནུས་པའི་དཔེར་མཛད་ནས། ཆོས་མཆོག་གི་སྐབས་ཀྱི་རྩེ་སྦྱོར་དགེ་རྩ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་སོགས་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཚད་བཟུང་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་
5-436a
ཀྱིས་སྐབས་འདིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པར་འཕེལ་བར་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར། དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པར་གསུངས་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པར་གསུངས་པ་གཉིས་མི་འགལ་ཏེ། ཆོས་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་སྦྱོར་ཐོབ་པ་དེས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པས་སེམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་བསོད་ནམས་འཕེལ་ལ། རྗེས་སུ་ཡི་རང་སོགས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་རྫོགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་དོན་ཏོ།

关于第一段经文，有四个语句部分，其中第三是道智和第四是基智的诸法，即三种遍智的功德——发心等功德在佛地圆满无上证悟的宣说；以及坚定不舍弃众生利益、消除暂时垢染的方便，只住于利他的坚定，这些被明确宣说。此处只是以三智为代表的善根，意思是将八现观的完整含义善根回向菩提的教导。
第三，如此依靠真实方便善巧之力，即使在等持无分别证悟的状态中，也不需要于后得位起定而现起大悲之本性，具有不舍弃众生利益特征的加行力，由此成办利他；将如前三品所说的遍智等三种遍智的表法——发心等上述各项内容圆满回向无上菩提，即是确定趋向菩提的坚定，因为凡是为利他而发起并回向菩提的善根，将成为菩提，对此无有不坚定的疑虑。
世第一法顶位心善住
第四，胜法顶位心普遍安住分三：总说，根本颂和注释。
第一，如此获得顶位者的相续中，使善根确定坚固而成为确定坚定的特征是：心普遍安住于三无生的三摩地，以及由此引发的随喜善根极多坚固，因此解说此心普遍安住的胜加行。
第二，经中说："世尊，如是我若随喜新入大乘者、长时行者、不退转者、一生补处大菩萨们的发心，其福德将增长多少？"世尊答道："小千世界、中千世界、三千大千世界尚可称量，但具足随喜的福德则无量。"等等。其义是：从四大洲千倍至梵世千倍是小千世界，小千世界千倍是中千世界，中千世界千倍是三千大千世界，以此为例，从极微尘可以测量，而胜法阶段的胜加行随喜善根等众多福德无法测量，因此宣说此处三摩地能增长无量福德。
经中说"随喜善根福德无量"与论中说"修习三摩地福德无量"两者并不矛盾，因为获得胜法顶位三摩地胜加行者，通过无量智慧资粮使心普遍安住而增长福德，意思是心专一安住于圆满无量随喜等福德资粮。


 ། སྟོང་གསུམ་གྱི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མཛོད་ལས། གླིང་བཞི་པ་དང་ཉི་ཟླ་དང་། །རི་རབ་དང་ནི་འདོད་ལྷ་དང་། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ལ་ནི། །སྟོང་ནི་སྤྱི་ཕུད་ཡིན་པར་འདོད། །དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གཉིས་པ། །བར་མའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གསུམ་སྟེ། །མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཅེས་བཤད་དོ། ། འདིར་སེམས་བཞི་ནི། དང་པོ་མོས་པས་སྤྱོད་པ་དང་། གཉིས་པ་སྤྱོད་པས་ཞུགས་པ་སྟེ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་དང་། གསུམ་པ་དག་ས་ལ་གནས་པ་དང་། བཞི་པ་ས་བཅུ་རྒྱུན་མཐའ་ལ་གནས་པར་བཞེད་དོ། ། གཞན་ཡང་འདི་ལྟར་ཤེས་དགོས་ཏེ། རྟགས་དང་། རྣམ་འཕེལ་དང་། ངེས་བརྟན་དང་། སེམས་ཀུན་གནས་ཏེ་བཞི་པོ་འདི་ངེས་འབྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་རྫོགས་ཡིན་པར་ནི་མདོ་རྒྱན་ལས་མ་གསུངས་ཤིང་། སྦྱོར་ལམ་གྱི་སྐབས་ཀྱི་རྩེ་སྦྱོར་འདི་མདོར་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཆ་ནས་བཞག་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་། དངོས་དོན་ངེས་ཆ་སོ་སོའི་མཉམ་བཞག་གི་སྟེང་གི་མཐུ་ནུས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་ཐོབ་པའི་རྩེ་སྦྱོར་ཞིག་ལ་འཆད་དགོས་ཤིང་། འདིའི་བྱེད་
5-436b
ལས་མཐོང་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་རྟོག་པ་བཞི་གང་རུང་གི་མགོ་གནོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། གང་གཞལ་བྱ་ཚད་སྲིད་པ་ནི་འཇལ་བྱེད་སྲང་ཚད་ཀྱིས་གཞལ་བར་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གླིང་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སྲང་ཚད་ཀྱིས་གཞལ་བར་ནུས་ཀྱི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་པོ་དེ་སོ་སོར་ཚད་གཞལ་དུ་མེད་ལ། གཞལ་དུ་ཡོད་པའི་སྣོད་སོགས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་དཔེར་མཛད་ནས། དཔེ་དེ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤིང་ཚད་ལས་འདས་པའི་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །
ལྔ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། རྟགས་སྦྱོར་དང་ལ་སོགས་པས་རྩེ་སྦྱོར་སོགས་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། རྒྱལ་བས་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གྱི་ཁང་བཟང་དུ། ། རྒྱལ་རྔ་རྒྱལ་བར་སྒྲོག་པར་མངའ་གསོལ་བའི། །རྗེ་བཙུན་རྗེ་ཡི་བསྟན་བཅོས་ངོ་མཚར་བ། ། དོན་ལྡན་དོན་འདི་བདག་གིས་ལེགས་པར་གོ ། མ་སྦྱངས་པར་ཡང་རང་བློས་དཔྱད་པ་ཡི། ། ཤེས་རབ་འཁྲུལ་མེད་ཤེས་བྱ་ལྟ་བའི་མིག ། ཇི་བཞིན་པ་འདི་དེང་སང་གངས་ཅན་ན། །བདག་དང་ལང་ཚོ་མཉམ་པ་སུ་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་སོ།། །།
见道顶位
གཉིས་པ་མཐོང་ལམ་རྩེ་མོ་ལ་བདུན། སྤྱིའི་མཚམས་སྦྱར་བ། སྤང་བྱ་རྣམ་པར་རྟོག་པ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གྲོགས། འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ། རྩེ་མོའི་བྱེད་པ། དེའི་ངོ་བོ། སྒོམ་པའོ། །
5-437a
པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་འོག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྩེ་སྦྱོར་འཆད་དོ། །
所断分别心
གཉིས་པ་ལ་ལྔ། གཟུང་རྟོག་མདོར་བསྟན། འཛིན་རྟོག་མདོར་བསྟན། དེ་གཉིས་ལས་འཕྲོས་ཏེ་དཀའ་བའི་གནས་དཔྱད་པ། གཟུང་འཛིན་གྱི་དབྱེ་བའི་ངེས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ། དེ་སེལ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཤུགས་ལ་བསྟན་པའོ། །
略说所取分别
དང་པོ་ནི། མཐོང་ལམ་རྩེ་མོ་དེ་ལ་སྤང་བྱ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པ་ལས། རེ་ཞིག་གཟུང་བ་ལ་བལྟོས་ནས་འཛིན་པ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པོ་འཆད་དོ།

三千世界的方式如何呢？《俱舍论》中说："四大洲和日月，须弥山及欲天，梵世间一千为，所谓小千世界。彼千为二千，中间世界界，彼千即三千，同时坏与成。"如此解说。
此处四心是：第一，随信行者；第二，随行入者，即住于极喜地等；第三，住于净地；第四，住于十地道末。
此外，还需要了解：相、增长、坚固、心普住这四者，在《经庄严论》中未说是完整的决择分自性，且加行道阶段的胜加行在经中似乎从后得角度安立，但实际上应解释为各个决择分特殊等持力所获得的胜加行，其作用是压制见修道所断四种分别中的任何一种。
第三，所谓"可测量者可以用称量测量"，以这种方式，四大洲等和三千世界可以用称来衡量，但实践六波罗蜜多等一切自性的三摩地所积累的福德和智慧二资粮不可分别测量。以可测量的器世界等微尘为例，因获得超胜这些比喻且超越限量的众多福德，故称三摩地的特征为"心普遍安住"。
第五，总结：应当了解相加行和（等等包括）胜加行等四者，依次是暖等四决择分的自性差别。
此处我说：胜者于胜母宫殿中，胜鼓宣扬加冕时，至尊至尊论奇妙，有义此义我善解。
虽未修习由智力，无谬慧观所知眼，如实此理当今藏，与我同龄有谁人？
见道顶位
第二，见道顶位分七：总的联系，所断分别，生起因缘，果位菩提，胜作用，其自性，修习。
决择分之后是见道，因此在此处解释胜加行。
所断分别心
第二分五：略说所取分别，略说能取分别，由此引申考察难点，广说所取能取的差别确定，间接说明对治。
略说所取分别
第一，见道顶位有所断违品和对治四种，由于依所取而安立能取，因此首先解说违品所取分别二种。
;


 །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། སེམས་དཔའ་བཞིའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱས་ནས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བར་བྱས་ཏེ་ཇི་ལྟར་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཉིས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་འཇུག་པ་གཟུང་རྟོག་དང་། རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབའ་ཞིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་མ་ཟད། གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །ཞེས་པས་ལྡོག་པ་གཟུང་རྟོག་བསྟན་ལ། དེའི་དོན་ཡུལ་བསྒྲུབ་པར་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ནི། ཡུལ་དགག་པར་འདུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ལྡོག་པའི་རྣམ་རྟོག་ལ་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པོ་སོ་སོ་བ་དེ་ལ་དབྱེ་ན། རྣམ་པ་དགུ་དགུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཕྱེ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་ཡུལ་ནི་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་མིན་པའི་བདག་ཉིད་དག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །མདོར། གཉེན་པོ་དངོས་སུ་བསྟན་ནས་སྤང་བྱ་ཤུགས་ལ་སྟོན་ཅིང་། བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་དེ་དག་བཟློག་སྟེ་བཤད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ་ལྔ། རྟོག་པའི་ཡུལ་དང་། ངོ་བོ་དང་། མི་མཐུན་པའི་
5-437b
ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པ་དང་། དབྱེ་བ་དང་། རྟོག་པར་འཇོག་པའི་རྒྱུའོ། །
所取分别境
དང་པོ་ནི། བྱང་ཆེན་གྱི་ཕྱིར་འཇུག་པ་དང་། ཞི་བ་འབའ་ཞིག་པའི་མཐའ་ལས་ལྡོག་པ་དག་གི་ཚུལ་ནི། དང་པོ་མི་དམིགས་པ་དང་། གཉིས་པ་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ལ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་འདོར་ལེན་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་ལོ། །
所取分别体性
གཉིས་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དགུ་དང་། རྟོག་པ་དམན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དགུ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལེན་པ་དང་འདོར་བའི་སྒོ་ནས་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཞེས་སོ། །
说所取分别违品
གསུམ་པ་ནི། བྱང་སེམས་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་ལྡོག་གི་བློ་སྤང་བྱར་མི་འཐད་དེ། ཡུལ་ལ་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུང་རྟོག་གཉིས་ཆོས་ཅན། མཐོང་སྤང་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཡང་དག་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པའི་རྟོག་པ་ཀུན་བཏགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མཐོང་སྤང་གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་འདྲ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འཇུག་ལྡོག་གི་རྟོག་པ་མཐོང་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
所取分别类别
བཞི་པ་ནི། འཇུག་ལྡོག་གི་གཟུང་རྟོག་དེ་གཉིས་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བས་སོ་སོར་རྣམ་པ་དགུ་དགུ་ཡོད་པ་གྲངས་སོ། །
立分别因
ལྔ་པ་ནི། དོན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དང་མ་འབྲེལ་བར་འཁྲུལ་བ་ཙམ་གྱིས་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བའི་ཕྱིར། དོན་དམ་གྱི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་དམིགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དག་ཏུ་འཇུག་ལྡོག་གི་རྟོག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
略说能取分别
གཉིས་པ་འཛིན་རྟོག་མདོར་བསྟན་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟར་གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་མདོར་བསྟན་ནས་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པོ་འཆད་དོ། །
གཉིས་
5-438a
པ་ནི། མདོར། ནམ་མཁའ་དབེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དབེན་པར་བལྟའོ། །ནམ་མཁའ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བལྟའོ། །ནམ་མཁའ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སྙིང་པོ་མེད་པར་བལྟའོ། །ནམ་མཁའ་གསོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གསོ་བ་ཉིད་དུ་བལྟའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། རྟེན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཕགས་པའི་དབྱེ་བས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྫས་སུ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་སོ་སྐྱེའི་འཛིན་རྟོག་དང་། སྐྱེས་བུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཕགས་པའི་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་དག་ཏུ་འདོད་དོ།

第二，经中说："菩萨随喜四种菩萨后回向无上菩提，应如是回向：既不生二想，也不生无二想。"这表示趣入所取分别；"须菩提，不仅般若波罗蜜多无分别，而且从色至一切相智的一切法都是无分别的"，这表示远离所取分别。其意思是：通过视对象为应当成就而趣入的分别心，和通过视对象为应当遣除而退出的分别心，这两种分别所取的分别心，若分类，则各有九种自性，应知这些如所显现的对境并非以自性方式存在。经中直接宣说对治而间接指示所断，论中则相反地解释。
第三分五：分别心的对境，自性，说明为违品，类别，以及构成分别的原因。
所取分别境
第一，大乘菩萨的趣入和从寂静一方面的退出，依次是：对第一不执着和第二执着的自性依序作取舍，这是对境。
所取分别体性
第二，对自性等九种对境和下劣分别等九种对境，通过取舍菩萨和声闻等法门的方式产生的所取分别。
说所取分别违品
第三，有人问：菩萨和声闻法门的趣入退出心不应被视为所断，因为是如理趋入对境。回答：两种所取分别心是见断，因为是于真实法性颠倒趣入的遍计分别心，如同见断所取分别烦恼一样。因此，应知趣入和退出的分别心是见道的违品。
所取分别类别
第四，趣入和退出的所取分别心各有九种类别，这是数量。
立分别因
第五，因为不存在成为实义自性的事物，所以不与之相关而仅凭错乱趣入，显现为从真实颠倒，应知趣入和退出的分别心不像胜义对境那样，而是以执着自性的方式。
略说能取分别
第二，略说能取分别有三：总说，根本颂和注释。
第一，如上所述，略说了所取分别的两方面后，现在解释能取分别两种。
第二，经中说："因虚空空旷故，观众生空旷；因虚空空性故，观众生空性；因虚空无实质故，观众生无实质；因虚空可疗愈故，观众生可疗愈。"等等。其意思是：依据所依凡夫和圣者的区别，依次是：执著众生实质存在的凡夫能取分别，和执著人仅是假立存在的圣者能取分别两种。


 །དེས་ན་འཛིན་རྟོག་དེ་དག་ཀྱང་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་དགུ་དགུའི་བདག་ཉིད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་འཆད་ཀྱང་། འོ་ན་གལ་ཏེ་གཟུང་དོན་གྱི་དོན་དངོས་པོ་དང་རྟོག་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ན་རྫས་དང་བཏགས་པའི་ངོ་བོའང་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པས་རྫས་དང་བཏགས་པ་དེ་དག་གང་གིས་འཛིན་པར་འདོད་དེ། འདོད་པར་མི་རིགས་སོ། །གཟུང་དོན་མེད་པ་དེ་ལྟར་དེ་དག་འཛིན་པའི་ངོ་བོས་དབེན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་རྐང་པ་སྔ་མས་གང་ཟག་གང་ལ་རྟོག་པ་འདི་གཉིས་གང་ལྡན་པའི་ཚུལ་བསྟན། གང་ལ་རྟོག་པའི་ཡུལ་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་པ་དེས་བསྟན་ལ། དེ་ཡང་འདིར་གང་ཟག་ལ་རྫས་རྟོག་གི་ཡུལ་ཡིན་པ་དངོས་སུ་བསྟན་ལ། གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་པའི་གཞི་ཆོས་ལ་རྫས་རྟོག་གི་ཡུལ་ཡིན་པ་ཤུགས་ལ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་སྐབས་འདིར་འཛིན་རྟོག་གཉིས་སྐྱེ་འཕགས་སོ་སོར་ངེས་པའི་དོན་ལ། བོད་སྔ་མ་དག་ཡུལ་གྱི་རྫས་འཛིན་དང་བཏགས་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། ཡུལ་ཅན་རྟོག་པའི་རྫས་འཛིན་དང་བཏགས་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལས། འདིར་བསྟན་གྱི་འཛིན་རྟོག་གཉིས་པོ་ནི་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་
5-438b
བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་སྤང་གི་རྟོག་པ་འཆད་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མིན་པར་ཡུལ་ཅན་རྟོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདིར་འཆད་ན། འཕགས་པ་ལ་སྒོམ་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ཅན་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་ཡང་ཡོད་ལ། དེའང་འདིར་སྤང་དགོས་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་དང་། ཡུལ་ཅན་རྟོག་པའི་བཏགས་འཛིན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལའང་ཡོད་པས་དེ་ཡང་འདིར་སྤོང་དགོས་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཐལ་བ་གཉིས་པོ་དེ་ནི་འབྲེལ་མེད་པར་ཟད་ཅིང་། འོན་ཀྱང་ཁྱོད་སྨྲ་བ་འདི་ནི་འཕགས་སེང་གིས་ཕྱོགས་སྔ་མར་བཞག་པའི་ཕྱོགས་བཟུང་བར་མངོན་ཏེ། ཉི་སྣང་ལས། གཞན་དག་གིས་སོ་སྐྱེས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ཡོད་པས། སོ་སྐྱེ་ལ་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པས་མ་ཁྱབ་བོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་བསླངས་སྟེ། སོ་སྐྱེའི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ནི་མོས་པ་ཡིད་བྱེད་ཡིན་གྱི། འདིར་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ཡོད་མེད་ཅེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་སོ་སྐྱེ་ལ་མེད་པས། འདིར་བསྟན་གྱི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྤྱི་ཙམ་ནས་བཤད་པ་དེའི་དོན་ཡིན། །ཅེས་གསལ་བར་གསུངས་པ་དང་། ཡང་དེར་གཞན་དག་འཕགས་པ་ལའང་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་ཡོད་དེ། དགེ་སློང་དག་མཚན་མོ་འདས་ནས་ནངས་པར་གྱི་དུས་སུ་ཡང་ངས་སྲོག་ཆགས་ཅེ་སྤྱང་གིས་སྐད་འབྱིན་པ་ཐོས་སོ་ཞེས་སོགས་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ཡོད་པས། འཕགས་པ་ལ་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པས་མ་ཁྱབ་པོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་བསླངས་སྟེ། དེའི་ལན་ནི། འཕགས་པས་དེ་ལྟར་སྨྲས་པ་ཐ་སྙད་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ན་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། འཕགས་པ་ལ་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ཡོད་ནས་དེར་བརྗོད་པ་མིན་ཅེས་འདིར་ནི་ལུང་དོན་བྲིས་པ་ཡིན་ལ། འགྲེལ་ཆེན་དུ་ཉི་སྣང་གི་ལུང་གསལ་བར་དྲངས་
5-439a
ཏེ་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བར་མཛད་དོ།

因此，这些能取分别心也将依对境而各分为九种自性来解释，虽如此解释，但有疑问：如果所取对境的实体和分别心对境的实体不存在，那么实体性和假立性也同样不存在，那么由什么来执著这些实体和假立呢？不应有所执著。因为所取对境不存在，它们也就远离能取自性，空性的特征也不外乎此。
此处，前句显示了何种补特伽罗具有何种分别心，"众生"一词显示了分别的对象，这里直接表明补特伽罗是实执分别的对象，而间接表明作为假立补特伽罗之基础的诸法是实执分别的对象。
此外，关于此处能取分别心二种在凡圣中各自决定的意义，前代藏地学者有从对境的实执和假立二种角度解释的，也有从能取分别心的实执和假立二种角度解释的，但这里所说的两种能取分别是从对境角度而言的，因为这是解说见断分别心的部分。若不如此而从能取分别心角度解释，则圣者也有修断的能取实执分别，那么这些也应该在此处断除，这是有过失的；而且凡夫也有能取分别的假立执著，这样也应该在此处断除，这样主张。这两个过失推论是没有关联的。
不过，你所说的这些观点似乎采纳了圣解脱军和圣天所设立的前宗立场，如《光明论》中明确说道："有人说，凡夫也有'一切法无我'的假立执著分别心，因此凡夫不仅只有实执分别心，"这是前宗观点。"凡夫的假立执著分别心是胜解作意，而此处所说的有无假立执著分别心是指真如作意的假立执著分别心在凡夫中不存在，所以此处所说的假立执著分别心仅存在于圣者，"这是（圣解脱军和圣天的）总体意思。
又在彼论中，他人提出："圣者也有实执分别心，如'比丘们，昨夜过后，在早晨时分，我听到野兽豺狼的叫声'等，存在实执分别，所以圣者不仅只有假立执著分别心。"这是前宗观点。答复是：圣者这样说只是世间言说而已，并非圣者有实执分别心而如此说。这里只是记录了论文的意思，在《广释》中明确引用《光明论》原文来消除疑惑。


 ། དེས་ན་འཕགས་སེང་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སྐྱེ་ལ་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་དང་། འཕགས་པ་ལ་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་མེད་པར་གསུངས་པ་དེ་ཡུལ་གྱི་རྟོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། ཡུལ་ཅན་གྱི་རྟོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྫས་བཏགས་གཉིས་ཀྱི་རྟོག་པ་སྐྱེ་འཕགས་སོ་སོར་ངེས་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་ཡུལ་གཟུང་རྟོག་གི་རྣམ་གཞག་གཟུང་རྟོག་རང་གི་སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་། ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་མི་འཆད་ལ། འདིར་ནི་ཡུལ་ཅན་འཛིན་རྟོག་ཉིད་འཆད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཚེ་འཕགས་སེང་གིས་ཡུལ་ཅན་འཛིན་རྟོག་གི་སྐབས་དོན་བོར་བར་མི་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཡང་འདི་སྐབས་སུ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ་བའི་འཛིན་རྟོག་བཞིར་དབྱེ་བ་ཚད་ལྡན་གྱི་སྐྱེས་བུས་རྣམ་གཞག་བྱས་མ་བྱས་ཀྱང་དཔྱད་དཀའ་ཞིང་། དེ་ལྟར་རྣམ་གཞག་བྱས་པའི་ཚེ་ནའང་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀའི་ཆ་ནས་རྫས་བཏགས་ཀྱི་རྟོག་པ་གཉིས་སྐྱེ་འཕགས་གཉིས་ལ་སོ་སོར་ངེས་པར་ལྡན་པ་ནི་སྤྱི་ཙམ་ནས་འཇོག་ནུས་སོ། །འོ་ན་འདི་སྐབས་ཀྱི་རྫས་འཛིན་ནི། གང་ཟག་གི་སེམས་སེམས་བྱུང་ལ་དམིགས་ནས་དེ་རྫས་སུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་དེ་ཡིན་ལ། བཏགས་འཛིན་ནི་དེ་རགས་པའི་རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་། ཆ་ཤས་ཙམ་ལ་གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཅིང་དེ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་འདི་ལ་གདགས་གཞི་ཆོས་སུ་བཏགས་པར་འཛིན་པའི་འཛིན་རྟོག་དང་། གདགས་བྱ་གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པར་འཛིན་པའི་འཛིན་རྟོག་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་གྲུབ་དོན། འདིར་སྐྱེ་འཕགས་གཉིས་ལ་འཛིན་རྟོག་གཉིས་སོ་སོར་ངེས་པ་མཐོང་སྤང་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་འཆད་པའི་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་
5-439b
རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་བྱས་ལ། དེས་ན་འདིར་གང་ཟག་ལ་རྫས་འཛིན་དང་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་སྤང་བ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས་པ་ལ་གང་ཟག་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་མེད་དེ། དེས་གང་ཟག་གི་རྫས་ཀྱི་བདག་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་འདིར་བསྟན་གྱི་རྫས་འཛིན་དེ་ཐེག་ཆེན་མཐོང་སྤང་གི་ཤེས་སྒྲིབ་ཁོ་ན་མིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉན་ཐོས་འཕགས་པས་ཀྱང་དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། ཉན་ཐོས་འཕགས་པས་གང་ཟག་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ཙམ་དེ་ཕུང་ལྔ་ཚོགས་ཙམ་པའི་གང་ཟག་ལ་རྫས་སུ་མི་འཛིན་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཆ་ནས་ཐེག་ཆེན་མཐོང་སྤང་གི་ཤེས་སྒྲིབ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མི་འཇོག་ཀྱང་། ཁྱད་པར་ནི་ཕུང་ལྔ་སོ་སོ་ལ་རྫས་སུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་མཐོང་སྤང་གི་སྐབས་འདིར་སྤངས་པས། གང་ཟག་གི་རྫས་འཛིན་མཐོང་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡིན་ནོ། །དེའང་དཔེར་ན་སྐབས་དང་དུ། གང་ཟག་རང་དབང་ཅན་དང་གཅིག་པར་འཛིན་པ་སོགས་རྫས་འཛིན་དང་ཉོན་སྒྲིབ་ཏུ་དངོས་སུ་བཤད་ནས། དེའི་ཤུགས་ལ་རྫས་འཛིན་ཤེས་སྒྲིབ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ན། ཕུང་པོ་ལ་ངར་འཛིན་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་དང་། ཕུང་པོ་ལ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་ཀུན་བཏགས་ཆོས་ཀྱི་བདག་གཉིས་ཀ་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྐབས་དེར་ཅིག་ཅར་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་སོ། །འདི་སྐབས་ཀྱི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་སོ་སྐྱེ་ལ་མེད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མངོན་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ལའང་དེ་མེད་དེ། གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པའི་བདེན་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，圣解脱军和圣天所说的"凡夫没有假立执著分别心，圣者没有实执分别心"是依对境的分别而如此说的，并非依能取分别心而说凡圣各自决定有实执和假立两种分别心。如果你认为是这样，那么你的理解是错误的。因为一般而言，对境所取分别的建立是在所取分别自身部分中解释的，不像你所认为的那样解释，而在此处是在解释能取分别本身，在这种情况下，圣解脱军和圣天不会抛弃能取分别的意义；此外，在此处将对境和能取分别开为不同的四种分别心是否已被具量士夫所建立也难以考证，然而，即使这样建立，也可以从一般意义上确立对境和能取两方面的实执和假立分别心分别确定存在于凡夫和圣者中。
那么，此处的实执是：缘取补特伽罗的心心所，并执著其为实有的分别心；假立执著是：虽然（补特伽罗）不是粗大的实质，但执著仅仅依部分而假立为补特伽罗，并执著其以此程度存在的分别心。后者又可分为：执著所依基础为法的假立执著分别心，和执著所立为补特伽罗的假立执著分别心两种。
如此解释的结论是：此处凡圣二者各自决定有的两种能取分别仅从见断角度而言，因为这是解说见断分别心的场合。这也是为了证悟补特伽罗无我而立，因此在此处主要是从断除对补特伽罗的实执和假立分别的角度而言的，而圣者没有对补特伽罗的实执分别心，因为他们已经现证补特伽罗无实质的我。
若问：此处所说的实执不就不仅是大乘见断所摄的所知障了，因为声闻圣者也断除了它，因为他们已经证悟补特伽罗无我。答：声闻圣者断除补特伽罗实执分别心仅是对五蕴聚合的补特伽罗不执为实有，从这方面不能说仅是大乘见断的所知障，但特别的是，对五蕴各别执为实有的分别心在此见断阶段被断除，这是安立补特伽罗实执为见断所知障的理由。这就像在某处直接解释补特伽罗自主性和一体性执著等为实执和烦恼障，间接表明实执所知障一样。
如此解说有什么必要呢？因为在大乘的阶段同时断除对蕴的我执（补特伽罗我）和对蕴执为实在的遍计（法我）两者。
此处的假立执著分别心凡夫没有，因为他们未现证补特伽罗无我；大乘圣者也没有，因为他们没有对假立为补特伽罗的实执分别心，由于已获得大乘见道。


 །དེས་ན་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་དེ་ཉན་རང་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དེ།
5-440a
དེས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་ཀྱང་གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པའི་བདེན་འཛིན་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཡང་ཆོས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ནི་སྐྱེ་འཕགས་གཉིས་ཀ་ལ་མངོན་གྱུར་པ་མེད་དེ། སོ་སྐྱེ་ལ་མེད་པ་གང་ཞིག །འཕགས་པ་ལའང་མེད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་མེད་པ་གོ་སླ་ལ། གཉིས་པ་ནི་ཉན་རང་འཕགས་པ་ལ་མེད་དེ། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་འདི་ལའང་གང་ཟག་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ལའང་ཆོས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་མངོན་གྱུར་པ་མེད་དེ། ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཐེག་ཆེན་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ལ་རྫས་སམ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ཉན་རང་འཕགས་པ་ལའང་ཡོད་དེ། གདགས་གཞི་ཕུང་པོ་ལ་བདེན་པར་འཛིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྔོན་གྱི་མཁན་པོ་དག་གིས་གང་ཟག་ལ་བདེན་པའི་རྫས་སུ་འཛིན་པ་སྤངས་པར་འཆད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟར་བཤད་ན་གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པའི་ཆོས་ལ་བདེན་འཛིན་སྤངས་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། གང་ཟག་ལ་རྫས་སུ་བདེན་པར་འཛིན་པ་བཟློག་ཀྱང་། དེར་གདགས་གཞིའི་ཆོས་ལ་རྫས་སུ་བདེན་འཛིན་བཟློག་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བྱེ་སྨྲས། བུམ་པ་རགས་པ་རྫས་སུ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཀྱང་། བུམ་པའི་རྡུལ་སོ་སོ་བ་རྫས་སུ་མེད་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་དཔེ་ཡང་ཡོད་དེ། རང་རྒྱལ་གྱིས་གཟུགས་སྒྲ་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་ཀྱང་། གཟུགས་སྒྲ་བདག་མེད་དུ་མ་རྟོགས་པར་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷའི་ཞབས་ཀྱིས་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ལ་བདེན་འཛིན་དང་རྫས་འཛིན་མངོན་
5-440b
གྱུར་པ་མེད་པར་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་འདིར་བསྟན་གྱི་སེམས་ཅན་རྫས་སུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་གང་ཟག་གི་བདག་དང་། སྐྱེས་བུ་བཏགས་ཡོད་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་གོ ། དེ་ལྟར་ན་འགའ་ཞིག །འདིར་བསྟན་གྱི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་ཕྱོགས་འདི་ལ་མ་ཞུགས་པར་མངོན་ཏེ། བསྡུས་དོན་སྒྲོན་མེ་ལས། ཉོན་མོངས་སྒྲིབ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ། །ལ་ལས་གཉིས་ཀར་འདོད་པའང་ཡོད། །ཅེས་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་ཉོན་སྒྲིབ་དང་། བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། ཡང་ན་རེ་རེ་ལའང་སྒྲིབ་པའི་ཆ་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པར་གསུངས་སོ། ། བོད་ཀྱི་ལྕེ་ཐོགས་པ་ལ་མཁས་པ་རིགས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་སེང་གེས་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་མཐོང་སྤང་དུ་ཁས་བླངས་ནས་འཕགས་པ་ལ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི་ངའི་མ་མོ་གཤམ་ཡིན་ཅེས་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་པའང་ཐེག་ཆེན་མཐོང་སྤང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། འདིར་དེ་མི་འགལ་ཏེ། ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་ལ་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ཡོད་པ་དེ་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་སྤང་དུ་བཤད་པས་མི་འགལ་བ་ཡིན་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྟག་བདེ་བ་སེང་གེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ལེགས་པར་བཤད་པ་ལས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ་ལྔ། རྟོག་པའི་ཡུལ་དང་། ངོ་བོ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པ་དང་། དབྱེ་བ་དང་། རྟོག་པར་འཇོག་པའི་རྒྱུའོ། །
能取分别境
དང་པོ་ནི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཕགས་པའི་གང་ཟག་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་རྫས་དང་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་བློའི་རྟེན་ཅན་གྱི་འཛིན་པ་དག་ཡོད་པས་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།

因此，假立执著分别心仅存在于声闻缘觉圣者，因为虽然他们证悟补特伽罗无我，但未断除对假立为补特伽罗的实执，此外，对法的真如作意假立执著分别心，凡夫与圣者二者都没有现行，因为凡夫没有，圣者也没有。第一点容易理解，第二点是因为声闻缘觉圣者没有，因为他们未现证法无我；然而，他们对补特伽罗的真如作意假立执著分别心也是不存在的。同样，大乘圣者也没有对法的真如作意假立执著分别心的现行，因为他们已获得大乘见道。
此外，作为大乘见断的对法的实执或真执分别心，声闻缘觉圣者也有，因为他们有对所依基蕴的真执。那么，前代堪布们所说的"断除对补特伽罗真实实体的执著"，这样解释是否意味着也断除了对假立为补特伽罗的法的真执？答：不会，因为虽然遮除了对补特伽罗的实执真执，但未遮除对其所依基法的实执真执。例如，毗婆沙师虽然了知粗大瓶子无实体，但未了知瓶子的各个微尘无实体一样。还有其他例子：独觉虽然了知色声为无实，但未了知色声为无我，这是圣天论师所主张的。
另外，所有关于大乘圣者没有真执和实执现行的说法，都是针对已获得现见法无我的见道而言的。总之，此处所说的执著众生为实有的分别心是补特伽罗我，执著人为假立存在的是法我。因此，有人认为此处所说的一切分别心都是所知障，这显然未进入此宗的观点。如《摄义明灯》中说："烦恼障与所知障，有人主张皆具二。"这是说实执分别心为烦恼障，假立执著分别心为所知障；或者说每一种都有两种障碍的方面。
西藏辩才大师法称狮子（即理性金刚法狮）承认假立执著分别心为见断并认为圣者有此分别，这如同说"我的母亲是石女"一样荒谬，这是从大乘见断角度而言的，在此处并不矛盾，因为声闻圣者有假立执著分别心，解释为大乘的见断并不矛盾。这是摘录自达德巴（即第司登·僧格嘉村）的精彩解释。
第三分五：分别心的对境，自性，说明为违品，类别，以及构成分别的原因。
能取分别境
第一，凡夫和圣者补特伽罗依次是有实执和假立的人的能取心所依，故对境各自确定。


 །
能取分别体性
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་བློ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་རྫས་བཏགས་སུ་ཞེན་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
5-441a
说能取分别违品
གསུམ་པ་ནི། རྟོག་པ་འདིས་ནི་མཐོང་ལམ་རྩེ་སྦྱོར་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །
能取分别类别
བཞི་པ་ནི། རྟོག་པ་དེ་གཉིས་པོའང་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བས་སོ་སོར་རྣམ་པ་དགུ་དགུ་ཡོད་པ་ནི་ངེས་པའོ། །
ལྔ་པ་ནི། རིགས་པས་དཔྱད་པ་གང་གི་ཚེ་རྟོག་པ་དེ་དག་གི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་གཟུང་བའི་དོན་དག་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུང་བའི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཅེས་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་འཛིན་རྟོག་གང་གིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་འཛིན་རྟོག་དེ་དག་ནི་འཛིན་པའི་ངོ་བོས་དབེན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་གནས་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོག་པ་སྟེ་བརྫུན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
辨此二所衍生之要义
གསུམ་པ་དེ་གཉིས་ལས་འཕྲོས་ཏེ་དཀའ་བའི་གནས་དཔྱད་པ་ནི། སྤྱིར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་ནས་བཤད་པའི་རྟོག་པའི་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་སྒྲ་དོན་འདྲེས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ལས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཅིང་། སྐབས་འདིའི་རྟོག་པའང་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་འདི་ལའང་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་ནས་མི་བཟུང་གི། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པའི་ཆ་ནས་གཙོ་བོར་གཟུང་བར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྟོག་པ་ལ་གཟུང་བར་རྟོག་པ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པ་གཉིས་སུ་འབྱེད་དེ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡུལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་ངེས་པས་དེ་གཉིས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལའང་ཡུལ་གཟུང་རྟོག་ཆོས་སུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ནས་བཤད་ཅིང་། ཡུལ་འཛིན་རྟོག་གང་ཟག་ཏུ་འཛིན་པའི་འཛིན་རྟོག་ནས་བཤད་པར་མཛད་ལ། དེ་ཡང་གཟུང་ཡུལ་ཆོས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་མི་གཟུང་ཞིང་། རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་ནས་གཟུང་ལ། རྣམ་བྱང་ལའང་ཐེག་ཆེན་དང་ཐེག་དམན་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་རྟེན་
5-441b
ཡུལ་འཇུག་ལྡོག་གི་གཟུང་རྟོག་གཉིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་འཛིན་རྟོག་ལ་ཀུན་བྱང་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་ལྟར་མི་དབྱེ་བར་གང་ཟག་དང་དེར་གདགས་གཞིའི་ཆོས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་འཇུག་ལྡོག་གི་གཟུང་རྟོག་གཉིས་དང་། གང་ཟག་དང་སྐྱེས་བུ་རྫས་བཏགས་སུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་གཉིས་ཏེ་བཞིའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ནི་མཐོང་སྤང་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་ལ་ནི་ཐ་སྙད་དེ་ལྟར་མི་འཇོག་སྟེ། སྐབས་དེར་གཟུང་རྟོག་གི་ཡུལ་ལ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་དབྱེ་བས་མཐོང་ལམ་གྱི་སྐབས་བཞིན་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་པ་མདོར་མི་གསལ་བ་དང་། འཛིན་རྟོག་གཉིས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་འཕགས་པས་གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པ་དང་། གདགས་པའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བཤད་ཀྱི། རྫས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་བཤད་དུ་རུང་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། སྒོམ་སྤང་གི་འཛིན་རྟོག་དང་པོ་རྫས་འཛིན་དུ་བཤད་ན་བདེན་འཛིན་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་བཤད་ན་སྒོམ་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་འཛིན་རྟོག་དང་པོ་མེད་པར་ཐལ་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ནས་གང་ཟག་ལ་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ། ། འོ་ན་སྒོམ་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་བཞི་ལ་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་འདོགས་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། རྣམ་བྱང་ལ་བརྟེན་པ་གཉིས་དང་། གང་ཟག་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཞེན་པ་དང་། དེར་གདགས་པའི་རྒྱུ་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འཕགས་སེང་གིས་མཛད་ལ། ཐ་སྙད་འདོགས་མཚམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདི་ནི་ཞར་ལ་འོངས་པའོ།

能取分别体性
第二，这种心识是能取分别，因为是执著对境为实有或假立的意识。
说能取分别违品
第三，因为此分别心障碍见道胜加行的产生，所以是见道的违品。
能取分别类别
第四，这两种分别心也依对境的差别各有九种，这是确定的。
第五，当以理智考察时，这些分别心的对境所成为的所取义，并非如所执取那样以所取自性存在，此时任何能取分别都不能真正执取，因为这个原因，这些能取分别心远离能取自性，因为显现为违背实际情况，应知它们并非如实了知胜义对境的自性分别，而是虚妄的。
辨此二所衍生之要义
第三，由这两种（分别心）引申而考察难点：一般而言，《现观庄严论》及其注释中所说的一切分别心的建立都是从声义混合执取的分别心中划分出来的，此处所说的分别心也是从这个角度而言。这些分别心不是从烦恼角度来把握，主要是从无烦恼的方面来把握。这样的分别心分为所取分别和能取分别两种，因为一切分别心必定以所取能取二者为对境而分别。
其中，对境所取分别从执法分别开始解说，对境能取分别从执补特伽罗的能取分别开始解说，并且对所取对境法不从烦恼方面把握，而从清净方面把握，清净又有大乘和小乘两种，由此产生所依对境的趣入和退出两种所取分别。对于对境能取分别，虽然也可以分为烦恼和清净两种来执取，但不这样区分，而是分为补特伽罗和作为其假立基础的法两种，从而分为两种能取分别。
因此，趣入和退出两种所取分别，以及执补特伽罗和人为实有和假立的两种分别，这四种名相的建立是针对见断而言的，而对于修断分别则不这样安立名相。因为在那种情况下，所取分别的对境以大小乘差别而有的趣入退出在经中不清楚，并且两种能取分别的名相差别，圣者解释为"假立为补特伽罗"和"依假立因"，而非使用"实有"的名相；也不适合这样解释，因为若将修断的第一能取分别解释为实执，就会成为真执，如此解释会导致没有成为修断的第一能取分别的过失，因为从大乘见道开始已经使补特伽罗实执分别心成为不生法，如同对补特伽罗我的执著分别心一样。
那么，对成为修断的四种分别心如何命名呢？圣解脱军和圣天安立为"依仅事"和"依清净"两种，以及"执仅假立为补特伽罗"和"执假立为其假立因"的名相。这种命名方式的差别是附带说明的。
;


 ། གཞན་ཡང་སྤྱིར་ན་རྟོག་པ་ཇི་སྙེད་པ་བདེན་ཞེན་གྱི་བློ་དང་བདེན་མེད་དུ་ཞེན་པའི་བློ་
5-442a
གཉིས་བདེན་འཛིན་ལ་ཀུན་བཏགས་དང་ལྷན་སྐྱེས་གཉིས་ལས། དང་པོ་རྣམས་མཐོང་སྤང་ཁོ་ན་དང་། ཕྱི་མ་སྒོམ་སྤང་ཁོ་ནའོ། །བདེན་མེད་དུ་ཞེན་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་ཆ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། གྲུབ་མཐས་མ་བཏགས་པར་དེ་ཡོད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་ལ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱིས་ཁྱབ་བོ་ཞེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་པ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་སེམས་སྒོམ་ལམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བློ་ཀུན་བཏགས་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། ། འོ་ན་ཅི། བདེན་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་རྣམས་སྒོམ་སྤང་ཁོ་ནར་ངེས་སམ། དེ་ངེས་ན་ཐེག་ཆེན་འཕགས་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེ་ན། བདེན་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་དེ་སྒོམ་སྤང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་འཕགས་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བ་མིན་ཏེ། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་མེད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བདེན་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་དེ་མཐོང་སྤང་དུ་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་ཐལ་ཏེ། བདེན་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་པ་ནི་སྒོམ་ལམ་ཁོ་ན་ལ་རག་ལས་ཤིང་། དེ་བས་ན་མཐོང་ལམ་དུ་མ་སྤངས་ཀྱང་དེ་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ཆོས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་མ་བྱས་ཀྱང་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་རྫས་རྟོག་སོ་སྐྱེ་དང་། བཏགས་རྟོག་འཕགས་པ་ལ་ཡོད་པར་འཆད་པ་འདི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྐྱེ་འཕགས་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྟེན་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་རིམ་པ་བཞིན་ཡོད་དགོས་པར་འཆད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་འདིར་བསྟན་གྱི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་ལ་དེ་ཉན་ཐོས་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པར་བཤད་དེ། དག་ལྡན་ལས། འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་སེམས་ཅན་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འཕགས་པ་དག་
5-442b
སྟེ། དེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གིས་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བཤད་མོད། དེ་ལྟར་བཤད་པ་དེ་ཉན་རང་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་དེ་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་ཉེ་བས་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པའི་སྤང་གཉེན་གྱི་རྣམ་གཞག་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཆོས་ལ་རྫས་སུ་བདེན་པར་འཛིན་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ལ་འཇུག་པ་ནའང་སྤང་བྱ་རྫས་བཏགས་ཀྱི་རྟོག་པ་དེ་སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་གཉེན་པོས་སྤོང་དགོས་ཏེ། དེ་སྤོང་དགོས་པ་གང་ཞིག །འདི་ལས་གཞན་པའི་དེ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་རྒྱན་རྩ་འགྲེལ་དུ་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་གྲུབ་དོན་རྫས་རྟོག་ཐེག་ཆེན་སོ་སྐྱེ་ཁོ་ནའི་རྟེན་ཅན་དུ་བཞག་སྟེ། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ལ་དེ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པས་བདེན་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བདེན་འཛིན་མངོན་གྱུར་པ་འབྱུང་བའི་གོ་སྐབས་གཏན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ནི་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པར་བཞག་སྟེ། རྟོག་པ་དེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པས་ཐེག་ཆེན་སོ་སྐྱེ་ལ་བརྟེན་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

此外，一般而言，所有分别心可分为真实执著之心与非真实执著之心两类。在真实执著中又有遍计与俱生两种，其中第一种仅是见断，后一种仅是修断。对于执著非真实的分别心则没有遍计的部分，因为没有被宗派所安立而存在的缘故。基于这个理由，若执定"修断分别心全部是俱生"也是不确定的，例如菩萨修道者心相续中有对空性起相执的遍计心一样。
那么，俱生真实执著是否都只是修断？若是确定的，它是否出现在大乘圣者心相续中呢？俱生真实执著确实只是修断，但不会出现在大乘圣者心相续中，因为他们已经现证一切法无实。那么，俱生真实执著应成见断吗？不会，因为使俱生真实执著成为不生法仅依赖修道，因此虽然见道时未断除，但不会现行，如同见道时虽未使对法的真如作意假立执著分别心成为不生法，却不会现行一样。
此外，所谓实执分别在凡夫，假立执著分别在圣者的解释，是就大乘的凡圣二者而言，说明在一个所依相续中依次存在，而这里所说的假立执著分别也说存在于声闻圣者心相续，如《净治疑》中说："第二执众生假立存在的能取分别是圣者的，因为声闻和独觉未断除的缘故。"难道不是这样说的吗？
虽然确实这样说，但这样说是因为声闻缘觉圣者心相续中的假立执著分别心容易生起于大乘圣者心相续，为了使其成为不生法，此处解释假立执著分别的所断与对治的建立。因此，执法为实有真实和对补特伽罗的真如作意假立执著分别心，当具有这些的声闻阿罗汉进入大乘见道时，也需要通过此处所说的对治来断除实执和假立执著分别心，因为需要断除它们，而在《庄严论》根本颂和注释中未说明除此之外的其他能断除它们的对治。
如此解释的结论是：实执分别心仅以大乘凡夫为所依，因为大乘圣者不依靠它，由于大乘圣者现证无实的原因，真实执著现行绝对没有可能出现；而假立执著分别心则仅以大乘圣者为所依，因为这种分别心是从真如作意角度而言，与大乘凡夫依靠它相矛盾。


 ། འོ་ན་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ལ་ཡོད་པར་མི་རིགས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་ནས་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། སྐྱོན་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་འཕགས་རྒྱུད་ལ་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པས། དེ་དེའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་ཀྱང་། གལ་ཏེ་རྟག་པ་མཐའ་གཟུང་གིས་སྐྱེ་བ་ཞིག་སྲིད་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཁོ་ནའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བས་ཁྱབ་སྟེ།
5-443a
བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ཡིན་ན་བདེན་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དྲངས་པའི་རྟོག་པ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་ན། བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་འཕགས་པའི་རྟེན་ལ་སྐྱེའི། སོ་སྐྱེའི་རྟེན་ལ་མིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ངེས་སོ། །
广说二取类别决定
བཞི་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་དབྱེ་བའི་ངེས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་བཞི། འཇུག་པའི་གཟུང་རྟོག་དགུ། ལྡོག་པའི་གཟུང་རྟོག་དགུ། གང་ཟག་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དགུ། སྐྱེས་བུ་བཏགས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དགུའོ། །
依所取分别九类
དང་པོ་ནི། གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་འཇུག་པའི་རྟེན་ཅན། གོང་དུ་སོ་སོར་དགུ་ཞེས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ཅེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ལགས། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། གནས་ལུགས་བཏགས་པས་དབེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་ནི། ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཁམས་སྦྱངས་པས་ལམ་ནི་ཡང་དག་འགྲུབ་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མ་འཁྲུལ་བ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་འདོར་ལེན་ཤེས་པ་དང་། མཁྱེན་གསུམ་སེམས་དཔའ་རང་གིས་རྟོགས་པ་དང་། རྟོགས་ནས་རང་དོན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་པ་དང་། ལམ་ཤེས་དེའི་བྱེད་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་། བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་དཔའི་རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་ཅན་གྱིས་རྣམ་རྟོག་དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། ཡུལ་དང་། ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བ་དང་། གཉེན་པོ་སྟེ་བཞི་ལས།
依所取分别境
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་ལམ་བདེན་དབེན་པས་འབྲས་
5-443b
བུ་བྱང་ཆུབ་འགོག་བདེན་དབེན་པ་མ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་སྟེ། རྒྱུ་གང་གིས་འབྲས་བུ་གང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པས་གང་ཡང་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་བྱེད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མ་རྟོགས་པ་ཞེས་སྨོས་སོ།

 ། འོ་ན་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ལ་ཡོད་པར་མི་རིགས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་ནས་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། སྐྱོན་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་འཕགས་རྒྱུད་ལ་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པས། དེ་དེའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་ཀྱང་། གལ་ཏེ་རྟག་པ་མཐའ་གཟུང་གིས་སྐྱེ་བ་ཞིག་སྲིད་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཁོ་ནའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བས་ཁྱབ་སྟེ།
5-443a
བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ཡིན་ན་བདེན་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དྲངས་པའི་རྟོག་པ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་ན། བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་འཕགས་པའི་རྟེན་ལ་སྐྱེའི། སོ་སྐྱེའི་རྟེན་ལ་མིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ངེས་སོ། །
广说二取类别决定
བཞི་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་དབྱེ་བའི་ངེས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་བཞི། འཇུག་པའི་གཟུང་རྟོག་དགུ། ལྡོག་པའི་གཟུང་རྟོག་དགུ། གང་ཟག་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དགུ། སྐྱེས་བུ་བཏགས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དགུའོ། །
依所取分别九类
དང་པོ་ནི། གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་འཇུག་པའི་རྟེན་ཅན། གོང་དུ་སོ་སོར་དགུ་ཞེས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ཅེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ལགས། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། གནས་ལུགས་བཏགས་པས་དབེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་ནི། ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཁམས་སྦྱངས་པས་ལམ་ནི་ཡང་དག་འགྲུབ་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མ་འཁྲུལ་བ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་འདོར་ལེན་ཤེས་པ་དང་། མཁྱེན་གསུམ་སེམས་དཔའ་རང་གིས་རྟོགས་པ་དང་། རྟོགས་ནས་རང་དོན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་པ་དང་། ལམ་ཤེས་དེའི་བྱེད་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་། བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་དཔའི་རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་ཅན་གྱིས་རྣམ་རྟོག་དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། ཡུལ་དང་། ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བ་དང་། གཉེན་པོ་སྟེ་བཞི་ལས།
依所取分别境
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་ལམ་བདེན་དབེན་པས་འབྲས་
5-443b
བུ་བྱང་ཆུབ་འགོག་བདེན་དབེན་པ་མ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་སྟེ། རྒྱུ་གང་གིས་འབྲས་བུ་གང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པས་གང་ཡང་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་བྱེད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མ་རྟོགས་པ་ཞེས་སྨོས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是完整的简体中文直译：
那么，认为"见所断的真如作意的遍计所执分别念不应存在于大乘圣者心中，因为获得大乘见道后已经断除了"这种想法是不正确的。大乘圣者相续中已使该遍计执分别念成为不生之法，虽然它不可能在其相续中生起，但假如以极端常见而有可能生起的话，则必定只会在圣者个人相续中生起。因为如果是遍计执分别念，必须是由现证无自性的智慧所引发的分别念，所以当遍计执分别念生起时，只会在圣者身上生起，而不会在凡夫身上，这是确定的。
广说二取类别决定
第四、广说能取所取分别的确定分类有四：入所取分别九类、出所取分别九类、人我实执分别九类、补特伽罗假执分别九类。
依所取分别九类
第一，所取的分别，首先是以趣入为所依，上文所说"分别为九"，那么如何是九种呢？
第二，经中"须菩提问：世尊，如何以如幻心使众生证得无上正等菩提？"等的含义是：实相离于假立的本性、大乘种性无漏智慧以及通过净化无漏智慧种性界而成就正道、了知道智的无误所缘、知道不顺品和对治的取舍、菩萨自己了悟三智、了悟后远离自利作意的执著、道智的作用是为了众生利益、以及行为的果报是圆满二资粮，趣入方面的菩萨净化所依的分别念，这被认为有九种。
第三分为四：所缘境、体性、分类和对治。
依所取分别境
第一，由于因道远离实有，所以果位菩提、灭谛的远离实有未被了解的本性。由于以何因得何果等皆不可得，所以远离所证与能证，因此称为"未了解"。


 །ས་མི་གཡོ་བ་སྟེ་བརྒྱད་པ་དང་ལ་སོགས་པས་དག་ས་ལ་སྐལ་བ་མཆོག་གིས་འཇུག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པས་དངོས་དོན་དང་མཐུན་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དོན་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་པའི་དམིགས་ཡུལ་སྣང་བརྙན་མེད་སྣང་ཙམ་དུ་ཟད་པས། དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་སྣང་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་རྫུན་སྣང་དུ་ངེས་པ་ནི་མ་འཁྲུལ་བ་དང་། དངོས་དོན་ལ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་མཐོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་བླང་བར་བྱ་བ་དང་། དོར་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཉེན་པོ་ལེན་ཅིང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འདོར་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་དཔའ་རང་གིས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་། ཐེག་པ་དམན་ཅིང་གོ་འཕང་གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་། ལ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་གྱི་ས་གཉིས་ཐག་བསྲིང་བ་སྟེ། དེ་ལས་རིང་དུ་འདའ་བར་བྱེད་པ་དང་། གདུལ་བྱའི་འདོད་དོན་གྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པར་དེར་སྣང་བའི་སྒྲུབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ལས་དང་། ཡང་དག་པ་སྟེ་ཐར་པར་འགྲོ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དགོད་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་སྦྱོར་བར་ཞེན་པའི་ཡུལ་དགུ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །
依所取分别体性
གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་འདི་དག་སེམས་དཔའ་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཞེན་ནས་འཇུག་པར་བྱའོ། །
依所取分别类别
གསུམ་པ་ནི། རྣམ་གྲངས་
5-444a
གཟུང་མ་ཐག་ཅེས་བྱ་བ་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་རྣམ་པ་དགུ་པོར་ངེས་སོ། །
依所取分别对治力
བཞི་པ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གཉེན་པོ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་འཇུག་རྟོག་དགུ་པོ་འདི་ནི་སྤང་བར་བྱ་བར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །
反所取分别九类
གཉིས་པ་ལྡོག་པ་གཟུང་རྟོག་དགུ་འཆད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལྡོག་པའི་རྟེན་ཅན་དགུ་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ཅེས་དྲིས་ནས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ། མདོར། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་གླིང་བཞིར་ལས་བྱེད་ཅིང་གླིང་བཞིའི་རྗེས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡུམ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔའི་ལས་བྱེད་ཅིང་ལྔའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ཐབས་ཤེས་དང་བྲལ་ཞིང་སྲིད་དང་ཞི་བ་གང་རུང་གི་མཐར་ལྟུང་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་དམན་པ་ཉིད་དང་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སར་བཀྲི་བའི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དམན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་སྒྲུབ་པའི་ལམ་གྱི་ཆའི་རྣམ་པ་མ་ཚང་བས་ལམ་དམན་པ་ཉིད་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དེ་རྣམ་མཁྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ན། ཐེག་པ་གཞན་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་བགྲོད་དགོས་པས་འགྲོ་བ་དབང་པོ་དམན་པ་དང་། ཆེད་དུ་གཉེར་བྱ་རྣམ་མཁྱེན་ལས་ལོག་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཐབས་ལ་དམན་པ་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་ཙམ་སྤངས་པས་སྤངས་པ་དམན་པ་ཉི་ཚེ་བ་དང་།མཚན་མར་འཛིན་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་དམན་པ་དང་། རྣམ་མཁྱེན་དུ་གནས་པ་དང་གནས་པ་ལ་འཇུག་པའི་གཞན་དོན་ལ་རྨོངས་པས་གཞན་དོན་དམན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཀྱང་སླར་སྦྱིན་སོགས་ལྔ་དང་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་རྗེས་སུ་
5-444b
འབྲངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་དམན་གྱི་རྣམ་བྱང་ལས་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་ལ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་གྱི་ས་ལས་ཡིད་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

以下是完整的简体中文直译：
不动地即第八地等清净地，以殊胜缘分而趣入，确定为佛种姓；了知一切世俗法如幻，即非自性有的证悟，与实际相符的见道；等等所示的修道义真实成就；世俗所缘境仅为无实有影像的显现，如此了知显现境的所缘为虚妄显现的确定，即是无误；通过先见实义中功德与过失而取应取舍应舍，取对治舍不顺品；由远离一切遮蔽法性的垢染而菩萨自己证悟法性；因乘劣而地位不胜，故远离声闻以及等等所示的独觉二地，即超越它们；随顺所化机的愿求意乐而于彼显现的修持，成办众生利益的事业；以正确趣向解脱方便善巧之力，引导一切众生安立于无住涅槃的果位。执著这九种对境而起分别。
依所取分别体性
第二，对于这些境，菩萨因无过失而执著应当成为所取而趣入。
依所取分别类别
第三，已说数目，即所取分别的第一种，依趣入方面的九种确定。
依所取分别对治力
第四，此九种趣入分别，应以见道对治力修习阶段断除。
反所取分别九类
第二、解释出所取分别九类分为应用、根本和解释三部分。
第一，所取分别第二种，依止出离的九种，如上所述如何是九种？
第二，经中："须菩提，譬如日月轮照耀四大洲，行于四洲。同样，般若波罗蜜多也成办五波罗蜜多事业，随五波罗蜜多而行。"等的含义是：声闻道离智慧方便，堕入有寂任一边，故证悟低劣；无引导至大乘地的摄持，故摄持低劣；佛道修持的支分不圆满，故道低劣；声闻获得果位要趣向遍智时，必须依靠般若波罗蜜多等其他乘为缘方能前行，故行者根器低劣；背离所求的遍智，故一切智方便低劣；仅断人我，故断除局限低劣；缘取种种相，故智慧低劣；迷于安住遍智及趣入安住的他利，故利他低劣；虽得声闻果位，但需重新随顺布施等五及般若波罗蜜多，才能趣向佛地。这九种分别念的自性是从小乘净化方面出离，使人厌离声闻以及等等所示的独觉地位。


 །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ། ཡུལ་དང་། ངོ་བོ་དང་། གཉེན་པོ་གསུམ་ལས།
反所取分别境
དང་པོ་ནི། ཐེག་དམན་གྱི་ལམ་དེ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་ལྟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དམན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྫོགས་བྱང་སྒྲུབ་པའི་ལམ་མ་ཚང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱི་གདམས་ངག་ལ་བལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམན་ལམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སློབ་དཔོན་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་སེམས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལས་ལོག་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཉི་ཚེ་བའི་ལམ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་དང་། མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་དང་པོ་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྒྱུན་ཞུགས་ལས་རྟོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། མ་རིག་པའི་བག་ལ་ཉལ་བ་ཐམས་ཅད་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་ནས་གཟུགས་སྐུ་གདུལ་བྱའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བར་སྟོན་མི་ཤེས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྟོགས་རིས་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུད་པར་བྱས་པའི་རྣམ་པ་
5-445a
ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ། གང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཇུག་པ་ན། རང་གི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱས་པའི་མཇུག་ཏུ་གདོད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགྲོ་བའི་ཐབས་བསྒྲུབ་དགོས་པ་འདི་ལ་ཉེས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པས་སོ། །
反所取分别体性
གཉིས་པ་ངོ་བོ་ནི། སེམས་དཔའ་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ལྡོག་པར་བྱའོ་ཞེས་གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་སེམས་དཔས་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་གྱི་རྟོག་པའོ། །
反所取分别对治力
གསུམ་པ་གཉེན་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་གཉེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལྡོག་པ་གཟུང་རྟོག་སྤང་བར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །
取补特伽罗实有之九分别
གསུམ་པ་གང་ཟག་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དགུ་འཆད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་སྐྱེས་བུ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་ལ་གོང་དུ་བཤད་པའི་འཛིན་རྟོག་དགུ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ཅེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། གཟུང་རྟོག་རྒྱས་བཤད་ལས་འཕྲོས་ནས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལགས། ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ་གཏོང་བ་མཆིས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མིན་ནོ། །ཡུམ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ་གཏོང་བ་མེད་དོ།

以下是完整的简体中文直译：
第三解释分为所缘境、体性和对治三部分。
反所取分别境
第一，小乘道因落入轮回和涅槃任一而证悟低劣；缺乏精通方便的大乘善知识而无大乘摄持；声闻道非一切所知障对治，故成佛之道不圆满；依赖如来等等所示善知识教诫，以其他师长缘故趋向小乘菩提；不趣入大心等一切众生中最胜殊胜之因，故背离遍智所为；声闻道仅作烦恼障对治，故功用局限；仅缘无常等十六，故初果预流等与大乘预流证悟有别；因未断一切无明随眠，故不能住法身而示现色身于所化机行境中；声闻证悟行列为一切大乘道所摄持，即被摄入一切相智中，所有声闻涅槃的阿罗汉趣入时，在现证自己涅槃之后，尚需修习趣向佛地之方便，此有过失所致。
反所取分别体性
第二体性：菩萨应了知"非所取"而出离，这是第二种所取分别，即依声闻相续的菩萨出离方面的分别念。
反所取分别对治力
第三对治：声闻和独觉相续中应取的九种，菩萨于见道中成为对治智慧的心和心所入相续阶段，意欲断除出离所取分别。
取补特伽罗实有之九分别
第三、解释补特伽罗实执分别九类分为应用、根本和解释三部分。
第一，凡夫能取分别的第一种，依人我实有，如何是上述九种能取分别？
第二，经中：从广说所取分别引申，须菩提问："世尊，一切法皆空，有任何法可取可舍吗？"佛言："非也。般若波罗蜜多无任何法可取可舍。"
;


 །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། གཟུགས་སོགས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་འཛིན་པ་དང་། སྐྱོན་དུ་རྟོག་ནས་འདོར་བ་དང་། བླང་དོར་གྱི་རྒྱུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཆོས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ནི་
5-445b
ཁམས་གསུམ་པོ་དག་དང་ཉེ་བར་འབྲེལ་བ་དང་། བདེན་པའི་རྫས་ལ་གནས་པ་དང་། དེར་རྫས་དངོས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ཞེན་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་དུ་ཞེན་ནས་ཆགས་པ་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་ཡུལ་བདེན་པའི་རྫས་སུ་འཛིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་རྫས་སུ་འཛིན་པའི་མཐུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་ཉམས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་འཛིན་པ་དང་པོར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། དབྱེ། བསྡུ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་རྫས་བདེན་དུ་བཟུང་ནས་འཛིན་པ་དང་། གཏོང་བར་རྟོག་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་རྫས་སུ་མེད་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་བདེན་རྫས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མར་ཡིད་བྱེད་ཡོད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་ཅར་དང་ཉེ་བར་འབྲེལ་བར་ཆགས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་གནས་པས་མཚན་འཛིན་དུ་གནས་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་མ་ཞེན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མེད་པར་གྱུར་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་ཀྱང་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་རྟོག་པ་དང་། གནས་ཚུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་གང་ལའང་མ་ཆགས་པས་མངོན་པར་མ་ཞེན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རྗེས་སུ་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཆགས་པར་རྟོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གཉེན་པོ་ལ་རྫས་དངོས་སུ་ཞེན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་མ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེར་ཕྱིན་དང་བྲལ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་
得自在顶位加行
གཉིས་པ་དབང་སྒྱུར་ཐོབ་པ་རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་ལ་གསུམ། འབྲེལ་བཀོད་པས་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱས་པར་བཤད་པ། སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཐོབ་པ་ལ་སྟེ། དེ་རང་མཁྱེན་གསུམ་ལ་དབང་འཐོབ་བྱེད་དུ་མཁྱེན་གསུམ་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་གོ་རིམ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། རྩེ་སྦྱོར་གྱི་སྔ་རོལ་ཏུ་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་ཡོངས་རྫོགས་སྔོན་དུ་སོང་བས་ཁྱབ་པར་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་རྫོགས་པར་བསྡུས་སྒོམ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤང་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་རྟོགས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་རྩེ་མོར་སོན་པའི་རྣལ་འབྱོར་འབྱུང་བས། དེས་ན་རྣམ་རྫོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཐབས་མཁས་ཟབ་མོ་དང་ལྡན་ནས་རྩེ་མོར་སོན་པ་དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་གོ་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་གྱི་རྟགས་ལ་སོགས་པ་བསྙད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་རྟགས་དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འབྱུང་བས་འདིར་འཆད་དོ་ཞེས་པའོ། །ཡང་ན་རྩེ་མོའི་མངོན་རྟོགས་
5-446a
འགྲོ་བ་ཐོགས་པ་ལ་རྫས་སུ་རྟོག་པའོ། །
གཉིས་པ་བསྡུ་བ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྣང་བ་ལ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་རྣམ་པ་དགུ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྤོང་གཉེན་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་རྫས་རྟོག་དགུ་སྤང་བར་བྱ་བར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །
取士夫为施设之九分别
བཞི་པ་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་དགུ་འཆད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་སྐྱེས་བུ་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་གོང་དུ་དགུ་སྨོས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ཅེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའོ།

以下是完整的简体中文直译：
等等所示的含义是：执著色等法为功德，观想过失而舍弃，执取舍的因缘作意，作意的法和众生界与
三界相关联，安住于真实有法，对彼执著为实有法，虽无所执法的实体却遍计为实有，执著三轮而贪著，其对治执著境为真实有法，如此以实有执著力而不能如所愿趣向佛地，执著退失，这应当了知为第一种执著。
第三分为细分和总结两部分。
第一，对世俗如幻而执为实有后取舍，思维一切法无实有为真实时无作意而作意实有，以有相作意之自性而贪著与三界相关联，不安住空性故安住于执相，未执著实体而执著一切法为真实，无实有法而成为一切法仅是假立，却相反思维，通过了知实相真如而不贪著任何法，无执著为前提，却反之思维贪著，道的一切违品以空性平等性修习而以对治执著实有对治，由于不真实了知般若波罗蜜多义，故离般若波罗蜜多而无法如所愿
得自在顶位加行
第二、获得自在顶位加行分为三：通过引述关联作衔接，广说能表法，以宣说本章数目作结。
第一，获得一切相现证圆满修习，即彼自三智得自在的次第，即以闻思决择三智。并非显示顶加行之前必须圆满前行圆满加行。因此，圆满摄修三智诸相，到达最胜对治违品的殊胜证悟顶峰的瑜伽生起，故圆满加行具足方便善巧深法而达顶位，为易解不退转，以解说梦境征相等为前导，具此征相者生起顶现证，故此处解说。或者顶现证
前行障碍趣向佛地而执著实有。
第二总结：对自性空显现执著为胜义实有的第一种能取分别九种，以见道对治修习的阶段而断除九种实执分别。
取士夫为施设之九分别
第四、解释遍计执分别九类分为应用、根本和解释三部分。
第一，能取分别的第二种，依补特伽罗假有，上述九种如何是九种？
;


 །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་བྱང་སེམས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་པ་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་དང་། དེ་དག་དབེན་མི་དབེན་རྟག་མི་རྟག་ལ་སོགས་པ་གང་དུའང་ཆགས་པ་མེད་དོ། །ཞེས་པ་ནས། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་གང་ནས་འགྲོ་བར་རིན་ཆེན་བདུན་ཡང་འགྲོའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཆེད་དུ་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བས་ཐེག་དམན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ལ་ལམ་མཆོག་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་འཛིན་པ་དང་། རྒྱུ་འགོག་པ་དང་བཅས་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་ལ། རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་མི་ལྡན་པར་རྟོག་པ་དག །གཟུགས་སོགས་ལ་སྣང་བཏགས་སུ་གནས་པ་དང་། ཉན་རང་གི་རིགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་།ལམ་སྒྲུབ་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། བདུད་སོགས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ནི་དངོས་པོར་དམིགས་པ་ལ་སོགས་ཏེ་དགུ་པོ་འདི་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་སྔ་མ་ལས་དགུ་ཚན་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། ཡུལ། ངོ་བོ།
5-446b
གཉེན་པོ་གསུམ་ལས།
施设分别境
དང་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་། ལ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་གྱིས་རང་གཅིག་པུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཉན་ཐོས་རང་གིས་མངོན་པར་འདོད་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་ཆོག་པ་ཡུམ་དུ་བཤད་པ་མེད་པས། ལམ་གཞན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་འཛིན་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རིམ་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་རྟོག་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཅིག་ཤོས་བར་ཆོད་པ་ཅན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མཐའ་དག་རིམ་བཞིན་རང་དུས་སུ་རྒྱུན་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་བའམ་མི་ལྡན་པར་རྒྱུན་ཆད་པར་རྟོག་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པའི་བྱས་ཐོགས་བཅས་ལ་མི་བརྟེན་ཀྱང་རང་རྩལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྫས་བདེན་དུ་མི་གནས་ཀྱང་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་གནས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆེན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཉན་ཐོས་དང་། ལ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་གྱི་རིགས་འཇིག་པ་སྟེ་དེའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་ངེས་པ་དང་། རང་གིས་རྟོགས་བྱའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འདོད་པ་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྡུལ་དང་ཤེས་པ་ཕྲ་རབ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། ཕྱིན་དྲུག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སེར་སྣ་སོགས་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བདུད་ལ་སོགས་པ་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་དངོས་པོ་དམིགས་པ་ལ་རྟོག་པ་སྟེ་དགུའོ། །
施设分别体性
གཉིས་པ་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ནི། བཏགས་པའི་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་རྣམ་པ་དགུ་འཆད་དོ། །
施设分别对治力
གསུམ་པ་གཉེན་པོ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་
5-447a
་གཉེན་པོ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་སྤང་བར་བྱ་བར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ།

以下是完整的简体中文直译：
第二，经中："须菩提，修行般若波罗蜜多的菩萨，对从色至一切相智，以及它们的远离非远离、常非常等任何方面都无执著。"乃至"转轮王所到之处，七宝也随之而行。"等的含义是：声闻为目标而趣向圆满佛地非如是决定出现，故缘于小乘菩提；确定执持大乘道非殊胜道；缘于有因之果的生起，与假立事物相符而不具实有事物的分别；安住于色等显现假立；声闻缘觉种性自然破坏；为成就道而精进；无道智因；魔等反抗者执著实体等，这九种是不同于前面能取分别的另一组九类，如是所说。
第三分为境、体性
和对治三部分。
施设分别境
第一，声闻以及等等所示独觉仅自己一人决定出离，因此非如实决定出离大乘目标；声闻仅以自己所求道为足，般若中未说其他道非大乘道而确定执持；因果依次在世俗本性中认为生灭；无间断生起和有间断显现，由此分别一切事物依次于自时或具相续而生或不具相续而断；如依止于虚空的造作物虽不依靠障碍而依自力事物而住，如是虽不安住于色等为实有却安住为仅假立；发菩提心以及等等所示趣入大乘而破坏声闻以及等等所示独觉种性，即决定不证彼地位；自己所证真如外无更胜法，故无求大菩提之欲求；依胜义谛而认为极细微尘及识无因；以极熟习六度违品悭吝等之自性，执著魔等反抗者的事物为所缘，共有九种。
施设分别体性
第二，分别的体性：以执著假立事物而解说第二种能取分别的九种。
施设分别对治力
第三，对治：以大乘见道的心和心所
对治入相续阶段而应断除假执分别。
;


 །
附说对治力
ལྔ་པ་དེ་སེལ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཤུགས་ལ་བསྟན་པ་ནི། ལུས་རྣམ་པར་བཞག་པར། གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ནི། །ཞེས་བཤད་ལ། འདིར་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་དག་གི་འགྲོས་བླངས་ནས་གཉེན་པོའི་རྣམ་གཞག་འཆད་པར་མཛད་དེ། བཤད་པ་དེ་ལྟར་ན། སྨོས་པའི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དགུས་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཉིད་ལས། སོ་སོར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་དགུ་དགུར་དངོས་སུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་དག་སྤོང་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཤུགས་ལ་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་། སྤང་བྱ་རྟོག་པ་ལ་བཞི་དང་། དེ་རེ་རེ་ལ་དགུ་དགུར་དབྱེ་བར་དེ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་བཞི་དང་། དེ་རེ་རེ་ལའང་དགུར་དགུར་དབྱེ་བས་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེའང་མཐོང་ལམ་སྦྱོར་དངོས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་སྦྱོར་བ་ཉེར་བསྡོགས་ནི་རྒྱན་དུ་དངོས་སུ་མི་གསལ་ཡང་། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་བ་གནད་ཀྱི་ཟླ་འོད་དང་། མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་སྐབས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་དེ་ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་མཐོང་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཉེར་བསྡོགས་དེ་མཐོང་སྤང་གི་གཉེན་པོ་མིན་པར་ཐལ་ཏེ། སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་གི་སྤང་བྱའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། སྐྱོན་མིན་ཏེ། མཐོང་སྤང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་ནི། མཐོང་བས་སྤང་བའི་ས་བོན་གྱི་གཉེན་པོ་ནས་དེར་འཇོག་ལ། སྦྱོར་བ་ནི་མངོན་གྱུར་སྤངས་པ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེའང་མཐོང་སྤང་གི་གཉེན་པོ་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་དེ་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་ནས་སླེབ་སྟེ། མཐོང་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དངོས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་མངོན་གྱུར་པ་བསལ་བས་མཐོང་ལམ་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དེ་མཐོང་ལམ་
5-447b
གྱིས་མ་བསྡུས་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་རྟོག་པ་བཞི་སྦྱོར་ལམ་བཞིས་རིམ་པ་བཞིན་སྤང་བར་བཤད་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་མངོན་གྱུར་བཞི་པོ་མགོ་གནོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཞེས་ཐ་སྙད་མཛད་ལ། ལྷག་པར་ཆོས་མཆོག་ཆུང་ངུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་རྟོག་པ་མངོན་གྱུར་པ་བཞི་བཅོམ་སྟེ་དབང་དང་ལྡན་པར་བྱས་ནས། ཆོས་མཆོག་འབྲིང་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་རྟོག་པ་དང་པོ་གཉིས་དབང་ལྡན་དུ་གནས་པ་དེ་རིམ་བཞིན་སྤང་བ་སྟེ་གནོད་པ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་རྟོག་པ་དང་པོ་གཉིས་དབང་ལྡན་དུ་གནས་པ་དེའང་འགགས་པ་དང་། རྟོག་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་དབང་ལྡན་དུ་གནས་པ་དེ་རིམ་བཞིན་སྤང་བ་སྟེ་གནོད་པ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། མཐོང་ལམ་དངོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བར་ཆད་མེད་ལམ་སྐྱེས་པ་ན་རྟོག་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་དབང་ལྡན་དུ་གནས་པ་དེ་འགག་པ་དང་། རྟོག་པ་བཞིའི་ས་བོན་དངོས་སུ་སྤང་བ་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྔོན་གསལ་བར་མ་ཐོན་པའི་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། གཟུང་འཛིན་རྟོག་པའི་དབྱེ་བ་འཁྲུལ་བ་རྣམས། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་འཁྲུལ་སྤངས་པས། ། མ་དག་རབ་རིབ་བསལ་བའི་དངོས་སྟོབས་ཀྱིས། ། རྣམ་དག་སྣང་བ་འོང་བ་ཤུགས་ཀྱིས་ཐོབ། །ཅེས་སོ།། །།
顺因
གསུམ་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གྲོགས་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་ཞིག་ལ་བལྟོས་པ་དང་བཅས་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། དེ་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷ་
5-448a
རྣམས་མེ་ཏོག་མནྡཱ་ར་མང་པོ་ཐོགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་གཏོར་རོ།

 །
附说对治力
ལྔ་པ་དེ་སེལ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཤུགས་ལ་བསྟན་པ་ནི། ལུས་རྣམ་པར་བཞག་པར། གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ནི། །ཞེས་བཤད་ལ། འདིར་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་དག་གི་འགྲོས་བླངས་ནས་གཉེན་པོའི་རྣམ་གཞག་འཆད་པར་མཛད་དེ། བཤད་པ་དེ་ལྟར་ན། སྨོས་པའི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དགུས་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཉིད་ལས། སོ་སོར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་དགུ་དགུར་དངོས་སུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་དག་སྤོང་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཤུགས་ལ་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་། སྤང་བྱ་རྟོག་པ་ལ་བཞི་དང་། དེ་རེ་རེ་ལ་དགུ་དགུར་དབྱེ་བར་དེ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་བཞི་དང་། དེ་རེ་རེ་ལའང་དགུར་དགུར་དབྱེ་བས་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེའང་མཐོང་ལམ་སྦྱོར་དངོས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་སྦྱོར་བ་ཉེར་བསྡོགས་ནི་རྒྱན་དུ་དངོས་སུ་མི་གསལ་ཡང་། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་བ་གནད་ཀྱི་ཟླ་འོད་དང་། མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་སྐབས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་དེ་ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་མཐོང་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཉེར་བསྡོགས་དེ་མཐོང་སྤང་གི་གཉེན་པོ་མིན་པར་ཐལ་ཏེ། སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་གི་སྤང་བྱའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། སྐྱོན་མིན་ཏེ། མཐོང་སྤང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་ནི། མཐོང་བས་སྤང་བའི་ས་བོན་གྱི་གཉེན་པོ་ནས་དེར་འཇོག་ལ། སྦྱོར་བ་ནི་མངོན་གྱུར་སྤངས་པ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེའང་མཐོང་སྤང་གི་གཉེན་པོ་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་དེ་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་ནས་སླེབ་སྟེ། མཐོང་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དངོས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་མངོན་གྱུར་པ་བསལ་བས་མཐོང་ལམ་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དེ་མཐོང་ལམ་
5-447b
གྱིས་མ་བསྡུས་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་རྟོག་པ་བཞི་སྦྱོར་ལམ་བཞིས་རིམ་པ་བཞིན་སྤང་བར་བཤད་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་མངོན་གྱུར་བཞི་པོ་མགོ་གནོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཞེས་ཐ་སྙད་མཛད་ལ། ལྷག་པར་ཆོས་མཆོག་ཆུང་ངུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་རྟོག་པ་མངོན་གྱུར་པ་བཞི་བཅོམ་སྟེ་དབང་དང་ལྡན་པར་བྱས་ནས། ཆོས་མཆོག་འབྲིང་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་རྟོག་པ་དང་པོ་གཉིས་དབང་ལྡན་དུ་གནས་པ་དེ་རིམ་བཞིན་སྤང་བ་སྟེ་གནོད་པ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་རྟོག་པ་དང་པོ་གཉིས་དབང་ལྡན་དུ་གནས་པ་དེའང་འགགས་པ་དང་། རྟོག་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་དབང་ལྡན་དུ་གནས་པ་དེ་རིམ་བཞིན་སྤང་བ་སྟེ་གནོད་པ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། མཐོང་ལམ་དངོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བར་ཆད་མེད་ལམ་སྐྱེས་པ་ན་རྟོག་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་དབང་ལྡན་དུ་གནས་པ་དེ་འགག་པ་དང་། རྟོག་པ་བཞིའི་ས་བོན་དངོས་སུ་སྤང་བ་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྔོན་གསལ་བར་མ་ཐོན་པའི་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། གཟུང་འཛིན་རྟོག་པའི་དབྱེ་བ་འཁྲུལ་བ་རྣམས། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་འཁྲུལ་སྤངས་པས། ། མ་དག་རབ་རིབ་བསལ་བའི་དངོས་སྟོབས་ཀྱིས། ། རྣམ་དག་སྣང་བ་འོང་བ་ཤུགས་ཀྱིས་ཐོབ། །ཅེས་སོ།། །།
顺因
གསུམ་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གྲོགས་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་ཞིག་ལ་བལྟོས་པ་དང་བཅས་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། དེ་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷ་
5-448a
རྣམས་མེ་ཏོག་མནྡཱ་ར་མང་པོ་ཐོགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་གཏོར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
附说对治力
第五，顺带阐明对治那些[烦恼]的对治力：在《身分别论》中说："以及四种对治"，此处上师也采用了这种方式阐明对治的建立。按照上述解释，通过前面所说的九个偈颂，已经将四种执取和执着的分别念直接分为各有九种的不顺道分。通过理解这些应当断除的含义，间接表明也有四种对治力：对应于要断除的四种分别念，每种又各有九种分类，如是对治力也有四种，每一种也各有九种，这些应当理解。
虽然在《现观庄严论》中没有明确提及见道分为加行和正行两部分中的加行近加行，但在《八千颂般若波罗蜜多释》《明月光明要义》和《俱舍论》的两位注释者中提到，此处的近加行应理解为大法胜慧，此时若有疑惑：见道的加行近加行不就不是见断的对治了吗？因为它是加行道法胜位所断的对治。这不是问题，因为作为见断的对治是指能对治见所断烦恼种子而言，而加行是就仅仅断除现行而言。见断的对治成为加行的本质，从加行道法胜位时就已经开始生起，通过消除障碍见道智慧直接生起的现行障碍，所以见道的近加行排除了不被见道所摄的[障碍]。
关于所说的四种分别念被四种加行道逐一断除，是指以制服四种现行分别念的方式而说"断除"。特别是，当小法胜位生起时，制服四种现行分别念并使其处于自在状态；当中法胜位生起时，逐渐断除即伤害那些仍处于自在状态的前两种分别念；当大法胜位生起时，前两种处于自在状态的分别念也灭尽，并逐渐断除即伤害那些处于自在状态的后两种分别念；当真正见道的无间道智慧生起时，处于自在状态的后两种分别念灭尽，而四种分别念的种子则同时直接断除。这是过去未曾明确阐述的殊胜解释。
此处所言：执取和执着分别念的混乱分类，
通过不二智慧无差别地断除混乱，
以清除不净翳障的实力，
自然获得清净显现。
顺因
第三，生起[道]的因缘，分为应用、根本颂和注释三部分。
第一，在以上所述方式中，已经显示见道的违品和对治，此后[要说明]为了成就大菩提果而生起见道所依赖的因和缘，以下通过颂词来阐述世尊所认可的因是什么。
第二，在经中说："然后，三十三天的诸神手持许多曼陀罗花，向世尊散洒。"


 །ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོ་ཚན་གསུམ་གྱི་དོན་ནི། ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱིས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་བྱུང་སྟོན་པའི་རྣམ་ཐར་ལས་བརྩམས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་གདུལ་བྱ་གཞན་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་པའི་དགེ་སློང་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་བསྐལ་པ་སྐར་མ་ལྟ་བུ་ལ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་སྟེ། མེ་ཏོག་སིལ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤ་སྟག་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་ལུང་སྟོན་པ་དང་། དེས་ན་བྱང་ཆུབ་འདོད་པས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སློབ་དགོས་ཤིང་། སློབ་པ་དེའང་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ཚིག་དོན་འཁྲུལ་མེད་ཐོབ་པ་ལ་རག་པས་བྱང་ཆུབ་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ཚིག་དོན་ཆུད་མ་ཟོས་པར་བཟུང་ཞིང་ཁོང་དུ་ཆུབ་པར་བྱས་ནས་གཞན་ལ་སྟོན་ཅིང་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་ཞིག་ཅེས་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་ཡོངས་སུ་གཏད་པ་དང་། དེ་ལྟར་གཏད་པའི་ཚིག་དོན་འཁྲུལ་མེད་ཉམས་སུ་བླངས་པའི་བྱང་སེམས་ཆོས་མཆོག་ལ་གནས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་སྒོམ་པ་དེས་བྱང་ཆུབ་དེ་ཐོབ་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་མཐུན་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་པས། མཐོང་ལམ་གྱི་མངོན་རྟོགས་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུད་ལ་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་མང་པོ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །སྔོན་བྱུང་ལས་བརྩམས་ནས་རྗེས་འཇུག་འཁོར་གྱི་ཉམས་ལེན་ཀྱང་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་ན་ངེས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་ལུང་བསྟན་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་དེའི་རྒྱུ་ཤེར་ཕྱིན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་དོན་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གཏད་པ་དང་། དེ་ལྟར་གཏད་དེ་བསྒོམས་པས་སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་མཐོང་བའི་ལམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆ་ཤས་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་
5-448b
པ་འགྲེལ་པ་ནི། འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་གདུལ་བྱ་གཞན་དག་གི་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་གྲོགས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱིས་སྟོན་པར་མཛད་པས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནར་གྱུར་པ་ཉིད་རྒྱུད་ལ་བསྐྲུན་པའི་ཕྱིར་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་དེ་དག་ལ་ཡང་དག་པའི་ཚིག་དང་དོན་ལ་སོགས་པས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཐབས་མང་པོའི་སྒོ་ནས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རྒྱུད་སོ་སོ་ལ་གཏོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་མངོན་བྱེད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་སྤང་བྱ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་ཆད་ཀྱི་གཡུལ་མེད་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་མཉམ་བཞག་ཏུ་རང་གིས་སྒོམ་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་སྦྱིན་སོགས་སྤྱད་པས་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་བར་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཉམས་ལེན་ནི་བྱང་ཆུབ་མངོན་བྱེད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྒྱུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་འགའ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། ཉེར་ལེན་གྱི་སེམས་བདེན་སྟོང་གོམས་པའི་བློ་རྒྱུན་ལ་འཇོག་པ་ནི་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་མཐའ་དག་གི་དགོངས་པ་དང་མི་མཐུན་ཏེ། སེམས་བདེན་སྟོང་གི་བློ་རྒྱུན་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཡིན་པས། དེས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཉེར་ལེན་བྱེད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱིར་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ནི་མི་རྟག་པ་འདུས་བྱས་པ་རྣམས་ལ་འཇོག་གི་རྟག་པ་འདུས་མ་བྱས་པའི་བྱང་ཆེན་སོགས་ལ་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། གང་ལེན།
5-449a
གང་གིས་ལེན། ཇི་ལྟར་ལེན་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

简体中文翻译
"等等"这三段经文的含义是：修行般若波罗蜜多的菩萨必定获得无上菩提，因此以过去佛陀的生平为基础，引导其他希望进入殊胜菩提的弟子。有一百六十位修行般若波罗蜜多的比丘，将在星宿劫中成就无上菩提，全部成为名为"散花"的如来，出现在世间，这是对他们的授记。因此，希求菩提者必须学习般若波罗蜜多，而这种学习又必须准确理解般若波罗蜜多的文字与意义，所以获得菩提的因就是不浪费般若波罗蜜多的文字和意义，要牢记并理解它，然后教授他人并广为传播，这是对阿难的全面嘱托。如此嘱托的文字与意义准确无误地被住于法胜位的菩萨所实践，他们修行般若波罗蜜多，这就是获得菩提不受障碍的顺缘，为了引发见道的现观，他们的相续中生起无量的福德，这就是其特征。从过去事例出发，后来的眷属修行者若修行般若波罗蜜多，必定会获得菩提的授记，而那菩提的因就是将般若波罗蜜多的文字和意义传授给他人相续，如此传授并修行，为了现证此处所说的见道——菩提的组成部分，其结果是福德大量增长的自性。
第三，注释：作为下文将要阐述的菩提特征，其他弟子现证[菩提]的助缘是见道，以及等等所包括的修道，即诸佛及佛子所宣说的法轮，通过安立他们于见道本性的菩提中，是现证菩提的一个同缘。为了仅仅在相续中培养菩提同缘的特征，通过众多方式如正确的语言和含义等向弟子相续传授同缘——真实的般若波罗蜜多，这是现证菩提的第二个助缘。为获得大菩提而断除违品障碍之敌的同缘，是在三摩地中自己修行般若波罗蜜多，以及等等所包括的在后得位中修行布施等，从而获得作为菩提果的极大福德，具有这一特征的实践是现证菩提的第三个同缘。
此处，有些人认为大菩提有亲因，并将亲因确定为修习心的真空之智慧相续，这与一切佛及佛子的意趣不符。因为心的真空智慧相续是暂时的垢染，它不可能作为大菩提的亲因。一般来说，亲因是针对无常、有为法而言的，不会对常住、无为法如大菩提等设立亲因，因为它们超越了"什么被取"、"由什么取"、"如何取"等戏论。


 །འོན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་བརྫུན་པ་བརྫུན་པར་ངོ་སྤྲོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་གསལ་བའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
菩提果
བཞི་པ་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། སྤྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་སྤང་བྱའི་དྲི་མ་ཟད་པ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤིག་ལ་འདོད་པ་ཐེག་ཆེན་དང་ཐེག་དམན་མཐུན་ཀྱང་། མི་མཐུན་པའི་ཆ་ནི། ཉན་ཐོས་པས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེའི་འགལ་ཟླའི་བདག་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་དྲི་མ་རང་གི་ངོ་བོས་མི་སྟོང་པ་སྔར་ཡོད་ཟད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཕྱི་མ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཞེས་བསྙད་ལ། ཐེག་ཆེན་པས་དྲི་མ་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་གོམས་པར་བྱས་པའི་སྟོབས་ལས་དྲི་མ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པ་ལ་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་དྲི་མ་དེ་ཉིད་ཟད་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེ་ལུང་དང་རིགས་པས་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། །ལུང་དོན་གྱི་ཆོས་དབྱིངས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་མེད་པའི་དོན་ལ་གཞན་སྟོང་སྨྲ་བའི་རྣམ་བརྫུན་པ་དག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་ན། རང་གི་ངོ་བོས་མི་སྟོང་པར་ཡོད་དགོས་ཏེ། དེ་དོན་དམ་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་ནི་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པས་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་བཤད་པས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ཡོད་དེ། རང་གི་གནས་ཚུལ་དངོས་དོན་ལས་བཟློག་སྟེ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་དོ། །རང་སྟོང་དུ་སྨྲ་བའི་
5-449b
ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག །གང་སྣང་ཙམ་པའི་ཆོས་ཡིན་ན་བལྟོས་ནས་འབྱུང་དགོས། བལྟོས་ནས་འབྱུང་ན་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་དགོས། རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་ན་སྤྲོས་མཐའ་དང་བྲལ་བས་ཁྱབ། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་ལ། དེ་ཡོད་དགོས་པ་སོགས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའི་མཐར་འཛིན་ལས་གྲོལ་བ་དེའི་དབྱིངས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་ན་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པས་དྲི་མ་སྤང་དུ་རུང་ལ། སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་ཡོད་ན་སྤང་དུ་མི་རུང་བས་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པ་དང་སྤངས་པ་འགལ་ཅེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་བོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པས་ཡུལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་རང་བཞིན་རྣམ་དག་དང་། ཡུལ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་གློ་བུར་རྣམ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། དྲི་མ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་ན་དྲི་མ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་སོགས་ཀྱང་མིང་ཙམ་སྟེ། གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བས་ན་རང་བཞིན་མྱང་འདས་དང་དོན་གཅིག་གོ། གཉིས་པ་ནི། ཐ་སྙད་དུ་རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམ་པར་བསལ་བའི་ངོ་བོ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའང་རང་གི་ངོ་བོ་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

简体中文翻译
然而助缘则是通过辨识遮蔽大菩提的虚假垢染为虚假的方式，作为显明菩提的缘。
菩提果
第四，菩提果分为总义和文义两部分。
第一，总的来说，关于菩提的本质是断尽所断垢染和了知无生的灭谛智慧，这一点大乘和小乘是一致的。但不一致的方面是：声闻通过了悟人无我的智慧，将其对立面——以我为所缘的无明垢染（这些垢染非由自性而空）使其断尽，并使其成为未来不再生起的法，这被称为大菩提；而大乘则通过修习了悟垢染自性为空的智慧力，使垢染即使在世俗谛中也不再生起，这称为了悟无生，因此了悟垢染本身无有断尽，这就是菩提。以下将通过经典和理论来证明这大菩提。
关于经典意义中"除了法界外无其他法"，他空论者虚妄派认为：如果是法界，必须由自性不空，因为它是胜义谛；而能取所取的戏论是错乱的，由自性空故而不存在；通过这种解释，唯有不二智慧存在，因为它不违背自身实际状态。自空论者无自性论者则认为：任何仅仅显现的法必须依缘而起，依缘而起则必须无自性，无自性则必定离戏边际，这离戏者即是诸圣者的法性界，必须存在等等，这是从瑜伽行派所说的执著极端中解脱出来，应当了知，除此法界外，其他如暂时垢染等法在任何方面都不存在。如此了知后，因为没有能遮蔽的垢染，所以垢染可以断除；如果有能遮蔽的垢染，就不能断除，所以说垢染的存在与断除是矛盾的，这一点已经成立。
如此解释表明，对境的菩提即自性清净，能缘的菩提即暂时清净智慧，这二者中：首先，一切法如垢染等本自清净，所以垢染断尽和不生起等仅仅是名相，因为从本初就未曾存在，与自性涅槃是一义。其次，在名言中，通过了悟智慧直接了悟那菩提，清除暂时垢染的本质，这也不异于无住涅槃。


 །དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ལ་དབྱེ་ན། སྐུ་གསུམ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྐུ་གསུམ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཆེ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་བྱང་ཆེན་ཡིན་པ་ལ་མི་མཐུན་པ་མེད་ཀྱང་། ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་ལ་གནས་ཚུལ་དང་སྣང་ཚུལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཚང་བས་བྱང་ཆུབ་ཡིན་མིན་
5-450a
རྩོད་པ་མེད་ལ། གཉིས་པ་སྣང་ཚུལ་གྱི་སྐུ་གཉིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཤེས་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་དངོས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་ནའང་གདུལ་བྱ་དེས་སྣང་ཚུལ་གྱི་སྐུ་གཉིས་པོ་དེ་རང་གིས་རློམ་ཚོད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་རློམ་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་དབང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལ་ལྷ་དབང་དུ་རློམ་པ་བཞིན་ནོ། །དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉན་རང་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་ཡུལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པས་བཏགས་པའི་བདག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབྱིངས་གང་ཟག་གི་བདག་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཡུལ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབྱིངས་དེ་གང་ཟག་གི་བདག་དེས་དག་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་ལས་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གཉིས་པ་རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ལ། ཡུལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ནི། གཟུང་འཛིན་ཐ་དད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་རིག་གི་དབྱིངས་ཙམ་ཡིན་ལ། ཡུལ་ཅན་ནི་རྣམ་རིག་གི་དབྱིངས་དེ་མངོན་དུ་རྟོགས་པས་ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་རྟོག་ལས་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་བཤད། དེ་ལ་དངོས་སྨྲ་བའི་ཀླན་ཀ་དགོད། དེ་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པས་དགག །ཁས་བླངས་ནང་འགལ་གྱིས་དགག་པའོ། །
说大菩提体性
དང་པོ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་གང་གི་དོན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་བསྐྱེད་པ་དང་། ལམ་བསྐྱེད་པ་དེའི་རྒྱུ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་བཅས་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞེད་པའི་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུམ་ལ་ཚད་དམ་འབྲེལ་བ་
5-450b
མཆིས་སམ། ཀུན་དགའ་བོ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཡུམ་ལ་ཚད་དམ་འབྲེལ་བ་མེད་དོ། །དབེན་པའི་ཕྱིར་ཡུམ་ལ་ཚད་དམ་འབྲེལ་བ་མེད་དོ། །ཀུན་དགའ་བོ་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཇི་སྙེད་བྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཡུམ་འདི་ལས་བྱུང་ཡང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཀུན་དགའ་བོ་ཡུམ་ཟད་པར་བྱ་བ་སེམས་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ཟད་པར་སེམས་སུ་ཟད་དེ། ཡུམ་ནི་མ་ཟད་མི་ཟད་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། གདོད་མ་ཉིད་ནས་དྲི་མ་ཟད་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་འདུས་བྱས་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་དེའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཅེས་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དྲི་མ་སྔར་ཡོད་གློ་བུར་དུ་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་སྔར་ཡོད་གློ་བུར་དུ་གེགས་བྱས་ནས་སྐྱེ་མེད་དུ་སོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དྲི་མ་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ལ། ལུང་དང་། རིགས་པ་གཉིས་ལས།
经教
དང་པོ་ནི། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་སྔར་བདེན་པར་སྐྱེས་པ་དང་། དེ་ཕྱིས་གཉེན་པོས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་རྣམས་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱམས་པ་མགོན་པོའི་ཞལ་ནས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མ་གཏོགས་པར། །འདི་ལྟར་ཆོས་ཡོད་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་འབྱུང་བས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞལ་དུ་མེད་པ་རྣམས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱས་པ་མེད་པས་འགག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ།

简体中文翻译
对于这样的菩提，若加以分类，有三身，如所说："以三身为大菩提。"这样的情况下，虽然关于法身是大菩提这一点没有异议，但对于报身和化身两者，从本质状态和显现方式两个角度来看：首先，从本质状态而言，因为具备菩提的特征，所以是否为菩提没有争议；其次，从显现方式来看，这两种身被有情心相续所摄，因此不能直接成为菩提。然而，尽管如此，所化众生在自身的认知范围内将这两种显现的身视为大菩提，如同将帝释天的影像认作帝释天一样。
关于小乘的菩提，分为声闻和独觉两种：首先，声闻的对境菩提是指，因为人我执的分别心所假立的我本无自性，所以意识界中人我自性清净。能缘的菩提是指，直接了悟那个意识界中人我的清净，从而脱离暂时烦恼的智慧。其次，独觉的菩提中，对境菩提是仅仅了知能取所取差别性为空的唯识界，能缘则是通过直接了悟那唯识界而解脱所取分别的所知障智慧。
第二，文义分为：解释大菩提的本质；陈述实事论者的诘难；以实力理论予以驳斥；以自相矛盾予以驳斥。
说大菩提体性
第一，为获得大菩提而生起见道，以及刚才所说的生起道路之因，这些都是世尊所认可的，那么这大菩提果是什么呢？这是通过以下偈颂来解释大菩提的。
第二，在经中："[阿难]请问：世尊，母[般若]有限量或关联吗？阿难，因为不竭尽，母无限量或关联。因为远离，母无限量或关联。阿难，过去时期所出现的一切圆满佛陀，虽然都从此母中出现，但[母]不会耗尽。阿难，思考母会耗尽的，只是在想虚空会耗尽罢了；母并非已尽、未尽、将尽。"等等。其含义是：从本初以来垢染已尽，从最初就不生有为的大手印智慧，就是那菩提的本质。这样说和解释是因为，由于没有先前存在的垢染突然被耗尽，也没有先前存在的生起被突然阻断而成为无生，所以按照顺序，这些应当理解为"垢染已尽智慧"和"无生智慧"。
第三，关于尽无生智，分为经教和理论两部分。
经教
第一，实事论者认为烦恼和所知障垢染先前真实生起，后来被对治使其不生，这些妄加分别不合理。因为世尊弥勒怙主说："除法界外，如是无有法。"由此可知，不可测量的法界本性，如同虚空无为，无有灭与生，因为它就是存在，除此之外的法在任何方面都不存在。
;


 །དེ་མེད་པས་དྲི་མ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གདོད་མ་ནས་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །ཞེས་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་རྟགས་སུ་བཀོད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་
5-451a
རམ། གཞན་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པ་ཡོད་པར་ཡང་བསྟན་ཏོ། །
正理
གཉིས་པ་ལ། གཅིག་དུ་བྲལ་སོགས་ཀྱི་རིགས་པ་རྒྱས་པར་བཤད། འགྲེལ་པའི་ཚིག་དོན་བཀྲོལ་ཏེ་འབྲུ་གཉེར་བའོ། །དང་པོ་ལ། གཅིག་དུ་བྲལ་གྱི་གཏན་ཚིགས། མུ་བཞི་སྐྱེ་འགོག་གི་གཏན་ཚིགས། རིགས་པ་ལྷག་མའང་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། རྟགས་དགོད་པ། ཕྱོགས་ཆོས་སྒྲུབ་པ། ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཟུང་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པའི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་བདེན་པར་མེད་པ་ཅིས་ཤེས་ཞེ་ན། རྣམ་འགྲེལ་ལས། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམ་དཔྱད་ན། །དེ་ཉིད་དུ་ན་དེ་དངོས་མེད། །གང་གི་ཕྱིར་ན་དེ་དག་ལ། །གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་མེད། །ཅེས་པ་ལྟར། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དཔྱད་ན་བདེན་པའི་དངོས་པོར་མེད་དེ། བདེན་པའི་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྟགས་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཅི་རགས་པའམ་རྒྱུན་ནམ། རྡུལ་ཕྲན་ནམ། སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ལས་གང་ཡིན་པ་རྟགས་དྲངས། ཕྱི་རོལ་པ་ལ་སོགས་པ་ན་རེ། རགས་པ་ཆ་མེད་གཅིག་ཏུ་བདེན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རགས་པ་རྣམས་ལ་གཡོ་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་དང་། ཁ་བསྒྱུར་བ་དང་། མ་བསྒྱུར་བ་སོགས་ཆ་ཤས་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། ལག་སོགས་གཡོ་ན་ཐམས་ཅད་དག །གཡོ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་འགལ་བ་ཅན། །ལས་ནི་གཅིག་ལ་མི་རུང་ཕྱིར། །གཞན་དུ་ཐ་དད་གྲུབ་པར་འགྱུར། །གཅིག་བསྒྲིབས་པས་ན་ཐམས་ཅད་དག །བསྒྲིབས་པར་འགྱུར་བའམ་མ་བསྒྲིབས་ན། །མཐོང་འགྱུར་གཅིག་མཚོན་གྱིས་བསྒྱུར་ན། །བསྒྱུར་བའམ་མ་བསྒྱུར་
5-451b
རྟོགས་པར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་ཚོགས་པར་གཅིག་ཡོད་མིན། །ཅེས་སོ། ། ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སོགས་ན་རེ། དུས་གསུམ་རྫས་སུ་གྲུབ་པས་རྒྱུན་ཆ་མེད་ཅིག་ཏུ་བདེན་ནོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། བསྐལ་པ་དང་། ལོ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཞག་དང་། ཡུད་ཙམ་དང་། སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དུ་མ་བསགས་པ་ལས་སྔ་མ་སྔ་མ་གྲུབ་དགོས་ལ། རྒྱུན་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྡར་བཏགས་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ཞི་བ་ལྷས། རྒྱུན་དང་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །ཕྲེང་བ་དམག་ལ་སོགས་བཞིན་བརྫུན། །ཅེས་སོ། ། མདོ་སྡེ་པ་སོགས་ན་རེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་གཅིག་ཏུ་བདེན་ནོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། གོང་བུ་རྩོམ་པའི་ཚེ་རྡུལ་དབུས་མ་ལ་ཕྱོགས་དྲུག་ཡོད་པ་ལ་རྡུལ་གཞན་སྦྱར་བའི་ཚུལ་གྱིས་སམ། འོན་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་ཆ་དྲུག་བྱུང་བས་ཆ་མེད་ཉམས་ལ། གཉིས་པ་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གི་གོ་ས་ལས་གཞན་དུ་རྩོམ་པ་མེད་པས་གོང་བུ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་མཁྱེན་གཉིས་པ་དབྱིག་གཉེན་གྱིས། དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་སྦྱར་བས་ན། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །དྲུག་པོ་དག་ནི་གོ་གཅིག་ན། །གོང་བུ་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་དུ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། ། རྣམ་རིག་པ་ན་རེ། རྣམ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་བདེན་ནོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། དུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་འདི་ལྟར་དངོས་པོ་དེ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་འཕྲད་པ་དང་། རང་གནས་པ་དང་། འགགས་པའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་དང་འཕྲད་པ་གསུམ་གཅིག་གམ་ཐ་དད་པ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་མེད་དེ། དུས་གཅིག་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། གཅིག་ཏུ་བདེན་པ་ཉམས་སོ། །རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མཐའ་ཡོད་ལྟར། །
5-452a
ཐོག་མ་དབུས་ཀྱང་བརྟག་པར་གྱིས། །དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་གསུམ་དག་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་སྐད་ཅིག་ལ་མི་གནས། །ཞེས་སོ།

 །དེ་མེད་པས་དྲི་མ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གདོད་མ་ནས་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །ཞེས་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་རྟགས་སུ་བཀོད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་
5-451a
རམ། གཞན་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པ་ཡོད་པར་ཡང་བསྟན་ཏོ། །
正理
གཉིས་པ་ལ། གཅིག་དུ་བྲལ་སོགས་ཀྱི་རིགས་པ་རྒྱས་པར་བཤད། འགྲེལ་པའི་ཚིག་དོན་བཀྲོལ་ཏེ་འབྲུ་གཉེར་བའོ། །དང་པོ་ལ། གཅིག་དུ་བྲལ་གྱི་གཏན་ཚིགས། མུ་བཞི་སྐྱེ་འགོག་གི་གཏན་ཚིགས། རིགས་པ་ལྷག་མའང་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། རྟགས་དགོད་པ། ཕྱོགས་ཆོས་སྒྲུབ་པ། ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཟུང་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པའི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་བདེན་པར་མེད་པ་ཅིས་ཤེས་ཞེ་ན། རྣམ་འགྲེལ་ལས། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམ་དཔྱད་ན། །དེ་ཉིད་དུ་ན་དེ་དངོས་མེད། །གང་གི་ཕྱིར་ན་དེ་དག་ལ། །གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་མེད། །ཅེས་པ་ལྟར། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དཔྱད་ན་བདེན་པའི་དངོས་པོར་མེད་དེ། བདེན་པའི་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྟགས་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཅི་རགས་པའམ་རྒྱུན་ནམ། རྡུལ་ཕྲན་ནམ། སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ལས་གང་ཡིན་པ་རྟགས་དྲངས། ཕྱི་རོལ་པ་ལ་སོགས་པ་ན་རེ། རགས་པ་ཆ་མེད་གཅིག་ཏུ་བདེན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རགས་པ་རྣམས་ལ་གཡོ་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་དང་། ཁ་བསྒྱུར་བ་དང་། མ་བསྒྱུར་བ་སོགས་ཆ་ཤས་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། ལག་སོགས་གཡོ་ན་ཐམས་ཅད་དག །གཡོ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་འགལ་བ་ཅན། །ལས་ནི་གཅིག་ལ་མི་རུང་ཕྱིར། །གཞན་དུ་ཐ་དད་གྲུབ་པར་འགྱུར། །གཅིག་བསྒྲིབས་པས་ན་ཐམས་ཅད་དག །བསྒྲིབས་པར་འགྱུར་བའམ་མ་བསྒྲིབས་ན། །མཐོང་འགྱུར་གཅིག་མཚོན་གྱིས་བསྒྱུར་ན། །བསྒྱུར་བའམ་མ་བསྒྱུར་
5-451b
རྟོགས་པར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་ཚོགས་པར་གཅིག་ཡོད་མིན། །ཅེས་སོ། ། ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སོགས་ན་རེ། དུས་གསུམ་རྫས་སུ་གྲུབ་པས་རྒྱུན་ཆ་མེད་ཅིག་ཏུ་བདེན་ནོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། བསྐལ་པ་དང་། ལོ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཞག་དང་། ཡུད་ཙམ་དང་། སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དུ་མ་བསགས་པ་ལས་སྔ་མ་སྔ་མ་གྲུབ་དགོས་ལ། རྒྱུན་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྡར་བཏགས་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ཞི་བ་ལྷས། རྒྱུན་དང་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །ཕྲེང་བ་དམག་ལ་སོགས་བཞིན་བརྫུན། །ཅེས་སོ། ། མདོ་སྡེ་པ་སོགས་ན་རེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་གཅིག་ཏུ་བདེན་ནོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། གོང་བུ་རྩོམ་པའི་ཚེ་རྡུལ་དབུས་མ་ལ་ཕྱོགས་དྲུག་ཡོད་པ་ལ་རྡུལ་གཞན་སྦྱར་བའི་ཚུལ་གྱིས་སམ། འོན་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་ཆ་དྲུག་བྱུང་བས་ཆ་མེད་ཉམས་ལ། གཉིས་པ་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གི་གོ་ས་ལས་གཞན་དུ་རྩོམ་པ་མེད་པས་གོང་བུ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་མཁྱེན་གཉིས་པ་དབྱིག་གཉེན་གྱིས། དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་སྦྱར་བས་ན། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །དྲུག་པོ་དག་ནི་གོ་གཅིག་ན། །གོང་བུ་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་དུ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། ། རྣམ་རིག་པ་ན་རེ། རྣམ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་བདེན་ནོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། དུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་འདི་ལྟར་དངོས་པོ་དེ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་འཕྲད་པ་དང་། རང་གནས་པ་དང་། འགགས་པའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་དང་འཕྲད་པ་གསུམ་གཅིག་གམ་ཐ་དད་པ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་མེད་དེ། དུས་གཅིག་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། གཅིག་ཏུ་བདེན་པ་ཉམས་སོ། །རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མཐའ་ཡོད་ལྟར། །
5-452a
ཐོག་མ་དབུས་ཀྱང་བརྟག་པར་གྱིས། །དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་གསུམ་དག་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་སྐད་ཅིག་ལ་མི་གནས། །ཞེས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译，以下是完整的简体中文翻译：
由于没有那个，污垢等诸法也从本初就证成为无。这是作为可信的教证而安立的原因，或者也表明有其他胜义的正理。
正理
第二，详细解说一多离等正理，解释论释文义进行细致探究。第一分为：一多离因，四边生灭因，以及其他正理的阐述。第一又分三：立因，成立宗法，成立遍摄。第一，如何知道所摄的客尘垢真实为无？如《量论》所言："若以正理观察实物，则彼自性中彼无实，因为彼等无一多自性。"同理，若观察客尘垢，则无真实存在，因为远离真实一和多的缘故。第二分二：成立第一因和第二因。第一，假若存在为一，是粗大或相续，抑或微尘或刹那，这些中是哪一个，请引因。外道等说：粗大无分为真实一。不然，因为粗大具有动与不动、遮蔽与未遮蔽、染色与未染色等多种部分，如《量论》所言："手等动时一切应动，因相违业于一不容，否则差别已成立。一被遮蔽则应一切皆被遮蔽或未被遮蔽时应可见，一被染色则应一切皆被染色或未染色而能了知。故聚合非一。"
声闻毗婆沙等说：三世实有，故相续无分是真实一。不然，因为劫、年、月、日、须臾、刹那等后后积集才形成前前，相续等仅是假立，如圣者寂天所言："相续与聚合，犹如花鬘军众等虚妄。"
经量部等说：极微无分是真实一。不然，当组成粗大时，中间微尘有六方位，是以与其他微尘相连的方式，还是仅从一方连接？若如第一种，则成六分，无分性失坏；若如第二种，极微只占一处空间，无法组成粗大，如第二遍智者世亲所言："六同时连接，极微成六分；六处若同处，聚尘仅极微大小。"
唯识宗说：识刹那是真实一。不然，因为具有时间的多种部分。此谓，事物生起时与前刹那相连、自住、灭时与后刹那相连这三者是一还是异？若是一，则无能生所生，因为同时故；若是异，则真实一性失坏。如《宝鬘论》所言："如刹那有终边，始初与中亦当观，如是刹那有三分，世间不住于刹那。"


 ། གཞན་ཡང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སོགས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གང་བསླུ་བ་ལ་བརྫུན་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་རྩ་བ་ལས། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འདུས་བྱས་འགྱུར། །དངོས་པོ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ། །གང་ན་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་བསླུ་བ་སྟེ། །དེས་ན་དེ་དག་བརྫུན་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་བདེན་པའི་གཅིག་མེད་ན་དུ་མ་མེད་དེ། དུ་མ་ནི་གཅིག་བསགས་པ་ལ་རག་ལས་པས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། དྲི་མ་གཅིག་དང་དུ་མར་མེད་ན་དྲི་མ་བདེན་དངོས་སུ་མེད་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་དང་དུ་མ་ནི་ཕན་ཚུན་སྤངས་པའི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་མེད་དེ། པཎ་ཆེན་ཞི་བ་འཚོའི་དབུ་མ་རྒྱན་ལས། དངོས་པོ་གང་གང་རྣམ་དཔྱད་ན། །དེ་དང་དེ་ལ་གཅིག་ཉིད་མེད། །གང་ལ་གཅིག་ཉིད་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ལ་དུ་མ་ཉིད་ཀྱང་མེད། །གཅིག་དང་དུ་མ་མ་གཏོགས་པའི། །རྣམ་པ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཡི། །དངོས་པོ་མི་རུང་འདི་གཉིས་ནི། །ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་གནས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་མུ་བཞི་སྐྱེ་འགོག་གི་གཏན་ཚིགས་ལ་གསུམ། རྟགས་དགོད་པ། ཕྱོགས་ཆོས་དང་། ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། དོན་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དྲི་མ་བདེན་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དབུ་མ་རྩ་བ་ལས། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དང་གང་ལ་ཡང་། །སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དྲི་མ་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་བདག་གམ། གཞན་ནམ། གཉིས་ཀའམ། རྒྱུ་མེད་
5-452b
པ་གང་ལས་ཡིན་རྟགས་དྲངས་ན། རང་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གྲུབ་ན་བསྐྱེད་མི་དགོས་ཤིང་། མ་གྲུབ་ན་བསྐྱེད་མི་ནུས་ཏེ། དབུ་མ་རྩ་བ་ལས། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གིས་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །ཅི་སྟེ་སྐྱེས་པས་བསྐྱེད་ཅེ་ན། །སྐྱེས་ན་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་དུ་ཡོད། །ཅེས་སོ། །གཞན་ལས་ཀྱང་མིན་ཏེ། གཞན་ཞིག་པ་ལས་སྐྱེ་ན་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། མ་ཞིག་པ་ལས་སྐྱེ་ན་དུས་མཉམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། འགགས་པ་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ། །འབྲས་བུ་དང་ནི་བྲལ་བའི་རྒྱུ། །གནས་པས་ཀྱང་ནི་ཇི་ལྟར་བཀྱེད། །ཅེས་སོ། །འགག་བཞིན་པ་ལས་ཀྱང་མིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱེད་འགགས་ཕྱེད་མ་འགགས་པ་ལས་བརྗོད་ན། འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པའི་ཆས་བསྐྱེད་པ་ལ་ནི་སྔར་གྱི་ཉེས་པས་རེག་ཅིང་། ཕུང་པོ་གསུམ་པའང་མེད་དེ། འཕགས་པ་ལྷའི་ཞབས་ཀྱིས། སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་ཕྱེད་སྐྱེས་ཕྱིར། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་དང་། དབུ་མ་རྩ་བ་ལས། སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པའི། །འགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །གཉི་ཀ་ལས་ཀྱང་མིན་ཏེ། རེ་རེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ན་གཉིས་ཀ་ལས་ཇི་ལྟར་ཡིན། སྔོ་སོགས་སྤངས་པའི་ཁྲ་བོ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། རྒྱུ་མེད་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ཕྱིར། །རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟར་འགྱུར་བས་རེས་འགའ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ན་དྲི་མ་གནས་པ་དང་འགག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། དེ་དག་མེད་ན་དངོས་པོ་དང་འདུས་བྱས་མེད་དོ། །དེ་དག་མེད་ན་དངོས་མེད་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཕ་དང་བུ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་བལྟོས་ནས་མིང་ཙམ་དུ་ཐ་སྙད་བྱས་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་བདེན་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དབུ་མ་རྩ་བ་ལས། མ་སྐྱེས་
5-453a
གང་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར། །མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། སྐྱེ་དང་གནས་དང་འགག་པ་དག །མ་གྲུབ་ཕྱིར་ན་འདུས་བྱས་མེད། །འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པས། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། །ཅེས་སོ། །དེས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཤིས་ལུགས་ལ་བདེན་པའི་དངོས་པོ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མེད་ཅིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译，以下是完整的简体中文翻译：
此外，客尘垢等一切事物是有为欺诳法，凡欺诳者必为虚妄，如《中论根本》所言："若涅槃为实，涅槃则有为；无有一事物，非为有为者。"又云："一切有为欺诳法，是故彼等为虚妄。"
第二，若无真实一则无多，因为多依赖一的积聚而存在。第三，若尘垢非一非多，则必定不是真实存在，因为一与多互相排斥为相违，故无第三聚，如班钦寂护《中观庄严论》所言："凡诸观察实物时，彼彼一性皆非有；若于何处无一性，彼处亦无多性存；除了一多之外的，具有其他形态的，实物不可能存在，因为这二者，互相排斥而安立。"
第二，四边生灭因分三：立因、成立宗法和成立遍摄。第一，在实相中一切法无生，故尘垢如何能有真实？如《中论根本》所言："非自非从他，非共非无因，诸法不管在何处，何时皆无有生起。"第二，若尘垢有生，是从自生、他生、二俱生还是无因生？若引因则：非从自生，因为若已成就则不需生，若未成就则不能生，如《中论根本》所言："此生既未生，如何能自生？若谓已生故能生，已生何须复更生？"
也非从他生，因为若从已灭的他生，则成无因，若从未灭的他生，则成同时，如彼论所言："已灭已消亡者，如何能生起果？果与脱离的因，安住亦如何能生？"
也非从正在灭者生，因为若说是从一半已灭、一半未灭生，则由已灭部分和未灭部分所生，仍有前述过失，且无第三聚，如圣天所言："正在生者半已生，故正生者无生起。"又《中论根本》所言："除去已去未去外，不可了知正去者。"
也非从二者生，若各别生不可得，二者如何能生？犹如除去青等而有杂色。也非无因生，如《量理论》所言："无因不依他，应恒有或恒无。"则成恒常，不会是偶然性的。
第三，由此，一切法无生，则尘垢如何能有住与灭？此等若无，则无事物和有为法；此等若无，则无为与无为等，如父与子般互相依存而仅名言安立，故尘垢如何能有真实？如《中论根本》所言："未生者何能住？未生者何能灭？"又云："生住灭三法，不成故无有为；有为若不成立，无为如何能成立？"
由此，世俗本性中无有真实事物微尘许，一切法唯是不成任何。


 །གསུམ་པ་རིགས་པ་ལྷག་མ་བསྟན་པ་ནི། དྲི་མ་ཆོས་ཅན། བདེན་པར་སྐྱེ་བ་མིན་ཏེ། ཡོད་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་སོ། ། གཞན་ཡང་དྲི་མ་ཆོས་ཅན། བདེན་པར་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། རྒྱུ་དུ་མས་འབྲས་བུ་གཅིག་མི་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མུ་བཞི་ཁེགས་པའི་སྒོ་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། བདེན་གཉིས་ལས། དུ་མས་དངོས་པོ་གཅིག་མི་བྱེད། །དུ་མས་དུ་མ་བྱེད་མ་ཡིན། །གཅིག་གིས་དུ་མའི་དངོས་མི་བྱེད། །གཅིག་གིས་གཅིག་བྱེད་པ་ཡང་མིན། །ཅེས་སོ། །དེས་ན་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་དང་བཅས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུའང་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། འཇུག་པ་ལས། རིགས་དེས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་མིན་པས། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་དྲི་མ་ཆོས་ཅན། བདེན་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་མ་གཏོགས་པ། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་འགྲེལ་པའི་ཚིག་དོན་ལ། ངོ་བོ་ལ་དཔྱད་ནས་འགོག་པ་གཅིག་དང་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་རིགས་པ་དང་།
5-453b
རྒྱུ་ལ་དཔྱད་ནས་འགོག་པ་རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་དཔྱད་ནས་འགོག་པ་ཡོད་མེད་སྐྱེ་འགོག་དང་། གཉིས་ཀ་ལ་དཔྱད་ནས་འགོག་པ་མུ་བཞི་སྐྱེ་འགོག་གི་རིགས་པས་དྲངས་པའི་ཚད་མ་དང་། ལ་སོགས་པས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རིགས་པས་དྲངས་པའི་ཚད་མས་དྲི་མ་རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་འཐད་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་བསལ་ན་མེད་པར་རྟོགས་པས། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ནི་ནམ་མཁའི་པདྨ་བཞིན་དུ་སྔར་ཡོད་འགག་པ་དང་། ཕྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེ་དེ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དྲི་མ་རྣམས་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བས་ཟད་པ་ལ་ཟད་པར་ཤེས་པ་དང་། སྙིང་པོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མ་སྐྱེ་བ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་སྟེ་འཁྲུལ་བར་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པའི་སྐུ་གསུམ་དངོས་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །
说事宗过失
གཉིས་པ་དེ་ལ་དངོས་སྨྲ་བའི་ཀླན་ཀ་དགོད་པ་ནི། ནང་གི་མུ་སྟེགས་བྱེད་ན་རེ། རྒྱུ་མཚན་བཤད་མ་ཐག་གང་གི་ཕྱིར་དྲི་མ་སྔར་ཡོད་ཟད་པ་དང་། ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ན། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མའི་དངོས་པོ་གང་དག་གཉེན་པོས་འཇིག་པའི་བསམ་པས་སྤངས་ཏེ་ཟད་པ་ལ་ཟད་དོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་དང་། དྲི་མའི་དངོས་པོ་གང་སྐྱེ་འཕྲོ་བཅད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་བསམ་པས་མི་སྐྱེ་བ་ལ་མི་སྐྱེའོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་ནི་རིམ་བཞིན་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་བརྗོད་ཅིང་། ཟད་མི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པའི་འདོད་པ་དེ་དག་གཟུང་བཞིན་པ་ལ་དྲི་མ་བདེན་པ་བ་ཟད་པ་དང་། སླར་མི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཐེག་པ་གོང་མར་སྨྲ་བས་དེའི་ལུགས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་གནས་ཚུལ་
5-454a
རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐལ་བ་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཐལ་བ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་དག་བྱུང་དུ་དོགས་ནས་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འཆད་བཞིན་པས་གསུངས་པར་མཛད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译，以下是完整的简体中文翻译：
第三，其余正理的阐述：尘垢为有法，不真实生起，因为远离有无生故。如云："于无或有义，缘皆不应理；无则为谁缘？有则缘何为？"
此外，尘垢为有法，无真实生起，因为通过多因不生一果等方式遮遣四边而无生，如《二谛论》云："多不能作一事物，多亦不能作多法，一不能作多事物，一亦不能作一法。"
因此，客尘垢等本性的心识及其对境在世俗中也不存在，如《入中论》云："以此正理世俗中亦无生。"
另外，尘垢为有法，空无真实事物，因为仅是缘起性故，如《根本智慧论》云："除缘起以外，无有任何法，是故无有法，不是空性者。"
第二，论释文义：通过观察本性而破除的一多自性远离正理，通过观察因而破除的金刚屑因，通过观察果而破除的有无生破因，通过观察二者而破除的四边生破正理所引生的量，以及等等所包含的缘起正理所引生的量，破除尘垢自性成立的合理实有，了知其为无。此时，菩提如同虚空中的莲花，先前存在者不灭，后来也不生起。此等喻依次为：了知尘垢本来未曾有故，了知尽为尽，了知大印本性不生为不生，以无颠倒了知一切法实相的各自自证相法身，以及等等所包含的胜义三身如实体性，即是大菩提。
说事宗过失
第二，陈述实事论者的诘难：内外道言："由刚才所说的原因，因尘垢先有而尽，后不生而了知，所以，那些被对治力所破而尽的客尘垢事物，认为'已尽'的了知，以及那些以断绝生起方式不生的尘垢事物，认为'不生'的了知，依次是尽智和不生智，实事论者如是说。并且，以尽不生方式，菩提也是尽智与不生智。"抱持这种观点时，上乘论者说："实有尘垢不存在尽和不再生，因此在您的体系中大菩提的实相是不合理的。"如此推出应成过失。担心出现这样似是而非的应成过失，中间颂文正在解释者宣说道。


 །
事力理所破
གསུམ་པ་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པས་འགོག་པ་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་སླར་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཞིག་འགོག་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་དག་འདི་ལ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་གྱི་ནུས་པས་ནི་སྔར་ཡོད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་གི་རིགས་ཅི་ཞིག་ཟད་པར་བྱས་ཏེ་མ་བྱས་ལ། སྔར་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་མེད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅི་ཞིག་འཐོབ་སྟེ་འཐོབ་བྱར་མེད་དོ། ། ངག་དོན་ཕྱོགས་སྔ་མས་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཅན། མི་འཐད་པར་ཐལ། བྱང་བྱ་དྲི་མ་སྔར་ཡོད་བདེན་པ་བ་ཟད་པ་དང་། ཆུབ་བྱ་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་གསར་བྱུང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པ་དང་། ཁྱབ་པ་འགལ་བ་གང་རུང་གི་ལན་བཏབ་པས་ཆོག་སྟེ། དང་པོ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡིན་ན་དྲི་མ་སྔར་ཡོད་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་མི་དགོས་ཏེ། གདོད་མ་ནས་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད་སྐྱེ་འགག་སྤྲོས་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། དྲི་མ་བདེན་ཡོད་ཟད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བྱང་དུ་མི་རུང་བ་གང་ཞིག །མི་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས་པ་གསར་དུ་སྐྱེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཁྱོད་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་མཐོང་ལམ་གྱི་བྲལ་འབྲས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་དེ་ཆོས་ཅན། དྲི་མ་སྔར་ཡོད་ཟད་པ་དང་། སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕྱིས་འབྱུང་བ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་སྐྱེ་འགག་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་
5-454b
ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་འདི་ཉན་ཐོས་ལ་དོན་སྒྲུབ་ཀྱི་རྟགས་སུ་སོང་ཡང་། ཐེག་ཆེན་ལ་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་ཀྱི་རྟགས་ཡང་དག་ཡིན་པས་ཕྱོགས་ཆོས་ཚད་གྲུབ། སྐྱེ་འགག་དང་བྲལ་བའི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་ཟད་ཐོབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཚད་གྲུབ། འདོད་ན། ཁོ་བོ་ཅག་འདོད་པའི་དབུ་མའི་ཕྱོགས་ལ་ཁྱོད་གནས་པར་འགྱུར་བས་སྐལ་བ་བཟང་ངོ་། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ལ་ཟད་པ་ཐོབ་མེད་པར་དགོངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་མདོར། ཟད་པ་གཉེན་པོས་ཟད་མིན་ཏེ། །སྔོན་ནས་ཟད་པས་དེ་ཕྱིར་ཟད། །ཅེས་དང་། རྒྱལ་བ་མ་ཕམ་པས། རང་བཞིན་གྱིས་ནི་ཡོངས་དག་ཕྱིར། །ཉོན་མོངས་གདོད་ནས་ཟད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་དང་། ཇི་ལྟར་སྔར་བཞིན་ཕྱིས་དེ་བཞིན། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། དྲི་མ་སྐྱེས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཟད་པ་དང་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དྲི་མ་སླར་འགོག་པ་དང་བྲལ་བའི་གནས་ལུགས་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་སྣང་ཙམ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དངོས་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་པ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲི་མ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་སྐྱེས་ཤིང་ཡོད་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཟད། མི་ཟད་པར་ཐལ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་སྐྱེས་ཏེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ལ་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་གནོད་པ་མེད་དེ། དྲི་མ་དང་པོར་ཡོད་པ་དང་། དེ་
5-455a
ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་གདོད་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རིགས་སོ་ཞེས་པ་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་དེ་དག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར། དངོས་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་དབུ་མའི་གཞུང་ལུགས་འདི་ཁོ་ན་ཁས་བླང་བར་བྱ་བར་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译，以下是完整的简体中文翻译：
事力理所破
第三，以胜义理破除分为根本和注释两部分。
第一，由于客尘垢本来未曾有的无为大菩提，不需要再破除客尘垢，因此在无所破的本净自性上，以所谓见道之力，既未尽先前所有的任何分别种类，也未获得任何先前不存在的无生了悟智慧之相，因为无所获得。义理是：前宗认为，菩提为有法，不应理，应成先前已有的真实可净之垢尽，以及应证之不生智是新生起的缘故。对此可以回答无定遍或遍计相违之一。第一，若是大菩提，不必通过先前垢尽和后来获得不生智慧方式成为菩提，因为本来不变即是远离生灭戏论边的智慧之故，如空性一般。第二，因为真实存在的垢不可能尽故不能成菩提，又因为不生无为法不可能新生故不能成菩提，所以您所许的菩提不应理。简言之，成为见道之离果菩提体性为有法，不会产生先有垢尽和后起无生智慧，因为它是远离生灭的空性自性之故。此因虽对声闻是义能立因，对大乘则是名言能立之正因，故有法性已成立，因为远离生灭的无为法不会产生尽智获得的果之故，遍计已成立。若许，你便安住于我们所许的中观宗义，如是甚善。
因此，理解菩提中无尽无得之义，如《宣说如来大悲经》言："尽非对治尽，本来尽故尽。"无敌佛子言："由自性清净，烦恼本来尽。如前后亦然，无变之法性。"以上是所陈述的。
第二，垢生和法性不生，依次为尽和生障之性，远离再灭垢的实相，胜义中是如来性体之本性。与此相反，你这执著于仅是显现的事物的实事论者，若如你所许，通过见道生起之力，垢分别等体性生起已有的，怎能尽？应成不尽，因自性存在之故。不生法无生者，怎能生？因不生之故，这对你是过失。对我来说无此过失，因为垢先有后尽，无生本来生，这些与理相违的说法根本不存在，由此因故，实事论者也应当唯一承许我们这一中观宗义。
;


 །
破所许矛盾
བཞི་པ་ཁས་བླངས་ནང་འགལ་གྱིས་དགག་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སྔར་ཡོད་ཀྱི་དྲི་མ་ཟད་པ་དང་། ཕྱིས་འབྱུང་གི་མི་སྐྱེ་བ་གསར་དུ་བྱུང་བ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་གཟོད་མ་ནས་དྲི་མ་ཟད་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དྲི་མའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པའི་དངོས་པོར་དངོས་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ཁས་ལེན་བཞིན་པས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་འདི་ནི་མི་རིགས་པས་བཞད་གད་གྱི་གནས་ཏེ་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་གསུངས་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། གཞན་གྱི་ཆོས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱང་གདོད་མ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྟར་སྤང་དུ་མི་རུང་བར་ཡོད་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་བྱ་ལ་ཡང་བླང་དོར་གྱི་གནས་སྟོན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདིས་སྒྲིབ་པ་གདོད་ནས་ཡོད་པ་རྣམས་ལམ་གྱིས་གློ་བུར་དུ་ཟད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཅེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་དེ་ལ་ཁོ་བོས་མཚར་དུ་བརྩིས་ནས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ནི་གང་མེད་པར་བསྒྱུར་མི་ནུས་ལ། གང་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་ཡོད་པར་བསྒྱུར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། ཤུགས་བསྟན་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་བཞི་བཤད་པ་དང་། དངོས་བསྟན་རྩ་བའི་ཚིག་དོན་བཤད་པ་གཉིས་ལས།
附说瑜伽四地
དང་པོ་ལ་སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས།
དང་པོ་ལ། འདིར་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་བཞི་
5-455b
རྣམ་པར་བཞག་པའི་དགོས་པ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་སོ་སོའི་དོན་བཤད་པའོ། །
此中所安立瑜伽四地之义
དང་པོ་ནི། འོ་ན་དངོས་སྨྲ་བ་ལ་ཁས་བླངས་ནང་འགལ་སྟོན་པའི་སྐབས་སུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་བཞི་སྟོན་པ་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་སྙམ་ན། ནང་གི་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་ཙམ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱོགས་ལ་བྱང་ཆུབ་མི་འཐད་ན། སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ཕྱིན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཁས་ལེན་པས་དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་ལའང་བྱང་ཆུབ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་རྣལ་འབྱོར་ས་བཞིའི་རྣམ་པར་བཞག་མཛད་དེ། དེའང་གདུལ་བྱ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་རིམ་འཇུག་གི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མར་ཕྱི་རོལ་པའི་ལྟ་བ་ལས་བཟློག་ནས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་བསྟན་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དང་པོར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ལའང་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རིམ་པས་དང་པོར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བདེན་མེད་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་རང་རྒྱལ་དང་། སེམས་ཙམ་རྣམ་བདེན་པ་དང་། ཐུན་མོང་བ་དང་། གཉིས་པར་དེ་དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་རྣམ་བདེན་མེད་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་སེམས་ཙམ་རྣམ་བརྫུན་པ་དང་། ཐུན་མོང་བ་དང་། གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་ཤེས་དོན་དམ་དུ་ཡོད་པ་བདེན་མེད་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པའི་འདོད་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译，以下是完整的简体中文翻译：
破所许矛盾
第四，以承许内部矛盾破除分三：引言、根本、注释。
第一，与先有垢尽后生不生相反，并非本初垢尽，因为你这实事论者正在承许垢法为真实存在事物，所以，佛陀断除了一切种类的烦恼障和所知障分别，如此说法是不合理的，令人嗤笑和极其惊奇的，此中间偈颂如是宣说。
第二，其他法客尘垢也如同本来菩提自性般存在而不可断，如此，于所知示现取舍处所的世尊，断言本有之障碍被道路忽然灭尽，此种与理相违之说，我感到惊奇，因为有事物自性者无法转为无，无事物自性者任何人也无法转为有。以上是所陈述的。
第三分二：暗示所说的瑜伽四地解释和明示根本文义解释。
附说瑜伽四地
第一，总义和文义二者。
第一又分：此中所安立瑜伽四地之义，瑜伽各地义的解释。
此中所安立瑜伽四地之义
第一，那么，在向实事论者指出承许内部矛盾时，为何与解说瑜伽四地相关？若想知道：若内道外道承许唯烦恼垢为真实存在时菩提不合理，则唯识宗承许一切所知皆真实存在，如此，则应显示他们宗派中菩提也不合理，因此此处安立瑜伽四地。此是示现所化众生次第入大乘道之方式，首先从外道见解转变为适合教授法无我的法器，因此首先修习补特伽罗无我，与声闻共同；对于法无我也依粗细次第，首先修习外境无实，与独觉和唯识真现论者共同；其次修习能取意识相无实，与唯识假现论者共同；第三，修习空无能取所取二取的识作为胜义有为无实，是瑜伽行中观师不共主张。


 ། རིམ་པ་དེ་རྒྱུད་ལ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་ཅེ་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ལམ་དུ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆོས་ཅན། རྟག་གཅིག་རང་དབང་ཅན་མིན་ཏེ། སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སྐྱེ་འཇིག་ཅན་གྱི་རྟགས་ཀྱིས་དྲངས་པའི་བསམ་བྱུང་གི་རིགས་པས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་བདག་མེད་དུ་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་སྤང་བར་བྱེད་ཅིང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་དྲོད་རྩེ་གང་རུང་གི་ལམ་དུ་སྔོན་པོར་སྣང་བ་དང་། སྔོར་སྣང་གི་
5-456a
ཤེས་པ་ཆོས་ཅན། སྣང་བ་ལྟར་རྫས་གཞན་མིན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་དྲངས་པའི་བསམ་བྱུང་གི་རིགས་པས་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་མིན་པར་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་རྟོག་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་བཟོད་མཆོག་གང་རུང་གི་ལམ་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པ་འདི་ཆོས་ཅན། ཤེས་པའི་རྫས་སུ་མི་བདེན་ཏེ། སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལྟར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཕྱི་དོན་བདེན་པར་མེད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་དྲངས་པའི་བསམ་བྱུང་གི་རིགས་པས་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་རྣམ་པ་སེམས་སུ་མི་བདེན་པར་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་བའི་གཟུང་རྣམ་ཤེས་པའི་རྫས་སུ་བདེན་འཛིན་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཐོང་ལམ་དུ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རང་རིག་རང་གསལ་ཆོས་ཅན། བདེན་པར་མེད་དེ།རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྟགས་ཀྱིས་དྲངས་པའི་བསམ་བྱུང་གི་རིགས་པས་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་པ་བདེན་མེད་དུ་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་ས་བོན་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །
说瑜伽地各义
གཉིས་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་སོ་སོའི་དོན་བཤད་པ་ལ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བཤད་པ། གཟུང་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བཤད་པ། འཛིན་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་སེམས་ཙམ་པས་འདོད་པའི་ལྟ་བའི་ས་བཤད་པ། སྤྲོས་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་དབུ་མ་པས་འདོད་པའི་ལྟ་བའི་ས་བཤད་པའོ། །
证无我瑜伽之说声闻地
དང་པོ་ལ་གཉིས། བདག་གང་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་། དེ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའོ། །
我施设处
དང་པོ་ལ། སྒྲོ་ཇི་ལྟར་བཏགས་པ་དང་། འདོགས་པའི་གཞི་གང་ཡིན་པའོ། །
如何施设
དང་པོ་ནི། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྟག་པ་གཅིག་པུ་རང་དབང་ཅན་དང་། གནས་མ་བུ་པའི་སྡེ་པས་སྒྲོ་
5-456b
བཏགས་པའི་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བའི་གང་ཟག་གི་བདག་གཉིས་པོ་དེ་ཡིན་ཏེ། བསྙེངས་བྲལ་ཟླ་བས། ཟ་བོ་རྟག་དངོས་བྱེད་པོ་མིན་པའི་བདག །ཡོན་ཏན་བྱར་མེད་མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱིས་བཏགས། །དེ་དབྱེ་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་ལ་བརྟེན་ནས། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལུགས་ནི་ཐ་དད་འགྱུར། །ཞེས་དང་། ཁ་ཅིག་དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་རྟག་མི་རྟག །ལ་སོགས་བརྗོད་མེད་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་འདོད། །རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་ཤེས་བྱར་དེ་འདོད་ཅིང་། །དེ་ནི་ངར་འཛིན་གཞིར་ཡང་འདོད་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །
所施设处
གཉིས་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཏུ་བཏགས་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། གང་ཟག་བཏགས་པར་ཡོད་ཉིད་ཀྱི། །བརྗོད་བྱ་རྫས་སུ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །
立其无实有
གཉིས་པ་དེ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེའོ། །
证无所取瑜伽之说缘觉地
གཉིས་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཀྱི་རིགས་རྒྱས་པར་བཤད་དེ། དེ་ལའང་རྟགས་དགོད་པ་དང་། རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་ངོས་བཟུང་བའོ། །
དང་པོ་ལ་གཉིས། གཞན་ཟེར་འགོག་པ་དང་། རང་གི་འདོད་པའི་དོན་བཞག་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译，以下是完整的简体中文翻译：
次第如何在相续中生起？在大乘资粮道中，取蕴为有法，非常一自在，因为有生灭故。以生灭因引生的思所生慧，修习取蕴无我，依此断除补特伽罗我执；在大乘暖顶任一道中，青色显现和青显心识为有法，非如显现为异体，因为是同一所缘决定故。以同一所缘决定因引生的思所生慧，修习二者非异，依此断除所知障的所取分别；在大乘忍胜任一道中，显现为外境的影像为有法，非心实质，因为非如多样显现实有故。以外境非真实因引生的思所生慧，修习如是显现的影像非心实，依此断除显现为外境的所取相为心实质的执著；在大乘见道中，离能取所取二取的自证自明识为有法，无实，因为是缘起故。以缘起因引生的思所生慧，修习如是心识无实，依此断除所知障的种子。
说瑜伽地各义
第二，瑜伽各地义的解释分四：证无我瑜伽之说声闻地，证无所取瑜伽之说独觉地，证无能取瑜伽之说唯识宗所许见地，证无戏论瑜伽之说中观宗所许见地。
证无我瑜伽之说声闻地
第一分二：我施设处，立其无实有。
我施设处
第一又分：如何施设，所施设处。
如何施设
第一，外道所增益的常一自在我，以及正量部所增益的不可言说补特伽罗我，此二者如无畏月称所言："食者常有事作者非作者我，无功用等为外道所计。彼分少许少许依止，外道诸派成为差别。"又："有计彼性异性常无常等，不可言说补特伽罗实有，许为六识所知境，亦许彼为我执之基。"
所施设处
第二，于蕴上施设为我，如《经庄严论》所言："补特伽罗假立有，所诠非为实有物。"
立其无实有
第二，立其无实的推理，即前述所说。
证无所取瑜伽之说缘觉地
第二，广说同一所缘决定之理，其中有立因和确认因法所三者。
第一分二：破他说，安立自宗义。
;


 །
说他宗
དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག་སྔོན་པོ་དང་སྔོ་འཛིན་ཆོས་ཅན། རྫས་ཐ་དད་དུ་བདེན་པ་མེད་དེ། ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ཆོས་ཅན། རྫས་ཐ་དད་དུ་ཐལ། བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། མདོ་སྡེ་པའི་ཚད་འབྲས་ལས། ཤེས་པ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡི། །རྒྱུ་ནི་དོན་ཡང་ཡིན་པས་ན། །དོན་ནི་གཞལ་བྱ་ཉིད་དུ་འདོད། །ཅེས་རྣམ་འགྲེལ་ལས་འབྱུང་བས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་གནས་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱིས་ཁྱབ་སྟེ། མེ་དང་དུ་བ་བཞིན་ནོ། །འདོད་ན། གཟུང་འཛིན་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རང་བཞིན་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། རྣམ་ངེས་ལས། རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་ལ་ནི་འདི་འཐད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།
5-457a
ཞེས་འབྱུང་བས། འདི་ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་སོ། །འདོད་ན། སྔོན་པོ་དང་སྔོ་འཛིན་གཉིས་པོ་དེ་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཡིན་པ་ཉམས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་དང་དེ་འཛིན་གྱི་བློ་ཆོས་ཅན། རྫས་ཐ་དད་དུ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བློའི་རྫས་གཅིག་གི་ངོར་གཟུང་འཛིན་དབྱེར་མེད་དུ་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པར་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྲ་ཤད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་དེ་འཛིན་གྱི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །རིགས་པ་འདི་ཡང་རྣམ་བཅས་སུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་སྔོན་པོ་ཕྱི་དོན་མེད་ཀྱང་། སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བག་ཆགས་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །
决定因法事三者
གཉིས་པ་རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་ངོས་བཟུང་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ནོ། །
有法
དང་པོ་ནི། སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་དང་། དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་བློ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ངེས་ལས། སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་དང་རིག་པ་དག་ནི་ངེས་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་ན་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་རྐྱང་པ་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་ཀྱང་རུང་སྟེ། སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་སྔོ་འཛིན་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ཡིན་པ་འགོག་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
所立法
གཉིས་པ་ནི། རྫས་ཐ་དད་དུ་བདེན་པ་བཀག་ཙམ་དེ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སོ། །
因义
གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། དོན་དངོས་དང་། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །
དང་པོ་ལ་མཚན་གཞི་རྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་། མཚན་ཉིད་ཕྱོགས་ཆོས་དང་ཁྱབ་པ་བསྒྲུབ། མཚོན་བྱ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །
决定事相因体性
དང་པོ་ནི། ལྷན་ཅིག་པ་ནི་དུས་གཅིག་པའོ། །དམིགས་པ་ནི་མངོན་དུ་རྟོགས་པའོ། །ངེས་པ་ནི་ཁྱབ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་བློ་རྫས་གཅིག་གིས་གཟུང་འཛིན་དུས་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པའམ་མྱོང་བར་ངེས་པའི་ཁྱབ་པ་དེ་རྟགས་ཀྱི་མཚན་གཞི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ངེས་ལས། འདི་དག་ལ་རྣམ་པ་
5-457b
གཅིག་མ་དམིགས་ལ། གཞན་དམིགས་པ་ནི་མེད་དོ། །ཞེས་པས། རྣམ་པ་གཟུང་བ་དམིགས་ནས་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །
立事相宗法及周遍
གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཕྱོགས་ཆོས་སྒྲུབ། ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པའོ། །
དང་པོ་ནི། རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དངོས་སུ་དམིགས་པ་ལས་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཞར་ལ་དམིགས་པས་ཁྱབ། སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཞར་ལ་དམིགས་པས་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དངོས་སུ་དམིགས་པའི་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་རྟགས་དེ་གྲུབ་བོ། །
གཉིས་པ་ནི། རྫས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན་གཟུང་འཛིན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དམིགས་ངེས་མེད་དེ། གཟུང་འཛིན་གྱི་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་ངེས་ལས། རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་ལ་ནི་འདི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译，以下是完整的简体中文翻译：
说他宗
第一，有人说：青色和青色识为有法，无实异体，因为是同一所缘决定故。对此，二者为有法，应为异体，因为是所生能生的因果故。若不成立，《经量部量果品》中，《量理论》云："识如是显现，因亦是外境，故许境为所量。"由此，凡是所生能生，皆为因果，如烟与火。若许，则能取所取应非同一所缘决定，因为自性相异故，周遍，《量决定论》中说："对于自性相异者，此不应理。"此处"此"指同一所缘决定。若许，则青色与青识二者为同一所缘决定的性质已失。
第二，青色相和了知它的心识为有法，非为实异体，因为在心识一体中能取所取无别地同时决定所缘故，如发丝相及其能取识。此理亦为有相论者之宗，彼时虽无外在青色，然熏习为青色相的投射因，如是说明。
决定因法事三者
第二，确认因法所三者，分三：有法，所立法，因义。
有法
第一，青色相和了知它的心识是有法，如《量决定论》所言："青色相和了知必定。"或者，单单青色相作为有法也可以，因为此处是破除青色相异于青色取识的情况。
所立法
第二，所破除的仅是实异体，这是所立法。
因义
第三分二：实义，遣除诤论。
第一，确认事相因体性，证明特征宗法及周遍，表明能立因的道理。
决定事相因体性
第一，同时指一时，所缘指现前了悟，决定指周遍。如此，心识一体中能取所取同时了悟或体验的周遍，是因的事相，如《量决定论》所言："于此等中，不见一相而见另一相，是不可能的。"此句否定了见到所取相而不见能取的情况。
立事相宗法及周遍
第二分二：立宗法，立周遍。
第一，自证现量直接缘取能取青色的心识，必然间接缘取青色相；间接缘取青色相，必然直接缘取能取青色的心识，通过这种周遍关系，成立此因。
第二，若是实异体，则有法能取所取不应为同一所缘决定，因为无能取所取的关联故，如青色与黄色。《量决定论》言："对于自性相异者，此不应理，因为无关联之故。"
;


 །དེ་ལྟར་ན་དཔེ་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྟེང་དུ་རྣམ་པ་དེ་དང་དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཚད་མས་གྲུབ། རྫས་ཐ་དད་དུ་བདེན་པ་ཡིན་མིན་དངོས་འགལ་དུ་ངེས། རྟགས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟགས་དེས་རྫས་ཐ་དད་དུ་བདེན་པ་ཕར་ཁེགས་པས་རྫས་ཐ་དད་དུ་བདེན་པ་མིན་པའི་ཁྱབ་པ་ཚུར་གྲུབ་བོ། །
何为因名相理
གསུམ་པ་མཚོན་བྱ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིགས་པ་ནི། རང་བཞིན་དང་འགལ་བའི་ཁྱབ་བྱ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། མ་གྲུབ་པ། མ་ངེས་པ། འགལ་བའི་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །
不成
དང་པོ་ནི། སྔོན་པོ་དང་སྔོན་འཛིན་ཆོས་ཅན།དུས་མི་མཉམ་པར་ཐལ། རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་དང་སྔོན་འཛིན་གཉིས་དེར་ཐལ་ཅེ་ན། ཁྱོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ལྟར་ན་ཁོ་བོས་འདོད་ལན་ཐེབས་ཀྱང་། ཁོ་
5-458a
བོ་ཅག་ཕྱི་དོན་མེད་པར་སྨྲ་བས། ཕྱི་དོན་གྱི་སྔོན་པོ་དེ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་གྲུབ་པའི་ལན་ཐེབས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་དང་། དེ་འཛིན་གྱི་ཤེས་པ་གཉིས་པོ་དེ་དུས་མི་མཉམ་པར་ཐལ། རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། མ་གྲུབ་སྟེ། གཉིས་པོ་དེ་བདག་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ངེས་ལས། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དང་། དེ་རིག་པ་དག་ཐ་དད་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
不定
གཉིས་པ་ལ་གསུམ། གདུལ་བྱའི་སེམས་རྒྱུད་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་ངེས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བས་མ་ངེས། གཟུགས་དང་སྣང་བས་མ་ངེས་པ་སྤང་བའོ། །
遮化众心续与佛智不定
དང་པོ་ནི། གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྫས་ཐ་དད་ལ་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཀྱི་རྟགས་ཞུགས་པས་མ་ངེས་སོ་ཞེ་ན། ཞུགས་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། ཞུགས་ན་གདུལ་བྱའི་སེམས་རྒྱུད་མྱོང་བའི་རང་རིག་དེས་ཆོས་ཅན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པར་ཐལ། རང་གི་སེམས་རྒྱུད་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཚད་གྲུབ། ཁྱབ་པ་མེད་ན། དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཡིན་པ་ཉམས་སོ། །
遮心与心所不定
གཉིས་པ་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྫས་ཐ་དད་ལ་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཀྱི་རྟགས་ཞུགས་པས་མ་ངེས་སོ་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་རྫས་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་རིགས་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སེམས་ཉིད་གཉིས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། །དེ་བཞིན་ཆགས་སོགས་སྣང་བ་དང་། །དེ་བཞིན་དད་སོགས་སྣང་བ་སྟེ། །ཉོན་མོངས་དགེ་ཆོས་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན། གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ལྔ་ཉིད་འཐད་པ་མིན་ཕྱིར་དང་། །དེ་ཡི་གནས་སྐབས་སྐྱོན་ཕྱིར་དང་། །བྱེད་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་ཕྱིར་དང་། །ལུང་དང་འགལ་
5-458b
བ་ཉིད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་ཐ་དད་མིན་པ་ལ་ཀླན་ཀ་བཀོད་པ་བསལ་བའི་ཚུལ་གྱི་ལུང་དོན་བཀྲོལ་ཏེ་འདིར་བརྗོད་པ། སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་སོ་སོ་བ་མིན་ན་ཕུང་ལྔའི་དབྱེ་བ་མི་འཐད་པར་ཐལ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་སེམས་བྱུང་གི་ཕུང་པོ་ཐ་དད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྐྱོན་མེད་དེ། སེམས་ཀྱི་གནས་པའི་སྐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སེམས་བྱུང་གི་ཕུང་པོར་འཇོག་པ་ཡིན་ཅེ་ན། འོ་ན་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གཉིས་ལ་མཚན་ཉིད་དང་བྱེད་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་གཉིས་པོ་དེ་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་ཐལ། མེད་ན་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译，以下是完整的简体中文翻译：
如此，在双月影像的比喻中，以量成立影像及其能取心识为同一所缘决定，确定实异体与非实异体为直接相违，依此因，由因遮破实异体，返成立非实异体的周遍。
何为因名相理
第三，所表因的道理是：自性相违的所周遍所缘。
第二，遣除对此的诤论分三：破不成，破不定，破相违的诤论。
不成
第一，青色与青取为有法，应非同时，因为是因果关系故。若许，则应非同一所缘决定。对此答：若你依外在实物而言，外境与青取二者如是应成，依你宗义，我可接受。但我等主张无外境，故外境青色作为有法之一分不成立，此为回答。又，若你说青色相与能取识二者应非同时，因为是因果关系故，不成立，因为二者是同体故。《量决定论》云："显为青等与了知彼，成立为无差别。"
不定
第二分三：化众心续与佛智不定，心与心所不定，色与光明不定。
遮化众心续与佛智不定
第一，所化众生相续与佛智实异体而有同一所缘决定因入，故不定。答：不成立入，若入，则能领受所化众生心相续之自证为有法，应能缘取佛智，因为能缘取自心相续故。因已成立，若不周遍，则二者为同一所缘决定的性质已失。
遮心与心所不定
第二，心与心所实异体而有同一所缘决定因入，故不定。答：二者非如你所许之实异体，因为种类性质为同一故。若不承认，《经庄严论》云："心本现为二，如是显贪等，如是显信等，烦恼善法非有。"如此，《摄抉择分》言："不应理五性，及彼位过失，作因无差别，与教相违故。"此论解释心心所非实异体的诘难遣除方式，此处表明：心心所若非各别实体，应不合理五蕴分类，因为识蕴外无别心所蕴故。无过，因为在心的特殊状态中安立为心所蕴。那么，心与心所二者有无不同特征与功能？若有，二者应为异体，若无，应非状态与有状态者。
;


 །ཅི་སྟེ་ཡང་གཉིས་པོ་དེ་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་དུ་མི་འཐད་པར་ཐལ། ཁྱོད་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་རྫས་གཅིག་པས་བྱེད་རྒྱུ་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྫས་རྒྱུན་གཅིག་ཀྱང་མཚན་ཉིད་དང་བྱེད་པ་ཐ་དད་པས་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་ཐ་དད་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པ་རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྫས་རྒྱུན་གཅིག་ལ་སེམས་བྱུང་འདོད་པ་དང་དད་པ་སོགས་ཁྱད་པར་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡུལ་དམིགས་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་རང་རྒྱུད་ལ་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་བྱེད་པ་ཐ་དད་པས་རྫས་ཐ་དད་མི་དགོས་ཏེ། ནོར་བུའི་མཚན་ཉིད་རིན་ཆེ་བ་དང་དཀོན་པ་ཐ་དད། བྱེད་པ་དུག་ཞི་བ་དང་འབྲུ་འཕེལ་བ་ཐ་དད་ཀྱང་ནོར་བུའི་རྫས་ཐ་དད་མི་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་མདོར། སེམས་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་སེམས་སེམས་བྱུང་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་བཤད་པའི་ལུང་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། གཉིས་པོ་དེ་བྱེ་བྲག་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ངོ་བོ་གཅིག་པ་བཀག་པ་ཡིན་གྱི། སྤྱི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་བཀག་པ་མེད་དོ། །
遮色与现相不定
གསུམ་པ་གཟུགས་སྣང་རྫས་
5-459a
ཐ་དད་པ་ལའང་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཀྱི་རྟགས་དེ་ཞུགས་པས་མ་ངེས་ཤེ་ན། གཟུགས་སྣང་གཉིས་ལ་རྟགས་དེ་ཞུགས་པར་བཤད་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མིན་ལ། དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ན་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྣང་བ་དང་གསལ་བྱའི་གཟུགས་གཉིས་པོ་དེ་རྒྱུ་འབྲས་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དུས་མཉམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། རྣམ་ངེས་ལས། སྣང་བ་མེད་པར་གཟུགས་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལས་འཁྲུལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །
遮相违之争
གསུམ་པ་ནི། རྟགས་དེ་འགལ་བར་ཐལ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཐ་དད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཐ་དད་དུ་བདེན་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ་ཟེར་ན། མ་གྲུབ་ལ། ཐ་དད་སྣང་བས་དེར་ཐལ་ཟེར་ན། ཁྱབ་པ་མེད་དོ། །
证无能取瑜伽随唯识宗所许地诠释
གསུམ་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དེ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའོ། །
决定法我
དང་པོ་ནི། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བ་ལྟར་ན་གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཉན་ཐོས་པ་ལྟར་ན་གཟུང་བ་རགས་པ་དང་འཛིན་པའི་རྒྱུན་གཉིས་པོ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། གཟུང་བ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། འཛིན་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པོ་དེ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཙམ་པ་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། བདེན་གཉིས་ལས། རྒྱུན་ལ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། །མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ཆོས་ཞེས་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པ་མིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་མེད་ལ། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའམ། ཀུན་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་ཅན་ནི། ཡུལ་གཟུང་བའི་ཆོས་མེད་པའི་ཤུགས་ལས་མེད་པར་ཡང་གྲུབ་བོ། །
证无戏论瑜伽随中观宗所许地诠释
བཞི་པ་སྤྲོས་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དབུ་མའི་ས་བཤད་པ་ནི། གྲུབ་པའི་མཐའ་འདིའི་གོང་
5-459b
ན་གཞན་བླར་མེད་པའི་དབུ་མའི་གྲུབ་དོན་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་ན། ཇི་སྐད་དུ། ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་པའང་མིན། །མཐའ་བཞི་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བ། །དེ་ཉིད་དབུ་མ་པ་ཡིས་རིག །ཅེས་སྤྲོས་པའི་མཐའ་བཞི་ག་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ལ་དབུ་མའི་ལྟ་བ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་དོན་འགྲེལ་བའི་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་དགྱེས་པའི་དབུ་མ་ཆེན་པོའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་ཚུལ་དང་། ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་པ་རྣམས་དགའ་བར་བྱེད་པའི་དབུ་མའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་ཚུལ་ལོ།

 །ཅི་སྟེ་ཡང་གཉིས་པོ་དེ་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་དུ་མི་འཐད་པར་ཐལ། ཁྱོད་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་རྫས་གཅིག་པས་བྱེད་རྒྱུ་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྫས་རྒྱུན་གཅིག་ཀྱང་མཚན་ཉིད་དང་བྱེད་པ་ཐ་དད་པས་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་ཐ་དད་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པ་རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྫས་རྒྱུན་གཅིག་ལ་སེམས་བྱུང་འདོད་པ་དང་དད་པ་སོགས་ཁྱད་པར་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡུལ་དམིགས་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་རང་རྒྱུད་ལ་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་བྱེད་པ་ཐ་དད་པས་རྫས་ཐ་དད་མི་དགོས་ཏེ། ནོར་བུའི་མཚན་ཉིད་རིན་ཆེ་བ་དང་དཀོན་པ་ཐ་དད། བྱེད་པ་དུག་ཞི་བ་དང་འབྲུ་འཕེལ་བ་ཐ་དད་ཀྱང་ནོར་བུའི་རྫས་ཐ་དད་མི་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་མདོར། སེམས་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་སེམས་སེམས་བྱུང་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་བཤད་པའི་ལུང་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། གཉིས་པོ་དེ་བྱེ་བྲག་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ངོ་བོ་གཅིག་པ་བཀག་པ་ཡིན་གྱི། སྤྱི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་བཀག་པ་མེད་དོ། །
遮色与现相不定
གསུམ་པ་གཟུགས་སྣང་རྫས་
5-459a
ཐ་དད་པ་ལའང་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཀྱི་རྟགས་དེ་ཞུགས་པས་མ་ངེས་ཤེ་ན། གཟུགས་སྣང་གཉིས་ལ་རྟགས་དེ་ཞུགས་པར་བཤད་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མིན་ལ། དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ན་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྣང་བ་དང་གསལ་བྱའི་གཟུགས་གཉིས་པོ་དེ་རྒྱུ་འབྲས་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དུས་མཉམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། རྣམ་ངེས་ལས། སྣང་བ་མེད་པར་གཟུགས་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལས་འཁྲུལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །
遮相违之争
གསུམ་པ་ནི། རྟགས་དེ་འགལ་བར་ཐལ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཐ་དད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཐ་དད་དུ་བདེན་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ་ཟེར་ན། མ་གྲུབ་ལ། ཐ་དད་སྣང་བས་དེར་ཐལ་ཟེར་ན། ཁྱབ་པ་མེད་དོ། །
证无能取瑜伽随唯识宗所许地诠释
གསུམ་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དེ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའོ། །
决定法我
དང་པོ་ནི། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བ་ལྟར་ན་གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཉན་ཐོས་པ་ལྟར་ན་གཟུང་བ་རགས་པ་དང་འཛིན་པའི་རྒྱུན་གཉིས་པོ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། གཟུང་བ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། འཛིན་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པོ་དེ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཙམ་པ་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། བདེན་གཉིས་ལས། རྒྱུན་ལ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། །མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ཆོས་ཞེས་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པ་མིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་མེད་ལ། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའམ། ཀུན་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་ཅན་ནི། ཡུལ་གཟུང་བའི་ཆོས་མེད་པའི་ཤུགས་ལས་མེད་པར་ཡང་གྲུབ་བོ། །
证无戏论瑜伽随中观宗所许地诠释
བཞི་པ་སྤྲོས་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དབུ་མའི་ས་བཤད་པ་ནི། གྲུབ་པའི་མཐའ་འདིའི་གོང་
5-459b
ན་གཞན་བླར་མེད་པའི་དབུ་མའི་གྲུབ་དོན་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་ན། ཇི་སྐད་དུ། ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་པའང་མིན། །མཐའ་བཞི་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བ། །དེ་ཉིད་དབུ་མ་པ་ཡིས་རིག །ཅེས་སྤྲོས་པའི་མཐའ་བཞི་ག་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ལ་དབུ་མའི་ལྟ་བ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་དོན་འགྲེལ་བའི་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་དགྱེས་པའི་དབུ་མ་ཆེན་པོའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་ཚུལ་དང་། ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་པ་རྣམས་དགའ་བར་བྱེད་པའི་དབུ་མའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་ཚུལ་ལོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是完整的简体中文翻译：
如果这两者不能被认为是时间状态和具有时间状态的，那么就会导致错误结论。根据你的观点，这两者是同一实质，因此没有不同的作用因，那么这样的说法是错误的。虽然是同一实质流，但由于特征和作用的不同，使得时间状态和具有时间状态的是不同的，因此"没有作用因"的理由不成立。因为在同一心识的实质流中，心所欲望、信仰等特殊的作用因、所缘对象等的时间状态和具有时间状态的，通过自身经验的量已经确立。特征和作用的不同并不需要实质不同，就如同宝石的特征珍贵和稀有不同，作用消除毒素和增长谷物不同，但宝石的实质不需要不同一样。又如经中所说："心识即是心所生起者"，这样说不合理，因此与解释心和心所本质不同的经典相违背。这两者从各个方面来说本质不同的说法被否定，但没有否定它们在普遍类别上本质相同。
遮色与现相不定
三、对于色与显现是不同实质的论点，同一所缘决定因也适用，因此不确定吗？对于色与显现两者适用该因的说法不应按字面理解。如果按字面理解，则会导致明显的显现与被明显的色两者不是因果关系，因为它们同时存在。如果承认这点，《量决定论》中说："没有光明就无法认识色法，因为果不离因而混乱。"
遮相违之争
三、那个因相违吗？因为它遍及不同的相反方面。回答：不相违，因为相反方面真实不同，就像这样问是否相违，回答：不成立。如果说因为显现不同而相违，回答：没有遍及关系。
证无能取瑜伽随唯识宗所许地诠释
三、分为确定法我和证明法我不存在。
决定法我
首先，按照共同乘的观点，所取和能取两者即是法我。按照声闻的观点，粗大的所取和能取的相续两者是世俗事物，而微细的所取尘和能取的刹那两者是胜义事物。按照唯识派的观点，它们仅是世俗事物。或者，一切持有自相的法都是法我，如《二谛论》中说："相续称为人我，持有特征称为法。"
其次，一切对象法都是由不真实的遍计所执所假立，并非以自性成立。遍计执或能取的心识，从所取法不存在的角度来看，也不存在。
证无戏论瑜伽随中观宗所许地诠释
四、解释无戏论瑜伽中观地：这一宗义之上再无其他更高的无上中观宗义是怎样的呢？如所说："非有非无非有无，非是二者自性，从四边解脱，此即中观者所知。"这句话说明远离四边戏论的智慧被称为中观见。对此的解释方式有两种：解释佛陀及菩萨喜悦的大中观意趣，以及解释五百末劫众生喜爱的中观意趣。


 །
诠释令诸佛子欢喜之大中观意趣分
དང་པོ་ནི། ཀུན་བཏགས་དང་གཞན་དབང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྫུན་པའི་སྣང་བ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་ན་དེ་ལ་བལྟོས་པའི་མེད་པ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར་དང་། མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ལས་ཟློག་པ་ལ་བྱའི། ཡོད་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཟློག་པའི་མེད་པའང་མི་འགྲུབ་པས་སོ། །ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མིན་ཏེ། གཞི་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་ཡོད་མེད་གཉིས་མི་འདུ་ལ། ཀུན་བཏགས་དང་གཞན་དབང་གི་གཞི་ནི་བཤད་པ་ལྟར་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་མིན་པར་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་པས། ཡོད་མེད་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་འདྲ་སྟེ། འགལ་བ་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེང་སང་གཞན་སྟོང་སྨྲ་བའི་སེམས་ཙམ་པ་དབུ་མར་ཁས་འཆེ་བ་འགའ་ཞིག །ཡོད་མེད་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་ཅེས་པའི་སྐབས་སུ། ཀུན་བཏགས་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མིན། གཞན་དབང་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མིན་པ་ལ། གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་ཅེས་པའི་དོན་དུ་འཆད་པ་ནི་དགེ་བ་མིན་ཏེ། སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་བའི་ཆ་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན། ཐག་པར་སྣང་བའི་ཆ་
5-460a
ནས་མེད་པ་མ་ཡིན་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་བྱིས་པའི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ལ་ཡང་ལོག་གི་ཆ་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་མཚན་གཞི་ཐ་དད་ལ་བསམས་ཏེ་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་པར་བཤད་པའི་རིགས་པ་དེ། འདིར་བསྟན་དབུ་མ་ཆེན་པོའི་སྐབས་སུ། མ་རིག་པས་བསླད་པ་ཞུགས་སོ་ཅོག་རྒྱུན་མཐའ་ཕྱིན། ལམ་མ་ཞུགས་ཡན་ཆད་ཀྱི་སྣང་བཏགས་ཀྱི་ཆ་སོ་སོར་མ་ཕྱེ་བར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྒྲིབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཐམས་ཅད་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་པར་སྒྲུབ་པའི་དུས་སུ་རིགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་བྱས་ན་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀའི་མཐའ་ལས་མ་འདས་ཏེ། ཀུན་བཏགས་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་མིན་པས་མེད་མཐའ་ལས་མ་འདས་ཤིང་། གཞན་དབང་མེད་པའི་བདག་ཉིད་མིན་པས་ཡོད་མཐའ་ལས་མ་འདས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། མཚན་གཞི་སོ་སོའི་སྟེང་དུ་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་ཐལ་པས་སོ། ། ཁོ་བོ་ཅག་ལྟར་ན། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་ན་ཡོད་པའམ། ཡང་ན་མེད་པའམ། ཡང་ན་དེ་གཉིས་ཚོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡོད་ན་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་ཡོད་དགོས་པ་ལས། དེ་ལྟར་མེད་པར་འཁྲུལ་ཤེས་ཀྱིས་བཏགས་པའི་ཡོད་མེད་ལ་སོགས་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཡོད་མེད་སོགས་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་གཅིག་ཏུ་བདེན་པར་ནི་འགའ་ཡང་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁྲུལ་ཤེས་ཀྱིས་བཏགས་པའི་བཏགས་ཆའི་ཡོད་མེད་དང་། དེ་གཉིས་ཚོགས་པ་དང་། འཁྲུལ་ཤེས་གོམས་པའི་ལྷན་སྐྱེས་ལ་ཡོད་མེད་དང་། དེ་གཉིས་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་བའི་སྣང་ཆ་ཙམ་དམིགས་པས་དེ་དེ་ཡིན་པ་དང་ཡོད་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། སྨྱོ་བའི་སྣང་བ་དང་། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱིས་དམིགས་པ་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་སོགས་དང་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མདོར་ན་འཁྲུལ་
5-460b
ཤེས་ཀྱིས་བཏགས་སྣང་གི་ཆ་ཐམས་ཅད་དེ་དང་དེར་ཡོད་ཡིན་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། འཁྲུལ་ཤེས་ལ་ཤར་བའི་ཤེས་རྣམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་འཁྲུལ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་ཤེས་ཏེ། ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཅོས་མའི་ཤེས་པའམ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་བཅོས་མའམ་བརྫུན་པའམ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོད་ཡིན་དུ་མི་བདེན་ན་དེའི་ཡུལ་ཡོད་ཡིན་དུ་མ་གྲུབ་པར་ངེས་སོ།

这些是完整的简体中文翻译：
诠释令诸佛子欢喜之大中观意趣分
首先，一切遍计和依他起的法都不是有，因为它们仅仅是虽然不存在却在一切方面显现的虚假显现。也不是无，因为如果本来从未存在过，就不可能有依赖于它的不存在，且无是从有的对立面而言的，而有本身既然未成立，其对立面的无也不能成立。也不是有无二者的自性，因为在同一基础上有无二者不能共存，而且遍计和依他起的基础，如前所述已经确定既非有也非无，因此成为有无二者本性的法如同石女儿一样，因为矛盾本性统一的实体是不可能存在的。
如今，某些宣称自己是中观师的他空论者唯识派，在解释"非是二者自性"这一语句时，将其理解为既非遍计所执的有自性，也非依他起的无自性，这种解释是不正确的。这种解释就像说"从误认为蛇的角度看不存在，从显现为绳子的角度看不不存在"这样，对于世俗谛分析真假部分，考虑不同事例而说"非是二者自性"的推理方法，在此处所显示的大中观语境下是不适合的。在讨论所有被无明染污、从未入道直到道路终点的一切显现和执著，不分别其各个部分而证明遮蔽法性自然的一切世俗均非二者自性时，若使用这种推理方法，则未超越有无二边：因为说遍计非有自性未超越无边，说依他非无自性未超越有边。因此，无法证明"非是二者自性"，而是会导致在各个事例上确立为二者自性的错误结论。
按照我们的观点，一切世俗法既非存在，也非不存在，也非二者结合的自性，因为若如此存在，则必须以自性而存在，然而只有迷惑心识所执著的有无等显现，找不到任何自立独存而真实的有无等。迷惑心识所执著的有无，或二者的结合，以及由于习惯迷惑心识而产生的俱生心中的有无及二者结合的显现部分，仅仅因为被认知到就不能证明它们存在或是真实的，就像疯子的幻觉、感官缺陷者所见，以及梦境中的对象等没有任何差别一样。总之，迷惑心识所执著显现的一切方面都不能成立为各自所显现的存在，因为它们是迷惑心识中显现的心识表象，且与迷惑心识的本质无别，而这样的心识本身并不存在，因为它是虚构的心识或迷惑的心识。因此，若虚构、虚假或迷惑的心识本身不能真正存在，则其对象肯定不能成立为存在的。


 ། ཡང་ཆེན་པོར་རློམ་པ་འགའ་ཞིག །གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མིན་པའི་སྐབས་སུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་འདི་ཡི་སྣང་ཆ་མེད་པའང་མ་ཡིན། སྟོང་ཆ་ཡོད་པའང་མ་ཡིན། དེ་གཉིས་མིན་གྱི་དོན་ཡིན་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར། ཀུན་རྫོབ་འདི་ལྟར་སྣང་བ་ཀུན། །ཁྱབ་པ་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་བཞིན། །འདོད་པ་རྣལ་འབྱོར་མས་ཤེས་ཀྱིས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་སྣང་ཆ་དང་སྟོང་ཆ་སོ་སོར་ཐ་དད་དུ་ཁས་བླངས་ནས་ཡོད་མེད་ཀྱི་ངོས་འཛིན་བྱས་པས་དབུ་མའི་བདེན་གཉིས་འཇོག་མཚམས་དང་འགལ་ཏེ། ལུགས་ལས་སྣང་ཆ་དང་སྟོང་ཆ་གཅིག་ཐ་དད་དུ་ཁས་བླངས་ན་སྤྲོས་མཐར་འགྱུར་ཞིང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་ཆ་ལས་གཞན་པའི་སྟོང་ཆ་དང་། སྟོང་ཆ་ལས་གཞན་པའི་སྣང་ཆ་མེད་པས། དེ་གཉིས་ཀའི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་བཀག་པའི་མེད་པ་མི་སྒྲུབ་པའི་སྟོང་ཉིད་སྤྲོས་བྲལ་ཁོ་ན་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་གྱི། ཁྱེད་འདོད་པ་ལྟར་སྣང་བ་མེད་པ་མིན་པ་ཡོད་པའི་མཐའ་དང་། སྟོང་པ་ཡོད་པ་མིན་པ་མེད་པའི་མཐའ་བཟུང་ནས་གཅིག་ལ་ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་འགོག་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་ལ་གཅིག་གིས་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་འགོག་པའི་སྒོ་ནས་གཉིས་མིན་དུ་འདོད་པའི་ཟོལ་སྦྱོར་འདིས་ནི་སོང་ཚོད་ལ་གཉིས་ཡིན་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་སོ་
5-461a
སོའི་སྟེང་དུ་ཡོད་མེད་ཀྱིས་གཉིས་ཡིན་ཐ་དད་དུ་ཁས་བླངས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་ཀྱང་། ཁྱོད་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་བྱུང་བའི་ལུང་དོན་ལོག་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དོན་དེ་ནི་ཆུ་ནང་གི་ཟླ་བ་ཟླ་བར་མེད་པ་བཞིན། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་སྣང་བ་ལྟར་ཡོད་ཡིན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡོད་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་མེད་པའི་ལུང་མ་ཡིན་པས་འདི་ཡང་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་པའི་དོན་ནི། ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་མིན་པའང་མིན་ཏེ། ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་མིན་པའི་བདག་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེ་མི་སྲིད་དེ། ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་མི་སྲིད་པ་གང་ཞིག །དེ་མི་སྲིད་ན་དེ་ལ་བལྟོས་པའི་ཡོད་མེད་གཉིས་མིན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དེར་འཇོག་པ་ནི་བལྟོས་ཏེ་བཞག་པ་གང་དེའི་ཚེ་བལྟོས་ཆོས་ཡིན་པ་མི་སྲིད་ན། བལྟོས་ཆོས་མིན་པའང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བཤད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡུལ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བློ་འབའ་ཞིག་གིས་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པས། དེས་མཚན་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤང་བྱ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་སྤངས་ཀྱང་དོན་དམ་བདེན་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ལ་ནི་མཐར་འཛིན་པ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མཐའ་དེ་དག་དྲུངས་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། ཡེ་ཤེས་དེས་ཡེ་ཤེས་རང་ཡོད་མེད་སོགས་ཀྱི་མཐར་ལྟ་བ་མི་སྲིད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། མཐར་འཛིན་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་ཤེས་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཡོད་མེད་སོགས་ཀྱི་མཐར་འཛིན་པ་མི་སྲིད་དེ། ཡེ་ཤེས་དེ་མཐར་འཛིན་གྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་དོན་སྤྱི་ཙམ་ཡང་འཆར་དུ་མི་རུང་ན།
5-461b
མཐར་འཛིན་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་ཤེས་པས་དེ་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་ནས་ཡོད་མེད་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བདེན་གྲུབ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའམ་མེད་པའི་རིགས་པ་ནི་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཡང་དག་པའི་དོན་དང་། ཡང་དག་པ་མིན་པའི་དོན་ལྟར་སྣང་བ་གཉིས་ཀ་མཐའ་དང་བྲལ་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ལ་ཡིན་ལུགས་ལྟར་མཉམ་པར་བཞག་ན་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་གི་ས་བོན་དྲུངས་འབྱིན་པར་བྱེད་ལ། རྗེས་ཐོབ་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་སྐུ་གཉིས་མངོན་དུ་འགྱུར་བྱེད་ཀྱི་དགེ་རྩ་སྤེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是完整的简体中文翻译：
又有一些自视甚高的人说："关于'也非二者自性'的解释，是指世俗的显现，其显现面并非不存在，空性面也非存在，这是'非二者'的含义，因为密乘中说道：'一切如是显现的世俗，遍满如水中之月，所欲瑜伽母已知。'"
这种说法有误，因为它将显现面和空性面分别视为不同，并以有无来标识，这与中观二谛的安立方式相违背。根据中观教义，若承认显现面和空性面是一或异，就会落入戏论边。由于除了世俗的显现面之外没有其他空性面，除了空性面之外也没有其他显现面，所以只承认否定二者自性本来存在的空性无戏论，而不是如你所主张的那样，认为显现非不存在是有边，空性非存在是无边，然后通过一方否定另一方的特性，以及另一方否定一方的特性的方式认为是"非二者"，这种虚伪的结合实际上在本质上承认了二者，因为你在各个有法上承认有无两者分别存在。
更有甚者，你对密乘经文的解释是错误的。那段经文的意思是：如同水中月亮并非真正的月亮一样，世俗法并非如其所显现的真实存在，而不是说世俗法的一部分存在，另一部分不存在。因此，这种解释也是有缺陷的。
"非是二者自性"的含义是：既不是有也不是无，也不是"既非有也非无"，因为不可能有"既非有也非无"的自性。这是不可能的，因为既是有又是无是不可能的，而如果这是不可能的，那么依赖于它的"既非有也非无"也是不可能的，因为当所依靠的法不可能存在时，被依靠的法也不可能不存在。
通过以上解释，可知一切带有对象的世俗认知都只是执取相的心识所创造，因为它们阻碍无相智慧的生起，所以在一切方面都应当断除。即使断除了这些，作为胜义谛本性的无二智慧本身也不存在执着边见的问题，因为正是这智慧从根本上拔除了那些边见，这智慧的本性是不可能观待自身为有无等边的。具有执边心识的人也不可能对这智慧执着有无等边，因为这智慧连作为执边心识对象的概念相都不可能显现，那么具有执边心识的人怎么可能以它为考察对象而执着为有无等呢？因此，无二智慧是否以自性空或不存在，这样的推理是不应当思考的。
因此，真实义和非真实义的显现二者都是远离边执的。如果按照这样的实相等持禅修，就能从根本上拔除一切障碍的种子；通过后得位以这种方式了解，就能增长成就二身的善根。
;


 །
5-462a
འོད་གསལ་བས་ན་ཉོན་མོངས་ངོ་བོ་མེད་གཟིགས་པ། །ཞེས་སྨོས་ནས་དེའི་དོན་འཆད་པ་ན། འགྲོ་བ་ཞི་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ། །རྟོགས་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཉིད་དེ་ཡང་། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་ཡོངས་དག་ཕྱིར། །ཉོན་མོངས་གདོད་ནས་ཟད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བདེན་གྲུབ་ཀྱི་དོན་ལ་མཉམ་བཞག་ཏུ་གོམས་པས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་སྤང་ནུས་པར་བཤད་དོ། །དེས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མར། ཟག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དེ་རྟག་བརྟན་གཡུང་དྲུང་གི་བདེན་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་པར་བཤད་ལ། དེ་ལ་བདེན་མི་བདེན་སོགས་ཀྱི་བསླད་པ་འཇུག་པའི་སྐབས་མི་སྲིད་པས། དེ་ལ་བདེན་འཛིན་དང་བདེན་མེད་དུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་ཟུར་པ་བླ་མའི་རྒྱུད་དུ་མ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་རྣམ་བརྫུན་པ་དག་གཟུང་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཙམ་ལས་འདས་ནས་ཀྱང་། གཉིས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་སྣང་མེད་དོན་དམ་དུ་ཡོད་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་གསུམ་པ་ཡིན་ལ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་བཞི་པ་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་གཉིས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དེ་དོན་དམ་དུ་ཡོད་པ་འགོག་པ་ཡིན་གྱི། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བདེན་མེད་དུ་སྒྲུབ་པ་མིན་ཏེ། ལང་གཤེགས་ལས། སེམས་ཙམ་ལས་ནི་འདས་ནས་ཀྱང་། །སྣང་བ་མེད་ལ་གནས་པར་བྱ། །སྣང་མེད་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །དེ་ཡིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐོང་། །ཞེས་པ་དེས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་གསུམ་པ་ཉིད་བསྟན། དེ་ཡིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐོང་། །ཞེས་པས་སེམས་ཙམ་རྣམ་བརྫུན་པའི་ལྟ་བ་ཡང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལྟ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་བཏུས་ལས། གཟུང་དང་འཛིན་པ་ལས་གྲོལ་བའི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་ཡོད། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་གཞུང་རྒྱ་མཚོ་ཡི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་
5-462b
རྣམས་དེ་སྐད་སྒྲོག །ཅེས་པས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་གསུམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་བ་ཁྲིད་པར་བྱེད་པའི་དབུ་མ་པ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་དོན་དམ་བདེན་པ་སྟོང་ཆེན་རྟག་པ་དམ་པ་ལ་ཚུར་མཐོང་རྒྱུད་ཀྱི་ཤེས་པས་དེ་ཡོད་པ་མིན་པར་གཞིགས་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་རྒྱུད་གོམས་པར་བྱས་ནས། རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་ངེས་དོན་སྟོན་པའི་དབུ་མ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལུགས་ལས་འབྱུང་བའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཡོད་པ་དེ་ལ་གོམས་པར་བྱས་ན་མཐར་འཛིན་པ་ཡིན་པས། གཉིས་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ནི་སྐྱོན་ཆེའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ་ཁོ་བོས་ནི་མཆོག་གི་ལུགས་སུ་མ་མཐོང་ལ། བླ་མ་རེད་མདའ་བ་སོགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྨྲའི་ལུགས་ཡིན་ཟེར་ནས། གཟུང་འཛིན་ལས་གྲོལ་བའི་རྣམ་ཤེས་ཡོད་མེད་སོགས་གང་དུའང་མི་རུང་བའི་སྟོང་པ་འབའ་ཞིག་ཙམ་ཞིག་དོན་དམ་པའི་གནས་ཚུལ་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མེད་པར་འདོད་པ་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་ལྟར་ན་སེམས་ཙམ་ལས་འདའ་བར་མ་མངོན་ཏེ། སེམས་ཙམ་རྣམ་བརྫུན་པ་དང་། ཁྱོད་ཅག་རྣམ་ཤེས་ལས་གཞན་པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཟུར་པ་མེད་པར་མཐུན་ལ། དེའི་ཆ་ནས་སེམས་ཙམ་རྣམ་བརྫུན་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་ཅིང་། འོན་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་ཤེས་སྟོང་པ་རང་གི་ངོ་བོས་དབེན་པར་འདོད་ལ། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ནི་དེར་མི་འདོད་པ་ཁྱད་པར་དུ་མངོན་ནོ།

这些是完整的简体中文翻译：
光明故见烦恼无自性。"这句话之后解释道："了悟众生寂静法性，如实了知彼，自性本净故，烦恼本来尽故。"这表明通过在真实成就之义上修习无二智慧禅定，能够断除一切本来就不存在的障碍。
因此，《大乘宝性论》中说，名为"无漏界"的无二智慧佛性，唯一以恒常、坚固、永恒的真理而存在。在此智慧中，无法安立真与不真等染污，因此在《宝性论》中没有单独教示对治执着它为真实或非真实的对治法。
因此，唯识假相派超越能取所取的唯心之后，无所缘的无二识无显现胜义存在是瑜伽行的第三地。在解释瑜伽行第四地时，否定了这无二识在胜义中的存在，而不是证明无二智慧不真实存在。如《楞伽经》所说："超越唯心后，应安住无相，安住无相的瑜伽士，能见大乘。"这也是在说明瑜伽行的第三地，"能见大乘"表明唯识假相派的见解也是大乘见解。同样，《智慧精要集》中说："解脱所取能取的识，胜义中存在，瑜伽行海洋的彼岸，诸波罗蜜如是宣说。"这也是在阐述瑜伽行的第三地。
如果不是这样，而是像引导五百末劫众生的中观师那样，认为真实胜义谛空大常恒，以凡夫心识思维它不存在，熏习这种分别念后，认为修习源自佛陀最胜经续了义教法的大中观典籍中所说的自性光明无二智慧、法尔获得的存在是执着边见，因此认为安住于无二自性光明有大过失，我不认为这是最胜的教法，而是如热达瓦等无自性论者的教义。他们说只有从能取所取解脱的识既非存在也非不存在等的空性才是胜义实相，除此之外没有其他智慧。按照我们的观点，这并未超越唯心，因为唯识假相派和你们都一致认为除了识之外没有另外的无二智慧，在这一点上与唯识假相派没有区别；只不过你认为识空性远离自性，而他们不这样认为，这是明显的区别。


 །དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དབུ་མའི་ལྟ་བ་ནི་གཟུང་འཛིན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་ཤེས་རང་གི་ངོ་བོར་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ལ། རྣམ་བརྫུན་པའི་ལྟ་བ་ནི། སྣང་བའི་རྣམ་པ་སེམས་སུ་མི་བདེན་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ཟེར་བ་ནི། དབུ་མའི་ལྟ་བ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པ་ལ་སྐྲག་ནས་དེ་ཁས་ལེན་དགོས་ཀྱིས་དོགས་ཏེ། དབུ་མའི་ལྟ་བ་རང་ལུགས་
5-463a
འཇོག་མཚམས་རྣམ་བརྫུན་པ་ལས་མ་འཕགས་པ་ཞིག་ཁས་བླངས་ནས། དེའི་ཤུགས་ཀྱིས་རྣམ་བདེན་པའི་ལྟ་བ་རྣམ་བརྫུན་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ཟེར་དགོས་པ་འདི་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་བརྫུན་པའི་ལྟ་བ་ནི་སྣང་བའི་རྣམ་པ་འཛིན་པའི་འཛིན་པས་སྟོང་པར་བཤད་པ་དེ་ཡིན་ལ། སྣང་བའི་རྣམ་པ་སེམས་སུ་བདེན་བརྫུན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་རྣམ་བདེན་བརྫུན་དུ་འཇོག་པ་ནི་ཟོལ་སྦྱོར་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་རྣམ་བརྫུན་པའི་ལྟ་བ་འཆད་པ་ན། ཕྱི་དོན་མེད་ཀྱང་དེར་སྣང་གི་རྣམ་པ་སེམས་སུ་མི་བདེན་པར་དངོས་སུ་སྒོམ་མི་དགོས་ཏེ། དེར་འཛིན་སྤངས་པའི་ཤུགས་ལས་དེ་ཡང་རང་གར་སྤངས་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མིན་ན་སེམས་ཙམ་རྣམ་བདེན་དུ་སྨྲ་བ་དག་ཀྱང་། ཕྱི་དོན་མེད་ཀྱང་དེའི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བ་ནི་ཤེས་པ་ཉིད་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཕར་ཤར་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཕྱིའི་དོན་ཉིད་དེར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཚུར་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་འཁྲུལ་བའི་དབང་ལས་གཟུང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་མེད་སྣང་གི་རྣམ་པ་ཞིག་གོ་སྙམ་དུ་རྣམ་བདེན་པ་དག་ཀྱང་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་མ་བསྒོམས་ན་གཟུང་ཡུལ་མ་གྲུབ་པར་མི་རྟོགས་ལ། དེ་མ་རྟོགས་ན་གཟུང་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སར་འཇོག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་མེད་སྣང་གི་རྣམ་པ་ཞིག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས། གཟུང་རྣམ་སེམས་སུ་མི་བདེན་པར་རྣམ་བདེན་དུ་སྨྲ་བས་ཀྱང་རྟོགས་པ་ཡོད་དོ། །མདོར་ན་ཁྱོད་ལྟར་ན་སེམས་ཙམ་རྣམ་བདེན་བརྫུན་གྱི་ཁྱད་པར་གཟུང་རྣམ་བདེན་བརྫུན་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཁོ་བོ་ལྟར་ན་འཛིན་རྣམ་བདེན་བརྫུན་ལ་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་ཡིས། ། རིམ་བཞིན་སྟོང་པ་རྣམ་བདེན་རྣམ་བརྫུན་འདོད། ། རྣམ་ཤེས་སྟོང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་སྟོང་པ་དང་། ། ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་རང་ངོ་ཡིས། ། མི་
5-463b
སྟོང་འདོད་པ་རིམ་བཞིན་དབུ་མ་དང་། ། དབུ་མ་ཆེན་པོ་སྨྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན། ། མདོར་ན་གཉིས་མེད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་གཉིས་པོ་བདེན་གྲུབ་ཏུ། ། འདོད་ལ་རིམ་བཞིན་སེམས་ཙམ་དབུ་མ་ཞེས། ། རྒྱལ་བས་ལུང་བསྟན་བཞིན་དུ་སྲོལ་གཉིས་སྣང་། །ཞེས་སོ།། །།
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས། གཟུང་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས། འཛིན་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས། སྤྲོས་བྲལ་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་བཤད་པའོ། །
说证无我瑜伽地
དང་པོ་ནི། བསམ་བྱུང་གི་རིགས་པ།སྒོམ་བྱུང་གི་རྣལ་འབྱོར། སྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་འཆད་པ་ཡིན་ལ། དང་པོ་ནི། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་ལ་ཆོས་ཅན། རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པའི་བདག་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། བདག་ཡོད་ན་སྐྱེ་འཇིག་མེད་པར་གནས་དགོས་པ་ལས། ཁྱོད་འདོད་པའི་བདག་ཏུ་འདོ་གདགས་པའི་གཞི་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལ་བདག་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ་ནི། རིགས་པ་དེས་དྲངས་པའི་བདག་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསྒོམས་པས་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། བདག་དེ་ཡོངས་སུ་བོར་ནས་བདག་དེས་དབེན་པ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་རྒ་ཤིའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཡང་དག་པར་དམིགས་ཏེ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ།

 །དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དབུ་མའི་ལྟ་བ་ནི་གཟུང་འཛིན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་ཤེས་རང་གི་ངོ་བོར་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ལ། རྣམ་བརྫུན་པའི་ལྟ་བ་ནི། སྣང་བའི་རྣམ་པ་སེམས་སུ་མི་བདེན་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ཟེར་བ་ནི། དབུ་མའི་ལྟ་བ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པ་ལ་སྐྲག་ནས་དེ་ཁས་ལེན་དགོས་ཀྱིས་དོགས་ཏེ། དབུ་མའི་ལྟ་བ་རང་ལུགས་
5-463a
འཇོག་མཚམས་རྣམ་བརྫུན་པ་ལས་མ་འཕགས་པ་ཞིག་ཁས་བླངས་ནས། དེའི་ཤུགས་ཀྱིས་རྣམ་བདེན་པའི་ལྟ་བ་རྣམ་བརྫུན་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ཟེར་དགོས་པ་འདི་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་བརྫུན་པའི་ལྟ་བ་ནི་སྣང་བའི་རྣམ་པ་འཛིན་པའི་འཛིན་པས་སྟོང་པར་བཤད་པ་དེ་ཡིན་ལ། སྣང་བའི་རྣམ་པ་སེམས་སུ་བདེན་བརྫུན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་རྣམ་བདེན་བརྫུན་དུ་འཇོག་པ་ནི་ཟོལ་སྦྱོར་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་རྣམ་བརྫུན་པའི་ལྟ་བ་འཆད་པ་ན། ཕྱི་དོན་མེད་ཀྱང་དེར་སྣང་གི་རྣམ་པ་སེམས་སུ་མི་བདེན་པར་དངོས་སུ་སྒོམ་མི་དགོས་ཏེ། དེར་འཛིན་སྤངས་པའི་ཤུགས་ལས་དེ་ཡང་རང་གར་སྤངས་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མིན་ན་སེམས་ཙམ་རྣམ་བདེན་དུ་སྨྲ་བ་དག་ཀྱང་། ཕྱི་དོན་མེད་ཀྱང་དེའི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བ་ནི་ཤེས་པ་ཉིད་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཕར་ཤར་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཕྱིའི་དོན་ཉིད་དེར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཚུར་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་འཁྲུལ་བའི་དབང་ལས་གཟུང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་མེད་སྣང་གི་རྣམ་པ་ཞིག་གོ་སྙམ་དུ་རྣམ་བདེན་པ་དག་ཀྱང་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་མ་བསྒོམས་ན་གཟུང་ཡུལ་མ་གྲུབ་པར་མི་རྟོགས་ལ། དེ་མ་རྟོགས་ན་གཟུང་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སར་འཇོག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་མེད་སྣང་གི་རྣམ་པ་ཞིག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས། གཟུང་རྣམ་སེམས་སུ་མི་བདེན་པར་རྣམ་བདེན་དུ་སྨྲ་བས་ཀྱང་རྟོགས་པ་ཡོད་དོ། །མདོར་ན་ཁྱོད་ལྟར་ན་སེམས་ཙམ་རྣམ་བདེན་བརྫུན་གྱི་ཁྱད་པར་གཟུང་རྣམ་བདེན་བརྫུན་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཁོ་བོ་ལྟར་ན་འཛིན་རྣམ་བདེན་བརྫུན་ལ་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་ཡིས། ། རིམ་བཞིན་སྟོང་པ་རྣམ་བདེན་རྣམ་བརྫུན་འདོད། ། རྣམ་ཤེས་སྟོང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་སྟོང་པ་དང་། ། ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་རང་ངོ་ཡིས། ། མི་
5-463b
སྟོང་འདོད་པ་རིམ་བཞིན་དབུ་མ་དང་། ། དབུ་མ་ཆེན་པོ་སྨྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན། ། མདོར་ན་གཉིས་མེད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་གཉིས་པོ་བདེན་གྲུབ་ཏུ། ། འདོད་ལ་རིམ་བཞིན་སེམས་ཙམ་དབུ་མ་ཞེས། ། རྒྱལ་བས་ལུང་བསྟན་བཞིན་དུ་སྲོལ་གཉིས་སྣང་། །ཞེས་སོ།། །།
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས། གཟུང་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས། འཛིན་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས། སྤྲོས་བྲལ་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་བཤད་པའོ། །
说证无我瑜伽地
དང་པོ་ནི། བསམ་བྱུང་གི་རིགས་པ།སྒོམ་བྱུང་གི་རྣལ་འབྱོར། སྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་འཆད་པ་ཡིན་ལ། དང་པོ་ནི། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་ལ་ཆོས་ཅན། རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པའི་བདག་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། བདག་ཡོད་ན་སྐྱེ་འཇིག་མེད་པར་གནས་དགོས་པ་ལས། ཁྱོད་འདོད་པའི་བདག་ཏུ་འདོ་གདགས་པའི་གཞི་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལ་བདག་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ་ནི། རིགས་པ་དེས་དྲངས་པའི་བདག་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསྒོམས་པས་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། བདག་དེ་ཡོངས་སུ་བོར་ནས་བདག་དེས་དབེན་པ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་རྒ་ཤིའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཡང་དག་པར་དམིགས་ཏེ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
因此，你的中观见解就是认为能所空的意识没有自体，而虚妄宗的见解则认为显现的相在心中虚假。你在害怕中观的见解是"二无分别智"，担心必须接受这点，所以接受了一种中观自宗立足点未超越虚妄宗的见解。因此，你不得不说真实宗的见解就是虚妄宗的见解。而实际上，虚妄宗的见解是指显现的相为空，没有执着的执著，而将显现的相在心中的真假区别称为真虚（真实宗和虚妄宗）是不诚实的。
那么，在解释虚妄宗的见解时，虽然外境不存在，但不必直接修习其显现的相在心中不真实；通过断除执着，间接地也能断除它。如果不是这样，那么自称真实宗的人也会修习：虽然外境不存在，但其显现的相在识中显现，既不是识自身向外显现为相，也不是外境向内成为显现的相，而是由于迷乱的力量，认为所取境的相是不存在却显现的相。真实宗也会如此修习，因为不修习这点就不能了解所取境不成立，不了解这点就不能成为了解无所取的瑜伽地。因此，当思维"这是一个不存在却显现的相"时，即使是主张真实宗的人也能了解所取相在心中不真实。
总之，按照你的观点，心识真实宗和虚妄宗的差别在于所取相的真假，而按照我的观点，差别在于能取相的真假。
此处所说：
识为能取所取二者，
各自空性称真虚宗。
如识空，智慧亦为空，
然智慧本身以自性，
不空所许分别为中观，
及大中观宗之差别。
简言之，无二分别识，
与无二智慧两者皆，
真实存在各自许，
唯识中观如是二，
佛如授记立二宗。
第二，词义：证悟无我瑜伽地、证悟无所取瑜伽地、证悟无能取瑜伽地、证悟离戏瑜伽地的解释。
证无我瑜伽地
首先，通过思所生慧、修所生瑜伽及修习的果三方面来解释。第一，所取蕴，有法，无以自性成立的我，因为若有我，应该无生灭而存在，而你所承认作为我的假立基础是生灭的缘故。因此，蕴中无我已成立。第二，由此理引导，修习"无我"的观想，能遣除对人我的执着。第三，完全舍弃此我，对空无此我的取蕴等老死诸法，依十二支分而缘起生灭的法，正确观察，现证无我瑜伽地。


 །
说证无所取瑜伽地
གཉིས་པ་ལ་ཡང་སྔར་ལྟར་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། སྔོན་པོ་དང་དེ་འཛིན་པའི་བློ་དག་ཆོས་ཅན། རྫས་གཞན་དུ་མེད་དེ། བློ་གཅིག་གིས་དེ་དག་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དོན་སྣང་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་གྱི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་
5-464a
ཡིན་གྱི། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བེམ་པོ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པ་སྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི། གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ལ་ཞེན་པ་མེད་དེ། རྣམ་པ་དེ་གཟུང་བ་ཡང་དག་པ་མིན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་དེ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་མ་བོར་བས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་ཏེ་གཟུང་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །
说证无能取瑜伽地
གསུམ་པ་ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ནི། འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཆོས་ཅན། ཡོད་པ་མིན་ཏེ། གཟུང་བ་མེད་ན་དེར་འཛིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རིགས་པས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་སྒོམ་བྱུང་གི་རྣལ་འབྱོར་ནི། འཛིན་རྣམ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་སེམས་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། འཛིན་པའི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་འཛིན་པ་དེའང་བསལ་ཏེ་འཛིན་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །
说证离戏论瑜伽地
བཞི་པ་སྤྲོས་བྲལ་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ལས། སྐབས་འདིར་དོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་བཅད་པ་དང་། ཚིག་གི་དོན་བཤད་པའོ། །
断此中之疑
དང་པོ་ནི། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་བཞི་པ་འདིར་གཟུང་འཛིན་གྱིས་སྟོང་པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་བསལ་བ་སློབ་དཔོན་གྱི་འགྲེལ་པ་ལས་གསལ་བར་མ་ཐོན་ཀྱང་། སློབ་དཔོན་འདིས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་གྲངས་པ་ཞིག་དང་། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ངོ་བོར་མ་གྱུར་པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་གྲངས་ཅན་མིན་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་དེ་ཙམ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལའང་དོན་དམ་བདེན་པ་གོ་ཆོད་པོར་རློམ་པར་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་དག་པར་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ལ་དེའི་སྤྲོས་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པའི་རིགས་པས་
5-464b
རྟག་ཡོད་བསལ་བར་མཛད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་དེ་ནི་རྟག་པར་ཡོད་པ་བལྟོས་ཆོས་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ཡོད་མེད་སོགས་སྤྲོས་མཚན་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་སེལ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་མ་བཤད་པར། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་སྐྱེས་པ་མཉམ་པར་བཞག་པས་ཤེས་སྒྲིབ་སྤང་བར་བཤད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། སོ་སོ་རང་གི། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་གསུངས་པས། སློབ་དཔོན་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱི་འགྲེལ་ཚུལ་འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མའི་ལུགས་བླ་ན་མེད་པར་གནས་པར་སྣང་ངོ་སྙམ་དུ་ཁོ་བོ་སེམས་ལ། སྤྱན་རས་གཟིགས་བདུན་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་ནི། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་གསུམ་པ་འཆད་པའི་སྐབས་སུ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་ཡང་བསལ་ཏེ་ཞེས་པས། གཉིས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཡང་དག་ཏུ་ཡོད་པ་ཤུགས་ཀྱིས་བསལ་དགོས་པར་བསྟན་ནས། ས་བཞི་པ་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་དེ་བསལ་དགོས་པ་གཞིར་བཞག་མཛད་ནས་འདིར་མ་སྨོས་ལ། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་གྲུབ་དོན་དུ་གཞིར་བཞག་ཀྱང་། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཞན་ངོ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དང་། རང་ངོ་རང་བྱུང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དེ་ཡང་དག་པར་ཡོད་ཡིན་གྱི་འཁྲུལ་བ་སེལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ཅེས་འཆད་དོ།

说证无所取瑜伽地
同样地，首先通过三个方面来解释。第一，青色及认知青色的心识，有法，不是各自独立的实体，因为一个心识同时确定地觉知它们的缘故。第二，这些显现为对象的只是心的相而已，外在的物质对象是不存在的，应当如此作意和修习。第三，修习的果是：对所取的相无执着，因为这些相并非真实的所取对象。然而，因为尚未完全舍弃对作为能取相的心的执着，所以虽然断除了对外境的执着，却证得了无所取瑜伽地。
说证无能取瑜伽地
第三方面也分三点，首先，能取的相，有法，是不存在的，因为若无所取对象，则不可能有能取的缘故，通过这种理由断除增益。第二，修所生的瑜伽是：确定思维"无能取相"而作意。第三，断除以能取相为特征的唯识的能取，现证无能取瑜伽地。
说证离戏论瑜伽地
第四，关于离戏论瑜伽地的解释分两部分：断此中之疑和解释词义。
断此中之疑
首先，关于第四瑜伽地，虽然在阿阇黎的注释中未明确说明断除能所二取空的无二分别识存在的观点，但阿阇黎认为这种无二分别智有两种：一种是作为缘起本质的无二分别智，属于假名；另一种是不作为缘起本质的无二分别智，非假名。对于第一种，在无自性论者的系统中也自以为充分理解了胜义谛，认为它确实存在，为了消除这种戏论，阿阇黎通过缘起的理由遣除了常有，如经中所说："无二分别智"等。对于后一种，则是恒常存在、超越相待法，由于不依赖有无等戏论相，所以未说明遣除戏论的理由，而是说明通过生起无二分别智，平等安住而断除所知障，如经中所说："各自内证"等。因此，我认为善慧阇黎的这种注释方式是瑜伽行中观的无上宗义。
然而，观世音七世尊则在解释第三瑜伽地时说："也要遣除唯识"，这暗示必须遣除无二识真实存在的观点。在解释第四地时，他将此作为基础，未专门提及，但将无二智真实存在作为已成立的基础，同时认为无二智有两种：在他者视角中显现为缘起相，以及在自身视角中作为自生本性存在，并解释说要遣除第一种缘起相真实存在的错误观念。


 །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་སྔ་མ་ལྟར་གསུམ་ལས། དང་པོ་བསམ་བྱུང་གི་རིགས་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ལས་གཞན་པའི་སྤྲོས་མཚན་གཉིས་སུ་གཉིས་པར་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་པ་མེད་པར་དགག་པའི་བདེན་པ་འདི་ཡང་དག་པར་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དབུ་མ་པ་ལ་བྱིས་པའི་བློ་ཅན་དག་གིས་ངེས་པར་བྱས་ནས་དེར་ལྟ་བ་དག་བཟློག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་
5-465a
དགག་པའི་བདེན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཅན། ཡོད་པ་མིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་གྲངས་པའི་བདེན་པ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ལས་འཁྲུལ་ཚབ་ཆེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པས་སོ་སྙམ་དུ་རིགས་པས་དཔྱད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་སྒོམ་བྱུང་གི་རྣལ་འབྱོར་ནི། ཡང་དག་པར་དཔྱད་པ་ན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་དེ་གཉིས་ཀ་ཡིན་མིན་གང་དུའང་བརྟག་པའི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསྒོམས་པས། མཐར་དེ་ལྟར་སྒོམ་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱང་རང་གར་འགགས་ཏེ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་གྲངས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྟག་ཡོད་འཆར་རོ། ། གསུམ་པ་སྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི། ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་ཡང་དག་པར་མ་འཁྲུལ་བར་སྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་འབྱུང་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལ་ནོར་བུ་དང་དངུལ་ལ་སོགས་པའི་དྭངས་ཆ་ལ་ཤར་བའི་སྣང་བ་སྣང་བརྙན་ཡིན་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་འཁྲུལ་པའི་མཚན་མ་མཐའ་དག་སྤངས་ཏེ་སྣང་ཙམ་པ་འདི་ནི་མེད་པ་གསལ་བ་སྒྱུ་མའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་བློ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་གྲངས་པ་མེད་པར་དགག་པ་དེ་ལ་ཡོད་མེད་སོགས་གྱི་སྤྲོས་པ་བསལ་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་ནུས་པའི་མཐུ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་གྲངས་པ་མ་ཡིན་པར་རྟག་པར་ཡོད་པས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་འོག་མ་རྣམས་ལ་ངོ་སྐལ་གྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་རིམ་པ་ཅི་ཞིག་ལྟར་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་ན། རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། སྤྲོས་མེད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་
5-465b
ས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །
说直叙偈义
གཉིས་པ་རྩ་བའི་ཚིག་དོན་ནི། ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་འདོད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དྲི་མ་བདེན་དངོས་ཡིན་ན། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་ཐོགས་བཅས་ཀྱི་རྫས་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་མི་འདོར་བར་རྟོག་པའི་བདེན་དངོས་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་བསྐྱེད་དུ་མེད་པ་དང་། སྤང་བྱ་སྤང་དུ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྟག་པའི་བདེན་དངོས་འཛིན་པའི་ཕྱིར། གཉེན་པོ་སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་ཤེས་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་དང་སྤང་བྱ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་སྤང་བྱ་འགོག་མི་ནུས་ཏེ། ནམ་མཁའ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོས་སྤང་བྱ་དེ་དག་ལ་གནོད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དྲི་མ་བདེན་ཡོད་དུ་མི་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་སྨྲ་བ་གཞན་དག་གི་ལུགས་ལྟར་ན་དྲི་མ་སྤངས་པ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལས་བཟློག་ནས་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མི་ལྡོག་པས་སོ། །དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྤང་བྱ་དྲི་མའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁས་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དོན་ཁས་ལེན་པས་བཞད་གད་ཀྱི་གནས་ཏེ་ཁོ་བོས་ངོ་མཚར་དུ་བརྩིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

第二，词义如前分三：首先是思所生的理由：有些初学者认为，中观论师的观点是"唯有无二智，没有除了智慧之外的戏论相，这种无二分别"是真实存在的实性，他们确定此见解后，为了遮止这种观点，[应当思维]：这种无二智的否定真理，有法，不是存在的，因为是缘起的缘故。如幻的无二智，这种假名真理只是无自性的，因为没有比执着它存在更大的错误，因为这是对不存在之物执为存在，应当如此以理智进行观察。第二，修所生的瑜伽：当如理观察时，无二智既非一向是世俗事物，也非不存在，等等，即非二者皆是或皆非，超越任何可考察的本质，如此修习后，最终连这样修习的心识也自然停止，无二智非假名的恒常存在显现出来。第三，修习的果：如实修习无误解真实义时，会产生什么样的成就呢？就像有些人知道在宝石和银等透明物体上呈现的影像只是影像一样，舍弃一切世俗迷乱相，了知这些仅仅显现实为不存在却清晰显现，是幻化本质的心，在无二智假名的否定上除去有无等戏论，无分别平等安住时，由于二资粮力的殊胜增长，以及法性之力，无二智非假名恒常存在，各自内证的瑜伽地，按照下位瑜伽地所断除相应障碍的次第而如实生起时，瑜伽行者如实断除所知障，现证离戏论瑜伽地。
说直叙偈义
第二，根本颂词的含义是：我们的主张并非如此。如果如你所说，垢染是真实存在的，那么就如同永远执持虚空是无障碍物质的本性而不舍弃的真实存在一样，[垢染]就成为无法生起对治，无法断除所断的恒常本性的真实存在。如果你认为对治——刹那智慧的本性，和所断——所知障的特征在胜义中存在，那么即使修习对治也无法遮止所断，就像修习无虚空一样，对治对所断丝毫不起作用。正因如此不承认垢染真实存在，所以按照其他实事论者的观点，不可能断除垢染，因为你违背事物的实际情况，颠倒执着为实有，无法扭转颠倒见解。因此，你一方面承认世尊已在一切方面断除所知障，另一方面又承认所断垢染法存在，这种互相矛盾的观点是令人发笑的，我对此感到惊讶。


 །འདིར་ནམ་མཁའ་རྟག་རྫས་ཀྱི་དཔེ་ཉན་ཐོས་སྡེ་པའི་འདོད་པ་ཡིན་གྱི། ཐེག་ཆེན་པའི་འདོད་པ་ནི་མིན་ནོ། །མདོར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མ་པས་ནི་འདི་ལྟར་ཁས་ལེན་ཏེ། སྤང་བྱ་རྟག་པ་དང་བདེན་པ་ཡིན་པར་ལྟ་ཞོག །གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་དང་པོར་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་ཅིང་། མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་སྟོང་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ།
5-466a
བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། གང་ཞིག་རྣམ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ། །དེ་ཡིས་དེ་ནི་རྟག་མ་ཡིན། །མི་རྟག་པ་ཡི་སེམས་ཉིད་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་འགལ་མི་འགྱུར། །མདོར་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས། །མི་རྟག་ཉིད་དུ་བཞེད་གྱུར་ན། །དེ་དག་སེམས་དེ་སྟོང་ཉིད་དུ། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་བཞེད་མི་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟར་མི་རྟག་པའི་ཚུལ་ཡང་སྐྱེས་ནས་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ན་སྐྱེ་བ་ཉིད་མི་འགྲུབ་པས་སོ། །འོ་ན་སྤང་བྱའི་དྲི་མ་རང་དུས་སུ་ཡོད་པ་མིན་པའི་མི་རྟག་པ་དང་།སྟོང་ཉིད་ཡིན་ན་གཉེན་པོ་གཞན་ཞིག་གིས་འཇོམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བཅོམ་ཡང་མི་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དཔྱད་ན་སྤང་བྱའི་དྲི་མ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་གཉེན་པོས་བཅོམ་པ་མིན་ཏེ། རང་གྲུབ་དུས་ནས་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་སྤང་བྱའི་དྲི་མ་ནི་འཁྲུལ་བའི་རྐྱེན་ལས་དྲི་མའི་རྒྱུན་བྱུང་བ་དེ་གཉེན་པོས་འཁྲུལ་རྐྱེན་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱས་པས་དྲི་མ་བཅོམ་དགོས་ཤིང་། དེའི་འཁྲུལ་རྒྱུན་མ་བཅོམ་ན་བདག་མེད་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ། །
顶见道所作
ལྔ་པ་མཐོང་ལམ་རྩེ་མོའི་བྱེད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་དངོས་པོར་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་བསལ་ནས་གནས་སྐབས་སུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱོགས་བརྟན་པོར་མཛད་པས་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབུ་མའི་ལུགས་འདི་ཁོ་ན་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་གནས་ཚུལ་གྱི་ཕྱོགས་འདི་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། སྟོང་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་གནས་ལུགས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི་ལ་དོན་དམ་འཁྲུལ་མེད་ཀྱི་ཆ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། ཀུན་རྫོབ་འཁྲུལ་བའི་ཆ་བཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས། ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་
5-466b
ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བལྟས་པ་ན། བདག་རང་ངོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་སོགས་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའམ། རྟོགས་པའམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ།

此处以虚空常物为例是说声闻部的主张，而非大乘的主张。总之，大乘中观派这样承许：所断不仅不是常有和真实的，而且从无始以来就从未存在过。为了证明这一点，首先证明暂时垢染本性的心识是无常的，证明无常就是空性，如《菩提心释》所说："凡是刹那性识，彼即非是常有，无常之心性，不与空性相违。总之，诸佛若许，心识为无常性，彼等为何不许，心识即是空性？"其中无常的方式不是生后无常，而是由生本身即为无常，因为若非无常，则生本身不成立。如果这样，所断垢染在其自时不存在且是无常空性，那么就不会被其他对治所摧，也不需要摧毁了吧？经过观察，所断垢染的刹那并非被对治所摧，因为自成立时已经灭尽的缘故。然而，所断垢染是从迷乱缘起的垢染相续，对治通过阻碍迷乱缘的生起而必须摧毁垢染，如果不摧毁这种迷乱相续，就会将无我执为我而感受痛苦。
顶见道所作
第五，关于见道顶的作用分三：科判，颂文和释义。
首先，这样遣除了实有论者的观点后，暂时确立了无自性的观点，因此，希求解脱的人们必须只接受这种中观的宗义，以中间偈颂显示了这种实际情况的观点。
第二，空性远离一切戏论的实际情况，即缘起，其中没有任何胜义无误的方面需要遣除，也没有任何世俗迷乱的方面需要建立，因此，当以与境实际情况相符的了知法无我的智慧，如实观察真实如是的实际情况时，如实见到或了知或通达自体以自相成立等自性空，从而从法我执中获得解脱。
;


 ། འདིར་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་གྲུབ་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་མིན་པར། འགོག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ། །ཞེས་སོགས་ཤློ་ཀ་གཅིག་གིས་བསྟན། བདེན་སྟོང་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཡིན་པར། གཞན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་ལ། ཞེས་སོགས་ཤློ་ཀ་གཅིག་གིས་བསྟན། ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དུ་ཞུགས་མ་ཞུགས་འཁྲུལ་མེད་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི། འདི་ལས་བསལ་བྱ་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ལ། ཤློ་ཀ་གསུམ་པོ་འདི་མདོའི་དངོས་བསྟན་ལ་མ་ཟིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ནི། མདོར། དུས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡི་གེ་ཉམས་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། འགའ་ཞིག་དེ་ལྟར་མིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་འགོད་པ་ཡང་སྣང་ལ། དཔྱད་པ་དེ་ལས་འདི་གལ་ཆེ་སྟེ། འདིར་འདི་ལ་ཞེས་པ་དེ་འཕགས་སེང་ལྟར་ན། དབུ་མ་པའི་སྐབས་སུའང་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་གྲངས་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་པ་མིན་པ་གཉིས་གོང་དུ་བཤད་ནས། དང་པོ་དེ་བདེན་གྲུབ་མིན་ཏེ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་པར་མཛད་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཡིན་པ་ལ། རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་ཀྱི་འཁྲུལ་བས་གཏན་ནས་མ་གོས་པ་དེ་བདེན་གྲུབ་ཡིན་པ་བསལ་ཏེ། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟར་བདེན་གྲུབ་ཡིན་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའང་མི་འབྱུང་བར་ཐལ་བ་ལས། དེར་མི་ཐལ་བར་སྣང་ཙམ་པའི་ཆོས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པ་འགྱུར་བ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་སྟོབས་ལས་
5-467a
ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་དེ་ལྟར་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། སྣང་ཙམ་པའི་ཆོས་གང་དང་གང་སྣང་བ་འདི་ལ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣང་ཆ་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གནས་ཆ་སྟོང་ཉིད་དུ་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཕབ་པ་ལ་གྲུབ་དོན་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་བདག་གིས་སྟོང་པར་བཤད་པའི་ཐོས་བསམ་གྱི་རིགས་པས་རྒྱུད་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་ལ་བལྟོས་ན། མཐར་སྒོམ་པའི་མཐུ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མར། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་སོགས་འབྱུང་བའི་དོན་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐབས་ཀྱིས་མཐོང་བྱའི་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་རྣམ་གྲངས་པ་མིན་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་འདས་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་ངོས་འཛིན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའང་འདི་ལ་ཞེས་པས། རྣམ་གྲངས་མིན་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྣང་ཆ་དང་། བལྟོས་ཆོས་སམ་བརྟེན་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཟླར་མི་རུང་བ་དེ་ངོས་འཛིན་པ་ཡིན་ཅིང་། བསལ་བཞག་མེད་པའི་དོན་ཡང་དེའི་ངོ་བོ་ལ་སྒྲིབ་པ་བསལ་བ་དང་ཡེ་ཤེས་བཞག་པར་བྱ་བ་མེད་ཀྱི། དེ་ཉིད་སོ་སོར་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བལྟ་བའི་ཡུལ་ཡིན་གྱི། གཞན་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ལྟ་བའི་སྐབས་མི་སྲིད་པ་དང་། བལྟ་ཡུལ་གྱི་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་དེ་དངོས་པོ་ཡིན་པ་སོགས་གསལ་བར་གསུངས་ལ། འོ་ན་དབུ་མ་པར་ཁས་ལེན་བཞིན་དུ་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྤྱིར་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་ནས་བཟུང་རང་རང་གི་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་དངོས་པོར་སྨྲ་ཞིང་དེ་ཡོད་པར་འདོད་ལ། དབུ་མ་པས་དཔྱད་
5-467b
ན་ཐེག་པ་འོག་མའི་འདོད་པ་རང་རང་གི་དོན་དམ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པས་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དངོས་པོར་སྨྲས་པས་སྐྱོན་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་ཆོས་ཅན་སྣང་ཙམ་པ་རང་སྟོང་གི་སྟོང་ཆ་ཡང་དངོས་པོར་སྨྲ་ན་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དངོས་པོར་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྣང་ཙམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་ཆ་དེ་ངོ་བོར་མི་འདོད་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྨྲ་དང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་མཐུན་ཀྱང་། སྣང་ཙམ་དུ་མི་རུང་བའི་ཆོས་དབྱིངས་དངོས་པོར་ཡོད་པ།

此处应当知道这样的道理：世俗谛非实有并非对境的实际情况，以"无遮之自性"等一个偈颂示明。真空是世俗的对境实际情况，以"他之诸法亦存在"等一个偈颂示明。了知对境实际情况是否无误进入，以"于此无所遣"等示明。这三个偈颂在经文的直接教示中似乎未包含，有人说这是因时代原因经文字句有所缺失，也有人提出不同理由。比这些考证更重要的是：这里的"于此"按照圣解（圣天和月称）的观点，在中观宗的情况下也分别讲解了无二智的假名和非假名两种，首先阐明第一种不是真实存在，因为是缘起自性的缘故。在一切法唯是空性的情况下，排除了未被识等迷乱所染的[空性]是真实存在的观点。若无二智如此真实存在，则应导致圣者等也不会出现的过失，但实际上不会有这种过失，只是显现的各种有法的变化是由自性空性的力量所致，否则就不合理。考虑到这点，所以说"于此显现为唯现的任何诸法"。
这样说有其必要性，因为通过一切法显现部分是缘起的理由，确立其存在部分为空性。这种确立有成就的意义，因为通过如此解释一切法为法无我空的闻思理论来修治相续，依赖这种作用，最终圆满修习的力量，成为现证自空见道的最胜方便。
《大乘宝性论》中"于此无所遣"等语的含义是：指认见道时所见的非假名无二智，超越缘起的空性，其中"于此"是指非假名无二智不适合作为世俗显现部分和相待法或依靠关系的对应，而"无遣立"的含义是指它的本体不需要遣除障碍或安立智慧，而是各别自证智慧的观察对象，非其他分别识所能观察的境界，并明确说明所观对象的无二智是实法等。
那么，自称中观派却主张实法，难道没有过失吗？一般而言，从毗婆沙师开始，各自所认为的胜义都主张实法并承许它存在。中观派在观察时，认为下乘所认为的一切各自胜义都是世俗，因为未进入对境的实际情况，所以将非实法说为实法是有过失的。同样，若将唯现有法的自空空分也说为实法，也是有过失的，因为是将无实法执为实法。因此，在不承认唯现一切法的空分为实性这点上，无自性论和瑜伽行中观是一致的，但[后者]认为不适合作为唯现的法界是实有，


 སྣང་ཙམ་དུ་མི་རུང་བའི་ཆོས་དབྱིངས་དངོས་པོར་ཡོད་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། བྱམས་མགོན། སྤྱན་རས་གཟིགས། འཇམ་དབྱངས། ཀླུ་སྒྲུབ། ཐོགས་མེད་ཞབས་སོགས་ཀྱིས་གསུངས་པ་འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྨྲའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་མ་བྱོན་ཏེ། ལྷག་པར་ཡང་ཟླ་བའི་ཞབས་ཀྱིས་ཕྱོགས་འདིར་ལེགས་པར་བཀག་ཀྱང་། བཀག་པས་མི་གནོད་པའི་རྒྱུ་མཚན། སྤྱིར་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དང་དངོས་མེད་དུ་སྨྲ་བ་དག་སྐྱོན་ཅན་དུ་བཤད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་དེ་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བསླུ་བ་ལ་བསམས་ནས་སྐྱོན་ཅན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དུ་ཞུགས་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་མེད་སོགས་ཇི་བཞིན་པར་ཁས་ལེན་པ་ནི་སྐྱོན་མེད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྒྲོ་འདོགས་དང་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་མཐའ་སྤངས་ནས་གཟུར་གནས་ཀྱི་བློས་དབུ་མའི་གྲུབ་དོན་ཁས་ལེན་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའང་མདོར་ན་དབུ་མ་པས་བཀག་གོ་ཅོག་གི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ཞེས་སྐྱོན་ཅན་དུ་བརྩིས་ཚད་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཅོག་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་སོགས་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་དང་དེར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀག་ཀྱང་། དབུ་མ་ཆེན་པོ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྟེན་འབྲེལ་ལས་འདས་
5-468a
པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་དེ། ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དངོས་པོར་སྨྲ་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་དོན་གྱི་མདོ་རྒྱུད་དུ་དངོས་པོར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། དབུ་མ་ཆེན་པོ་འདིའི་གོང་ན་གྲུབ་པའི་མཐའ་མེད་དེ། དེ་མེད་པས་དེ་དངོས་པོ་ཡིན་པ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་དོན་བྱེད་ནུས་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཡེ་ཤེས་དངོས་པོ་རྟག་པར་བཤད་པ་དང་འགལ་སྙམ་ན། མི་འགལ་ཏེ། དེ་དོན་བྱེད་ནུས་ལ། རང་དུས་སུ་ཡོད་པའི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་གང་ཞིག །རང་དུས་སུ་ཡོད་ན་རྟག་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་རིགས་པའི་གཞུང་ལས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རང་དུས་སུ་ཡོད་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། གང་ཞིག་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་སྟེ། འདི་ལ་ལྷག་མར་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་དོ།

 སྣང་ཙམ་དུ་མི་རུང་བའི་ཆོས་དབྱིངས་དངོས་པོར་ཡོད་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། བྱམས་མགོན། སྤྱན་རས་གཟིགས། འཇམ་དབྱངས། ཀླུ་སྒྲུབ། ཐོགས་མེད་ཞབས་སོགས་ཀྱིས་གསུངས་པ་འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྨྲའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་མ་བྱོན་ཏེ། ལྷག་པར་ཡང་ཟླ་བའི་ཞབས་ཀྱིས་ཕྱོགས་འདིར་ལེགས་པར་བཀག་ཀྱང་། བཀག་པས་མི་གནོད་པའི་རྒྱུ་མཚན། སྤྱིར་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དང་དངོས་མེད་དུ་སྨྲ་བ་དག་སྐྱོན་ཅན་དུ་བཤད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་དེ་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བསླུ་བ་ལ་བསམས་ནས་སྐྱོན་ཅན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དུ་ཞུགས་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་མེད་སོགས་ཇི་བཞིན་པར་ཁས་ལེན་པ་ནི་སྐྱོན་མེད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྒྲོ་འདོགས་དང་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་མཐའ་སྤངས་ནས་གཟུར་གནས་ཀྱི་བློས་དབུ་མའི་གྲུབ་དོན་ཁས་ལེན་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའང་མདོར་ན་དབུ་མ་པས་བཀག་གོ་ཅོག་གི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ཞེས་སྐྱོན་ཅན་དུ་བརྩིས་ཚད་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཅོག་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་སོགས་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་དང་དེར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀག་ཀྱང་། དབུ་མ་ཆེན་པོ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྟེན་འབྲེལ་ལས་འདས་
5-468a
པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་དེ། ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དངོས་པོར་སྨྲ་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་དོན་གྱི་མདོ་རྒྱུད་དུ་དངོས་པོར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། དབུ་མ་ཆེན་པོ་འདིའི་གོང་ན་གྲུབ་པའི་མཐའ་མེད་དེ། དེ་མེད་པས་དེ་དངོས་པོ་ཡིན་པ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་དོན་བྱེད་ནུས་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཡེ་ཤེས་དངོས་པོ་རྟག་པར་བཤད་པ་དང་འགལ་སྙམ་ན། མི་འགལ་ཏེ། དེ་དོན་བྱེད་ནུས་ལ། རང་དུས་སུ་ཡོད་པའི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་གང་ཞིག །རང་དུས་སུ་ཡོད་ན་རྟག་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་རིགས་པའི་གཞུང་ལས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རང་དུས་སུ་ཡོད་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། གང་ཞིག་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་སྟེ། འདི་ལ་ལྷག་མར་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
藏文直译
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
实有而不仅仅显现的法界，佛陀的密咒乘、弥勒怙主、观世音、文殊、龙树、无著足等所宣说的这些，并未被无自性论师们所理解。尤其是月称足对此方面做了很好的遮止，但是遮止并不能损害的理由是：一般而言，所有被说为有过失的实事论和非实事论，都是因为考虑到它们对境的情况具有欺诳而被说为有过失的。但如果如实地承认符合境界真实情况的实有与非实有等，则完全无过，因为此时是离开增益与损减二边，以公正心接受中观的成立义。简而言之，凡是中观师所遮破而视为有过的"实事论"，均为世俗实事，而一切世俗法既非实事也非非实事等任何法，因为它们不成立为彼彼等，虽然这样遮破，但大中观论师们认为超越缘起的无二智慧是胜义实有，
5-468a
因为它契入境的真实情况，而且它不会成为实事论的过失，因为它是实事。它是实事，因为薄伽梵在了义经续中说它是实事，而且在此大中观之上没有更高的宗派，因为没有更高的宗派，所以没有说它非实事的理由。那么，如果这样的无二智慧是实事，就应该有作用能力，这样一来，你所主张的智慧实事就与你所说的恒常相矛盾了。这并不矛盾，因为它具有作用能力，是在自时中存在且有作用能力的事物，如果自时中存在，则成立为常法，这在理论著作中有所说明。总之，无二智慧在自时中存在，如所说："于真实性"的注释中说："若某物于某处不存在，则以彼空性如实观见；于此，余下者为存在。"


 །ཞེས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་བདེན་པ་གང་ཞིག་གཉིས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་གནས་སྐབས་གང་ན་མེད་པ་དེར་ནི་གཉིས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དེས་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར་རམ་ལྷག་པར་ཏེ་ཆོས་དབྱིངས་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བདག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྟོགས་པའམ་མཐོང་སྟེ། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་གཉིས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་གདོད་མ་ནས་སྟོང་པའི་ལྷག་མ་གདོད་མ་ནས་ལུས་པར་གྱུར་པ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མའི་ནང་དུ་མ་འཐུས་པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྟག་པར་ཡོད་ཅེས་གསལ་བར་བཤད་ལ། ཡང་དེའི་ཐད་ཀྱི་འགྲེལ་པར། གང་ལ་དེ་
5-468b
བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐའ་དག་རྗེས་སུ་མ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ན་འགའ་ཡང་མེད་དེ། འོན་ཀྱང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་པས་བསྒྲིབས་པས་སོ་ཞེས་བཤད་ལ། དེའི་དོན་ནི་སེམས་ཅན་ནམ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མུན་པ་ལྟ་བུ་གང་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མཐའ་དག་པ་སྣང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་གདོད་མ་ནས་ཡོད་པ་དེ་རྟག་པར་རྗེས་སུ་མ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་སམ་ཁམས་ན་འགའ་འགའ་སྟེ་རེ་རེ་ཡང་མེད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་སྒྲུབ་ཡེ་ཤེས་དེ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་སེམས་ཅན་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྣང་བས་མུན་པ་སེལ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་བསལ་ཐུབ་པའང་རིགས་པས་མ་དཔྱད་པའི་དབང་དུ་ཡིན་གྱི། རིགས་པས་དཔྱད་ན་སེམས་ཅན་ནམ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དེ་སངས་རྒྱས་སམ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསལ་བ་མིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ནམ་གློ་བུར་གྱི་ཤེས་པ་བསལ་བྱར་གྱུར་པ་དེ་གདོད་མ་ནས་མེད་པས་དང་པོ་ནས་བསལ་བ་ཡིན་གྱི། སླར་བསལ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་སམ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དྲི་མ་སེལ་བྱེད་དུ་སླར་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་མིན་ཏེ། དང་པོ་ཉིད་ནས་དྲི་མ་སེལ་བྱེད་དུ་རྗེས་སུ་རྟག་པར་ཞུགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བསལ་བྱ་སེལ་བྱེད་དུ་འདིར་ཡེ་ཤེས་མཐའ་དག་རྗེས་སུ་མ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ན་འགའ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་གསུངས་པ་ཅི་ཞེ་ན། དེའང་ཐ་སྙད་ཟོར་ཡང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་བཤད་མ་ཐག་པའི་བསལ་བྱ་སེལ་བྱེད་དུ་མ་གྲུབ་པར་མ་རྟོགས་པའི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མར་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་པས་བསྒྲིབས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་སྣང་ལ་དེ་བསལ་བྱ་སེལ་བྱེད་ལྟར་སྣང་སྟེ། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མའམ་སེམས་ཅན་
5-469a
གདོད་མ་ནས་མེད་པ་དེ་མ་རྟོགས་པས་སྔར་ཡོད་ཕྱིས་བསལ་ལོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསལ་བྱ་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་དངོས་སྟོབས་ཀྱིས་བསལ་བྱ་འགགས་པ་མ་རྟོགས་པས་གཉེན་པོའི་མཐུས་འགགས་པར་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གདོད་མ་ནས་ཡོད་པར་མ་རྟོགས་པས་དེ་གློ་བུར་དུ་སྐྱེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་གསར་དུ་བསལ་བར་བྱས་སྙམ་དུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།

藏文直译
这样说明了无二智慧是胜义谛，而无二分别识是世俗谛，在某些情况下，当无二分别识的世俗谛不存在时，就由法界相应的无我智慧如实地或殊胜地，也就是与实相一致地了解或见到这种无二分别识的世俗谛为空。在这无二智慧中，无二分别识本来就空无暂时垢染，剩余的是本来就存在的、不被暂时垢染所包含的恒常无二智慧，这一点被清楚地解释了。又在该处的注释中说："
5-468b
那些如来智慧完全未随入的众生，在众生种类中是不存在的，只是被妄想执着所障蔽罢了。"这句话的意思是：众生或如同黑暗的暂时垢染中，完成如来事业的圆满无二智慧如同光明，从本初就存在，没有哪一个众生是这种恒常智慧未随入的，在众生的种类或界中连一个也没有，因为这种事业成就智慧已随入一切众生，并能消除众生的暂时垢染，就像光明能驱散黑暗一样。这种能够消除众生（垢染）的说法是从未经理性观察的角度而言，若以理性观察，众生或暂时垢染并非被佛陀或无二智慧所消除，因为作为所消除对象的众生或暂时意识本来就不存在，从一开始就已被消除，所以无须再消除；而佛陀或无二智慧并非后来才随入作为消除垢染的对治，因为它从一开始就以消除垢染的方式恒常随入的本性。那么，为什么这里说"那些如来智慧完全未随入的众生，在众生类别中一个也不存在"这种所消除与能消除的说法呢？这也是为了方便表述而说的，然而由于未认识到刚才所说的所消除与能消除实际上并不成立，被妄想执着所障蔽的众生的迷乱显现中，它们显现为所消除与能消除，因为
5-469a
由于没有认识到暂时垢染或众生本来不存在，所以误认为先前存在后来被消除；由于没有认识到所消除的是未生法，依其自力已灭，所以误认为是依靠对治力而被灭；由于没有认识到无二智慧本来存在，所以误认为是暂时生起的智慧力量新近消除了暂时垢染。


 །མདོར་ན་གནས་ཚུལ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་ཚུལ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བདེན་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་དངོས་སྟོབས་ཀྱིས་འོངས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མི་བདེན་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་དངོས་སྟོབས་ཀྱིས་འོངས་པ་གཉིས་འགལ་བ་ཤེས་བྱ་ལ་སྲིད་པས། ཚུལ་དེའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རང་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཚང་མི་རྒྱ་བའི་སེམས་ཅན་མི་སྲིད་པ་དང་། སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་ཡོད་མེད་འགལ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་འཚང་མི་རྒྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྫས་རྒྱུན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་མི་སྲིད་པ་འདི་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མཐོང་ལམ་གྱིས་མཐོང་བར་བྱ་རྒྱུའི་བདེན་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཟླ་བའི་ཞབས་ཀྱིས་སྤྲོས་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་མེད་དགག་ཉིད་ལ་ངོས་འཛིན་ལ། གནས་སྐབས་སུ་དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དོན་དམ་བདེན་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་མཐར་ཐུག་ཏུ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་
5-469b
ཡིན་ཏེ། བརྫུན་པའི་ཕྱིར། ཟླ་བའི་ཞབས་ཉིད་ཀྱིས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་ལ། མཐོང་བྱ་དེ་མཐོང་བར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི། སྦྱོར་བའི་དུས་ཀྱི་སོར་རྟོག་གི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་བསྲེགས་ནས་ཅིར་ཡང་མ་མཐོང་བའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཙམ་གྱི་སྣང་མེད་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐད་དུའང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་དེ་ཉིད་ལ་གནས་ལ། །ཕུང་པོ་འཇིག་རྟེན་གྲགས་དེ་ལྔ་ཆར་ཡོད། །དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་འཆར་བར་འདོད་པ་ན། །རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་དེ་ལྔ་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་བསྟན་ཅིང་། རྐང་པ་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལྟ་བ་བཤད་ལ། འོ་ན་མཐོང་བྱ་མེད་པར་དགག་པ་དེ་མཐོང་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཟུང་བྱར་མི་རིགས་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱིས་སྤྱི་མཚན་གཞལ་བྱར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ན། ཉེས་པ་མེད་དེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་མཐོང་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ལ་སྤྲོས་མཚན་གྱིས་དབེན་པའི་ཤེས་རྣམ་རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚུལ་གྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས་སྤྱི་མཚན་གཟུང་བྱར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ།

藏文直译
简而言之，在实际情况中，佛陀智慧成就众生利益的方式是：佛陀的无二智慧真实且在一切时中自然存在，而众生的暂时垢染不真实且在一切时中自然不存在，这两者在所知中是相违的。以这种方式，名言上说佛陀成就众生利益。由于这个原因，一切众生本来清净，因此不可能有不成佛的众生；又因为众生与佛陀的存在与不存在是相违的，所以成佛时是如来自己成佛，而非他者成佛；又因为众生与佛陀不可能是因果的实体相续，所以众生变成佛陀或众生获得佛陀的说法是不可能的，这一点已经很好地成立了。
又，见道所要见的真谛，月称足认为是离戏边的无遮，暂时称之为"真实"，因为它被安立为胜义谛。但究竟而言，它不是
5-469b
真实的，因为它是虚假的。月称足自己说："涅槃是不是世俗# 藏文直译
简而言之，在实相中佛智如何成办众生利益的方式是：佛陀的无二智慧真实且在一切时中存在，这是依自力而来；众生的暂时垢染不真实且在一切时中不存在，这也是依自力而来。这两者在所知中是相违的，通过这种方式，佛陀成办众生利益仅仅是一种名言假立。基于这个原因，一切众生本来清净，因此不可能有不成佛的众生；由于众生与佛陀的存在与不存在是相违的，所以成佛时唯有如来自己成佛，而非其他；由于众生与佛陀不可能是因果的实体相续，所以"众生转变为佛"或"众生获得佛果"这样的说法是不可能的，这一点已得到很好的证明。
又，见道所要见的真谛，月称足认定是离一切戏论边的无遮，暂时称之为真实，因为它被安立为胜义谛。然而，究竟而言，它不是
5-469b
真实的，因为它是虚妄的。月称足自己说："涅槃也是世俗谛吗？答：是的。"而见这一所见对境的智慧，是指在加行阶段的寻思智慧被智慧之火焚烧后，成为无所见的离戏论相，仅是无显现本性的智慧，正如所说："世间人安住于真实，蕴体世间共许皆具五，当欲生起真实智慧时，瑜伽师不生起彼五蕴。"前两句显示了世间人的见解，后两句解释了出世间的见解。那么，有人会想，所见的无遮不应该是能见智慧的所取境，因为现量不以共相为所量。这没有过失，因为上述能见的智慧本身，以离戏论相的识相自我体验的方式成为现量，所以没有执取共相的过失。


 ། ཡང་ལ་ལ་ཞིག་ཟླ་བའི་ཞབས་ཀྱི་ལུགས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རྣམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་དེ། དེར་རང་རིག་ཁས་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་མེད་ན་དེ་མེད་པར་ཐལ་ཅེས་ཟེར་བ་ཡང་མ་གོ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུགས་འདི་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བྱེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་ཚུལ་གོང་དུ་བསྟན་ནས། ཡེ་ཤེས་དེའང་གསལ་རིག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་ཤེས་མིན་པ་ཞིག་ལ་བྱེད་དགོས་ཀྱི། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཤེས་པ་དེས་གཞལ་བྱ་ཞིག་མེད་ན་འཇལ་བྱེད་ཤེས་པར་འགལ་བས། གཞལ་བྱ་སྟོང་ཉིད་ནི་དངོས་སུ་འཇལ་བར་མི་ནུས་ཏེ།
5-470a
མེད་པར་དགག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་གཞལ་བྱ་མ་མཐོང་བའི་ཆ་དེ་ཉིད་སྤྱི་མཚན་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཞལ་བྱར་བྱས་པ་དང་། དེ་འཇལ་བྱེད་ཤེས་པ་གཉིས་གཞན་མིན་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པར་ཁོ་བོ་འདོད་ལ། ཆེན་པོ་འགའ་ཞིག །ལྟ་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དེས་སྤྲོས་མཚན་ཅིའང་མ་གཟིགས་པ་ལ་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རྣམ་པ་ཤར་བའི་སྒོ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཟེར་བ་འདིའང་འཐད་པར་མ་མཐོང་སྟེ། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པས་དེ་ལ་བལྟོས་པའི་རྣམ་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེར་བལྟ་བའི་ཤེས་པ་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པ་ལ་བསམས་ནས་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རྣམ་པ་ཤར་ཞེས་སྨྲ་ན་ནི། སྤྲོས་བྲལ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པའི་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་པ་ཞིག་འཆར་རྒྱུ་མེད་དེ། ཤེས་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ལ་ངོ་བོ་མི་སྣང་བར་ཤེས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པ་སྣང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། དེས་ན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པ་མི་འཐད་པ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོར་གྲུབ་པར་ཡོད་ན། དེ་ལ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་གྲོལ་བ་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར། སྣང་ཙམ་པའི་ཆོས་གང་ལའང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལྟར་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ངོ་བོས་བསལ་བ་དང་བཞག་པར་མ་བྱས་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་ཙམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མ་བརྟགས་ན་གཅིག་པུར་ཉམས་དགའ་བ། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་ཡང་དག་པར་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་འདི་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་མེད་
5-470b
པ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། གདོད་མ་ནས་དབེན་པའི་ངོ་བོར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་འབྲེལ་ཙམ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། སྤང་གཉེན་ལ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།མི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མའི་གླང་པོས་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་གཞན་ཞིག་ཕམ་པར་བྱས་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྟེན་འབྱུང་གི་སྤང་བྱ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྟེན་འབྱུང་གི་གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སྤང་བྱ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལྡོག་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་ན་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །
顶见道体性
དྲུག་པ་མཐོང་ལམ་རྩེ་མོའི་ངོ་བོ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་འཕྲོས་ནས་སྨོས་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟར་དྲི་མ་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་རྩོད་སྤང་མཐོང་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་མདོ་ན་མེད་ཀྱང་། རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཞར་ལ་འོངས་པ་བརྗོད་ནས། སྐབས་སུ་བབ་པ་རྣལ་མ་མཐོང་བའི་ལམ་ཉིད་འཆད་དོ།

藏文直译
有人说，在月称足的体系中没有这样的识相体验，因为在他的体系中不承认自证。说如果无自证则无彼体验的说法也是误解，因为在这个体系中，上文已经说明了见真谛的智慧的存在方式，而且这种智慧必须是成为明了觉知本性的非分别识的知，在这种情况下，如果这个知没有所量，就与能量之知相矛盾，而所量空性不能直接测量，因为
5-470a
它仅仅是无遮。然而，我认为这种未见所量的方面本身不是以共相的方式成为所量，并且此所量和能量的知不是相异的，由此成为现量。某些大德说："能见的智慧未见任何戏论相，通过显现离戏论相的方式成为现量。"我认为这也不合理，因为离戏论没有自性，所以依靠它的相不合理；如果是考虑到能见的知本身是离戏论而说显现离戏论相，那么除了是离戏论以外不会有第二个离戏论相显现，因为知的本性就是知，而本性对知不显现，知的自性对知显现为相是不可能的。"
第三，那么为什么不承认作为缘起自性的无二智慧的存在呢？因为如果它自性实有地存在，则从对它执着为实有而颠倒，不可能解脱，因此，对任何仅显现的法既不诽谤说"不存在如同缘起"，也不增益说"自性成立存在"，不经遣除和安立，当未经考察世俗层面的一切色等仅显现的法是缘起的单纯可乐体，对此世间共许的确实存在，应当观察为无自性，
5-470b
以及无生和本来空的自性。如此观察时，一切法仅是缘起，自性空的如幻本性，那么岂不是对治所断等的安立不合理了？
并非不合理，如同幻化的象征服其他幻化的象一样，自性空的缘起所断通过生起自性空的缘起对治而遣除颠倒，见到真实性时就从束缚中获得解脱。
顶见道体性
第六，顶见道的本性分为应用、根本和注释三部分。
首先，生起见道的根本菩提如何，以及由此引申的刚才所说的垢染未进入境的真实性的辩论解答，包括见道的作用，虽然经中没有，但尊者附带地加以阐述，现在解释正当的主题——见道本身。


 །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། དེ་ནས་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལགས། ཞེས་སོགས་དྲི་ལན་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པའི་དོན་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་དྲུག་རེ་རེར་ནི་ཕར་ཕྱིན་རང་རང་ལས་གཞན་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་མཐོང་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡིས་བསྡུས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དེ་འདིར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྩེ་མོར་བསྟན་ཏོ། ། སློབ་དཔོན་བཟང་པོའི་
5-471a
ཞབས་ཀྱིས་ཕར་ཕྱིན་རེ་རེའི་ནང་དུ་ཕྱིན་དྲུག་བསྡུས་ཏེ་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་ལ་སྔར་གོ་སྒྲུབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་མཐུན་པར་གསུངས་ཀྱང་། གངས་ཅན་གྱི་མཁས་པ་ལ་ལ་སྔར་གོ་སྒྲུབ་ཏུ་ནི་རང་རང་ལས་དབྱེ་བ་དྲུག་དྲུག་ཏུ་སོ་སོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་རང་རང་ལས་མ་ཕྱེ་བར་དྲུག་པོ་རེ་རེས་གཞན་ལྔ་ལྔ་ཕན་ཚུན་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། འདི་གཉིས་བསྡུས་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་འཆད་པ་ནི་མདོ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། གཞན་ཡང་འདི་ལྟར་ཤེས་དགོས་ཏེ། མཐོང་རྩེ། སྒོམ་རྩེ། བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་སྦྱོར་ལ་བལྟོས་ནས་རང་རང་ལ་ལམ་བཞི་བཞིར་འཆད་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་དྲུངས་འབྱིན་པར་ཕྱེད་པ་དང་། ཕྱུངས་ཟིན་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བལྟོས་ནས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ་སྦྱོར་བའི་ལམ། སྤོང་བ་གཉེན་པོ་སྟེ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ། རྟེན་གཉེན་པོ་སྟེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ། ཐག་སྲིང་བའི་གཉེན་པོ་སྟེ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་བཞི་འབྱུང་ལ། དེའང་མཐོང་ལམ་གྱི་སྐབས་འདིར་ལམ་དང་པོ་ནི་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་ནས་སྐྱེ་བར་བཤད་ཅིང་། གཉིས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐད་ཅིག་མ་དང་དུས་མཉམ་པར་བཤད་ནས། གསུམ་པ་ནི། རྩ་བར་མི་གསལ་ཡང་འགྲེལ་པར་ངོ་སྐལ་གྱི་ཤེས་སྒྲིབ་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སྤངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ཆགས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སྤངས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཐོབ་པའི་བཅུ་དྲུག་པའི་རྟོགས་པ་ལ་བཤད་ཅིང་། བཞི་པ་ནི། སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཀྱི་མཉམ་རྗེས་ལ་འཇོག་པ་ནི་འཕགས་སེང་གི་དགོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ། ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། བསྡུ་བྱ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་
5-471b
པོ་དག་ལ། སྡུད་བྱེད་སོ་སོར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་དྲུག་གི་ངོ་བོ་རེ་རེར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དྲུག་ཅར་ཕན་ཚུན་དུ་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་བསྡུས་པ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཅན་དུ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་བསྡུས་བསྒོམས་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྐབས་འདིར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྩེ་མོ་ཡིན་ནོ།

藏文直译
第二，在经中，"然后，须菩提请问：如何修习布施、持戒、忍辱、精进、禅定和般若波罗蜜多而得圆满？"等通过问答方式所解释的含义是：在布施等六波罗蜜多中，每一波罗蜜多包含其他五波罗蜜多的智慧，即见道智慧一刹那，苦法忍所摄的无间道，在此处被显示为见道的顶峰。善足
5-471a
论师说，每一波罗蜜多中包含六波罗蜜多的修习方式，与前面加行阶段所说的一致。然而，有些藏地学者说：前面加行阶段中是将每一波罗蜜多各自分为六种加以区分，而在这里则是不分每一波罗蜜多，而是每一波罗蜜多互相包含其他五波罗蜜多，因此，把这两种包含方式解释为相同是与经典相违的。
还需要了解：见道顶、修道顶、无间顶加行，每一个都必须解释为四种道，根据各自对应所断烦恼完全拔除的进行中与已完成的状态，可分为：遍知对治即加行道；断除对治即无间道；依止对治即解脱道；远离对治即胜进道这四种。在见道阶段，第一道从加行道胜法开始生起；第二道与苦法忍一刹那同时生起；第三道虽在根本文中不明显，但注释中解释为与所对应的所知障一百零八种分别念的断除，以及烦恼习气一百零八的断除同时获得的第十六刹那的证悟；第四道则安立于狮子奋迅三摩地的正定后得，这是圣解的意趣。
第三，注释分为本性和分类两部分。
首先，本性：对于所摄的布施等六波罗蜜多，
5-471b
能摄的分别是布施等六波罗蜜多的每一自性，如前所说，互相包含六波罗蜜多的一刹那苦法忍所摄，无间道由三轮清净分别的无漏三十六相生起，这是包含三智相的修习已达极致的顶现观，此处即见道的顶峰。
;


 །
顶见道类别
གཉིས་པ་ནི། རྩེ་མོ་དེ་སྐྱེས་པ་ན་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་སྤང་བྱ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་ལ་ནང་གསེས་ཀྱི་སོ་སོར་རྣམ་པ་དགུ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་གཉེན་པོ་མཐོང་ལམ་རྩེ་མོ་སྦྱིན་སོགས་སོ་དྲུག་ཚན་པར་གསུམ་སྟེ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་སྤངས་པའི་ཤུགས་ལས། གཉེན་པོ་རྩེ་མོ་ཁམས་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཚན་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་སྐབས་སུ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སྤངས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཅིང་གཉེན་པོས་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་འདི་སྲིད་དོ། ། སྐབས་འདིར་ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ཉལ་ཉོན་སྒྲིབ་ཏུ་མི་འཇོག་པ་ནི་འཕགས་སེང་གི་དགོངས་པ་ཡིན་ལ། སྐབས་འདིར་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཉལ་སྤངས་ཀྱི། ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་སྤངས་པ་དངོས་སུ་མི་གསལ་ཞིང་། འགའ་ཞིག་གིས་སྐབས་འདིར་ས་བོན་སྤངས་པར་འདོད་པ་འཕགས་སེང་གི་དགོངས་པ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །མདོར་ན་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ལ་ཁམས་གསུམ་སོ་སོའི་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པ་ཚན་པ་གཉིས་དང་། དེ་
5-472a
གཉིས་ཐ་དད་ལ་དམིགས་པའི་རྩེ་སྦྱོར་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པ་ཚན་པ་དྲུག་སྟེ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པ་ཚན་པ་གཉིས་དང་བཅས་པས་སྤང་གཉེན་གཉིས་ཀའི་གྲངས་ལ་བཞི་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་སུ་ངེས་སོ། །
修道
བདུན་པ་དེ་བསྒོམ་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས་ལས།
སེང་གེ་རྣམ་རྩེན་གྱི་སྤྱི་དོན་ནི། འོག་ཏུ་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་རྩེན་གྱི་སྐབས་སུ་འཆད་ལ། འདིར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྤྱི་དོན་འཆད་པར་བྱེད་དེ། དེའང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ངོ་བོ། དབྱེ་བ། སྒྲ་དོན། རྒྱུ་འབྲས་ཚེ་དུ་ལ་རྫོགས་པ་དང་། རྫས་ཡོད་བཏགས་ཡོད་ཀྱི་ཁྱད་པར། ས་མཚུངས་པ་དང་མི་མཚུངས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ།
缘起体性
དང་པོ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ངོ་བོ་ནི། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བལྟོས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། དེའང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་སོགས་ཀྱིས་བྱས་པས་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་རིས་མི་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ། སྣང་ཙམ་པ་འདི་ནི་བལྟོས་པའི་འབྲེལ་བ་ལས་གྲུབ་པར་ཡོད་པ་མིན་ཀྱང་། ཡོད་པ་ལྟར་བྱིས་པ་ལ་སྣང་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་དག་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྣམས། །དེ་བཞིན་དེ་ནི་གྲུབ་འདོད་པ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཙམ་པོ་དེ་འཁྲུལ་མེད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་། འཁྲུལ་བར་བལྟོས་གྲུབ་ཏུ་སྣང་བ་འདི་གྲུབ་བོ། །འདི་ལྟར་གྲུབ་པས་བལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བར་ཤེས་ན་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྩོད་བཟློག་ལས། གང་གིས་སྟོང་དང་རྟེན་འབྱུང་ནི། །དབུ་མའི་དོན་དུ་དོན་གཅིག་པར། །གསུང་མཆོག་རབ་ཏུ་གསུང་པ་ཡི། །སངས་རྒྱས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
缘起类别
གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དང་། རྣམ་བྱང་
5-472b
གི་རྟེན་འབྲེལ་ལོ། །དང་པོ་ལ། ཐུན་མོང་གི་དབྱེ་བ་དང་། དབྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ལ། དབྱེ་གཞི་དང་། དབྱེ་བའི་ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། དབྱེ་དོན། གྲངས་ངེས་སོ། །དང་པོ་ནི། འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དེའོ། །གཉིས་པ་ནི། མ་རིག་པ་སོགས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དེའོ། །གསུམ་པ་ནི། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དབང་ལས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡོད་པའོ།

 །
顶见道类别
གཉིས་པ་ནི། རྩེ་མོ་དེ་སྐྱེས་པ་ན་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་སྤང་བྱ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་ལ་ནང་གསེས་ཀྱི་སོ་སོར་རྣམ་པ་དགུ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་གཉེན་པོ་མཐོང་ལམ་རྩེ་མོ་སྦྱིན་སོགས་སོ་དྲུག་ཚན་པར་གསུམ་སྟེ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་སྤངས་པའི་ཤུགས་ལས། གཉེན་པོ་རྩེ་མོ་ཁམས་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཚན་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་སྐབས་སུ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སྤངས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཅིང་གཉེན་པོས་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་འདི་སྲིད་དོ། ། སྐབས་འདིར་ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ཉལ་ཉོན་སྒྲིབ་ཏུ་མི་འཇོག་པ་ནི་འཕགས་སེང་གི་དགོངས་པ་ཡིན་ལ། སྐབས་འདིར་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཉལ་སྤངས་ཀྱི། ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་སྤངས་པ་དངོས་སུ་མི་གསལ་ཞིང་། འགའ་ཞིག་གིས་སྐབས་འདིར་ས་བོན་སྤངས་པར་འདོད་པ་འཕགས་སེང་གི་དགོངས་པ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །མདོར་ན་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ལ་ཁམས་གསུམ་སོ་སོའི་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པ་ཚན་པ་གཉིས་དང་། དེ་
5-472a
གཉིས་ཐ་དད་ལ་དམིགས་པའི་རྩེ་སྦྱོར་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པ་ཚན་པ་དྲུག་སྟེ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པ་ཚན་པ་གཉིས་དང་བཅས་པས་སྤང་གཉེན་གཉིས་ཀའི་གྲངས་ལ་བཞི་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་སུ་ངེས་སོ། །
修道
བདུན་པ་དེ་བསྒོམ་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས་ལས།
སེང་གེ་རྣམ་རྩེན་གྱི་སྤྱི་དོན་ནི། འོག་ཏུ་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་རྩེན་གྱི་སྐབས་སུ་འཆད་ལ། འདིར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྤྱི་དོན་འཆད་པར་བྱེད་དེ། དེའང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ངོ་བོ། དབྱེ་བ། སྒྲ་དོན། རྒྱུ་འབྲས་ཚེ་དུ་ལ་རྫོགས་པ་དང་། རྫས་ཡོད་བཏགས་ཡོད་ཀྱི་ཁྱད་པར། ས་མཚུངས་པ་དང་མི་མཚུངས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ།
缘起体性
དང་པོ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ངོ་བོ་ནི། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བལྟོས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། དེའང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་སོགས་ཀྱིས་བྱས་པས་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་རིས་མི་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ། སྣང་ཙམ་པ་འདི་ནི་བལྟོས་པའི་འབྲེལ་བ་ལས་གྲུབ་པར་ཡོད་པ་མིན་ཀྱང་། ཡོད་པ་ལྟར་བྱིས་པ་ལ་སྣང་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་དག་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྣམས། །དེ་བཞིན་དེ་ནི་གྲུབ་འདོད་པ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཙམ་པོ་དེ་འཁྲུལ་མེད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་། འཁྲུལ་བར་བལྟོས་གྲུབ་ཏུ་སྣང་བ་འདི་གྲུབ་བོ། །འདི་ལྟར་གྲུབ་པས་བལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བར་ཤེས་ན་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྩོད་བཟློག་ལས། གང་གིས་སྟོང་དང་རྟེན་འབྱུང་ནི། །དབུ་མའི་དོན་དུ་དོན་གཅིག་པར། །གསུང་མཆོག་རབ་ཏུ་གསུང་པ་ཡི། །སངས་རྒྱས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
缘起类别
གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དང་། རྣམ་བྱང་
5-472b
གི་རྟེན་འབྲེལ་ལོ། །དང་པོ་ལ། ཐུན་མོང་གི་དབྱེ་བ་དང་། དབྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ལ། དབྱེ་གཞི་དང་། དབྱེ་བའི་ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། དབྱེ་དོན། གྲངས་ངེས་སོ། །དང་པོ་ནི། འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དེའོ། །གཉིས་པ་ནི། མ་རིག་པ་སོགས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དེའོ། །གསུམ་པ་ནི། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དབང་ལས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡོད་པའོ།

 །
顶见道类别
གཉིས་པ་ནི། རྩེ་མོ་དེ་སྐྱེས་པ་ན་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་སྤང་བྱ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་ལ་ནང་གསེས་ཀྱི་སོ་སོར་རྣམ་པ་དགུ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་གཉེན་པོ་མཐོང་ལམ་རྩེ་མོ་སྦྱིན་སོགས་སོ་དྲུག་ཚན་པར་གསུམ་སྟེ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་སྤངས་པའི་ཤུགས་ལས། གཉེན་པོ་རྩེ་མོ་ཁམས་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཚན་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་སྐབས་སུ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སྤངས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཅིང་གཉེན་པོས་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་འདི་སྲིད་དོ། ། སྐབས་འདིར་ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ཉལ་ཉོན་སྒྲིབ་ཏུ་མི་འཇོག་པ་ནི་འཕགས་སེང་གི་དགོངས་པ་ཡིན་ལ། སྐབས་འདིར་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཉལ་སྤངས་ཀྱི། ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་སྤངས་པ་དངོས་སུ་མི་གསལ་ཞིང་། འགའ་ཞིག་གིས་སྐབས་འདིར་ས་བོན་སྤངས་པར་འདོད་པ་འཕགས་སེང་གི་དགོངས་པ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །མདོར་ན་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ལ་ཁམས་གསུམ་སོ་སོའི་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པ་ཚན་པ་གཉིས་དང་། དེ་
5-472a
གཉིས་ཐ་དད་ལ་དམིགས་པའི་རྩེ་སྦྱོར་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པ་ཚན་པ་དྲུག་སྟེ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པ་ཚན་པ་གཉིས་དང་བཅས་པས་སྤང་གཉེན་གཉིས་ཀའི་གྲངས་ལ་བཞི་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་སུ་ངེས་སོ། །
修道
བདུན་པ་དེ་བསྒོམ་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས་ལས།
སེང་གེ་རྣམ་རྩེན་གྱི་སྤྱི་དོན་ནི། འོག་ཏུ་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་རྩེན་གྱི་སྐབས་སུ་འཆད་ལ། འདིར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྤྱི་དོན་འཆད་པར་བྱེད་དེ། དེའང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ངོ་བོ། དབྱེ་བ། སྒྲ་དོན། རྒྱུ་འབྲས་ཚེ་དུ་ལ་རྫོགས་པ་དང་། རྫས་ཡོད་བཏགས་ཡོད་ཀྱི་ཁྱད་པར། ས་མཚུངས་པ་དང་མི་མཚུངས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ།
缘起体性
དང་པོ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ངོ་བོ་ནི། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བལྟོས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། དེའང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་སོགས་ཀྱིས་བྱས་པས་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་རིས་མི་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ། སྣང་ཙམ་པ་འདི་ནི་བལྟོས་པའི་འབྲེལ་བ་ལས་གྲུབ་པར་ཡོད་པ་མིན་ཀྱང་། ཡོད་པ་ལྟར་བྱིས་པ་ལ་སྣང་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་དག་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྣམས། །དེ་བཞིན་དེ་ནི་གྲུབ་འདོད་པ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཙམ་པོ་དེ་འཁྲུལ་མེད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་། འཁྲུལ་བར་བལྟོས་གྲུབ་ཏུ་སྣང་བ་འདི་གྲུབ་བོ། །འདི་ལྟར་གྲུབ་པས་བལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བར་ཤེས་ན་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྩོད་བཟློག་ལས། གང་གིས་སྟོང་དང་རྟེན་འབྱུང་ནི། །དབུ་མའི་དོན་དུ་དོན་གཅིག་པར། །གསུང་མཆོག་རབ་ཏུ་གསུང་པ་ཡི། །སངས་རྒྱས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
缘起类别
གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དང་། རྣམ་བྱང་
5-472b
གི་རྟེན་འབྲེལ་ལོ། །དང་པོ་ལ། ཐུན་མོང་གི་དབྱེ་བ་དང་། དབྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ལ། དབྱེ་གཞི་དང་། དབྱེ་བའི་ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། དབྱེ་དོན། གྲངས་ངེས་སོ། །དང་པོ་ནི། འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དེའོ། །གཉིས་པ་ནི། མ་རིག་པ་སོགས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དེའོ། །གསུམ་པ་ནི། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དབང་ལས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡོད་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
顶见道类别
第二，当顶见道生起时，依据欲界、色界和无色界三界的分类，作为所断的所取能取分别，内部细分为四种，每种又分为九种，总共构成所知障本性的一百零八种所取能取分别。这些通过对治——顶见道的施等三十六种法门，即三组共一百零八种法门所断除的力量下，能对治顶见道所缘三界的三组三十六法门所摄的情况下，能够产生烦恼分别的烦恼障习气的一百零八种烦恼障已断除，这是依据缘起法性而获得的，由对治所断法的断除就是如此。在此阶段，虽然断除了烦恼障，但烦恼的随眠不被视为烦恼障，这是圣者和无著的意趣。在此阶段断除了烦恼的随眠，但对于烦恼的种子是否断除则不明确，有些人认为在此阶段断除种子是圣者和无著的意趣。总之，两种障碍各有三界各自的一百零八种分别，共两组，以及对这两组分别所缘的三十六种顶加行，共六组一百零八法门，所断与能治两者的数量共计四百三十二。
修道
第七修道分为总义和文义两部分。
师子奋迅的总义将在下文修道加行师子奋迅章节中解释，这里解释缘起的总义。这包括缘起的体性、分类、名义解释、因果在几世中完成、实有假有的差别、以及同地或不同地的区别。
缘起体性
首先，缘起的体性是：因为不是以自性而存在，所以依靠因缘而显现一切法，而非由自在天等所作，也非由不同类的因缘所生，也非由常住的因所生。这种仅仅显现虽然不是依赖关系而成立的存在，但对凡夫而言却显现为似乎存在的事物。如所说："凡是依缘而有的事物，如是即被认为成立。"这样显现的法，在无错乱中是空性，但在错乱中显现为依缘而立，这就是成立的。如果如实了知这种依缘而立的情况，也会清晰理解远离两边的空性。《回诤论》中说："对于宣说空性与缘起，为中道义且义一致，为最胜教法的佛陀，我顶礼。"
缘起类别
第二，分类有二：染污的缘起和清净的缘起。第一种又分为共同的分类和各别分类的意义。首先，共同分类包括：分类的基础、分类的体性、分类的理由、分类的含义和数量的确定。
第一，作为轮回中轮回的因缘本性的缘起。第二，显现为无明等十二支分。第三，从因果角度来说，所生能生的差别显现为十二支分的形式。


 །ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། བྱེ་སྨྲས། རྒྱུ་ལྔ་དང་འབྲས་བུ་བདུན་དུ་འདོད་ལ། སེམས་ཙམ་པས་རྒྱུ་དྲུག་དང་འབྲས་བུ་དྲུག་ཏུ་འདོད་དོ། །བཞི་པ་ནི། རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཐ་དད་ཀྱང་རྫས་རྒྱུན་ཐ་དད་པ་མིན་པས་སྤྱི་རིས་གཅིག་གོ། ལྔ་པ་ནི། ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཅུ་གཉིས་སུ་གྲངས་ངེས་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མ་རིག་པ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གསུམ་པར་ཐལ། མེད་ན་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་ཐལ། ཅེས་པ་དང་། རྒ་ཤི་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ཡན་ལག་བཅུ་གསུམ་དུ་ཐལ་བ་དང་། མེད་ན་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་གིས་འཁོར་བ་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ཅག་བདེན་ཏེ། ཁོ་བོ་ལ་ནི་སྐྱོན་དེ་གནས་པ་མིན་ལ། མ་རིག་པ་ནི་མ་མཐོང་བ་སྟེ། གང་མ་མཐོང་ན་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བར་མ་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་བདེན་པ་བཞིའམ་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་སོ་སོའི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟ་བར་མ་རིག་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ། གང་ཞིག་ཡོད་པ་མ་མཐོང་མེད་མཐོང་བ། །འདི་འདྲའི་མུན་ནག་རྣམ་པ་ཅི་ཞིག་གོ། ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། རྨོངས་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་གྱི། དེ་དག་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ཅན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཀླས་པ་དང་། ཟད་
5-473a
པ་མེད་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བ་བརྟན་པ་ཞེས་པ་དུ་མའི་མིང་ཅན་གྱི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་འདི་ཆོས་ཅན། བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། དེ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་ཀྱང་གློ་བུར་རྫོབ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར། གློ་བུར་དུ་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ཡིན་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་ཁྱབ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོར་མེད་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཆོས་ལྟར་སྣང་བ་བརྫུན་པ་དེ་རྒྱུ་རྐྱེན་བརྫུན་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། དེ་བསྐྱེད་པར་ཐལ། བདེན་རྫུན་གྱི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་བདེན་བརྫུན་ཀྱང་ཐ་དད་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་རྐྱེན་བརྫུན་པས་བསྐྱེད་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པས་ཁྱབ་སྟེ། རྒྱུ་རྐྱེན་བརྫུན་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསེར་འགྱུར་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྫུན་མ་གསེར་འགྱུར་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ལྟར་སྣང་བའི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་འདི་རང་ཡོད་མ་མྱོང་ན། དེའི་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་དང་། རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་ལ་ཐོག་མཐའ་ཡོད་མེད་ཀྱི་དཔྱད་པ་རང་ཞིར་འགྲོ་ལ། དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པ་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་བ་དང་། དེ་ལ་རྒྱུ་མེད་ན་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ལའང་དེར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་བས་མི་གནོད་དོ། །མ་རིག་པ་ཡོད་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བལྟོས་ཀྱང་། དཔྱད་ན་མ་རིག་པ་ཉིད་ཡོད་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། དེ་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པ་ཡོད་པར་ཐལ། རྟེན་འབྲེལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་པས་ཤིན་ཏུ་དཔྱད་ན་རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། རྟེན་འབྲེལ་ཆོས་ཅན། རྟེན་འབྱུང་དང་བལྟོས་གྲུབ་ཡིན་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་ཐལ། ཡོད་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དགོས་པ་ལ། དེ་མེད་པས་མེད་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་སྣང་གི་ངོར་བལྟོས་གྲུབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར།
5-473b
རྟགས་ཚད་མས་གྲུབ། འཁྲུལ་སྣང་གི་ངོར་ཡོད་ན་མེད་པས་ཁྱབ་སྟེ། ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བསླུ་བའི་ཕྱིར། ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་བཞིན་ཁྱབ་པ་གྲུབ་བོ།

如何存在呢？
毗婆沙师认为有五因七果，唯识宗认为有六因六果。第四，虽然实体性质不同，但实体相续不同，故属于同一类。第五，成为支分的方式，世尊确定为十二支分。
那么，无明有因还是无因？若有因，则应成为十三缘起；若无因，则轮回应有开始。同样，若老死有果，应成为十三支分；若无果，则一次因果循环后轮回应断灭。
对此回答：你们实事论者所说正确，但我不存在这些过失。无明是不见，即不见何物？不见境的实际情况，也就是未能如实了知四谛或三相各自的实相。如所说："何为不见有、见无，此种黑暗是什么？"正如此言，愚痴仅仅来自无知，对此有"行蕴"、"不可思议众生"、"不可思议业"、"无边众生界"、"无尽"、"颠倒显现坚固"等多种名称的客尘——此有法，若详细观察则无始无终、无因无缘等任何存在，因为它虽本性不成立，却暂时显现于世俗。
若是暂时依世俗显现的似有法，则必定无因缘等，因为虽非自性存在却显现为存在的虚假法，是由虚假因缘所生。若不承认，则应当承认它被生起，因为真伪因生真伪果必然各别确定。若由虚假因缘所生，则必定未被因缘所生，因为虚假因缘不是真正因缘，如同假的点金术材料不是真正的点金术材料。
因此，显现为由因缘所生的客尘——具有十二支分的[缘起]，若本不存在，则对其无明支和老死支是否有始终的考察自然消失。如此，无明成为无因，若无明无因，其余支分也应无因。
对此回答：推论无明无因并不构成过失。若无明存在则依靠因缘，但经观察未承认无明本身存在，因此不存在无因的过失。那么，应该存在无明，因为存在缘起。答：若以理极细察，则因不成立，因为缘起这一有法，若是缘起和依缘而立，则必定不存在，因为若存在则必须自性存在，而缘起无自性存在，只是在错乱显现中呈现为依缘而立。因已被量证实。若在错乱显现中存在则必定不存在，因为对境的实际情况具有欺诳性，如同双月显现一般，遍摄已成立。


 ། འོ་ན་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མེད་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། རྟེན་འབྲེལ་མེད་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟའི་རྣམ་གཞག་མཛད་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། འཁྲུལ་བའི་བྱིས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དག་ལ་འཁྲུལ་གཞི་ལས་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་བའི་ཚུལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་ཚུལ་བསྟན་ནས་འཁྲུལ་བ་བཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འཁྲུལ་མེད་ཀྱི་ངོ་ནས་དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་། འཁྲུལ་ངོ་ནས་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཡིན་སྙམ་ན། དེ་གོང་གི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་སྔ་མ་རྣམས་ཡིན་ལ། རིགས་རྒྱུན་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཡིན་ཅེ་ན། དེའང་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་དེའི་སྔ་མ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་དེས་འཁོར་བའི་ཡ་མཐའ་ཐུག་མེད་དུ་ཐལ། དེར་ཐལ་ན་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མའམ་དང་པོའི་དུས་འདི་ཞེས་བཟུང་དུ་མེད་པར་ཐལ། དེ་ལྟར་ན་འཁོར་བ་རེས་འགའ་བའམ་གློ་བུར་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ཏེ། འཁོར་བའི་ཐོག་མ་དུས་ཀྱི་ངེས་བཟུང་བྱར་མེད་པར་གདོད་མ་ནས་རྟག་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྣང་ཚུལ་ལ་ཞེན་པ་ཁྱོད་བདེན་ཀྱང་། ཁོ་བོ་ལ་ཉེས་པ་དེ་མེད་དེ། འཁྲུལ་བའི་མཐུ་ལས་འཁོར་བའི་ཡ་མཐའ་ཐུག་མེད་དུ་སྣང་བས། འཁོར་བ་རེས་འགའ་བ་མིན་པས་དང་པོ་ནས་ཡོད་སྙམ་པ་ནི་བྱིས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བློ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ལ་ཤར་ཡང་། དབུ་མ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལ་སྦྱངས་ན་འཁྲུལ་སྣང་ལ་ཡ་མཐའ་ཐོག་མེད་དུ་སྣང་བ་ལ་འཁྲུལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཐོག་མའི་དུས་འདི་ཞེས་མེད་པས་འཁོར་བ་དང་པོ་ནས་རྟག་པ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། འཁྲུལ་སྣང་གི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བསླུ་བ་
5-474a
ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་དང་གཉིད་ཀྱིས་བསླད་པའི་ཤེས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་བསྐལ་པ་མང་པོས་བར་ཆོད་པར་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་རྒ་ཤི་ལ་འབྲས་བུ་དངོས་སུ་མེད་ཀྱང་། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚར་ཚེ་གཉིས་དང་ཚེ་གསུམ་གང་ལ་རྫོགས་ཀྱང་། ཡང་སྲིད་འཕེན་འགྲུབ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚར་དེ་བཞིན་བྱེད་པས། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་གི་མཐར་འཁོར་བ་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སྤྱིར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་རང་ཡང་ནང་ཕན་ཚུན་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ལྟར་འཁོར་བས། དེའི་ཤུགས་ཀྱིས་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱང་འཁོར་བ་དང་གཡོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། འཁོར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མགལ་མེ་ཡི། །འཁོར་ལོ་ལྟ་བུ་ཕན་ཚུན་དུ། །རྒྱུ་ཅན་འདི་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། ། བོད་མང་པོའི་རྟོག་པ་ལ།འཁོར་བ་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཟད་པའི་ཕྱི་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་དང་། འཁོར་བ་ལ་ཡ་མཐའི་ཐོག་མ་མེད་པས་ཡ་ཐོག་དང་པོའི་དུས་འཁོར་བའི་རྫས་རྒྱུན་དེ་རྒྱུན་གྱི་རྟག་པ་ཡིན་ཀྱང་། མ་མཐའི་དུས་རྫས་རྒྱུན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་རྒྱུན་རྟག་པ་དེ་འགོག་གོ་ཞེས་སེམས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་སེམས་པ་ནི་དབུ་མ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལུགས་ལ་སྦྱངས་པ་མ་བྱས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་པས། རིགས་པས་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ་ན། སེམས་ཅན་ཉིད་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་སྟེ། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་མེད་པས་དེའི་རྫས་རྒྱུན་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཤིན་ཏུ་དཔྱད་ན་བཏགས་པ་ཙམ་དུའང་མ་གྲུབ་སྟེ། གདགས་གཞི་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དང་དེར་བཏགས་པ་ལྟར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། བཏགས་ཡོད་དུ་མ་གྲུབ་ན་
5-474b
རྫས་ཡོད་དུ་གྲུབ་པ་ག་ལ་ཞིག་གོ། ཁྱོད་འདོད་པའི་འཁོར་བའི་ཡ་མཐའ་ཐོག་མེད་ཀྱི་རྫས་རྒྱུན་དང་པོ་རྟག་ན་ཕྱིས་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལས་ལྡོག་པ་མི་སྲིད་དེ། རྟག་མི་རྟག་གི་རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུན་གྱིས་རྟག་པའི་ལོངས་སྐུ་དེ་ཕྱིས་རྟག་པ་ལས་མི་ལྡོག་པ་བཞིན་ནོ།

那么十二缘起支分的建立既不存在却被建立是不合理的吗？
虽然缘起不存在，但佛世尊建立这样的安立是有目的的：对于迷惑的痛苦凡夫，通过教导从迷惑根源如何产生迷乱的方式——十二支分的迷乱方式，从而使迷惑得以遣除。
如此，从无迷惑角度看可以如此，但从迷惑角度看，若问无明的因缘是什么？那是前面的十二支分相续；若问前相续的因缘又是什么？那又是更前的十二支分相续。
这样，按照你的观点，轮回的上边际应无穷尽，因此轮回应无法确定"这是开始或第一时"，如此轮回不应是偶尔或暂时性的，而应是从本初就恒常存在，因为轮回的开始不能确定时间，从太初就常有。
对此回答：执着于显现方式的你说得对，但我不存在这个过失。由于迷惑力量，轮回的上边际显现为无穷尽，因此轮回不是偶然的，从一开始就存在的想法虽然在所有凡夫俱生心识中生起，但若学习大中观典籍，就会发现在迷乱显现中上边际无始的显现是错误的。虽然轮回不能指定"这是开始时"，但这并不意味着轮回从最初就是常有的，因为所有迷乱显现的分别都是欺诳的，如同幻术和被睡眠所染的意识，即使只是一刹那也显现为被多劫隔断一般。
此外，虽然老死没有直接的果，但无论缘起轮回在两世或三世中完成，都会产生引生后有的缘起轮回，因此不存在一个因果轮回后轮回断灭的过失。一般而言，这十二支分之间如同车轮部件一样相互轮转，因此有情也以轮转和变动的方式从因缘中显现。如《宝鬘论》所说："轮回之轮如火轮，互为因缘而轮转。"
许多藏人的想法中认为：轮回是常有的，因为有情无穷尽；或者认为轮回无上边始际，所以上边始际时轮回的实体相续虽是相续常有，但在下边际时实体相续被破坏，因此否定这种相续常有。
这种想法是未学习大中观典籍的过失，稍加理性考察就会发现，有情本身实体不成立，仅仅是对客尘的假立，因此有情的实体不存在，其实体相续也不存在。深入观察，即使假立也不成立，因为假立的基础不存在，且不如所假立那样成立。若假有不成立，实有怎能成立？你所认为的轮回上边际无始的实体相续若最初是常有的，则之后不可能从常有事物转变，因为常有与无常的自性不可能改变，如同相续常有的报身以后不会从常有转变一样。
;


 ། ཁོ་བོའི་གོ་བ་ལྟར་ན། འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་དོན་ནི། འཁོར་བ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཐོག་མཐའ་མེད་པ་ལན་གཅིག་མིན་པར་བཤད་ཟིན་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་དོན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སམ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ནས་ཀྱང་ཡོད་ལ། ཐ་མར་ཡང་མི་ཟད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནོར་བ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་སེམས་ཅན་ཟད་པ་མེད་པས་འཁོར་བ་སྟོང་པའི་དུས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཡང་འཁོར་བ་ལ་མ་མཐའ་ཐུག་མེད་དུ་ཡོད་ཟེར་བ་འདི་ནི་ལྷག་པར་ཡང་ཐ་ཤལ་བ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་མི་ཟད་པ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་འཁྲུལ་བར་སྤྱོད་པ་དག་ལ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་ནི་ཉེ་བར་འགའ་ཡང་མ་མཐོང་ན། སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱི་མཐའ་ཟད་མེད་དུ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཁྲུལ་བར་སྤྱོད་པ་དག་ལ་སེམས་ཅན་ཟད་མེད་དུ་སྣང་བ་ཙམ་ནི་སེམས་ཅན་ཟད་མེད་དུ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ལ། འཁོར་བ་སྟོང་པའི་དུས་ཡོད་མེད་ཀྱང་འཁོར་བ་ནི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་གནས་པར་མེད་པར་བཤད་ན། སྟོང་པའི་དུས་ཡོད་མེད་ལ་དཔྱད་མི་དགོས་ཤིང་། དེ་ལྟར་ན་འཁོར་བ་མ་འོངས་པ་ནའང་འབྱུང་བ་གཏན་མ་ངེས་སོ་ཞེ་ན། འཁོར་བ་གཏན་མི་འབྱུང་བས་དང་པོ་ཉིད་ནས་སྡོམ་པར་གྲུབ་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་ཞེས་འབྱུང་བས་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་གནས་སྐབས་སུ་འཁོར་བ་མི་སྟོང་པར་སྣང་བ་སོགས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་
5-475a
འབྱུང་གོམས་པ་ལས། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་ཚུར་མཐོང་རྒྱུད་ཀྱི་ཤེས་པས་བསམ་པར་མི་ནུས་པས་ཕྲ་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། ཐེག་བསྡུས་སུ། ཐོག་མེད་གྱུར་ཀྱང་ཐ་མ་དང་ལྡན་པ། །ཞེས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མའི་མཐའ་མེད་ཀྱང་ཐ་མ་དང་ལྡན་པས་མ་མཐའ་ཡོད་པ་ལྟར་གསུངས་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མཐར་བརྫུན་པས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡལ་བ་ལྟར་སྣང་བ་ལ་དགོངས་ནས་མ་མཐའ་ཡོད་པར་གསུངས་ལ། མ་མཐའ་ཐུག་པ་ཡོད་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་འདི་དོན་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། མཐར་ཐུག་སངས་མི་རྒྱ་བའི་སེམས་ཅན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དབུ་མ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལུགས་ལས་འབྱུང་བ་འདིས་གྲུབ་བོ། །ངེས་དོན་གྱི་ཆོས་སྐད་དཀའ་བའི་གནས་མང་པོ་འཁོར་བའི་ཐོག་མཐའ་ཡོད་མེད་འདིའི་དོན་ལེགས་པར་ཤེས་ན་འཁྲོལ་བར་གདའོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་སོ་སོའི་རང་བཞིན་ལ་གཉིས། ལས་གསུམ་ཐུན་མོང་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྨོངས་པའོ།

我的理解是：
轮回无始终的意义在于轮回本身不成立，因此它没有始终，这一点我已多次解释过。而你认为无始终的意义是"有情界或轮回从最初就存在，到最后也不会穷尽"，这是错误的。
总之，认为因为有情不会穷尽，所以轮回空的时候不可能，因此轮回下边际无穷尽的说法更加低劣。有情看似不穷尽只是对迷惑行者而言，实际上根本未见到有情，因此有情总体无穷尽并非所缘对象。对迷惑行者而言有情显现为无穷尽，但这并不能证明有情确实无穷尽，这一点上文已解释过。至于轮回空的时间是否存在，如果说轮回连一刹那也不存在，那么就无需探讨空的时间是否存在。如此，轮回在未来是否生起也完全不确定。
轮回永不生起，从一开始就已制伏这一点，在世尊密乘中称为"吉祥胜乐轮"，这正是所期望的。然而，暂时中轮回显现为不空等，是由于染污缘起的串习，无法思议的有情界是缘起法性，这种缘起法性因为凡夫心识无法思量而属于极细微的境界。如《摄大乘论》所说："虽然无始却有终"，说轮回虽无上边际却有下边际，这是有深意的，是考虑到客尘最终虚妄而自然消失的显现而说有下边际。有下边际而无上边际这一点是符合实际的，因为不可能有最终不成佛的有情，这在大中观典籍中已得到证明。
如果能很好地理解了决定义的佛法术语中许多难解处——轮回有无始终的含义，就能解决这些问题。
第二，各别分类的自性有二：依据三种业的共同角度，以及依据现生受业的角度。第一种有十二支，其中无明的特征是愚痴。
;


 ། དེ་ལ་དབྱེ་སྒོ་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང་། སྤྱིར་མ་རིག་པ་ལ་དབྱེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་གཉིས་ལས། འདིར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་ནི་དང་པོ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་འབྱུང་འཆད་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡང་སྲིད་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་དེའི་རྒྱུ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡིན་པས་ཆོག་གི། ལས་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཁོ་ན་ནི་བཟུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་བསྟན་གྱི་མ་རིག་པ་འཕེན་བྱེད་ཡིན་གྱི། ལས་དགེ་
5-475b
བ་རྣམས་ལ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཉོན་མོངས་ཅན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་དེས་བཞག་པའི་བག་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་མ་རིག་པའང་འདིར་མི་གཟུང་སྟེ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་འདི་ནི་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འཕེན་བྱེད་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སྐྱེད་བྱེད་ཙམ་གྱི་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་འདིར་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་པའི་མ་རིག་པ་ནི་རྩ་ཉོན་དྲུག་གི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་ནི་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་དང་བྱང་སེམས་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཤེས་བྱ་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་དེའོ། །ཡན་ལག་ཏུ་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་འདི་ལ་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པས་སྤང་བའི་ཆ་གཉིས་ཡོད་དེ། མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཆ་ཞིག་དང་། ཉོན་ཡིད་འཁོར་གྱི་མ་རིག་པ་གཉིས་ཀས་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་བྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་ཏུ་བདེ་འགྲོའི་ཕུང་པོ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལ་ནི་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་དུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པ་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་དེ་ནི་གཏི་མུག་མེད་པའི་དགེ་རྩ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ངན་འགྲོར་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལ་ནི་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་དེ་ནི་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། མ་རིག་པ་དེ་ཆགས་སྡང་གཉིས་ལས་གང་རུང་གཅིག་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ངན་སོང་གི་ཕུང་ཁམས་སོགས་ཀྱང་མཐོང་སྤང་དུ་བཤད་པའི་དོན་ཀྱང་དེར་གནས་ལ། དེས་ན་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཉོན་མོངས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པ་ཡིན་མིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་མ་རིག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་ན་མི་དགེ་བ་ཡིན་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་བའི་དེ་ཡིན་ན་ལུང་མ་
5-476a
བསྟན་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། མདོར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ལ་མཐོང་སྤང་གི་ཆར་གྱུར་པ་ནི་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནའི་འཁོར་དུ་འབྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། རྩ་ཉོན་དྲུག་གི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་མ་རིག་པ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདེན་པའི་རྣམ་པ་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་སྤང་གི་ཆར་གྱུར་པ་ན་བདུན་པ་ཡིད་ཀྱི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ནས་ཀུན་གཞི་ལ་ངར་སེམས་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིས་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཀུན་སློང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པར་གྱུར་པའི་སྒོམ་སྤང་གི་དྲུག་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའང་ཡོད་དེ། དེ་ལའང་བདེན་པ་ལ་རྨོངས་པའི་ཆ་དང་། ཡུལ་ལ་རྨོངས་པའི་ཆའི་མ་རིག་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། སྔ་མས་ནི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་དང་། ཕྱི་མས་ནི་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀུན་ནས་སློང་བྱེད་ཡིན་ཏེ། སྔ་མས་ནི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་འཕེན་པར་བྱེད་ལ། ཕྱི་མས་ནི་འཕངས་པའི་བག་ཆགས་དེ་སད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་མ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་དང་པོའི་མ་རིག་པ་དང་། ཕྱི་མ་ནི་སྲེད་ལེན་གཉིས་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།

 ། དེ་ལ་དབྱེ་སྒོ་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང་། སྤྱིར་མ་རིག་པ་ལ་དབྱེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་གཉིས་ལས། འདིར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་ནི་དང་པོ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་འབྱུང་འཆད་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡང་སྲིད་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་དེའི་རྒྱུ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡིན་པས་ཆོག་གི། ལས་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཁོ་ན་ནི་བཟུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་བསྟན་གྱི་མ་རིག་པ་འཕེན་བྱེད་ཡིན་གྱི། ལས་དགེ་
5-475b
བ་རྣམས་ལ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཉོན་མོངས་ཅན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་དེས་བཞག་པའི་བག་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་མ་རིག་པའང་འདིར་མི་གཟུང་སྟེ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་འདི་ནི་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འཕེན་བྱེད་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སྐྱེད་བྱེད་ཙམ་གྱི་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་འདིར་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་པའི་མ་རིག་པ་ནི་རྩ་ཉོན་དྲུག་གི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་ནི་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་དང་བྱང་སེམས་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཤེས་བྱ་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་དེའོ། །ཡན་ལག་ཏུ་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་འདི་ལ་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པས་སྤང་བའི་ཆ་གཉིས་ཡོད་དེ། མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཆ་ཞིག་དང་། ཉོན་ཡིད་འཁོར་གྱི་མ་རིག་པ་གཉིས་ཀས་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་བྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་ཏུ་བདེ་འགྲོའི་ཕུང་པོ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལ་ནི་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་དུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པ་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་དེ་ནི་གཏི་མུག་མེད་པའི་དགེ་རྩ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ངན་འགྲོར་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལ་ནི་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་དེ་ནི་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། མ་རིག་པ་དེ་ཆགས་སྡང་གཉིས་ལས་གང་རུང་གཅིག་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ངན་སོང་གི་ཕུང་ཁམས་སོགས་ཀྱང་མཐོང་སྤང་དུ་བཤད་པའི་དོན་ཀྱང་དེར་གནས་ལ། དེས་ན་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཉོན་མོངས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པ་ཡིན་མིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་མ་རིག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་ན་མི་དགེ་བ་ཡིན་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་བའི་དེ་ཡིན་ན་ལུང་མ་
5-476a
བསྟན་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། མདོར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ལ་མཐོང་སྤང་གི་ཆར་གྱུར་པ་ནི་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནའི་འཁོར་དུ་འབྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། རྩ་ཉོན་དྲུག་གི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་མ་རིག་པ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདེན་པའི་རྣམ་པ་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་སྤང་གི་ཆར་གྱུར་པ་ན་བདུན་པ་ཡིད་ཀྱི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ནས་ཀུན་གཞི་ལ་ངར་སེམས་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིས་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཀུན་སློང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པར་གྱུར་པའི་སྒོམ་སྤང་གི་དྲུག་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའང་ཡོད་དེ། དེ་ལའང་བདེན་པ་ལ་རྨོངས་པའི་ཆ་དང་། ཡུལ་ལ་རྨོངས་པའི་ཆའི་མ་རིག་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། སྔ་མས་ནི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་དང་། ཕྱི་མས་ནི་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀུན་ནས་སློང་བྱེད་ཡིན་ཏེ། སྔ་མས་ནི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་འཕེན་པར་བྱེད་ལ། ཕྱི་མས་ནི་འཕངས་པའི་བག་ཆགས་དེ་སད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་མ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་དང་པོའི་མ་རིག་པ་དང་། ཕྱི་མ་ནི་སྲེད་ལེན་གཉིས་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
在这里为您提供完整的简体中文直译：
虽然对此有很多分类方法，但一般来说，无明可分为两种：烦恼性无明和非烦恼性无明。在这里，作为缘起支分的无明是第一种，因为这是在解释烦恼的集起之际，特别是因为它成为引导再生之业的动机，这就足够了。但并不仅仅把这种业的动机执取为无明，因为这里所说的无明是引导性的，而善业的动机不可能是烦恼性的。也不应把与行业所留下的习气共同生起的无明执为此处的无明，因为作为缘起支分的无明只是引导后世苦蕴的，而不仅仅是产生的无明。总之，此处被确立为引导支分的无明是属于六根本烦恼之一的无明，而非烦恼性的无明则是存在于声闻缘觉阿罗汉和菩萨圣者相续中对所知事物的迷惑无明。
作为支分的这种无明有见断和修断两个方面，因为见所断的部分和意识俱生的无明二者都能作为业的动机。特别是，对于引导善趣蕴的业来说，与烦恼相应的无明不存在作为动机，因为这种业是与无痴善根相应而生起的。而对于引导恶趣的业，则有见断的烦恼性无明作为动机，因为这种业只是不善的，那种无明是与贪或嗔二者之一相应而生起的。恶趣的蕴界等也被说为见所断，其含义也在于此。因此，从动机是否与烦恼相应的无明这一区别来看，如果是导向恶趣的无明缘起，则是不善的；如果是导向善趣的，则是无记的。
简而言之，烦恼性无明中属于见所断部分的，只是作为第六意识伴随生起的无明，因为它是六根本烦恼之一的无明，也是对真谛本质迷惑的无明。属于修所断部分的，则是作为第七意识伴随生起的无明，因为它通过向内观察，对阿赖耶识产生我的执著而起烦恼作用。这种无明不作为成就业的动机。
还有与第六意识相应的烦恼性无明中的修所断部分，它也包括对真谛迷惑的部分和对境迷惑的部分两种无明。前者是引导性业，后者是成就性支分的动因，因为前者引导业习气，后者使已引导的习气活跃。前者被认定为缘起的第一支分——无明，后者被认定为爱取二者。


 ། འོ་ན་སྒོམ་པས་སྤངས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ཡོད་ན། དེ་འཕགས་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པར་ཐལ་ཅིང་། དེ་ཡོད་ན་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་གསོག་པར་ཐལ། དེ་ལྟར་ན་ཇི་སྐད་དུ། བདེན་པ་མཐོང་ལ་འཕེན་པ་མེད། །སྲེད་དང་བྲལ་ལ་ཡང་སྲིད་མེད། །ཅེས་པས་མི་གནོད་དམ་ཞེ་ན། མི་གནོད་དེ། སྒོམ་པས་སྤང་བྱར་གྱུར་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་སྲིད་པར་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་དེའི་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུའི་རྟེན་འབྲེལ་དེར་བཅོམ་པས་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ལ་དགོངས་ནས། བདེན་པ་མཐོང་ལ་འཕེན་པ་མེད། །
5-476b
ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྒོམ་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་འཕེན་འགྲུབ་ཀུན་ནས་སློང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ཞིག་དེར་འཕགས་རྒྱུད་ལ་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་། དེས་འཕེན་འགྲུབ་ཀྱི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་མི་བྱེད་དེ། འཕེན་འགྲུབ་ཀྱི་ནུས་པའི་མཐུ་ཐོགས་མེད་དུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མངོན་དུ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤང་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ནི་མཐུ་ཆུང་བས་ཀུན་ནས་སློང་ཡང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལས་མ་ཉམས་པའི་འདོད་རྟེན་ཅན་སོ་སྐྱེ་ལ་འདོད་པའི་ཉོན་ཡིད་ཡོད་ཀྱང་། དེས་དེར་སྐྱེ་བའི་ལས་མི་སློང་བ་བཞིན་ནོ། ། འོ་ན་འཕགས་པ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ཞིག་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ། འཕེན་འགྲུབ་ཀྱི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དེའི་རྒྱུད་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཐེག་དམན་འཕགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནའང་སྐྱོན་མེད་ལ། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་སྐྱོན་མེད་དེ། དང་པོ་ལྟར་ན། ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལ་མཚོན་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་གསར་པ་ཞིག་གི་འཕེན་བྱེད་མེད་ཀྱང་། སྔར་བདེན་པ་མ་མཐོང་གོང་གི་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེ་བའི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་གྲངས་མེད་པ་ཡོད་པ་ཞིག་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལས་བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཟག་མེད་ཀྱིས་དེའི་སྲེད་ལེན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་གི་གོ་བཅད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྲིད་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་ལ། གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་མ་རིག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ལ་མི་བརྟེན་ཀྱང་། འཁོར་བར་སྐྱེ་བྱེད་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་
5-477a
ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་མི་སྤོང་བ་དེས་འཕེན་འགྲུབ་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་བསམས་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མ་རིག་པ་འདི་ལ་མཐོང་སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་གི་ཆ་གཉིས་ཡོད་པ་འདི་ལུང་གིས་གྲུབ་པའང་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་ལས། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ཡན་ལག་དུ་སྤངས་ཤེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ། གང་ཡང་རིམ་གྱིས་སྤངས་པ་ནི་མིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་འདིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཀུན་སློང་བྱེད་ཚུལ་ནི། མ་རིག་པ་ཉིད་ནི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་བདག་ཆགས་འབྱུང་། དེ་ལས་བདག་བདེ་འདོད་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའང་ཚེ་འདིར་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་། ཕྱི་མར་བདེ་འདོད་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཚེ་འདིར་བདེ་བ་འདོད་ནས་སྲོག་གཅོད་ལ་སོགས་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པའོ། ། གཉིས་པ་ལའང་ཕྱི་མར་འདོད་པའི་བདེ་འགྲོ་འདོད་པ་དང་། ཁམས་གོང་གི་བདེ་འགྲོ་འདོད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཕྱི་མ་དེ་འདོད་ནས་འདོད་པའི་སས་བསྡུས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བ་སོགས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་གསོག་པར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། ཕྱི་མར་ཁམས་གོང་གི་དེ་འདོད་ནས་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དག་པ་བ་སོགས་མི་གཡོ་བའི་ལས་གསོག་པར་བྱས་ནས་ཁམས་གསུམ་སོ་སོར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文直译：
那么，如果存在修所断的烦恼性无明，它是否应存在于圣者相续中？如果存在，则应积集引导性业，这样一来，难道不会与"见真谛者无引导，离贪爱者无再有"这句话相矛盾吗？
不矛盾。因为"见真谛者无引导"是针对修所断的烦恼性无明作为引导轮回业的动机这一因缘起被破除，而不会现前这一意义而说的。
或者，即使在圣者相续中存在某种修所断的能够引发和成就的烦恼性无明，但它不会引发和成就业，因为具有引发和成就不受阻碍力量的是见所断的烦恼性无明，而这已通过现证人无我而被断除了，而这种修所断无明力量微弱，即使激发也不起作用。比如，未退失禅定本性的欲界所依凡夫虽有欲界烦恼意，但不会引发使其投生其中的业一样。
那么，圣者是否不可能在轮回中受生？因为在他们相续中不存在引发和成就业的因缘。
无论就小乘圣者还是大乘圣者而言，都没有过失。首先，以声闻圣者投生初禅为例，虽然没有新的烦恼性无明的引导，但在见真谛前已有无数引导投生初禅的烦恼性无明，由初禅近分无漏业作为成就业，替代了爱取缘起支分的方式衔接，而成就初禅的有。其次，就大乘圣者而言，虽不依赖束缚轮回的烦恼无明缘起支分，但为了投生轮回而有意不断修所断的烦恼性无明，通过引发和成就的因缘有意识地投生轮回。
十二缘起支分的无明具有见所断和修所断两方面，这也由经典所证实："预流果位者断除了多少支分？所有支分的一部分，而非次第断除。"
这种无明如何引发行，其方式是：无明本身是对我的迷惑，从中产生我执，从中产生希求我的安乐。这又分为希求今生安乐和希求来世安乐两种。第一种是为了今生安乐而杀生等不善业。第二种又分为希求来世欲界善趣和希求上界善趣两种。前者是为了希求来世欲界善趣而在欲界行持布施、持戒等积集福业。后者是为了希求来世上界善趣而修习禅定、无色定等净行，积集不动业，从而投生三界各处。


 །གཉིས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ནི་ལས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་མ་རིག་པ་དེས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཡང་སྲིད་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་སོ། ། འདི་ལ་དབྱེ་ན། སེམས་པའི་ལས་དང་། བསམ་པའི་ལས་གཉིས་ལས། དེའང་བྱེ་སྨྲས་སྔ་མ་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་། ཕྱི་མ་ལུས་ངག་གི་ལས་སུ་བཞེད་ལ། མདོ་སྡེ་པ་ཡན་གྱིས་གཉིས་ཀ་སེམས་བྱུང་
5-477b
སེམས་པ་ལ་འདོད་ཅིང་། དེའི་ཚེ་དང་པོ་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་པ་དང་། གཉིས་པ་ནི། དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་པའོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ལུས་ངག་དང་ཡིད་ཤེས་འཁོར་གྱི་སེམས་པའི་ལས་གང་རུང་ཁོ་ནར་ངེས་ཀྱི། ཀུན་གཞིའི་སྟེང་གི་བག་ཆགས་ནི་འདིར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱི་ལས་སུ་མི་བཟུང་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ནི་བག་ཆགས་དེ་འཇོག་བྱེད་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གང་གིས་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་པ་ཡིན་གྱི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་དེས་འཕངས་པའི་བག་ཆགས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཇི་ལྟར་འཕངས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་གསུམ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས། མི་གཡོ་བའི་ལས་སོ། །ལས་དེ་དག་གིས་རིམ་བཞིན་འདོད་པའི་བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་། ཁམས་གོང་དུ་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། ། འོ་ན་ལས་སྔ་མ་གཉིས་གཡོ་བ་དང་། ཕྱི་མ་མི་གཡོ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཐུས་གཞན་དུ་མི་གཡོ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བདེ་འགྲོ་ཁོ་ན་དང་། བསོད་ནམས་མིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ངན་འགྲོའི་རྟེན་ལས་འབྱུང་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་བསོད་ནམས་ཡིན་མིན་གྱི་འདུ་བྱེད་གཉིས་པོའི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ས་གཞན་དུ་གཡོ་བ་མཐོང་སྟེ། བསོད་ནམས་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ལྟ་བུ་ངན་འགྲོའི་རྟེན་ལ་འབྱུང་བ་དང་། བསོད་ནམས་མིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་དབུལ་བ་དང་ཕོངས་པ་ལྟ་བུ་བདེ་འགྲོའི་རྟེན་ལའང་འབྱུང་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཁམས་གོང་མའི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་དུ་མ་ཟད། །རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུའང་ཁམས་དེ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་ངེས་ཀྱི། ཁམས་གཞན་དུ་གཡོ་མི་སྲིད་པས་མི་གཡོ་བའི་ལས་སོ། །
5-478a
འདིར་འདུ་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ནི། བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་འདུ་འཕྲོད་ཀྱི་བྱེད་ཆ་ལ་དེར་བཏགས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་དེའི་བག་ཆགས་གང་དུ་འཇོག་གཞི་འགྱུར་བའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེའོ། །དེ་ལའང་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། ལས་དེའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞིར་བཞག་སྟོབས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་དེས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་རུང་དུ་བྱས་པ་ས་བོན་གྱི་ཆ་དང་། གཉིས་པ་ནི། ས་བོན་དེའི་ནུས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཐོག་མར་མའི་མངལ་དུ་བྱུང་བའི་ཀུན་གཞིའི་ཤེས་ཕུང་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཆ་དེའོ། །བཞི་པ་མིང་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ནས་བཟུང་། རིམ་གྱིས་འཕེལ་བའི་རྣམ་ཤེས་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་གཞན་བཞི་པོ་དེའོ། །དེ་ཡང་འདོད་གཟུགས་ན་མིང་གཟུགས་གཉིས་ཀ་ཡོད་ལ། གཟུགས་མེད་ན་མིང་བཞིའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱང་། གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མེད་པས་མིང་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ནས་གསུངས་སོ། །ལྔ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། མིང་གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཚང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ལོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文直译：
第二，行缘起是指业，即前述的无明所引发的能引导再有的业。这可分为思业和思已业两种。对此，毗婆沙师认为前者是意业，后者是身语业。而经部以上的学派则认为二者都是心所思，其中第一种是作为因的动机的思，第二种是作为时的动机的思。如此则确定只是身语和意识伴随的思业之一，而阿赖耶识上的习气不被视为十二缘起支分中的业，因为行缘起是安置那些习气的因，因此被确立为引导的支分，而行缘起所引导的习气则因为是苦因缘的缘故被确立为所引导的支分。
行业分为三种：福业、非福业和不动业。这些业分别引导欲界善趣、恶趣和上界。
那么，前两种业为何称为"动"，后一种称为"不动"呢？前两种业的异熟果不能不动于他处，因为福行的异熟必定只在善趣出现，非福行的异熟必定在恶趣依处出现。然而，福业和非福业二者的等流果却可见于移动到其他处，如福业的等流果受用等可见于恶趣依处，非福业的等流果贫困匮乏等也可见于善趣依处。而上界的引导业不仅其异熟果，连等流果也必定在该界出现，不可能移动到其他界，因此称为不动业。
这里"行"的含义是：被安立于造作者、作业、所作三者关系的能作方面。
第三，识缘起是：行缘起的习气所依止的阿赖耶识。这也有因果两个方面：第一，由于业的习气被置于阿赖耶，使阿赖耶能够产生后世的苦，这是种子方面；第二，由该种子的力量，最初在母胎中产生苦蕴的阿赖耶识蕴，这是异熟方面。
第四，名色缘起是：从识结生开始，逐渐增长的识以外的其他四蕴。欲界和色界有名与色两者，无色界只有名的四种缘起，没有色的缘起，但仍合称为名色缘起。
第五，六处缘起是：由名色完全成熟而六处圆满的缘起。


 །འདིར་མིང་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྟེན་འབྲེལ་སོ་སོར་འབྱེད་པ་མི་འཐད་དེ། རྫུས་སྐྱེས་ལ་དེ་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། མངལ་སྐྱེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ནི་མངལ་སྐྱེས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དྲུག་པ་རེག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འཕྲད་ནས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་ངོ་། །འདིར་ཡུལ་དྲུག །དབང་པོ་དྲུག །རྣམ་ཤེས་དྲུག་རྣམས་ནི་རྟོགས་པར་
5-478b
སླ་ལ། དེ་གསུམ་འཕྲད་ནས་ཡུལ་གཅོད་པའི་ཚུལ་ནི། ཡུལ་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བ་དེ་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་གིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །འདི་ལ་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་རེག་པ། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་རེག་པ། བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་རེག་པའམ། ཡང་ན་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་དྲུག་དང་། ཉོན་ཡིད་དང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་རེག་པའོ། །བདུན་པ་ཚོར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། རེག་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ལྟར་སིམ་གདུང་བར་མར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། ཚོར་བ་ལྔའམ། ཡང་ན་ལུས་ཚོར། སེམས་ཚོར་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། དབང་ཤེས་འཁོར་དུ་བྱུང་པའི་ཚོར་བ་དང་། གཉིས་པ་ནི། ཡིད་ཤེས་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་ཚོར་བའོ། །ཡང་ན་མངོན་པར་འབྱུང་བ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་། གཉིས་པ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཚོར་བའོ། །བརྒྱད་པ་སྲེད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་ལ་བླང་དོར་དུ་ཆགས་པའོ། །འདི་ལ་བདེ་བ་ཐོབ་པར་སྲེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འདོར་བར་སྲེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ལ་གཉིས་མིན་དུ་སྲེད་པ་དང་གསུམ་མམ། ཡང་ན་འདོད་སྲེད། འཇིག་སྲེད། སྲིད་པའི་སྲེད་པ་དང་གསུམ་མོ། །དགུ་པ་ལེན་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། བདེ་སྡུག་གི་རྒྱུ་ཚོལ་བ་ལ་འདུན་པའི་སྒོ་ནས་ལེན་པའོ། །སྤྱིར་སྲེད་ལེན་གཉིས་ཀའང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀུན་སློང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའོ། །སྲེད་ལེན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། དང་པོར་སྲེད་པ་དང་། ཕྱིས་སྲེད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་འཕེལ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་འཇུག་འགྲེལ་ལས་བཤད་ཅེས་འགའ་ཞིག་ཟེར་ཀྱང་། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དེ་སྲིད་པའི་ཤེས་རྒྱུན་ལེན་པའི་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ལ་དགོངས་པ་
5-479a
ཡིན་གྱི། དེ་ལྟ་མིན་པར་སྲིད་པ་འཕེལ་བའི་ཁྱད་པར་ཉིད་ལ་ལེན་པར་བཤད་ན། སྲིད་པ་ནི་ཐོབ་པར་འདུན་པ་དང་། ལེན་པ་ནི་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། ། འགའ་ཞིག་གིས་སྲེད་པ་ནི་ཚོར་བའི་ངོ་བོ་ལ་ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ལ། ལེན་པས་ནི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་འཚོལ་བ་ལ་འདུན་ཅིང་ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་སོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། ། ལེན་པ་ལ་དབྱེ་ན་བཞི་སྟེ། འདོད་པའི་ཉེར་ལེན། ལྟ་བའི་ཉེར་ལེན། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཉེར་ལེན། བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེར་ལེན་དང་བཞིའོ། །དེའང་དང་པོ་ནི། འདོད་ཡོན་ལྔ་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའི་མདོག་གིས་འདུལ་བའི་མདོ་ལས། འདོད་པའི་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལས་ལྟ་ལོག་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་རློམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། བརྟུལ་ཞུགས་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་སྙེམས་པ་རྣམ་པར་དམིགས་པ་སྟེ། ཞེས་སོ། །བཞི་པ་ནི། བདག་དང་སེམས་ཅན་དུ་ཆགས་པ་སྟེ། བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文直译：
有人质疑：在此将名色缘起和六处缘起分开是不合理的，因为化生者这些是同时形成的。
这没有过失，因为是就胎生而言。其原因是：十二支分的次第生起只存在于胎生者。
第六，触缘起是：境、根、识三者和合后对境界进行辨别的心所。这里的六境、六根、六识容易理解，而三者和合辨别境界的方式是：通过刹那变化的境界被刹那的意识所了知的方式。触分为乐受触、苦受触、舍受触三种，或者从眼触到意触六种，以及末那识和阿赖耶识的相应触。
第七，受缘起是：如触所辨别的那样，对悦意、痛苦、中性的体验。分类上有五受，或者身受、心受两种：前者是感官意识相应的感受，后者是意识相应的感受。另一种分法是依出离的感受和依执着的感受两种：前者是无漏感受，后者是有漏感受。
第八，爱缘起是：对乐苦感受产生取舍的贪恋。这包括三种：欲得乐的爱、欲舍苦的爱以及对舍受的非二爱；或者欲爱、坏爱和有爱三种。
第九，取缘起是：以希求的方式寻求苦乐原因的执取。一般来说，爱取二者都是成就苦蕴之业的动机烦恼。关于爱取的区别，有人说《入行论》中解释为：初起爱，后爱增长的差别。但这样的解释是针对有情的知续转为取的认识而言，而非指有情增长的差别本身为取。因为爱是希求得到，而取是已得到，这是二者的差别。
有人说爱是对受本身贪着的欲贪，而取是对受的原因寻求并贪着的欲贪。
取分为四种：欲取、见取、戒禁取和我语取。第一种是对五欲境的贪着，如《虚空色调伏经》中说："什么是欲取？即是尝味欲的..."。第二种是被解释为那六十二种邪见。第三种是以戒律和禁行自傲，同经中说："由禁行和梵行而自豪，执着于..."。第四种是对自我和有情的贪着，经中说："自我、有情、生命..."。
;


 །བཅུ་པ་སྲིད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། རང་འབྲས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་བཞག་པ་དེ་ཉིད་སྲེད་ལེན་གཉིས་ཀྱིས་གསོས་བཏབ་ནས་ནུས་པ་མཐུ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་གྱུར་པའི་ཁམས་དང་། ས་གང་དུ་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་སྲིད་པ་དེའོ། །སྲིད་པ་དེ་ལ་སྤྱིར་དབྱེ་ན། དམྱལ་སྲིད། ཡི་དྭགས་ཀྱི་སྲིད་པ། དུད་འགྲོའི་སྲིད་པ། ལྷའི་སྲིད་པ། མིའི་སྲིད་པ། སྲིད་པ་བར་མ། ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཞེས་བདུན་དུ་གསུངས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འཇོག་པའི་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལ་བྱེད་དོ། །
5-479b
ཡང་ན་དབྱེ་སྒོ་འདི་ལྟར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ། འཆི་བའི་སྲིད་པ། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ། བར་དོའི་སྲིད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དང་པོར་སྐྱེས་ནས་འཆི་བའི་སྐད་ཅིག་སྔ་ལོགས་ཡན་ཆད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། འཆི་བའི་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་དེའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཐོག་མར་མའི་མངལ་དུ་བྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་མ་དེའོ། །བཞི་པ་ནི། ཤི་ནས་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དེ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་ཚད་ཞག་བདུན་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། དེར་མ་ངེས་ཟེར་བ་གཉིས་སྣང་ལ། གང་ལྟར་ནའང་དེའི་ལུས་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། མཛོད་ལས། སྔོན་དུས་སྲིད་འབྱུང་ཤ་ཚུགས་ཅན། །ཅེས་དང་། རིས་མཐུན་ལྷ་མིག་དག་པས་མཐོང་། །ལས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཤུགས་དང་ལྡན། །དབང་པོ་ཀུན་ཚང་ཐོགས་མེད་ལྡན། །མི་ཟློག་དེ་ནི་དྲི་ཟའོ། ། ཡང་ན་ཁམས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་སྲིད་པ་གསུམ་དང་། ཡང་ན་སྐྱེ་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྲིད་པ་དགུ་སྟེ། འདོད་ནས་འདོད་དང་། འདོད་ནས་གཟུགས་དང་། འདོད་ནས་གཟུགས་མེད་དང་། དེ་བཞིན་ཁམས་གཞན་གཉིས་ལ་མཚོན་པས་དགུ་དང་། ཞིབ་ཏུ་ས་དགུའི་དབྱེ་བས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། ས་དགུ་ནས་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དགུ་དང་། ས་དགུ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །བཅུ་གཅིག་པ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བས་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཕུང་པོ་གསར་དུ་གྲུབ་པའོ། །དབྱེ་ན། མི་དང་དུད་འགྲོ་རྣམ་པ་བཞི། །དམྱལ་བ་རྣམས་དང་ལྷ་རྣམས་དང་། །སྲིད་པ་བར་མ་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ། །ཡི་དྭགས་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའང་ཡིན། །ཅེས་པའང་གིས་རྫུས་སྐྱེས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །བཅུ་གཉིས་པ་རྒ་ཤིའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། རྒས་པ་ན་ཚོད་འགྱུར་བ་དང་། འཆི་བ་སྲོག་འགགས་པའོ། །འོ་ན་ཁམས་གོང་དུ་འཆི་བ་ཡོད་ཀྱང་རྒ་བ་མེད་དམ་སྙམ་ན། དབང་པོ་རྒུད་པའི་རྒས་པ་མེད་ཀྱང་། གཟུགས་
5-480a
ཀྱི་རྫས་རྒྱུན་དུས་ཀྱིས་ཟད་པའི་རྒ་བ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པོ་དེ་རྟེན་འབྲེལ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི། མ་རྒས་བཞིན་དུ་འཆི་བའང་སྲིད་ལ། འཆི་བ་ལའང་རྒས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་གཉིས་ཡན་ལག་གཅིག་ཏུ་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་རྣམ་སྨིན་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ལས་རྒ་ཤི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་གྱི། རྣམ་སྨིན་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཕེན་བྱེད་དངོས་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འབྲས་བུ་འདི་གཉིས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཆ་ནས་བཞག་སྟེ། གྲུབ་པའི་འབྲས་བུར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན། དེ་རིང་གི་ལོ་ཏོག་བཞིན་མིང་གཟུགས་ནས་ཚོར་བའི་བར་བཞི་ནི་མ་འོངས་པའི་ཆ་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། འཕངས་པའི་འབྲས་བུར་འཇོག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སང་ཕོད་ཀྱི་ལོ་ཐོག་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་པ་སྐྱེ་གནས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན།བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཀྱིས་ཚེ་སྔ་མའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱོད་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་མ་རིག་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་གཙོ་ཆེ་བའམ་དེས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་ན་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དེས་བཏགས་སོ། །གཞན་ལའང་དེ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཚེ་སྔ་མའི་ལས་གསོག་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་འདུ་བྱེད་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文直译：
第十，有缘起是：引导自果后有的引导业的习气置于阿赖耶后，由爱取二者滋养而成为有力量的势能，即将在后有中转生的界和地的有。有的一般分类为：地狱有、饿鬼有、旁生有、天有、人有、中有、业有七种，其中作为缘起支分的有是指业有。
或者，也可按此分类：前有、死有、生有、中有。第一种是从最初出生到死亡前一刹那为止。第二种是死亡心的刹那。第三种是最初在母胎生起的刹那。第四种是死后未生前的阶段。关于其时间长短，有人说是七天，有人说不一定。无论如何，其身体等的本性，如《俱舍论》所说："前时有生肉形具，同类天眼净能见，具业神通力，诸根具足无障碍，不可转，彼即是食香。"或者按照三界的区分为三有；或者以投生方式分为九有：从欲界到欲界，从欲界到色界，从欲界到无色界，同样以其他两界类推为九种；细分则按九地区分为八十一种，即从九地投生欲界九种，以及从九地投生至有顶的情况。
第十一，生缘起是：通过结生而新成的异熟蕴。分类上，"人与旁生四种类，地狱众生及诸天，中有众皆为化生，饿鬼亦从胎中出"，如是也说明了化生。
第十二，老死缘起是：老是年龄的改变，死是命根的断绝。有人想：上界虽有死，但没有老？虽无根身衰败的老，但有色法物质长时流转消耗的老。这二者被立为一个缘起，是因为未老即死也是可能的，而死也有以老为前行的情况，因此这两者被安立为一支分。
总之，生与老死是异熟现前的阶段。其中老死是异熟的特殊阶段，而非异熟本身，因为它是引导业的等流果。因此，这两个果是从现在的角度安立，因为它们被确立为已成就的果，如今天的庄稼。名色至受四者是从未来角度安立，因为它们被确立为所引发的果，如明年的庄稼。
第二，就生处受业而言，依毗婆沙宗的观点，前世烦恼活动时的五蕴为无明所摄，因为无明是主要的或它们被无明所摄，故以它命名全部。对于其他情况也应如是理解，前世积业时的五蕴就是行。
;


 །དེ་ནས་ཚེ་འདིར་ཐོག་མར་མའི་མངལ་དུ་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་རྣམ་ཤེས་སོ། །དེ་ནས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་སྒོ་མ་དོད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །དབང་པོ་དོད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཡུལ་གཅོད་པར་མི་ནུས་པའི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། ཡུལ་གཅོད་ནུས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་བདེ་སྡུག་གི་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་རེག་པའོ། །བདེ་སྡུག་གི་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་མི་ནུས་པའི་བར་གྱི་ཕུང་
5-480b
པོ་ལྔ་ནི་ཚོར་བའོ། །འཁྲིག་པ་སྤྱོད་ནུས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འདོད་པའི་ཡུལ་དང་དུ་མ་བླངས་པའི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་དེ་སྲེད་པའོ། །དེ་ནས་འདོད་ཡུལ་དང་དུ་བླངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ལེན་པའོ། །དེ་ནས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མའི་ཡང་སྲིད་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལས་གསོག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་སྲིད་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་ཕྱི་མར་མའི་མངལ་དུ་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་སྐྱེ་བའོ། །དེས་ན་ཚེ་ཕྱི་མའི་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རེག་ཚོར་བཞི་པོ་དེའང་རྒ་ཤིའི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བར་མཛད་དེ། སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒ་ཤིའི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བའི་བར་དུའང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐར་གཉིས་གཉིས་དང་། །བར་དུ་བརྒྱད་ཡོངས་རྫོགས་ལྡན་ལ། །མ་རིག་ཉོན་མོངས་སྔོན་གནས་སྐབས། །འདུ་བྱེད་དག་ནི་སྔོན་ལས་ཀྱི། །རྣམ་ཤེས་མཚམས་སྦྱོར་ཕུང་པོ་ཡིན། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ཕན་ཆད། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ཚུན་ཆད་དོ། །དེ་ནི་གསུམ་འདུས་ཚུན་ཆད་དོ། །རེག་པ་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་ཀྱི། །རྒྱུ་ཤེས་ནུས་པ་ཚུན་ཆད་དོ། །ཚོར་འཁྲིག་ཚུན་ཆད་སྲེད་པ་ནི། །ལོངས་སྤྱོད་འཁྲིག་པ་ཆགས་ཅན་གྱི། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས། །ཐོབ་པར་བྱ་ཕྱིར་ཡོངས་རྒྱུག་པ། །དེ་སྲིད་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་བའི། །ལས་བྱེད་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཚོར་བའི་བར་ནི་རྒ་ཤི་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ན། ཇི་སྐད་དུ། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའི་བར་དག་ལ། །རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། འགོག་ལམ་གང་རུང་གིས་བསྡུས་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་
5-481a
པར་བྱང་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་བྱང་ཟིན་པ་དག་གིས་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་འགགས་ཟིན་པའི་འགོག་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ཀྱང་། དེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་འབྲེལ་དུ་ཇི་ལྟར་འདོགས་ཤེ་ན། མ་རིག་པ་འགགས་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་འགགས་པ་ལ་བསམ་ནས་དེ་ལྟར་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྩ་བ་ལས། མ་རིག་འགགས་པར་གྱུར་ན་ནི། །འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །མ་རིག་འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ཤེས་པས་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པས་སོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །
缘起名义
གསུམ་པ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒྲ་དོན་ནི། ངེས་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་བཞག་འཇོག་གི་བལྟོས་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་བ་སྟེ། སྒྲ་བཤད་ཞིབ་པར་སློབ་དཔོན་ཟླ་བའི་ཞབས་ཀྱི་ཚིག་གསལ་དུ་གསལ་བས་དེར་བལྟ་བར་བྱའོ། །
因果需几世尽
བཞི་པ་རྒྱུ་འབྲས་ཚེ་དུ་ལ་རྫོགས་པ་ལ་གཉིས། སྐད་ཅིག་མ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པ་ལའོ།

 །དེ་ནས་ཚེ་འདིར་ཐོག་མར་མའི་མངལ་དུ་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་རྣམ་ཤེས་སོ། །དེ་ནས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་སྒོ་མ་དོད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །དབང་པོ་དོད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཡུལ་གཅོད་པར་མི་ནུས་པའི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། ཡུལ་གཅོད་ནུས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་བདེ་སྡུག་གི་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་རེག་པའོ། །བདེ་སྡུག་གི་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་མི་ནུས་པའི་བར་གྱི་ཕུང་
5-480b
པོ་ལྔ་ནི་ཚོར་བའོ། །འཁྲིག་པ་སྤྱོད་ནུས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འདོད་པའི་ཡུལ་དང་དུ་མ་བླངས་པའི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་དེ་སྲེད་པའོ། །དེ་ནས་འདོད་ཡུལ་དང་དུ་བླངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ལེན་པའོ། །དེ་ནས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མའི་ཡང་སྲིད་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལས་གསོག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་སྲིད་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་ཕྱི་མར་མའི་མངལ་དུ་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་སྐྱེ་བའོ། །དེས་ན་ཚེ་ཕྱི་མའི་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རེག་ཚོར་བཞི་པོ་དེའང་རྒ་ཤིའི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བར་མཛད་དེ། སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒ་ཤིའི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བའི་བར་དུའང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐར་གཉིས་གཉིས་དང་། །བར་དུ་བརྒྱད་ཡོངས་རྫོགས་ལྡན་ལ། །མ་རིག་ཉོན་མོངས་སྔོན་གནས་སྐབས། །འདུ་བྱེད་དག་ནི་སྔོན་ལས་ཀྱི། །རྣམ་ཤེས་མཚམས་སྦྱོར་ཕུང་པོ་ཡིན། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ཕན་ཆད། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ཚུན་ཆད་དོ། །དེ་ནི་གསུམ་འདུས་ཚུན་ཆད་དོ། །རེག་པ་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་ཀྱི། །རྒྱུ་ཤེས་ནུས་པ་ཚུན་ཆད་དོ། །ཚོར་འཁྲིག་ཚུན་ཆད་སྲེད་པ་ནི། །ལོངས་སྤྱོད་འཁྲིག་པ་ཆགས་ཅན་གྱི། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས། །ཐོབ་པར་བྱ་ཕྱིར་ཡོངས་རྒྱུག་པ། །དེ་སྲིད་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་བའི། །ལས་བྱེད་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཚོར་བའི་བར་ནི་རྒ་ཤི་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ན། ཇི་སྐད་དུ། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའི་བར་དག་ལ། །རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། འགོག་ལམ་གང་རུང་གིས་བསྡུས་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་
5-481a
པར་བྱང་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་བྱང་ཟིན་པ་དག་གིས་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་འགགས་ཟིན་པའི་འགོག་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ཀྱང་། དེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་འབྲེལ་དུ་ཇི་ལྟར་འདོགས་ཤེ་ན། མ་རིག་པ་འགགས་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་འགགས་པ་ལ་བསམ་ནས་དེ་ལྟར་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྩ་བ་ལས། མ་རིག་འགགས་པར་གྱུར་ན་ནི། །འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །མ་རིག་འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ཤེས་པས་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པས་སོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །
缘起名义
གསུམ་པ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒྲ་དོན་ནི། ངེས་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་བཞག་འཇོག་གི་བལྟོས་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་བ་སྟེ། སྒྲ་བཤད་ཞིབ་པར་སློབ་དཔོན་ཟླ་བའི་ཞབས་ཀྱི་ཚིག་གསལ་དུ་གསལ་བས་དེར་བལྟ་བར་བྱའོ། །
因果需几世尽
བཞི་པ་རྒྱུ་འབྲས་ཚེ་དུ་ལ་རྫོགས་པ་ལ་གཉིས། སྐད་ཅིག་མ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པ་ལའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
然后，此生最初在母胎中出现阶段的五蕴，即是识。然后，从凝滑状态等开始，感官门户尚未开启阶段的五蕴，即是名色。从感官开启起，直至不能辨别对境为止的五蕴，即是六入。从能辨别对境起，直至不能辨别苦乐因的差异为止的五蕴，即是触。从能分辨苦乐因的差异起，直至不能行淫为止的五蕴，即是受。从能行淫起，直至不随顺欲境为止的五蕴，即是爱。然后，随顺欲境阶段的五蕴，即是取。然后，积集能成就后世再有之业的阶段的五蕴，即是有。然后，来世出现于母胎阶段的五蕴，即是生。因此，来世的名色、六入、触、受这四者也被归纳为老死，如《青稻经》中说："凡是名色的生起，即是老死的生起；乃至受也是如此。"十二缘起于三世中圆满的方式如云："前后际各有二支，中间具足八支。无明为前世烦恼阶段，行为前世业力，识为结生蕴，名色则在其后，六入至感官开启为止。彼为三和合至能知为止。触为能知苦乐等因直至能感为止。受至能行淫为止，爱为贪着享用与淫欲者，取为为获得享用奔走，有为能生未来果报之业，结生相续为生，直至受皆为老死。"如此宣说有何必要？如说："为断除对前世、后世与中间的迷惑。"
第二，清净缘起，即是灭道任一所摄，这些也因能清净和已清净而区分。因此，虽然十二缘起支已灭是灭谛，但并非不依赖因缘，因为是离系果故。这如何被称为清净缘起呢？考虑到从无明灭尽直至老死灭尽，因此而得名，如根本论所说："若无明灭尽，则行等不生，无明得灭尽，是因以智修。"
第三，缘起的词义，就胜义而言，是依赖仅仅相对而现起，详细词义解释在师长月称足下的《明句论》中已明晰，应当查阅。
第四，因果于几世圆满分两部分：刹那与相续。


 །དང་པོ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་པ་ལས། སྐད་ཅིག་མ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་སྟེ། ཞེས་པས་ཆགས་པའི་དབང་གིས་སྲོག་གཅོད་པ་ལྟ་བུའི་ལས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་འོངས་པར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་རྫོགས་འགྱུར་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་གི་བླ་མ་རྗེ་བཙུན་ཕྲིན་ལས་དབང་པོའི་ལེགས་བཤད་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ལས། སྐྱེ་གནས་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། ། འགའ་ཞིག་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་ཚེ་གཅིག་ལ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཟེར་བའང་བརྟག་དགོས་སོ། །དང་པོ་ལ་
5-481b
གཉིས་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་དང་། སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ལ་བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་སྔོན་བྱུང་བ་དག །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་ཅེས་འཆད་པ་ལ། ཚར་དང་པོ་ནི། ཚེ་སྔ་མའི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱུ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོགས་ཡན་ལག་ལྔའོ། །ཚར་གཉིས་པ་ནི་ཚེ་འདིའི་སྲེད་པ་ལེན་པ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱིས་རྒྱུ་བྱས་ནས་འབྲས་བུ་ཚེ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་འབྱུང་ངོ་། །ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་གཉིས་འཕེན་བྱེད་དང་། རྣམ་ཤེས་སོགས་ལྔ་འཕངས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་གསུམ་འགྲུབ་བྱེད་དང་། སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་འགྲུབ་པའི་འབྲས་བུར་བཞག་ལ། འདི་ལ་དཔྱད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་འཇུག་པར་མངོན་ཏེ། མདོར། རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པ་དངོས་སུ་གསལ་ཞིང་། བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དག་མཛོད་རང་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་ནས། ཚེ་གསུམ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཉིས་རྫོགས་པ་ཡིན་ཅེས་སྨྲ་ན། དེ་ལྟར་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཚེ་འདིའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་འཕངས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཕངས་པའི་འབྲས་བུར་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་གསུམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་ཉེས་པ་ཡོད་ལ། འོན་ཏེ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཚེ་རབས་འདི་ལ་བརྟེན་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་མ་སོང་བའི་ཉེས་པའང་སྣང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཚེ་འདིའི་སྲེད་ལེན་དང་། དེའི་ནུས་པ་སྲིད་པས་མཚམས་སྦྱར་ནས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་རྒ་ཤི་འབྱུང་བར་བཤད་པ་དེའི་ཚེ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཕྱི་མ་ཚར་དེ་ལ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་
5-482a
གྱུར་པའི་མ་རིག་པ་ཡོད་དམ་མེད། མེད་ན་རྟེན་འབྲེལ་ཕྱི་མ་ཚར་དེ་ལ་ཡན་ལག་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་ལ། ཡོད་ན་དེ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་མ་རིག་པ་དེ་ཡིན་ནམ། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སྲེད་ལེན་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་གྱུར་པའི་མ་རིག་པ་དེ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་རོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཉིས་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པར་བཤད་པ་དེའི་ཚེ་ཚར་དང་པོའི་མ་རིག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དེ་ཚར་གཉིས་པའི་མ་རིག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དུ་རུང་ན། འཁོར་བ་ན་ཇི་སྲིད་འཁོར་གྱི་བར་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་མ་རིག་པ་དེའང་དང་པོའི་མ་རིག་པ་གཅིག་པུ་དེས་ཆོག་པའི་སྐྱོན་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་པ་ལྟར་རོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུར་ཐལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དང་བཅས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
第一，在一刹那中有可能完成全部十二支，如释论中说："什么是刹那呢？在一刹那中具有十二支。"这指的是依靠如贪欲驱使而杀生等业，将来会圆满齐备全部十二支，这是我的上师至尊仁王成就的善说。第二分为两部分：依出生处及依受用异熟次数的业。有些人说，若依据现世受用的业，则缘起因果一轮可在一生中完成，这也需要考察。
第一又分两种：毗婆沙师的宗义和唯识宗的宗义。首先，关于过去西藏的诸位大师所说的"依前际的一轮因果"和"依后际的一轮因果"：第一轮是，依靠前世的无明和行二者作为因，产生今世识等五支作为果。第二轮是，以今世的爱、取、有三者作为因，产生来世的生和老死作为果。若就三世圆满而言，无明和行二者为能引，识等五支为所引果，爱取有三者为能生，生与老死为所生果。
对此似应作如下考察：经中明确表示一轮因果在三世中完成，西藏诸师称这是《俱舍自释》的意思，他们说因果二轮在三世中完成。若按三世完成时，今世的生与老死二者既非所引果，因为未被说为所引果；也非所生果，因为缺乏爱取有三者作为能生因的过失。或者，依前际和今世的十二支一轮因果未经历的过失也明显。
同样，当说今世的爱取以及由其势力即有结合而生起后世的生老死时，在后一轮十二支中，作为能引支的无明是否存在？若不存在，则后一轮缘起有支不全的过失；若存在，那么是前际所依的那个无明，还是与能生后世的爱取相应的无明？若是前者，不合理，因为你说因果两轮在三世中完成，此时第一轮的无明缘起若能成为第二轮的无明缘起，那么在轮回中只需最初的一个无明即可作为所有能引的无明，这是有过失的。若是后者，也不合理，能生因本身成为能引因，这有过失。


 ། གཞན་ཡང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་བསྙོན་མེད་ཡིན་པ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཁས་མི་ལེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འཕངས་པའི་འབྲས་བུར་འཇོག་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་མིང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བའོ་ཞེས་ཟེར་ནས་ལུང་དོན་ཀྱོག་བཤད་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་མཐའ་ངན་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེའང་སྐབས་འདིར། རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་སྔ་ནས་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་གིས་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པར་བཤད་ན། དེ་རྫོགས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་གཞན་དག་གིས་མ་ཤེས་པར་འོལ་ཚོད་དུ་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་མ་རིག་པ། འདུ་བྱེད། རྣམ་ཤེས། སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་གསུམ་གྱིས་ད་ལྟའི་མིང་གཟུགས་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དྲུག་འཕངས་ལ། ཚེ་འདིའི་མ་རིག་པ། འདུ་བྱེད། རྣམ་ཤེས། སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་གསུམ་གྱིས་ཚེ་རབས་ཕྱི་མའི་མིང་གཟུགས་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དྲུག་འཕེན་པ་ཡིན་ཅེས་ངག་སྒྲོས་ལས་བྱུང་ངོ་། ། འོ་ན་བྱེ་སྨྲ་རང་ལུགས་
5-482b
ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཚར་གཅིག་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པར་བཤད་པ་སྐྱོན་མེད་གང་ཡིན་ཅེ་ན། ཚེ་གཅིག་ལ་མ་རིག་པས་ཀུན་ནས་བསླང་། འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་ཤེས་པ་ལ་བཞག་སྟེ། ཡང་ཚེ་གཅིག་ལ་སྲེད་ལེན་གྱིས་གསོས་བཏབ་པས་སྲིད་པའི་ལས་ནུས་པ་མཐུ་ཅན་དུ་བྱས་པའོ། །དེའི་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུའི་རྟེན་འབྲེལ་དྲུག་རྫོགས་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི། རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་ཚེ་གཉིས་ལ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་སྔ་མ་ནས་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པའི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་མིང་གཟུགས་སོགས་བཞི་པོ་འབྱུང་རུང་གི་ས་བོན་བཏབ་པར་འཕངས་པ་དང་། འཕངས་པར་གྱུར་པའི་མིང་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་བག་ཆགས་དེ་སྲེད་ལེན་གཉིས་ཀྱིས་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། སྲིད་པར་བྱས་པའི་དོན་ཀྱང་སྲེད་ལེན་དེས་བག་ཆགས་དེ་གསོས་བཏབ་པ་ཡིན་ལ། གསོས་བཏབ་པའི་དོན་ཀྱང་སྲེད་ལེན་དེས་བག་ཆགས་དེ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་རྣམ་སྨིན་འབྱིན་ངེས་སུ་བྱས་པ་སྟེ། རོལ་ཏུ་ལྷུང་བའི་ས་བོན་ཆུ་ལུད་དྲོད་གཤེར་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མྱུ་གུ་འབྱིན་ངེས་དུ་བྱས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། འཕངས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་པོ་དེའི་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་གྲུབ་འབྲས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ། རྒ་ཤི་གཉིས་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་རྒྱུ་དྲུག་ཚེ་རབས་སྔ་མར་རྫོགས་པས་འབྲས་བུ་དྲུག་ཚེ་འདིར་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་སྐབས་འདིར་དཀའ་བའི་གནས་འདི་ལྟར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་སྲིད་པའི་རང་ལྡོག་ཏུ་མི་འཇོག་སྟེ། སྲིད་པའི་རང་ལྡོག་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་བཞག་པའི་བག་ཆགས་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལས་སུ་མ་དཔྱད་ན་ངོས་འཛིན་ལ་དཔྱད་ན་ངོས་མི་འཛིན་ཏེ། འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ནུས་
5-483a
པ་ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་སྲིད་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྟེན་འབྲེལ་འདུ་བྱེད་ནི། རྣམ་སྨིན་གྱི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་འཕེན་བྱེད་ཡིན་གྱི། དེ་སྐྱེད་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། སྲིད་པ་དེ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ངོ་བོ་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཤད་ནས་རྣམ་སྨིན་གྱི་དུས་སུ་ནི་འཕེན་བྱེད་དངོས་དེ་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ཅིང་། སྲིད་པ་ནི་རྣམ་སྨིན་འབྱིན་ངེས་སུ་བྱས་པའི་དུས་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཇི་སྲིད་རྣམ་སྨིན་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
此外，在识的缘起是无可否认的能引因的情况下，由于不承认阿赖耶识的理由而将其安立为所引果，以及将来世的名色、处等归纳入老死支中，如此曲解经论义的一切都是恶宗义的内容。关于这一点，据口传所说，胜者自在法称海尊者曾言，若说一轮因果在三世中完成，则其完成方式如何，其他人不知而妄加推测，认为前世的无明、行、识、爱、取、有三者引生现在的名色至老死六支，今世的无明、行、识、爱、取、有三者引生来世的名色至老死六支。
那么，毗婆沙师自宗如何无过地解释一轮缘起在三世中完成呢？一世中由无明发起，行建立业力功能于识上，又一世中由爱取滋养，使有的业功能增强。在其下一世中，六果缘起圆满，就是这样。
第二，一轮因果在两世中完成，即从前世烦恼因无明和行在阿赖耶识中种下名色等四者可生起的种子为所引，被引生的名色等习气由爱取二者令成为有的方式。成为有的意思是，爱取滋养那些习气，而滋养的意思是，爱取使那些习气在第二刹那必定能产生异熟，如掉入沟中的种子因水肥温湿等缘在第二刹那必定能生芽一样。对于所引四果的过患差别，安立所生果为生、老死二者。总之，六因在前世完成，六果在今世完成。
此外，在此处应考察这一困难之处：能引业的本质不安立为有的自反体，因为有的自反体是安立于能引业所置习气上；若不考察则不能将其认定为能生业，若考察则无法认定，因为在能引业的习气中注入能生业的功能的阶段被安立为有。因此，缘起行唯是引生异熟体性，而非产生它，有则是产生异熟体性者。如此解释后，在异熟时，能引的事相已灭且经过很长时间，而有则是从确定出生异熟的时候起，只要异熟相续未断，就一直存在。


 །དེས་ན་སྲིད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ལ། འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་དགེ་མི་དགེ་གང་རུང་ཁོ་ནར་གནས་པ་དང་། དགེ་མི་དགེའི་བག་ཆགས་གསོས་འདེབས་བྱེད་ལ་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལས་གསུམ་ཀ་སྲིད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་བཤད་པས་འཕེན་བྱེད་དངོས་དང་། དེའི་བག་ཆགས་གཉིས་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་དང་། མིང་གཟུགས་ནས་ཚོར་བའི་བར་རྣམ་སྨིན་དངོས་དང་། འགྲུབ་བྱེད་དངོས་དང་། དེའི་བག་ཆགས་ནི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་དང་། དེས་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུར་འཇོག་ལ། དཔྱད་ན་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་དངོས་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་འགྲུབ་བྱེད་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བལྟོས་ཏེ་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུར་འཇོག་པའང་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་སེམས་ཙམ་ལུགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཆ་གཅིག་ཚེ་གཉིས་ལ་རྫོགས་པ་དང་། རྫོགས་ཚུལ་ཀྱང་འཕེན་བྱེད་དང་འགྲུབ་བྱེད་དངོས་ནི་ཚེ་སྔ་མར་རྒྱུའི་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཚེ་འདིར་བཤད་ན། རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གོ་རིམ་འདྲེན་པ་ན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འོག་ཏུ་སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་གོ་རིམ་དུ་མཛད་རིགས་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེར་མ་མཛད་དོ་སྙམ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གོ་རིམ་གྲངས་འདྲེན་ཚུལ་འདི་ནི་རྟེན་
5-483b
འབྲེལ་ཚར་གཅིག་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པར་བཤད་པ་ཐེག་དམན་པའི་ལུང་དེ་ཉིད་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལུང་དང་སྒོ་བསྟུན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་སེམས་ཙམ་ལུགས་ལྟར་ན་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་འབྱུང་བར་མདོ་ལས་བཤད་པ་དང་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་ནི་སྲེད་ལེན་རྣམ་སྨིན་ཚོར་བ་སོགས་སྐྱེད་བྱེད་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། རྣམ་སྨིན་དུ་གྱུར་པའི་མིང་གཟུགས་སོགས་མངོན་དུ་གྱུར་ཟིན་པ་བཞི་པོ་འགྲུབ་བྱེད་དངོས་ཀྱི་སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་གསུམ་དེ་མི་འབྱུང་ཡང་། མིང་གཟུགས་སོགས་རྣམ་སྨིན་རང་གི་ངོ་བོ་དང་དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུན་གྱི་རང་དུས་དེར་ཕྱི་མ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་གསུམ་འབྱུང་བ་ལ་དགོངས་པ་དང་། དེར་མ་ཟད་ཚེ་གཉིས་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཚར་གཅིག་རྫོགས་པར་བཤད་པས། ཡང་དེའི་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མའི་འཕེན་བྱེད་དང་འགྲུབ་བྱེད་ཚེ་འདིར་བསགས་དགོས་པ་ལ་དགོངས་ནས། ཚོར་བ་ལས་སྲེད་པ་འབྱུང་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་འཐད་པའི་དཔེ་ཡོད་དེ། ཚངས་རིས་ཀྱི་རྟེན་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཚོར་བ་ལ་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་སྲེད་པ་འབྱུང་ལ། སྲེད་པ་དེས་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ནུས་པ་རྒྱས་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལྟར་བྱས་པས་ཚངས་རིས་ཀྱི་རྟེན་དེ་ལ་མིང་གཟུགས་རྣམ་སྨིན་གྱི་ངོ་བོ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་ཁྱད་པར་རྒ་ཤིའི་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །དེས་ན་བག་ཆགས་དེའི་ནུས་པ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དེས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་འགྱུར་རམ་བྱུང་ཟིན་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་བསྐལ་པ་དུང་ཕྱུར་གྱི་བར་ཡང་མི་རྫོགས་པ་སྲིད་དོ་ཞེས་མདོར་བཤད་དོ། །
实有与假有差别
ལྔ་པ་རྫས་ཡོད་བཏགས་ཡོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི། བོད་སྔ་རབས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དག །བྱེ་སྨྲས་རྟེན་འབྲེལ་
5-484a
ཚར་གཉིས་ཡོད་པ་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེའི་ཤེས་བྱེད་ལ་ཚར་དང་པོ་ཉིད་ལ་བརྩིས་ན་རྫས་ཡོད་ཡིན་པ་བདུན་དང་། བཏགས་ཡོད་ཡིན་པ་ལྔ་ལོ། འདོགས་ཚུལ་ཅི་ཞེ་ན། སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་གཉིས་ནི་མ་རིག་པའི་ཆ་ལ་བཏགས་སོ། །སྲིད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆ་ལའོ། །སྐྱེ་བ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་ལའོ། །རྒ་ཤི་མིང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་ཆ་ལའོ། །ཚར་གཉིས་པ་ཉིད་ལ་བརྩི་ན། རྫས་ཡོད་ཡིན་པ་ལྔ། བཏགས་ཡོད་ཡིན་པ་བདུན་ལོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
因此，有的自体性是无记，而能引的本质唯是善或不善，对于滋养善不善习气者，可能是善、不善、无记三种业。如此解释，能引的事相及其习气二者是异熟因，名色至受是真正的异熟，能生的事相及其习气是同类因，由此产生的生与老死是其等流果。若考察，色等真正异熟也可依各自前前能生而立为等流果。
那么，按唯识宗的缘起因果，一轮在两世中完成，其方式是能引与能生的事相在前世作为因，其两种果在今世。若这样解释，在列举十二缘起次序时，应当在识之后安排爱取有三缘起的次序，但世尊并未如此安排，有何看法？这没有过失，因为世尊列举缘起次序的方式是将一轮缘起在三世中完成的小乘经典内容与大乘经典相协调。
再者，按唯识宗，如经中所说"受缘爱"，是否与此处说爱取为生异熟受等的能生相矛盾？这没有过失，因为虽然已经显现的四种异熟名色等不会产生真正的能生爱取有三者，但名色等异熟自体和其特殊相续在其自时会产生后世的能生爱取有三者，这是其密意。不仅如此，说一轮缘起在两世中完成，意味着下一世的能引与能生必须在今世积累，因此说受生爱。这样解释有例证：如梵众天的所依中，从初禅正行的受生起味著的爱，此爱使阿赖耶上习气的能力增长，因而在梵众天的所依上产生名色异熟体性和等流特征的后续老死。因此，只要那些习气的能力未尽，所产生的异熟将会出现或已出现而相续不断。
第二，若依其他次数受用的业，十二支甚至经过千亿劫也可能不完成，如经中所说。
实有与假有差别
第五，实有与假有的差别，藏地早期诸师说：毗婆沙师有两轮缘起，依三世完成而言，其依据是若计算第一轮，则七个是实有，五个是假有。如何安立假有？爱与取二者安立于无明的部分。有安立于行的部分。生安立于识的部分。老死安立于名色等四者的部分。若计算第二轮，则五个是实有，七个是假有。


 །ཇི་ལྟར་བཏགས་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ནི་སྲེད་ལེན་གྱི་ཆ་ལ་བཏགས། འདུ་བྱེད་ནི་སྲིད་པའི་ཆ་ལའོ། །རྣམ་ཤེས་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆ་ལའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་རྒ་ཤིའི་ཆ་ལ་བཏགས་སོ། །དེ་ལྟར་རྫས་བཏགས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་འབྱུང་བ་དེ་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཚར་གཉིས་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ཟེར་ལོ། ། དེ་ལ་ནི། འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་དྷརྨ་ཀཱིརྟི་ས་མུ་དྲ་ཤྲཱི་བྷ་དྲའི་ཞལ་སྔ་ནས། བོད་སྔ་རབས་པ་དག་གི་འདོད་པ་དེ་ནི་མུན་སྤྲུལ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ཚར་གཅིག་གམ་གཉིས་གང་འཇོག་ཀྱང་དངོས་པོའི་སྟེང་ནས་འཇོག་དགོས་ཀྱི། དངོས་མེད་ཀྱི་སྟེང་ནས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མི་རུང་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཚར་གཅིག་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ན། ཚེ་གསུམ་པའི་མ་རིག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་སོགས་བདུན་པོ་དེ་དངོས་སུ་མི་གསལ་བས་ཆད་པར་ཐལ་སྙམ་པ་དང་། ཚེ་བར་པ་ལ་སྲེད་ལེན་སོགས་ལྔ་པོ་དེ་དངོས་སུ་མི་གསལ་བས་ཆད་པར་ཐལ་སྙམ་པའི་བློ་ཆུང་ལ་རྫས་བཏགས་སུ་སྟོན་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ལ། དེས་ན་རྫས་བཏགས་སུ་བཤད་པ་ཉིད་རྟེན་
5-484b
འབྲེལ་ཚར་གཅིག་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཚར་གཅིག་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པ་འདི་མཛོད་རང་གི་ལུང་དུ་གསལ་ཏེ། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐར་གཉིས་གཉིས་དང་། །བར་དུ་བརྒྱད་ཡོངས་རྫོགས་ལྡན་ལ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་དུ་བཤད་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། གཞིའི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་དུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་ལེན་གང་ཡིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའིའང་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་ནས་ཚོར་བའི་བར་ལྔ་དང་རྒ་ཤི་སྟེ་བདུན་ནི་གཞིའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གསུམ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གོ་རིམ་བཞིན་མ་རིག་པ་སོགས་གསུམ་པོ་དེ་ངོ་བོ་ཉོན་མོངས་ཡིན་པར་མ་ཟད། སླར་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཚོལ་ཞིང་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་དེ་དག་ཉོན་མོངས་པ་སྔ་མ་དེ་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་རྣམ་ཤེས་སོགས་བདུན་པོ་གཞི་གང་གི་སྟེང་དུ་ཉོན་མོངས་པའམ་དུཿཁ་དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་། གསུམ་པོ་དག་ལས་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། །གཉིས་ལས་བདུན་འབྱུང་བདུན་ལས་ཀྱང་། །གསུམ་འབྱུང་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་སྟེ། །དེ་ཉིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁོར། །ཞེས་སོ། །
同分地不同分类别
དྲུག་པ་ས་མཚུངས་པ་དང་མི་མཚུངས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི། ནཱ་ཡ་ཀཿསྭ་ཡ་བཛྲ་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་རྣམ་དབྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་
5-485a
བརྗོད་དེ། དེའང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་འཁོར་དུ་འབྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་གང་དུ་ལས་བསགས་པའི་རིས་དེ་ཉིད་དུ་གཏོགས་ཏེ། མ་རིག་པ་དེ་རྣམ་སྨིན་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་དེའི་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡང་ལས་གསོག་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ཉིད་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་ཡིད་དང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནི་ལས་གསོག་པ་པོ་གང་གི་འགྲོ་བའི་ལུས་རྟེན་དེ་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
如何安立呢？无明安立于爱取的部分。行安立于有的部分。识安立于生的部分。名色等四者安立于老死的部分。这样出现实有与假有的区分，是毗婆沙师宗义中缘起两轮在三世中完成的道理，他们说。
对此，尊圣观自在法称海吉祥贤说："藏地早期学者的这种主张是暗中虚构，因为无论安立一轮或两轮缘起，都必须依实法而安立，不能在非实上安立十二支的建立，因为胜义中不能起作用。因此，当说明十二缘起支一轮在三世完成时，对于担心第三世的无明缘起等七支因不明显而断绝，以及担心中间世的爱取等五支因不明显而断绝的小慧者，教示实有与假有是权宜之说。因此，解释为实有与假有恰恰是一轮缘起在三世完成的正确证明。"一轮在三世中完成在《俱舍论》自身经文中明确："前后际各有二支，中间具足八支。"
如此按共同乘解释，为何称为"遍染缘起"的理由是：十二支包含烦恼的烦恼、业的烦恼和事的烦恼三类，故称为此。其中，凡是无明和爱取是烦恼中的烦恼。行和有是业的遍染。从识到受的五支和老死，共七支是事的遍染。这三者的理由依次是：无明等三者不仅自体是烦恼，还会寻求并取得烦恼；那些业由前三烦恼所生；那些烦恼在识等七事上感受烦恼或苦。如龙树足下所言："从三支生二支，从二支生七支，从七支又生三支，此乃有轮，它不断旋转。"
同分地不同分类别
第六，同分和不同分的差别，依据《导师自金刚缘起分别》论所说，无明产生于染污意的眷属中，属于众生积业所在的那一界，因为该无明是引生异熟之业的发起因。识缘起也属于积业的那一趣，因为染污意和阿赖耶识属于积业者所依的那一趣的身体。


 །ཡིད་ཤེས་འཁོར་གྱི་མ་རིག་པ་ནི་གང་དུ་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་འོག་ས་ཉིད་བཟུང་བ་གཙོ་ཆེ་ལ། འཕངས་པ་དང་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་དྲུག་ནི་གང་དུ་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་ས་དེ་ཉིད་ཁོ་ནར་གཏོགས་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་གཉིས་ནི་གང་དུ་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་ས་དེ་ཁོ་ནར་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ས་གཞན་གྱི་རྣམ་སྨིན་འཕེན་བྱེད་ས་དེའི་རྣམ་སྨིན་འཕེན་བྱེད་དུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ས་དེའི་རྣམ་སྨིན་སྐྱེད་བྱེད་ས་གཞན་གྱི་རྣམ་སྨིན་སྐྱེད་བྱེད་དུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པ་ཡང་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་ས་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་རྣམ་སྨིན་གསོས་འདེབས་བྱེད་ཁོ་ནར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ་ནི་ལེན་པ་ལྟར་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་སར་མཚུངས་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་འདོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེ་བའི་ཚེ། དེ་སྐབས་ཀྱི་སྲེད་པ་དེ་འདོད་པའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་པའི་སྲེད་པ་ཡིན་ཀྱང་། ལེན་པ་ནི་དང་པོའི་ཚོར་བའི་རྒྱུའི་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་རྒྱུའི་སྙོམས་འཇུག་བསྒོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདོད་རྟེན་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པའི་སྲེད་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཅེས་ཁ་ཅིག་འདོད་དོ། །འདི་ཙམ་དུ་བརྗོད་པས་ས་མཚུངས་ཀྱི་དོན་རགས་པའི་རིམ་པ་ལྷོངས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། སྨྲས་པ། སྡུག་ཀུན་གྱིས་བསྡུས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཆོས། །
5-485b
ཟག་བཅས་རྒྱུ་འབྲས་བསླུ་བ་མེད་པ་དང་། ། འགོག་ལམ་གྱིས་བསྡུས་ཀུན་ནས་རྣམ་བྱང་ཆོས། ། ཟག་མེད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་ཡིད་རྟོན་གྱིས། །ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ། སྦྱར། རྩ། གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། མཐོང་ལམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཐོང་ལམ་གྱི་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་གསུངས་པར་མཛད་དོ། ། འདིར་དོགས་པའི་གནས་ཅུང་ཞིག་སྣང་སྟེ། འགའ་ཞིག་གི་ལུགས་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་སྒོམ་ལམ་རྩེ་མོའི་སྡེ་ཚན་དུ་སྡུད་ཀྱང་། སློབ་དཔོན་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་མཐོང་ལམ་གྱི་སྡེ་ཚན་དུ་སྡུད་པར་མཛད་ལ། དེའང་མཉམ་བཞག་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་དང་། རྗེས་ཐོབ་རྟེན་འབྲེལ་ལ་རྟོག་ཚུལ་གཉིས་མཐོང་ལམ་དུ་མི་རུང་བས་མཐོང་ལམ་རྩེ་སྦྱོར་དུ་མི་གཏོགས་ཀྱང་། མཐོང་ལམ་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡིན་པས་མཐོང་ལམ་གྱི་སྡེ་ཚན་དུ་སྡུད་པར་མཛད་དོ། ། མཉམ་བཞག་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་འདི་མཐོང་ལམ་རྩེ་སྦྱོར་དུ་མི་རུང་བ་ཅི་ཞེ་ན། མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་རང་གི་ཉེར་ལེན་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་བསམས་གཏན་དྲུག་པོ་གང་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་གྱི། ས་གཞན་དུ་དབང་པོ་འཕོ་བའི་ལོང་མེད་པའི་ཕྱིར། སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ནི་རང་རྒྱུ་ཆོས་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་ལས་མི་སྐྱེ་བས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ། མདོར། བྱང་ཆེན་ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་
5-486a
གོ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། མཐོང་ལམ་རྩེ་མོ་ཐོབ་པའི་རྗེས་དེ་ནས་མཐར་གནས་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས། དེ་ལས་ལྡང་བ་ན་འཁོར་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ལུགས་མཐུན་དང་། མྱང་འདས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ལུགས་མི་མཐུན་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
意识伴随的无明主要取自将要投生的下地，所引和所生的六果必定属于将要投生的那一地，行和有二者也唯属于将要投生的那一地，因为他地的异熟能引不可能是该地异熟的能引，该地的异熟能生不可能是他地异熟的能生。取也与将生地相同，因为它确定只是将生地异熟的滋养者。爱则不像取那样必定与将生地相同，例如，从欲界转生初禅时，那时的爱是依欲界受的爱，而取则是初禅受因的执取。又有些人认为，依修习定因而言，在欲界所依上会生起对禅定受的贪爱。如此简单叙述，便可大致了解同分地的意义。
所说：
苦集所摄遍染法，
有漏因果绝不欺，
灭道所摄遍净法，
无漏因果当深信。
第二，词义分为三：应用，根本，三者。
首先，为了获得现观道智慧的自在，应当反复修习该现观道的证悟，这是由中间颂词所宣说。此处略有疑问之处：有些宗义将此颂归纳为修道顶加行的部分，而善足论师则将其归入现观道的部分。其中，等持狮子奋迅和后得思维缘起的方式二者在现观道中不合适，故不属于现观道顶加行，但因是现观道顶加行的特殊道，故归入现观道部分。
为何等持狮子奮迅不适合作为现观道顶加行？因为十六刹那现观道皆依靠自己的近取因——加行道胜法智慧的六种禅定中的任何一种而产生，不会转向其他地，因为没有时间转变根器，而狮子奋迅不是从自因胜法智慧而生。
第二，经中说："大菩萨行般若时，分别那八种解脱和九种次第等至，入于狮子奋迅三摩地。住于该三摩地后，观察顺逆十二缘起支。"其义是：获得现观道顶加行后，入于具有九次第性的自性狮子奋迅三摩地。从中出定时，思维轮回的顺行缘起和涅槃的逆行缘起，如此陈述。


 །
གསུམ་པ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་ཟིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པའམ་རྩེན་པའི་མིང་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞི་བར་གནས་པའི་མཆོག་འདིའི་སེམས་རྟེན་གྲུབ་པ་ལས། དེ་མ་ཐག་པའི་དུས་ཕྱིས་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ནས་རིམ་བཞིན་ཡན་ལག་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་ཡང་དག་པར་རྟོག་གོ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་དགོས་པ་ནི། རྒྱུད་སྡེ་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སོགས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་བྲལ་བའི་བདེན་དོན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གོ་འཕང་དམ་པར་སོན་པའི་རྟག་པའི་སྐུ་འགྲུབ་པར་བཤད་དོ། །
顶修道
གསུམ་པ་སྒོམ་ལམ་རྩེ་མོ་ལ་བདུན། གཉེན་པོ་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་། སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་ཇི་ལྟར་སྤང་བའི་ཚུལ། སྤང་བྱ་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་གཟུང་རྟོག་དགུ། སྤང་བྱ་རྣམ་བྱང་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་གཟུང་རྟོག་དགུ། སྤང་བྱ་གང་ཟག་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་འཛིན་རྟོག་དགུ། སྤང་བྱ་དེར་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་
5-486b
འཛིན་རྟོག་དགུ། དེ་ལྟར་སྤངས་པས་ཕྱེ་བའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པའོ། །
何为对治修道自性
དང་པོ་ནི། གོང་གི་འཕྲོས་དོན་ལས་གླེང་བསླངས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། དེའང་འཕགས་སེང་གིས། མཐོང་ལམ་ཁྱད་པར་ལམ་དུ་བཤད་པའི་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དག་གིས་ཀླན་ཀ་བཀོད་པ་བསལ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་དང་དངོས་གཞི་ཐོད་རྒལ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡུལ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། དེས་ཇི་ལྟར་སྙོམས་འཇུག་བྱེད་པའི་ཚུལ་གང་ཡིན་བསམ་པ། གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་སྙོམས་འཇུག་དེ་དག་གི་སྤང་བྱ་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་བཤད་པ། ལུང་གཞན་དང་འགལ་བ་སྤང་བ་དང་ལྔ་ལས།
解雪域论师所说过失
དང་པོ་ནི། བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དག་གིས། ཉི་སྣང་དུ། མཐོང་ལམ་པ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་མི་ནུས་པར་བསམས་ནས། སྒོམ་པའི་ལམ་ནི་མཐར་གནས་སྙོམས་འཇུག་གིས་བསྡུས་སོ། །དེའང་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་འཇུག་གིས་བསྡུས་སོ། །ཞེས་སོགས་དང་། སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་མཐོང་ལམ་དང་། ཐོད་རྒལ་སྒོམ་ལམ་དུ་འཆད་པ་ནི་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། མདོར། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་གཉིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དུ་གཞན་ལྔ་བསྡུས་པའི་ནང་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། མདོ་དང་འགལ་བ་དེར་མ་ཟད་རང་གི་ཁས་བླངས་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་གཉིས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡིན་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ནི་སྔར་མཐོང་
5-487a
ལམ་དུ་དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་དྲུག་གི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་དྲུག་ནི་ཞེས་སོགས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་ལམ་དུ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་གོ་སྙམ་པ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་ལམ་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཉིད་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ལུགས་དང་མཐུན་མི་མཐུན་གཉིས་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གི་བསམ་གཏན་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་ཞེས་པའི་མདོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། འདོད་ན། རྒྱུན་ཞུགས་ནས་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ཐོབ་པར་ནུས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
第三，已获现观道的瑜伽士因不畏惧烦恼障和所知障，故入狮子奋迅或舒展三摩地，从此寂止最胜心依止成就后，其后随即以胜观智慧观察缘起，从"由无明缘行"等顺观诸支，以及"生灭故老死灭"等逆观而正确思维。如此了解的必要性在于：如大续部中所说，通过十二宫、十二支、十二处等，成就远离障碍的十二真谛自性之十二地位高贵果位的永恒身。
顶修道
第三，顶修道有七方面：何为对治修道的自性、如何断除修所断分别的方法、所断仅依事物的所取分别九种、所断仅依清净的所取分别九种、所断仅依补特伽罗的能取分别九种、所断仅依彼施设因的能取分别九种、如是断除而分析的功德。
何为对治修道自性
首先，从上述延伸内容引申而说，正如圣解师所论述：在解释现观道特殊道的狮子奋迅三摩地时，有五点：消除藏地诸师提出的诘难、确定预备狮子奋迅和正行超越三摩地的境界、思考彼如何入定的方式、解释作为对治的这些三摩地如何断除所断的方式、排除与其他经典的矛盾。
解雪域论师所说过失
第一，藏地诸师考虑到现观道者不能入灭尽定，便说："修道是由次第等至所摄，这也被超越等至所摄。"又说狮子奋迅是现观道、超越是修道，这与经典相违，因为经中说这两种三摩地是在般若波罗蜜多中收摄其他五度中的禅波罗蜜多本身。不仅与经典相违，也与自己的主张相矛盾，因为这两种三摩地是禅波罗蜜多，而你曾在之前的现观道中解释过"如是禅的三十六相为六组六"等。认为现观道中不能入灭尽定的想法也有问题，因为你解释的狮子奋迅三摩地本身就在现观道中，而它正是以入九种次第定的顺逆两种方式而特别化的。又，《不退转禅支遍尽经》中说："菩萨入八解脱九等至。"如若承认，则从预流乃至独觉菩提都能获得。


 །ཞེས་དང་། འགོག་སྙོམས་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ཀྱང་འཇུག་ན། ཉན་རང་གི་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་དུ་བསྡུས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཡང་སྒོམ་ལམ་སྙོམས་འཇུག་དགུས་བསྡུས་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་ཞིང་། འོན་ཏེ་སྙོམས་འཇུག་དགུ་སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་སོ་སྙམ་ནའང་ཧ་ཅང་ཐལ་ལོ། །དེས་ན་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱས་བཤད་ཐོད་རྒལ་ཡིན་གྱི། དེ་ཉིད་མཐོང་ལམ་ཁོ་ནར་བསྡུའོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་ལ། དེ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱིས་འཕགས་སེང་གི་བཞེད་པ་མངོན་མཁྱེན་དུ་བྱས་པའི་མཐོང་ལམ་པས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་མི་ནུས་པར་བསམས་ནས་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱས་པ་དེས་ནི་མངོན་མཁྱེན་མ་ཐིངས་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་སེང་གིས་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་ནས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ནུས་པར་དེ་དག་གི་གསུང་རབ་ལས་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྒོམ་ལམ་སྙོམས་འཇུག་དགུས་བསྡུས་པ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དེ། སྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་རྟོག་པ་བརྒྱ་དང་
5-487b
བརྒྱད་པོ་ས་དང་པོ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཅིག་གིས་སྤོང་བ་ནི་ཡུམ་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་སེང་གཉིས་དང་། ལྔ་བརྒྱ་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙུག་གི་ནོར་བུ་རཏྣཱ་ཀ་ར། ཤཱནྟི་པ་དང་། སློབ་དཔོན་འཇིགས་མེད་འབྱུང་གནས་སྦས་པ་སོགས་མཁས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཞལ་འཆམ་པར། མཐོང་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྒོམ་ལམ་དངོས་གཞིའི་སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་གཉིས་མདོ་ལས་བཤད་པ་ལྟར་ཐ་དད་དུ་འགྲེལ་པར་མཛད་ལ།ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་སྐབས་འདིར་དེའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་པ་ཡིན་གྱི། གངས་ཅན་པ་སྤྱི་བརྟོལ་དཔའ་ཐལ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་འཕགས་པ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་བོ་ཞེས་པའི་སྨྲ་བ་མ་བཟོད་ནས། ཀུན་མཁྱེན་གཉིས་པ་དབྱིག་གཉེན་གྱི་སློབ་མར་གྱུར་པའི་འཕགས་པ་གྲོལ་སྡེ་དེ་ཉི་ཁྲི་སྣང་བར་བྱེད་པའི་འཕགས་པ་གྲོལ་སྡེ་དེ་མ་ཡིན་པར་འདུག་ཅེས་སྨྲ་དགོས་པ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །
安立前行猛狮威严与正行直超定对境
གཉིས་པ་སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་དང་དངོས་གཞི་ཐོད་རྒལ་དེའི་ཡུལ་ནི་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ཡིན་ཅིང་། དེའང་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་བཞི་ཡི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་ཟིན་ལ། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་དོན་ངེས་པར་བྱ་བ་ལ་དྲུག་ལས། གང་ཟག་གང་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ། ཁམས་གང་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ། ས་གང་གིས་སེམས་ལ་བརྟེན་པ། དགག་བྱ་གང་འགོག་པ། སྙོམས་འཇུག་རང་གི་ངོ་བོ། དུས་ཇི་ཙམ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལུས་མངོན་བྱེད་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གཉིས་ཀྱིས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། འགོག་
5-488a
པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་། །ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་བྱེད་པར་འདོད། །ཅེས་དང་། འགོག་ཐོབ་གཉིས་ཀ་ལས་རྣམ་གྲོལ། །ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཤད་དོ། །ཐེག་ཆེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ། ཞེས་སོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱི་རིན་ཆེན་སྒྲོན་ལས། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ལ། དབང་པོ་འབྲིང་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བདུན་གྱིས་སོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་གྱིས་སོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཚོགས་སྦྱོར་གཉིས་སུ་གྲངས་མེད་གསུམ། ས་བཅུ་པོ་རེ་རེ་ལ་གྲངས་མེད་གསུམ་གསུམ་གསོག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གྲགས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
又说："声闻和独觉也能入灭尽定，而声闻独觉的一切断证功德都已包含在大乘现观道中。"此外，若说修道由九等至所摄则过于宽泛，若认为九等至被修道所摄也过于宽泛。因此，有人说狮子奋迅的广说即是超越，而它只归入现观道。这不合理，因为你所说的圣解师主张是现证智慧，认为现观道者不能入灭尽定，但这表明你没有领会现证智慧，因为圣解师在其著作中明确说大乘现观道获得后能够入灭尽定。修道被九等至所摄也没有过失，因为修道以八十一种次第等至断除第一地到第十地之间所知障的一百零八种分别，这是《般若经》的义理。
圣解二师、五百部诸师的顶严宝珠罗怛那嘎拉、寂静论师和无畏生护足等诸智者一致认为，现观道特殊道所摄的狮子奋迅三摩地和修道正行前行的狮子奋迅三摩地，都如经中所说那样是不同的，我等也在此处站在他们一方。藏地某些愚鲁妄为之士诽谤圣者，我无法忍受其言，不得不说，第二遍智世亲弟子圣解脱军并非《二万颂光明》的那位圣解脱军。
安立前行猛狮威严与正行直超定对境
第二，前行狮子奋迅和正行超越三摩地的对境是九次第等至，其中四禅四无色的安立已在前面讲述。关于灭尽定的义理，有六方面：什么补特伽罗能入此定、在哪一界入定、依哪一地心、所遮何物、等至自体、入定多长时间。
第一，就声闻而言，身证和俱分解脱二种阿罗汉能入灭尽定。如《俱舍论》所说："为得灭尽定，不还名身证"，又说："得灭定，名俱解脱"。《抉择分》中说，独觉也能入灭尽定。就大乘而言，《抉择分》中说："经二无数劫决定出离的菩萨和如来入灭尽定。"
据善慧护的《宝灯》所说："利根者以三无数劫现前圆满证菩提，中根者以七无数劫，钝根者以三十三无数劫。若就钝根而言，资粮加行二道积累三无数劫，十地每一地各积累三无数劫。"这是广为人知的。


 །དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་མོས་སྤྱོད་དུ་གྲངས་མེད་གཅིག །མ་དག་སར་གྲངས་མེད་གཅིག །དག་སར་གྲངས་མེད་གཅིག་སྟེ། གྲངས་མེད་གཉིས་ནི་རྫོགས་པ་ཡིས། །སྒོམ་པ་ཡི་ནི་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། །ཞེས་དང་། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་པ་ལས། གྲངས་མེད་དང་པོ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ས་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་དང་པོའི་བར་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ་ས་བདུན་པའི་བར་རོ། ། གསུམ་པ་ནི། ས་མི་གཡོ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུའོ། །ཞེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས། ཚོགས་སྦྱོར་གཉིས་སུ་གྲངས་མེད་གཅིག །ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་གཅིག །དག་པ་ས་གསུམ་དུ་གཅིག་གོ། དེ་ཉིད་ལས། གྲངས་མེད་པ་ནི། བསྐལ་
5-488b
པ་ཆེན་པོ་གྲངས་ཀྱི་གནས་གཞན་དྲུག་ཅུ་ལས་འདས་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཞར་ལས་འོངས་པའོ། །འཇུག་པའི་ས་དྲུག་པ་ལས། འདི་རྟེན་འབྱུང་བའི་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་དེ། །ཤེས་རབ་གནས་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། ས་བདུན་པ་ལས། སྐད་ཅིག་ལ་ནི་འགོག་པར་འཇུག་འགྱུར་ཞིང་། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་དང་མཐུན་པར་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དྲུག་པ་ཡན་ཆད་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། བདུན་པར་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་འཇུག་སྟེ། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ། ཞེས་མི་བྱའོ། །འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་ནུས་མི་ནུས་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། སྤྱིར་སེམས་དཔས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ན་མཐོང་ལམ་ནས་འཇུག་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་འདོད་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། ཞེས་བྱ་བ་ནས། འགོག་པའི་བར་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་པ་ལྟར་ན། དང་པོར་འདོད་ཁམས་སུ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ཕྱིས་གཟུགས་ཁམས་སུ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ནས། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུའམ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ནི་འདི་མངོན་འགྱུར་མེད་དེ། ཞེས་དང་། མཛོད་ལས། གཉིས་ཀ་འདོད་དང་གཟུགས་རྟེན་ཅན། །འགོག་པ་དང་པོར་མིའི་ནང་དུ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་ཀ་ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཉན་
5-489a
ཐོས་སྡེ་པ་ཀུན་གཞི་ཁས་མི་ལེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཙམ་པ་ལྟར་ན། དང་པོ་འདོད་ཁམས་སུ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ཕྱིས་ཁམས་གསུམ་ཆར་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞག་ན་ནི་མངོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །བཞག་པ་ནི་ཁས་ལེན་པའོ། ། གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ལྡང་བའི་རྟེན་ནོ། །དང་པོ་ནི། མཛོད་འགྲེལ་ལས། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་ཁོ་ན་ཡིན་ཅེས་སོ། །སྲིད་རྩེའི་སེམས་ཐོབ་པའི་རྗེས་སུ་ཆོས་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱས་པས་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ཆ་ཕྲ་བ་དེ་འགགས་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། གསུས་པོ་ཆེས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ནི་དུ་ལགས། རྐྱེན་ནི་དུ་ལགས། ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། གཉིས་ཏེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་གཉིས་ལ་རགས་པ་དང་། དེ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ལ་ཞི་བར་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ལས་དེ་སྐྱེ་བར་བཤད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
就利根者而言，胜解行位一无数劫，不净地一无数劫，净地一无数劫，如说："以圆满二无数劫，修行达究竟。"《八千颂释》中说："第一无数劫从资粮地开始直至第一地圆满。第二无数劫从无垢地至第七地。第三无数劫从不动地至佛地。"《菩萨地》中说："资粮加行二道一无数劫，从第一地至第七地一无数劫，净地三地一无数劫。"同书中说："无数劫是超过大劫数目位六十的。"这些是附带而来的内容。
《入行论》第六地中说："依止此缘起真实见，住于智慧将得灭。"第七地中说："刹那间能入灭定。"与此相符，《十地经》中说："菩萨从第六地以上能入灭尽定，在第七地能刹那入定，但不称为'证得灭尽'。"此处所说是指能否以无相方式入定，而就一般而言，菩萨若入灭尽定，在现观道就能入，如经中说："不退转菩萨摩诃萨若欲入初禅乃至灭尽定皆能入定。"
第二，依声闻宗，初次在欲界入灭尽定，之后在色界入灭尽定。《集论》中说："灭尽等至是出世间的，在人中成就。在人中成就后，可在人中或色界现前。在无色界中此不现行。"《俱舍论》中说："二者依欲色，灭定初人中。"二者是指两种等至。这是就不承认阿赖耶的声闻部派而言。
依唯识宗，初次在欲界入定，之后在三界都能入定，《抉择分》中说："若安立阿赖耶识，当知可以现前。"安立即是承认。
第三有两点：入定的所依和出定的所依。首先，《俱舍释》中说："唯是非想非非想处地。"在获得有顶心之后，由作意法性而使有顶心细分灭去，从而生起灭尽等至。《贤护问经》中说："无相界入定的因是几？缘是几？"答："两种：不作意一切相和作意无相界。"《声闻地》中说：由作意受想二者为粗重，离此二者为寂静，而生起彼定。
;


 །གཉིས་པ་ནི། སྲིད་རྩེའི་སེམས་དག་པ་བ་དང་། ཟག་མེད་ཅི་ཡང་མེད་གང་རུང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། རང་གི་དག་དང་འོག་མ་ཡི། །འཕགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ལས་ལྡང་། །ཞེས་སོ། ། བཞི་པ་ནི། ཚོགས་བདུན་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཅི་རིགས་སུ་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་གང་ཞེ་ན། ཅིའང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱོད་པའི་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་
5-489b
བྱེད་པས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བརྟན་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་འགོག །ཅེས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། གྱེན་དུ་བསྐྱོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་འོག་མ་གསུམ་ག་ཞི་བའོ། །ཡང་ན་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་འགྲེལ་ལས། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འགོག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདིར་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། ། ལྔ་པ་ནི། སེམས་ཙམ་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྟེང་དུ་དགག་བྱ་ཚོགས་བདུན་འཁོར་དང་བཅས་པ་འགོག་པ་ལ་འདོད་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས། དེ་ལྟར་ན་དེར་འགོག་སྙོམས་མེད་པར་འགྱུར་བས་འདི་མི་འཐད་དོ། །དེས་ན་དགག་གཞི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སམ། ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྲོས་པའི་ཚོགས་ཇི་སྙེད་བཀག་པའི་འགོག་པ་དེའོ། །ཉན་ཐོས་པས་ནི། ལུས་ལ་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་ལ་འདོད་པ་ཡིན་ལ། མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། ། དྲུག་པ་ཉན་རང་གཉིས་ནི། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལུས་ཐོབ་ནས། །བསྐལ་པའི་བར་དུ་མི་ཟད་དོ། །ཞེས་སོ། །སེམས་དཔས་ནི། ཉི་མའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་ཉི་མ་གཅིག་ནས་བདུན་གྱི་བར་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། དུས་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལས་དམན་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོ་ལས། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བར་གྱི་བསྐལ་
5-490a
པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་འདའ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །
何为思其等至分
གསུམ་པ་ཇི་ལྟར་སྙོམས་འཇུག་བྱེད་པའི་ཚུལ་གང་ཡིན་བསམ་པ་ནི། སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདོད་པས་དབེན། སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན་པ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལས་ལངས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
第二，依纯净的有顶心，或无漏的无所有处心任一而出定，如《俱舍论》中说："依自地净心，或下地圣心，从彼而出定。"
第四，所遮是七识及其相应心所，《集论》中说："何为受想灭？即已离无所有处贪，超越有顶，以寂静住的想为前导，作意而灭除不坚固的心与心所法，以及某些坚固的心与心所法。"阿罗汉法救在《经集》中说："向上趣入即是现证无生无灭。"三种下圣者皆是寂静。或者，所遮是一切戏论，《入行论释》中说："因为入于真实边际，故称'灭'于如是性中。此是因为一切戏论皆得灭尽。"
第五，唯识宗认为在阿赖耶识上遮止七识及其眷属，但在佛地无阿赖耶识，若如是则佛地应无灭尽定，这不合理。因此，所遮基础是无二智慧，或是在深妙空性上遮止一切戏论聚的灭尽。声闻宗则认为是在身体上灭止识，如《祭施问经》所说："其识并未离开身体。"
第六，声闻独觉，如《楞伽经》所说："获得定身后，经劫而不尽。"菩萨，如《日藏经》所说："菩萨入定从一日至七日，若长时入定则会减损菩萨行。"《悲白莲经》中说："一生所系菩萨以入灭尽定度过那十个中劫。"
何为思其等至分
第三，思考如何入定的方式：前行狮子奋迅，经中说："须菩提，何为菩萨摩诃萨狮子奋迅三摩地？须菩提，菩萨摩诃萨离欲，离罪恶不善法，有寻有伺，离生喜乐，成就住于初禅"，乃至："从无想无非想处定起，入于灭尽定；从灭尽定起，入于无想无非想处"，乃至："从第二禅起，入于初禅。"
;


 །ཐོད་རྒལ་ཆུང་ངུ་ནི། མདོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོད་རྒལ་དེ་གང་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདོད་པས་དབེན། སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན་པ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་ནས་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་སྟེ་གནས་སོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། ཞེས་སོ། །ཐོད་
5-490b
རྒལ་འབྲིང་ནི། མདོར། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ལངས་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་སོ། །ཐོད་རྒལ་ཆེན་པོ་ནི། མདོར། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་སུ་བྱེད་དོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ལས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་ནས་ཉམས་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་སུ་བྱེད་དོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ལས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ལངས་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་སུ་བྱེད་དོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པར་མཛད་དེ། དེའང་དང་པོ་སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ནི། མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ལ་ཆོས་གཞན་མ་སྤེལ་བར་ཡར་འོང་ལུགས་མཐུན་དང་། མར་འོང་ལུགས་མི་མཐུན་གཉིས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་དབྱེ་ན། ས་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོད་རྒལ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་དབྱེ་བས་སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཀྱང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཡོད་ལ། གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །འགའ་ཞིག་ཡར་འོང་མར་འོང་གི་འགོག་པ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་གནས་བཅུ་བདུན་ཡིན་ཟེར་རོ། །ཐོད་རྒལ་ཆུང་ངུ་ནི། མཐར་གནས་
5-491a
ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ལ་ཆོས་གཞན་མ་སྤེལ་བར་ཡར་འོང་ལུགས་མཐུན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། འདིའི་དབྱེ་བའང་དགུ་ཁོ་ནར་གྲངས་ངེས་པར་འདོད་དོ། ། ཁ་ཅིག་སྦྱོར་བ་སེང་བསྒྱིངས་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ཐོད་རྒལ་འབྲིང་པོ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་མཐར་གྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ལ་ཡར་འོང་ལུགས་མཐུན་དང་མར་འོང་ལུགས་མི་མཐུན་གཉིས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཟེར་རོ། །འདི་ལའང་ཁ་ཅིག་གནས་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལ། ཁ་ཅིག་གིས་ནི་གནས་བཅོ་བརྒྱད་མེད་དེ། དེ་མར་འོང་གི་འགོག་སྙོམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡར་འོང་གི་འགོག་སྙོམས་ལས་ལངས་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་དེས་མི་གནོད་དེ། འགོག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འདོད་སེམས་གཅིག་གིས་མཚམས་བཟུང་བར་བྱས་པས་གནས་བཅོ་བརྒྱད་གྲུབ་པ་ཡིན་ཟེར་རོ། ། ཡང་ཁ་ཅིག །ཐོད་རྒལ་ཆུང་ངུའི་མིང་ཅན་གྱི་རིགས་མཐུན་མི་མཐུན་གྱི་ཆོས་སེལ་བ་དང་ཆོས་བོར་བ་གང་ཡང་བར་དུ་མ་བཅུག་པའི་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ལྟ་བུ་དེ་ཐོད་རྒལ་དངོས་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོད་རྒལ་གྱི་སྒྲ་བཤད་འཇུག་གང་ཡང་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྒྲ་བཤད་རྒྱུད་གང་ཡང་མེད་ཀྱང་ཐོད་རྒལ་དུ་བཞག་པ་འཐད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡུམ་དུ་དེ་ལ་ཐོད་རྒལ་གྱི་ཐ་སྙད་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
小超越定，经中说："何为菩萨摩诃萨超越三摩地？须菩提，此中菩萨摩诃萨离欲，离罪恶不善法，有寻有伺，离生喜乐，成就住于初禅"，乃至："从无想无非想处等至起，成就住于受想灭定。从灭尽定起，入于初禅。"
中超越定，经中说："从初禅起，入灭尽等至。从灭尽等至起，入第二禅"，乃至："从无想无非想处等至起，入灭尽等至。"
大超越定，经中说："从灭尽等至起，作不等持心。从不等持心入灭尽等至。从灭尽等至起，作不等持心。从不等持心入无想无非想处等至"，乃至："从不等持心入初禅。从初禅起，作不等持心。"
如是所述，首先，前行狮子奋迅即是不加入其他法而顺次上行与逆次下行于九次第等至的入定。若分类，从第二地至第十地有八十一种正行超越定之分，则前行狮子奋迅也有八十一种。从所依处分类则有十八种。有些人说将上行下行的两个灭尽定合为一，故有十七处。
小超越定是不加入其他法而只顺次上行入于九次第等至，其分类仅限定于九种。有人说先行狮子奋迅，为获得中超越定而顺逆入于九次第等至。对此，有人认为有十八处，有人则认为没有十八处，因为没有下行的灭尽定，因为从上行灭尽定起后就入于无想无非想处。有人说这不影响，因为在两个灭尽定之间有一欲界心作间隔，故成立十八处。
又有人说，名为小超越定的同类异类法穿插或舍法都未间入的如同狮子奋迅的定不是真正的超越定，因为不具备"超越"一词的释义和适用。对此，虽然没有任何解释"超越"一词的理由，但安立为超越定是合理的，因为世尊在《般若经》中对此使用了"超越"的名称。


 ། འདི་ལ་འགའ་ཞིག་ཐོད་རྒལ་ཆུང་ངུ་འདི་ཐོད་རྒལ་དངོས་མ་ཡིན་གྱི། རྟ་རྒྱུག་པའི་དཀྱུས་ས་བསྟན་པ་ལྟར་ཐོད་རྒལ་གྱི་དཀྱུས་ས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་པའང་ཡོད་དོ། །ཐོད་རྒལ་འབྲིང་ནི། མཐར་གྱི་སྙོམས་འཇུག་དང་པོ་བརྒྱད་ལ་འགོག་པ་རེ་རེ་སྤེལ་ནས་བསྒོམས་པས་བཅུ་དྲུག་དང་། མཐར་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ཀྱི་ཐོད་རྒལ་དེ་ལས་ལྡང་བར་བྱེད་ཅིང་། ལངས་རྗེས་སུ་མཉམ་པར་མ་
5-491b
བཞག་པའི་སེམས་ཞིག་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་བཅུ་བདུན་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ལས་ལངས་པ་དེ་ལ་ནུད་ཆུང་དང་། དེ་རྫས་གཅིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཅུ་བདུན་དུ་འདྲེན་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་ལངས་རྗེས་ཀྱི་མཉམ་བཞག་མིན་པའི་འདོད་སེམས་ནི་ཞར་འོང་ཐོད་རྒལ་ཆེ་འབྲིང་གི་མཚམས་འཛིན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལུགས་ལས་བཟློག་སྟེ་འདོད་སེམས་དང་། དེ་ནས་སྲིད་རྩེའི་སེམས་རིམ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་སླར་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་དང་། དེ་ནས་འགོག་པ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་འགོག་པ་དང་སྤེལ་བས་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། མཐར་འདོད་པའི་སེམས་གཅིག་དང་བཅས་པས་སོ་ལྔར་གྲུབ་བོ། །ཁ་ཅིག་ཐོད་རྒལ་འབྲིང་པོ་དེ་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ལ། བཅུ་དྲུག་པོ་གོང་དང་འདྲ་བ་ལས། འགོག་པ་ལས་སྲིད་རྩེ་ལ་ནུད་ཆུང་དང་བཅུ་བདུན། སྲིད་རྩེ་ནས་འདོད་སེམས་དང་བཅོ་བརྒྱད་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་ཐོད་རྒལ་འབྲིང་པོ་ལ་གནས་ཉི་ཤུ་ཡོད་དེ། འགོག་པའི་མཇུག་ཐོག་ཏུ་ནུད་ཆུང་དེ་ནས་འདོད་སེམས། དེ་ནས་འགོག་པ། དེ་ནས་འདོད་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པས་ཉི་ཤུ་ཟེར་པ་འདུག་ཀྱང་མདོ་དང་སྦྱར་ནས་བརྟག་དགོས་སོ། ། འདིར་བོད་ཁ་ཅིག །ཡུམ་ལས་འགོག་པ་ལས་ལྡང་བ་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ལ་བརྟེན་པར་བཤད་པ་དེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལུགས་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རང་གི་དག་དང་འོག་ས་ཡི། །འཕགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ལས་ལྡང་། །ཞེས་ལྡང་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། ནུད་ཆུང་ཞེས་འཕགས་ཡུལ་གྱི་བརྡ་ལས་མ་བྱུང་བའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ན། གཞན་དག་ནུད་ཆུང་བྱས་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་འཚོལ་བའི་ཚེ། ལ་ལ་ཞིག་
5-492a
འདོད་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཆེད་ཡིན་ཏེ། སྲིད་རྩེ་དང་དེའི་རྗེས་ཐོག་གི་འགོག་པ་ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་མཐར་ཐུག་པ་གཉིས་པོ་དེ་སྤེལ་བའི་མཇུག་ཐོག་ཏུ་འདོད་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་ལ། ནུད་ཆུང་བྱས་པས་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། འགོག་པ་ལ་ཡིད་ཤེས་འགགས་པས་འགོག་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་སྲིད་རྩེའི་མཇུག་སེམས་ཀྱིས་ལྡང་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཆད་པ་དང་། འདོད་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དགོས་པ་ཡང་ཐོད་རྒལ་འབྲིང་པོའི་སྐབས་སུ་འགོག་པ་དང་འགོག་པ་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ། འགོག་པ་དང་འགོག་པ་སྤེལ་བའི་དགོས་པ་ཡང་ས་དྲུག་པ་མན་ཆད་དུ་ནུད་ཆུང་མེད་པས། སྐད་ཅིག་གི་འགོག་པ་ནས་སྐད་ཅིག་ལ་འགོག་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་མི་ནུས་པ་དེ་ནུད་ཆུང་གི་མཐུ་ལས་འགོག་པ་སྐད་ཅིག་གི་འགོག་པ་སྐད་ཅིག་མར་འཇུག་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་ན་འགོག་པ་སྔ་ཕྱིའི་མཚམས་འདོད་སེམས་ཀྱིས་འཛིན་དགོས་ཞེས་པ་དང་། ཡང་ནུད་ཆུང་གི་མཇུག་ཐོག་ཏུ་འདོད་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། འགོག་པ་དང་འདོད་སེམས་སྤེལ་ནུས་མི་ནུས་བརྟག་པའི་ཆེད་ཡིན་ཟེར་རོ། ། འདི་དག་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་འགོག་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་སྲིད་རྩེ་དང་ཅིའང་མེད་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་ནི་ཐེག་དམན་པ་དག་གི་ལུགས་ཡིན་གྱི། ཐེག་ཆེན་པ་ལྟར་ན་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལྡང་ཅི་བྱེད་ཀྱང་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ལྡང་འཇུག་ཅི་བྱེད་རང་དབང་གི་རྣམ་པར་བཤད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
对此，有些人说这小超越定不是真正的超越定，而是如同指示马跑的赛道那样，只是指示超越定的赛道。中超越定是在前八个次第等至中各穿插一个灭尽定而修习，共十六种，最后从有顶心的超越定起，起后现前一个不等持心，共十七种。这样时，从有顶心起定称为"小移转"，依此为一体而列为十七种。除此之外，起后的不等持欲界心是附带而来的，是大中超越定的连接。
将上述次序倒转，欲界心后，依次有顶心，入无想无非想处定，再依次无想无非想处，然后从灭尽定至初禅之间穿插灭尽定，共三十四种，最后加上一个欲界心，共三十五种。有些人说中超越定有十八种，其中十六种如前所述，从灭尽定至有顶小移转为十七，从有顶至欲界心为十八。又有人说中超越定有二十种，在灭尽定后紧接小移转，然后欲界心，然后灭尽定，然后现前欲界心，共二十种，但需对照经典进行检验。
在此，藏地有些人说：《般若经》中说从灭尽定起依有顶心，这在有宗教义中也出现，如所言："依自净心，下地圣心，从彼而出。"这是就现前出定心而言如此说的，"小移转"一词在印度术语中没有出现。对此，其他人问及做小移转有何必要时，有人解释说是为了现前欲界心，因为有顶和其后的灭尽定这两种极为寂静究竟状态相连后，不能直接现前欲界心，做小移转则能现前欲界心；又因灭尽定中意识已灭，出灭尽定时必须依有顶末心而出。
欲界心现前的必要性是为了在中超越定中穿插灭尽定。而穿插灭尽定的必要性是因为第六地以下没有小移转，不能从刹那灭尽定刹那入灭尽定，通过小移转的力量能够刹那入刹那灭尽定；因此，灭尽定前后的间隔需由欲界心维持。又，在小移转之后现前欲界心的理由是为了测试能否交替灭尽定与欲界心。
对这些稍加分析：一般而言，从灭尽定出定时必须依有顶或无所有处心，这是小乘宗的观点；而依大乘宗，不论如何入出灭尽定，都因已获得无分别智自在，入出随意，是以自在方式解释的。


 །གཞན་ཡང་ཐོད་རྒལ་འབྲིང་པོའི་སྐབས་འདིར། འགོག་པ་དང་འགོག་པ་སྤེལ་བ་མདོ་དང་། བསྟན་བཅོས་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མདོར་དེ་ལྟ་བུ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། འགའ་ཞིག་གནས་ཉི་ཤུའི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ལྟར་ན། འགོག་པ་དང་འགོག་པ་སྤེལ་ཆོས་སུ་བྱེད་པ་མངོན་
5-492b
གསལ་ཟེར་བ་ཡང་། མདོར་འགོག་པ་ལ་སྤེལ་གཞི་དང་སྤེལ་ཆོས་སུ་བྱས་པ་མ་ཕྱེ་བར་སྤེལ་ཆོས་འགོག་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ནི་ནོར་བ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་རྩ་བར། ཐོད་རྒལ་འབྲིང་པོ་ནི། འགོག་པའི་བར་དུ་མི་འདྲར་འགྲོ། །ཞེས་པའི་ཚིག་ཟུར་ཙམ་ལས་མི་གསལ་ཞིང་། འགྲེལ་པར། དེ་ལྟ་བུ་དེ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་འགོག་པ་ལའོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་ལེགས་པར་ཐོན་པ་ཡིན་སྙམ་ན། དེ་ནི་ཐོད་རྒལ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་སྔ་ཕྱིའི་མཚམས་འདོད་སེམས་ཀྱིས་འཛིན་མི་དགོས་ཏེ། ཁྱོད་ལྟར་ན་དེའི་མཚམས་སྲིད་རྩེའི་ནུད་ཆུང་ཉིད་ཀྱིས་བཟུང་བར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སླར་འདོད་སེམས་ཀྱིས་མཚམས་འཛིན་མི་དགོས་སོ། །མདོར་ན་འགོག་པ་ནས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་བྱ་བ་འདི་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་སྤེལ་གཞིར་བཞག་ནས་གནས་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཡར་སོང་དང་མར་འོང་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། དེའང་ཐོད་རྒལ་འབྲིང་པོ་ལ་གནས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བྱེད་པ་འབུམ་གྱི་མདོའི་འདྲེས་ལྟར་ན་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་། ཡུམ་འབྲིང་བསྡུས་ཀྱི་འདྲེས་ལྟར་གནས་བཅུ་བདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། འགོག་པ་ནས་འགོག་པ་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཡར་སོང་སྲིད་རྩེ་ནས་ཕྱིར་འོང་སྲིད་རྩེ་ལ་མར་འཇུག་པ་ན། སླར་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ཀྱིས་ལྡང་བ་ལ་ནུད་བུ་ཆུང་ཞེས་ལོ་ཆེན་གྱིས་ཐ་སྙད་མཛད་ལ། དོན་དེ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ནས་གསལ་བར་བཤད་པ་ཡིན་ཅེས་བདག་གི་འདྲེན་པ་ཀརྨ་ཀེ་ཀཱིརྟི་ཨ་བྷའི་ཞལ་སྔ་ནས་གསུངས་སོ། །ནུད་ཆུང་མ་བྱས་པར་འགོག་པ་དང་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ཞི་བས་འདོད་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་ཞེས་ཟེར་བ་འདི་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་འགྲེལ་གཉིས་ལས་འགོག་པ་ལའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ། །ཞེས་འགོག་པ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་
5-493a
མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འགོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་སྲིད་རྩེས་བསྒྲུབས་པའི་འགོག་པ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འགོག་པས་འདོད་སེམས་ལ་འཇུག་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་རྩེས་མ་བསྒྲུབས་པའི་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་མི་སྲིད་ལ། དེས་ན་ཁྱོད་ལྟར་ན་སྲིད་རྩེ་ནས་ཞུགས་པའི་འགོག་སྙོམས་དེ་ལས་ནུད་བུ་ཆུང་མ་བྱས་པར་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ལྡང་མི་ནུས་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་གནས་སོ། །གཞན་ཡང་ནུད་ཆུང་བྱས་པ་འགོག་པ་ལ་སྐད་ཅིག་གིས་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྩལ་སྦྱོང་ཡིན་ཟེར་བའང་མི་འཐད་དེ། ནུད་ཆུང་མ་བྱས་ཀྱང་སེམས་དཔས་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངང་དུ་མཚན་མ་འགོག་པ་ལ་བར་ཆད་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྲིད་རྩེར་ནུད་ཆུང་བྱེད་པའི་དགོས་པ་ནི། ཐོད་རྒལ་འབྲིང་གི་ཏིང་འཛིན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་རྣམ་པར་སྤྱད་པའི་ཆེད་ཡིན་ཅེས་ཀརྨ་ཀ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏའི་ལེགས་བཤད་ཡིན་ནོ། །ཐོད་རྒལ་ཆེན་པོ་ནི་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་པོ་རེ་རེ་ཞིང་འདོད་སེམས་རེ་རེ་སྤེལ་བའི་གནས་བཅོ་བརྒྱད་ལ་དེ་ཡར་སོང་དང་མར་འོང་གི་དབྱེ་བས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་བཞག་གོ །

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
此外，关于中超越定的情况，穿插灭尽定与灭尽定并非经典和论著根本论释的本义，因为经中没有明确说明这点。有些人建立二十处的安立时声称灭尽定与灭尽定明显是穿插法，但在经中未区分灭尽定为穿插基础和穿插法，而直接安立两个灭尽定为穿插法是错误的。在根本论中，"中超越定，不同地间入灭尽"，仅此只言片语而不明确；释论中虽有"如是现前之后，其下入灭尽定"之句，认为这很清楚，但此乃大超越定部分的释文。
灭尽定前后间隔不需要欲界心维持，因为按照你的说法，已由有顶小移转本身作为间隔，无需再由欲界心间隔。总之，所有这些从灭尽定入灭尽定的说法，都是将灭尽定作为穿插基础，依上行下行分十八处而言；虽然按《十万颂》的纯经义，中超越定可立为十八处，但按《中般若》和《略般若》的纯经义，若依十七处而言，则不是从灭尽定入灭尽定，而是上行至有顶后返回下入有顶时，再由有顶心出定被大译师称为"小移转"，这一义理在《八千颂》中明确解释，这是我的导师噶玛格吉阿巴尊前所说。
所谓不做小移转就因灭尽定和有顶心极为寂静而不能现前欲界心的说法也不合理，因为经论二者中说"入灭尽定，次入不等持"，说明能从灭尽定直接现前不等持心。又，若说因为这种灭尽定由有顶成就，故为极寂静究竟，因此不能从灭尽定入欲界心，这也不对，因为没有不由有顶成就的灭尽等至，依你的说法，从有顶入的灭尽定不做小移转就不能出至后得，这过失仍然存在。
此外，所谓小移转是为了练习刹那入灭尽定的三摩地力量的说法也不合理，因为即使不做小移转，菩萨在离戏智慧的状态中遮止相入灭尽定也无其他障碍。因此，在有顶做小移转的必要性是为了以极为寂静的方式修习中超越定本身，这是噶玛噶塔嘎达的善说。
大超越定是在九次第等至中每一个都穿插一个欲界心，形成十八处，以上行下行分为三十六种。


འདིའི་འདོད་སེམས་ནི་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་ཐོབ་དག་པ་ཉིད་ལ་བཟུང་བ་ཡིན་གྱི། དེའང་སྐད་ཅིག་མ་རེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཅེས་ཤྲཱི་ཀརྨའི་ཀཿགསུང་ངོ་། །
说对治力等至如何断障
བཞི་པ་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་སྙོམས་འཇུག་དེ་དག་གིས་སྤང་བྱ་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ནི། སྒོམ་སྤང་རྟོག་པའི་ས་བོན་ལ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་འདི་ལ་དང་པོར་ས་བོན་མགོ་གནོན་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་དང་། ཕྱིས་དྲུངས་འབྱིན་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དངོས་གཞི་ཐོད་རྒལ་ལོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་
5-493b
པོ་དགུ་དགུར་འབྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཆུང་ངུའི་ཆུང་སོགས་དབྱེ་བ་ཡི། །རྣམ་པས་རྣམ་པ་དགུར་བཞེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་སྤང་བྱའི་དབྱེ་བས་སྦྱོར་བ་དང་དངོས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དག་ཀྱང་དགུ་དགུར་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མཛད་དེ། དེའང་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་ནི་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དང་པོ་གཉིས་པོ་དེ་ལ་དགུ་དགུ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དགུ་པོ་དེ་རེ་རེ་བཞིན་སྦྱོར་བ་དགུ་ཚན་གཉིས་ཀྱིས་རིམ་ཅན་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་མཐོང་སྤང་རྟོག་པ་དགུ་པོ་དེའང་ལམ་བཞིའི་རིམ་པས་རིམ་གྱིས་སྤང་དགོས་པར་མཚུངས་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་སྤང་ནི་ཆུང་འབྲིང་དགུའི་སྒོ་ནས་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ཅིང་། སྒོམ་སྤང་རྣམས་ནི་ཆུང་འབྲིང་དགུའི་སྒོ་ནས་རིམ་བཞིན་སོང་བའི་རྗེ་བཙུན་གྱི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱི་སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་འདི་ནི་ཤེར་ཕྱིན་དྲུག་ལྡན་གྱི་ནང་ཚན་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཕར་ཕྱིན་འདི་ནི་སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་གྱུར་པའི་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ལ། ལུགས་མཐུན་དང་ལུགས་མི་མཐུན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཅན་གྱིས་སྒོམ་སྤང་རྟོག་པའི་ས་བོན་ལ་དངོས་སུ་གནོད་པར་བྱེད་པས་ན་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། འདིས་ས་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོད་རྒལ་གྱི་བར་ཆད་མེད་ལམ་རེ་རེ་བཞིན་དེའི་སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ། །དངོས་གཞི་ཐོད་རྒལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་བཤད་པའི་ཆུང་ངུ་ནི། རང་གི་སྤང་བྱ་སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་ཆེན་པོ་སྐོར་གསུམ་གང་རུང་གི་ས་བོན་དྲུངས་འབྱིན་པར་བྱེད་ལ། དེ་ལའང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་དགུར་བཞག་གོ། ཐོད་རྒལ་འབྲིང་པོ་ནི། རང་གི་སྤང་བྱ་སྒོམ་སྤང་
5-494a
རྟོག་པ་འབྲིང་པོ་སྐོར་གསུམ་གང་རུང་གི་ས་བོན་དྲུངས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དབྱེ་ན། འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་སོགས་གསུམ་མོ། །ཐོད་རྒལ་ཆེན་པོ་ནི། རང་གི་སྤང་བྱ་སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་ཆུང་ངུ་སྐོར་གསུམ་གང་རུང་གི་ས་བོན་དྲུངས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའང་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་གསུམ་མོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
此中的欲界心是指菩萨清净后得本身，这也是就每一刹那而言，这是吉祥噶玛噶所说。
说对治力等至如何断障
第四，对治等至如何断除所断的方式：首先，对修所断分别念种子起损害作用的，在此现观中，最初压制种子的前行道狮子奋迅，之后拔除种子的无间道正行超越。这样的前行道和无间道各自又都需要分为小、中、大九品，如所言："以小中之小等分别，分为九种所认许。"如此说法，随所断分类，前行和正行对治也各分为九种。在前行时，就执著所取能取的最初两种分别各有九种，这九种依靠前行九组各二种而次第断除。
那么，见所断九种分别是否也同样需要通过四种道次第而断呢？不是，因为见所断不是通过小中九品方式断除，而修所断是通过小中九品方式次第断除，这出自尊者的论著。
如此的前行狮子奋迅是具足六种般若的禅定波罗蜜多本身。此波罗蜜多是与现证空性的智慧相应的九次第等至，以顺逆入定的本体直接损害修所断分别念种子，故称为狮子奋迅。由此，从第二地至第十地，每一正行超越的无间道各有其前行狮子奋迅，数量相同。
在所说的正行超越三摩地小中大三种中，小者能拔除自所断修所断大品分别三类任一种子，又以小中之小等分类分为九种。中超越定能拔除自所断修所断中品分别三类任一种子，分类有中品之小等三种。大超越定能拔除自所断修所断小品分别三类任一种子，又分大品之小等三种。


 །མདོ་དང་རྒྱན་གཉིས་ལས་སྒོམ་སྤང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་པོ་དེ་དང་། ཐོད་རྒལ་ཆུང་ངུ་འབྲིང་ཆེན་པོ་རེ་རེ་ཞིང་གསུམ་གསུམ་དུ་བཤད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་ཞེ་ན། རྟོག་པ་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དགུ་དགུར་ཕྱེ་ཞིང་། དེ་དག་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་གྱིས་ཕྱེ་བས་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་དུ་གསུངས་པ་དེ་ལ་སྒོམ་ལམ་ས་དགུས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ལ། གཉེན་པོ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་ལ་དངོས་གཞི་ཐོད་རྒལ་དགུས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས་དེ་གཉིས་སྤང་གཉེན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཅེས་དྷརྨ་སྭཱ་མི་ཤྲཱི་ཀརྨ་ཀཿགསུང་ངོ་། ། ཆེན་པོ་ལ་ལའི་བཞེད་ཀྱིས་སྤང་གཉེན་དུ་སྦྱར་ཚུལ་དེ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སྒོམ་ལམ་ས་དགུ་རེ་རེ་ཞིང་ཁམས་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་སྤང་བྱ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་པ་ཚན་པ་དགུ་སྤོང་བར་འགྱུར་བས། ཀུན་དྲིལ་སྤང་བྱ་དགུ་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་དོན་གཉིས་སུ་འགྱུར་ལ། ས་རེ་རེ་ལ་རྟོག་པ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་པོ་དེ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་པོ་དེ་ལའང་ས་རེ་རེར་ཐོད་རྒལ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སོགས་དགུའི་དབྱེ་བས་གཉེན་པོ་དགུ་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་དོན་གཉིས་འབྱུང་ལ། དེ་ལྟར་ན་སྐབས་འདིའི་སྤང་གཉེན་གཉིས་ཀ་དྲིལ་བས་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཞེ་བཞི་འབྱུང་ལ། དེ་ལྟར་ན་ནི་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་འདི་མི་འཐད་དོ་སྙམ་ནས། ཁོ་རང་གི་ལུགས་ལ་རྟོག་པ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་པོ་དེ་ཆུང་འབྲིང་གི་དབྱེ་བས་དགུར་བསྡུས་ནས་དངོས་གཞི་ཐོད་རྒལ་དགུས་སྤོང་ཐབས་དགུར་དྲིལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ཅེས་
5-494b
ཟེར་རོ། ། གཞན་དག་མཐོང་སྤང་གཟུགས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ལ་དགུ་དགུར་ཕྱེ་བ་དེའང་ཆུང་འབྲིང་གི་དབྱེ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ན་གཉེན་པོ་ལའང་ཆུང་འབྲིང་གི་དབྱེ་བས་དགུར་འབྱེད་དགོས་པ་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། མི་མཚུངས་ཏེ། མཐོང་སྤང་གི་རྟོག་པ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་པོ་ནི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྤོང་ནུས་ལ། སྒོམ་ལམ་ལ་ནི་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ཟིན་གོམས་བར་བྱས་པའི་སྟོབས་ལས་སྤང་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་གྱི་བཟོད་པ་ཕྱི་མ་རྣམས་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཀྱིས་ཅིག་ཅར་སྤངས་ཀྱང་། དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་པོ་དེ་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་བཟོད་ཀྱིས་སྤང་དགོས་པར་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། ། སྤྱིར་ཡང་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་དག་སྒོམ་ལམ་རྩེ་སྦྱོར་དུ་འཆད་ན། འདོད་སེམས་དང་སྲིད་རྩེ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ཐོད་རྒལ་དུ་མི་རུང་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ལས་འདོད་སེམས་དང་སྲིད་རྩེ་ལ་ཟག་མེད་མི་སྲེད་ཅིང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་དེ་མེད་དེ། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ལ་བཤད་ལ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དེ་ཡང་རྗེས་ཐོབ་ཡེ་ཤེས་ལ་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྲིད་རྩེའི་སེམས་ལ་ཟག་མེད་དུ་འཇོག་པ་བྱང་སེམས་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཅེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདིར་བསྟན་གྱི་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ནི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
在《经》和《庄严》二者中所说的修所断本性的执能取所取分别三十六种，与小中大超越定各分为三种，如何配合？达摩斯瓦米吉祥噶玛噶说：四种分别各自从对境方面分为九种，这些又由三界分类而说为一百零八，再由修道九地分类，对治一百零八种也由九种正行超越定分类，这两者作为所断与对治配合。
有些大德认为这种所断对治的配合方式不合理，因为按此说法，修道九地各自对三界所缘的所断一百零八种共九组，总计所断为九百七十二种，每地各有对治一百零八种分别断除的对治，每地又由大超越定之大等九种分类，对治共九百七十二种。如此，此处所断与对治合计将有一千九百四十四种，这将导致无穷，因此认为此观点不合理。他们自己认为，应将一百零八种分别以小中分类归为九种，以九种正行超越定对治九种所断的方式断除。
有人问：见所断色执分别分为九九种，也成为小中分类，那么对治也应以小中分类分为九种，这不是一样吗？不一样，因为见所断的一百零八种分别只需见法性现量就能断除，而修道则需要已见现量并修习的力量才能断除。那么，大乘见道的后忍就成为无用了？不是的，虽然苦谛所断一百零八种由苦法忍一次性断除，但之后集谛所断一百零八种仍需集法忍断除。
一般而言，若解释这些超越等至为修道胜进道，则欲界心、有顶和灭尽定不应成为超越定，因为在有宗法中欲界心和有顶不存在无漏，而灭尽等至被说为非相应行法。这没有过失，因为所谓"欲界所属识"是解释为不等持心，不等持又解释为后得智慧，不是与欲界烦恼相应的心；有顶心安立为无漏是就菩萨方便善巧而言，是由上师所解释的；此处所说的灭尽等至就是无二智慧本身，这在《般若经》中有说。


 །མདོར་ན་བྱང་ཆེན་ཐབས་ལ་
5-495a
མཁས་པའི་དོན་ཀྱང་སེམས་དཔའི་ཟག་པ་མེད་པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས་སྤྲོས་མཚན་མི་འཛིན་ལ། འདོད་པ་དང་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་མྱོང་བ་གསལ་རིག་གི་ཆ་དེ་ནི་སྤྲོས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་རྟེན་འབྲེལ་ཙམ་དུ་སྐྱེ་བ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བ་དག་ཟེར་རོ། ། ཉན་ཐོས་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པའི་དོན་ནི། ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་ལྡན་དུ་སྐྱེས་ནས་དེ་ཉིད་འཛིན་སྟངས་ཀྱིས་གཟུང་བྱར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འདོད་པ་དང་སྲིད་རྩེའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་གྲུབ་དོན་ཐོད་རྒལ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོའི་དགོས་པ་ནི་སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་ངུའི་ས་བོན་དྲུངས་ནས་འབྱིན་བྱེད་ཡིན་ལ། དེའང་ས་ཐོབ་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་འགོག་སྙོམས་ཏེ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་རྒྱུན་ཆགས་ཡོད་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་འདོད་སེམས་མ་གཏོགས་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྤེལ་གཞི་སྤེལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་མངོན་སུམ་གྱི་ངོར་རོ་གཅིག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་སོགས་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་རྣམས་ཐ་དད་དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་ཆོས་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་ན། སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་མཚན་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་རྟོག་དཔྱོད་སོགས་དང་། དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་དགའ་བདེ་དང་། དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སོ་སོར་འབྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཞིན་ཅེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་བོ། །
遮违别经
ལྔ་པ་ལུང་གཞན་དང་འགལ་བ་སྤང་བ་ནི། མཛོད་ལས། ས་བརྒྱད་རྣམ་གཉིས་འབྲེལ་བ་དང་། །གཅིག་བརྒལ་སོང་ཞིང་འོང་
5-495b
ནས་ནི། །རིས་མི་མཐུན་པ་གསུམ་པར་འགྲོ། །ཐོད་རྒལ་གྱི་ནི་སྙོམས་འཇུག་ཡིན། །ཅེས་བཤད་ལ། འདི་ལ་རིང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཉེ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་གཞི་དང་། ལུས་རྟེན་ནོ། །དང་པོ་ནི། སྙོམས་འཇུག་ཟག་བཅས་བརྒྱད་ལ་ཡར་འོང་ལུགས་མཐུན་དང་། ཟག་མེད་བརྒྱད་མར་འོང་ལུགས་མི་མཐུན་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། ས་བརྒྱད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཚུལ་ལ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཟག་བཅས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག །དེ་ནས་གཉིས་པ་བོར་ནས་གསུམ་པའི་དངོས་གཞི་ཟག་བཅས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག །དེ་ནས་བཞི་པ་བོར་ཏེ་ནམ་མཁའི་ཟག་བཅས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག །དེ་ནས་རྣམ་ཤེས་བོར་ཏེ་ཅིའང་མེད་པའི་ཟག་བཅས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག །དེ་བཞིན་དུ་ལུགས་ལྡོག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཟག་མེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག །དེ་ནས་གཉིས་པ་བོར་ཏེ་གསུམ་པའི་དངོས་གཞི་ཟག་མེད་ལ་འཇུག །དེ་ནས་བཞི་པ་བོར་ཏེ་ནམ་མཁའི་ཟག་མེད་ལ་འཇུག །དེ་ནས་རྣམ་ཤེས་བོར་ཏེ་ཅིའང་མེད་པའི་ཟག་མེད་ལ་འཇུག །དེ་བཞིན་དུ་ལུགས་ལྡོག་ཏུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་ས་གཅིག་བར་དུ་བོར་ཏེ་བརྒལ་ནས་གསུམ་པར་འཕར་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། གསུམ་པ་དངོས་གཞི་ནི། དང་པོར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཟག་བཅས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག །དེ་ནས་གཉིས་པ་བོར་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་དངོས་གཞི་ཟག་མེད་ལ་འཇུག །དེ་ནས་བཞི་པ་བོར་ཏེ་ནམ་མཁའི་ཟག་བཅས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག །དེ་ནས་རྣམ་ཤེས་བོར་ཏེ་ཅིའང་མེད་པའི་དངོས་གཞི་ཟག་མེད་ལ་འཇུག་གོ། ཚུལ་འདི་ནི་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་རིས་མི་མཐུན་པ་དང་། གནས་གསུམ་པར་འགྲོ་སྟེ་བཞི་པར་མི་འགྲོ་ལ། དེའང་མཛོད་འགྲེལ་ལས། ཤིན་ཏུ་རིང་བའི་
5-496a
ཕྱིར་བཞི་པ་ལ་ནི་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་གོ། ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པ་དེ་ལུགས་མི་མཐུན་དུའང་དེ་ལྟར་འགྲོའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
总之，菩萨摩诃萨方便善巧的意义是：菩萨无漏无二智慧仅为离戏智慧，不执戏论相；而欲界和有顶心的本性，即明了觉知的体验部分，作为缘起而生起为离戏智慧的本性并不矛盾，这是瑜伽行派所说。声闻不善方便的意义是：无漏智慧生起为无常等十六行相，以其执着方式为所取；而欲界和有顶的意识则没有这样做的能力。
如此解释的成立义，小中大超越定的必要性是拔除修所断分别大中小种子，这也是获地后大乘灭尽定，即通达空性的智慧相续不断；除了如此的欲界心外，超越定的所有穿插基础和穿插法在无二智慧现量前都是一味的。那么，初禅等次第等至如何区分呢？在前行时，遮止执相戏论的支分如寻伺等；在正行时，由功德支分如喜乐，及无喜之乐等差别而各自区分，如依初禅和第二禅的无漏智慧差别一样，这就是成立的义理。
遮违别经
第五，遣除与其他教证相违：《俱舍论》中说："八地二分相连，超一往返，至不同类第三，是超越等至。"这分为远加行、近加行、正行和身依。
第一，上行顺次入有漏八等至，下行逆次入无漏八等至，这是对八地等至入定方式分为有漏无漏两种。
第二，入初禅有漏正行，然后舍第二入第三禅有漏正行，然后舍第四入空无边处有漏，然后舍识无边处入无所有处有漏，同样逆入；又入初禅无漏正行，然后舍第二入第三禅无漏正行，然后舍第四入空无边处无漏，然后舍识无边处入无所有处无漏，同样逆入，这是超越中间一地，跳至第三的方式。
第三正行：首先入初禅有漏正行，然后舍第二入第三禅无漏正行，然后舍第四入空无边处有漏，然后舍识无边处入无所有处无漏正行。这方式是有漏无漏类别不同，且行至第三处而不至第四处，《俱舍释》中说："因极远故不入第四。"这样的次序逆行时也是如此。


 ། བཞི་པ་ལུས་རྟེན་ནི། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་མིའི་རྟེན་ཅན་དབང་རྣོན་ཁོ་ནས་འཇུག་ལ། དེ་ལས་བཟློག་པས་ནི་འཇུག་པ་མིན་ནོ། །དམན་པའི་གཞུང་ལས་བཤད་པའི་ཐོད་རྒལ་དང་། དེའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཡུམ་ལས་བཤད་པའི་སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་དང་། དངོས་གཞི་ཐོད་རྒལ་གྱི་རྣམ་གཞག་གཉིས་པོ་དེ་མིང་ཐོད་རྒལ་ཙམ་དུ་མཚུངས་ཀྱང་ཐོད་རྒལ་གྱི་དོན་མི་གཅིག་པས། མཛོད་ནས་བཤད་པའི་ཐོད་རྒལ་དང་། ཡུམ་ནས་བཤད་པའི་ཐོད་རྒལ་ཁྱད་པར་སོ་སོ་བ་ཡིན་ནོ། །མིང་མཐུན་ཀྱང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ནི། འོ་ཐུག་དང་བྱ་རོག་གི་མིང་མཐུན་ཀྱང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ལེགས་པར་བཤད་པ་སྔ་མ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་དང་། དེའི་རྗེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དང་བཅས་པ་བརྗོད་ནས། དེའང་མཐོང་ལམ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྟོག་པ་སྤོང་བ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཐག་བསྲིང་བའི་ལམ་དང་བཅས་པ་ནི་རྟེན་མཐོང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་གྲུབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སླར་འཆད་འགྱུར་གྱི་སྒོམ་ལམ་གོ་སླ་བས་མཐོང་ལམ་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་རྟེན་སྒོམ་པའི་ལམ་འཆད་པར་མཛད་དེ། དེའང་མཐོང་ལམ་གྱི་སྐབས་ཀྱི་རྟོག་པ་ནི་སྔར་བསྟན་ལ། གཉེན་པོ་ནི་ཕྱིས་བསྟན་པར་མཛད་ཅིང་། སྒོམ་ལམ་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི་གཉེན་པོ་སྔར་བསྟན་ལ་རྟོག་པ་ཕྱིས་བསྟན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། གཞུང་ཤློ་ཀ་གཉིས་པོ་འདི་སྦྱོར་དངོས་ཀྱི་སེང་བསྒྱིངས་དང་། ཐོད་རྒལ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་ལ་སྦྱོར་ཚུལ་གཞན་གྱི་འདོད་པའི་ན་ཡམས་བསྐྱར་བ་དང་། རང་གི་འདོད་པའི་སྦྱོར་ཚུལ་གཉིས་
5-496b
ལས། དང་པོ་ནི། སློབ་དཔོན་ཤཱནྟི་པས། སྦྱོར་སེང་གོང་གི་ལྷག་མཐོང་གི་སྐབས་ཀྱི་སྦྱོར་སེང་དུ་ཡར་བསྡུས་ནས། འགོག་དང་བཅས་པའི་སྙོམས་འཇུག་དགུར། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སོང་ཞེས་པས་ཐོད་རྒལ་ཆུང་འབྲིང་གཉིས་བསྟན་ཅིང་། འོངས་ནས། །ཞེས་པས་སྲིད་རྩེའི་ནུད་ཆུང་བསྟན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཆེན་པོ་བསྟན་ཟེར་རོ། །སྙིང་པོ་མཆོག་ལས་ཀྱང་གཞན་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སོང་འོངས་ནས། །ཞེས་པ་འོང་བའི་དོན་ཐོད་རྒལ་ཆེན་པོ་ལ་འཆད་དོ། ། ལ་ལས་སྤྱིར་ཡང་སློབ་དཔོན་འདིས། འགོག་དང་བཅས་པའི་སྙོམས་འཇུག་དགུར། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སོང་འོངས་ནས། །ཞེས་པ་སྦྱོར་སེང་དུ་འཆད་པ་ནི་ནོར་བ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་སེང་ནི་གོང་གི་སྦྱོར་སེང་ཉིད་ལ་བསྙགས་པས་དོན་གྲུབ་ཀྱི། འདིར་ནོར་བའི་ནོར་གཞི་ཡང་ཉི་སྣང་དུ་སྦྱོར་དངོས་ཀྱི་མདོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དྲངས་པས་འཁྲུལ་གཞི་བྱས་པ་ཡིན་ཟེར་བའང་སྣང་ངོ་། །ཡང་ལ་ལས། ཐོད་རྒལ་དུ་ནི་སྙོམས་འཇུག་པ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ནི་དངོས་གཞི་གསུམ་བསྟན་ལ། དེའང་རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་དངོས་གཞི་ཆུང་ངུ་དང་། འགོག་པའི་བར་དུ་མི་འདྲར་འགྲོ། །ཞེས་པས་ཐོད་རྒལ་འབྲིང་དང་། གཅིག་དང་གཉིས་གསུམ་བཞི་དང་ལྔ། །དྲུག་དང་བདུན་དང་བརྒྱད་བརྒལ་ནས། །ཞེས་པས་ཐོད་རྒལ་ཆེན་པོ་དང་། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས། །མཉམ་བཞག་མིན་པའི་མཚམས་བཟུང་སྟེ། །ཞེས་པས་ཐོད་རྒལ་ཆེན་པོའི་སྤེལ་ཆོས་བསྟན་ཟེར་བ་ཡང་སྣང་ངོ་། ། གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་བསམ་གཏན་བརྒྱད་དང་གཟུགས་མེད་བརྒྱད་འགོག་པ་དང་བཅས་པའི་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཡར་སོང་བ་དང་ཕྱིར་འོངས་པ་ནས་འཇུག་པའི་ཚུལ་དེ་ནི་འདི་སྐབས་ཀྱི་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཡིན་ལ། ཐོད་རྒལ་
5-497a
ཆུང་ངུ་ནི། སྙོམས་པར་འཇུག་ཚུལ་སེང་བསྒྱིངས་དང་འདྲ་བ་ལ་དགོངས་ནས་རྩ་བར་མ་བསྟན་ཀྱང་དོན་གྱིས་གོ་བར་འགྱུར་བ་ལ་དགོངས་སོ། །ཐོད་རྒལ་འབྲིང་ནི། རྩ་བར་མ་བཏུས་ཤིང་འགྲེལ་པར་ཁ་བསྐངས་ནས་བཤད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
第四，身依：唯有二分解脱的人身根基、利根者才能入定，相反者则不能入定。小乘论典所说的超越定及其加行，与《般若经》所说的前行狮子奋迅和正行超越定二者虽仅名称"超越"相同，但超越的含义不同，因此《俱舍论》所说的超越和《般若经》所说的超越是各自不同的。名称相同而性质不同，如同奶酪和乌鸦名称相同（注：指藏语中同音异义词）而性质不同，这出自前善说故。
第一，如是说明见道及其后的殊胜道，此见道对治不顺分别，以及等词所含摄远离道，是以见道功德成就为前提。因随后将解说的修道易于理解，在解说见道之后解说修道。见道阶段的分别已前述，对治将后述，而在此修道阶段，先述对治后述分别。
第二，对于这两个颂如何应用于前行正行的狮子奋迅和小中大超越定，有他人所持之观点的传播和自己所持的应用方式两种。第一，阿阇黎寂天将前行狮子奋迅归入上述胜观部分的前行狮子奋迅，以"于灭尽俱九等至，二相往"说明小中二超越定，"返已"说明有顶小移转，余者说明大超越定。《精要最胜》中也说他人观点如此，而将"二相往返已"中"返"的意义解释为大超越定。有些人说总的来说，此阿阇黎解释"于灭尽俱九等至，二相往返已"为前行狮子奋迅是错误的，因为前行狮子奋迅已在前面的前行狮子奋迅中提及而成立，此处错误的来源是《日光》中将前行正行的经文一起引用而成为混淆的基础。又有人说："入超越等至"等说明三种正行，其中前两句说明小正行，"不同往灭尽之间"说明中超越定，"超一二三四五，六七八"说明大超越定，"属欲识，不等持为间隔"说明大超越定的穿插法。
第二（自宗）：对境禅定八种、无色八种加上灭尽共九次第等至，以二相上行和返回的入定方式就是此处的狮子奋迅，小超越定与狮子奋迅入定方式相似，虽根本颂未说明但可从义理推知。中超越定根本颂未引用，在释论中补充解说。


 །ཐོད་རྒལ་ཆེན་པོ་ནི། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཉམ་བཞག་མིན་པས་མཚམས་བཟུང་སྟེ་ཐོད་རྒལ་དུ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གསུམ་པ་བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོ་སྟེ་ལྔ་པ་དང་གཉིས་པ་སྟེ་དྲུག་པ་དང་། གསུམ་པ་སྟེ་བདུན་པ་དང་། བཞི་པ་སྟེ་བརྒྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་རིམ་བཞིན་སྙོམས་པར་འཇུག་རིམ་ནས་བརྒལ་ནས་མཐར་འགོག་པའི་བར་དུ་འདོད་སེམས་ཀྱིས་སྤེལ་ནས་མི་འདྲ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། ཐོད་རྒལ་གྱི་དོན་བསྟན་ཏེ་བསྡུ་བ། སྒོམ་ལམ་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་དང་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ལ། སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་པ། དངོས་གཞི་ཐོད་རྒལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་པ་གཉིས་ལས།
说前行猛狮威严定
དང་པོ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒོམ་ལམ་པ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ་འགོག་པའི་བར་དུ་ལུགས་མཐུན་དུ་སོང་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་འགོག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་ལུགས་མི་མཐུན་དུ་འོངས་ཏེ། ཞེས་པ་འདི་ནས་འོག་གི་སོང་ཞིང་འོངས་ནས་ཞེས་པའི་བར་ཐམས་ཅད་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་སུ་སྦྱོར་བའི་ལུགས་གཅིག་དང་། ཡང་བོད་པའི་ལུགས་གཅིག་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནས། བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་འོངས་ཏེ་ཞེས་པའི་བར་སྦྱོར་བ་སེང་བསྒྱིངས་དང་། དེ་ལྟར་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ཞེས་པ་ནས་སོང་ཞིང་འོངས་ནས་ཀྱི་བར་
5-497b
ཐོད་རྒལ་ཆུང་ངུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ལས། བརྟགས་ན་སྔ་མ་ཉིད་དོན་ལ་གནས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཡར་སོང་མར་འོང་དེ་ལྟར་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་། འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ལ་སོང་ཞིང་འོངས་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།
说正行直超定
གཉིས་པ་ལ་ཐོད་རྒལ་ཆུང་ངུ་ནི། སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཀྱི་ཡར་སོང་དང་མར་འོང་འདྲ་བས་གོ་སླ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འགྲེལ་པར་མ་བཤད་དོ། །ཐོད་རྒལ་འབྲིང་པོ་ནི། ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་དེ་ལས་ལངས་ནས་འགོག་པ་ལའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་བརྒྱད་ལ་འགོག་པ་རེ་སྤེལ་ནས། མཐར་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་འགོག་པ་དེ་ལས་ཀྱང་ལངས་ནས་དེ་མ་ཐག་པ་སྟེ། དེའི་འགོག་པ་སྲིད་རྩེའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དམིགས་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། དེ་ལྟར་ན་ཐོད་རྒལ་འབྲིང་པོ་འདི་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་འགོག་པ་བཞི་སྤེལ་བས་བརྒྱད། གཟུགས་མེད་བཞི་ལ་འགོག་པ་བཞི་སྤེལ་བས་བརྒྱད་དེ། བརྒྱད་གཉིས་བཅུ་དྲུག་སྲིད་རྩེའི་ནུད་ཆུང་དང་། བཅུ་བདུན་ཁོ་ནར་འགྲིགས་ལ། འགྲེལ་པ་འདི་ལ་མ་འདྲིས་པ་རྣམས་སྐབས་འདིར་འགོག་པ་དང་འགོག་པ་སྤེལ་བར་འདོད་པ་ནི་ནོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཐོད་རྒལ་ཆེན་པོ་ནི། ཐོད་རྒལ་འབྲིང་པོ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུའི་ཐུན་མཚམས་ཀྱི་ངོ་བོར་བཞག་ནས། ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་ཚུལ་ཡོད་དེ། དང་པོར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་འགོག་པ་ལའོ། །
5-498a
འགོག་པ་དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ། །འདོད་སེམས་དེའི་འོག་ཏུ་འགོག་པ་གཅིག་པུ་བོར་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །སྲིད་རྩེ་དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ། །དེ་ནས་འགོག་པ་དང་སྲིད་རྩེ་གཉིས་བོར་ལ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རིམ་པ་བཞིན་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་བོར་ནས་མཐར་ས་དགུ་པ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
大超越定：以欲界所属识不等持为间隔，有如是入超越等至的方式，即于初禅、第二禅、第三禅、第四禅，及无色界第一处即第五处，第二处即第六处，第三处即第七处，第四处即第八处，依次入定次第超越，最后直至灭尽定之间，以欲界心穿插不同而行。
第三分为：广说、说明超越定义而总结、说明修道胜进相本性三部分。
第一又分为：解说前行狮子奋迅三摩地，解说正行超越三摩地两部分。
说前行猛狮威严定
第一，菩萨修道者们从初禅开始至灭尽定顺次而上行，之后从灭尽定开始至初禅逆次返回。从此处至下文"上行返回后"之间的所有内容作为狮子奋迅解释的一种方式；又有一种藏地方式，从"菩萨"至"至初禅返回"为前行狮子奋迅，从"如是顺次"至"上行返回后"说明小超越定。经检验，前一种观点正确，因为刚解释的上行下行，如是顺次逆次二相，于四禅、四无色定和灭尽定的九种等至上行返回而等入。
说正行直超定
第二，小超越定：因与狮子奋迅的上行下行相似而易懂，故释论中未解释。中超越定：又于初禅入定后，从彼起入灭尽定。同样，至无想无非想处，共八定各穿插一灭尽定，最后入灭尽定，从彼灭尽定起，依彼灭尽定即刻依有顶等至而入定。如是，此中超越定于四禅穿插四灭尽定为八，于四无色穿插四灭尽定为八，八加八为十六，加上有顶小移转共十七种。对此释论不熟悉者在此处主张穿插灭尽定与灭尽定是错误的。大超越定：先行中超越定后，大菩萨将欲界所属识安立为九次第等至的间隔本性，以方便善巧力而有如是入定方式：首先现前不等持识欲界所行心，之后入灭尽定。从灭尽定起入不等持。欲界心之后舍唯一灭尽定，入无想无非想处。从有顶起入不等持。之后舍灭尽定和有顶二者，入无所有处。然后入不等持。如是依次舍至第八，最后于第九地初禅入定，从彼起入不等持。


 །ཞེས་དགུ་གཉིས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། མཐར་འདོད་སེམས་གཅིག་སྟེ་གནས་བཅུ་དགུ་པོ་འདི་འགྲེལ་པར་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལོ། །
说直超义结尾
གཉིས་པ་ཐོད་རྒལ་གྱི་དོན་བསྟན་ཏེ་བསྡུ་བ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟར་འགོག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་གཅིག་དང་། ལ་སོགས་པས་གཟུགས་མེད་དང་བསམ་གཏན་རྣམས་རིམ་བཞིན་བོར་ནས་མར་འོངས་ཏེ་འདོད་སེམས་ཀྱི་ཐུན་འཛིན་པ་དང་། ཡང་དེ་ནས་འདོད་སེམས་སྤེལ་བའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་རིམ་བཞིན་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་མཐར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་མཉམ་རྗེས་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བས་ན་མི་འདྲ་བར་འགྲོ་བ་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །
说修道顶加行体性
གསུམ་པ་སྒོམ་ལམ་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ནི། ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་འཇུག་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལ་རང་དབང་དུ་སྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་ཡིན་པས་ན་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྩེ་སྦྱོར་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཐོད་རྒལ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་ནི། ས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ལ་བཞག །ཐོད་རྒལ་འབྲིང་གི་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་ནི་ས་ལྔ་དྲུག་བདུན་པ་ལ་བཞག །ཐོད་རྒལ་ཆེན་པའི་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་ནི་ས་བརྒྱད་དགུ་བཅུ་པ་ལ་བཞག་ལ། འགའ་ཞིག་
5-498b
གིས་ནི་ས་རེ་རེ་ལའང་ཐོད་རྒལ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་ལ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བྱས་པའི་དགུ་དགུ་པོ་དེ་ཆ་ཚང་བ་རེ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཀྱང་གསུང་ངོ་། །
如何断修所断分别
གཉིས་པ་སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ལ། འདིར་བསྟན་གྱི་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་བཏགས་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའང་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐས་བློ་མ་བསྒྱུར་བ་ལ་འདི་ནས་བཤད་པའི་རྟོག་ཡུལ་དེ་ལ་མཚན་མའི་བློའི་མངོན་ཞེན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཆོས་བསྡུས་པ་ལ་དགའ་བའི་གདུལ་བྱ་ལ་ཆོས་མདོར་བསྡུས་པ་གསུངས་སོ་སྙམ་དུ་ཞེན་པའི་བློ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྟོག་པ་དེའི་ས་བོན་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སེལ་མི་ནུས་པ་ནི། རྟོག་པ་དེ་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མ་ཡིན་ཀྱང་། རྟོག་པ་ཀུན་བཏགས་གང་ཡིན་མཐོང་སྤང་དུ་མ་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལས་སོ། །རྟོག་པ་ཀུན་བཏགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་སྤང་དུ་མ་ངེས་པའི་དཔེར་ཡང་། བདེན་མེད་དུ་ཞེན་པའི་རྟོག་པ་མ་དག་སའི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེའང་བཏགས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ལ་ཀུན་བཏགས་དང་ལྷན་སྐྱེས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་སྤང་བྱ་གཉིས་སུ་འཇོག་པ་མ་ཡིན་གྱི། མངོན་གྱུར་དང་དབང་ལྡན་གཉིས་སུ་ཕྱེས་ནས་སྤང་བྱ་གཉིས་སུ་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་མངོན་གྱུར་གྱིས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཅིང་། དབང་ལྡན་གྱིས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་མངོན་གྱུར་གྱིས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་དེ། ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ན་བདེན་མེད་དུ་ཞེན་པའི་སྤྲོས་པ་མངོན་གྱུར་པ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་མཐོང་དགོས་པའི་ཕྱིར། བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་དབང་ལྡན་གྱིས་ཆོས་ཉིད་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་གེགས་མི་
5-499a
བྱེད་པ་ནི་བདེན་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་བག་ལ་ཉལ་གྱིས་བདེན་མེད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་འདིར་བཤད་པའི་སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་བདེན་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ལ་མི་བྱ་བར། མ་དག་སའི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་མཚན་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ལ་བཤད་ནས། དེ་སྒོམ་ལམ་སྦྱོར་དངོས་ཀྱི་སྤང་གཉེན་དུ་སྦྱར་ནས་འཆད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
如是九处乘二得十八处，最后加一欲界心，此十九处在释论中极为明显。
说直超义结尾
第二，说明超越定义而总结：如前所述，从灭尽定开始，舍一及等词所表示的无色定和禅定依次而下返回，以欲界心间隔，然后又从此处以欲界心穿插的方式，依次入禅定和无色定，最后直至灭尽定等至，因以等持与后得不同方式而行，故称为不同而行的超越等至。
说修道顶加行体性
第三，说明修道胜进相本性：于小中大超越等至自在修习之特性现前的后现证，是为修道胜进。此处小超越的小中大三种安立在第二地、第三地和第四地，中超越的小中大三种安立在第五、第六、第七地，大超越的小中大三种安立在第八、第九、第十地。有些人也说每一地都完整修习小中大超越的小中大九分。
如何断修所断分别
第二，如何断除修所断分别的方式：此处所说的分别仅指遍计所执，这是因为对未经佛教教理转变心态者，对此处所说的分别对象不会生起执相心的明显执着，如同对喜欢简略法的所化众生，生起"所说法是简略的"这样的执着心。这种分别的种子仅凭现见法性不能清除，这并非因为此分别不能障碍现证法性，而是因为遍计分别不一定是见所断的缘故。遍计分别并非都是见所断的例子，如同在不净地后得中生起的无实执着分别。
这也不是将所取执分别分为遍计和俱生二种而安立为两种所断，而是将显现和随眠两种分类而安立为两种所断。其中，所取执分别显现会障碍现见法性，而随眠不会障碍现见法性。所取执分别显现障碍现见法性，是因为现见法性必须通过遮止显现的实执戏论而见；所取执分别随眠不障碍真实见法性，就像俱生实执随眠不障碍现见无实一样。因此，此处所说的修所断分别不是指俱生实执，而是指在不净地后得中显现的执相分别，这是将其与修道前行正行的所断对治配合而解释的。


 །སྐབས་འདིར་དོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་སྟེ། གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དང་པོ་གཉིས་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གཉིས་དང་། སྤང་གཉེན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། རྟོག་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་གཉིས་པོའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གཉིས་དང་སྤང་གཉེན་དུ་སྦྱོར་བ་མི་འཐད་དེ། ས་བོན་དྲུངས་འབྱིན་པའི་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་ལ། དེ་མགོ་གནོན་པའི་དབང་དུ་བྱེད་ན་རྟོག་པ་བཞི་ཀ་དང་སྦྱོར་བའི་ལམ་སྤང་གཉེན་དུ་སྦྱོར་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟོག་པ་བཞི་པོ་དང་སྦྱོར་བའི་ལམ་འཛིན་སྟངས་དངོས་སུ་འགལ་ནས་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དོགས་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ། དེའང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་འཆད་ཚུལ་ལྟར་ན་གཟུང་རྟོག་གཉིས་པའི་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པའི་གོང་དུ་འཛིན་རྟོག་དང་པོ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་རྟོག་བཞི་རིམ་ཅན་ཁོ་ནར་སྤོང་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུང་རྟོག་མ་སྤངས་པར་འཛིན་རྟོག་སྤོང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་འཆད་ཚུལ་ལྟར་ན། གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དང་པོ་གཉིས་སྤང་སླ་སྟེ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་གཉིས་སྤང་དཀའ་སྟེ། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མཐོང་སྒོམ་ལམ་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་རྟོག་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྤོང་གཉེན་དུ་བཞག་སྟེ།
5-499b
སྤྲོས་པའི་ཆ་གཅིག་བཀག་ནས་བདེན་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། སྟོང་ཉིད་བག་ཆགས་གོམས་པ་ལས། །དངོས་པོའི་བག་ཆགས་བཟློག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྟོག་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་གཉིས་པོའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་སྤང་གཉེན་དུ་བཞག་པ་འཐད་དེ། བར་ཆད་མེད་ལམ་དེ་དག་ནི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་བཀག་པའི་སྤྲོས་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུའང་། ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་གོམས་པ་ལས། །དེ་ཡང་ཕྱིས་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདི་སྐབས་ཀྱི་དོགས་སེལ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྨྲ་བའི་འཆད་ཚུལ་འདི་བཟང་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དོགས་སེལ་དེ་ནི་དོགས་པ་དོན་གཞན་སེལ་བར་སོང་འདུག་གོ་ཞེས་ཁོ་བོ་སྨྲ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྨྲས་དོགས་པ་དེ་ལྟར་བསལ་ནའང་གྲུབ་དོན་རྟོག་པ་བཞི་ཀའི་ས་བོན་ནི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་སྤང་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །
所断仅事之九种所取分别
གསུམ་པ་སྤང་བྱ་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་གཟུང་རྟོག་དགུ་འཆད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ལ་གཉིས། སྤང་བྱ་སྤྱིའི་མཚམས་སྦྱར་དང་། འདི་ཉིད་ཀྱི་མཚམས་སྦྱར་བའོ། །
所断总序分
དང་པོ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྒོམ་པའི་ལམ་བརྗོད་ནས་སྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ལ་སྤང་བྱ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྤང་བྱ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཟུང་འཛིན་རྣམ་པ་བཞིའི་རྟོག་པ་རྣམས་འདིར་བརྗོད་དགོས་པས་རྟོག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་འདིར་འཆད་དོ། །
此序分
གཉིས་པ་ནི། རེ་ཞིག་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་དགུ་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། གསོལ་བ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་འདིར་འཆད་ལ། རྟོག་པ་བཞིའི་གཞུང་རྩ་བའི་འབྲུ་ནི་ཁོ་བོས་རང་
5-500a
བློས་དཔྱད་ནས་འགྲེལ་བར་བྱེད་ཀྱི། འགྲེལ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ན་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ཉིད་ཐད་སོར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

你提交的上下文信息超过30k, 目前超长上下文仅捐赠用户可用, 请检查账户是否存在有效订阅

 །དེའང་གནས་ལུགས་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་ལ་དེ་ཙམ་དུ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་དང་། ཡང་གནས་ཚུལ་དུ་ཞུགས་མ་ཞུགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མགོན་དུ་བྱས་པ་སྟེ། བརྡ་རྙིང་ལས་བཏང་བས་ཡུམ་ལ་མི་སློབ་པའི་སེམས་ཅན་དག་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་དང་ཞེས་སྨོས་ལ། མགོན་དུ་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་དེའང་མཐར་ཐུག་གི་སྐྱབས་ལ་དེས་སྐྱབས་མ་ཞུས་པས་དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་མ་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། དཀོན་མཆོག་ལ་དད་ནས་དེས་དཀོན་མཆོག་གིས་གང་གསུངས་ལ་བླང་དོར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེ་མ་བྱས་ན་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་རློམ་ཡང་ཡོངས་སུ་བཟུང་དུ་མ་བཏུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཤུགས་ཀྱིས་དཀོན་མཆོག་ལ་དད་པས་རྟོག་ན་མགོན་དུ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་ཤེས་པའོ། །བཏང་བས་ཞེས་པའི་རྒྱ་དཔེར། སཱ་ནཱ་ཐྱེ་ནཱ་པའི་གྲ་ཧེ་ཞེས་འབྱུང་ལ། ས་ནཱ་ཐ་ཞེས་པ་མགོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ། རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ལས་སོ། །ཞེས་པས་ཨ་ཎའི་རྐྱེན་ཎ་ཡིག་གིས་དང་པོར་འཕེལ་བས། སཱ་རིང་པོ་དང་། དེ་ཕན་གྱི་ཡ་ལ་ཨ་སྔ་མ་ཕྱིས་པས་ན་ཐྱ་ཞེས་པ་ལ། བྱེད་པ་པོ་ལ་གསུམ་པའི་ཊཱ། ཊཱ་ཨི་ནས་ནཱ་ཐྱེ་ན་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་རྐང་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་རྟོག་པ་གསུམ་པོ་འདི་ནི་ཤེས་བྱའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ལམ་དེའི་ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་ཡུམ་འདི་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་མེད་པ་ལས་བཟློག་སྟེ། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དང་། ལམ་གྱི་ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ངེས་པར་ལེགས་
5-500b
པའི་ལམ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པ་དང་། མ་དག་ས་དང་། དག་པའི་ས་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་རྟོག་པ་དགུ་ཡོད་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་མཐོང་བའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། གཟུང་བའི་རྣམ་རྟོག་འདི་ནི་དང་པོ་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པ་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ། ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། རྟོག་པའི་ངོ་བོ། གཉེན་པོ་དང་གསུམ་ལས།
对境类别
དང་པོ་ནི། མདོར་བསྡུས་པ་ལ་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པས་ཆོས་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱས་པ་ལ་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པས་ཆོས་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་བླང་དོར་གྱི་དོན་ལ་ནན་ཏན་མི་བྱེད་པས་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མགོན་དུ་བཏང་སྟེ་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་དང་། ས་དང་སའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ལས་འགགས་པ་སྟེ། འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དེར་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་དངོས་པོར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པས། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་སྤྲོས་པར་མེད་པ་དང་། མ་འོངས་པ་རང་དུས་སྔ་མར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རང་དུས་སྔ་མ་དེར་མེད་པ་དང་བཅས་པའི་ཡོན་ཏན་མེད་ཅེས་གསུམ་གསུངས་པ་འདི་ལ། འགའ་ཞིག་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་མེད་ཅེས་པ་འདི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མེད་པ་ལ་དགོངས་ཟེར་བ་དང་། ཁ་ཅིག་དོན་དམ་པར་ཡོན་ཏན་མེད་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དང་།ཡང་ཁ་ཅིག །ཡོན་ཏན་མེད་པ་ཟེར་བ་ལས་བཟློག་ནས་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཡོད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཀྱང་ཟེར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་མངོན་གྱུར་ཞི་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་ཐེག་ཆེན་གྱི་མྱང་འདས་ལ་སྦྱོར་བའི་ལེགས་པའི་ལམ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་འཕགས་པར་
5-501a
བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པར་མཐོང་ཟིན་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་དགུ་ཡོད་དོ། །
分别体性
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཡུལ་དགུ་ལ་དང་པོར་གཟུང་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས། ཕྱིས་ཞེན་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་ཡུལ་ལ་སྦྱར་བའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པས་དེར་རྟོག་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
在此处生起如下疑问：将前两种能取所取分别配为见修二道的加行道之对治，将后两种分别配为见修二道的无间道之对治，这是不合理的。因为加行道没有拔除种子的能力，若说是压制种子，则应当将四种分别都配为加行道的所断对治，因为四种分别与加行道的执取方式直接相违而不能同时存在。对此回答：按照瑜伽行派的解释，在生起第二种所取分别的对治之前，无法生起能断除第一种能取分别的对治，因为必须按次序断除四种所取能取分别，而且未断所取分别就无法断能取分别。按照无自性派的解释，前两种所取能取分别易于断除，因为是不顺品分别；后两种难以断除，因为是对治品分别。因此，将见修二道的加行道安立为前两种分别的对治是合理的，因为已遮止一分戏论而入无实相。如云："由修习空性习气，能遮除实有习气。"将后两种分别配为见修二道的无间道之对治是合理的，因为此无间道是遮止一切戏论的无戏论相。如云："由修习无所有，其后能舍弃彼。"关于此处疑难解释，我认为无自性派的解释较好，而瑜伽行派的解释似乎是解决了其他疑问。无论如何，结论是四种分别的种子都必须由无间道断除。
所断仅事之九种所取分别
第三，解说所断依仅事的九种所取分别分为：配合、根本颂、注释三部分。
第一又分为两部分：所断总序分和此处自序分。
所断总序分
第一，如上所述，说明修道后，为断除修道阶段的所断，需要在此处解说所断能取所取四种分别，因此在这里解释分别的各种分类。
此序分
第二，首先解说第一种所取分别九种。
第二（根本颂），经中："请问：如来所说色等如是性为何？一切法的略说和广说等。"此处解释这些内容，对于四种分别的根本颂文，我将根据自己的理解作解释，但解释注释时将直接阐明阿阇黎的意趣。
这实际状况安立为胜义佛母无二智慧之本性，以此程度简略而说，又广说入不入实理的一切法之自共相，由佛世尊作为怙主。古代词典说"被舍弃故不学般若的众生未被摄受"，未被摄为怙主是因未向彼究竟依怙祈请，故彼未能摄受，因虽信三宝，但未于三宝所说取舍行持之故。若不行持，即使认为已被摄受，实则未被摄受。由此推知，若由信三宝而取舍，则知为真实摄为怙主。"被舍弃"的梵文原文是"sānāthyenāparigṛhe"，其中"sanātha"意为"有怙主"，按照"为人所知"加A-Ṇa词缀，Ṇa字使前音增长成长音Ā，后面的a消失成为nāthya，加上为作者的第三格Ṭā，Ṭā加i变成nāthyena形成的。
前两句偈表明这三种分别是就所知道的角度而言。就道的功德而言，是了知此母非无三世诸佛出现的功德，而是有三世诸佛出现功德的三种了知。从道的本体角度而言，决定善道分为：随信行、不净地和净地三种。如此，在九种分别中，见为功德的所取分别有两种，此所取分别是第一种，它是以加行相为所行境的有境。
第三，注释分为：对境类别、分别体性、对治三部分。
对境类别
第一，为摄受喜欢简略的众生而略说法，为摄受喜欢广说的众生而广说法，对于如来所说的取舍义不精进者，佛舍弃为怙主而未摄受，地与地之无间道智慧已生起而已灭，即过去性故无加行道功德，由不具真实生起的因缘故无见道功德无戏论，未来于前时不存在故修道功德在前时不存在，如是说"无三种功德"。对此有人说这指无世俗功德，有人说指胜义中无功德，又有人说是反其意而说有三种功德。以现行颠倒息灭等，大乘涅槃相应善道为加行道，以通达空性方式成为圣者故为见道，以修习已见无自性故为修道，共有九种。
分别体性
第二，如是于九种对境先作为所取境，后成为耽著境的第一种分别，即执境相的有境心了知彼的分别。
;


 །
对治力
གསུམ་པ་ནི། སྒོམ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་འདིར་གཟུང་རྟོག་དང་པོ་དགུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཉེན་པོ་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པ་དགུའོ། །
所断仅解脱之九种所取分别
བཞི་པ་སྤང་བྱ་རྣམ་བྱང་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་གཟུང་རྟོག་དགུ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སྨོས་པ་དེ་ལྟར་དང་པོ་བསྟན་ནས་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། ཡུམ་ལ་ཡུན་རིང་པོ་ཇི་སྲིད་པ་ཞིག་སྤྱད་ན་ཡུམ་ལ་སྤྱད་པར་འགྱུར། བཀའ་སྩལ་པ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་ཡུམ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། གཟུང་རྟོག་གཉིས་པ་འདི་ནི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡུལ་ལ་འཕྲོ་ཞིང་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་གཟུང་རྟོག་དགུ་ཡིན་པར་བཞེད་དེ། དེ་དགུ་ཡང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་སེམས་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་སེམས་དང་། ཤེར་ཕྱིན་བསྒོམས་པས་རྣམ་མཁྱེན་ཐོབ་བམ་སྙམ་པའི་སེམས་རྒྱུ་བ་དང་། སྒོམ་པ་མེད་པས་རྣམ་མཁྱེན་ཐོབ་བམ་སྙམ་པ་དང་། དེ་དག་ལས་ནི་བཟློག་པ་བསྒོམས་ཀྱང་བསྒོམས་ལ་མ་བསྒོམས་ཀྱང་མ་བསྒོམས་པས་ཐོབ་བམ་སྙམ་པའི་སེམས་རྒྱུ་བ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པའི་
5-501b
སེམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགུ་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྤང་བྱར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། རྟོག་པའི་ངོ་བོ། གཉེན་པོ་དང་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཐེག་ཆེན་གྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། ལ་སོགས་པས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་བྲལ་བས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱི་བསོད་ནམས་བསྒྲུབ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། གང་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དེའི་ཐེག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གང་དག་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་རྒྱལ་དེའི་ཐེག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་མེད་པས། དེའི་བསྐྱེད་བྱ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་བསྒོམ་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་དེར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་མེད་པ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མེད། དམན་པའི་རྟོགས་བྱ་ལ་མི་དམིགས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བདག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྒོམ་པའང་མེད། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་སྒོམ་པ་མེད་པའང་མ་ཡིན་པ་དང་། མདོར་ན་གནས་ཚུལ་མྱང་འདས་དང་དོན་དམ་བདེན་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེར་གྲུབ་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པས་དངོས་པོའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་དང་དགུའོ། །
གཉིས་པ་ནི། དགུ་པོ་དེ་ལ་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་སྟེ་
5-502a
ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོག་གོ།
གསུམ་པ་ནི། སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་ན་སྤང་བྱ་གཟུང་བའི་རྟོག་པ་དགུ་ཚན་གཉིས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེའི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པའམ་སྤང་བྱའི་གྲངས་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་དགུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
对治力
第三，在此修道阶段，为断除第一组九种所取分别，故有九种修道加行阶段的对治有境。
所断仅解脱之九种所取分别
第四，所断依仅解脱的九种所取分别分为：配合、根本颂、注释三部分。
第一，如上所述，已说明第一种分别后，现解说第二种所取分别。
第二，经云："若于般若长时修习，算为修习般若否？佛告：从初发心直至菩提道场，皆应修习般若。"其义是：此第二所取分别是心心所趋入对境的九种有境所取分别。此九种是：菩提心不生，无上菩提道场不作意的心心所趋入，小乘作意心，不作意圆满菩提之心，心想"修习般若是否能获得一切智"，心想"不修是否能获得一切智"，心想"反其道而修亦是修，不修亦是不修，是否能获得"，不如实趋入真如义的心等九种分别，应知是修道所断。
第三，注释分为：对境类别、分别体性、对治三部分。
第一，因缺大乘善知识及方便善巧，菩提心不生起；因无殊胜超越的成就正等正觉果位所缘道之福德，不作意菩提本性如来藏；因具声闻种姓故作意声闻乘；因具独觉种姓故现前独觉乘；因无能生一切智慧的般若波罗蜜多修持，故不作意其所生之正等正觉菩提；因有四谛所缘故修习无常等十六行相；因彼声闻道无真如所缘故无离戏相修习；既无般若所缘，又无小乘所证所缘的方式，按顺序既无修习二我空离戏智慧，也非不修习仅人无我；简言之，于实相涅槃和胜义谛颠倒而现行执着，非如实义而分别，共九种。
第二，对这九种所取分别第二种，以与前面相反的方式分别大乘法规。
第三，于修道阶段，为断除第二组九种所取分别，故有其对治的修道心心所趋入阶段的有境智慧，或按所断数目分为九种。


 །
所断随仅士夫之九种能取分别
ལྔ་པ་གང་ཟག་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟོག་པ་དགུ་བཤད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་གཟུང་རྟོག་གཉིས་པ་བསྟན་ནས་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། བདག་གམ། སེམས་ཅན་ནམ། སྲོག་གམ། གང་ཟག་མི་དམིགས་ན། ཇི་ལྟར་བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གང་ཟག་ཏུ་གདགས་པར་བྱ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་བཏགས་པས་རྣམ་མཁྱེན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། གང་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་བཏགས་ཏེ་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ལྟར་དངོས་ཡོད་དུ་ཞེན་པ་དང་། དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་མིན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་དེ། ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྟེ། སྔ་མ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཚུལ་དང་། ཕྱི་མ་ནི་བྱང་སེམས་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོའི་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོར་ཞེན་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་སོ་སོར་བདེན་པར་ཞེན་པ་སྟེ་དེའི་ཆེད་ཀྱིས་བློའི་མོས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་ལ་གཞོལ་བ་མ་ཡིན་པས་ཡོན་གྱི་གནས་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྦྱིན་སོགས་
5-502b
ཐབས་ཆའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པ་སྟེ། དང་པོ་ནི་ལྟ་བ་ལས་ཉམས་པ་དང་། ཕྱི་མ་ནི་སྤྱོད་པ་ལས་ཉམས་པའི་རྟོག་པ་དགུ་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྟོག་པ་དང་པོར་སྨྲས་མ་ཐག་པ་དེ་དག་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ། ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བ། རྟོག་པའི་ངོ་བོ། གཉེན་པོ་དང་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དངོས་དོན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མི་སྐྱེ་བས་སེམས་ཅན་ཀྱང་དེ་ལྟར་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དང་། འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་མིན་པས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་ཙམ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། ལ་སོགས་པས་ལམ་ཤེས་གཞི་ཤེས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐ་སྙད་དུ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མ་སྤངས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེར་འཛིན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཆགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡོད་མེད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་མི་བྱེད་པས་ཉན་རང་གི་དངོས་པོའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། གཟུགས་སོགས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚུལ་གྱིས་དབང་རྟུལ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། བདེན་པ་མ་མཐོང་བའམ། ཡང་ན་ཐེག་ཆེན་དུ་མི་འཇུག་པས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་མ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྦྱིན་པའི་གནས་དེ་ནི་ཡོན་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་ཞེན་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་རྣམ་དག་གི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པ་པོ་སྦྱིན་བྱ་སོགས་ལ་དམིགས་ཏེ་བསྒྲུབས་པས་སྤྱོད་པ་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པ་ཆོས་ཉིད་ལས་རིམ་པ་གཞན་དུ་ལོག་པར་མོས་པ་སྟེ་དགུའོ། །འཛིན་རྟོག་དང་པོ་འདི་ལ། རྩ་བར་
5-503a
ཁོ་བོའི་རང་བློ་ལ་སྣང་བའི་འབྲུ་ལས། སློབ་དཔོན་གྱི་འགྲེལ་པའི་དོན་བཟང་བར་གདའ་བས། སློབ་དཔོན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི་བའི་གནས་ལགས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་དགུ་ལས་སྔ་མ་མཐོང་ལམ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །
གསུམ་པ་ནི། སྤང་བྱ་དགུ་པོ་དེ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་དགུའོ། །བམ་པོ་ལྔ་པ་འདི་ནས་འཆད་དོ། །
所断仅施设因之九种能取分别
དྲུག་པ་སྤང་བྱ་དེར་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་འཛིན་རྟོག་དགུ་འཆད་པ་ལ་མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
所断随仅士夫之九种能取分别
第五，解说依仅士夫的九种分别，分为：配合、根本颂、注释三部分。
第一，如是已说明第二种所取分别，现解说第一种能取分别。
第二，经云："若不见我、众生、命、士夫，如何安立我、众生、命、士夫？如是不执著一切法，当获得一切智。"其义是：对于有想蕴者安立为众生而执著为实有的有境，执著一切法如施设般实有，执著胜义非空性，此是就所知对境而言；对于所缘境的贪著，分辨法相自性的心，前者是声闻趋入境界的方式，后者是菩萨趋入境界的方式。由意对一切法作实有造作而生起的实执，执著三乘各自为谛，这是就心意乐而言；由不趣入般若故非净施处，布施等方便分支的行为紊乱，前者是从见解退失，后者是从行为退失的九种分别。刚说的这些作为能取的第一种分别，为使了知而宣说。
第三，注释分为：对境类别、分别体性、对治三部分。
第一，实事物质不生，故众生也仅是如是假立而已；因仅是迷乱显现而已，故法无所有，仅是遍计；因趣向一切种圆满佛地，故其因一切智及道智、基智等法非在名言中空；因于一切境未断除现行执著，故以执著方式贪著一切法；由了悟无自性，故极分辨法之实相有无；因不为大乘三者（注：指殊胜意乐、加行、圆满）而作，故为声闻缘觉事而作；因不缘色等，故以此方式钝根必定从三乘道出离；因未见谛或不入大乘，故由于未正入的缘故，执著彼施处为非圆满清净；因无三轮清净无缘，故布施等由缘施者、所施等而修持，行为真如紊乱，违背真如次第而邪解，共九种。对于此第一能取分别，根本颂文依我自心所现解释，但阿阇黎注释义理更胜，此是皈依阿阇黎之因由。
第二，如是九种中，前者如同见道一样，是执著补特伽罗实有的分别。
第三，彼九种所断的对治，是修道加行阶段的有境九相。从此处开始解说第五卷。
所断仅施设因之九种能取分别
第六，解说所断依仅施设因的九种能取分别，分为略说和广说两部分。
;


 །
དང་པོ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟར་འཛིན་རྟོག་དང་པོ་བསྟན་ནས། འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་འདི་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་ཐ་སྙད་ནི་མིང་དང་མཚན་མའམ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་མིང་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་མིན་ཅིང་། མཚན་མ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་མིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་རྩ་བ་འདི་བསྟན་ལ། དེ་དག་གི་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བ་འོག་ནས་སྟོན་པའི་ཤློ་ཀ་གཉིས་ཀྱི་མདོ་ནི། གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་གསུངས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུངས་ན་དེ་གསུམ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་མཆིས། ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་མདོ་ཚན་དང་པོའི་དོན་ནི། སེམས་ཅན་དུ་བཏགས་པ་དང་། དེར་བཏགས་པའི་རྒྱུའི་ཡུལ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་འཛིན་རྟོག་ནི་གཉེན་པོ་སྒོམ་ལམ་དེ་ཡིས་རྣམ་པར་འཇོམས་པས་སྤང་བྱ་འཛིན་རྟོག་དང་། གཉེན་པོ་སྒོམ་པའི་ལམ་དག་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་འགལ་བར་གནས་པ་དང་། འགལ་
5-503b
དམིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གི་རྟགས་ལྡོག་ཁྱབ་ཀྱི་སྟེང་དུ་བརྩི་ན། བདག་གཅིག་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་འཇོག་ལ། སྒོམ་ལམ་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་འཛིན་རྟོག་དང་པོ་ལས་གཞན་རྣམ་པ་དགུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ། སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་སེམས་ཅན་དུ་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་། དེར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་གཞན་དབང་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་འཛིན་རྟོག་ནི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉེན་པོ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྤང་བྱ་ལ་རྣམ་པ་དགུའོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ཅེ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གསུངས་པའོ། །
གཉིས་པ་ནི། བདག་ཉིད་ཇི་བཞིན་ཀུན་ཏུ་མཁྱེན་ནི། །གསུམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་གསུམ་དང་། ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཞི་བའི་ལམ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ལ་སོགས་པས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་ངོ་བོ་མཚུངས་པར་ལྡན་མི་ལྡན་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། དེ་ཉིད་ཡོད་པ་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་མཉམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ལ་སོགས་པས་བདེན་པ་བཞི་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ལ་དེ་དང་དེར་ཐམས་ཅད་ལ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་ཀུན་ནས་རྨོངས་པ་ལ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགུ་ཚན་ཐ་མར་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བ། རྟོག་པའི་ངོ་བོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
第一，如上所述已说明第一能取分别，现解说第二种能取分别。
第二，经云："须菩提，言说非名与相或执著。须菩提，不以名而作言说，不以相和执著而作言说。"等显示此根本颂。下文解说其对境分类的两个偈颂所依之经云："请问：世尊，如来所说一切智、道智和一切种智，此三者有何差别？"等经文明示。其中第一段经文的意义是：众生安立与安立彼因的有境能取分别，为对治修道所摧破，所断能取分别与对治修道互不相容，安住相违，若在相违所量的因相、遍及和返体上计算，由自性一体相属而安立。修道的违品第一能取分别之外的九相现今解说。
第三，修道的违品第二种能取分别，是众生分别所增益以及作为所增益安立之因的依他起仅现之有境能取分别，因为应为对治修道所彻底断除，所以与此对治相关的所断有九种。
第一，这如何是九种呢？由中间两偈颂所说。
第二，"如自遍知是三种，三障有三种，三乘寂灭道，真如及毕竟际，慧度同等相应不相应的怀疑，因唯彼存在而他不存在故不等，苦等四谛，烦恼自性空，无二自性中执取彼等一切为真谛的愚痴"，此九种组合被许为最后的能取分别。
第三分为：对境类别、分别体性。


 གཉེན་པོ་དང་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་སྒྲིབ་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་
5-504a
ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་དང་། ཕུང་སོགས་ཀྱི་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་དང་། གཉེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་སྤང་བྱ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་ལམ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཆོས་ཅན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་བྱ་དང་། ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གཅིག་པ་མིན་པ་དག་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་དེ་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཅན་ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པ་དང་། ངོ་བོ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་གང་ཡིན་ཤེས་པ་མེད་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བདུད་དེ་འདོད་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་གོ་འཕང་ཕལ་པ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་མི་མཉམ་པའི་གནས་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་དོན་ལ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་ལ་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གདོད་མ་ནས་སྟོང་པར་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས། སྒྲིབ་བྱེད་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་དོན་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་སྟེ་དགུའོ། །ལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །སྒྲིབ་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་ཞེས་རྣམ་དབྱེ་
5-504b
བདུན་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་སྒྲིབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་མ་ཤེས་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་དོན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། སྔ་མ་མཐོང་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་འཛིན་རྟོག་གི་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་བཞིན་དུ་སྒོམ་སྤང་གི་སྐབས་འདིར་ཡང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐ་མ་ལ་དགུར་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། དངོས་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་ཆེད་དུ་གཉེན་པོ་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་དགུར་བཞེད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་སོ་སོར་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་གཉེན་པོ་སྦྱོར་འཇུག་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་སྤང་བྱ་རྟོག་པ་དེའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་བཞི་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་འགྲེལ་ལ། མདོར་གཉེན་པོ་དེ་དངོས་སུ་བསྟན་ཅིང་རྟོག་པ་ཤུགས་ལ་བསྟན། བསྟན་བཅོས་སུ་རྟོག་པ་དངོས་སུ་བསྟན་ཅིང་གཉེན་པོ་ཤུགས་ལ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཀོད་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཞེས་སོགས་བཀོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
对治和三者中。
第一，因不遍知因果一切相故，愚昧遮蔽一切智自性的障碍本性；因不遍知三乘一切道故，愚昧遮蔽道智自性的障碍本性；因不遍知蕴等一切基础故，愚昧遮蔽一切种智自性的障碍本性；因不遍知对治般若波罗蜜多故，愚昧遮蔽息灭一切所断之道的障碍；因不遍知色等所知法相与真如法性不一致故，愚昧真如法性及所知法相等与之相应不相应的情况；因不遍知魔、欲等有寂平庸地位的自性故，愚昧遮蔽难悟不平等境界；因执著胜义世俗中所说能作用的事物为有的言语如实义，愚昧遮蔽苦等四谛的障碍；因不遍知贪等烦恼本性本来为空故，愚昧遮蔽烦恼自性的障碍；因不遍知所取能取相为空性故，愚昧遮蔽无二义的染污障碍，共九种。"于"字是"于彼"的意思。"障碍愚昧"等以第七格声词表示，都是因不知障碍为障碍而愚昧的意思。
第二，如前见道阶段中安立能取分别一样，在此修所断阶段，最后能取分别有九种的本性。
第三分为：自体和分类两部分。
第一，为断所断而修习对治的修道心心所，入断所断阶段的有境智慧有九种。
第二，为各自断除大乘修道所断违品四种所取能取分别，对治加行入定四种也由所断分别的分类而有四种差别，应如是了知。注释说：经中直接说对治而间接说分别，而论典中直接说分别而间接说对治。因此，说"修道违品"等。


 །
说如是分所断功德
བདུན་པ་དེ་ལྟར་སྤངས་པས་ཕྱེ་བའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སྔ་མ་མཐོང་སྤང་སྤོང་བའི་སྐབས་སུ་ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པའི་ཞར་ལ་ཉོན་སྒྲིབ་སྤོང་བ་བཞིན་དུ་སྒོམ་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སྤངས་པ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཁོ་ནར་སྒོམ་སྤང་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཉལ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སྤངས་པས་རྟོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ལ་བརྟེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་གིས་གསུངས་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་
5-505a
འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་ལྗང་བུ་བསྐྱེད་པར་འདོད་པ་ལ་དུས་དུས་སུ་ཆུ་བྲན་ཅིང་སྡོང་བུ་དེ་རིམ་གྱིས་ཡལ་ག་དང་། ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལྗང་བུ་དེའི་ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར། རིམ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་ལ། ལོ་མ་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེ་བར་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་ཡམས། འདུལ་བ་ལུང་ལས། བྱི་བ་ནེ་ཙོ་ཆ་ག་པ། །ཧ་ཅང་ཆར་ཆེས་ཆར་ཆུང་དང་། །རྒྱལ་པོ་ངན་པར་གྱུར་བ་སྟེ། །དྲུག་པོ་དེ་ལ་ཡམས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྤྱི་ལ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཡམས་ནད་འདི་རྣམས་སྨན་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བའི་ལམ་ཤེས་ཀྱིས་ཟད་པར་བྱས་ནས་ནི། སྔོན་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཀུན་རྟོག་གིས་དུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནད་ཡུན་རིང་ཞིག་ལོན་ནས་སོས་ཏེ་བདེ་བར་དབུགས་ཕྱིན་པ་ལྟར་གྱུར་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་བདེ་བ་མཐའ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཀུན་སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེ་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་ནས་ཆུ་ཀླུང་སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་དང་གསུམ། ནུབ་ནས་སྟོང་ཕྲག་ལྔ། བྱང་ནས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ། ཤར་ནས་སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་འབབ་བོ། །དེ་རྣམས་ལས་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་འོད་ཟེར་བཅུ་པའི་སྤྲིན་ལས་བྱུང་བའི་ཆུ་མང་ངོ་། །དེ་ལ་སོགས་པ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱད་ཅུའི་སྤྲིན་ལས་བྱུང་བའི་ཆུའོ། །དེ་བས་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་གངས་ཅན་མཚོའི་བུ་
5-505b
འཛམ་བུའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སྤྲིན་གྱི་ཆུ་མང་ངོ་། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་པས་གངས་ཅན་མཚོའི་གནས་ནས་འབབ་པའི་ཆུ་ཀླུང་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆུ་མང་ངོ་། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་བྲེས་ལས་འདའ་བར་མི་ནུས་པར་གསུངས་ཏེ། ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པ་བརྟེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་དོན་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཆོག་གི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱེད་ཀ་མའི་སྤ་བ་སྟེ་གཟི་བརྗིད་དང་རྔམ་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱིས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཚུར་བརྟེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་སེམས་འཚང་རྒྱ་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགའ་ཞིག །འབྲས་བུ་མཆོག་གིས་དཔའ་བ་ཡིས། །ཞེས་འདོན་པ་མ་དག་སྟེ། དེའི་རྒྱ་དཔེར། ནི་ཀཱ་མ་ཕཱ་ལ་ཤཱ་ལི་ནམ་ཞེས་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
说如是分所断功德
第七，解说如是断除所显功德，分为：配合、根本颂、注释三部分。
第一，如前见所断断除阶段，由断所知障而附带断烦恼障一样，断除修所断所知障的一百零八种分别，与此同时，也断除了彼等所摄的一百零八种烦恼习气，由此证悟功德圆满一切依止住于修道的菩萨，如是中间偈颂所说。
第二，经云："须菩提，譬如有人欲栽培树苗，不时浇水，此树渐次生长枝叶、花果圆满，此树叶、花、果可受用；如是大菩萨为众生利益，渐次行持六波罗蜜多，证得一切智，如同树叶、花、果成为一切众生的资养。"等，其义是：譬如世间所知的瘟疫，《律经》中说："鼠疫、鹦鹉、狐病，雨太多、雨太少，国王恶劣，此六种称为瘟疫。"如疫病遍及众人一般，由似大药的道智，灭尽一切众生的能取所取疫病，如从无始以来被分别疲惫的痛苦病经长久后痊愈而舒畅一般，菩萨成就一切种遍行安乐的圆满功德，如《大方广佛华严经》所说：大海从瞻部洲有二千五百条河流，从西方有五千条，从北方有一万条，从东方有七千五百条注入。其中龙王十光明云所出之水更多，如是等八十亿龙王云所出之水。比这更多的是雪山海子之子瞻部幢龙王的云水。比所有这些更多的是从雪山海子流出的河流之水。所有这些都不能超出大海的量。如依止无量大河流一般，即将证得圆满二利的无上佛果位、威严猛烈的大菩萨，一切功德反过来依止他，因为他即将成佛。有人读作"以胜果勇猛"是不对的，因为梵文原文是"nikāmaphālaśālinam"。


 །
གསུམ་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་གོམས་པས་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རིགས་བཞི་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཐུན་པར་བྱང་ཆེན་ཐོབ་པ་ལ་གདོན་ཟ་ཞིང་། འཚེ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡམས་ཀྱི་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བ་འདི་རྣམས་ཟད་ནས་བྱང་ཆེན་ཐོབ་པ་གེགས་བྱེད་པ་མེད་པས་དགའ་བས་སྡུག་བསྔལ་ལས་དབུགས་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་དབང་དུ་གྱུར་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སས་བསྡུས་པའི་འགྲོ་བའི་བདེ་བ་བསྐྱེད་པར་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་འབད་རྩོལ་མེད་པར། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཆུ་བོ་དག་འདུ་བ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ། ལམ་གྱིས་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་ཕལ་ཆེར་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་གིས་མཛེས་པར་ལྷུན་ཆགས་པར་
5-506a
གྱུར་པ་ལ། སླར་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་འོང་བའི་རྣམ་པས་དེའི་རྒྱུད་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། མ་ཕམ་རྒྱལ་བ་ཁྱོད་ནི་བདག་ཅག་གིས། ། གྲངས་མེད་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་སྐལ་ཅན་དུ། ། སྔོན་རབས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་མི་གསལ་ཡང་། ། སྒྱུ་མའི་ཚུལ་གྱིས་དྲན་ན་ཅི་མ་རུང་། །ཞེས་སོ། །
无间道顶位
བཞི་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་གཉིས། དཔེ་དང་རང་ལྡོག་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དམིགས་པ་དང་བདག་པོ་རྣམས་བསྟན་པའོ། །
决定喻与自反体
དང་པོ་ནི། སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་རྗེས་ལ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་དྲི་མ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡིན་པས་བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། གལ་ཏེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི། སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་གྱུར། ཅེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་མི་འགྲོ། ཞེས་པ་དང་། ཡང་མདོ་ལས། གལ་ཏེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཀྱང་། དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་འགྲེལ་ལ། ཡང་མདོར། གལ་ཏེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་
5-506b
ཅད་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ལ་བཀོད་པའི་དགེ་བ་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་བཀོད་པའི་དགེ་བ་དཔེར་མཛད་ནས། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་ལྷག་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྐལ་བ་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་མུ་མེད་པས་མང་པོ་ཉིད་ཀྱི་རྡོར་ཏིང་དེས་གནས་ངན་ལེན་སྤོང་བ་དེ་ནས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་བར་ན་སྒྲིབ་པ་གཞན་མེད་པ་དེས་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
第三，由于长期修习大乘修道，能取所取四种分别类型一致地危害一切众生获得大菩提，因此就像瘟疫一般，当这些灭尽后，无碍获得大菩提，犹如以喜悦从苦难中获得解脱一般，由三种悲心而有能力除去他众痛苦，成为善于一切方面生起所摄众生安乐的圆满功德，无须努力即能摄集三乘一切，如同诸河流汇入大海般，住于修道的菩萨，几乎已达至极获得由道所成就的果位功德，自然庄严，而后一切功德相现前方式依止于菩萨相续。在此我说：无敌胜者你，我等有幸曾，无数承事你，往昔境不明，如幻忆起何妨？
无间道顶位
第四，无间顶分为两部分：确定譬喻与自反体，以及宣说所缘和主人。
决定喻与自反体
第一，修道顶加行之后，为成就一切智智慧和为断除习气染污，故宣说无间顶加行三摩地。
第二，经云："若三千大千世界一切众生皆住声闻地……彼等一切福德，不及菩萨初发心福德的百分之一。"又经云："若三千大千世界一切众生皆住独觉地……"注释引用。又经云："若三千大千世界一切众生皆入无过失菩萨地，彼等福德不及入菩提菩萨福德的百分之一。"等的意思是：以三千界一切人成就阿罗汉果位的善业，以及三千界一切人安立于无过失菩萨地的善业为比喻，超过所有这些的无限福德资粮之金刚定断除习气，从此至佛果再无其他障碍，因此无间三摩地能立即获得一切种智。


 ། གཞན་ཡང་སྐབས་འདིར་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཤེས་དགོས་ཏེ། བར་ཆད་མེད་རྩེ་འདིའི་ངོ་སྐལ་ཀྱི་སྤང་བྱ་ནི་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱིས་བཞག་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཟེར་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མིན་ཏེ། སྒྲིབ་གཉིས་རང་ལས་གཞན་པའི་རྫས་རིས་མི་མཐུན་ནི་རྒྱུ་དེས་མི་འཇོག་ལ། གལ་སྲིད་བཞག་ཀྱང་དེ་སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དེ་སྒྲིབ་པ་དང་རིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། སྒྲིབ་གཉིས་དང་རིས་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ས་བཅུར་སྒྲིབ་གཉིས་ས་བོན་དང་བཅས་པ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་སྦྱོར་འདི་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འགགས་ཀ་མ་ལ་འཇུག་པའི་གེགས་ཞིག་ཡིན་ལ། འདིའི་རྗེས་ཀྱི་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བ་སྟེ། དེའང་ཁོ་བོས་ཞིབ་ཏུ་བསམས་ན། སྤང་གཉེན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་གནས་པས་གེགས་དེ་སྐྱེས་པ་དང་དགག་བྱ་དེ་འགགས་ཟིན་པ་དང་འགགས་འབྲས་གསུམ་དུས་སྔ་ཕྱི་མེད་པས། དེའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་རྣམ་མཁྱེན་གསལ་བ་དེའང་དཀའོ། །དེས་ན་དེ་སྐབས་ཀྱི་ས་བཅུ་པའི་རྒྱུན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སམ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁམས་སམ། ཡང་དག་མིན་པའི་ཀུན་རྟོག་ཏུ་འདོད་དེ། དེས་འཁོར་བའི་གནས་ངན་པ་ཐམས་ཅད་ལེན་པས་གནས་
5-507a
ངན་ལེན་ཟེར་རོ། ། འོ་ན་དེ་ཤེས་བྱ་ཡིན་པས་ཤེས་སྒྲིབ་དང་རྫས་རིས་མཐུན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ལེགས་པར་མ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཡིན་ན་ཤེས་སྒྲིབ་ཡིན་པས་ཁྱབ་དགོས་སྙམ་པའི་བློ་དྲི་མ་ཅན་གྱི་གཏམ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། ཁོ་བོ་ཅག་ལྟར་ན་ཤེས་བྱ་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་ནས་དེའི་གནས་སྣང་རྟོགས་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ལ་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཤེས་བྱ་ལ་རྨོངས་པའི་ཆའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ཀྱང་ད་དུང་ཤེས་བྱའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཤེས་བྱ་ཙམ་ཞིག་ལྷག་མར་ལུས་པའི་དངོས་པོ་བར་ཆད་མེད་རྩེས་བསྲེག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ།ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་མ་ལུས་པ། །བསྲེགས་པས་ཞི་དེ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཤེས་བྱ་ཡིན་ན་ཤེས་སྒྲིབ་ཡིན་པར་ནི་མི་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་བྱ་གཟིགས་པ་དང་སྣང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནའང་། ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་སྒྲིབ་གཉིས་གཅིག་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་གཟིགས་པའི་ཚེ་ཤེས་སྒྲིབ་གཟིགས་པ་དང་སྣང་བར་ཐལ་ལོ། །འདོད་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་ཟད་པར་སྤངས་ཀྱང་། ད་དུང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྣང་ན། སྣང་བ་དེ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡུལ་དབང་ཡིད་གསུམ་སངས་རྒྱས་རང་རྒྱུད་ཀྱི་མཁྱེན་པས་བསྡུས་པ་ཡོད་པར་འདོད་དགོས་ལ། དེ་མི་འདོད་ན་སྣང་བ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་མི་དགོས་པས་དངོས་སྟོབས་དང་འགལ། དགོས་ན་སངས་རྒྱས་སྒྲིབ་བཅས་སུ་ཐལ་ལོ། ། བོད་དུ་བྱུང་བའི་བླ་མ་རས་པ་ཞིག་གིས། གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྒྲིབ་པ་དེ་མཚན་ཉིད་པ་ཀུན་ལ་དྲིས་པས་ངོས་མི་ཟིན་པ་འདུག་སྟེ། ཇོ་བོ་མཚན་ཉིད་པ་ཀུན་ན་རེ། གླ་རྩིའི་པགས་པ་ལ་གླ་རྩིའི་དྲི་མ་བྲོ་བ་ལྟ་བུ། སྒྲིབ་པ་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་མིན་ཀྱང་། སྤྱིར་སྒྲིབ་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཟེར་ཏེ་ནོར། འོ་ན་གང་ཡིན་ཅེ་ན། སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་རྟོག་མེད་ཧད་དེ་ལུས་པ་དེ་ཡིན་
5-507b
ཟེར་བ་དང་། དེའི་སློབ་མ་གྲགས་ལྡན་དེས་རྟོག་མེད་ཧད་དེར་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ལུས་པ་དེ་ཀུན་གཞི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བོ་བ་བྱ་བ་ཡིན། ཧད་དེ་བར་ལུས་པ་དེ་ངོ་མ་ཤེས་པ་འཁོར་བ་ཡིན་ལ། དེ་ངོ་ཤེས་པའམ་རང་རིག་ན་ཆོས་སྐུ་དང་མྱང་འདས་དང་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཟེར་བས། དེ་ངོ་ཤེས་བྱེད་དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟེར་བ་ཡིན། དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེས་དེ་སྤངས་པའི་རྗེས་སུ་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཀུན་གཞི་ནང་ལ་ཁུགས་པ་ཡིན་ལོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
此外，在这个阶段需要了解如下内容：说无间顶的直接所断是二障所立的习气并不正确。二障本身之外的不同类实质是由此因不能安立，即使安立了，也非障碍，因为此事物与障碍不同类。若是与二障同类，那么在见修十地中已断二障连同种子，故不应理。简言之，此无间顶加行是断除十地菩萨即将停息相续时的障碍，此后第二刹那，一切种智慧明显。我仔细思考后认为：因为能对所治互不共存，障碍生起、所遮已息和息灭果三者无先后时间，因此第二刹那中一切种智明显也很难安立。因此，此时十地相续可能是阿赖耶识，或是有为界，或是非真实分别。因其摄取轮回一切恶处，故名习气。
若问：因为它是所知，故与所知障同类，是否正确？这是你没有正确了解。认为"若是所知则必是所知障"这种想法是染污心的言论。依我们的观点，以所知作为考察对象，对其实相显现了解的障碍称为所知障。因此，虽已断所知愚痴分的障碍，但仍有作为所知依处的所知残余事物，被无间顶所焚烧，如经云："所知干薪尽无余，燃烧后即寂。"此外，若所知即所知障不合理，例如佛陀见到和显现世俗所知时，若所知与所知障同一，则佛陀见所知时应见和显现所知障。若承认，则佛虽已尽断障碍，但仍于佛智中显现障碍，则必须承认此显现的因缘境根意三者为佛自相续智所摄，若不承认，则显现无需因缘，违背实力；若需要，则佛有障碍。
在藏地曾有位喇嘛热巴问所有精通教理者习气障是什么，但无人能确认。所有教理上师都说：像麝香皮上留有麝香气味一样，虽非二障种子，但总是某种障碍，这是错误的。若问到底是什么，有人说是五门无分别呆滞知识；他的弟子名声具者则说：无分别呆滞外留是阿赖耶外散，呆滞中留是未认知轮回，若认知或自证，即是法身、涅槃和佛。能认知此的是所谓金刚定，故此定断除后，无分别阿赖耶收摄于内。


 ། སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་ས་དང་པོ་ནས་གནས་གྱུར་པའམ་སྤངས་པ་ཡིན་པས། དེ་སྤངས་ན་དེ་ས་བཅུ་པར་ཇི་ལྟར་འགྲོ། དེའང་ས་དང་པོར་སྤོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། ཚུར་མཐོང་གི་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་དབང་ཡིད་བྱེད་གསུམ་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་དགོས་ལ། དེར་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། ཡིད་བྱེད་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་སོགས་འགགས་པས་དེའི་འབྲས་བུ་གཟུང་འཛིན་རིག་གསུམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་དེའང་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་སེམས་དཔའ་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་ཅེ་ན། དེར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་གྲུབ་དོན་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་མཐོང་སྤང་གི་བག་ཉལ་དང་། སྒོམ་སྤང་རྟོག་པའི་ས་བོན་གང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ངེས་སོ། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པས་འདིའི་གནས་ངན་ལེན་དེ་འོག་ནས་བཤད་པའི་སྤང་བྱ་ལོག་སྒྲུབ་བཅུ་དྲུག་པོ་ལ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་སྣང་བ་ལ། བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དག་གིས། འདི་མི་ལེགས་ཏེ། དེ་ཕལ་ཆེར་རྟོག་པ་ཀུན་བཏགས་སུ་སྣང་བས་མཐོང་སྤང་གི་ཆ་དང་། སྒོམ་སྤང་གི་ཆ་གང་རུང་དང་། སྤང་བྱ་དེ་ཇི་སྲིད་མ་བསལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་སྦྱོར་རྩེ་ཡང་སྐྱེ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེ་བཙུན་གྱི་དགོངས་པ་ཡང་ཀླན་ཀ་འདི་མ་བསལ་བར་བར་ཆད་མེད་རྩེ་མི་སྐྱེ་བར་གསུངས་པའི་
5-508a
ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྦྱོར་འཇུག་གཉིས་ལས། སྦྱོར་བ་ནི་རྒྱུན་མཐའི་སྔ་ལོགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་ལ། གཉིས་པ་ནི། རྒྱུན་མཐའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཆད་པ་ཡིན་པས་དངོས་བཏགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འབྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་བཀོད་པ་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་རྟོགས་པ་ཕུན་ཚོགས་ལ་བཀོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱོན་མེད་པའི་ས་དང་པོ་ལ་བཀོད་ནས་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་དཔེར་བཟུང་ནས། དཔེ་དེ་བས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གྱུར་པ་བསོད་ནམས་ཆེས་གྲངས་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་ཉིད་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ནུས་བར་ཆད་མེད་པའམ་བར་ཆད་དང་བྲལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་བསྟན་གྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྡུས་སྒོམ་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱའོ། །
说所缘与主因
གཉིས་པ་དམིགས་པ་བདག་པོ་རྣམ་པ་བསྟན་པ་ལ། སྤྱིར་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་གཞག་བཤད་པ། རྩ་བའི་འབྲུ་སྣོན། དམིགས་རྣམ་ལ་བོད་གང་དག་གི་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་བསྐྱར་བ་དང་གསུམ་ལས།
说因缘总义
དང་པོ་ལ་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད། རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད། མཚན་ཉིད་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །
因定义
དང་པོ་རྒྱུ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་བསྐྱེད་པའོ། །ཡང་ན་དོན་གཞན་ཕྱི་མའི་རྗེས་སུ་རྣམ་སྨིན་གྱི་བྱ་བར་གྱུར་པ་སྟེ་ནས་ཀྱི་ས་བོན་བཞིན་ནོ། །ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་བསྐྱེད་པ་ལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་སྟེ། ལུང་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་
5-508b
གཙོ་བོའི་རྒྱུའོ། །རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའི་རྐྱེན་ནོ། །ཞེས་སོ། །རྒྱུ་ཡིན་ན་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུར་མ་ངེས་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་འདི་མིག་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཀྱང་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་མིན་པ་བཞིན་ནོ། །མ་གྲུབ་ན། རྣམ་འགྲེལ་ལས། རྣམ་ཤེས་མིན་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི། །ཉེར་ལེན་མིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་གྲུབ། །ཅེས་སོ།

你提交的上下文信息超过30k, 目前超长上下文仅捐赠用户可用, 请检查账户是否存在有效订阅

 །དབྱེ་ན་དྲུག་སྟེ། མཛོད་ལས། བྱེད་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། །སྐལ་མཉམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་དང་རྣམ་སྨིན་ཏེ། །རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་སོ། །དང་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་ལས་གཞན་པ་གང་ཞིག །འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་སྐྱེད་བྱེད་དེ་ཡིན་ཏེ། རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཕན་ཚུན་བལྟོས་ནས་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་སྐྱེད་བྱེད་དེ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེའང་བལྟོས་ཚུལ། ངོ་བོ་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་དང་། རྟེན་མཚུངས་པ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དེ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འབྱུང་བཞིན་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་དང་། །སེམས་དང་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་བཞིན། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་མཉམ་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དབྱེ་ན། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཟག་བཅས་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ནི། འབྲས་བུ་དང་འདྲ་བ་སྐྱེད་པ་གང་ཞིག །ལམ་གྱི་སྤང་བྱར་གྱུར་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་མཉམ་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བའོ། །རང་རིས་ས་པའོ་སྔར་སྐྱེས་རྣམས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། རིས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བདེན་པ་བཞིའི་མཐོང་སྤང་བཞི་དང་སྒོམ་
5-509a
སྤང་གཅིག་སྟེ་ལྔའོ། །ས་ནི་དགུའོ། །དེའང་ཇི་ལྟར་སྐལ་བ་མཉམ་ན། མཐོང་སྤང་སྔ་མ་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མཐོང་སྤང་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའང་ཟག་བཅས་ནི་རིས་དང་ས་གཉིས་ཀ་འདྲ་བར་བསྐྱེད་དོ། ། གཉིས་པ་ཟག་མེད་སྐལ་མཉམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་བསྐྱེད་པ་གང་ཞིག །ལམ་གྱིས་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ས་དགུ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་དང་། གཟུགས་མེད་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྐྱེད་པ་ཡོད་པས་ས་འདྲ་བར་མ་ངེས་ཀྱང་རིས་ཟག་མེད་དུ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། རྟེན་མཚུངས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་ཞིག །འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། །མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ནི་སེམས་དག་དང་། །སེམས་བྱུང་རྟེན་མཚུངས་ཅན་རྣམས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་མཚུངས་པ་ནི། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་པར་མཚུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྔ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཀུན་འགྲོ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་ས་པའི་ཉེས་པའི་ངོ་བོ་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རྣམས་ཀྱི་རང་ས་ཀུན་འགྲོ་ལྔ། །ཞེས་དང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་ལས། རང་གི་ས་པའི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་སྔར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ནི་ཕྱི་མ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་འགྲེལ་ལས། འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་ཀུན་ལ་དམིགས་པས་ན་
5-509b
ཀུན་ཏུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དང་གཞི་མཐའ་དག་འཛིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། མཐའ་དག་ནི་ཡུལ་སྡུག་མི་སྡུག་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་འགྲོ་ལ་དབྱེ་ན་བཅུ་གཅིག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་ལྔ། ཐེ་ཚོམ་དང་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་དང་བདུན། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་གཉིས། ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པ་སྟེ་བཞིའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
分为六种，《俱舍论》云："能作因、俱有因、同类因、相应因、遍行因、异熟因，因分为六种。"第一的定义是：凡异于自且能生起果体者，由说："异于自者为能作因"故。第二的定义是：互相依赖而生起果体者，由说："俱有者互为果"故。依赖方式、本体即是四大种，所依相同的心与心所，以及相和所相等，如说："如大种、随心所、如心与相和所相"故。第三的定义是：能生与因相似的果者，由说："同类因即相似"故。分为有漏同类因和无漏同类因两种。第一，有漏同类因的定义是：能生与果相似者，且为道所断者，由说："同类因即相似，同界同地先所生"故。界有五种：四谛所摄的四种见断和一种修断共五种。地有九种。所谓何为同类，如前欲界苦谛见所断能生后苦谛见所断等。有漏因既生同界又生同地。第二，无漏同类因的定义是：生与因相似者，且非道所断者，由说："九地的道互为平等和殊胜因"故。九地即是无漏的六种静虑地和无色地，互相能生，地虽不一定相同，但同为无漏界。第四的定义是：所依相同的心所，能生果体者，由说："相应因即心与心所共依者"故。所依相同是指如眼识及其眷属皆以眼根为所依等。第五的定义是：依前遍行，能生自地后过失体性者，由说："所谓遍行，烦恼之自地遍行五"以及《观世音行》中说："先前生起的自地遍行法是后烦恼法的遍行因"故。因是别相，果是后者，《俱舍释》中说："此是烦恼法的共同因"故。因缘于五类所断一切，故称遍行，《决择摄》中说："遍一切及执一切基"故。"一切"是指顺逆一切境。一般烦恼遍行分十一种：苦谛见所断的五见、疑和不共无明共七种；集谛见所断的二见、疑和相应无明共四种。


 ། ཁ་ཅིག་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ནི་བཅུ་གཅིག་ཏུ་གྲངས་ངེས་པ་མིན་ཏེ། བཅུ་གཅིག་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་འགྲོ་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་ནི་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཡུལ་སྡུག་པ་སོགས་མཐོང་བ་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་ལམ་གྱི་མཐོང་སྤང་ནི་ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དངོས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་ཀྱིས་ཟག་མེད་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཤིང་། ལོག་པའི་ལོག་ཞུགས་ཀྱིས་འགོག་ལམ་གྱི་ལོག་ཞུགས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་སྤང་ནི་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། སྒོམ་སྤང་བཞི་ཡོད་པ་ལས། འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་གསུམ་པོ་དེའི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་བཤད་ཟིན་ལ། གསུམ་པོ་དེ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པས་གསུམ་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡང་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཟག་བཅས་ལུང་དུ་བསྟན་པ་གང་ཞིག །འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་སྐྱེད་བྱེད་དེ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་དང་། །དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམས་
5-510a
ཁོ་ན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་མ་བསྟན་དང་དགེ་བ་ཟག་མེད་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་སྲེད་པས་བརླན་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ས་བོན་རུལ་བ་དང་བརླན་པར་མ་བྱས་པའི་ས་བོན་གྲུང་པོ་བཞིན་ནོ། །
缘定义
གཉིས་པ་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པའོ། །དབྱེ་ན་བཞི་སྟེ། རྩ་ཤེར་ལས། རྐྱེན་རྣམ་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། །དམིགས་པ་དང་ནི་དེ་མ་ཐག །བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ངོ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་པའོ། །རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱི་རང་ལྡོག་ནི་རྒྱུ་ལྷག་མ་ལྔ་པོ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལྔ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཡུལ་རང་གི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་བསྐྱེད་པ་སྟེ་སྔོན་པོ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་གི་ཤེས་པ་སྔ་མས་རང་གི་ཤེས་པ་ཕྱི་མའི་ཁྱད་པར་དངོས་སུ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་ངེས་ལས། བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་ཏེ། ཞེས་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དེ་ལས་འབྲས་བུ་དངོས་བསྐྱེད་པ་ཞིག་དགོས་པར་བཤད་དོ། །དེའི་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་ཤེས་པར་འདོད་པ་ནི་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་སོ། །སྡེ་པ་གཉིས་ནི་བེམ་པོ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡོད་པར་འདོད་དོ། ། ཁ་ཅིག་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཀ་མའི་ཤེས་པ་དེ་སྙོམས་འཇུག་ལས་ལངས་པའི་ཤེས་པ་དེའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཡིན་ལོ། །དེ་དེའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར། རང་ལྡོག་ནི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྐྱེས་པ་རྣམས། །ཐ་མ་མིན་མཚུངས་དེ་མ་ཐག །
5-510b
ཅེས་སོ། ། ཁ་ཅིག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐ་མའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མ་ཡིན་ལོ། འོ་ན་རྣམ་འགྲེལ་ལས། ཐ་མའི་སེམས་ནི་སེམས་གཞན་དང་། །མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་འགལ་ཅི་ཡོད། །སྔོན་ཆད་ཅི་འདྲར་འཕེན་འགྱུར་བ། །དེ་འདྲར་ཕྱིས་ཀྱང་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཅེས་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཡིན་པར་བཞེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
有人说遍行因不仅限于十一种，因为与这十一种相应的一切心和心所也都是遍行因。答：烦恼的遍行因也是如此。贪欲、嗔恨、傲慢不是遍行因，因为它们各自限定于特定对境，即缘见可爱等境而生。灭道谛的见所断不是遍行因，因为它们限定于特定对境，即实相违行唯缘无漏，倒违行唯缘灭道的违行。修所断不是遍行因，因为它们限定于特定对境。若不承认，修所断有四种，其中贪欲、嗔恨、傲慢三者的境各自限定已如前说，与这三者相应的无明也是限定于特定对境的。第六的定义是：有漏有记者，能生果体者，由说："异熟因唯不善及有漏善"故。无记和无漏善不是异熟因，因为力量微弱和未被爱润湿，如腐坏的种子和未润湿的干燥种子。
缘定义
第二，缘的定义是：能生起果的差别。分为四种，《中论》云："缘有四：因缘、所缘缘、等无间缘、增上缘，不存在第五缘。"第一的定义是：与果的差别和体性同时。因缘的自反体是其余五因，如说："因缘即是五因"故。第二的定义是：产生以境自相为特征的果差别，如青色。第三的定义是：前自识直接产生后自识的差别，《决定义》云："应知无间识前识本身是识的因"，解释等无间缘需直接产生果。认为其因果均为识是唯识宗的观点。二部派认为无情物也可从等无间缘生起。有人说入灭尽定前的心是出定后心的等无间缘，但这不是其等无间缘，因为中间被阿赖耶识等隔断。自反体是一切心心所，《俱舍》云："非最后心心所，同分为等无间"。有人说阿罗汉最后心心所不是等无间缘，但《释量论》中说："最后心与其他心相续有何相违？先前如何引生，后来也如是"，认为它是等无间缘。


 །བཞི་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་རང་དབང་ཅན་དུ་བསྐྱེད་ནུས་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བདག་པོར་བཤད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།
遮定义诤
གསུམ་པ་མཚན་ཉིད་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ནི། འཇིམ་པས་བུམ་པའི་ངོ་བོ་བསྐྱེད་པའི་ཚེ་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་དམ་མ་བསྐྱེད། བསྐྱེད་ན་དེ་དེ་ལ་བལྟོས་ཏེ་རྐྱེན་དུ་ཐལ། མ་བསྐྱེད་ན་བུམ་པའི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གཉིས་མི་གཅིག་པར་ཐལ། འཇིམ་པ་ལས་སྐྱེས་མ་སྐྱེས་རྫས་འགལ་བའི་ཆོས་ལྡན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པས་ཉེས་པ་གཉིས་པ་མེད་ལ། དང་པོ་ནི། འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལྔ་ཡིན། །ཅེས་དང་། བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བདག་པོར་བཤད། །ཅེས་རྒྱུ་རྐྱེན་གཉིས་པོ་དེ་ཁྱབ་མཉམ་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་སྤྱི་དོན་འདི་ནི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཞང་ཚེ་སྤོང་བ་ཆོས་ཀྱི་བླ་མའི་ལེགས་བཤད་ལས་བཏུས་པ་ཡིན་ནོ། །
5-511a
ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་མཆི། དམིགས་པ་དང་དབང་བསྒྱུར་བ་དང་རྣམ་པ་དང་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་མཆི། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །བདག་པོ་ནི་དྲན་པའོ། །རྣམ་པ་ནི་ཞི་བའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་འདི་ནི་དམིགས་པ་དང་དབང་བསྒྱུར་བ་དང་མཚན་ཉིད། ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི། བར་ཆད་མེད་རྩེ་འདིའི་དམིགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ཡིན་ལ། རྣམ་མཁྱེན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་ཕྱོགས་པའི་བར་ཆད་མེད་རྩེའི་བདག་པོ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་དྲན་པ་དེ་ཡིན་པར་བཞེད་ཅིང་། རྩེ་མོའི་ཤེས་རྣམ་ནི་སྤྲོས་པས་དབེན་པའི་ཞི་བ་ཉིད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ལས་བཟློག་པའི་དངོས་པོར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་དྲན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ནི་གཟོད་མ་ནས་དྲི་མས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
对所缘相雪域诸智者意见
གསུམ་པ་དམིགས་རྣམ་ལ་བོད་གང་དག་གི་འདོད་པ་བསྐྱར་བ་ནི། ཁ་ཅིག་ཆོས་ཀྱི་མངའ་བདག་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་བྱེད་པ་ནི་དྲན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱུའི་དབང་གིས་བརྗོད་ཀྱི་དེའི་ཚེ་མིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གི་དགོངས་པ་བླངས་ནས་བར་ཆད་མེད་རྩེ་འདི་ནི་རྣམ་མཁྱེན་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་རྣམ་མཁྱེན་དང་ཆེས་ཉེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་། བདག་པོ་དང་། ཤེས་པ་རང་གི་རྣམ་པ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་
5-511b
དང་བྲལ་བར་བཤད་ལ། ཁ་ཅིག་འདིའི་དམིགས་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་སོར་རྟོག་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གང་ལ་དམིགས་ནས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་གཞིར་བཟུང་བ་དག་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྣང་ཆ་ཙམ་སྟེ། དེའང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །རྣམ་པ་ནི་སྤྲོས་པའི་མཐའ་གང་དུའང་འཛིན་པ་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཞི་ཉིད་ཅེས་སོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་མཉམ་གཞག་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་རིམ་པ་ཐོས་བསམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་མི་བརྗེད་པར་དྲན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དྲན་པ་བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་ནི། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
第四的定义是：能生起自在的果差别者，由说："能作因说为增上"故。
遮定义诤
第三，遣除对定义的争论：泥土产生瓶子体性时，是否也产生差别？若产生，则泥土对瓶子应成为缘；若不产生，则瓶子的体性与差别应不一致，因为从泥土生与不生是相违的法性。答：彼时确实产生差别，因此没有第二过失。对第一问题，承认，因为如说"因缘即是五因"和"能作因说为增上"，表明因与缘二者同等遍摄、体性相同。这些关于因缘的总义，是从大师张翅鹏巴法上师的善说中摘录的。
"世尊，其事体如何？所缘、主宰、行相和相状如何？"世尊答："须菩提，一切种智的所缘是无事。增上是念。行相是寂静。相状是无相。须菩提，此是所缘、主宰、相状。"这段意思是：此无间顶的所缘是缘起无实性；趋向现证一切种智的无间顶之增上是能生定的念；顶的智相是离戏寂静。
第三，此无间三摩地的所缘缘是以一切法非实有为正所缘，与实有相反的无实性自性。增上缘是念。行相是本来离垢自性的寂静。
对所缘相雪域诸智者意见
第三，复述藏地智者对所缘行相的见解：有人依据法主世亲"一切种智的所缘是无实性"意为"从无实性而入"之义，非所缘缘。"增上是念"是从前因力而说，非彼时。依据这些意趣，认为无间顶是能生一切种智的同行因，当时因极接近一切种智，故说离所缘、增上、自行相等因缘。有人说，此所缘是加行时择慧所缘并作为断增益的基础，其相即是唯世俗缘起显现分，且自性为空，经云："须菩提，一切种智的所缘是无事。"行相是于任何戏论边都无执著，即"行相寂静"。增上缘是在等持中不忘如何作意的次第，即闻思所抉择的相续，是念，如说："念是增上缘。"


 ། གཞན་ཡང་འདི་ལྟར་དཔྱད་དགོས་ཏེ། འདིར་དམིགས་རྐྱེན་དང་བདག་རྐྱེན་དངོས་སུ་བསྟན་ནས། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་གང་གིས་བསྟན་སྙམ་ན། འགའ་ཞིག་ཤུགས་ལས་བསྟན་པ་ཡིན་ཅེས་ཟེར། འགའ་ཞིག་བར་ཆད་མེད་རྩེའི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་སྔ་མ་འགགས་པ་དང་། ཕྱི་མ་མ་སྐྱེས་པའི་ཆ་ནས་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དུ་འཇོག་ལ། དེ་ལ་དམིགས་རྐྱེན་བདག་རྐྱེན་ཁ་བསྐངས་ནས་ཤེས་པ་རྣམ་ལྡན་དུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་སྔ་ནས། རྣམ་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཡང་དཀའ་ལ། དེ་མྱོང་ན་ནི་ཤེས་པ་ལས་འོས་མེད་པས། ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་རྐྱེན་གསུམ་ཚང་དགོས་པ་དོན་གྱིས་གོ་བས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
所断邪行
གཉིས་པ་སྤང་བྱ་ལོག་སྒྲུབ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ལ། བསལ་བྱ། སེལ་བྱེད། ཇི་ལྟར་སེལ་བའི་ཚུལ་ལོ། །
所遣
5-512a
བསལ་བར་བྱ་རྒྱུའི་ལོག་རྟོག་འདིའི་ངོ་བོ་ནི། སློབ་དཔོན་ངན་པས་ལུང་རིགས་ལྟར་སྣང་གི་སྒོ་ནས་བློ་ལ་གཤིན་པར་བྱས་པའི་ལོག་ཤེས་སམ། ཡང་ན་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་འགལ་ལོ་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་སྟེ་གང་ཡང་རུང་བ་གང་ཞིག །འདིར་བསྟན་བདེན་གཉིས་གང་རུང་ཞིག་ཚད་མར་བྱས་ནས་དེའི་རིགས་པས་ཅིག་ཤོས་ལ་རྒྱས་བཀབ་སྟེ། དེ་ལ་དེའི་ཁྱད་ཆོས་མེད་ན་དེ་ཚད་མིན་ཡིན་པས་འགལ་བའོ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་གོ། སྐབས་འདི་ལ་འཕྲོས་ནས་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཅུང་ཟད་ཅིག་བཤད་པ་ལ། བདེན་གཉིས་འགལ་འཛིན་གྱི་ལོག་རྟོག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ། དེ་གཉིས་མི་འགལ་བའི་ཚུལ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་བདེན་གཉིས་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པའི་སྐྱོན་དང་ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་བཤད། དེའི་ངོ་བོ་གཏན་ལ་དབབ་ནས་གནས་ཚུལ་བཤད་པ། ངེས་ཚིག་བཤད་ཅིང་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། བདེན་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ཤེས་ན་བསྟན་དོན་ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་ཤེས་ཏེ་རྨོངས་མེད་དུ་ཚོགས་བསགས་ནས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ལ། དེ་མ་ཤེས་ན་སྔ་མ་ལས་ལྡོག་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། དེ་ལ་འཁྲུལ་བ་སྤང་བ། འགག་བསྡུས་ཏེ་དོན་དམ་དབྱེར་མེད་དུ་བསྟན་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། རང་ངོའི་དོན་ཡོད་མ་མྱོང་བ་གང་ཞིག །གཞན་དབང་གི་རྣམ་པ་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡུལ་དང་བཅས་པ་སཾསྐྲྀ་ཏའི་མཚན་ཉིད་དོན་གྱི་རང་ངོ་མེད་མ་མྱོང་བ་གང་ཞིག །ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡུལ་དང་བཅས་པ་དེ་པ་ར་མཱརྠའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི། ཚུར་མཐོང་གི་རྒྱུད་ལ་སྣང་གི ། གཉིས་པ་ནི། གཞན་མཆོག་གཟིགས་པའི་ཐུགས་ལ་གསལ་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དོན་མེད་པ་དང་དོན་ཡོད་དག །མི་སྣང་སྣང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ།
5-512b
དོན་དམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་འཁྲུལ་སྤོང་། དོན་དམ་སངས་རྒྱས་ཆེན་པོའི་བློས་མི་འཇལ་བའི་འཁྲུལ་སྤོང་། བདེན་གཉིས་རང་བཞིན་གཞན་པའི་འཁྲུལ་བ་སྤོང་ཚུལ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། གཞན་དག་དོན་དམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཐལ་ཏེ། ལང་གཤེགས་སུ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད། །དམ་པའི་དོན་དུ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་བཤད་ཚད་ཀུན་རྫོབ་པ་དང་། མེད་པར་བཤད་ཚད་དོན་དམ་ལ་དགོངས་སྙམ་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ལུང་དོན་དེ་མ་གོ་བའི་འཁྲུལ་གཏམ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དོན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ནི་འཁྲུལ་ངོར་ཡོད་ལ། མ་འཁྲུལ་པའི་ངོར་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེར་མ་གསུངས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད། དོན་དམ་དུ་མེད་ཅེས་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཁྱོད་ལ་ཆད་པར་འགྱུར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
此外，应当如此考察：此处明示所缘缘和增上缘后，等无间缘由何示现？有人说是以隐含方式示现。有人说无间顶的相续本身，从前者已灭、后者未生的角度立为等无间缘，并补充所缘缘和增上缘，生起具行相的识。一切遍智法称海面前说：所说"行相"即已示现识本身，因为无体验的行相很难成立，若体验，除识之外别无他法，意义中已了知生识需具足三缘。
所断邪行
第二，所断邪行分两部分：略说和广说。
第一分为所遣、能遣和如何遣除的方式。
所遣
应当遣除的邪解本性是：由恶师以似乎正确的经教理论在心中固定的邪解，或者无理由认为"相违"的疑惑，任何一种，此处所说的二谛任一被视为量，用其理论掩盖另一，认为"如果那一方没有这种特性，则非正量，故相违"的邪解。在此处稍微阐释二谛的建立，包括：成为二谛相违执著的邪解方式，二者不相违的方式。首先，说明不知二谛区分的过失和了知的功德；确立其本性，解释实相；解释词义并显示异名。第一，了知二谛方式则知教义甚深真谛，无愚地积累资粮，成为圆满佛；若不了知，则产生与前相反的过失。第二分为：本体、遣除对此的错误、总结以显示胜义无别三部分。第一，未在自方面有经验，以他力行相为所知对境，具境的梵文（संस्कृत）特征；未在自方面无经验，以圆成行相具境的梵文（परमार्थ）特征。第一是凡夫相续中显现，第二是圣者意中明显，如说："无义有义，不现与现。"第二，
遣除胜义以自性空的错误，遣除胜义不为大佛智所量的错误，遣除二谛自性异体的错误三部分。第一，有人认为胜义以自性空，因《楞伽经》云："世俗中一切有，胜义中则非有。"认为凡说为有的是世俗，说为无的是胜义。这是你未理解经义的错误言论，因为此义是针对世俗法性而说，世俗在迷乱面前有，在无迷乱面前无。若非如此所说，则说"世俗中有，胜义中无"时，未说明建立世俗有的法，你的世俗建立将会断灭。
;


 །དེ་ལྟར་ཡིན་པའང་རྩ་ཤེར། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་རྟོགས་པས་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གཟིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དག་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་དོན་དམ་པར་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་པས། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་གྲུབ་དོན། འཇིག་རྟེན་པས་ཀུན་རྫོབ་རང་སྟོང་དུ་མ་
5-513a
ཤེས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ་འཁྲུལ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་དེ་དོན་དམ་དུ་སྟོང་པས་མེད་དོ། །དོན་དམ་བདེན་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་མེད་པའི་ཡོད་སྣང་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་ནས་དོན་དམ་སྐྱེ་མེད་ཉིད་དོན་དམ་བདེན་པ་ཡིན་པས་འདོད་དོ། །དེས་ན་རྣམ་འཇོག་གི་ཚེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་བདེན་ན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་འགལ། དོན་དམ་དུ་མི་བདེན་ན་དོན་དམ་བདེན་པར་འགལ། རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་ན་ཀུན་རྫོབ་མི་བདེན་ན་བདེན་པར་འགལ་བ་དང་། དོན་དམ་བདེན་པ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ན་བདེན་པར་ཡང་འགལ་བས་བསམ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མིན་ནོ། །འོན་ཏེ་རྣམ་འཇོག་གི་ཚེ་ནི་དོན་དམ་ཁོ་ནར་བདེན་ལ། ཅིག་ཤོས་ནི་བརྫུན་ཏེ། དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་བའང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཡོད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གཞན་དག །དོན་དམ་བློ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་མཁྱེན་དང་། བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིའང་ཡུལ་མིན་ནོ་ཞེ་ན། ལུང་དེའི་དོན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ཀྱི། དེ་ལྟར་མིན་ན། ཇི་སྐད་དུ། རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ། ཞེས་དང་། རྒྱལ་བ་བྱམས་པས། དེ་འགགས་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཞེས་དང་། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས། ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སོགས་ལོག་པར་འདོན་དགོས་སོ། །གཞན་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བློ་ཟུར་དུ་བཀར་བའི་སྒྲ་མེད་ཅེས་ཟེར་བ་ནི། སཾསྐྲྀཏ་དང་། སྒྲ་གཅིག་དོན་མང་པོ་ལ་
5-513b
འཇུག་པ་དང་། དོན་གཅིག་ལ་སྒྲ་མང་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དེར་མ་ཟད་དེ་འདྲ་བ་བོད་སྐད་ལའང་མཐོང་སྟེ། སྡིག་པ་ཟེར་བ་འདི་སྡིག་པ་རྭ་ཅན་དང་། དགེ་སྡིག་གི་སྡིག་གཉིས་ཀ་ལ་འཇུག་གོ། མདོར་ན་ཡུལ་བདེན་པ་གཉིས་ལ་ཡུལ་ཅན་བློ་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོར་བཞག་པ་ན་ཇི་ལྟར་བདེན་པའི་བདེན་ལུགས་གཉིས་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་རང་ངོ་སྟོང་མི་སྟོང་གི་ཚུལ་གཉིས་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའང་མྱང་འདས་ཆེན་པོར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མི་སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
如此也是《根本中论》"诸佛说法"释中，圣龙树说："诸佛世尊说法依靠此二谛，所谓世间世俗谛是对诸法自性空，世间由于颠倒无知而见诸法生起者，于彼等即是世俗中的真实，故为世俗谛。胜义谛是诸圣者由于无颠倒证悟而见诸法无生者，于彼等即是胜义中的真实，故为胜义谛。"由此成立，世间人不知世俗自空而颠倒分别，即迷乱；世俗法在胜义中空故无。胜义谛是，了解世俗无的有显为颠倒后，胜义无生即是胜义谛。因此，在安立时，若世俗中不真实则与世俗谛相违；若胜义中不真实则与胜义谛相违。若在实修时，世俗不真实则与谛相违，胜义谛离戏则与谛也相违，故非思维对境。或者，安立时唯胜义真实，另一则虚妄，《宝云经》云："善男子，若无胜义，则梵行无义，如来出世亦无意义。因为有胜义故，菩萨通达胜义。"第二，他人说："胜义非心行境。"故，佛陀遍智及菩萨无分别智也非其境。该经义只是针对众生心，若非如此，则应错误引用"自证智慧行境"、弥勒佛说："彼灭圣者行境"、圣无著说："为何称胜义？因为是圣智行境"等。有人说无单指佛智的词，这是因为梵文（संस्कृत）一词多义、一义多词，不仅如此，藏语也有这种现象，如"蝎子（སྡིག་པ）"可指有角蝎子和善恶中的恶两者。总之，当以二种境的二种智各别安立时，有两种如何真实的真理方式，以及二者自体空不空的两种方式，《大涅槃经》说："涅槃是不空之空性，其余是空之空性。"


 །ཞེས་དང་། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། མྱ་ངན་འདས་པ་བདེན་གཅིག་པུ། །ཞེས་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ཡི་སྟོང་ཉིད་གཅིག །གཅིག་ནི་སྐྱེས་པའི་སྟོང་པ་སྟེ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡི་སྟོང་ཉིད་མཆོག །སྐྱེས་པའི་སྟོང་པ་འཇིག་པ་ཡིན། །ཅེས་དང་། དངོས་མེད་དེ་ཡི་དངོས་མ་ཡིན། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སྟོང་པར་འདོད། །ཅེས་ཀུན་བཏགས་དང་གཞན་དབང་ནི་བཏགས་པ་དང་སྣང་བ་ལྟར་གྲུབ་པའི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་ནི་བལྟོས་མིན་གྱིས་སྟོང་པས་སྟོང་པའི་བདག་ཉིད་དེའང་སླར་སྟོང་པ་གཉིས་ལྡོག་དགོས་པ་མིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་ན་བདེན་གཉིས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་འགལ་པས་སོ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ནི་དོན་དམ་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་ཡོད་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་བཀག་པའི་ཐ་དད་ཡིན་ལ། དེའང་གཞན་དུ་བརྗོད་པ་མེད་པས་ཐ་དད་ཡིན་པ་ཁེགས་ལ། ངོ་བོ་གཅིག་པ་མིན་པས་གཅིག་ཡིན་པ་ཁེགས། གཅིག་མིན་པས་ཕྱེ་ན་ཐ་དད་དུ་རྣམ་འཇོག་གི་ཚེ་འཇོག་ན་དངོས་སྟོབས་དང་མི་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའང་དགོངས་འགྲེལ་དུ། བདེན་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་ན་བྱིས་པས་ཀུན་རྫོབ་མཐོང་བ་ན་དོན་དམ་ཡང་
5-514a
མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ལ་ཟག་པ་འཕེལ་བ་ལྟར་དོན་དམ་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་དང་། དོན་དམ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ལའང་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་དོན་དམ་མཐོང་ཐོས་ལ་སོགས་སུ་བཙལ་དུ་མེད་པ་ལྟར་དོན་དམ་ཡང་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཞན་དུ་བཙལ་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་བཞི་དང་། ཅི་སྟེ་གཞན་ཡིན་ན་དོན་དམ་མཐོང་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ལ་བདེན་འཛིན་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། དོན་དམ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་མ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དེ་དོན་དམ་མིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་ཟག་གཅིག་ལ་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་བཞི་འབྱུང་བར་གསུངས་ལ། མདོ་དྲངས་ན་ཡི་གེས་འཇིགས་སོ། །འོ་ན་དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཚུལ་ནི། ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་གཉིས་ཆོས་ཅན། གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཚད་མིན་བསླུ་བ་སྟེ་རང་བཞིན་མེད་པ་དག་གི་ཁྱད་པར་འགལ་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་དེ་ཉིད་དང་ཀུན་རྫོབ་གཅིག་པ་བསལ་ལོ། ། ཡང་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་བདེན་པ་དང་ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཆོས་ཅན། སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་མེད་པ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་གཞན་པའི་ཡོད་པ་ཞེས་པའི་ལྷག་པ་ཞིག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཆོས་ཅན་མེད་པ་ཙམ་ལས་གཞན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་མ་གྲུབ་པའི་ཆ་ནས་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་ཡོད་པ་ལས་གཞན་པའི་ཀུན་རྫོབ་མ་གྲུབ་པས། ཆོས་ཉིད་གཅིག་པུ་བདེན་པར་ཡོད་པ་དེ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ངོ་
5-514b
བོ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་བདེན་པ་ཡིན་པ་ལ་བསམས་ནས་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་ཟེར་ལ། དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་དོན་མཐུན་པས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་དང་། ཕྱི་མ་གྲགས་སྡེ་སྤྱོད་པའི་དབུ་མས་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་སོ་སོར་འཆད་དོ།

 །ཞེས་དང་། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། མྱ་ངན་འདས་པ་བདེན་གཅིག་པུ། །ཞེས་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ཡི་སྟོང་ཉིད་གཅིག །གཅིག་ནི་སྐྱེས་པའི་སྟོང་པ་སྟེ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡི་སྟོང་ཉིད་མཆོག །སྐྱེས་པའི་སྟོང་པ་འཇིག་པ་ཡིན། །ཅེས་དང་། དངོས་མེད་དེ་ཡི་དངོས་མ་ཡིན། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སྟོང་པར་འདོད། །ཅེས་ཀུན་བཏགས་དང་གཞན་དབང་ནི་བཏགས་པ་དང་སྣང་བ་ལྟར་གྲུབ་པའི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་ནི་བལྟོས་མིན་གྱིས་སྟོང་པས་སྟོང་པའི་བདག་ཉིད་དེའང་སླར་སྟོང་པ་གཉིས་ལྡོག་དགོས་པ་མིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་ན་བདེན་གཉིས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་འགལ་པས་སོ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ནི་དོན་དམ་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་ཡོད་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་བཀག་པའི་ཐ་དད་ཡིན་ལ། དེའང་གཞན་དུ་བརྗོད་པ་མེད་པས་ཐ་དད་ཡིན་པ་ཁེགས་ལ། ངོ་བོ་གཅིག་པ་མིན་པས་གཅིག་ཡིན་པ་ཁེགས། གཅིག་མིན་པས་ཕྱེ་ན་ཐ་དད་དུ་རྣམ་འཇོག་གི་ཚེ་འཇོག་ན་དངོས་སྟོབས་དང་མི་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའང་དགོངས་འགྲེལ་དུ། བདེན་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་ན་བྱིས་པས་ཀུན་རྫོབ་མཐོང་བ་ན་དོན་དམ་ཡང་
5-514a
མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ལ་ཟག་པ་འཕེལ་བ་ལྟར་དོན་དམ་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་དང་། དོན་དམ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ལའང་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་དོན་དམ་མཐོང་ཐོས་ལ་སོགས་སུ་བཙལ་དུ་མེད་པ་ལྟར་དོན་དམ་ཡང་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཞན་དུ་བཙལ་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་བཞི་དང་། ཅི་སྟེ་གཞན་ཡིན་ན་དོན་དམ་མཐོང་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ལ་བདེན་འཛིན་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། དོན་དམ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་མ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དེ་དོན་དམ་མིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་ཟག་གཅིག་ལ་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་བཞི་འབྱུང་བར་གསུངས་ལ། མདོ་དྲངས་ན་ཡི་གེས་འཇིགས་སོ། །འོ་ན་དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཚུལ་ནི། ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་གཉིས་ཆོས་ཅན། གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཚད་མིན་བསླུ་བ་སྟེ་རང་བཞིན་མེད་པ་དག་གི་ཁྱད་པར་འགལ་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་དེ་ཉིད་དང་ཀུན་རྫོབ་གཅིག་པ་བསལ་ལོ། ། ཡང་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་བདེན་པ་དང་ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཆོས་ཅན། སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་མེད་པ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་གཞན་པའི་ཡོད་པ་ཞེས་པའི་ལྷག་པ་ཞིག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཆོས་ཅན་མེད་པ་ཙམ་ལས་གཞན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་མ་གྲུབ་པའི་ཆ་ནས་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་ཡོད་པ་ལས་གཞན་པའི་ཀུན་རྫོབ་མ་གྲུབ་པས། ཆོས་ཉིད་གཅིག་པུ་བདེན་པར་ཡོད་པ་དེ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ངོ་
5-514b
བོ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་བདེན་པ་ཡིན་པ་ལ་བསམས་ནས་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་ཟེར་ལ། དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་དོན་མཐུན་པས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་དང་། ཕྱི་མ་གྲགས་སྡེ་སྤྱོད་པའི་དབུ་མས་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་སོ་སོར་འཆད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是你要求的直译：
以及圣者龙树说："涅槃是唯一真实。"又说："一为未生之空性，一为已生之空性。未生之空性最胜，已生之空性是灭。"又说："无实非其实，认为自性是空。"这里所说的遍计所执和依他起是以虚构和如所显现的自性为空的空性，而圆成实则是无所依待的空性，其自性也是空的，但无需再次否定这两个空。
第三，如果按照你的主张，二谛应成为本质不同的，因为二者相违。然而并非如此。世俗谛不能说与胜义谛有别的本质，这是否定一体的差别，又因为不能说有别，所以不是差别；因为不是一体，所以不是一。当按照非一而分别安立差别时，这不违背实力（事实），如《解深密经》中说：若二谛本质一，则凡夫见世俗时也应见到胜义，如同世俗增长污垢那样胜义也会增长污垢，如同胜义无分别那样世俗也应无分别，如同世俗以识寻求不到胜义那样胜义也不能通过闻思寻求，这是四种过失。若是别体，则见胜义也不能断除对世俗的执著，胜义将不是世俗的法性，仅仅是世俗不成立的真如将不是胜义，同一补特伽罗将同时具有烦恼和清净两种所缘，这也有四种过失。若引经文则恐篇幅过长。
那么胜义与世俗不可说一不可说异的方式是：法性胜义谛和法相世俗谛两者，不是一体，因为法性胜义是不欺诳而有，而法相世俗是非量欺诳即无自性，具有相违的特征。这排除了胜义和世俗是一体的观点。又，法性胜义谛和法相世俗谛不是各别的，因为胜义的存在法性就是由世俗的不存在来区分的，除此之外没有什么额外的"存在"特质可以区分。因此，除了世俗法相的不存在之外，没有其他所谓的世俗，从这方面说它们不是各别的；或者，除了胜义法性的存在之外，世俗不成立，所以唯一真实存在的法性之外没有世俗的不同本质，故不是各别的；或者，法相世俗的不成立本身就是法性胜义谛，从这个角度说不是各别的。其中前两种解释意义相同，是瑜伽行中观的解释，而最后一种是应成中观对"非各别"的解释。


 །དེ་གཉིས་གང་གི་ལུགས་ལྟར་ནའང་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ནི་ཡོད་པར་མི་འདོད་ལ། རྣམ་རིག་གི་བག་ཆགས་ལ་བྱང་བ་རྣམས་ཆོས་ཅན་ཆོས་ཉིད་སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དག་གནས་ལུགས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཆོས་ཅན་ཉིད་ལ་དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པས་གཞན་དབང་གི་ཀུན་རྫོབ་སྣང་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ངོ་བོ་ཡོངས་གྲུབ་རྣམ་རིག་གི་ངོ་བོར་ཡོད་ཟེར་བ་ནི་གང་ན་འདུག་ཀྱང་སེམས་ཙམ་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་དབུ་མ་པ་ཆེན་པོའི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཅན་ནི་རྣམ་ཤེས་འཁོར་བཅས་ཏེ་བརྫུན་པ། ཆོས་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་འཁོར་བཅས་ཏེ་བདེན་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། འབྲེལ་བ་ཟླ་བཅས་ཀྱི་གཉིས་པར་བདེན་གཉིས་གང་ཡང་མ་གྲུབ་ལ། ལྷག་པར་དོན་དམ་བདེན་པ་ནི་དེར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྩ་ཤེར་ལས། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །དེ་ནི་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་བདེན་གཉིས་གཉིས་ཀ་རྣམ་འཇོག་གི་རིགས་པའི་ཚེ་ཕ་རི་ལ་བལྟོས་ནས་ཚུ་རི་དང་། ཚུ་རི་ལ་བལྟོས་ནས་ཕ་རི་སོགས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚེ་ཟླ་བཅས་སུ་བརྗོད་ན། དེ་གཉིས་གཅིག་ཁེགས་ན་ཅིག་ཤོས་ཁེགས་པ་ཡིན་པས། དེ་ནི་བྱིས་པ་འབྲིད་པའི་གཏམ་ཡིན་ལ། ངེས་པའི་དོན་དུ་དེ་མིན་ཏེ། འབྲེལ་བ་ཟླ་བཅས་ཡིན་ན་གཅིག་བཀག་པས་ཅིག་ཤོས་ཁེགས་དགོས། གཅིག་གྲུབ་ན་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་དེར་གྲུབ་དགོས་པ་ལས། འདིར་དེ་ནི་མི་འགྲུབ་
5-515a
སྟེ། ཀུན་རྫོབ་བཀག་པས་དོན་དམ་མི་ཁེགས་པ་དང་། དོན་དམ་གྲུབ་པས་ཀུན་རྫོབ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པར་དོན་དམ་བདེན་པ་ནི་རང་ངོ་ནས་ཕར་གྲངས་གཞལ་ཀྱང་གཉིས་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། རང་ཉིད་དང་པོར་གཟུང་བའི་ཕྱིར། གཞན་ངོ་ནས་ཚུར་གྲངས་གཞལ་ཀྱང་གཉིས་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། གཞན་ངོའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་མེད་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་གཅིག་དང་ཐ་དད་གཉིས་ཀ་མིན་པར་ཟུང་དུ་འཇུག་པས་ན་ཟུང་འཇུག་ཀྱང་ཡིན་ལ། མདོར་ན་གཅིག་ཐ་དད་མིན་བྱས་ཀྱི། གཅིག་ཐ་དད་ཡིན་པར་ནི་སྒྲུབ་པ་ནི་མིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དངོས་སྟོབས་དང་འགལ་བས་དེ་འདྲ་བ་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་མི་བཞེད་དོ། ། འགའ་ཞིག །ཁྱོད་ལ་དངོས་སྟོབས་དང་འགལ་བས་ཅི་ལྟོ། ཁྱོད་ལ་དངོས་སྟོབས་མེད་པས་སོ་ཞེ་ན། རིགས་པ་དེ་ནི་བདེན་གཉིས་སྒོ་ཅན་གྱི་ཀླན་ཀ་ཞེས་འདིའི་བཤད་གཞིར་གྱུར་པ་ལུང་ཆོས་པའི་བརྡ་ལས་གྲགས་པ་དེ་ཡིན་ཅིང་། རིགས་པ་སྨྲ་བ་དག་གིས་འདི་ལྟ་བུའི་རིགས་ལྟག་ཆོད་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ངེས་ཚིག་བཤད་ཅིང་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་ནི། སཾསྐྲྀ་ཏས་སདྡྱ་ཞེས་པ་ལ། སམ་ནི་ཡང་དག་པའོ། །སྐྲྀ་ཏི་ཨཱ་ཝ་ར་ནི་འགེབས་པའམ་སྒྲིབ་པའོ། །སདྡྱ་ནི་བདེན་པ་སྟེ། འཁྲུལ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཉིད་ཡང་དག་པར་བསྒྲིབས་པས་ན་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། བདེན་གཉིས་ལས། གང་ཞིག་གིས་ནི་གང་ཞིག་ལ། །ཡང་དག་སྒྲིབ་བྱེད་ཀུན་རྫོབ་འདོད། །ཅེས་པས་ཀུན་རྫོབ་ནི་དོན་འགྱུར་དུ་བྱས་པའོ། །བདེན་པ་ཞེས་པ་འཁྲུལ་ངོར་བདེན་པར་སྣང་བ་ལ་བསམས་པའོ། །འདི་ལ་ཡང་ལོག་གཉིས་ཡོད་པའི་ཡང་དག་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པར་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རྩོད་ན་གྲགས་པ་ཁ་ཅིག་ནི། །ཡང་དག་པར་དངོས་མ་སྐྱེས་པ། །མོ་གཤམ་བུ་ལ་
5-515b
སོགས་བཞིན་དུ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་སྐྱེ་ཟེར། །ཞེས་བཀག་གོ། པ་ར་མཱ་ཨརྠ་སཱདྡྷྱ་ཞེས་པའི་པ་ར་མ་ནི་དམ་པ་དང་མཆོག་ལ་འཇུག་ལ། ཨརྠ་ནི་དོན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་དམ་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པའི་དོན་ཡིན་པས་ན་དོན་དམ་པ་དང་། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བདེན་པས་ན་བདེན་པའོ། །དེས་ན་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་ལ་མཁས་དགོས་ཏེ། དེའང་ཇི་སྐད་དུ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ནི་ཉམས་བླ་ཡི། །ལྟ་ལས་ནམ་ཡང་ཉམས་མི་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
那两种观点中无论哪一种，都不承认世俗谛的存在。熟习唯识习气的人们将法相与法性视为施设对象上有差别，但在实际情况中无差别，所以世俗法相与胜义法性不可分离，因此说依他起的世俗仅仅作为显现而存在，其本质圆成实以唯识本性而存在，这种说法无论在哪里出现都应知道只是唯识宗的观点。在此大中观的语境中，法相是识及其眷属，是虚假的；法性是智慧及其眷属，是真实的。
第三，在相关联的二者中，二谛都不成立，尤其胜义谛在此不成立，如《中论》所说："非从他了知，寂静，不被戏论所戏论，无分别，义无差别，这是它的特征。"因此，当以安立的理由来安立二谛时，相对彼岸而言此岸，相对此岸而言彼岸等，在名言中称为相互依存，若一者被否定另一者也被否定，这只是哄骗幼童的话语，而在了义上并非如此。若是相互依存，则否定一方应否定另一方，成立一方应成立另一方，而此处不成立，因为否定世俗不会否定胜义，成立胜义不会成立世俗。特别是，胜义谛从自身角度向外计数时不成为第二，因为它自身被执为第一；从他方角度向内计数时也不成为第二，因为它没有他方的性质。它只是不二，而且既非一也非异地双运，所以也是双运。简言之，是否定一和异，而非成立一和异，因为那样会违背实力（事实），诸佛及菩萨不会接受这种说法。
有人说："对你来说违背实力又有何妨？因为你没有实力。"这种论点是所谓的"二谛之门的诘难"，是从教法传统中流传的术语，而论理学家将这类论点视为诡辩。
第三，解释词义并列举异名：梵语"saṃvṛti"中，"sam"是真实，"kṛti āvara"是遮蔽或覆盖，"satya"是谛，因为被迷乱本性所空的真实所遮蔽，所以是世俗，如《二谛论》中说："由何法于何法，真实遮蔽称世俗。"这里将"世俗"作为意译。"谛"是指在迷乱视角中显为真实。这也有正确和错误两种，其中正确的在世俗中被认为是世间共识，如所说："在争论中，有些共识认为实在不生，如同石女儿等，在世俗中也不生。"这是一种被否定的观点。
"paramārtha-satya"中，"parama"表示殊胜和最上，"artha"是义，因为是进入殊胜法性的义，所以是胜义；因为在圣者智慧的境界中为真，所以是谛。因此，必须精通二谛的区分，如所说："宁可舍戒律，但决不应舍正见。"


 །གཉིས་པ་བདེན་གཉིས་མི་འགལ་བའི་ཚུལ་ནི། དེ་གཉིས་རང་ལྡོག་གཅིག་ཡིན་ནས་མི་འགལ་ཅེས་བརྗོད་པའང་མ་ཡིན། མཚན་གཞི་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་སྟོང་ཆ་དོན་དམ་བདེན་པ་ཡིན་པར་འདོད་ནས་མི་འགལ་ཅེས་བརྗོད་པའང་མ་ཡིན། ཡང་ན་བུམ་པ་རང་ངོ་སྟོང་པ་དང་། བུམ་པ་བུམ་མིན་ལས་ལོག་པ་གཉིས་མི་འགལ་བ་ལ་བསམས་ནས་ཀྱང་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་རིགས་པས་དཔྱད་ན་མི་འགལ་བར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་མི་འགལ་བའི་དོན་བདེན་གཉིས་སོ་སོ་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཞིག་གིས་ཅིག་ཤོས་ལ་གེགས་བྱས་ནས་ནུས་མེད་དུ་བྱེད་མི་བཏུབ་པ་ལ་བསམས་ནས་མི་འགལ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྣང་ཙམ་ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་དང་། དེའི་རང་ངོ་སྟོང་པ་ལྟ་བུ་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་དང་། དོན་དམ་དུ་མེད་པ་གཉིས་མི་འགལ་ཏེ། འཁྲུལ་ངོར་ཡོད་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོར་མེད་པས་གཞི་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་འགལ་བ་གཉིས་མི་འདུ་སྟེ། རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ངོར་སྐྲ་ཤད་ཡོད་པ་དང་། སྤྱིར་སྐྲ་ཤད་མེད་པ་གཉིས་མི་འགལ་བ་བཞིན་ནོ། །
能遣
གཉིས་པ་སེལ་བྱེད་ལ། བསལ་བྱ་ཀླན་ཀ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་སེལ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་གང་
5-516a
ཡིན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དོན་དམ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ཀུན་རྫོབ་སུན་འབྱིན་པ་དོན་དམ་སྒོ་ཅན་དང་། ཀུན་རྫོབ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་དོན་དམ་འགོག་པའི་ཀླན་ཀའོ། །དེའང་དང་པོ་ནི་ལྟ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་སྤྱོད་པ་འགོག་པའོ། །གཉིས་པ་སྤྱོད་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ལྟ་བ་འགོག་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་སྤྱོད་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་བདེན་གཉིས་སོ་སོ་བ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་གང་རུང་རེས་མངོན་པར་ཆོག་ཚོད་འཛིན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། ལྟ་སྤྱོད་རྐྱང་པ་ལ་བཞག་པའི་ཚེ་སྐབས་དེར་གཉིས་ཀ་མི་འགལ་བར་ཁས་ལེན་པ་ནི་མིན་ཏེ། ལྟ་བ་བཞག་ནས་སྤྲོས་མཚན་དུ་མི་འཛིན་པའི་ཚེ། ཇི་སྐད་དུ། ལས་འབྲས་རྣམས་ལ་སེམས་པའང་དགག་པར་མཛད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་མི་འགལ་བ་དེ་ལྟ་སྤྱོད་ཟུང་འབྲེལ་དུ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་བདེན་གཉིས་མི་འགལ་བར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ཤེས་ལ་སྣང་བ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཅིང་། བློ་གཅིག་གི་ངོར་དེ་གཉིས་སྣང་བ་དང་རང་བཞིན་མེད་པ་གཉིས་ཀ་གཞལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྣང་བ་དང་རང་བཞིན་མེད་པ་གཉིས་པོ་དེ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ན་སྣང་བ་དང་། ལྟ་བའི་ཚེ་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ལྟ་སྤྱོད་གཉིས་གང་གཙོ་ཆེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་ལྟ་བའི་ཆ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་ཆ་ལས་ཡིན་ནོ། །
如何遣
གསུམ་པ་ཇི་ལྟར་སེལ་བའི་ཚུལ་ལ། རང་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ལོག་རྟོག་ནི། རང་རྒྱུད་ཀྱི་བདེན་གཉིས་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེལ་ལ། གཞན་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་འགལ་བར་འཛིན་པ་ནི་མཐའ་
5-516b
གཉིས་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པས་སེལ་ལོ། །དེའང་སེལ་ཚུལ་ནི། ཁ་ཅིག་དོན་དམ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ཀུན་རྫོབ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པའི་ལན་གྱིས་སེལ། ཀུན་རྫོབ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་དོན་དམ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་དོན་དམ་ལ་བརྟེན་པའི་ལན་གྱིས་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཅེས་ཟེར། ཁ་ཅིག་དོན་དམ་སྒོ་ཅན་གྱི་ཀླན་ཀ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ལན་གྱིས་སེལ། ཀུན་རྫོབ་སྒོ་ཅན་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་གྱི་ལན་གྱིས་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །ཁོ་བོས་ནི་ཀླན་ཀ་འདི་དག་རེ་རེ་བཞིན་བདེན་གཉིས་སོ་སོའི་སྒོ་ནས་ལན་བཏབ་པས་ཆོག་པ་ཡིན་ཏེ། ཀླན་ཀ་འགོད་བྱེད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་བཅུ་དྲུག་པོ་རེ་རེ་བཞིན་བདེན་གཉིས་རྣམ་གཞག་ལ་རྨོངས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
第二，二谛不相违的方式：这不是说二者的自反面是一而不相违，也不是说以瓶子之类的事例作为世俗谛，以其空性为胜义谛而称不相违，也不是考虑到瓶子自性空和瓶子非不是瓶子这两者不相违而说的，因为以理智考察这些时发现它们并非不相违。那么，所谓不相违的含义是：二谛各自保持自己的特征，有能力时，一方不能妨碍另一方使其失去作用，这就是不相违的意思。例如，仅仅显现作为大乘修行的所缘，以及其自性空这两者，在名言中存在和在胜义中不存在并不相违，因为在迷乱视角中有，在智慧视角中无，在同一基础上不会有两个矛盾，如同在有翳目者视角中有发丝而实际上没有发丝这两者不相违一样。
第二，能遣除分为：要遣除的过失是什么，以及遣除它的理由是什么。第一，以胜义为理由而破斥世俗的是胜义之门的诘难，以世俗为理由而否定胜义的是世俗之门的诘难。其中第一种是以见解为理由而否定行为，第二种是以行为为理由而否定见解。见与行的对象分别是二谛，所以是执取任一为足够而独立的态度。第二，当仅仅安立见与行时，在那种情况下不是接受两者都不相违，因为舍弃见解而不执著戏论相的时候，如所说："也否定对业果的思考。"那么，在见行双运的修行中应了知二谛不相违，以显现而无自性的方式进行瑜伽修习。这里所谓显现是指显现于意识，而当了悟无自性时，是以智慧了悟的，在一种心识角度下不能同时观察到这两者——显现和无自性。因此，显现和无自性这两者，在行持时显现为主，在见解时无自性为主。那么，见与行哪个更为重要？法身的现证是见解的方面，色身的现证是行为的方面。
第三，如何遣除的方式：自相续中的错误认识，由自相续的二谛分辨智慧来遣除；他相续中的执著矛盾，则由破除二边的理由来遣除。至于遣除方法，有人说：有些以胜义为理由而破斥世俗的，用基于世俗的回答来遣除；以世俗为理由而破斥胜义的，用基于胜义的回答来遣除。有人说：所有胜义之门的诘难都以世俗的回答来遣除，所有世俗之门的诘难都以胜义的回答来遣除。我认为，对于这些诘难，一一用二谛各自的方式回答就足够了，因为十六种设问的诘难每一个都显示出对二谛安立的迷惑。


 །ཇོ་མོ་ནང་པ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ནི་ཊཱི་ཀ་མདོ་ལུགས་མར། རྩོད་པ་གཞི་བཅུ་དྲུག་པོ་བརྒྱུད་མར་བྱུང་བའི་ལན་རིམ་པ་ལྟར་བཏབ་པ་ནི། ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་བཅུ་དྲུག་པོ་མི་འཐད་པ་ནི། འདི་ལྟར་གཤིས་ལ་གཟུགས་སོགས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་མཁྱེན་དམིགས་པ་དངོས་པོར་མེད་པ་འཐད་པ་དང་ཞེས་པ་ནས་བཟུང་། སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒོལ་བའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་བསལ་བར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་ཀླན་ཀ་བསྟན་པ་མིན་ལ། དེའི་ལན་བསྟན་པ་ཡིན་ཅེས་གསུངས་སོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ། རྩ། འགྲེལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འབའ་ཞིག་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སམ། འོན་ཏེ་གཟུགས་ཀྱང་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སམ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་ཚུལ་འདི་ལ་ནི་
5-517a
ཆོས་ཅན། བློ་གྲོས་ཆུང་བ་དངོས་པོའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསླད་དེ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོར་མེད་ན་རྣམ་མཁྱེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཅུ་དྲུག་པོ་རྣམས་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྒྱུད་མར་རྒོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། དམིགས་རྣམ་གྱི་གནས་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་རབ་ཏུ་སྨྲ་བས་བདེན་གཉིས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀླན་ཀའི་རྒོལ་བ་དང་པོ་ལས་འཕྲོས་ནས་བརྒྱུད་མར་འབྱུང་བས་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ལོག་རྟོག་དེ་དག་བསལ་བར་བྱ་སྟེ། ཀླན་ཀ་འབྱུང་ཞིང་སེལ་དགོས་པར་བསྟན་པ་འདིས་ནི་དམིགས་བདག་སོགས་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་འདིའི་ཟབ་པ་ཉིད་བསྙད་དོ་སྙམ་དུ་བྱས་པས་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་གཞུང་འདི་ལ་དང་ཊཱི་ཀར་གནས་པ་ཞེས་པ་གཞན་དག་བར་ཆད་མེད་རྩེ་ལ་ངོས་འཛིན་ཀྱང་། ཁོ་བོས་བར་ཆད་མེད་རྩེའི་དམིགས་རྣམ་འཆད་པ་ལས་འཕྲོས་ནས་བརྒལ་བར་བསམས་ཏེ་དམིགས་རྣམ་ལ་རྒོལ་བྱས་ཀྱི་དོན་བར་ཆད་མེད་རྩེ་ལ་རྒོལ་བར་སོང་ངོ་། །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ།སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བློའི་ནོར་ཅན་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་བསལ་བས་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་འོག་ཏུ་ལོག་པར་རྟོག་པ་དག་གི་རྣམ་དབྱེ་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་མོ་ཆོས་ཅན། དམིགས་པའི་ཡུལ་འཐད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཆོས་ཉིད་དངོས་པོར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་དེར་ཐལ་ན་འདོད་ལ། ཐ་སྙད་དུ་དེར་ཐལ། རྟགས་དེའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་བོ། །དོན་དམ་པར་ན་ཆོས་
5-517b
ཉིད་དངོས་པོར་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་དུ་དེར་ཐལ་ཟེར་ན་ཁྱབ་པ་མེད་དོ། །དམིགས་ཡུལ་དེའི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པར་ངེས་པར་གཟུང་བ་མི་འཐད་པར་ཐལ། དམིགས་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན་ལན་སྔར་དང་འདྲའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
觉摩内巴·喜饶坚赞在《提卡道论》中说：对十六项争论基础依次出现的回答如下：不遍摄，因为正因为如此，十六法不合理，也就是说，在实性中色等及一切法没有有为的本性，所以遍智所缘无实性是合理的，从这句开始，直到"欲显除去诸论者十六种辩难相"为止，并非以十六种方式显示诘难，而是显示对诘难的回答。
第二，词义，分为根本文和注释两部分。
第一，即："罗睺罗请问：世尊，是唯一切相智无实性，还是色也无实性？"等句的含义是：对这所缘与行相的方式，小慧且为实性习气深深染污的论者，他们会顺次争辩说：若一切法无实性，则依于遍智的所缘等十六种法都将不合理。
第二，在所缘行相的境界中，因为极为深奥难以测量，所以善于论辩者不了解善巧二谛方便的那些人，会从第一个争论引申出连续的诘难，善巧方便则应遣除那些错误认识。由这显示诘难产生以及需要遣除，这是为了表明所缘等难以了解的深奥性而作的意趣。这里，对于此论以及注释中所说的"住于此处"，其他人认为是指无间顶，但我认为是从解释无间顶的所缘行相引申出的质疑，是对所缘行相的争论，而不是对无间顶的争论。
第二，广说分为应用、根本文和注释三部分。
第一，有智德者们通过遣除何种错误认识来生起无间三摩地呢？在那三摩地之后解释错误认识的分类。
第二，无间顶，有法，所缘对象不应合理，因为法性无实故。若在胜义中如此，则可接受；若在名言中如此，因为前述理由，则不遍摄。在胜义中法性无实故，在名言中如此推论，则不遍摄。若说所缘对象的本性理解的确定把握不合理，因为无所缘对象故，答复如前。


 །རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་ཐལ།ཡུལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཕྱིར། དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་འཇོག་གི་དབྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཐལ། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་མེད་པའི་ཕྱིར། དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་མེད་པར་ཐལ། རྟོགས་པར་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་མིང་ཙམ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་དཔའི་ཐབས་ཡང་དག་པ་དང་བཅས་པ་མེད་པར་ཐལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐུབ་པའི་རྟོགས་པ་མེད་པར་ཐལ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་བདག་དང་གཙང་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ཡོད་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། མི་རྟག་ལ་སོགས་པ་གནས་ཚུལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། འདིའི་སྐབས་སུ་ཁ་ཅིག་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཅན། ལྟ་སྤྱོད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཐལ། རྟག་མི་རྟག་གི་སྤྲོས་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཟེར་རོ། །རྒྱུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་མེད་པར་ཐལ། འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལ། མངོན་སུམ་གཏན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེར་ཐལ་ཞེ་ན་མ་གྲུབ་ལ། རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ་ཟེར་ན་ཁྱབ་པ་མེད་དོ། །གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དག་མེད་པར་ཐལ། བླང་བྱ་དང་དོར་བྱ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ། མཚན་གཞི་མེད་པའི་
5-518a
ཕྱིར། ལམ་སྒོམ་པ་མེད་པར་ཐལ། བསྒོམ་བྱ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལན་ནི་དང་པོ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཡུལ་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད་བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་གྱི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་དག་ཏུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དག་བཞེད་དོ། །བོད་ཀྱི་དཔྱོད་ལྡན་དག་འཕགས་སེང་གི་བཞེད་པ་ལྟར་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་ངེས་པར་རྒོལ་བ་ལ་བཤད་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོར་དེའི་ཐད་ཀྱི་ལན་མ་གསུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱལ་ཚབ་བྱམས་པས།དེའི་ཐད་ཀྱི་ལན་བསྟན་བཅོས་སུ་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱི་རྒོལ་གྱིས་རྒོལ་བ་བཀོད་ནས། དེ་ལ་སྔ་རྒོལ་གྱིས་ལན་འདོན་དུ་མ་བྱུང་ན། སྔར་རྒོལ་ཚར་བཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་སོ། །དེས་ན་འཕགས་སེང་གིས་ཊཱི་ཀར་ཁ་བསྐངས་ནས་ལན་བཏབ་པས། རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱིས་ལན་བཏབ་པར་མ་སོང་ངོ་། །དེས་ན་འདི་ལ་ནི། རབ་ཏུ་སྨྲ་རྣམས་བརྒྱུད་མར་རྒོལ། །ཅེས་པས་ཀླན་ཀ་བསྟན་ཅིང་། བཅུ་དྲུག་པོས་ལན་བཏབ་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་ཟེར་རོ། །རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་སྔ་ནས། དེ་ལྟར་ཟེར་བ་དེའང་མི་རིགས་ཏེ། ལན་བསྟན་པ་ཡིན་ན་བཅུ་དྲུག་པོའི་གྲངས་བགྲངས་པའི་མཇུག་ཐོག་ཏུ། སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་རྟོག་པ། །རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་རྟེན་ཅན། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དག་ཏུ་བཞེད། །ཅེས་ལོག་རྟོག་བཅུ་དྲུག་པོ་ཁོ་ནའི་གྲངས་ཡིན་པར་གསལ་ལོ་ཞེས་བཞེད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། བསལ་བྱ་ལོག་སྒྲུབ། སེལ་བྱེད་ཐབས་མཁས། བསལ་བྱ་བསལ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་ཚུལ་དང་གསུམ་ལས།
应遣邪行
དང་པོ་ལ། ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། ངོ་བོར་ངོས་བཟུང་བ་གཉིས་ཀྱི།
广说境类别
དང་པོ་ནི། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དག་
5-518b
དངོས་པོར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་དམིགས་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ་ཅེ་ན། དོན་དམ་ལ་བསམས་ནས་དེའི་ཕྱིར་དེར་ཐལ་ཅེ་ན། ཁྱབ་པ་མེད་ལན་དང་འདོད་ལན་གང་རུང་བཏབ་པས་ཆོག །ཀུན་རྫོབ་ལ་བསམས་ནས་དེའི་ཕྱིར་དེར་ཐལ་ཟེར་ན་རྟགས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། འོག་མ་རྣམས་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
一切相智慧不存在，应成，因为对境实有与无实二者都不存在故。胜义谛与世俗谛不合理，应成，因为这样的安立区分不成立故。菩萨加行不存在，应成，因为六度不存在故。三宝不存在，应成，因为所证不存在、法性仅是名称，以及行持六波罗蜜多不存在故。菩萨方便具足不存在，应成，因为六波罗蜜多不存在故。佛陀的证悟不存在，应成，因为实有、无实二者的证悟都不存在故。执常、乐、我、净四颠倒不合理，应成，因为无常等是实际情况故。此处有人说：菩萨，有法，见行颠倒，应成，因为作常无常等戏论故。因大乘道及其果不存在，应成，因为不现证菩提果故。若说因完全不现证故，而应成如此，则不成立；若说因未圆满三者（圆满、成熟、净化）之前不现证故，应成如此，则不遍摄。对治与所对治不存在，应成，因为所取与所舍不存在故。一切法的相不存在，应成，因为事例不存在故。修道不存在，应成，因为所修自相与共相不存在故。如是，答复如第一。
如是诸论者的错误认识，关于一切相智慧无间顶所依的十六种分类，圆满佛陀如是认为。西藏的智者们说，若按照圣者和清辨的意趣解释这十六种为辩难，则世尊在经中未直接回答，因为弥勒菩萨未将其答复收入论典，又因为当敌论者提出辩难后，申论者若不能提出答复，申论者就会被判定为失败，这是极不合理的。因此，圣者与清辨在注释中补充了回答，但这并不等同于佛及菩萨作出回答。所以对此，"诸善辩次第辩难"表明了诘难，由十六种回答没有错误。
胜王法称海尊者说：那样说也不合理，因为若是答复，在数完十六项之后应接着说："诸论者错误认识，依一切相智，分为十六种。"这明确表明仅仅是十六种错误认识的数目。
第三分为：应遣的邪行，能遣的善巧方便，遣除后生起三摩地的方式三部分。
第一，应遣邪行分为：广说境的分类和确认本性两部分。
第一，广说境的分类：有为与无为界无实故，遍智所缘不合理，应成。若考虑胜义而说因此应成如此，则不遍摄答复或接受答复均可。若考虑世俗而说因此应成如此，则因不成立，以下诸条也同样适用。
;


 །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཚན་ཉིད་དང་པོ་གཉིས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པའི་ངོ་བོ་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཉིད་ངེས་པར་གཟུང་བ་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་དམིགས་པས་ཡོད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་མི་འཐད་པར་ཐལ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་མི་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་དཀོན་མཆོག་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། ཀུན་བཏགས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་བཀག་པས་དེའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་མི་འཐད་པར་ཐལ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པ་པོ་དང་ལེན་པ་པོ་སོགས་ཡང་དག་པར་མི་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞན་དོན་བྱེད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དེ་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོར་རྟོག་པ་བཀག་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། སྤྲོས་པའི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་སོགས་ཀྱང་ཡང་དག་
5-519a
པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བ་དང་། ཉན་རང་གི་ལམ་རྣམ་པར་བསྒོམས་པས་མྱང་འདས་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཉན་རང་གི་ལམ་མི་འཐད་པར་ཐལ་བ་དང་། དོར་བ་དང་བླང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་མེད་པས་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དག་མི་འཐད་པར་ཐལ་ལོ། །འདི་གཉིས་སོ་སོར་ཕྲལ་ནས་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཆོས་ཅན་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྟེན་པ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། བསྒོམ་བྱ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡུམ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ་བ་དང་བཅས་པའོ། །
གཉིས་པ་ནི། བྱིས་འཕགས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་གཉིས་རྣམ་དབྱེའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་མི་ཤེས་པའི་རྟོག་གེ་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་བདེན་པ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནས། ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དོན་ཆོས་ཅན་གཅིག་ལ་བསྒྲུབས་པས་མི་འཐད་པར་སེམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གོང་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་བཅུ་དྲུག་གོ།
能遣善巧方便
གཉིས་པ་དེ་སེལ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་མཁས་ནི། རྒྱུ་མཚན་དེ་བས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་དོན་དམ་སུན་འབྱིན་པ་དང་། དོན་དམ་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་སུན་འབྱིན་པའི་སྒོ་ཅན་གྱི་ཀླན་ཀ་ལ་སོ་སོར་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དང་པོ་ལ་དོན་དམ་བདེན་པའི་ལན་དང་། གཉིས་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་སྒོ་ནས་ལན་གདབ་དགོས་པས། དེའང་དོན་དམ་སྟོང་ཉིད་མིན་ཏེ། མྱུག་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པས་དོན་དམ་དུ་
5-519b
ཡོད་མི་དགོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མྱུག་སོགས་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་དོན་དམ་དུ་མ་གྲུབ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མ་གྲུབ་མི་དགོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་ལན་ཡིན་ནོ། ། གསེར་གླིང་པས་བཅུ་པ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་ཀའི་ལན་འདེབས་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་དང་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་ཀའི་ལན་འདེབས། དང་པོ་གསུམ་པ་བཞི་པ་ལྔ་པ་དྲུག་པ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ལན་འདེབས། དེ་ལྷག་རྣམས་ལ་དོན་དམ་གྱིས་ལན་འདེབས་པར་བཞེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
因为一切相中前两种相无自性，所以所缘本性显空不二确定把握不存在，应成；因为实有与无实由自性不可得故不存在，所以一切相智慧不存在，应成；因为法性真如的本性外无他，所以世俗与胜义二谛不合理，应成；因为布施等善行不可得，所以大乘加行不存在，应成；因为所证不存在，所以佛宝不存在，应成；因为一切法仅是名言安立，所以法宝不存在，应成；因为真实遮遣所执色等所缘，所以僧宝不合理，应成；因为布施等中布施者与受施者等真实不可得，所以利他方便善巧不存在，应成；因为遮遣实有、无实及二者本性之分别，所以如来法证悟不存在，应成；因为以戏论本性安立的无常以及苦智等也是从真实中颠倒，所以执常等见不是颠倒，应成；因为修习声闻缘觉道不现证大涅槃果，所以声闻缘觉道不合理，应成；因为无所舍所取之法，所以所对治与对治二者不合理，应成。这两条应分开来作为推理。因为无所依有法，所以所依法的相不存在，应成；因为所修自相与共相不合理，所以修习般若等不合理，应成。
第二，凡圣等人中，不了知菩萨二谛分别善巧方便的善辩者，对二谛一切境界错误认识，由于相互矛盾的法在一个有法上成立是不合理的，以此思考而有疑惑，其本性是如前所说对遍智对境产生错误认识，因此是依一切相智的十六种错误认识。
第二，能遣除的善巧方便：因此，对于以世俗破斥胜义和以胜义破斥世俗之门的诘难，应按顺序分别以胜义谛答复前者，以世俗谛答复后者。即如"胜义非空性，因为芽等存在"此类诘难，答复是"世俗中存在，不必胜义中存在"。又如"世俗芽等不生，因为是空性"此类诘难，答复是"胜义中不成立，不必世俗中不成立"。
金洲论师认为，对第十条以二谛答复，对第十二条以真实世俗和虚妄世俗两者答复，对除了第一、第三、第四、第五、第六条以外的其他条目以世俗答复，对其余条目以胜义答复。


 །
已除生定分
གསུམ་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བར་ཆད་མེད་རྩེའི་དགེ་བ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་ལ་བརྟེན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་འགལ་རྐྱེན་ལོག་རྟོག་དག་རྣམ་པ་སྟོང་ཕྲག་སྟེ་གྲངས་ཀྱིས་གཞལ་དུ་མེད་པར་བསལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ངེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་ནས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། ཐོག་མར་དགེ་བ་གང་གི་སྦྱོར་ལམ་སྔོན་འགྲོ་དེ་ནས་ནི། ། བར་དུ་དགེ་བ་རྟོག་པ་འཇོམས་བྱེད་མཐོང་ལམ་སྒོམ་ལམ་དང་། །ལེགས་པའི་ལམ་གྱུར་ལོག་རྟོག་བསལ་ནས་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས། ། ཐ་མར་དགེ་བ་རྟོགས་པ་ལྷུན་གྲུབ་རྩེ་སྦྱོར་སྒོམས་ཤིག་གུ། །
གསུམ་པ་སྐབས་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བའི་སྐབས་ལྔ་པའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།
决定因果
གཉིས་པ་བརྟན་པ་རྒྱུ་འབྲས་ལ་གཉིས། རྒྱུ་མཐར་གྱིས་པ་དང་། འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མའོ། །
说因次第加行
དང་པོ་ལ་གསུམ། འབྲེལ་བཀོད་པས་མཚམས་སྦྱར། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱས་པར་བཤད་པ།
5-520a
སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
说注疏序分
དང་པོ་ནི། རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མཁྱེན་གསུམ་ལ་དབང་དུ་བྱེད་པ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རིམ་པ་སྔོན་དུ་སོང་བས། དེ་ཉིད་བརྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་འབྲས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་ཅེ་ན། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཤེས་བྱ་སོ་སོ་ལ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་དང་། ཡང་ན་མཁྱེན་གསུམ་སོ་སོ་བའི་དོན་དང་། ཡང་ན་མཐར་གྱིས་པའི་སྦྱོར་བ་སྔ་མ་བཅུ་གཉིས་སོ་སོ་བ་དང་། མཉམ་བཞག་ཆོས་ཉིད་དུ་བསྡུས་པ་དང་། ཡང་ན་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་ཉམས་ལེན་རྣམ་ཀུན་རྩེ་སྦྱོར་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཡང་ན་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་དོན་རྣམས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བདེ་བར་བླགས་ནས་རྒྱུད་ལ་བརྟན་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཏེ་ཤིན་ཏུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་མཐར་གྱིས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འདི་འཆད་དོ། །འོ་ན་མཐར་གྱིས་པའི་མངོན་རྟོགས་དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་སྙམ་ན། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་དབང་ཐོབ་ནས་དེ་བརྟན་བྱེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བརྟན་པ་བཟློག་མེད་ཀྱི་མཐར་འབྱིན་བྱེད་ཅིག་ཡིན་ལ། དེ་ལའང་སྤང་བྱ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་ཆ་དང་། སྤངས་ཟིན་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆ་གཉིས་ཡོད་དོ། །བརྟན་པ་ཐོབ་པའི་དོན་ནི། ཡོན་ཏན་མུ་མེད་པ་ལ་རང་དབང་དུ་བྱེད་པ་ལ་གེགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། དེའི་དོན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་ཡོད་ཏན་མུ་མེད་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་ལ་བཤད་པས། དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ནི་བརྟན་པ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་སྟེ་རྒྱུའི་དོན་ཏོ། །
དང་པོ་ལ། འབྲུ་འགྲེལ་བ་དང་། འཕྲོས་པའི་དོན་བརྗོད་པའོ། །
词注疏
དང་པོ་ནི། མདོར། དེ་ལ་ཐོག་མར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པ་ནས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་དོ། །ཞེས་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་
5-520b
བསྟན་ལ། ཡང་མདོར། དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱར་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །ཞེས་དང་། ཡང་མདོར། ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པ་ན་དགེ་བའི་ཆོས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། ཅེས་དང་། ཡང་མདོར། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཟུང་བཞི་དང་གང་ཟག་ཡ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
第三，已除生定分：菩萨欲求无间顶善法者，应通过依靠二谛的善巧方便，先除数以千计、无法计数的违缘错误认识，由此门径不颠倒地确定一切相，正确生起后，生起无间道三摩地。此处所言：初善何者加行道为前行，中善分别摧破见道修道，成为善妙道路，除错解后以无间道，终善证悟任运顶加行当修习。
第三，以宣说品数结束：《般若波罗蜜多教授论·现观庄严论》第五品注释圆满。
第二，决定因果分二：因次第加行与果刹那加行。
第一分三：以关联引入相连，广说能表法，以宣说品数结束。
第一，说注疏序分：获得顶现观的菩萨，通过前行的三智因果次第而得自在，为使其稳固，如何生起其因果？在三无数劫中于各别所知后得如何了悟，或者三智各别义理，或者前十二次第加行各别，以及等持收摄法性，或者三智修习以一切相加行摄持，或者十二种以无实自性摄持的义理，依次顺利修习于心，为使坚固于相续，极为修习，故阐释此次第现观。若问次第现观如何？是对三智相获得自在后，使之稳固的瑜伽，坚固不退转地引导至终点，其中有

 །ཞེས་པས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཡང་མདོར། ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་པ་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་སོ། །ཡང་མདོར། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་གཏོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་སོ། །ཡང་མདོར། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷར་སྐྱེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷར་སྐྱེས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལྷ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལྷ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །ཞེས་པས་རྗེས་དྲན་ཕྱི་མ་གསུམ་བསྟན་ལ། ཡང་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སློབ་པའི་མཐར་གྱིས་པའི་བྱ་བ་འདོགས་པར་བྱེད། མཐར་གྱིས་པའི་བསླབ་པ་འདོགས་པར་བྱེད། མཐར་གྱིས་པའི་སྒྲུབ་པ་འདོགས་པར་བྱེད། ཅེས་དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་གྱིས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་དོན་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དག་ཏུ་བསྔོས་པའི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། ལ་སོགས་པས་ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དང་།
5-521a
ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གཏོང་བ་དང་། ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགྲོ་བའི་ལམ་དེའི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མཐར་གྱིས་པའི་བྱ་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞེད་དོ། ། འདིར་ཕར་ཕྱིན་དང་པོ་གཉིས་དང་། རྗེས་དྲན་བཞི་པ་དང་། ལྔ་པ་ཟློས་པ་དང་། ལྷ་དང་དཀོན་མཆོག་རྗེས་དྲན་ཟློས་སོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་མིན་ཏེ། བསྡུས་དོན་སྒྲོན་མར། སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་དང་ནི། །གཏོང་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དྲན་པ་ཡང་། །དངོས་དང་འབྲས་བུའི་ཆ་ནས་སུ། །བསྟན་པ་ཟློས་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན། །ལྷ་དང་དཀོན་མཆོག་དབང་པོ་དང་། །རྟེན་ཚུལ་ཡིན་ཏེ་ཟློས་པ་མེད། །ཅེས་སོ། །
附属
གཉིས་པ་ནི། མཐར་གྱིས་པའི་སྦྱོར་བ་འདིས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་མཐར་གྱིས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྦྱོར་བ་དང་པོ་གཉིས་སུ་སྦྱངས་པའི་རིགས་རྒྱུན་དུ་གྱུར་པའི་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་གོམས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་གཙོ་ཆེ་ཞིང་། དེའི་ཕྱིར་འདིར་དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་མཐར་གྱིས་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱོར་བ་འདིའི་སྔ་རོལ་ཏུ་རྣམ་རྩེ་གཉིས་སྔོན་དུ་སོང་བའི་སྒོ་ནས་དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དུ་བཞག་ཀྱང་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་འདིས་ལས་སུ་བྱ་བའི་གཙོ་བོ་དེ་གང་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཏེ། དེའང་ཕྱིན་དྲུག་དང་རྗེས་དྲན་དྲུག་པོ་དེ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཐབས་སྤྱོད་པའི་ཆས་བསྡུས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ལ། ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་དེ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་སྐུའི་སྣང་བ་གཞན་ངོར་སྟོན་ནུས་པའོ། །སྟོན་ནུས་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་མཁྱེན་པ་དང་བརྩེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཡེ་ཤེས་དེ་ཡོངས་སུ་གསལ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྟེ། ས་
5-521b
བཅུའི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་དྲུག་ལ་ལེགས་པར་སྦྱངས་པས་ས་བཅུ་པོ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་བར་བྱེད་དོ། །མདོར་ན་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན་ཕར་ཕྱིན་ཕྱི་མ་བཞི་ཡང་རྫོགས་པར་དོན་གྱིས་གྲུབ་སྟེ། བཞི་པོ་དེ་དེའི་མཚུངས་ལྡན་དུ་འབྱུང་བའི་གྲོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེར་ཕྱིན་རྫོགས་པའི་མཚམས་ཀྱང་། སྤྱི་ཙམ་དུས་དྲུག་པ་ནས་རྫོགས་ཟེར་ཀྱང་དེའི་དགོངས་པ་དེ་ནས་སྐྱེ་བའི་ཐོག་མའི་མཚམས་ངོས་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
以此表示随念三宝。又经云："修习戒随念时，不失戒、无过失。"又经云："应以无实自性方式随念布施。"又经云："生为四大天王天，乃至，生为他化自在天的入流天，以及生于色界和无色界的不来天，以无实自性方式作意。"以此显示后三种随念。又经中："菩萨摩诃萨对一切法无实自性而修学次第作业，安立次第学处，安立次第修行。"这显示无实自性的次第修。这些的含义是，从布施波罗蜜乃至智慧波罗蜜所回向的六波罗蜜多，以及佛、等等表示法、僧、戒、布施、天随念六种，以及以一切法无实自性到达佛地之道的圆满次第作业，是世尊的意趣。
此处若想：前两种波罗蜜和第四、第五随念重复，天随念与三宝随念重复？并非如此。《摄义灯论》中说："布施与持戒二者，布施与戒律随念，从体性和果分而说，无重复过失。天与三宝、根，依靠方式而无重复。"
第二，附属：以此次第加行如何次第而行？在前两种加行中修习的种性相续成为三智相，修习方面以见解为主，因此称为通达无实自性的次第加行。此加行之前以一切相和顶二者为前行，安立为其特殊道路也不是不合适。此加行的主要作用是什么？是显现殊胜功德的作用，即六度和六随念在后得时以方便行的方面摄持的福德资粮圆满后，明显显现法身功德的瑜伽，就此而言。法身功德是什么？是能在他者面前显现色身。能显现的因是智慧与慈悲的智，而令该智圆满明显的因是六波罗蜜多，在十地后得中依次善修六度，使十地逐渐上升。总之，若由般若波罗蜜多的作用摄持，其他四种波罗蜜多也在意义上圆满成就，因为这四种是作为其相应生起的助伴。般若波罗蜜多圆满的界限，虽一般上说是从第六地开始圆满，但其意趣是指从那时开始生起的初始界限。


 །མདོར་ན་མཉམ་བཞག་ཏུ་མཐར་གྱིས་པའི་སྦྱོར་བ་ཐ་མ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་པོ་དྲུག་ཟུང་དུ་སྦྲེལ་ནས་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་ཅིང་། བྱེད་པའི་ཚུལ་ནི་རྗེས་དྲན་དྲུག་གི་སྦྱོར་བ་ལ་བལྟོས་ཏེ་སྐྱབས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་བརྟེན། ཚུལ་གཏོང་གཉིས་ཕྱིན་དྲུག་གི་གཞིར་འཆའ། ལྷག་པའི་ལྷ་དཔང་པོར་བཞག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དྲུག་པོ་དེས་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དྲན་ཅེ་ན། སོར་རྟོག་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། ཡིད་བྱེད་དང་ཐལ་བའི་སྤྲོས་མེད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །དེའང་དཔེར་ན་ཡང་དག་ཏུ་ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མེད་པ་ནི་ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། དེའི་གནས་ཚུལ་གྱི་ཤེས་རྣམ་དྲན་པ་ནི་སྐབས་དོན་འདིའི་དྲན་པར་འཇོག་ཅིང་། ཀུན་རྫོབ་པའི་ལྷར་སྣང་གི་དམིགས་པ་དྲན་པས་ནི་སྐབས་དོན་གྱི་དྲན་པའི་གོ་མི་ཆོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མདོ་ལས། གང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའང་དོན་འདི་ལ་དགོངས་ཀྱི། སེམས་བྱུང་གི་ནང་གསེས་ཀྱི་མྱོང་དྲན་གྱི་རྟོག་པ་འགོག་པ་དབུ་མའི་ལྟ་བར་རློམས་པ་རྒྱ་ནག་མཁན་པོའི་ལུགས་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་དྲུག་པའི་ཡིད་རང་ཉིད་མཚན་མེད་དུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་དོན་དུ་
5-522a
གསལ་ཡང་། དེང་སང་དྲུག་ཡིད་ལ་བསླད་པ་ཞུགས་པའི་ཤེས་པ་སྤྱི་འཛིན་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡིད་བྱེད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱག་ཆེན་གྱི་ལྟ་བར་འཆད་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མུ་གེ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་རྒྱ་ནག་མཁན་པོའི་བཞེད་པ་དང་། ཕྱི་མ་འདི་མི་ཟློས་པའི་ཚུལ་ཁོ་བོའི་ངག་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་དྲན་པ་ནི་འདིར་མི་བཟུང་སྟེ། སྐབས་འདིར་དངོས་འཛིན་བཟློག་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་རྗེས་དྲན་དྲུག་ལྟ་བའི་ཆ་ནས་འཛིན་ན་དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་དང་ཁྱད་ཅི་ཞེ་ན། སྔ་མ་ནི་སྦྱོར་གཞི་ཐུན་མོང་དུ་ཁྱབ་བྱེད་ལ་འཇུག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཕྱི་མ་ནི་སྦྱོར་བ་འདིའི་ཐུན་མོང་མིན་པ་ལ་ཁྱབ་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེར་མ་ཟད་སྔ་མ་ནི་མཉམ་བཞག་གི་ལྟ་བ་དང་། ཕྱི་མ་ནི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ལྟ་བའོ། །ཡང་ན་སྔ་མ་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་། ཕྱི་མ་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་དེ། དེས་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་ན་མཉམ་བཞག་ཏུ་སྤྲོས་བྲལ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སྐབས་སུའང་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་དམིགས་རྣམ་བློས་དྲན་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་གོམས་པ་དྲན་པ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཤེས་རབ་ལྟ་བར་མི་འཇོག་པར་སྤྱོད་པར་འཇོག་པ་ཅི་ཞེ་ན། ལྟ་བར་འཇོག་མོད། སྤྱོད་པར་འཇོག་པའི་དོན་སེམས་དཔས་མཉམ་རྗེས་གང་གི་སྐབས་སུའང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མ་ཟིན་པར་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་གང་ཡང་བྱེད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་སྦྱོར་བ་འདི་ལམ་གང་གི་སྐབས་སུ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཅེ་ན། འཕགས་པས་ནི་ཚོགས་ལམ་དང་། སྦྱོར་ལམ་དང་། མཐོང་སྒོམ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་དུས་ལ་ཡོད་པར་བཤད་ཅིང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་ཚོགས་ལམ་བོར་ནས་མཐོང་སྒོམ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་སྟེ་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་ཡོད་པར་བཞེད་
5-522b
དོ། །དེའང་འདིའི་སྦྱོར་བ་བཅུ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ཞིང་། མདོར། མཐར་གྱི་བྱ་བ་དང་། བསླབ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ལ། ཞེས་གསུངས་ལ། དེའི་དོན་ཉི་སྣང་ལས། མཐར་གྱིས་པ་སྨོས་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཟུང་བའི་དོན་དུའོ། །བསླབ་པ་སྨོས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཤེས་པའི་དོན་དུའོ། །སྒྲུབ་པ་སྨོས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་ཤེས་པའི་དོན་དུའོ། །གསུམ་སྨོས་པ་ནི། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་གྱིས་པ་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
总之，在等持中以最后的次第加行，在后得中以前六种加行相结合进行瑜伽修习。修习方式是依据六种随念的加行，依靠皈依三宝，以戒律和布施作为六波罗蜜多的基础，以殊胜天众为见证的方式。如何以这六种进行随念？以分别智慧观察时，不作意这六种的相，即离作意与戏论的无相。如同真实随念天不存在即是最胜天随念，因为了知其实性的智慧相是此处意义上的随念，而忆念世俗天相的所缘不能满足此处意义上的随念。因此，经中说："凡不作意者是善，作意者是不善。"所说的不作意也是指这个意思，而非像汉地和尚宗派那样，将禁止心所中的体验记忆分别执著为中观见解。总之，虽然明确指出第六意不以无相方式存在的方面为不作意的含义，如今将染污六种意识、离普遍执著的认知解释为离作意的大手印见解，这是正法的饥荒。此处汉地和尚的观点与后者不重复的方式，应从我的言教中了知。带有相的随念在此处不取，因为此处是遮遣实执的场合。
那么，若从见解方面执持六随念，与通达无实自性的见解有何区别？前者是修习基础共同遍行的见解，后者是此加行不共遍行的见解。不仅如此，前者是等持见解，后者是后得见解。或者，前者是所证，后者是能证。如何能证？等持中离戏不作意，在后得时也同样对离戏的所缘行相心不忆念，对此熟习即是随念。
那么，为何不将六度中的智慧安立为见解而安立为行为？确实安立为见解，安立为行为的意思是，菩萨在等持与后得任何时候，若无智慧摄持，任何作业因缘三者都不可能成就，因此是就后得般若波罗蜜多而言，意指行持行为。
那么，此加行在何种道位修习？圣者（无著）解释为存在于资粮道、加行道，以及将见修合为一的时期；而论师（世亲）则舍弃资粮道，将见修分为二，认为存在于三个阶段。此外，对于十三种加行的每一种，经中说："次第作业、学处和修行"，其含义《现观庄严论光明释》中说："提及次第是为了摄持发心；提及学处是为了了知顺决择分；提及修行是为了了知见道与修道；提及这三者是为了了知次第现观。"


 །ཞེས་གསུངས་པས། ཚོགས་ལམ་ནས་རྒྱུན་མཐའི་བར་འགྲོ་བར་བཞེད་པ་འདི་འཐད་དོ། །
གཉིས་པ་འགྲེལ་པ་ལ་གཉིས། སོ་སོར་བཤད་པ་དང་། བསྡུས་ཏེ་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ལ་གསུམ། སྦྱོར་བ་ཕུན་ཚོགས། བསམ་པ་ཕུན་ཚོགས། རྣམ་པར་དག་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་སོ། །
加行圆满
དང་པོ་ནི། ཐབས་སྟོབས་སྨོན་ལམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཤེར་ཕྱིན་ལས་ཟུར་དུ་མ་བསྟན་ཏོ། །དེའང་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་མི་ཟད་པར་བྱེད་པས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། སྦྱིན་སོགས་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་སྨོན་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་སྟོབས་དང་། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མི་ཟད་པ་དང་རྟག་འཇུག་དང་། །ངེས་དང་ཡོངས་སྤྱོད་སྨིན་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཤེས་རབ་དེས་ཟིན་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕར་ཕྱིན་གཞན་ལྔ་ལ་འཁོར་གསུམ་དུ་འཛིན་པ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིན་དྲུག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ས་བཅུའི་གོ་
5-523a
འཕང་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ནི་འོག་མ་དང་སྦྲེལ་ལོ། །
意乐圆满
གཉིས་པ་ལ། ལམ་གྱི་རྟེན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལམ་གྱི་གཞི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལམ་གྱི་དཔང་པོ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་གསུམ་ལས།
随念道所依
དང་པོ་ལམ་གྱི་རྟེན་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་སྟེ། དེའང་དང་པོར་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་ནི། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་སྤྲོས་བྲལ་དུ་དྲན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཚུལ་མཆོག་དམན་བར་པ་གསུམ་པོ་དེ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་ཚུལ་མཆོག་དམན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །རྗེས་དྲན་ལྷག་མ་ཀུན་ལའང་འདི་འགྲེ་ཞིང་། འོག་གི་དང་ཐམས་ཅད་འོག་མ་དང་སྦྲེལ་བའི་ཚིག་གོ། གཉིས་པ་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི། སྔ་མ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་བྲལ་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །གསུམ་པ་དགེ་འདུན་རྗེས་དྲན་ནི། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་སྤྲོས་བྲལ་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །
随念道基
གཉིས་པ་ལམ་གྱི་གཞི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི། སྔ་མ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གཏོང་བ་དམིགས་མེད་དུ་དྲན་པའོ། །
随念道征
གསུམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །
清净法
གསུམ་པ་རྣམ་པར་དག་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ནི། མཚན་ཉིད་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ནི་དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་མཐར་གྱིས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་དེ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟར་བཤད་
5-523b
པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་མཐར་གྱིས་པའི་བྱ་བར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། ཕྱིན་དྲུག་སྡུག་མོས་དམ་འཁྱུད་རྗེས་དྲན་གྱི། ། རོ་དྲུག་མངར་བའི་དཔལ་དུ་དངོས་མེད་པ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལྕེ་རྩེས་བླངས་བྱས་ནས། ། དམ་པའི་ས་ཆེན་ཡངས་པར་རོལ་ཞིང་སོང་། །
གསུམ་པ་སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ་ལས། སྐབས་དྲུག་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྫོགས་སོ།

以此说明，他认为从资粮道到金刚喻定间都有此修行，这是合理的。
第二，注释分二：分别解释与总结解释。
第一分三：加行圆满、意乐圆满与清净法。
第一，加行圆满：方便、势力、愿、智慧四波罗蜜多包含在般若波罗蜜多中，所以不离般若波罗蜜多另行宣说。般若波罗蜜多以使善不穷尽而成为方便善巧，以趣入布施等而成就如所愿的果报，以摧伏对治分而成为势力，以如所是、尽所有智慧而使众生成熟，如所说："不尽及恒入，决定与遍行，使成熟"。因此，由此般若摄持，对布施波罗蜜多等其他五种波罗蜜多，以清净三轮执著而分辨的六波罗蜜多，通过一切相中无缺少的方式圆满成就十地果位。第一与下文相连。
第二，意乐圆满分三：随念道所依、随念道基和随念道证。
第一，道所依是三宝，其中首先佛随念是：念住等、菩提分的行相和八支圣道，这些菩提法在胜义中以离戏无念的特性，在后得中随念佛的上中下三种方式依次为顺决择分、见道和修道中的上中下随念方式。其余随念也都如此类推，下文中"及一切"是与前文相连的词语。第二，法随念：如前所述，对善、不善和无记一切法随念离戏。第三，僧随念：如前所述，对菩萨圣者不退转僧众随念离戏。
第二，随念道基：如前所述，对戒律和布施随念无所缘。
第三，随念道证：即随念殊胜天。
第三，清净法：通过前两种相了悟并证知色等一切法为无实自性的菩萨瑜伽，是通达无实自性的次第加行。
第二，总结说明：如上所述，这就是此处所认为的次第作业。此处所言：六度美女紧拥抱，六种随念甘美味，以无实性舌尖品，广大圣地游乐去。
第三，以宣说品数结束：《般若波罗蜜多教授论·现观庄严论》第六品注释圆满。


། །།
说果刹那加行
གཉིས་པ་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་འཆད་པ་ལ་གསུམ། འབྲེལ་བཀོད་པས་མཚམས་སྦྱར། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱས་པར་བཤད། སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། མཐར་གྱིས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱ་དོན་བདུན་ལ་བརྟན་པ་ཐོབ་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྒོམ་པ་ནི་དུས་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་མོར་ཆོས་སྐུ་ཐོབ་བྱེད་དུ་གོམས་པར་བྱ་བ་སྟེ་མཛད་པའི་ཕྱིར་གོམས་པར་བྱས་པ་དེ་དག་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་བསྒོམས་པས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པོའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཚུལ་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་འདིར་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ལ་སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ། ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས་ཀྱི།
刹那加行体性
དང་པོ་ནི། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་དོན་ལ་བརྟན་པ་ཐོབ་ནས་སྦྱོར་བ་སྐད་ཅིག་ལ་གོམས་བྱེད་ཀྱི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་མཐར་ཐུག་དེའོ། །འོ་ན་འདིར་བརྟན་པ་ཐོབ་པའི་ཚད་དེ་གང་། སྐད་ཅིག་ཏུ་གོམས་པའི་ཚུལ་ཅི་ཞེ་ན། དང་པོའི་ལན་འདོན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཡོན་ཏན་གཅིག་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཐོབ་པ་ན་དེ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བར་ནུས་པའོ། །དེ་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟའི་ཡོན་ཏན་གཅིག་གི་ཁོངས་སུ་གཞན་ཚང་བར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
5-524a
དེར་བསྡུ་ཐུབ་པ་ཅེ་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་དེ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་དབྱེར་མེད་ཅིག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལས་སོ། །དབྱེར་མེད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་མཁྱེན་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་གཅིག་ལ་དབང་ཐོབ་ན་གཞན་མ་གཅིག་ཤོས་ལ་ཡང་འཐོབ་སྟེ། འདི་དངོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབའ་ཞིག་གི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་ལ། རྗེས་མཐུན་པ་ས་བཅུ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དུའང་ཡོད་དེ། ས་བཅུ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དེར་ཡོན་ཏན་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སྤངས་པར་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ལུང་གིས་ཀྱང་གྲུབ་སྟེ། བདེ་སྒྲུབ་ཡོན་ཏན་ཕུན་ཚོགས་ཀུན། །རྒྱ་མཚོ་ཆེ་ལ་ཆུ་བོ་བཞིན། །འབྲས་བུ་མཚོག་གིས་སྦ་བ་ཡི། །སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རྟེན་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་སོགས་སེམས་དཔའ་ལ་ཡོད་ན། ཡོན་ཏན་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་སྟོབས་སོགས་མཚན་ཉིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཅིང་། རྗེས་མཐུན་པ་ས་བཅུ་པའི་ཁྱད་པར་ལམ་ལས་གཞན་པ་ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་ནས་ཀྱང་འཇུག་པར་མཐོང་སྟེ། འཇུག་སྒྲུབ་ཀྱི་འཇུག་ཡུལ་འཆད་པའི་མདོར། ས་དགུའི་ཡོངས་སྦྱང་འཆད་པ་ན། །ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་ལ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་སྟོབས་སོགས་ལ་མདོར་ངོས་བཟུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བས་དབང་དུ་བྱ་རྒྱུའི་ཡོན་ཏན་གང་ཞེ་ན། གཉིས་ཡོད་པ་ལས་སྔ་མ་ནི། རྒྱུན་མཐའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དུ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་དྲི་མ་དང་མ་བྲལ་ཡང་། སྦྱིན་པ་ནས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོའི་བར་གྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་རྟོགས་རིས་རྣམ་པར་མ་སྨིན་པ་ཐོབ་པ་ཞིག་ལ་བྱེད་
5-524b
དོ། །གཉིས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གནས་ངན་ལེན་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྟོབས་སོགས་ཟག་མེད་ཀྱི་རྟོགས་རིས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ཐོབ་པ་ཞིག་ལ་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
第二，说明果刹那加行分三：以关联引入相连，广说能表法，以宣说品数结束。
第一：为获得对次第现观一百二十七相的稳固而修习，是为长久时间修习获得法身而行持，由于已如是修习，以一刹那修习，通过一刹那门而现前圆满证悟菩提，此处将解说此菩提方式的加行。
第二分为总义和词义两部分。
第一分体性和分类两部分。
第一，刹那加行体性：获得三智义理的稳固后，在刹那中修习加行的菩萨究竟瑜伽。那么，此处获得稳固的标准是什么？刹那修习的方式如何？首先回答：获得对佛地一功德的自在时，能对一切与之同等的功德获得自在。能如此是因为在一功德之内完全包含了其他功德。
问：能如此包含吗？答：因为所有功德都是法性大手印不可分离的一体。若获得对成为二智本性不可分一体的一功德的自在，也能获得另一功德，这实际是唯佛特质，而类似的情况在第十地殊胜道中也存在，因为在第十地殊胜道中已断除遮蔽这些功德的一百零八分别。这也由经典成立："如江河入大海，圆满功德安乐成就，以胜果所覆蔽，彼大菩萨，于一切相依止。"那么，若佛陀功德如力等存在于菩萨，这些功德不是佛陀不共特质吗？对此，如前所述，是就真正力等而言，而相似的情况不仅在第十地殊胜道，也见于第八地和第九地，如实现趣入的趣入对境解释经中，在解释第九地遍净时说："功德圆满具足。"这些功德在经中明确指为力等。
如是所说刹那加行所应自在的功德是什么？有两种：第一，在金刚喻定殊胜道中虽未离习气垢染，但获得从布施到随好之间的无漏证得行相未成熟的功德。第二，在佛地已离习气垢染，获得力等无漏证得行相成熟的功德。


 །འོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་མིན་གྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། གནས་ངན་ལེན་གྱི་དྲི་མ་དང་མ་བྲལ་བས་དཀར་པོའི་ངོ་བོར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མིན་པ་དང་། གཅིག་ཤོས་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་འགྲེལ་པ་མཁན་པོ་འདི་ཉིད་འཆད་ལ། དེའང་བུདྡྷ་ཤྲཱིའི་དགོངས་པ་ལྟར་ན། རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་པས་བདུན་པ་མན་ཆད་ཀྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་རྟོགས་པ་སྟེ། འབད་རྩོལ་ལ་བལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། འདིའི་རིགས་འདྲ་རྒྱུན་མཐར་ཐོབ་པ་དེ་བཟུང་ངོ་། །རྣམ་སྨིན་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་རྟོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། འབད་རྩོལ་ལ་མི་བལྟོས་པའི་ཕྱིར། འདིར་རྒྱུད་བླ་མར་ཡང་གསལ་ཏེ། མངལ་སྦུབས་དབྲལ་འདྲ་མི་རྟོག་པ། ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བཞིན། །ཅེས་སོ། །ཆོས་བཤེས་ཀྱིས་ནི། མཐོང་ལམ་མ་སྐྱེས་གོང་གི་གཟུང་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མིན་པའོ། །ཆོས་དེའི་ཆོས་ཉིད་ནི་ཟག་མེད་དོ། །འཕགས་པའི་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ལ། དེའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཏུ་ཆོས་རྣམས་གནས་སྐབས་སྔ་མ་ལས་མི་འདྲ་བར་སྨིན་པས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །ཞེས་བཞེད་དོ། །མདོར་ན་འདིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མིན་པའི་དོན་ཟག་མེད་འདུས་མ་བྱས་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པ་ལ་སེལ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཟག་མེད་ཀྱི་མཐུ་ཅུང་ཟད་ལས་མ་ཐོབ་པས་མ་སྨིན་པའི་དོན་ཡིན་ཅིང་། ཟག་མེད་ཀྱི་མཐུ་དངོས་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ཡིན་པས་རང་ལྡོག་འདུས་མ་བྱས་དང་།
5-525a
མཐུའི་བྱེད་པ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་པས་འདུས་བྱས་སུ་བཤད་ལ། རྣམ་སྨིན་ཀྱང་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་རང་ལྡོག་འདུས་མ་བྱས་དང་། དེའི་མཐུའི་བྱེད་པས་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འདུས་བྱས་སུའང་འཇོག་གོ། གཉིས་པའི་ལན་འདོན་ཏེ། ས་བཅུ་པའི་ཁྱད་པར་ལམ་དུ་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །དེའང་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོས་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། འབྲས་བུ་དམ་པ་འདི་བཞི་ནི། །ས་བཞི་པོ་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། །ཅེས་པས་བཞི་པོ་རིམ་པ་ལྟར་ས་བདུན་པ་ཡན་ཆད་ལ་རིམ་བཞིན་གོམས་ནས་ས་བཅུ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དུ་སྐད་ཅིག་བཞི་རིམ་ཅན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའང་སྔ་མ་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་དང་། སྔ་མ་གཉིས་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་བཤད་དོ། །འདི་འགྲེལ་ཆེན་དང་ཡང་མཐུན་ལ། ཡང་ཤེར་འབྱུང་བློ་གྲོས་སོགས་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་བཞི་པོ་དེ་སྐད་ཅིག་བཞིར་བགྲངས་བ་ལྟར་མིན་གྱི། སྐད་ཅིག་གཅིག་གི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྡོག་པ་བཞིར་དབྱེ་བར་མཛད་ལ། བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དག །སྦྱོར་བ་འདི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་སུ་བསྡུ་སྟེ། མཚན་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མའི་ངོར་རྣམ་སྨིན་མིན་པ་མྱོང་ལ། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མའི་ངོར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་དཔྱད་པར་གྱིས་ཤིག ། ཡང་འདིའི་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་དང་། གོང་དུ་བཤད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་སྦྱོར་གཉིས་དོན་གཅིག་པར་ཐལ། རྣམ་མཁྱེན་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་མངོན་དུ་མཐོང་བྱེད་སྦྱོང་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་གཅིག་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། འདིར་བསྟན་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པའི་ཆ་ནས་ཡིན་ཅིང་། བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་སྦྱོར་
5-525b
ནི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་འགགས་པའི་ཆ་ནས་འཇོག་གོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
那么，成熟与未成熟的含义是什么？因未离习气垢染而未生起清净本性为未成熟，与此相反者为成熟，这是注释论师自己所解释的。按照佛智的见解，未成熟是指第七地以下的无漏证悟，因为需要依赖勤勉努力；这里指的是获得与此类似的金刚喻定。成熟是指第八地以上的无漏证悟，因为不依赖勤勉努力。此处《宝性论》中也明确："如同破除胎膜的无分别，智慧如成熟般。"法友则认为：见道生起前，一切所取能取所摄之法是未成熟的。这些法的法性是无漏的。圣者的证悟是成熟的，这也分两种：从初地到第七地是出世间的成熟，佛地是不可思议且任运成就的成熟，法在前一阶段与不同的成熟，故称成熟。总之，此处未成熟的含义是无漏无为被障碍垢染所遮蔽，遣除障碍的无漏法之力量稍微未获得，即是未成熟的意思。无漏的真正力量是法界，从自返体而言是无为的，从力量的作用是断除障碍的作用，故说为有为；成熟也与此相反，从自返体而言是无为的，而由其力量作用断除障碍的成熟也安立为有为。
回答第二个问题：在第十地殊胜道中熟习轮涅诸法无相及无二取。大译师解释说，《经庄严论》中："此四殊胜果，依于四种地。"这四种依次在第七地以上各自熟习，在第十地殊胜道中顺序产生四刹那，其中前二者为因果，后二者为因果，前两者与后两者也是因果关系。这与《大疏》一致，而慧源慧及其他人则认为这四刹那不是按四刹那计数，而是将一刹那体性生起的智慧分为四种返体。西藏的诸位师长将此加行归纳为二刹那：于无相智刹那中经历未成熟，于无二智刹那中经历成熟。具有判断力的人们应当分析这一说法。
又，若问：此刹那加行与前述无间顶加行二者是一义吗？因为都是现见第一刹那遍智的修习之故？答：修习一义不成立，因为此处所说刹那加行是从成就功德方面而言，而无间顶加行是从断除获得功德之障碍方面而安立。
;


 དེས་ན་རྣམ་མཁྱེན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཡིན་ན་སྐད་ཅིག་སྦྱོར་བའི་དངོས་འབྲས་ཡིན་པས་ཁྱབ་ལ། སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན་རང་འབྲས་དེའི་དངོས་རྒྱུ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་འདི་ཉིད་རྣམ་ཀུན་གྱི་སྐབས་སུ་རྣམ་པ་རྣམས་སོ་སོར་ཡུན་རིང་དུ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ། རྩེ་སྦྱོར་གྱི་སྐབས་སུ་དེ་ཉིད་སྒོམ་བྱུང་གི་རྟོགས་པ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་ཏེ། མཐར་གྱིས་པའི་སྐབས་ཤིན་ཏུ་བརྟེན་ནས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་རིམ་གྱིས་སྒོམ་པ་ཡིན་ལ། སྐད་ཅིག་མའི་སྐབས་སུ་གོམས་པ་མཐར་ཐུག་པས་གཅིག་ཅར་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་པདྨའི་འདབ་མ་མདས་རིམ་གྱིས་འབིགས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་རྩིག་པ་ལ་མཆོང་བའི་དཔེས་བསྟན་ཏོ། །དེའང་སྐད་ཅིག་གི་སྦྱོར་བ་བྱེད་ཚུལ་ནི། རྒྱུན་མཐའི་སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སྤངས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་དེར་ཕྱིན་བཅུ་ལ་དབང་འབྱོར་བས། གཅིག་མངོན་དུ་བྱས་པས་གཞན་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་། དེར་གཉིས་མེད་ཀྱི་མཁྱེན་པ་གཅིག་གིས་གཉིས་འཛིན་གྱི་གནས་ངན་ལེན་སོགས་སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཇི་སྙེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
刹那加行类别
གཉིས་པ་ནི། བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་དང་བཞིའོ། །འདིར་རྣམ་སྨིན་མིན་པ་དང་ཞེས་པ་ནི། སྦྱོར་བ་གཉིས་པ་རྣམས་སྨིན་དང་། །ཞེས་པ་དེ་ལས་བཟློག་ཅིང་བཏགས་པར་གསལ་ལོ། །དེ་ལྟར་བཏགས་པ་ཡང་སྦྱོར་བ་དང་པོ་གཉིས་འཐོབ་བྱ་ཡོན་ཏན་དང་། སྦྱོར་བ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་བྱའི་ཡུལ་དང་། རྟོགས་པའི་
5-526a
དུས་སྐད་ཅིག་མའི་དབང་དུ་བྱས་ལ། དེའང་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་སྐྱེ་མེད་དུ་གོམས་པའི་ཆ་ནས་སྦྱོར་བ་ཕྱི་མ་གཉིས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་མཐུ་གོམས་པའི་ཆ་ནས་སྦྱོར་བ་སྔ་མ་གཉིས་བཞག་གོ། འཕགས་པས་ནི། སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ཚན་གཅིག་ལ་བཞིར་དབྱེ་ནས་བཤད་དོ། །དེའང་སྡུད་བྱེད་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གཅིག་གིས་བསྡུ་བྱ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བ། རྒྱན་གྱི་ཤློ་ཀ་གཅིག་གིས་བཤད་པར་རིགས་པ་དང་། དེ་འོག་དེའི་མཐུན་དཔེ་སྟེ་རྒྱན་ནི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་དང་། དེ་འོག་སྡུད་བྱེད་ཟག་མེད་ཀྱི་མཁྱེན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུ་བྱ་སངས་རྒྱས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྒྱན་གྱི་ཤློ་ཀ་གཅིག་དང་། དེས་བསྡུས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་རྟོགས་ཚུལ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་གཉིས་རྒྱན་གྱི་ཤློ་ཀ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །འོ་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཟློས་སོ་སྙམ་ན། མ་ཟློས་ཏེ། སྔ་མ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་པ་མཐའ་དག་ཟད་པ་དང་། ཕྱི་མ་དོན་དམ་བདེན་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མཐའ་དག་ཟད་པའི་ཆ་ནས་བྱས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ་བཞི། རྣམ་སྨིན་མིན་པ། རྣམ་སྨིན། མཚན་ཉིད་མེད་པ། གཉིས་མེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའོ། །
非异熟刹那加行
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། དཔེ་གཉིས་ལས།
非异熟正分
དང་པོ་ལ་སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་གྱི།
དང་པོ་ནི། སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་དེའང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པ་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡུམ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་
5-526b
པ་དྲུག་ནས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
因此，若是遍智第一刹那，则必定是刹那加行的直接果，但若是刹那加行，则不必然是其果的直接因，因为此刹那加行在一切相阶段是对各种相的长时间修习，在顶加行阶段，修所生的证悟达到极致，在次第阶段非常稳固后极快速地次第修习，而在刹那阶段因修习已达究竟而一时修习，如莲花瓣被箭逐渐穿透和人跳跃墙壁的比喻所示。刹那加行的修习方式是：通过断除金刚喻定中的一百零八种修所断分别而特殊化，在其中对十度获得自在，显现一种时其他一切也能显现，在其中以一种无二智消除二取习气等而特殊化的一切无二智慧皆能显现。
第二，刹那加行类别：善足论师说有四种：非异熟、异熟、无相及无二刹那加行。此处"非异熟"一词，从"第二加行为异熟"中相反而得名。如此命名是因为前两种加行是关于所获功德，后两种加行是关于如何了悟对境和了悟时的刹那。这是从修习三智相无生方面安立后两种加行，从修习佛法成就力量方面安立前两种加行。圣者（无著）则将一段说明刹那加行的经文分为四部分解释：以一无漏功德摄一切无漏法，以一《庄严论》偈颂解释；其下是其相似喻，即一偈颂；其下以无漏智异熟摄一切成佛功德，以《庄严论》一偈颂表示；最后以两偈颂说明通过前二者所摄的两种刹那的证悟方式，即后两种刹那。若问后两种刹那是否重复？不重复，因为前者是从世俗谛自性空性中一切错乱完全灭尽方面，后者是从胜义谛中一切错乱完全灭尽方面立论。
第二分四：非异熟、异熟、无相、无二刹那。
第一分二：正分与比喻。
第一正分又分三：应用、根本文、解释。
第一：若从相分类，刹那加行有四种，其中第一，非异熟，即宣说以一切无漏法一刹那性的特征而一刹那现前圆满证悟菩提。
第二："须菩提，菩萨摩诃萨如是行般若，圆满成就六波罗蜜多乃至随好。"


 །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་སྡུད་བྱེད་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་རེ་རེས་ཀྱང་བསྡུ་བྱ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་བསྡུས་ཏེ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐུབ་པས་ས་བཅུ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་འདི་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ། །བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དག་འདིའི་ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་ལ་བྱེད་པའང་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་ལུགས་ལས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རིམ་པ་ཅན་དུ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཁྱེན་པས་འཇུག་པ་ན། ཨཱཪྻ་དེ་ཝའི་ཞལ་ནས། དོན་དམ་བདེན་པའི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་གཅིག་པུ་དངོས་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། རྟེན་འབྱུང་སྣ་ཚོགས་པའི་དངོས་པོ་ཀུན་ནི་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མེད་པས། གང་གིས་རྟེན་འབྱུང་གི་དངོས་པོ་ཞིག་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེ་ཡིས་རྟེན་འབྱུང་གི་དངོས་པོ་ཀུན་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཆོས་མང་པོས་ཆོས་གཅིག་བསྡུས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་གཅིག་གིས་ཆོས་མང་པོ་བསྡུས་པའང་ཡོད་དེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུན་མཐའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པོ་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སོ་སོར་ངེས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ས་བོན་དང་བྲལ་བའི་དམིགས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྐད་ཅིག་སྦྱོར་བས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་བར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མང་པོ་རྣམས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྡུས་ནས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། ཐུབ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟོགས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་
5-527a
མ་གཅིག་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ན་གཅིག་གིས་མང་པོ་བསྡུས་ཚུལ་གྱི་དངོས་བསྟན་འདིས་སྟོང་ཉིད་གཅིག་གིས་མང་པོ་མི་སྟོང་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྡུས་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
非异熟喻
གཉིས་པ་ལ་སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་དམིགས་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། དེ་ལ་དང་པོར་འཇིག་རྟེན་པའི་དཔེའི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། དཔེ་ཇི་ལྟར་ན། སྐྱེས་བུས་ཟོ་ཆུན་གྱི་རྒྱུད་ལ་རྡོག་ཐབས་གཅིག་གིས་བསྐྱོད་པ་ན། ཟོ་ཆུན་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཅར་འགུལ་བ་ལྟར་རྒྱུན་མཐའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་མདོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུའི་རྡོག་ཐབས་གཅིག་གིས་བསྐྱོད་པ་ལྟ་བུའི་རྒྱུན་མཐའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་སྦྱོར་བ་ན། བཟོ་བོ་མཁས་པས་སྔོན་བཟོ་ལེགས་པར་བྱས་པའི་མཐུས་ཟོ་ཆུན་གྱི་རྒྱུད་ལྟ་བུ། སློབ་ལམ་ནས་སྐྱེ་མེད་གསུམ་གོམས་པའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཅར་དུས་གཅིག་ཏུ་འགུལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་མཐའ་པ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་འཕེན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཐུས་དུས་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་དམིགས་ན་དེ་དང་རིས་མཐུན་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
异熟刹那
གཉིས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་དང་པོ་བསྟན་ནས། གཉིས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པ་དེར་མངོན་པར་
5-527b
རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བསྟན་ཏོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
此等的含义是：由于以布施、持戒等摄持者无漏智慧的每一刹那都能摄持所摄无漏诸法并使之显现，所以应当了知，佛陀在第十地一刹那智慧中证悟一切相智慧。藏地诸师长也有将此处的"佛陀"解释为佛的情况，这是被引述的说法。
第三：按照大乘论师的传统，法界自性的现证是次第生起并以圆满智慧趣入的，正如圣天所说："胜义谛实性唯空是种种缘起诸法的自性，种种缘起诸法则不离深奥空性一法的自性之外，因此，谁见一缘起法是真如空性，彼见一切缘起法皆为真如空性。"因此，不仅多法摄一法，而且一法也摄多法，以金刚喻定智慧所缘的一刹那，对所缘事物各别确定执取的颠倒种子已远离的无所缘自性，以刹那加行摄持布施等乃至八十种随好的多种相法于真如中修习，应知"菩萨的证悟即是一刹那现前圆满菩提的加行"。因此，一法摄多法的直接教示表明了以一空性摄一切非空法的方式。
第二，非异熟喻分三：应用、根本文、解释。
第一：再者，如何以证知一无漏智慧而摄一切无漏法？首先以世间比喻来说明。
第二：比如，人以一脚踏动磨盘绳索时，整个磨盘同时转动，同样，在金刚喻定一刹那中了知一切无漏法也是如此。此处无经文引述，这是被引述的说法。
第三：如同人以一脚踏动的金刚喻定一刹那加行，如同熟练工匠先前精心制作力量而成的磨盘绳索，在学道中修习三种无生的相续一切同时一刻转动，同样，金刚喻定行者以先前发愿力和法界力量，在仅仅一刹那时间证知一无漏智慧时，能显现与之相类的一切无漏智慧。
第二，异熟刹那分三：应用、根本文、解释。
第一：如是说明第一刹那加行后，现在说明第二异熟法性阶段的一切无漏法以一刹那特性的加行而在一刹那中现前圆满证悟菩提。
;


 །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དེས་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཐོབ་ནས། རྣམ་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་ཐོབ་སྟེ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། རྒྱུན་མཐར་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་གང་གི་ཚེ་རྣམ་བྱང་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གདོད་མ་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྷུན་གྲུབ་དྲི་བྲལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་གནས་སྐབས་གང་དུ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་སྐྱེ་བར་སྣང་བ་ལྟར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ཉིད་ཡོངས་རྫོགས་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་གཅིག་ཅར་དུ་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་སྦྱོར་བའོ། །དེས་ན་འཕགས་པས། ནམ་ཞིག་ས་ཡི་མཐར་ཐུག་ན། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་རྫོགས་ཤིང་གསལ། །ཞེས་དང་། གང་ཚེ་ཏིང་འཛིན་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །བུམ་པ་དེ་ཉིད་བཅག་གྱུར་ན། །དེ་ཚེ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ཡི། །མཐར་ཐུག་བར་དུ་སྣང་བར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། སའི་མཐར་ཐུག་པ་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་བསྒོམས་པས། སྒོམ་སྤང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཐོབ་ཅིང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བའི་འོད་བཞིན་དུ་དཀར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་
5-528a
ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་འབད་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་གྱུར་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །
无相刹那
གསུམ་པ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་གཉིས་པ་བསྟན་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་རང་འབྲས་དེར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །
增添偈词
གཉིས་པ་རྩ་བའི་འབྲུ་བསྣོན་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བསོད་ནམས་མང་པོའི་བདག་ཉིད་རྣམ་མཁྱེན་སྒྲུབ་པའི་བར་ཆད་མེད་རྩེ་དེའི་དམིགས་པ་དང་ལ་སོགས་པས་བདག་པོ་སོགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཅེ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་དམིགས་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་བདག་པོ་དང་། རྣམ་པ་དང་། འོག་གི་ལོག་སྒྲུབ་ཀྱི་མདོར་བསྟན་དང་བཅས་པ་གསུངས་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་
5-528b
རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྦྱོར་མཐའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ནས་ཀུན་བཏགས་དང་རྣམ་བཏགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོའི་ཆོས་རྣམས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པས་ན། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་བྱེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །
无别刹那
བཞི་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་གསུམ་པ་བསྟན་ནས་སྦྱོར་བ་བཞི་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྦྱོར་བ་འཆད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
第二：经中"从异熟生起的布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧、神通等，以及菩提道，以此道行于道的了知性，圆满获得一切法后，随获一切相智"等的含义是：在金刚喻定获得无间三摩地时，一切清净白法的自性即胜者母般若波罗蜜多大手印圆满法性，本来已异熟、任运、离垢的法性，在此阶段因远离垢染而显现生起，此时以一刹那圆满证知之智慧，一时证知之智慧即加行。因此圣者说："何时到地的究竟，法身亦圆满明显。"又说："何时以金刚定，打破彼瓶身，彼时彼即显现，乃至虚空边际。"这是被引述的说法。
第三：于地究竟时，菩萨以修习有漏无漏对治，远离一切修所断对治分，获得清净分异熟法性的阶段，远离障碍正等正觉的一切垢染，如秋月光明般生起白净自性，此时唯一刹那中了知异熟状态任运无勤成就的无漏法的智慧，是般若波罗蜜多以异熟一刹那门而现前圆满证悟菩提的加行。
第三，无相刹那加行分三：应用、根本文、解释。
第一：如是说明第二后，现在说明第三，由了悟无相而以一切法一刹那特性的加行，在一刹那自果中现前圆满证悟菩提。
第二，增添根本偈词分三：应用、根本文、解释。
第一：多种福德自性遍智成就的无间顶，其所缘等，以及所依等是如何的呢？以中间颂词说明所缘，以及所依、行相和下面的颠倒成就总说。
第二：经中："请问，世尊，以唯一一刹那一切相智具相的究竟智慧，一切遍计所执和分别诸法皆无自相自性"，以了知杂染和清净性诸法无相性，是一刹那现前圆满证悟菩提的加行。
第四，无二刹那加行分三：应用、根本文、解释。
第一：如是说明第三后，现在解释第四加行，即以无二相特性于一切法一刹那特性而现前圆满证悟菩提的加行。


 །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་རྨི་ལམ་མི་མཐོང་། རྨི་ལམ་མཐོང་བ་མི་མཐོང་། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། དཔེར་ཡུལ་ན་རྨི་ལམ་དང་ནི་ཡུལ་ཅན་དེ་མཐོང་བ་དེ་དག་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་མི་མཐོང་བ་རྟོག་པ་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ལྟར། འོད་གསལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་ཆོས་རྣམས་སྒྲོ་འདོགས་སྐུར་འདེབས་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་མངོན་དུ་མཐོང་ནས་དེ་མ་ཐག་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་བྱེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་བར་ཆད་མེད་པར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་སྤོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གོམས་པ་རབ་ཏུ་འཕེལ་ཏེ་རྩེ་གཅིག་པའི་ངང་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་བག་ཆགས་དྲུངས་ནས་ཕྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཚུལ་ལ་ཇི་ལྟར་དུ་བལྟ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ལ་གཟུང་བ་དང་། རྨི་ལམ་མཐོང་བ་ལ་འཛིན་པར་མི་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་མཐའ་དེའི་ཚེ་
5-529a
ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྨི་ལམ་གྱི་རྟོག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་རྟོགས་པས་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་བྱེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། སྟེང་འོག་གང་གི་ལམ་ནས་རྒྱུ་བའི་རླུང་ནི་འཁྱིམས་པ་མ་ཡིན་འོན་ཀྱང་ནི། །ལོ་མང་རྣམ་གཡེང་ཉིད་ལ་བྲེལ་བ་རླུང་དུ་གྱུར་ནས་སྟོད་དུ་ཚོང་བ་ཅན། །དེ་སོགས་འགྲོ་བའི་དྲེགས་པ་ཞི་ནས་རྟོགས་བྱ་རྣམ་སྨིན་རྣམ་སྨིན་མིན་པའི་ཆོས། །རྟོགས་བྱེད་མཚན་ཉིད་མེད་དང་གཉིས་མེད་སྦྱོར་བས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་རྟོགས་པར་གྱིས། །
གསུམ་པ་སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ ཅེས་བྱ་བ་ལས། སྐབས་བདུན་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྫོགས་སོ།། །།༈ སྤྲོས་བྲལ་ཉིད་ལ་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་ཚུལ་གྱིས་མ་ཡིན་པར། ། བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་སྙིང་པོའི་ལུས། ། འབྲས་ཡུམ་རྒྱལ་བ་དེ་ལ་བདག་ཕྱག་འཚལ། །ཅེས་འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུ་འདི་བསྒྲུབ་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་པོ་ཡིན་པས། སྐབས་འདིར་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཚིག་ཟུར་དུ་བརྗོད་ནས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།
说果法身
དེའང་གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུ་འཆད་པ་ལ་གསུམ། འབྲེལ་བཀོད་པས་མཚམས་སྦྱར་བ། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱས་པར་བཤད་པ། སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་སྦྱོར་བཞིས་ཉམས་སུ་བླངས་པས་འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་
5-529b
བསྒོམས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་ངོ་བོར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་མཚམས་སྦྱར་རོ། །
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་བཤད་པ་དང་། སྐུ་གསུམ་པོ་སོ་སོར་བཤད་པའོ། །
说自性身
དང་པོ་ནི། སྤྱིར་སྐུའི་རྣམ་གཞག་དང་། སྐབས་བབ་ཀྱི་འབྲུ་འགྲེལ་བ་ལས།
安立总身
དང་པོ་ལ། སྤྱིར་ཆོས་སྐུ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྐུ་ཐ་དད་པའི་གནས་ཚུལ་དང་། སྐུ་མཚན་བཏགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤེས་བྱ་གཟིགས་ཚུལ་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་ལས།
何为总法身体性
དང་པོ་ནི། སྒྲིབ་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་ཚོགས་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཞིག་གོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
第二：经中："须菩提，此中菩萨摩诃萨行般若时不见梦，不见见梦者"等的含义是：如同梦境对境和能见梦境的能境两者不以二相方式见到而是一种分别的自性，同样，以明光自性身诸法远离增益、诽谤的无二智慧刹那，以唯一真实刹那无二地现见后，即刻现前圆满证悟菩提。这是被引述的说法。
第三：经过无数劫长时间无间断修习断除能取所取二相显现的瑜伽，极为增长专注一境性，从根本拔除二相显现习气的菩萨，当时如何看待所取和能取方式呢？如同梦中不见所取和见梦为能取，同样，在金刚喻定时一切法也是如梦分别般的法性。因此，以诸法真实性、境与有境无二的唯一刹那了知佛陀一切功德，所以是以一刹那方式现前圆满证悟菩提的加行。此处所言：上下诸道中运行风不乱旋转，然多年散乱忙碌化为风上行喘息，息灭彼等众生傲慢后，所证异熟非异熟法，以能证无相无二加行刹那间证悟。
第三，以宣说品数结束：《般若波罗蜜多教授论·现观庄严论》第七品注释圆满。离戏中得殊胜功德，非以实与非实方式，依真谛法性获精髓，果母胜者我顶礼。由于果法身是一切所成就的要义，此处单独宣说礼敬语，加以解说：
这第三解说果法身分三：以关联引入相连，广说能表法，以宣说品数结束。
第一：因为通过闻思决定基道三种义理，以四加行修习而生起果法身，故以一刹那现前圆满证悟菩提的加行修习，于第二刹那远离一切障碍垢染，现前圆满清净为具两净自性的法身证悟。
第二分二：解说自性身与分别解说三身。
第一：一般身的安立和本处的文义解释。
第一又分：一般仅法身的体性是什么、诸身差别的情况、身名义的差别与了知所知的方式。
第一：远离二障并圆满二资粮的果。


 འོ་ན་འདི་འབྲས་བུ་ལྔའི་ནང་ནས་གང་ཡིན་ཅེ་ན། འདི་ལ་ཆ་སོ་སོར་ཡོད་དེ། སྤངས་པ་སྤངས་པའི་ཆ་ནས་བྲལ་འབྲས་དང་། རྟོགས་པ་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་གདོད་མ་ནས་ཡོད་པས་བདག་འབྲས་སུའང་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདི་ལ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུར་འཇོག་པ་ནི་བཏགས་པ་བ་ཡིན་ཏེ། དངོས་སུ་འཇོག་བྱེད་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར། མདོར་ན་ཆོས་སྐུ་ནི་སྤངས་རྟོགས་ནུས་གསུམ་ཀ་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གི་ཆ་ནས་བཤད་དགོས་ལ། དེའི་ཚེ་ཚོགས་གཉིས་སོ་སོ་བ་དང་། ཟུང་དུ་འཇུག་པར་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་དང་། རྟོགས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནུས་པས་གཞན་དོན་བྱེད་པ་ལྡོག་ཚུལ་གྱི་དབང་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དང་། ལོངས་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་སྐུར་གདགས་པའི་གདགས་གཞི་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཙམ་ལྡོག་ནས་ཆོས་སྐུ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དང་། གནས་ཚུལ་གྱི་སྐུ་དང་། ཐོབ་པ་དོན་དམ་བདེན་པ་ཞེས་བསྙད་དོ། །འདི་ལྟ་བུའི་སྐུ་ལ་དཔལ་ལྡན་སེང་གེས། གནས་ཚུལ་དང་
5-530a
སྣང་ཚུལ་གཉིས་ལས། གནས་ཚུལ་གྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་སྐུ་ཉིད་ལས་དོན་ཐ་དད་པ་མིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྣང་ཚུལ་གྱི་སྐུ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལས་ཐ་དད་པའི་སྐུ་གསུམ་པོ་དེར་འཇོག་ལ། དེར་འཇོག་པའི་འཐད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་དང་སེམས་དཔའ་དང་སེམས་ཅན་ཕལ་པ་གསུམ་ལ་སྣང་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་འབྱུང་བའི་དོན་གྱིས་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་དམར་ལྗང་ནག་པོར་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྣང་ཚུལ་ཐ་མ་གཉིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དངོས་སུ་འཇོག་པར་ནི་དཀའ་སྟེ། གང་ལ་སྣང་བའི་གང་ཟག་དེའི་ཤེས་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། སྣང་ཚུལ་དང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་རང་ལ་ཆོས་སྐུའི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་གཞན་སྣང་གི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་དེ་རྒྱུད་ལ་གང་ལྡན་པ་དེ་སངས་རྒྱས་སུ་མཚོན་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདིའང་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལས་ལོགས་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་མ་ཡིན་ཀྱང་ལྡོག་པས་ཇི་ལྟར་ཕྱེ་ཞེ་ན། ཡེ་ཤེས་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་རང་ལས་གཞན་མིན་པའི་ཆ་ནས་དང་། ཡེ་ཤེས་དེ་རང་ལ་སྣང་བའི་ཆ་ནས་ཆོས་སྐུ་སྟེ། འདི་ལ་ནི་རྒྱུད་སྡེ་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བསྙད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐུ་འདི་གཉིས་ཀའང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོར་རོ་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀའང་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་སྐུ་མི་གཉིས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྲུལ་གྱི་སྣང་བ་གཞན་ངོར་བསྐྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་ནུས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཞག་པའི་སྣང་བ་དེ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་པར་འཇོག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་དམ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྣང་བ་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་
5-530b
་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
身异之义
གཉིས་པ་ལ། གཉིས་སུ་དབྱེ་བ། གསུམ་དུ་དབྱེ་བ། བཞིར་དབྱེ་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
那么，此在五果中属于哪种呢？此有各个方面，从断除所断方面为离系果，从证悟所证方面为等流果，由于如来藏本来存在故也安立为士用果。因此，将此安立为异熟果只是假立的，因为不具备直接安立的条件。总之，法身必须从断证力三者不相分离的方面来解说，此时分别修习二资粮及其双运而断所断、生证悟，由这二者的力量利益他人，以返体方式将自性身、受用身、化身的安立基础即是法身本身，从整体返体而言是法身、自性身、实际身、所得胜义谛。
关于这种身，吉祥狮子说：分为实际与显现二种。实际身与法身无实质差别，如所说："如是自性身的体性如何"而解释。因此，显现身安立为异于自性身的三身，其合理性是：佛、菩萨和普通众生三者有三种不同显现，如同虚空显为红、绿、黑色。如此，后两种显现方式难以直接安立为如来，因为为见者补特伽罗的心续所摄。第一种显现是佛智自身于自性身中显现为法身自性，因为具有这种以他现方式能利益众生的智慧者可被表示为佛陀。因此，这也不是与自性身相离的他体。
虽非他体，但以返体如何区分？从彼智慧非自性身之外的方面，以及从智慧自显现的方面为法身。在大续部中，此被称为智慧身。这两种身在法性层面是同一的，因为二者都不离离戏真如。然而，这不二之身能在他前生起受用身和化身的显现，因其能力而建立的这两种显现，安立为有法世俗，如所说："于瑜伽师世俗中以产生殊胜胜义显现的方式"。
第二，身异之义分：二分、三分、四分。


 །
分二身
དང་པོ་ནི། དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྐུ་ཐ་དད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རང་དོན་གཞན་དོན་དོན་དམ་སྐུ་དང་ནི། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་སྐུ་ཉིད་དེ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།
分三身
གཉིས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། དང་པོ་གསུམ་གྱིས་རང་དོན་ཏེ། །ཕྱི་མ་གསུམ་གྱིས་གཞན་དོན་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ་གསུམ་ལས། ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་ལ་གནས་སྣང་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པའི་སྐབས་འདིར་ནི་སྣང་ཚུལ་གྱི་ཆ་ནས་བཤད་པ་གཙོ་ཆེ་ཡང་། གོ་ཆོད་པོ་ནི་གནས་ཚུལ་གྱི་ལོངས་སྤྲུལ་ལ་གཟུང་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལ་སྐུ་དེ་གཉིས་རང་ལྡོག་གཅིག་མིན་པ་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་རྣམ་དབྱེ་མེད། །མཐའ་གཉིས་དག་ནི་རྣམ་པར་སྤངས། །ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱ་སྙོམས་འཇུག་གི། སྒྲིབ་གསུམ་ལས་ནི་ངེས་གྲོལ་ཏེ། །དྲི་མེད་རྣམ་པར་རྟོག་མེད་དང་། །རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ཕྱིར། །ཆོས་དབྱིངས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །དག་པའི་ཕྱིར་ན་འོད་གསལ་བའོ། །ཞེས་མཚན་ཉིད་ལྔ་ལྡན་དུ་གསུངས་པ་དང་། གཞལ་མེད་གྲངས་མེད་བསམ་མེད་པ། །མཉམ་མེད་དག་པའི་མཐར་ཐུག་པ། །ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཡང་དག་པར། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ལྡན་ཏེ། །རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར་དང་གྲངས་མེད་ཕྱིར། །རྟོག་གེའི་ཡུལ་ནི་མིན་ཕྱིར་དང་། །འབའ་ཞིག་བག་ཆགས་བཅས་སྤངས་ཕྱིར། །ཞེས་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལྡན་དུ་གསུངས་སོ། །སྐུ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་སྐུའང་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉེར་གཅིག་པོ་གང་གི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པའི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་
5-531a
ལས་གཞན་དུ་འཇོག་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར། འདིའི་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱང་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མཁྱེན་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་བ་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀ་ལ་འཇོག་ན། འདིར་བསྟན་བསྐྱེད་འབྲས་ཀྱི་དོན་འཇོག་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཆོས་དབྱིངས་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་འཇོག་པ་སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་དང་། རྒྱུ་དེས་བསྐྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་བཞེད་པ་ནི་འཕགས་པའི་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་དགོངས་པ་ལ་འགའ་ཞིག་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་གཉིས་པོ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་ཡོན་ཏན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཡོན་ཏན་བཟུང་བས་ཡོན་ཏན་དེ་དང་ལྡན་པའི་སྐུ་ཡང་ཤེས་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་དང་། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དག་ཀྱང་གང་ལ་མངའ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལས་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་གནས་ཚུལ་གྱི་སྐུ་ལྷག་མ་གཉིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐུ་ལ་ངོས་འཛིན་རྒྱུ་མ་རྙེད་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་འཕགས་གྲོལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཐམས་ཅད་གསུམ་དུ་བསྡུ་བ་འདི་གནས་ཚུལ་ལ་དང་པོ་གཅིག་དང་། སྣང་ཚུལ་ལ་ཕྱི་མ་གཉིས་སུ་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གནས་ཚུལ་གྱི་ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་དེ་གང་ལ་ངོས་འཛིན་ཅེ་ན། ཁྱད་པར་ལྔ་དང་། ཁྱད་པར་བཞི་ལྡན་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་ཁྱབ་བདག་གི་སྐུ་དེ་དངོས་མ་ཡིན་པར་སྣང་བ་ལས་བཟློག་པ་དེའོ། །
分四身
གསུམ་པ་ལ། ཇི་ལྟར་དབྱེ་བ་དང་།
5-531b
རྩོད་ལན་ནོ། །
如何分类
དང་པོ་ནི། རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དང་། ཆོས་ཉིད་དེ་གང་ལ་འབྲེལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། གནས་ཚུལ་དང་། གཞན་ངོར་སྣང་རུང་གི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་ཏེ་སྣང་ཚུལ་གྱི་སྐུའོ་ཞེས་དཔལ་ལྡན་ཧ་རིས་གསུངས་སོ།

 །
分二身
དང་པོ་ནི། དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྐུ་ཐ་དད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རང་དོན་གཞན་དོན་དོན་དམ་སྐུ་དང་ནི། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་སྐུ་ཉིད་དེ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།
分三身
གཉིས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། དང་པོ་གསུམ་གྱིས་རང་དོན་ཏེ། །ཕྱི་མ་གསུམ་གྱིས་གཞན་དོན་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ་གསུམ་ལས། ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་ལ་གནས་སྣང་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པའི་སྐབས་འདིར་ནི་སྣང་ཚུལ་གྱི་ཆ་ནས་བཤད་པ་གཙོ་ཆེ་ཡང་། གོ་ཆོད་པོ་ནི་གནས་ཚུལ་གྱི་ལོངས་སྤྲུལ་ལ་གཟུང་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལ་སྐུ་དེ་གཉིས་རང་ལྡོག་གཅིག་མིན་པ་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་རྣམ་དབྱེ་མེད། །མཐའ་གཉིས་དག་ནི་རྣམ་པར་སྤངས། །ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱ་སྙོམས་འཇུག་གི། སྒྲིབ་གསུམ་ལས་ནི་ངེས་གྲོལ་ཏེ། །དྲི་མེད་རྣམ་པར་རྟོག་མེད་དང་། །རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ཕྱིར། །ཆོས་དབྱིངས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །དག་པའི་ཕྱིར་ན་འོད་གསལ་བའོ། །ཞེས་མཚན་ཉིད་ལྔ་ལྡན་དུ་གསུངས་པ་དང་། གཞལ་མེད་གྲངས་མེད་བསམ་མེད་པ། །མཉམ་མེད་དག་པའི་མཐར་ཐུག་པ། །ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཡང་དག་པར། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ལྡན་ཏེ། །རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར་དང་གྲངས་མེད་ཕྱིར། །རྟོག་གེའི་ཡུལ་ནི་མིན་ཕྱིར་དང་། །འབའ་ཞིག་བག་ཆགས་བཅས་སྤངས་ཕྱིར། །ཞེས་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལྡན་དུ་གསུངས་སོ། །སྐུ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་སྐུའང་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉེར་གཅིག་པོ་གང་གི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པའི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་
5-531a
ལས་གཞན་དུ་འཇོག་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར། འདིའི་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱང་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མཁྱེན་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་བ་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀ་ལ་འཇོག་ན། འདིར་བསྟན་བསྐྱེད་འབྲས་ཀྱི་དོན་འཇོག་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཆོས་དབྱིངས་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་འཇོག་པ་སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་དང་། རྒྱུ་དེས་བསྐྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་བཞེད་པ་ནི་འཕགས་པའི་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་དགོངས་པ་ལ་འགའ་ཞིག་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་གཉིས་པོ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་ཡོན་ཏན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཡོན་ཏན་བཟུང་བས་ཡོན་ཏན་དེ་དང་ལྡན་པའི་སྐུ་ཡང་ཤེས་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་དང་། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དག་ཀྱང་གང་ལ་མངའ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལས་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་གནས་ཚུལ་གྱི་སྐུ་ལྷག་མ་གཉིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐུ་ལ་ངོས་འཛིན་རྒྱུ་མ་རྙེད་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་འཕགས་གྲོལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཐམས་ཅད་གསུམ་དུ་བསྡུ་བ་འདི་གནས་ཚུལ་ལ་དང་པོ་གཅིག་དང་། སྣང་ཚུལ་ལ་ཕྱི་མ་གཉིས་སུ་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གནས་ཚུལ་གྱི་ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་དེ་གང་ལ་ངོས་འཛིན་ཅེ་ན། ཁྱད་པར་ལྔ་དང་། ཁྱད་པར་བཞི་ལྡན་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་ཁྱབ་བདག་གི་སྐུ་དེ་དངོས་མ་ཡིན་པར་སྣང་བ་ལས་བཟློག་པ་དེའོ། །
分四身
གསུམ་པ་ལ། ཇི་ལྟར་དབྱེ་བ་དང་།
5-531b
རྩོད་ལན་ནོ། །
如何分类
དང་པོ་ནི། རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དང་། ཆོས་ཉིད་དེ་གང་ལ་འབྲེལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། གནས་ཚུལ་དང་། གཞན་ངོར་སྣང་རུང་གི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་ཏེ་སྣང་ཚུལ་གྱི་སྐུའོ་ཞེས་དཔལ་ལྡན་ཧ་རིས་གསུངས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
分二身
第一，是胜义和世俗二身的区分。如所说："自利他利胜义身，及依彼之世俗身。"因此而说。
分三身
第二，如所说："前三为自利，后三为他利。"因此而说。自性身、受用身和化身这三者中，受用身和化身各有实际和显现两个方面。在这个语境中主要是从显现方式的角度来解释，但确实需要从实际情况理解受用身和化身，因为自性身与这两者是不同的方面相应的。对于自性身，经中说有五种特征："无为无差别，远离二边际，烦恼所知定，三障得解脱，无垢无分别，为瑜伽师境，法界自性中，清净故光明。"又说具有五种功德："不可量无数不可思，无等清净之究竟，功德诸相皆具足，自性之身悉圆满，广大故及无数故，非思辨境界故，唯一离习气故。"当承认三身安立时，法身也不异于自性身，因为很难将二十一种无漏智慧所依的法界安立为其他。这里所说的法界也是指成为双运智慧的二种智慧的本性，因为法界既是产生佛陀功德的因，也是所生的果，而此处是指所生果的意义的语境。因此，仅从法界因的角度安立自性身是论师（世亲）的见解，而将此因所生的二种智慧都视为自性身则是圣者（弥勒）的意趣。
对于圣者的意趣，有人这样怀疑：那两种智慧不是自性身，因为那两种智慧被说为是自性身的功德。这没有问题，因为通过把握功德也能够了解具有该功德的身，所以没有矛盾。从另一方面说，二十一类智慧以及如所有、尽所有智慧也不异于拥有它们的自性身，所以在这种情况下，其余两种实际的身也应当被认定为即是自性身，因为找不到除此以外的身可认定。总之，圣解脱（弥勒、无著）将佛身全部归纳为三身，是从实际上立为第一个（自性身），从显现上立为后两个（受用身和化身）。
那么，实际的受用身和化身指的是什么呢？分别是具有五种特征和具有四种特征的遍主之身，与非真实显现相反。
分四身
第三，分为如何分类和争议回应。
如何分类
第一，智慧证悟所依的法性是自性身，与该法性相关联的智慧是法身，实际情况和对他人显现的两种显现是受用身和化身，即显现方式的身，这是吉祥哈日所说的。


 །དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རང་རིག་གི་ངོར་མྱོང་བའི་ཆ་དེའོ། །སྐུ་གཉིས་པོ་ནི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བའི་མཁྱེན་པ་གློ་བུར་དྲི་བྲལ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཆགས་ཐོགས་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོའོ། །སྐུ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་། སྐུ་དང་པོ་ནི་ལོངས་སྤྲུལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། སྐུ་གཉིས་པས་ནི་ལོངས་སྤྲུལ་གྱི་བདག་རྐྱེན་བྱེད་པ་དང་། སྔ་མ་ནི་མཉམ་གཞག་གི་རང་ངོ་དང་། ཕྱི་མ་ནི་གཞན་དོན་གྱི་བྱེད་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །སྐུ་གསུམ་པ་ནི་ངེས་པ་ལྔ་ལྡན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཏེ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། མཚན་གཞི་ནི་མཚན་དཔེའི་གཟི་འོད་འབར་བའོ། །འདི་ལ་ལོངས་སྐུ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀྱི་བཤད་པ་ཡོད་ཀྱང་། ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀའི་ལོངས་སྐུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྫས་སུ་བསྡུ་ན་གཅིག་ཡིན་ཏེ། བརྟེན་པ་ཆོས་སྐུ་ཐམས་ཅད་རྫས་གཅིག་ན། དེར་བརྟེན་པའི་ལོངས་སྐུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྫས་གཅིག་དགོས་པའི་ཕྱིར། སྐུ་བཞི་པ་ནི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་དོན་བྱེད་པའི་གཟུགས་སྐུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ། འདིའང་ལོངས་སྐུའི་མཛད་པའི་ཁྱད་པར་འདོད་ཁམས་སུ་འཇུག་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་མངོན་པར་སྐྱེ་བ་དང་། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་རྩོད་ལན་ལ། སྐུ་གསུམ་དུ་བཞེད་པའི་ལུགས་དྲི་མེད་དུ་བཤད་པ། བཞིར་བཞེད་པའི་སྲོལ་ནོངས་མེད་དུ་བཤད་པ་དང་གཉིས་ལས།
说许三身宗无过
དང་པོ་ལ། རང་གི་འདོད་པ་བརྗོད། དེ་ལ་གཞན་ལས་ཀླན་ཀ་བཀོད། བཀོད་པ་དེ་
5-532a
མི་འཇུག་པར་བསྟན་པའོ། །
说自宗
དང་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གསུམ་སྟེ། གནས་ཚུལ་གྱི་གཅིག་དང་། སྣང་ཚུལ་གྱི་སྐུ་གཉིས་སོ། །
对此说有别过
གཉིས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་སས་བསྡུས་ཀྱི་བྱ་གྲུབ་དང་སོར་རྟོག་གི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུས་མ་བསྡུས་པར་ཐལ། སྐུ་གསུམ་པོ་དེ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ཡིན། གྲུབ་སྟེ། གཟུགས་སྐུ་གཉིས་གང་རུང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་གསུམ་ལྡན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།
说所指非过
གསུམ་པ་ནི། ཁྱོད་འདོད་པའི་ཁྱད་པར་གསུམ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཅན་ཡིན་པ་དེས་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བཤད་ནས། དེ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་འཇོག་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་སྐྱོན་འདི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡས་རིམ་ནས་རྟགས་དང་པོ་གཉིས་མ་ངེས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུས་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་མི་སྒྲུབ་ན་སངས་རྒྱས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། སྒྲུབ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་སྣང་བ་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་གནས་གྱུར་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་མིན་ན་གློ་བུར་རྣམ་དག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གནས་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དེ་སྔ་མ་གྱུར་པའི་ཆ་མེད་དགག་དང་།ཕྱི་མ་གྱུར་ཟིན་པའི་ཆ་ནས་མ་ཡིན་དགག་གོ། མས་རིམ་ནས་རྟགས་ཕྱི་མ་གཉིས་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སར་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྒྱུ་བ་ཡོད་ན་ཚོགས་བརྒྱད་གནས་མ་གྱུར་པར་ཐལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་བཟུང་བའི་བློ་ཡོད་པར་ཐལ་བ་དང་། དེ་
5-532b
ལྟར་ན་དེར་རྟོག་པ་ཡོད་པ་རྣམས་སུ་ཐལ་ལོ། །གཞན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་གནས་གྱུར་མ་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

直译
具足二种清净的法性智慧，其一切相在自证的境界中体验的部分。第二身是智慧光明之智，由暂时离垢所特征化，本性为远离执著障碍。第一与第二身的区别是：第一身是受用身与化身的法性，而第二身则是受用身与化身的增上缘，前者是入定的自体，后者是由利他的作用而区别。第三身是具足五种决定的佛，这是其特征，而事例则是相好庄严的光辉。虽然对此有大小二种受用身的解释，但若归纳为实质，所有大小受用身都是一体，因为所依的法身一体，那么所依止的一切受用身也必须是一体。第四身是以十二事业利益他众的特殊色身，这也是受用身在欲界中显现的特殊作用，如经中所说"显现受生"等处所说。
第二，争议回应分为说许三身宗无过与说许四身宗无过两部分。
说许三身宗无过
第一部分包括：陈述自宗，列出他方的责难，说明所责难不适用。
说自宗
第一，佛身有三：实际上是一，显现上是二。
对此说有别过
第二，佛智所摄的事办智和妙观察智，应不被佛身所摄，因为不被这三身任何一者所摄故。遍是你所许。因成立：非属于二种色身任何一者，因为不为他者相续所摄；非自性身，因为是具足三种特征的智慧身故。
说所指非过
第三，你所认为的三种特征是：瑜伽士在世俗中作为说法等事业故，断德特殊即所依转变故，体性特殊即具心心所故，因此说那两种智慧是无漏法身，而无法安立为自性身。这些责难存在问题：从前往后推，前两个因不定：自性身若不成办有情的事业，如何成为佛？若成办，除了在世俗中通过产生二种色身的显现来成办外，怎么成办？自性身若不是由所依转变而特征化，如何成为暂时清净？所转变的智慧自性身，前者所转变的方面是无遮，后者已转变的方面是非遮。从后往前推，后两个因不成立：若如来位有心心所的活动，应成八识未转依，应有执取特征与特征所依之心，如此则应有分别。此外，自性身不是所依转变也未成立，如前已说明。


 །ཡང་ལ་ལ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དང་ཆོས་སྐུ་གཉིས་རྗེ་བཙུན་གྱིས་གཞུང་མཚམས་སོ་སོར་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞུང་གི་གཅོད་ཚུལ་དེ་ལྟར་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དངོས་དང་། དེའི་ཡོན་ཏན་ལ་བསམས་ནས་གཞུང་གཅོད་པར་མཛད་ལ། དེ་ལྟར་མིན་ན་ཆོས་སྐུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆ་སོགས་ནས་བཞག་ན། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཅེས་སོགས་གསུངས་པ་དང་དངོས་སུ་འགལ་ལོ། །འགའ་ཞིག་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་སྐུར་མི་རིགས་སོ་སྙམ་ན། ངེད་ལྟར་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་བ་ལ་སོགས་པ་ཁས་ལེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་དོལ་པོ་བ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། ཐུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི། །ཞེས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་བཟུང་ནས། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་གང་དག །ཅེས་པའི་རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་ཚད་མེད་སོགས་བཤད་པ་ཡིན་ཅེས་བཟུང་སྟེ། མདོར་ན་བྱང་ཆུབ་སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔ་པོ་འདིའི་དོན་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་སོགས་སུ་མི་བསྙད་པར། ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་སོ་སོར་བཤད་པ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་སྣང་།
说许四宗无过
གཉིས་པ་ལ། རང་གི་འདོད་པ་བརྗོད་པ། དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཀླན་ཀ་བཀོད་པ། དེ་མི་འཇུག་པར་བསྟན་པ་ལས།
དང་པོ་ནི། གནས་ཚུལ་གྱི་སྐུ་ལ་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཅན་གཉིས་སུ་དབྱེ་བས་གཉིས་དང་། སྣང་ཚུལ་ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བས་བཞིའོ། །
他宗说过
གཉིས་པ་ནི། མདོར་བསྟན་དུ་སྐུ་གསུམ་ལས་མ་བཤད་པ་དང་། སྤྱིར་ཕར་ཕྱིན་ཐེག་པར་སྐུ་གསུམ་ལས་གཞན་མ་བཤད་པས་ནོངས་སོ་ཞེ་ན།
说无此过
གསུམ་པ་ནི། སྤྱིར་རྗེ་བཙུན་གྱི་གཞུང་དེས་ཆོས་སྐུ་མ་
5-533a
བསྟན་པ་མ་ཡིན་པར་ཚིག་ཟིན་ལ་དངོས་སུ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་ཕྲིན་ལས་ནི། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསྟན་ན་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་མཇུག་ཐོགས་དེར་བསྟན་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལོངས་སྤྲུལ་སོགས་གཞན་དོན་ཕྲིན་ལས་ལ་འཇུག་པ་ན་རྟོགས་ཡེ་ཆོས་སྐུས་བདག་རྐྱེན་བྱེད་དགོས་པ་དེ་གོ་བའི་ཆེད་དུ་སྐུ་གསུམ་གྱི་འོག་ཏུ་སྦྱར་བར་སྣང་ངོ་། །དེས་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་པོ་འདི་སྐུ་གསུམ་ལས་ལོགས་པ་མིན་ན་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་པོ་གདོད་མ་ནས་ཡོད་པར་ཐལ་བ་དང་། དེ་འདོད་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དེ་དག་སྔར་མེད་གསལ་བར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐལ་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐུ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལས་ལོགས་པའོ། །ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་སུའང་ཆོས་སྐུ་བཞག་མི་རུང་སྟེ།སེམས་ཅན་ལ་སྣང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཕྱོགས་འདི་གཉིས་ལས་གང་བཟུང་ཞེ་ན། གཉིས་ཀར་འགལ་བ་མེད་དེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའམ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་གཉིས་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་རང་མཚན་ཅིག་ཡིན་པས་གཉིས་ཀ་ཉན་ནོ། །
说不共身相及观诸法等
གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྐུ་མཚན་བཏགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཤེས་བྱ་མཁྱེན་ཚུལ་གྱི་རབ་དབྱེའོ། །
殊胜身相
དང་པོ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལ་སངས་རྒྱས་བཏགས་པ་བའི་ཐ་སྙད་མི་འཇུག་ལ། ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་ལ་ནི་ངོ་བོ་སངས་རྒྱས་དངོས་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་བསྡུས་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དངོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཡེ་ཤེས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་ཕྱིར་རོ། །དཔག་མེད་བསམ་ཡས་སྤྲུལ་པ་ཡིས། །སེམས་ཅན་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པའོ།

 །ཡང་ལ་ལ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དང་ཆོས་སྐུ་གཉིས་རྗེ་བཙུན་གྱིས་གཞུང་མཚམས་སོ་སོར་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞུང་གི་གཅོད་ཚུལ་དེ་ལྟར་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དངོས་དང་། དེའི་ཡོན་ཏན་ལ་བསམས་ནས་གཞུང་གཅོད་པར་མཛད་ལ། དེ་ལྟར་མིན་ན་ཆོས་སྐུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆ་སོགས་ནས་བཞག་ན། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཅེས་སོགས་གསུངས་པ་དང་དངོས་སུ་འགལ་ལོ། །འགའ་ཞིག་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་སྐུར་མི་རིགས་སོ་སྙམ་ན། ངེད་ལྟར་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་བ་ལ་སོགས་པ་ཁས་ལེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་དོལ་པོ་བ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། ཐུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི། །ཞེས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་བཟུང་ནས། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་གང་དག །ཅེས་པའི་རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་ཚད་མེད་སོགས་བཤད་པ་ཡིན་ཅེས་བཟུང་སྟེ། མདོར་ན་བྱང་ཆུབ་སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔ་པོ་འདིའི་དོན་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་སོགས་སུ་མི་བསྙད་པར། ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་སོ་སོར་བཤད་པ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་སྣང་།
说许四宗无过
གཉིས་པ་ལ། རང་གི་འདོད་པ་བརྗོད་པ། དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཀླན་ཀ་བཀོད་པ། དེ་མི་འཇུག་པར་བསྟན་པ་ལས།
དང་པོ་ནི། གནས་ཚུལ་གྱི་སྐུ་ལ་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཅན་གཉིས་སུ་དབྱེ་བས་གཉིས་དང་། སྣང་ཚུལ་ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བས་བཞིའོ། །
他宗说过
གཉིས་པ་ནི། མདོར་བསྟན་དུ་སྐུ་གསུམ་ལས་མ་བཤད་པ་དང་། སྤྱིར་ཕར་ཕྱིན་ཐེག་པར་སྐུ་གསུམ་ལས་གཞན་མ་བཤད་པས་ནོངས་སོ་ཞེ་ན།
说无此过
གསུམ་པ་ནི། སྤྱིར་རྗེ་བཙུན་གྱི་གཞུང་དེས་ཆོས་སྐུ་མ་
5-533a
བསྟན་པ་མ་ཡིན་པར་ཚིག་ཟིན་ལ་དངོས་སུ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་ཕྲིན་ལས་ནི། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསྟན་ན་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་མཇུག་ཐོགས་དེར་བསྟན་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལོངས་སྤྲུལ་སོགས་གཞན་དོན་ཕྲིན་ལས་ལ་འཇུག་པ་ན་རྟོགས་ཡེ་ཆོས་སྐུས་བདག་རྐྱེན་བྱེད་དགོས་པ་དེ་གོ་བའི་ཆེད་དུ་སྐུ་གསུམ་གྱི་འོག་ཏུ་སྦྱར་བར་སྣང་ངོ་། །དེས་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་པོ་འདི་སྐུ་གསུམ་ལས་ལོགས་པ་མིན་ན་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་པོ་གདོད་མ་ནས་ཡོད་པར་ཐལ་བ་དང་། དེ་འདོད་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དེ་དག་སྔར་མེད་གསལ་བར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐལ་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐུ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལས་ལོགས་པའོ། །ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་སུའང་ཆོས་སྐུ་བཞག་མི་རུང་སྟེ།སེམས་ཅན་ལ་སྣང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཕྱོགས་འདི་གཉིས་ལས་གང་བཟུང་ཞེ་ན། གཉིས་ཀར་འགལ་བ་མེད་དེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའམ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་གཉིས་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་རང་མཚན་ཅིག་ཡིན་པས་གཉིས་ཀ་ཉན་ནོ། །
说不共身相及观诸法等
གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྐུ་མཚན་བཏགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཤེས་བྱ་མཁྱེན་ཚུལ་གྱི་རབ་དབྱེའོ། །
殊胜身相
དང་པོ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལ་སངས་རྒྱས་བཏགས་པ་བའི་ཐ་སྙད་མི་འཇུག་ལ། ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་ལ་ནི་ངོ་བོ་སངས་རྒྱས་དངོས་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་བསྡུས་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དངོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཡེ་ཤེས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་ཕྱིར་རོ། །དཔག་མེད་བསམ་ཡས་སྤྲུལ་པ་ཡིས། །སེམས་ཅན་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པའོ།

 །ཡང་ལ་ལ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དང་ཆོས་སྐུ་གཉིས་རྗེ་བཙུན་གྱིས་གཞུང་མཚམས་སོ་སོར་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞུང་གི་གཅོད་ཚུལ་དེ་ལྟར་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དངོས་དང་། དེའི་ཡོན་ཏན་ལ་བསམས་ནས་གཞུང་གཅོད་པར་མཛད་ལ། དེ་ལྟར་མིན་ན་ཆོས་སྐུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆ་སོགས་ནས་བཞག་ན། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཅེས་སོགས་གསུངས་པ་དང་དངོས་སུ་འགལ་ལོ། །འགའ་ཞིག་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་སྐུར་མི་རིགས་སོ་སྙམ་ན། ངེད་ལྟར་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་བ་ལ་སོགས་པ་ཁས་ལེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་དོལ་པོ་བ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། ཐུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི། །ཞེས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་བཟུང་ནས། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་གང་དག །ཅེས་པའི་རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་ཚད་མེད་སོགས་བཤད་པ་ཡིན་ཅེས་བཟུང་སྟེ། མདོར་ན་བྱང་ཆུབ་སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔ་པོ་འདིའི་དོན་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་སོགས་སུ་མི་བསྙད་པར། ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་སོ་སོར་བཤད་པ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་སྣང་།
说许四宗无过
གཉིས་པ་ལ། རང་གི་འདོད་པ་བརྗོད་པ། དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཀླན་ཀ་བཀོད་པ། དེ་མི་འཇུག་པར་བསྟན་པ་ལས།
དང་པོ་ནི། གནས་ཚུལ་གྱི་སྐུ་ལ་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཅན་གཉིས་སུ་དབྱེ་བས་གཉིས་དང་། སྣང་ཚུལ་ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བས་བཞིའོ། །
他宗说过
གཉིས་པ་ནི། མདོར་བསྟན་དུ་སྐུ་གསུམ་ལས་མ་བཤད་པ་དང་། སྤྱིར་ཕར་ཕྱིན་ཐེག་པར་སྐུ་གསུམ་ལས་གཞན་མ་བཤད་པས་ནོངས་སོ་ཞེ་ན།
说无此过
གསུམ་པ་ནི། སྤྱིར་རྗེ་བཙུན་གྱི་གཞུང་དེས་ཆོས་སྐུ་མ་
5-533a
བསྟན་པ་མ་ཡིན་པར་ཚིག་ཟིན་ལ་དངོས་སུ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་ཕྲིན་ལས་ནི། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསྟན་ན་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་མཇུག་ཐོགས་དེར་བསྟན་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལོངས་སྤྲུལ་སོགས་གཞན་དོན་ཕྲིན་ལས་ལ་འཇུག་པ་ན་རྟོགས་ཡེ་ཆོས་སྐུས་བདག་རྐྱེན་བྱེད་དགོས་པ་དེ་གོ་བའི་ཆེད་དུ་སྐུ་གསུམ་གྱི་འོག་ཏུ་སྦྱར་བར་སྣང་ངོ་། །དེས་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་པོ་འདི་སྐུ་གསུམ་ལས་ལོགས་པ་མིན་ན་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་པོ་གདོད་མ་ནས་ཡོད་པར་ཐལ་བ་དང་། དེ་འདོད་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དེ་དག་སྔར་མེད་གསལ་བར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐལ་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐུ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལས་ལོགས་པའོ། །ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་སུའང་ཆོས་སྐུ་བཞག་མི་རུང་སྟེ།སེམས་ཅན་ལ་སྣང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཕྱོགས་འདི་གཉིས་ལས་གང་བཟུང་ཞེ་ན། གཉིས་ཀར་འགལ་བ་མེད་དེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའམ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་གཉིས་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་རང་མཚན་ཅིག་ཡིན་པས་གཉིས་ཀ་ཉན་ནོ། །
说不共身相及观诸法等
གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྐུ་མཚན་བཏགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཤེས་བྱ་མཁྱེན་ཚུལ་གྱི་རབ་དབྱེའོ། །
殊胜身相
དང་པོ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལ་སངས་རྒྱས་བཏགས་པ་བའི་ཐ་སྙད་མི་འཇུག་ལ། ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་ལ་ནི་ངོ་བོ་སངས་རྒྱས་དངོས་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་བསྡུས་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དངོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཡེ་ཤེས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་ཕྱིར་རོ། །དཔག་མེད་བསམ་ཡས་སྤྲུལ་པ་ཡིས། །སེམས་ཅན་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是您要求的中文翻译：
有些人说，由于尊者（弥勒）在论典中将法性身与法身分开立为不同章节，因此认为二者是不同的。然而，这种分章方式是基于法性身自体及其功德而设立的，并非真正将二者分开。若非如此，当把法身视为有为之法时，就会与经中所说"无为而任运成就"等直接矛盾。有人认为单纯的法性不应被视为佛身，对此我们认为，不接受离智慧本性的单纯法性等说法。因此，持此立场的多钦巴·喜饶坚赞解释道："能仁法性身"是指法性身，而"无漏诸法"的具体内容是指"菩提分、四无量等"。简言之，对于这五个偈颂的意义，他没有解释为二十一种无漏智慧类别，而是将其称为一百四十种无漏法的个别解释。
说许四宗无过
第二部分包括：阐述自宗观点、列出他人对此的批评、说明这些批评不成立。
首先，从实际状况来看，佛身可分为法性与法相两种，再加上显现方式的报身和化身两种，总共四种。
他宗说过
第二，他宗批评道：在总说中只提到三身，而且般若乘通常也只说三身，因此四身说有错误。
说无此过
第三，回应批评：一般而言，尊者的论典并非没有教示法身，而是在字面上明确提到了，因为经中说："法身之事业"。有人问：如果你这样解释，那么法身岂不是应该紧接在法性身之后讲述吗？佛的法性身、报身、化身等在行利他事业时，需要胜义法身作为助缘，为了表明这一点，所以将法身放在三身之后。因此，这二十一种无漏智慧类别如果不是独立于三身之外，那么就应该是本自存在的，若承认这点，就会导致这些智慧类别不是后来才显现的过失。由于不能承认这样的过失，所以法身应该与法性身是分开的。法身也不能归类于报身和化身，因为法身对众生不可见。那么，在这两种观点中应该采取哪一种呢？实际上两者并不矛盾，因为智慧身或法身虽然在概念上有区别，但本质上没有差异，是同一实体，所以两种说法都可以接受。
说不共身相及观诸法等
第三部分分为两点：身相的特殊性和了知所知的方式。
殊胜身相
首先，法性身不能用"佛"这一假名，而报身和化身是实际的佛，因为它们包含了佛子、如镜智慧和成所作智慧的真实身体。如经中所说："圆满受用佛，因生智慧影像。通过无量无边的化身，成办一切众生利益。"


 །ཞེས་
5-533b
ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་དང་ཡེ་ཤེས་དེ་སྦྱར་ནས་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར། འགའ་ཞིག་ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་སངས་རྒྱས་གོ་ཆོད་པོ་གཏན་མ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་ཚུལ་གྱི་སྐུ་དངོས་ལ་སྐུ་གསུམ་དུ་བཞག་པའི་ལུགས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱོད་ལྟར་ན་གནས་ཚུལ་གྱི་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྣང་ཚུལ་གྱི་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ནི་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གདུལ་བྱ་གཞན་སྣང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་པའི་སྐུ་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་ལྟ་བུ་ལ་མཚན་དཔེ་འབར་བ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ། དེར་སྣང་གི་བྱང་འཕགས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལས་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྔོར་སྣང་དབང་ཤེས་ལ་སྔོན་པོར་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་ཀུན་རྫོབ་པའི་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཆོས་ཅན། སངས་རྒྱས་དངོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྲུལ་གྱི་སྐུར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་སེམས་དཔའ་སོགས་གཞན་ལ་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྣམ་པར་སྣང་དུ་མི་རུང་དགོས་པ་ལས་སྣང་འདུག་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་དེ་མྱོང་མཁན་རང་གི་ཤེས་རྣམ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། འགའ་ཞིག་འདི་ལ་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དེ་དེར་སྣང་གི་ཤེས་པ་ལས་གཞན་མིན་ན་སྣང་བ་དེ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གང་། རྒྱུ་མེད་པར་སྣང་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་བཤད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ལས་བསམས་ན་དེ་ལྟར་ དོགས་པ་ཡིན་ཀྱང་དེའི་ངོར་བཤད་པ། རྣམ་པ་སྣང་བའི་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་རྫས་གྲུབ་དེར་མེད་ཀྱང་། རྣམ་པ་སྣང་བ་མི་འགལ་ཏེ། རྣམ་པ་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དེ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུའང་། སྔོན་པོར་སྣང་བ་མཐོང་བ་ཡིན། །
5-534a
ཕྱི་རོལ་ལན་གར་དོན་ཡོད་མིན། །ཅེས་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལོངས་སྤྲུལ་གོ་ཆོད་པ་དེ་གཟུགས་སོགས་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་ང་ལ་གཟུགས་སུ་མཐོང་། །གང་དག་ང་ལ་སྒྲར་ཤེས་པ། །ལོག་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་སྟེ། །སྐྱེ་བོ་དེ་དག་ང་མི་མཐོང་། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །འདྲེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཉིད་ལྟ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ངག་དོན། དེར་སྣང་རེས་འགའ་བ་སྐྱེ་བ་ལ་དེ་འདྲའི་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་དོན་གཞན་མེད་ཀྱང་མི་འགལ་ཏེ། དེར་སྣང་གི་ཤེས་པ་དེའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་གྱི་སྟེང་གི་དེར་སྣང་གི་བག་ཆགས་སད་ནས་དེར་སྣང་བའི་ཕྱིར། ལུང་གིས་ཀྱང་གྲུབ་སྟེ། འདིར་འགའ་ཞིག་ནི་འགའ་ཞིག་གིས། བག་ཆགས་རབ་ཏུ་སད་བྱེད་པ། །དེ་ཕྱིར་བློ་ནི་རྣམ་ངེས་ཀྱི། །ཕྱི་རོལ་དོན་བལྟོས་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བག་ཆགས་དེ་གང་ཞེ་ན། གཉིས་སྣང་གི་ཆའོ། །དེ་སད་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ནི་ཅི་ཞེ་ན། གདུལ་བྱའི་བསོད་ནམས་དང་སྨོན་ལམ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རྒྱུ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་གྱུར་ནས། གང་དང་གང་ལ་གང་དང་ནི། །གང་ཚེ་བྱ་བ་ཕན་གྱུར་པ། །དེ་དང་དེ་ལ་དེར་སྣང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ན། གཞན་སྣང་གི་སྐུ་གཉིས་བྱ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་ལ་ཡོད་པའི་ཕྲིན་ལས་ཡིན་ལ། མདོར་ན་དམིགས་རྐྱེན་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལ་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་དང་། སེམས་དཔའ་དང་། སོ་སྐྱེ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གསུམ་ལ་རིམ་བཞིན་སྐུ་གསུམ་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是您要求的中文翻译：
如此明确解释了报身、化身二者与智慧的关系。有些人说报身、化身二者绝非真正的佛，这是错误的观点，因为这与将实际状况的身体分为三身的传统相矛盾，而且按照你的观点，将导致实际状况的三身不是不可分的过失。因此，从显现方式来看的两种色身并非佛，因为它们是世俗身，是由所化众生的显现所摄。世俗身如同菩萨圣者所见到的相好庄严一样，它与能见之菩萨圣者的心识并非实质上不同之物，因为二者是必定同时被认知的。就像在见蓝色的感官意识中显现的蓝色一样。所以这种世俗色身二者并非真正佛的报身和化身，因为若是这样，就不应该对菩萨等其他众生以世俗相显现，但事实上确实显现了。因此，这种显现不过是体验者自己的心识显现，而非它物。
有人对此有疑问：如果色身不异于能见之心识，那么产生这种显现的原因是什么？若无因而显现，则会导致一切都能从一切生起的过失，需要解释。对此，从经量部的角度考虑，虽然这是个疑问，但我们可以这样回答：虽然没有作为实体存在的显现产生因，但显现本身并不矛盾，因为除了显现本身外，找不到能产生它的可见因。如经中所说："见到显现为蓝色，外在实体并不存在。"同样，真正的佛报身和化身不是色等物质形态，因为经中说："若人以色见我，以音声求我，彼人行邪道，不能见如来。诸佛是法身，导师即法性。"
总之，虽然偶尔生起的某种显现没有产生这种形相的外在对象，这并不矛盾，因为这种显现的心识是由其等无间缘中的相关习气被唤醒而产生的。经文也证实了这点："此中某些习气，被某些因素完全唤醒，因此心识的确定，不依赖于外在对象。"那么，这种习气是什么呢？就是二元显现的部分。唤醒它的条件是什么？是所化众生的福德和愿力，如经中所说："当因完全成熟时，对何人何时何地，能作何种利益，就在彼时彼处显现。"因此，他显的二身是在众生心相续中运作的事业。总之，法性身所具有的智慧本身是佛，而佛、菩萨和凡夫三类所理解的三种心识，分别显现为三身。


 ། འགའ་ཞིག་གཞན་སྣང་གི་གཟུགས་སྐུ་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ན་སྡེ་སྣོད་གསུམ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུངས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ཅེས་པ་དང་། གཞན་སྣང་གི་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོད་ན་སངས་རྒྱས་སུ་ཐལ། ཡེ་ཤེས་མེད་ན་ལོངས་སྐུའི་
5-534b
ཡེ་ཤེས་རྟེན་པར་བྱེད་པ་དང་འགལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་མེད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པར་འགལ་སྙམ་ན། དོགས་པ་སྔ་མའི་ལན་ནི། སྤྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ལ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། བྱ་བ་ཡུལ་ལ་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ནི། གང་ཐོས་པ་པོའི་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། དེའི་ཤེས་རྒྱུད་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་མིང་ཚིག་སོགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཞེས་བརྡ་བྱེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་ལ་ཡོད་པའི་གསུང་ནི། ཆོས་སྐུའི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་མིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་སངས་རྒྱས་གོ་ཆོད་པོ་ལས་མ་གཏོགས་གཞན་ལ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་དེང་སང་སྣང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དོགས་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་ལན་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུ་ཡིན་ནོ་ཅོག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་གདུལ་བྱ་ཐ་དད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུར་སྣང་བའི་ཕྱིར། དེར་སྣང་བ་དེ་ལ་དེ་ཡོད་པར་གྲུབ་སྟེ། དེ་མིན་དེར་སྣང་བ་མི་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་བའི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་དོན་གཟུགས་སོགས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཡོད་ནས་དེའི་རྣམ་པ་གཏོད་པ་མིན་པ་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ལ། འོ་ན་དེར་སྣང་གི་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དངོས་མིན་པ་གྲུབ་སྟེ། སྣང་བའི་སྣང་ཆ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་ལ། སྣང་གཞི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་འགའ་ཞིག་གདུལ་བྱའི་མིག་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་གཟུགས་སྐུ་ཆོས་ཅན། སངས་རྒྱས་འཕགས་པར་ཐལ། རྣམ་མཁྱེན་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་སྐུ་གང་དུ་དམིགས་པའི་ཡུལ་དེར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་མེད་དུ་ཡོད་པ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཟུགས་སྐུ་ལ་ཆོས་སྐུ་ཡོད་བྱས་ཀྱི། དམིགས་བྱེད་སེམས་
5-535a
ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བའི་སྣང་ཆའི་ངོ་ནས་གཟུགས་སྐུ་ལ་ཆོས་སྐུ་ཡོད་མ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་སྣང་གཞི་དོན། སྣང་ས་ཤེས་པ། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་དབྱེ་ལེགས་པར་ཤེས་དགོས་སོ། །དེས་ན་ལོངས་སྐུ་དང་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་ན་ཡེ་ཤེས་རྒྱུད་ལ་ལྡན་དགོས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་གྱི་མིག་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་སྣང་ཆའི་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ལོངས་སྐུ་དང་སྤྲུལ་སྐུ་ཙམ་ཡིན་ཀྱང་། ལོངས་སྐུ་དང་སྤྲུལ་སྐུ་དངོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྣང་གཞིའི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ལ་ཚུར་སྣང་བའི་སྣང་ཆ་ཤེས་པས་སླར་ཕྱི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཕར་སྣང་བའི་སྣང་ཆ་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པར་བཤད་པ་དཀའོ། ། མདོར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་གང་སྣང་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་སུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འཁྲུལ་བའི་བརྟེན་པ་ཡེ་ཤེས་དང་རྟེན་སྐུ་སེམས་ཅན་ལ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། དོན་འདི་སངས་རྒྱས་པར་སྨྲ་བའི་སྤྱི་ལུགས་ཡིན་ཏེ། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་རྒྱུད་གཞན་བསྒྲུབ་པར། རྒོལ་ཕྱི་རྒོལ་ཕན་ཚུན་ཅིག་ལ་གཅིག་སྣང་བའི་ཚེ་ན་སྣང་བའི་སྣང་ཆ་དེ། དེ་སྣང་མཁན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་རྫས་གཞན་མིན་ཀྱང་ཤེས་རྒྱུད་གཉིས་པོ་རྫས་གཞན་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང་། གཞན་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས་གྱིས་རློམ་ཚོད་ལ་གཞན་སེམས་ཤེས་པར་རློམས་ཀྱང་། སོང་ཚོད་ལ་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་དངོས་ཀྱི་རིག་བྱ་དེ་རང་གི་ཤེས་པ་ལས་གཞན་མིན་པས་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整中文翻译：
有人说，如果他显的色身不是佛，那么就会导致三藏等不是佛说的过失；又说，如果他显的二色身有智慧，则应成为佛，如果没有智慧，则与报身依托智慧相矛盾；如果佛的化身没有智慧，则与其为佛的化身相矛盾。
对于第一个疑问的回答是：一般而言，佛的语言有两种，其中作为对境作用的佛语，是由听者所化众生的相续所摄，也就是说，他的心相续中显现为名句等正法的心识被称为佛语。而作为能作者的语言，不外乎法身的自性，因为佛语只存在于真正的佛，不存在于其他。因此，现今所见的佛经不会变成非佛说。
对于后两个疑问的回答是：凡是佛的色身都有佛的智慧，因为智慧身本身对不同的所化众生显现为佛身。在那种显现中存在智慧已得到证实，因为若非如此，就不会有这种显现的联系。然而，依托那种智慧显现时，这智慧本身并非作为外在的色等对象存在而投射其形相，这点已如前所述。那么，尽管他显的二色身有智慧，但已证实它们不是真正的佛，因为显现的显现部分表现为众生，而显现的基础则成立为佛自身。
对此，有人提出：所化众生眼识所见的色身应成为佛圣者，因为它是具有遍智心相续的补特伽罗。回答是：在色身所缘取的境界中，智慧身无二地存在，基于这一点，我们说色身中有法身，而不是从能缘取的众生心识所显现的显现部分来说色身中有法身。如此，我们需要清楚地了解显现基础的对象、显现处的心识、以及如何显现的对境形相等诸多差别。
因此，虽然报身和化身必须具有心相续中的智慧，但众生眼识所见的显现部分的二色身虽然是报身和化身，却不是真正的报身和化身。显现基础的形相向心识呈现的显现部分，心识又将其外射为外境形相的显现部分，很难说这其中有智慧。
总之，众生心识中的任何显现都是错乱的，因此不可能是佛，因为无错乱的所依智慧和能依身对众生不显现。这一理念是佛教的共同立场，如吉祥法称在《他相续证成》中说：当辩论双方互相见到对方时，所见的显现部分被能见者的心识所摄，因此与它不是实质上的他物。尽管如此，两方的心相续仍是实质上的他物。又如，虽然他心通在表面上认为能知他心，但实际上，他心通直接认知的对象不外是自己的心识，因此个体的心相续是互相区别的。


 །འོ་ན་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་དེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་སེམས་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་མཐུ་ཐོབ་པ་ལ་ལྐོག་གྱུར་གྱི་ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའང་གཞན་སེམས་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་གཞན་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །
观诸法类别
གཉིས་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་འདི་དག་འདི་ཁོ་ན་ལྟར་སངས་
5-535b
རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་མཁྱེན་ཀྱང་མཁྱེན་པ་འཁྲུལ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི། ལེགས་ལྡན་བྱེད། ཞི་འཚོ་ཡབ་སྲས་སོགས་ཀྱིས་བཤད་ལ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་སྣང་བ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མི་སྣང་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དོན་འབའ་ཞིག་མཁྱེན་པར་ཐོགས་མེད་ཞབས་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ་སོགས་བཞེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལ་རང་སྣང་ལ་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྣང་བ་གང་ཡང་མི་འཆར་ཀྱང་། གདུལ་བྱ་གཞན་ངོར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་མཁྱེན་པར་སྟོན་པ་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་སོགས་ཆེན་པོ་དག་བཞེད་དོ། །འོན་ཀྱང་འདིར་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱམས་པའི་ཆོས་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་འབྲེལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སློབ་དཔོན་དུལ་བའི་ལྷས་ཀྱང་ལུགས་འདིའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་ཐོབ་ལ་འཁྲུལ་པ་མངའ་བ་ཡིན་ཟེར་མོད་ཀྱང་། ལུགས་འདིའི་ཕྱོགས་ཇི་ལྟ་བ་མ་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ལ་མཉམ་རྗེས་གཉིས་ཡོད་ལུགས་འདི་ལ་བཤད་དཀའ་ཞིང་། གཉིས་སྣང་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་དྲུངས་ནས་ཕྱུང་བའི་འོག་ཏུ་ཡང་གཉིས་སྣང་གི་སྣང་བ་འཆར་ན་སྤངས་པ་ལ་ཡིད་མ་བརྟན་པར་ཐལ་བས། དཔེར་ན་རབ་རིབ་བྱང་བའི་རྗེས་སུ་སྐྲ་ཤད་སྣང་ན་རབ་རིབ་དག་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའོ། ། ངག་དོན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་ཅེ་ན། ཤེས་བྱ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཁྱེན་པ་ལ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འཇོག་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བདེན་བཞི་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་བདེན་པ་བཞིའི་དོན་མཁྱེན་པར་འཇོག་པ་བཞིན་ཡིན་ལ། མཁྱེན་ཚུལ་འདིའི་ངོ་བོ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་སྤྲོས་བྲལ་དུ་མཁྱེན་པའམ་ཤེས་
5-536a
པའི་མངོན་སུམ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཤེས་བྱ་སོ་སོའི་གནས་ཚུལ་སྲིད་ཚད་མཁྱེན་པའམ་ཤེས་པའི་མངོན་སུམ་ནི་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཅན་ཤེས་བྱ་སོ་སོའི་སྣང་ཚུལ་སེམས་ཅན་ལ་སྣང་བའི་སྣང་ཆ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སྣང་མི་དགོས་ཏེ། འདི་ནི་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་སྣང་ཆ་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་ལ་གཤིས་ལ་མི་གནས་པ་དང་། བསླུ་བའི་དོན་མངོན་སུམ་ལ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་སྣང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་པ་དེ་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པར་ཐལ་བ་དང་། དེ་འདོད་ན། མདོ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ལས་སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་མངོན་སུམ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་དང་འགལ་བའོ། ། ཡང་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་སྣང་མཉམ་གཞག་ལ་མངོན་སུམ་ཁོ་ན་དང་། རྗེས་ཐོབ་གཞན་སྣང་ལ་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་དུ་སྣང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བུའི་ལུང་གང་ནས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རང་བཟོའོ། །མདོར་ན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་མི་སྣང་ཡང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་མི་འགལ་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡིན་ལུགས་དང་སྣང་ལུགས་མ་འཁྲུལ་བ་དང་། འཁྲུལ་བའི་ཚུལ་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པར་མཁྱེན་པས་མཁྱེན་པའི་གོ་ཆོད་ལ། དེས་ཀུན་རྫོབ་སྣང་ཚུལ་མཁྱེན་པའི་གཞལ་བྱ་ཡང་སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་ཀྱི་རང་རིག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ཉིད་ཐུགས་ལ་བཞག་སྟེ། དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། བླང་དང་དོར་བྱའི་དེ་ཉིད་ནི། །ཐབས་དང་བཅས་པ་རིག་མཛད་པ། །གང་དེ་ཚད་མ་ཉིད་འདོད་ཀྱི། །ཐམས་ཅད་རིག་མཛད་མ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整中文翻译：
那么，这种了知他心是什么样的呢？瑜伽士获得了心极其明晰的能力，对于隐蔽的对境能够直接显现，这也就是说，了知他心的心识是以他心的形相而显现。
观诸法类别
第二，虽然真实的世俗这些恰恰是通过在佛智中显现的方式而被了知，但这种了知并不成为错乱，这种观点由功德贤、寂护父子等所解释。所有能取所取二显的心识都是由无明力而显现，所以在佛的智慧中不显现；而智慧仅仅了知对象本身，这是无著和法称等所主张的。虽然在如来自身的自显中，世俗显现完全不会呈现，但为了所化众生，示现了知世俗显现的观点，则是月称等大师所主张的。然而，此处应当遵循佛子无著的传承，因为这是在解释弥勒法时的连贯观点。因此，虽然师长寂天也遵循这一传承，说佛的后得智有错乱，但这并不完全符合这一传统的立场，因为按照这一传统，很难解释佛有入定与后得二种状态，而且如果在二取显现的错乱习气完全拔除之后，二取显现仍然生起，就会导致对断除的怀疑，就像眼翳消除后仍然看到空中毛发一样，这将使得完全净除眼翳变得非常困难。
总之，当问到佛如何了知所知时，必须将了知任何所知的真实状况确立为了知一切所知，就像了知四谛的无常等十六种真实性被称为了知四谛的意义一样。这种了知方式的本质是，了知或直接感知一切所知的无戏论实相，这是了知如所是的智慧；而了知或直接感知每一所知的所有可能状态，则是了知尽所有的智慧。这样看来，所知事物各自的显现方式——即显现给众生的显现部分——不需要显现给佛，因为这是由错乱力导致的虽不存在却显现的显现部分，对于佛来说，不存在于本性中，虚假的对象不会在直接感知中显现。若这些显现在佛前，则佛的心识将成为似现量，若承认这点，就会与一切经续所说的"佛对一切法恒时唯是现量"相矛盾。
有些人说，佛的自显入定是纯粹的现量，而后得他显是似现量，这种说法没有任何经典依据，纯属臆造。总之，虽然世俗谛不显现，但了知一切所知并不矛盾，因为能够区分了知世俗的存在方式和显现方式的无错乱与错乱的状态，足以完成了知的功能。而了知世俗显现方式的对象不外乎佛自身的自证。正是基于这一理解，吉祥法称说："了知应取舍的真相，连同方法者，是为量，而非知一切者。"


 །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་བསླུ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པ་ཁོ་ནས་སྤྲུལ་པའི་དངོས་པོ་སྣང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་མི་འཆར་ཏེ། དེ་འཆར་ན་སངས་རྒྱས་ལ་འཁྲུལ་པ་འཆར་
5-536b
བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ལ་ཀུན་རྫོབ་སྣང་བའི་གྲུབ་མཐའ་འདི་ཉེས་པས། ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ལ་འཁྲུལ་པ་འཆར། སངས་རྒྱས་མི་འཁྲུལ་ཟེར་བ་སོགས་ཟེར་དགོས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པ་ནི་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ལ་འཆར་བ་ལས་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད།འོ་ན་སངས་རྒྱས་རང་གིས་རང་དབང་དུ་མཁྱེན་པའི་དངོས་དེ་གང་ཞེ་ན། དོན་དམ་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཡོངས་གྲུབ་མཉམ་རྗེས་དང་བྲལ་བའི་ཡང་དག་མཐའ་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འདི་ལ་འགའ་ཞིག་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མི་སྣང་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ་སྙམ་ན། དེས་མི་གནོད་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་འཆར་བར། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ངེས་དོན་གྱི་ལུང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་དེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སྨྲ་བ་རྣམས་སྤྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས། ཡང་དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ངོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གཟིགས་པ་དང་། ལྷག་པར་ཕྱི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་གཏན་མེད་པར་བཤད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དུས་སུ་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་སུ་ཡོད་པར་སྣང་ན་དེ་ལས་མི་རིགས་པ་ཅི་ཡོད།ལྷག་པར་རྒྱ་ཆེན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་དང་། ཟབ་མོ་འཇིགས་མེད་དུ་སྨྲ་བ་གྲགས་སྡེ་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་སུའི་ལུགས་ལའང་སངས་རྒྱས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་འཆར་བའི་ལུང་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། ལུང་མེད་པའི་ཁར་དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་ལ་གནོད་བྱེད་ཀྱང་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། འདི་དག་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་སྟེ། །རྨི་ལམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན། །མ་རིག་འཁྲུལ་པའི་གཉིད་སད་ན། །འཁོར་བ་རྣམས་ནི་དམིགས་སུ་མེད། །ཅེས་དང་། རྒྱན་ལས། བྱིས་པ་ཡང་དག་ཉིད་བསྒྲིབས་ནས། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་ཏུ་སྣང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་
5-537a
དེ་བསལ་ནས། །ཡང་དག་ཉིད་ནི་ཀུན་ཏུ་སྣང་། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་། དཔེར་ན་གཉིད་ལོག་གཉིད་དབང་གིས། །བུ་དང་བུད་མེད་གཞལ་མེད་ཁང་། །གནས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་གྱུར་པ། །སད་ནས་དེ་ཡིས་མི་མཐོང་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དག །བློ་གྲོས་མིག་ནི་བྱེ་གྱུར་ཅིང་། །མི་ཤེས་གཉིད་དང་བྲལ་གྱུར་ནས། །སད་པའི་ཚེ་ན་མི་གཟིགས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整中文翻译：
因此所说。所以，一切虚妄欺诳的世俗法唯由无明所幻现的事物显现，这种显现在佛前不会呈现，因为若呈现，佛就会出现错乱。因此，主张世俗显现于佛的这种宗义有过失，导致有些人不得不说"佛有错乱显现"、"佛无错乱"等说法，但错乱除了显现于错乱心识之外还能是什么呢？
那么，佛自己自主了知的实际对象是什么呢？就是超越入定和后得的胜义谛本质圆成实性，唯一直证真实边际。对此，有人这样怀疑：如果世俗在佛智中不显现，那么就会导致佛不是一切智者的过失。对此，我们解释为何这并不构成过失：关于世俗显现于佛智的说法，在大乘了义经典中没有证据。通常，大乘论师们认为一切世俗方面都非真实，因此在正确的瑜伽师的瑜伽境界中，会被视为错误。特别是，既然外境事物被说为完全不存在，如果在众生时不存在的东西在成佛时显现，这有什么不合理呢？
尤其，在广行瑜伽行中观派和深奥无畏宣说的声名行中观派任何一派的传统中，都没有任何一句经文说佛有世俗显现。不仅没有经文支持，而且这种主张还有反证，如经中所说："这些是错乱显现，如同梦中经历；当无明错乱的睡眠醒来，轮回诸法不可得。"又如《庄严经论》中说："愚童蒙蔽真实性，不真实者遍显现；菩萨驱散此无明，唯有真实遍显现。"龙树也说："比如睡眠受梦力，见到子女和妇女，宫殿住处等诸物，醒后则不复见到；如是世俗诸知识，智慧眼睛既开启，无明睡眠已远离，觉醒之时不见它。"
;


 །དཔེར་ན་མཚན་མོ་མུན་ཁྲོད་ན། །འབྱུང་པོ་ཡང་དག་མིན་མཐོང་བ། །ཉི་མ་ཤར་ཞིང་མིག་བྱེའི་ཚེ། །སྣང་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ལྟར། །དེ་བཞིན་མཁས་པས་ཡང་དག་གི། ཤེས་པའི་ཉི་མས་མི་ཤེས་པའི། །བག་ཆགས་མ་ལུས་བཅོམ་པའི་ཚེ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཡུལ་མི་གཟིགས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་རིགས་པས་གནོད་བྱེད་འདི་ལྟར་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་རང་སྣང་དུ་འཆར་ན། རྣམ་པ་དེ་དེར་སྣང་གི་ཤེས་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་དམ། དེ་ལས་གཞན་གང་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། རྣམ་པ་དེ་གཏོད་བྱེད་རང་ལས་རྫས་གཞན་ཞིག་ཡོད་དམ་མེད། དང་པོ་ལྟར་ན་གཟུགས་འཛིན་རྫས་གཞན་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བདག་གི་ལུགས་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་སོང་ལ། གཉིས་པ་ལྟར་ན་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་དང་སྒྲིབ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཇི་སྙེད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དེར་སྣང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དངོས་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་དེ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་རྫས་གཞན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན་རང་ལ་སྣང་བའི་ཤེས་རྣམ་རང་རིག་མ་ཡིན་ན། བསྟན་སྲུང་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས། བློ་ཚུལ་གཉིས་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་པས་ཚུལ་གཉིས་པར་གྲུབ་པ་ན་རང་རིག་པར་ཡང་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་
5-537b
འགལ་ལ། དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པ་སྒྲུབ་ངག་ཏུ་བཀོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་སྣང་བའི་ཤེས་བྱ་དེ་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མི་སྣང་བས་ཁྱབ། རབ་རིབ་དང་བྲལ་བ་ལ་སྐྲ་ཤད་མི་སྣང་བ་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཇི་སྙེད་པའང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་བ་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །མདོར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཞན་སྣང་ལ་མཁྱེན་པ་ཙམ་ཞིག་འཐད་དུ་ཆུག །དེའི་ཚེ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་ནས་མཁྱེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འགའ་ཞིག་འདི་ལྟར་རྒོལ་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེས་གཞན་སྣང་དུ་ཀུན་རྫོབ་མཁྱེན་ན་ཀུན་རྫོབ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་དགོས་པར་ཐལ། དེས་མཁྱེན་པ་གང་ཞིག །མངོན་སུམ་དུ་མི་མཁྱེན་ན་ལྐོག་གྱུར་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་རྗེས་དཔག་ནི་དེར་མེད་པས་མངོན་སུམ་ལས་འོས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་རྫོབ་མཁྱེན་ན་ཀུན་རྫོབ་དེ་ཡེ་ཤེས་དེའི་དངོས་ཀྱི་གཞལ་བྱ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྟགས་དང་པོ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་ཤེས་པ་སོགས་ལ་མངོན་རྗེས་གང་རུང་གི་ཆ་ནས་འཇོག་པ་སེམས་ཅན་ལ་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་ཤེས་བྱ་མཁྱེན་ཚུལ་ཉི་ཚེ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་འཇུག་དགོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟགས་གཉིས་པ་ཡང་མ་ངེས་ཏེ། བདག་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱང་འཛིན་སྟངས་དེའི་དངོས་ཀྱི་གཞལ་བྱ་ཡིན་ཀྱང་མངོན་སུམ་ལ་སྣང་བར་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེར་མ་ཟད་དོན་སྤྱི་སོགས་མཁྱེན་ནའང་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་མི་དགོས་ཏེ། མཁྱེན་པ་དེས་དོན་སྤྱི་སོགས་གཞན་སྣང་གི་ཚུལ་གྱིས་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སད་པའི་ཤེས་པའི་རང་དུས་སུ་རྨི་ལམ་ཡུལ་གྱི་སྣང་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུབ་པ་བཞིན་ནོ། །
དང་
5-538a
པོ་ནི། འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུ་འཆད་པ་དེའི་ཐོག་མར་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྐུ་ལྷག་མ་གཞན་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་སྐུ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་པས་ན། དང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་འཆད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整中文翻译：
比如在夜间黑暗中，见到不真实的鬼魅，当太阳升起眼睛打开时，它们便不再显现；同样，当智者以真实智慧之阳，摧毁无明习气无余时，不再见到心、心所及其对境。
另外，理由上也有反驳：如果在佛的智慧中世俗形相以自显方式呈现，那么这些形相是存在于能见之心识的自性中，还是它物？如果是第一种情况，那么产生这种形相的是否存在与它实体不同的东西？若如第一种，则承认了色处与能取是实体不同的观点，已经偏离了大乘自宗；若如第二种，则会导致六道众生和二障等一切世俗谛都成为佛智的过失，因为它们在佛智中显现就是佛智本身，而且找不到能产生这种形相的实体他因。若是第二种情况，如果自己显现的心识形相不是自证，就会与护法法称所说"以二取证成二谛时，也证成了自证"相矛盾。
因此，我们的主张可表述为论证：任何由无明力而显现的所知都不会显现于佛智，就像没有眼翳的人不见空中毛发一样，一切世俗谛都属于这类。这是一个"察觉违背周遍"的因。
总之，虽然可以接受佛通过他显方式了知世俗显现，但这时并非通过直接显现而了知。对此，有人这样争论：如果佛智通过他显方式了知世俗，就必须直接了知世俗，因为既然能了知，而又不是直接了知，就必须是通过推理了知，但佛没有推理，所以只能是直接了知；而且，若了知世俗，则世俗应成为该智慧的直接对象。
对此，第一个理由不确定，因为心识通过现量或比量了知所知的方式只适用于众生，而在佛位则是不可思议的境界，不必局限于这种特定的了知方式。第二个理由也不确定，因为虽然俱生我执也是该执著方式的直接对象，但未被观察到在现量中显现。不仅如此，即使了知义总等，也不必然直接了知，因为可以通过他显方式了知义总等，就像清醒状态下的心识能够领会梦中对象的显现方式一样。
第一，在解说果位法身之初，首先是法性身，以及其他三身的区别，共有四种身，现在首先解说法性身。
;


 །
གཉིས་པ་ལ། མདོར། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། དངོས་པོ་མི་ལྡན་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ནའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་གང་སུ་དག་ཅི་མཆིས་པ་དེ་སྙེད་ཅིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ངོ་བོ་སྤང་བྱ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་དག་ནི་དག་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་འབའ་ཞིག་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་རང་བཞིན། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ཚུལ། སྐུ་ལྷག་མ་གསུམ་ཐ་དད་དུ་བཞག་པའི་དགོས་པའོ།

 །
གཉིས་པ་ལ། མདོར། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། དངོས་པོ་མི་ལྡན་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ནའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་གང་སུ་དག་ཅི་མཆིས་པ་དེ་སྙེད་ཅིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ངོ་བོ་སྤང་བྱ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་དག་ནི་དག་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་འབའ་ཞིག་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་རང་བཞིན། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ཚུལ། སྐུ་ལྷག་མ་གསུམ་ཐ་དད་དུ་བཞག་པའི་དགོས་པའོ།

 །
གཉིས་པ་ལ། མདོར། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། དངོས་པོ་མི་ལྡན་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ནའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་གང་སུ་དག་ཅི་མཆིས་པ་དེ་སྙེད་ཅིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ངོ་བོ་སྤང་བྱ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་དག་ནི་དག་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་འབའ་ཞིག་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་རང་བཞིན། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ཚུལ། སྐུ་ལྷག་མ་གསུམ་ཐ་དད་དུ་བཞག་པའི་དགོས་པའོ།

 །
གཉིས་པ་ལ། མདོར། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། དངོས་པོ་མི་ལྡན་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ནའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་གང་སུ་དག་ཅི་མཆིས་པ་དེ་སྙེད་ཅིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ངོ་བོ་སྤང་བྱ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་དག་ནི་དག་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་འབའ་ཞིག་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་རང་བཞིན། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ཚུལ། སྐུ་ལྷག་མ་གསུམ་ཐ་དད་དུ་བཞག་པའི་དགོས་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第二部分：经文中说："复次，须菩提，无漏法如梦幻一般，无实体、无自性、以自相空性、一切相遍净，此等一切之自性即是一相，也就是无相，当知是如来、应供、正等正觉。"等等的意思是：世尊释迦牟尼的自性身是无漏的，唯有如来才具有的特殊法，无论有多少，其本质都是断除所有应断除的习气，完全清净的。这些具有双重清净的特质，唯一标志和象征如来的本性和实质。
第三部分：自性身的本质、如何证得的方式、余下三身区分的必要性。


 །
自性身自性
དང་པོ་ནི། ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ལ་སོགས་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་པོའི་བདག་ཉིད་དང་དབྱེར་མེད་དུ་ལྡན་ཅིང་། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་སྤང་བྱ་དྲི་མའི་ཚོགས་རྣམས་གློ་བུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན། ཡང་དག་པར་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དྲི་མའི་ཚོགས་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པ་ལྟར་
5-538b
སྣང་བ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པའི་དུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་དྲི་མས་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྐབས་འདིའི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པས། འདིར་ཡང་སྐྱེ་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བཤད་པས་ཆད་སྟོང་དུ་མ་གསུངས་པ་དང་། གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཅེས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལ་མང་ཚིག་གི་སྒྲས་བསྟན་པས་ཀྱང་། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ཚུལ་ལས་ཉམས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་མཐའ་ཡས་པར་བཤད་ཀྱི། གཞན་དག་གི་ལྟར་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་བྱས་པས་སྐྱེ་མེད་ཁོ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ལ་འཆད་ན། སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་མ་བྱུང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ཕྱི་མའི་སྒྲ་སྨོས་པ་དོན་མེད་དུ་སོང་ངོ་། །
如何得分
གཉིས་པ་ནི། འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འཐོབ་ཀྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་འོད་གསལ་བ་དེ་བསྒྲིབ་བྱ་ཀུན་གཞིའི་གནས་ལ་ཆོས་དབྱིངས་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཐོས་པའི་ས་བོན་གཉེན་པོའི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་སྟེ་སྟོབས་འཕེལ་ནས་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་གི་སྤང་བྱ་རྣམས་རིམ་གྱིས་སྤང་བའི་ཚུལ་ནི། ཐོས་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུས་ཀུན་རྫོབ་འཁྲུལ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པར་རྟོགས་པའི་གོམས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་སྒོ་ནས་གཉེན་པོ་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པས་སྤང་བྱ་སྒྲིབ་གཉིས་དང་བཅས་པ་འགགས་ནས་མཐར་སངས་རྒྱས་སའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ནུས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་ཕྱེད་པ་ཆོས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ནུས་ལྡན་དེ་རྒྱུན་མཐའ་པ་ལ་འཇུག་པ་ན། དེའི་སྟོབས་མ་བཟོད་པས་ཀུན་
5-539a
གཞི་ཉིད་འགགས་ལ། དེ་འགགས་པ་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཀུན་མཁྱེན་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་སམ་རྒྱུ་སྟེ། ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་ལམ་དུས་ཀྱི་དགེ་བ་དེའང་འགགས་པས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པའང་དེའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མིན་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སས་བསྡུས་དད་སོགས་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་མེད་ཅེས་མི་རུང་ངོ་། །འདིར་ཁོ་བོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མའི་ངེས་དོན་ཡང་དག་པ་ཞིག་བཤད་པ་ཡིན་པས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་དགོས་པ་མེད་དོ། །
余三身分类之义
གསུམ་པ་ནི། སྐུ་ལྷག་མ་གསུམ་པོའང་དོན་དམ་པ་སྟེ་གནས་ཚུལ་ལ་ཞུགས་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་མིན་ཀྱང་། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་སངས་རྒྱས་རང་སྣང་དང་སེམས་ཅན་གཞན་སྣང་གིས་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་མོས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ལ་ཆོས་སྐུ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལོངས་སྐུ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། ལ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་དང་སོ་སྐྱེའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

自性身自性
第一，佛陀世尊的自性身与证悟之法如念住等无漏智慧二十一种法类不可分离，而此即是出世间法界自性的灭谛，无漏的本质。由于所应断除的垢染集合是暂时性的，因此并非真实存在的事物。垢染集合如同被垢染所遮蔽般显现，而在无遮蔽时，一切相中都完全清净，自性离垢染的特性。这些自性无生的本质，即是此处所说的圆满佛陀自性身。由此所说，此处也以无生自性而成立，并非说为断空；且由"那些"等词用复数形式指称自性身，也说明自性身的本性虽是无生的方式，但其实质是无量的，而非如其他人所说的仅仅是无生的自性本身。若解释为无生的自性就是无生本身的自性，那么无生既是因未生起的自性，后面的"自性"一词便成为无意义了。
如何得分
第二，由非行为造作的意义，超越世间的无漏道之自性身，是通过法性而获得的，而非由法界自性所造作。那光明本性在所障碍的阿赖耶识处，作为与法界相顺应的闻法种子，即对治的本性存在，增强力量后，逐渐断除阿赖耶识上的所断烦恼。其方式是：以闻思修等为本质的如幻识，通过完全修习了解一切世俗迷乱法自性本空的修行，借由积累二种资粮的对治力，消除所断二障后，最终在佛地获得如金刚不可分离的三摩地——一切智智的能力，具有无碍法身事业的能力。当这进入最后瞬间时，因无法承受其力量，阿赖耶识本身便消失了。当它消失时，依赖于它的如幻识——获得一切智智的种类或因，即作为闻熏习自性的道位善法也消失了，这就是在圆满佛地善根断绝的含义。若不如此，而说圆满佛地所摄的信等无漏善法不存在于一切智智的本性中，是不合理的。在此，我已解释了瑜伽行中观的真实了义，无须怀疑。
余三身分类之义
第三，其余三身在胜义谛即实际情况中，不异于法界自性本身，然而在正确的世俗谛中，自性身通过佛自现与其他众生所现，根据各自的明显信解而区分：对佛是法身，对菩萨是受用身，对声闻以及（等等）独觉和凡夫的境界中是化身，为了显示此意义而作此安立。


 །འདིར་དོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། གཞུང་འདིས་སྐུ་ལྷག་མ་གསུམ་པོ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ན་ཡུལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་གཅིག་པུ་ཡིན་པས་ཁྱབ་ལ། ཡུལ་ཅན་སངས་རྒྱས་འཕགས་པ་ནང་ཕན་ཚུན་དུ་རང་རིག་གི་གཟིགས་ངོ་དང་། སེམས་ཅན་དག་མ་དག་གི་དོན་རིགས་ཀྱིས་སྣང་བ་ཐ་དད་པ་གཉིས་བྱུང་གི། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལ་གནས་ཚུལ་རྫས་ཀྱི་སྟེང་ནས་སྐུ་ལྷག་མ་གསུམ་ཕྱེ་རུ་མེད་པར་བཤད་འདུག་པའི་ཕྱིར་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་སྤྱི་དོན་གྱི་སྐབས་སུ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལ་གནས་ཚུལ་
5-539b
རྫས་ཀྱི་སྟེང་ནས་སྐུ་ལྷག་མ་གསུམ་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། བདེན་མོད། སྤྱི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་སྨོས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པའི་ངེས་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལྟར་སྨྲས་པ་ཡིན་གྱི། འདིར་ནི་ཤིན་ཏུ་དཔྱད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པས་འདི་ཁོ་ན་ལྟར་རིགས་སོ། །ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་མི་སྣང་ཞེས་བཤད་ནས། འདིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བ་ཇི་ལྟར་མོས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཞེས་གསུངས་པས། སངས་རྒྱས་ལ་ཀུན་རྫོབ་སྣང་བར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་སྙམ་ན། འདིར་རྒྱ་དཔེར། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཞེས་སོགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སྦྲེལ་དགོས་པ་ལ། སྡེབ་སྦྱོར་ལྕི་ཡང་མ་སྙོམས་པས་འདི་ལྟར་སྦྲེལ་ནས་བོད་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཚིག་འཕྲོས་ལ་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དང་། དེར་མ་ཟད། འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོས། ཡང་དག་པར་ན་བདེན་གཉིས་མི་འགལ་བའི་ཟུང་འཇུག་གམ། རྟེན་འབྱུང་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཞི་ལམ་རྣམ་པའི་སྐབས་གསུམ་གར་ཡ་མ་བྲལ་བས་སངས་རྒྱས་ལ་སངས་རྒྱས་སས་བསྡུས་ཀྱི་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ཚུལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་ཡོད་པ་དེ་ལས་མཆེད་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་པོའི་མཁྱེན་པས་སངས་རྒྱས་ནང་ཕན་ཚུན་ལ་གཟིགས་པ་ན། སོ་སོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དང་བཅས་པ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཟིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ་ཡིན་པ་ལ་འཁྲུལ་པས་བསྐྱེད་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་འཇུག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་གང་དང་གང་ལ་དེ་དང་དེར་སྣང་བའི་སངས་རྒྱས་གཞན་པའི་ཆོས་སྐུའི་རྣམ་པ་དེ་སྣང་ཚུལ་གཞན་རིག་ལྟར་སྣང་ཡང་། གནས་ཚུལ་རྣམ་པ་དེ་སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་ཀྱི་མཁྱེན་པ་
5-540a
ལས་གཞན་དུ་རིགས་པ་མིན་པས་རང་རིག་ཏུ་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་འདི་ལྟ་བུའི་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ནི་མ་རིག་འཁྲུལ་སྣང་གི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་གཞན་དབང་གི་སྣང་བ་སེམས་ཅན་ལ་སྣང་རུང་དུ་འདུ་བྱས་པ་འདི་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་མི་ཟེར་བར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཞེས་མི་བརྗོད་པ་ཅི་ཞེ་ན། རུང་མོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་རང་གི་ངོ་བོ་རང་གིས་རིག་པ་ལ་དོན་དམ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་རང་གིས་རིག་པ་ལ་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྙད་དོ། །འོ་ན་གཞན་དག་ཆོས་སྐུ་ཐམས་ཅད་མཉམ་ཉིད་རོ་གཅིག་ཡིན་པ་ལ་ནང་ཕན་ཚུན་དུ་རང་གཞན་གྱི་སྣང་བ་མི་འཆར་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མ་བཤད་དོ་སྙམ་ན། ཆོས་སྐུ་ཐམས་ཅད་བཟང་ངན་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་མཚུངས་ཤིང་། སྤྲོས་བྲལ་སྟོང་ཆེན་དུ་གཅིག་ཐ་དད་དང་བྲལ་བར་དབྱེ་མི་ནུས་པར་རོ་མཉམ་ཡང་། རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོར་ཕན་ཚུན་དུ་སྣང་བར་མི་འགལ་ཏེ། རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཞིང་ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐ་དད་དུ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་ལོངས་སྐུ་ལ་ཐ་དད་ལ། ཆོས་སྐུ་ཐ་དད་པ་བརྟེན་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནང་ཕན་ཚུན་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་པ་ནི་མདོ་རྒྱུད་རྣམས་སུ་གསལ་ལོ།

在此应当考察如下的疑问：此论中说余下三身在胜义中是法性的自性，这表明若是佛身，则必然是境自性身唯一，而能境佛圣者之间的自证见解和为净不净众生利益而显现的各类不同影像两者虽然出现，但说明自性身在本质实体方面不能区分余三身。因此，你在《总义》中承认自性身在本质实体方面有余三身，这是矛盾的。虽属实，但在《总义》中如此说是依稍加考察的了义权而言，而此处是依极为深入考察的权而言，所以应当如此理解。
又，你在《总义》中说佛不显现正确世俗，而此处说"在世俗中显现，根据各自的信解而区分是佛"等，这与说佛显现世俗相矛盾。此处梵文原本应将"在世俗中"等与菩萨连结，但因格律轻重不均衡，译为藏文时便这样按文句出现的。不仅如此，胜者法称大海说，真正来说，二谛不相违的双运或缘起于佛和一切众生，在基、道、果三种情况下都不相离，所以佛有属于佛地的正确世俗。其存在的方式是：从一切佛的胜义自性身中显现的二十一类无漏智慧，当诸佛相互观照时，各自的自性身连同智慧身在正确世俗中被观照。这也是正确的，因为各自的智慧法身不是由迷惑产生的，而且世俗名言运用，所以任何佛的智慧中显现的其他佛法身的相，虽显现方式如同他知，但实际上这些相不能被理解为离开佛自己的智慧，因此成立为自证。因此，这种正确世俗并非从无明迷惑显现的习气而生的依他起显现，如众生所能显现的那种造作。
那么，为什么不称这种情况为"胜义存在"而不叫"正确世俗"呢？虽可以，但佛的本质由自己了知自己的本性称为胜义，而佛的本质了知他人的本性则称为正确世俗。那么，其他人说一切法身等同一味，所以彼此之间不会出现自他显现，因此没有解释佛地有这种正确世俗的安立。法身虽然一切平等是佛，在离戏大空性中不能区分一异而等味，但在深奥缘起中相互显现并不矛盾：五部佛等通过不同刹土的差别显现而受用身有差别，而不同法身所依的诸佛彼此无障碍地明了，在诸经续中已明确说明。


 །འདི་ལྟ་བུའི་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མ་བཤད་ན། སངས་རྒྱས་རང་སྣང་གིས་དག་པའི་སངས་རྒྱས་གཞན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ངང་པ་སོགས་གཟིགས་པ་དེ་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་གང་ཡིན། དོན་དམ་ཡིན་ན་དོན་དམ་འགྲོ་འོང་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་སྐབས་ཀྱི་ངང་པ་དེ་དོན་དམ་ཡིན་པ་གང་ཞིག །དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མཛེས་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་འོང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ངང་པ་དེ་དེས་བསྡུས་ཀྱི་ཡང་དག་ཀུན་
5-540b
རྫོབ་ཡིན་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པ་གྲུབ་ལ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་དེ་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་དེ་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་ཕུང་གསུམ་པ་ནི་དེར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ། །འགའ་ཞིག་སློབ་དཔོན་གྱིས། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྨོས་པའི་དོན་སློབ་དཔོན་ཉིད་མདོ་སྡེ་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་ཡིན་པ་ལ་བསམས་ནས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཀྱང་ཟེར་རོ། །དེས་ན་མཁས་པ་དག་གི་ལུགས་ལས་རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་གང་ཞིག་གཟོད་མ་ནས་དབེན་པ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལས་དབེན་པ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ཅེས་གནས་ཚུལ་ལ་ཞུགས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྐུ་ལྷག་མ་གསུམ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དེ་དང་ཐ་མི་དད་ཀྱང་སྣང་ཚུལ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གཅིག་གི་གཟུགས་ལ་འདོད་བྱ་ཡིན་མིན་གྱི་སྣང་བ་ཐ་དད་པའི་ཁྱད་པར་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །
分别说三身
གཉིས་པ་ལ་བཞི། ཆོས་སྐུ། ལོངས་སྐུ། སྤྲུལ་སྐུ། མཛད་པ་ཕྲིན་ལས་བཤད་པའོ། །
说法身
དང་པོ་ལ་སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། དྲི་མའི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་གྱུར་པའི་མཐར་ཐུག་གི་མཁྱེན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གྲུབ་མཐའ་དམན་པ་བ་འགའ་ཞིག །ཀུན་གཞི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཡོད་པ་ལ། དེའི་དྲི་མ་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་ནས་གྱུར་པ་ནི་དེ་སྤངས་པ། ཀུན་གཞི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཟེར་བ་ལ་ལུང་རིགས་ཀྱི་གནོད་པ་མཐའ་ཡས་པ་འབབ་ཀྱང་སྤྲོས་པ་ཆོག་གོ། མདོར་ན་བཤད་པ་དེ་ནི་རང་བཟོ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ངོས་བཟུང་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མདོ་རྒྱན་ལས་གསལ་བ་བཞི་དང་། དོན་ཐོབ་ཀྱིས་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ལྔའོ། །དེ་ལ་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ནི་སྐུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་
5-541a
ཆོས་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བྲལ་བྱ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལྡན་ཡིན་པ་ལ་འགའ་ཞིག་དགག་པ་ཁོ་ནའི་ཆ་ནས་འཆད་པ་ནི་ནོར་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ལ་བྱེད་ལས་སོ་སོའི་སྒོ་ནས་བཞིར་ཕྱེ་སྟེ་ཀུན་གཞི་དག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་གི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་འཆར་བ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཉོན་ཡིད་ཡོངས་སུ་དག་པས་བྱམས་པ་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་མཉམ་པར་ལྡན་པའི་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བ་ཆད་པས་ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཟུངས་ཀྱི་མཛོད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སྤྱོད་ཡུལ་དང་རན་པར་མཐུན་པའི་དོན་བསྒྱུར་ཏེ་སྤྲུལ་པ་ལ་མཐུ་ཐོབ་པ་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་བཞི་ལས། སྔ་མ་གཉིས་རང་ངོར་མཛད་པ་མཛད་པའི་མཁྱེན་པ་གཙོ་ཆེ་ལ། ཕྱི་མ་གཉིས་གཞན་ངོར་མཛད་པ་མཛད་པའི་མཁྱེན་པ་གཙོ་ཆེ་སྟེ། དེའང་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པའི་མཐུས་ཡེ་ཤེས་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་དེ་གདུལ་བྱ་གཞན་ངོས་འདི་ལྟར་རྟོག་སྟེ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་སོགས་བྱ་བ་མཛད་པ་དང་། གཉིས་སྣང་གི་བག་ཆགས་གནས་གྱུར་པ་སྟེ་ཁྱད་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ནོ།

如果不说明这种正确世俗的安立，那么佛自己所见的清净佛国中的天鹅等，是正确世俗还是胜义？如果是胜义，那么胜义应该不离往来，这是矛盾的。因为当时的天鹅是胜义，而它为了欣赏清净佛土之美而来往，所以有往来。如果说这天鹅是由此所摄的正确世俗，则我方的主张成立；而反方认为它既是二者，又不是二者的第三种可能性在此情况下是不存在的。有些人说，尊师提到"正确世俗"的意思是考虑到尊师自己是经部行中观师而说的。因此，根据诸位智者的观点，任何法自初以来空性，即自性空性与空性本身无差别，因为在实际情况中是如此出现的。所以，余三身虽与自性身无差别，但在显现方式上安立为有差别，比如一个人的形象因为是否为所欲对象而有不同显现的差别一样。
分别说三身
第二分为四部分：法身、受用身、化身和事业功德的解说。
说法身
第一分为总义和文词解释。
首先，总义：完全断除一切垢染所依的究竟智慧即是智慧。某些低劣宗派说：阿赖耶识在佛地存在，断除其垢染和习气后转变为无二智慧，如同明镜。对此，虽有无量经教理证的破斥，但不必详述。简言之，这种解释纯属自创。
如是确认智慧后，如何区分智慧的种类呢？《经庄严论》中明确说有四种，而由得义所加的法界智慧，共有五种。其中，法界智慧是一切身的核心自性身，一切智慧的界限，法性与智慧不可分离，远离一切所应离之法的本性，具足一切功德。有些人仅从否定方面解释，这是错误的。那么这智慧本身，根据其各自作用分为四种：由清净阿赖耶的力量，在法界智慧光明中，如来独特的法相显现，是镜像智慧；由完全清净意识，以大慈悲平等相应的平等性智慧；由意识活动的停止，对一切所知无碍的三摩地和总持藏，即妙观察智慧；由远离五根识，能随众生无量界的对境适宜地转变事物而获得化现能力的成所作智慧。前两种主要是在自境中作事业的智慧，后两种主要是在他境中作事业的智慧。此外，通过愿智的力量，后两种智慧之身在所化众生前如是显现：因为有能取所取二相显现，所以具备心与心所的特征；能够说法等作事业；二相习气已转变。具备这三种特质。
;


 །འོ་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་པོ་འདིའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་གང་ཡིན་ཅེ་ན། སོ་སོར་སྦྱར་ནས་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་ཉེར་གཅིག་པོ་རེ་རེ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་བཞི་བཞིའི་ངོ་བོས་མ་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་དྲུག །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཤད་པ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉོན་
5-541b
མོངས་པ་མེད་པ་ལས་ཁྱད་པར། སྨོན་ནས་མཁྱེན་པའི་ཁྱད་པར། ཕྲིན་ལས་འཇུག་པའི་ཚུལ། མ་ངེས་པ་སྤང་བ། ཁྱབ་པ་དང་རྟག་པའི་དོན་ནོ། །
说诸法相
དང་པོ་ལ་སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་སྐུ་དང་པོ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དེ་བསྟན་ནས། གཉིས་པ་དེ་གང་ལ་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་འདི་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་གང་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་སོ་བདུན་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་པའི་སྙོམས་འཇུག་དགུའི་བདག་ཉིད་དང་། ཟད་པར་བཅུའི་བདག་ཉིད་དང་སྟེ། འདིའི་དོན་ཅུང་ཟད་ཅིག་བཤད་ན། ངོ་བོ། རྒྱུ། འབྲས་བུ། རྟགས། སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ལ་ཟད་པར་དུ་མི་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཟད་པར་དང་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་ཆག་པའི་དགེ་རྩ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། ཟད་པར་བཅུའོ་བརྒྱད་མ་ཆགས། །ཞེས་སོ། །ཟད་པར་ཐ་མ་གཉིས་ནི་རང་རང་གི་དངོས་གཞི་དག་པ་བ་དེ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་གཉིས་ནི་གཟུགས་མེད་དག །ཅེས་སོ། །དེ་དག་ནི་སློབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཟག་བཅས་ཀྱང་ཡོད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཟད་པར་བཅུ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། ས་གང་གི་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡུལ་གང་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའོ། ། དང་པོ་ནི། ཟད་པར་དང་པོ་བརྒྱད་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་ལ་
5-542a
བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཟད་པར་བཅུའོ་བརྒྱད་མ་ཆགས། །ཞེས་པས། བསམ་གཏན་མཐའ་ན་ཟད་པར་ཐ་མ་གཉིས་ནི་རང་རང་གི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི། ཟད་པར་དང་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བསམ་གཏན་མཐའ་ན་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །འདོད་པ་ཞེས་སོ། །འགྲེལ་པ་ལས། ཁ་ཅིག་ཟད་པར་རླུང་གི་དམིགས་པ་ནི་རེག་བྱ་ཡིན་ཟེར་ལོ་ཞེས་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །ཟད་པར་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྤྱོད་ཡུལ་རང་གི་ཕུང་པོ་བཞི། །ཞེས་སོ། ། གསུམ་པ་ནི། ཟད་པར་སའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའི་ཚེ། སའི་དང་ཞེས་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ས་ཡིན་དུ་བསྒོམ་ཞིང་། དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་ས་ཞེས་མིང་ལ་དམིགས་ནས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་ཆུས་གང་བ་དང་། ཤིང་སྐམ་ལ་མེ་འབར་བ་དང་། བུག་པར་ནམ་མཁའི་རླུང་ལུས་ལ་ཕོག་པ་དང་། སྔོ་སེར་དམར་དཀར་པོའི་བྱེ་བྲག་གང་ཞིག་དང་། བུ་ནམ་མཁར་ལ་སོགས་པ་དང་། བུག་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དང་། བུ་ག་མར་མེའི་འོད་རྩིག་ངོས་ལ་ཕོག་པ་ལ་སོགས་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་མོ།

 །འོ་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་པོ་འདིའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་གང་ཡིན་ཅེ་ན། སོ་སོར་སྦྱར་ནས་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་ཉེར་གཅིག་པོ་རེ་རེ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་བཞི་བཞིའི་ངོ་བོས་མ་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་དྲུག །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཤད་པ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉོན་
5-541b
མོངས་པ་མེད་པ་ལས་ཁྱད་པར། སྨོན་ནས་མཁྱེན་པའི་ཁྱད་པར། ཕྲིན་ལས་འཇུག་པའི་ཚུལ། མ་ངེས་པ་སྤང་བ། ཁྱབ་པ་དང་རྟག་པའི་དོན་ནོ། །
说诸法相
དང་པོ་ལ་སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་སྐུ་དང་པོ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དེ་བསྟན་ནས། གཉིས་པ་དེ་གང་ལ་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་འདི་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་གང་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་སོ་བདུན་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་པའི་སྙོམས་འཇུག་དགུའི་བདག་ཉིད་དང་། ཟད་པར་བཅུའི་བདག་ཉིད་དང་སྟེ། འདིའི་དོན་ཅུང་ཟད་ཅིག་བཤད་ན། ངོ་བོ། རྒྱུ། འབྲས་བུ། རྟགས། སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ལ་ཟད་པར་དུ་མི་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཟད་པར་དང་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་ཆག་པའི་དགེ་རྩ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། ཟད་པར་བཅུའོ་བརྒྱད་མ་ཆགས། །ཞེས་སོ། །ཟད་པར་ཐ་མ་གཉིས་ནི་རང་རང་གི་དངོས་གཞི་དག་པ་བ་དེ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་གཉིས་ནི་གཟུགས་མེད་དག །ཅེས་སོ། །དེ་དག་ནི་སློབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཟག་བཅས་ཀྱང་ཡོད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཟད་པར་བཅུ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། ས་གང་གི་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡུལ་གང་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའོ། ། དང་པོ་ནི། ཟད་པར་དང་པོ་བརྒྱད་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་ལ་
5-542a
བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཟད་པར་བཅུའོ་བརྒྱད་མ་ཆགས། །ཞེས་པས། བསམ་གཏན་མཐའ་ན་ཟད་པར་ཐ་མ་གཉིས་ནི་རང་རང་གི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི། ཟད་པར་དང་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བསམ་གཏན་མཐའ་ན་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །འདོད་པ་ཞེས་སོ། །འགྲེལ་པ་ལས། ཁ་ཅིག་ཟད་པར་རླུང་གི་དམིགས་པ་ནི་རེག་བྱ་ཡིན་ཟེར་ལོ་ཞེས་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །ཟད་པར་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྤྱོད་ཡུལ་རང་གི་ཕུང་པོ་བཞི། །ཞེས་སོ། ། གསུམ་པ་ནི། ཟད་པར་སའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའི་ཚེ། སའི་དང་ཞེས་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ས་ཡིན་དུ་བསྒོམ་ཞིང་། དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་ས་ཞེས་མིང་ལ་དམིགས་ནས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་ཆུས་གང་བ་དང་། ཤིང་སྐམ་ལ་མེ་འབར་བ་དང་། བུག་པར་ནམ་མཁའི་རླུང་ལུས་ལ་ཕོག་པ་དང་། སྔོ་སེར་དམར་དཀར་པོའི་བྱེ་བྲག་གང་ཞིག་དང་། བུ་ནམ་མཁར་ལ་སོགས་པ་དང་། བུག་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དང་། བུ་ག་མར་མེའི་འོད་རྩིག་ངོས་ལ་ཕོག་པ་ལ་སོགས་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་མོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
若问此无漏智慧二十一种中的四种智慧是什么？虽然可以分别解释，但二十一种每一种都不是不含四种智慧的本质。
第二，文义解释分六：说诸法相、与声闻无烦恼的区别、发愿了知的特点、事业入行的方式、遣除不确定性、遍及与恒常的意义。
说诸法相
第一分为引申、根本和注释三部分。
第一，如是已说法身的第一部分法性身后，现在解释第二部分，即具有此法性的法身，无戏论智慧的本体，无漏的念住等的本质。
第二，经中："善现请问：世尊，何为无漏法？世尊答道：三十七菩提分法、四无量心、八解脱"等的意思是，与三十七菩提分法相顺应的法、四无量心、八解脱、九次第定的本质、十遍处的本质等。对此略作解释：本质、因、果、标志、为何不在其他处所建立为遍处的理由。第一，前八遍处的本质是未断的善根，如《俱舍论》说："十遍处，八无贪"。最后两种遍处是各自的正行清净，如说："欲界两种属无色界"。这些是就学道者而言，有漏亦有，而佛地的十遍处则唯是无漏本质。第二分为依何地之心、缘何对境、如何修习行相三部分。第一，前八遍处依于第四禅定正行，如说："十遍处，八无贪，在禅定最后"。最后两种遍处则依于各自的正行。第二，前八遍处的所缘是欲界处所，如说："禅定最后，所行境，欲界"。注释中说："有人说风遍处的所缘是触"，此说不合理。最后两种遍处的所缘是四蕴，如说："所行境是自身四蕴"。第三，修习地遍处等三摩地时，以"地"等作为所缘，在加行时修习一切物质皆为地，在正行时则缘"地"的名称而修。同样，对于水满容器、干木燃烧、孔穴中虚空风触身、青黄赤白等差别、孔虚空等、孔洞虚空等、灯光照射墙面等作为所缘，如前修习。


 །གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ནི། སའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆུ་ལ་བྱིང་བ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་། ས་ལ་བྱི་བ་འཛུལ་བ་ལྟར་བྱེད་པ་དང་། མེ་ཆར་འབེབས་པ་དང་། མགྱོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ས་གཞི་ཐམས་ཅད་གཡུ་དང་། གསེར་དང་། མུ་ཏིག་དང་། དུང་དང་། ཤེལ་དུ་བསྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རི་ལ་ཐོགས་རྡུགས་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་འཇུག་པ་ཡིན་
5-542b
ནོ། །བཞི་པ་རྟགས་ནི། དེ་དང་དེ་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ས་གཞི་ཐམས་ཅད་ལག་མཐིལ་ལྟར་མཉམ་པ་དང་། ཆུ་གཡོ་བ་མེད་ཅིང་ལྦུ་བ་མེད་པ་དང་། མེ་གཡོ་བ་མེད་ཅིང་ཁ་དོག་དྭངས་པ་དང་། རླུང་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་དལ་གྱིས་འབབ་ཅིང་ས་ཚུབ་མེད་པ་དང་། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་ཁ་དོག་གཞན་དང་མ་འདྲེས་བར་གསལ་བར་སྣང་བ་དང་། རི་ལ་སོགས་པ་ཐོགས་རྡུགས་གཏན་མེད་པར་སྣང་བ་དང་། ཤེས་པ་ལ་ཐ་དད་པ་དོན་གྱི་སྣང་བ་གཏན་མི་སྣང་ན་སྣང་བའི་མཚན་མ་མེད་དེ་གྲུབ་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་སྣང་ན་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ཟེར་ཏེ་མ་གྲུབ་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ལ་ཟད་པར་དུ་མི་འཇོག་པ་ནི། ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་གཉིས་ལ་ཟད་པར་དུ་མི་འཇོག་སྟེ་སེམས་བསྡུས་པ་དང་མི་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ཟད་པར་དུ་མི་འཇོག་སྟེ། ཕྱི་རོལ་དུ་ཡོད་པར་བྱར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་སྤྲོ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ན་ཟད་པར་དུ་འཇོག་གོ། དྲི་རོ་གཉིས་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཁམས་སུ་ཁྱབ་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་ཟད་པར་དང་། མཐའ་དག་དང་། མ་ལུས་པ་དང་། ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ལ། རང་ལ་གང་སྣང་བའི་གཟུང་རྣམ་ཐམས་ཅད་ས་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བས་ཁྱབ་སྟེ། སྤྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཟད་པར་ཟེར་རོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་བརྒྱད་དང་། །ཞེས་པའི་དོན་ནི། མཛོད་ལས། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད། །གཉིས་ནི་རྣམ་ཐར་དང་པོ་བཞིན། །གཉིས་ནི་གཉིས་པ་བཞིན་ནོ་གཞན། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་བར་བཞིན། །ཅེས་པས་
5-543a
ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་གཟུགས་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་གཉིས་པོ་དེ་རྣམ་ཐར་དང་པོ་དང་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་གཟུགས་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་གཉིས་པོ་དེ་རྣམ་ཐར་གཉིས་པོ་དང་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །ནང་གཟུགས་མེད་དུ་འདུ་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་བཞི་དེ་སྡུག་པའི་རྣམ་ཐར་དང་ཁྱད་མེད་དོ། །མདོར་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པའི་ཆ་དང་། ཡང་ན་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བའི་ཆ་དང་། ཟིལ་གནོན་ནི་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ལ་མངའ་བསྒྱུར་བས་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དམིགས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཁྱབ་པ་ནི་ཟད་པར་གྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཐུབ་པ་སྒྲིབ་ཀུན་ངེས་པར་གྲོལ། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །ཁྱོད་ཀྱི་མཁྱེན་པས་ཤེས་བྱ་ཁྱབ། །ཐུགས་གྲོལ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །སྤྱིར་རྣམ་ཐར་དང་ཟད་པར་ཟིལ་གནོན་ཙམ་ལྡོག་ནས་འགོག་སྙོམས་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་ཐར་མ་གཏོགས་གཞན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་འཕགས་གཉིས་ལ་ཡོད་པར་བཤད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
第三，果位是：依靠修习地三摩地等，能在水上行走不沉没，能像鼠穴入地一样，能降下火雨，具足神足速行，能将整个大地变为绿松石、黄金、珍珠、海螺、水晶等，能无碍通过山脉，以智慧遍入一切所知。
第四，标志是：修习各种禅定时，整个地面平坦如掌，水不动且无泡沫，火不摇动且色彩明净，风从一方缓缓吹来且无尘暴，青等四色不与其他颜色混杂而清晰显现，山等完全无阻碍地显现，在意识中完全不现起差别的对境相，这是无相现的标志，也是成就的征兆。若与此相反而显现，则称为执取相，是未成就的标志。第五，不在其他处所建立为遍处的原因：不在无所有处和有顶建立为遍处，因为心极为收摄且不明显；不在有色根的六处建立为遍处，因为不能作为外境而存在；不在声处建立为遍处，因为无相续，且需要连续不断地遍满一切处而延展；不在香味二处建立为遍处，因为无法遍及色界。总之，遍处、全部、无余、周遍是同义词，自己所见的一切所取影像都被地等相遍满，这称为扩展的三摩地遍处。
"胜处分类有八种"的意思是，如《俱舍论》说："八胜处，二如第一解脱，二如第二，余如妙解脱"，即以内有色想胜解小色和大色的两种与第一解脱无差别；以内无色想胜解小色和大色的两种与第二解脱无差别；以内无色想胜解青、黄、赤、白四种与妙解脱无差别。简言之，解脱是背离诸行的方面，或是从一切障碍中完全解脱的方面；胜处是由于掌控自心，随意加持，以世间所缘而胜解，智慧遍满一切所知是遍处心志。如《经庄严论》云："牟尼解脱一切障，胜伏世间一切境，您的智慧遍所知，心解脱者我敬礼。"一般而言，除入灭尽定解脱外，其余一切解脱、遍处、胜处都说凡夫和圣者二者皆有。


 །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་རྒྱུན་གཅོད་པ་དང་། སྔོན་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པས་ད་ལྟ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དག་པ་བཞི་སྟེ། ལེན་དང་གནས་དང་གཏོང་བ་དང་། །སྤྲུལ་དང་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཡེ་ཤེས་ལ། །མངའ་བརྙེས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དབང་བཅུ་
5-543b
དང་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང་། །མི་འཇིགས་པ་ནི་བཞི་དག་དང་། །སྲུང་བ་མེད་པ་རྣམ་གསུམ་དང་། །དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་སྟེ། སྲུང་མེད་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བ། །འཁོར་གྱི་ནང་ན་བག་བརྐྱང་གསུང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཉིས་སྤངས་ཏེ། །འཁོར་སྡུད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བསྙེལ་པ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། འཁོར་བའི་གནས་པ་གཏད་མེད་པར་བག་ཆགས་ཡང་དག་བཅོམ་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་སྟེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། ཐུབ་པ་ཁོ་ནའི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ། སྐུ་གསུམ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཆེ། །རྣམ་པ་ཀུན་བརྙེས་ཐམས་ཅད་དུ། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་དག །གཅོད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་པོ་དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ལ། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་བཤད། སྐུའི་གྲངས་ངེས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་སོ་སོར་བཤད་པ་གཉིས།
དང་པོ་ལ། ཡོན་ཏན་སོ་སོར་དབྱེ། ཐམས་ཅད་ཆོས་སྐུར་བསྡུ་བ་གཉིས་ལས།
功德分类
དང་པོ་ནི། སྡེ་ཚན་དང་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐུས་བསྡུས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དུས་བྲལ་སྟོབས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མི་གསལ་ བ་ལྟ་བུ་མིན་པ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་འདི་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །སྡེ་ཚན་གཉིས་པ་སྔ་མ་འཇུག་སྒྲུབ་ཏུ་བསྟན་པ་བཞིན་བྱམས་པ་ལ་
5-544a
སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་སྐྱེ་བོ་གཞན་རྣམས་ཚངས་པའི་གནས་བཞིར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། སྡེ་ཚན་གསུམ་པ་ནི། ནང་ཤེས་པ་གཟུགས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་དང་། ནང་གཟུགས་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་ཞེས་བསྟན་པར་མཛད་ལ། འདིའི་ནང་ཤེས་པ་ཉིད་ཡུལ་གྱི་རྣམ་ལྡན་དུ་སྐྱེས་མ་སྐྱེས་ལ་བཞག་གི། འགའ་ཞིག་གི་ལྟར་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པར་ལྟ་མི་ལྟ་ལ་འཇོག་པ་ནི་འཁྲུལ་གཏམ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
无烦恼，即断除他人烦恼相续；前世发愿了知一切所知，故今能了知一切所知；六神通、四无碍解、四种遍净，如"于取与住与舍，变化与转变，三摩地与智慧，获得自在我敬礼"之义。十力、十种自在、四无畏、三不护、三念住等，如"无须防护无忘失，于众中安然而说，断除烦恼二种已，摄众者尊我敬礼"。对有情利益无所忘失的法性；无须安住轮回而断尽习气；对一切有情众生的大悲心；唯佛所具的十八不共法的阐述；一切相智性，如"三身获得大菩提，获得一切相，于一切处，能断除一切有情疑惑，我敬礼于您"。对于这二十一种智慧分类的自性，称为法身，如是所说，如是安立。
第三分为：解释根本文义，分别阐述身数决定的各种观点二部分。
第一分为：分别各功德，摄为法身二部分。
功德分类
第一，第一分类是如来自身所摄的念住等，乃至八支圣道的菩提分，不似有情阶段中的不全分力分、不明显的那种，而是圆满无垢，是无漏智慧法界所摄。无漏智慧的所有分类都应如此理解。第二分类，如前所说入行成就，是慈等无量，能使他众生于梵住四种。第三分类，以内有色想而观外色，以内无色无色想而观外色，这二者称为无色观色解脱，对于此处内识生起为境相分或未生起，是根据这一点来安立的，而不是如有些人所说的依靠有色根观或不观来安立，那是错误的说法。


 །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྟེ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རང་བཞིན་ལུས་གྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་བཞི་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། སྡེ་ཚན་བཞི་པ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞིའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། སྡེ་ཚན་ལྔ་པ། ཟད་པར་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་ཞེས་བྱ་བ་ཟད་པར་རྣམ་པ་བཅུ་དང་། སྡེ་ཚན་དྲུག་པ། ནང་ཤེས་པ་གཟུགས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་། དེ་དག་
5-544b
ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་དག་གིས་སོ་སོར་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་། དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཏེ་བཞི་དང་། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་དག་ཁོ་ནས་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མདོར་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་ཁ་དོག་བཞིར་སྣང་བའི་སྣང་བ་དེ་དག་འགོག་པ་ལ་མཐུ་ཐོབ་སྟེ་མི་སྣང་བར་བྱས་ནས། ཡུལ་ཐམས་ཅད་གསེར་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའམ་འབའ་ཞིག་གམ་ཟད་པར་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་། སྡེ་ཚན་བདུན་པ། ཕ་རོལ་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲའི་རྒྱུན་དྲུངས་ནས་འབྱིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྡེ་ཚན་བརྒྱད་པ། ཡང་དག་པར་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་ཀྱང་། གདུལ་བྱ་སྤྲོས་མཚན་དུ་ལྟ་བ་དག་གི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་པར་བྱེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་སིལ་བར་མཛད་པའི་སྨོན་ལམ་གྲུབ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཇི་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་སུའང་མཁྱེན་པ་དེ་སེམས་ཅན་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པ་དང་། སྡེ་ཚན་དགུ་པ། སྔར་སྐབས་དང་དུ་བཤད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། སྡེ་ཚན་བཅུ་པ། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སྡེ་ཚན་བཅུ་གཅིག་པ། རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། ཐུགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་པ་བཞི་དང་། སྡེ་ཚན་བཅུ་གཉིས་པ།
5-545a
ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་རློབ་ནུས་པ་ཚེ་ལ་དབང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་འདོད་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇུག་ནུས་པས་སེམས་ལ་དབང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ནོར་ཆར་བཞིན་དུ་འབེབས་པར་ནུས་པས་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་དང་། རྣམ་སྨིན་གཞན་དང་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ནུས་པས་ལས་ལ་དབང་བ་དང་། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ལས་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པ་སྟེ། རང་རང་གི་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་ཇི་ལྟར་བྱེད་རང་དབང་གིས་མི་འདུས་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་རང་དབང་དུ་འདུས་པའི་ཆ་ནས་ཀྱང་བཞག་གོ །

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
妙解脱，即以身证受用悦意自性而圆满安住；空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处四种；灭受想定一种，如是八解脱。第四分类，色界四禅定等持，无色界四等持，灭尽等持，称为九次第住等持。第五分类，地遍处、水遍处、火遍处、风遍处、青遍处、黄遍处、赤遍处、白遍处、空无边处遍处、识无边处遍处，称为十种遍处。第六分类，以内有色想观外一切相各别小及大相的外色，胜伏彼等，称为二种；以内无色想各别观小及大相的外色，胜伏彼等，称为二种，共四种；唯以内无色想，胜伏青、黄、赤、白，并见彼等，称为四种。简言之，对于同等根机者显现的四大种以四色显现的那些相，获得能遮止之力而令其不现，使一切境唯如黄金般独一或唯一或遍满显现的三摩地，即是八种胜处。第七分类，拔除他相续所属烦恼敌人相续的三摩地，称为无烦恼。第八分类，虽离一切真实戏论相，未超越如是自性，却能为观待戏论相的所化众生摧毁贪等疑惑，以愿力成就，如来智慧于轮回存续期间趣入利益众生，于解脱存续期间智慧亦趣入有情，此称为愿智。第九分类，前面已经解释的六神通。第十分类，四无碍解。第十一分类，所依清净、所缘清净、心清净、智慧清净，称为四清净。第十二分类，能加持寿行故寿自在，能随欲入定故心自在，能如意降下财宝如雨故资具自在，能转变各种异熟果故业自在。或者，有情对业无自在，即各自造作事业三业不能自主，而佛陀一切事业皆能自主，从此方面也可安立。
;


ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་སྐྱེ་བ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ནུས་པས་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་དང་། ས་ལ་སོགས་པ་གསེར་དུ་བསྒྱུར་ནུས་པས་མོས་པ་ལ་དབང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་སྨོན་པའི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པས་སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་སྟོན་ནུས་པས་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཀུན་ནས་སྟོན་ནུས་པས་ཆོས་ལ་དབང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དབང་བཅུའོ། །དང་ནི་ཕྲད་དོ། །འདིར་དང་པོ་གསུམ་ནི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དང་། མོས་པ་ནི་བཟོད་པའི་དང་། སྨོན་ལམ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དང་། ཐ་མ་གཉིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟེ་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཆ་མཐུན་དང་། དངོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཁོ་ན་ནའོ། །སྡེ་ཚན་བཅུ་གསུམ་པ། སྔར་སྐབས་བཞི་པར་བཤད་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་།སྡེ་ཚན་བཅུ་བཞི་པ། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། བཅོ་ལྔ་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདི་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་བསྙེངས་པས་ཏེ་ངོ་ཚ་བའམ་
5-545b
བག་ཚ་བས་མི་གསལ་བར་བཅབ་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་དགོངས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྲུང་བ་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། བཅུ་དྲུག་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་སྟོན་པ་ན་གུས་པས་ཉན་པར་འདོད་པ་དང་། ཉན་པར་མི་འདོད་པ་དང་། རེས་གུས་རེས་མི་གུས་པའི་གཉིས་ཀ་དག་ལ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ཆགས་སྡང་གཉིས་ཀ་ཆ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བ་གཉིས་ཀས་དབེན་པ་ཁོ་ནར་བཏང་སྙོམས་སུ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། བཅུ་བདུན་པ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་དུས་ལས་མི་འདའ་བར་གང་ལ་གང་འདུལ་དུ་ཐུབ་པས་སྐབས་དེར་མཛད་པ་ཡོལ་མི་སྲིད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་བསྙེལ་བ་སྟེ་བརྗེད་པ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བཅོ་བརྒྱད་པ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ངོ་བོའི་ས་བོན་སྤངས་པས་བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། བཅུ་དགུ་པ། སྐྱེ་བོ་མཐའ་དག་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བོ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། ཉི་ཤུ་པ། འཕགས་ཆུང་འོག་མ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། ཉེར་གཅིག་པ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་འབྲས་བུའི་རྣམ་མཁྱེན་དང་། རྩ་བར་དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བརྗོད་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་གང་བསྡུས་ཤེ་ན། ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་ལ་སོགས་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་སྔར་བཤད་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་འོག་མ་འདྲེན་པའོ། །
法身摄一切
གཉིས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་པོ་གཞན་དབང་གི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྤང་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་རྣམས་ལས་གྲོལ་བར་གྱུར་བའི་ཆ་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་
5-546a
ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལས་ཆོས་སྐུ་ལོགས་སུ་མཛད་པ་འདི་མཁན་པོ་རྣམ་སྣང་མཛད་སོགས་ཁ་ཅིག་གིས་བཞེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
能随欲显示一切生故生自在，能将地等转为金故胜解自在，能成就如愿果故愿自在，能随欲显示神变故神变自在，于四无碍解智慧自在，能随欲显示一切法门故法自在，称为十自在。"及"表示联系。此中，前三是布施果，业与生是持戒果，胜解是忍辱果，愿是精进果，神变是禅定果，后二是智慧果，在学位阶段为相顺，而真实唯在佛地。第十三分类，前面第四章已说的十力。第十四分类，四无畏。第十五分类，如来身语意行无错谬清净，对于佛的此自性，无认为他人知晓颠倒行为而感到畏惧、羞愧或不安，需隐藏不明示的意念，称为三不护。第十六分类，如来说法时，对于恭敬欲闻者、不欲闻者、时而恭敬时而不恭敬的二者，依次不生爱著、嗔恨、爱恨平等，唯以远离二者的平等心、具念安住，称为三念住。第十七分类，不过时利益有情，能者于适时施以调伏，绝不错失时机的特性，称为无忘失法性。第十八分类，由断烦恼障与所知障随眠体性之种子而永断习气。第十九分类，为利益一切众生的意乐，称为对众生的大悲心。第二十分类，不与下乘圣者共有的佛十八不共法。第二十一分类，遍知一切相的一切智性，即果位一切智。根本颂中"及"字所表示的，还包含什么？包含道智性等及前面所说的一切智性，这是引述下文的意思。
法身摄一切
第二，如上所说菩提分等二十一类，他力所生无戏论圆成智慧的本质，从所断一切住处解脱方面，一切圆成法也被称为法身。此将法性身与法身分开安立，是阿阇黎毗卢遮那等部分学者所许。
;


 །
分别说所许身种类
གཉིས་པ་སྐུའི་གྲངས་ངེས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་སོ་སོར་བཤད་པ་ལ། སྐུ་བཞིར་འདོད་པ་ལས་གཞན་པའི་སྐུ་གསུམ་དུ་འདོད་པ་དག་ནི་འདི་ལྟར་སྨྲ་སྟེ།ཐུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་གང་དག །ཐོབ་གྱུར་རྣམ་ཀུན་རྣམ་དག་པ། །དེ་དག་རང་བཞིན་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་གི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཉིད་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་ཁྱད་ཆོས་སུ་ཁས་བླང་ནས། ཁྱད་གཞི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བའམ་རང་ངོས་གྲུབ་པ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ཟག་མེད་ཡེ་ཤེས་མི་འདོར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱང་། དྷརྨ་ཏ་ཀཱ་ཡཿཞེས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་པ་ལས། ཚིག་གི་བསྡུ་བ་བྱས་པའི་ཚེ། དྷརྨ་ཀཱ་ཡཿཞེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་ཏེ་མི་མངོན་པར་བྱས་ནས་འབྲེལ་པ་བརྗོད་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་སྐུ་ཡང་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་ནས། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གང་དག་གི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་གང་དག་ཅིག་ཡིན་ཅེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་ཚད་མེད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འཆད་པར་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལས་ལོགས་པའི་ཆོས་སྐུ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྐུ་གསུམ་ལས་སྐུ་བཞིར་འདོད་པ་གཞན་དག་ན་རེ། སྐུ་གསུམ་དུ་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན། བྱེད་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་འཕགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་སུམ་དུ་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་སྣང་བ་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སྐུར་སྟོན་པ་
5-546b
དང་། སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མའི་གནས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་ལྷག་མ་དོན་དམ་པའི་ཐུགས་སུ་གནས་པ་དང་། ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་སྐུ་དེ་ལྡན་གྱི་གདུལ་བྱ་གཞན་ངོར་སྣང་བར་མཛད་ནས་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སོགས་དོན་གྱི་བྱ་བ་མཛད་པ་དང་། དེའི་མཁྱེན་པ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྡོ་རྗེའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གདོན་མི་ཟ་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཡོད་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁས་ལེན་དགོས་པ་རྣམས་སྐུ་བཞིར་འདོད་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྐུ་གསུམ་གང་དུ་ཇི་ལྟ་བུར་བསྡུ་ཞེས་ཟེར་ན། ལན་གང་དུའང་འདོན་པར་དཀའོ། །དེ་ལ་སྐུ་གསུམ་དུ་འདོད་པས་ལན་མ་ཐེབས་པར། སྐུ་གསུམ་དུ་འདོད་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ངོ་བོ་ཉིད་ལོངས་རྫོགས་བཅས་དང་། །དེ་བཞིན་གཞན་པ་སྤྲུལ་པ་ནི། །ཆོས་སྐུ་མཛད་པར་བཅས་པ་སྟེ། །རྣམ་པ་བཞིར་ནི་ཡང་དག་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལུས་རྣམ་གཞག་གི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་མཇུག་ཐོག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་འབྱུང་བས་སྐུ་ནི་གསུམ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྐུ་གསུམ་དུ་འདོད་པ་ལས་སྐུ་བཞིར་འདོད་པ་གཞན་དག་ན་རེ། ཆོས་སྐུ་དང་མཛད་པ་སྦྱར་བའི་དགོས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ལུས་རྣམ་གཞག་གི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྦྱར་སླ་བའི་ངོར་རམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནས་བྱེད་པ་པོ་དེ་དང་མཛད་པ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དང་། དེར་མ་ཟད་ཕྱོགས་གཞན་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནས་ཀྱང་སྐུ་བཞིར་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་མི་འགལ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
胜于无烦恼声闻
གཉིས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལས་ཁྱད་པར་འཆད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། གྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་ལ་སོགས་པས་རང་རྒྱལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་
5-547a
འཛིན་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
分别说所许身种类
第二，分别阐述身数决定的各种观点。除承许四身者外，承许三身者如是说：
"能仁之法性身者，无漏诸法已获得，遍净一切相，彼等自性为相"。他们依据此论文句直接承认，唯有出世间无漏诸法为法性身特征，而法性身自体是这些无漏智慧的自性，即无生或不自立成，以此为特征。法性身不离无漏智慧，也称为"dharmatā kāyaḥ"（法性身）。当缩略语词时，成为"dharma kāyaḥ"（法身），隐去了自性修饰语，表示既是法性又是身，如是解释。法身以什么为自性相？若问无漏法是何等法，即引入"菩提分随顺无量心"等偈颂加以解释，而非另外宣说与法性身相异的法身。
又有从三身主张四身的其他论师说：按照那些承许三身者的观点，将作用差别—凡圣瑜伽师现见世俗圆满佛陀而显现殊胜义理，断除差别—已完全清净暂时垢染之住，其余究竟心续所住，本质差别—为具此身的所化众生显现而说法等行事业，以及其智慧无二取执的金刚心与心所，必然存在于佛地，你必须承认这些。承许四身的你，如何以何种方式将这些摄入三身中？若这样问，难以给出回答。对此，承许三身者无法回答。
有些承许三身者说："法性与圆满受用，以及他变化身，法身及事业，如是正说为四种。"根据《总义颂》，"法性"之后并未出现"法身"一词，故身唯三种。
从承许三身转为承许四身的其他论师说：通过显示法身与事业结合的必要性，以及通过《总义颂》的隐含表达方式，或为了表明唯佛智慧是作者与事业的结合，故作如是说。因此，加之密乘亦说四身，这一切均无矛盾。
胜于无烦恼声闻
第二，解释胜于声闻无烦恼的部分，分为引申、根本、注释三部分。
第一，为了显示佛陀无烦恼三摩地胜于声闻及独觉的无烦恼三摩地，以中间偈颂说明。
;


 །
གཉིས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དེ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་བལྟ་ཞིང་། དེའི་སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་མིའི་ཉོན་མོངས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་རང་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་མེད་དང་། གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བའི་དམིགས་རྟེན་བྱེད་མི་བྱེད་ལ་བརྟག་མི་དགོས་པར་གདུལ་བྱ་དེའི་ཉོན་མོངས་མ་ལུས་པ་རྣམས་རྒྱུན་གཅོད་པར་མཛད་པས་རྒྱལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རང་གཞན་གཉིས་ཀའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་འཇོམས་པར་མཛད་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །དེ་དོན་མདོ་རྒྱན་དུའང་། སེམས་ཅན་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཉོན་མོངས་མ་ལུས་ཐམས་ཅད་འདུལ། །ཉོན་མོངས་འཇོམས་མཛད་ཉོན་མོངས་ལ། །བརྩེ་བཅས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི། བདག་མཐོང་བ་ལས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་བྱས་ནས་འགའ་ཞིག་གི་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསམས་ནས། བདག་ལ་བརྟེན་ནས་མིའི་སྟེ་ཕ་རོལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་རུང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཕ་རོལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྒྱུན་གཅོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གྲོང་ལ་སོགས་པར་གཤེགས་ནས་སྐྱེ་བོ་མཐའ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་དྲུངས་ནས་འབྱིན་པའི་བདག་རྐྱེན་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་ལས་ནི་
5-547b
བདག་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་གཅོད་མི་ནུས་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་བདག་ལ་དམིགས་པའི་ཕ་རོལ་གྱི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྒྱུན་གཅོད་ནུས་པའི་ཕྱིར།
愿智差别
གསུམ་པ་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པའི་ཁྱད་པར་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པ་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་སྨོས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ཆགས་པ་སྤངས་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པར་གནས་པ་དང་། འདྲི་བ་ཀུན་ལན་འདེབས་པར་བཞེད། ཅེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་ཆགས་མི་མངའ། །ཐོགས་པ་མི་མངའ་རྟག་པར་ནི། །མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་འདྲི་ཀུན་གྱི། །ལན་ལྡོན་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད། །
གསུམ་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པ་ནི། འབད་རྩོལ་གྱི་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གཞན་དོན་དུ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་དང་། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་མི་ཞེན་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་གནས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སོ་སོར་རིག་པ་བཞི་བརྙེས་པས་ན་ཕྱོགས་བཅུའི་འདྲི་བའི་ལན་འདེབས་པར་མཛད་པ་ཡིན་པར་བཞེད་དོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ།

 །
གཉིས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དེ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་བལྟ་ཞིང་། དེའི་སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་མིའི་ཉོན་མོངས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་རང་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་མེད་དང་། གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བའི་དམིགས་རྟེན་བྱེད་མི་བྱེད་ལ་བརྟག་མི་དགོས་པར་གདུལ་བྱ་དེའི་ཉོན་མོངས་མ་ལུས་པ་རྣམས་རྒྱུན་གཅོད་པར་མཛད་པས་རྒྱལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རང་གཞན་གཉིས་ཀའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་འཇོམས་པར་མཛད་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །དེ་དོན་མདོ་རྒྱན་དུའང་། སེམས་ཅན་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཉོན་མོངས་མ་ལུས་ཐམས་ཅད་འདུལ། །ཉོན་མོངས་འཇོམས་མཛད་ཉོན་མོངས་ལ། །བརྩེ་བཅས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི། བདག་མཐོང་བ་ལས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་བྱས་ནས་འགའ་ཞིག་གི་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསམས་ནས། བདག་ལ་བརྟེན་ནས་མིའི་སྟེ་ཕ་རོལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་རུང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཕ་རོལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྒྱུན་གཅོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གྲོང་ལ་སོགས་པར་གཤེགས་ནས་སྐྱེ་བོ་མཐའ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་དྲུངས་ནས་འབྱིན་པའི་བདག་རྐྱེན་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་ལས་ནི་
5-547b
བདག་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་གཅོད་མི་ནུས་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་བདག་ལ་དམིགས་པའི་ཕ་རོལ་གྱི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྒྱུན་གཅོད་ནུས་པའི་ཕྱིར།
愿智差别
གསུམ་པ་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པའི་ཁྱད་པར་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པ་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་སྨོས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ཆགས་པ་སྤངས་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པར་གནས་པ་དང་། འདྲི་བ་ཀུན་ལན་འདེབས་པར་བཞེད། ཅེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་ཆགས་མི་མངའ། །ཐོགས་པ་མི་མངའ་རྟག་པར་ནི། །མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་འདྲི་ཀུན་གྱི། །ལན་ལྡོན་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད། །
གསུམ་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པ་ནི། འབད་རྩོལ་གྱི་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གཞན་དོན་དུ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་དང་། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་མི་ཞེན་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་གནས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སོ་སོར་རིག་པ་བཞི་བརྙེས་པས་ན་ཕྱོགས་བཅུའི་འདྲི་བའི་ལན་འདེབས་པར་མཛད་པ་ཡིན་པར་བཞེད་དོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第二部分
第二是，声闻的无烦恼是仅仅观待其自身相续中不具备烦恼生起的缘而已，由此仅能完全断除他人（对方）的烦恼而已。佛的无烦恼三摩地在城市等处，不需要观察自己相续中有无烦恼，以及是否为他人烦恼生起的所缘所依，而是能够断除所化众生一切烦恼相续，因此佛陀的无烦恼三摩地胜过声闻，是因为能够摧毁自他二者相续中的烦恼。此义在《经庄严论》中亦说："调伏一切众生的一切烦恼，摧毁烦恼却对烦恼具有慈悲，我向您顶礼。"
第三是，声闻等的无烦恼三摩地是，念及"若因见我而作为缘，引起某人烦恼生起则不妥"，而仅仅断除因我而可能生起的他人烦恼，但无法断除他人烦恼种子的相续。如来的无烦恼三摩地是前往城市等处，成为断除一切众生烦恼相续之增上缘。总之，佛的无烦恼三摩地胜过声闻的无烦恼三摩地，因为仅仅见到声闻缘觉阿罗汉不能断除他人烦恼相续，而如来则能够断除缘于自己的他人烦恼相续。
愿智差别
第三，愿智差别分为：科判、根本颂、释论三部分。
第一，为显示如来的愿智胜过声闻等的愿智，故说此中间偈颂。
第二，佛的愿智三摩地是任运成就、断除贪著、无有障碍、恒时安住、回答一切问询。如经中所说："向任运成就、无贪著、无障碍、恒时等持、回答一切问询的您顶礼。"
第三，如来的愿智是：无有勤作相而为利他自然运行，故任运成就；于内外事物无所执著，故远离对色等的贪著；断除烦恼障和所知障及其习气，故于一切所知无有障碍；为利益众生而住于轮回，故恒时安住；因获得四种正确的无碍解，故能够回答十方的问询。声闻等的愿智则与此相反，故不具备这五种殊胜特点。


 །
行事业分
བཞི་པ་ཕྲིན་
གཉིས་པ་ལ། མདོར། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མ་མཆིས་ཤིང་མཚན་མ་མ་མཆིས་པར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལགས་ན། ཇི་ལྟར་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྫོགས་པར་འགྱུར། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། སེམས་དཔས་དུས་དེར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་མི་འདོར་བའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀུན་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་པ་ལ་གནས་ནས། ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་ནི་གཅིག་གི་རྟོགས་ནས་ཏེ་རྣམ་མཁྱེན་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། སྔོན་སློབ་པའི་ལམ་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་གོམས་པས་ཚོགས་གཉིས་ཉམས་སུ་མྱོང་པར་བྱས་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྨི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབས་པས་གནས་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་
5-548a
ལས་འཇུག་པའི་ཚུལ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སྨོན་ནས་མཁྱེན་པའི་ཕྲིན་ལས་རྟག་ཅེས་པ་ལས་འཕྲོས་ནས། རྟག་ཏུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བཞུགས་ན་ཡང་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ངོར་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་མི་མཛད་དེ་མཛད་རིགས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གསུངས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་མཐོང་བའི་རྒྱུ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་ནས་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲིན་ལས་གདུལ་བྱ་གང་དང་གང་ལ་འདུལ་བའི་རྣམ་པ་གང་དང་ནི་གང་གི་ཚེ་འདུལ་བའི་བྱ་བ་གདུལ་བྱ་ལ་ཕན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་གདུལ་བྱ་དེ་དང་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དེ་དང་དེའི་གཟུགས་དེ་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། གདུལ་བྱ་སྐལ་ལྡན་ལ་སྣང་བ་དང་། སྐལ་མེད་ལ་མི་སྣང་བའི་དཔེས་བསྟན་པ་གཉིས་ལས།
喻说有缘化众能见
དང་པོ་ནི། ཕྱིའི་རྐྱེན་ཐེག་ཆེན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པ་དང་འཕྲད་པས་སྔོན་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ནས་བསྐྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ས་བོན་ལས་སངས་རྒྱས་དང་། ལ་སོགས་པས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་གང་ལ་དེ་དང་འཚམས་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་གི་དུས་སུ་ཆོས་སྟོན་པའི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མཛད་པས་ན། གདུལ་བྱ་དེའི་ཁམས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཡུན་དུ་འཕྲོད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་གདུལ་བྱ་དེའི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ལས་གྲུབ་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གདུལ་བྱ་དེ་དང་དེར་སྣང་བ་དང་འཚམས་པར་དོན་གྱི་བྱ་བ་མཛད་དོ། །
喻说无缘化众未见
གཉིས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟར་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་ཀྱང་། གདུལ་བྱ་
5-548b
རང་གི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་བསྐྱེད་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་སྣང་བའི་རྒྱུ་མ་ཚང་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་མཛད་པར་མི་སྣང་ངོ་སྙམ་དུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གི་བློ་ལ་འཆར་བ་ལྟར་རྗེ་བཙུན་གྱིས་ཀྱང་དགོངས་སོ། །
遮不定
ལྔ་པ་མ་ངེས་པ་སྤང་བ་ལ་སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སྐལ་མེད་ལ་མི་སྣང་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དཔེས་བསྟན་པར་མཛད་དོ།

行事业分
第四，事业分
第二部分，在经中，须菩提请问："世尊，如果一切法无差别、无相，以自相空，那么如何能圆满六波罗蜜多？"等的意思是：菩萨于此时不舍布施等行为，安住于了知一切法如梦的基础上，以刹那之加行了悟一切法性的状态皆为无相性，由此能证得一切智。
第三部分，先前在学道时，因习惯将一切法视为如梦，而修习二资粮，在了悟真实义之阶段，确信取蕴等犹如梦境般本性空，因此观一切法皆空，然后修习六波罗蜜多（布施等），安住其中；通过布施等的本性确定了解的
事业运行方式
分为：科判、根本颂、释论三部分。
第一，由"愿智事业恒常"而引申，虽然以大悲本性安住于法身，但因此对于他人而言，岂不应该恒时为众生利益而行事？为了回答此问题，故说此中间偈颂。
第二，见佛的因——信心等成熟后，身等事业于何等所化众生、以何种方式调伏、何时调伏的事业对所化众生有益时，那时对于彼等所化众生，彼等佛的形象会显现。
第三，分为以喻说明有缘众生能见佛和以喻说明无缘众生未见佛两部分。
喻说有缘化众能见
第一，由遇到外在因缘——大乘善知识等，从前世所种的善根种子中，对佛及三宝所缘的因缘增强后，对于某些众生，相应的圆满佛陀在适当时机宣说佛法等事业，当所化众生的根器与如来的事业长时相应时，为了利益该所化众生，由昔日愿力成就，世尊为彼等所化众生显现相应形象并行事。
喻说无缘化众未见
第二，世尊虽然恒时如如意宝般近住于成办利乐，但由于所化众生自身恶业所致，缺乏见到佛身的因缘，在凡夫心中生起"佛不显现为众生利益而成熟果报"的想法，尊者也如此认为。
遮不定
第五，遣除不定分为：科判、根本颂、释论三部分。
第一，对于"无缘者不见佛是怎样的"这一疑问，以中间偈颂的比喻加以说明。


 །
གཉིས་པ་ནི། དཔེ་ཇི་ལྟར་ན། ལྷའི་རྒྱལ་པོས་ཕྱོགས་རིས་མེད་པར་ཆར་ཕབ་ཀྱང་མེས་ཚིག་ལྟ་བུ་ས་བོན་མི་རུང་བ་ལ་འབྲས་བུ་མི་འཁྲུངས་པ་ལྟར། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ནས་བདུད་རྩིའི་ཆར་ཕབ་པར་གྱུར་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐལ་བ་མེད་པས་བསྟན་པ་བདུད་རྩིའི་རོ་བཟང་པོ་མི་མྱོང་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཇི་ལྟར་ཆུ་ཡི་སྣོད་ཆག་ན། །ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་མི་སྣང་བ། །དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་ངན་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱང་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་པས། མི་སྣང་བས་མ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། སྣང་དུ་རུང་ནས་མ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ཆར་ཕབ་པའི་དོན་ནི། ཕལ་ཆེན་ནས་ཀླུ་ཁོ་ནས་ཆར་འབེབས་པར་བཤད་ཅིང་འདུལ་བ་ལུང་ནས་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་གོས་རྒྱ་མཚོར་བཅུག་སྟེ་སྤྲུགས་ཏེ་ཆར་འབབ་པར་བཤད། གསེར་གླིང་པས་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་འབེབས་པར་བཤད་པས་གཞུང་དང་མཐུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། དཔེར་ན་ལྷའི་དབང་པོས་ཆར་ཕབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཏིལ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་རུལ་བའི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པས་མྱུ་གུའི་ས་བོན་མི་རུང་བར་གྱུར་པ་ལ་མྱུ་གུ་མི་འཁྲུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གདུལ་བྱའི་ཡིད་ལ་རེ་བ་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་འཇིག་
5-549a
རྟེན་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་ཞིང་རྟག་པར་གནས་ཀྱང་གདུལ་བྱ་རྒྱུད་མ་སྨིན་པ་སྐལ་བ་མེད་པས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་ལེགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བཟང་པོ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དཔེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །
不共与常之义
དྲུག་པ་ཁྱབ་པ་དང་རྟག་པའི་དོན་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྟེན་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རིམ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་འདོད་པའི་ཆོས་སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཕྲིན་དང་བཅས་པ་ཁྱབ་པ་དང་རྟག་པ་ཡིན་པ་བརྗོད་དགོས་ཤེ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ལ། གཞུང་གི་འབྲུ་དང་། ཞེན་དོན་གྱི་ལན་བསྟན་པ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། སྐལ་མེད་ལ་མི་སྣང་ཡང་ཆོས་སྐུ་དེ་ཡུལ་དུས་ཐམས་ཅད་པར་རྟག་པར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མིན་པ་མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་ཁྱབ་པ་མེད་པས་ཁྱབ་པར་ངེས་པར་བརྗོད་པ་དང་། ཆོས་སྐུ་དེ་ཉིད་འདུས་བྱས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་། མི་རྟག་པ་མིན་པས་ཟད་པ་མེད་པའི་རྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ། ། དེས་ན་ཤློ་ཀ་གསུམ་པོ་འདི་མདོ་དང་དངོས་སུ་སྦྱར་རྒྱུ་མ་བྱུང་ཡང་། ཚིགས་བཅད་ཕྱི་མ་འདི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ་ཁྱབ་རྟག་ཡིན་པའི་རྩ་སྦྱོར་བཀོད་ནས། དེ་ཁྱབ་རྟག་ཡིན་ཀྱང་དེ་ཁྱབ་རྟག་ཏུ་སྣང་མི་སྣང་གཉིས་ཡོད་པ་ཚིགས་བཅད་དང་པོས་བསྟན་ནས། དེ་མི་སྣང་ཡང་དེ་ཁྱབ་རྟག་མིན་མི་དགོས་པ་ཚིགས་བཅད་བར་པའི་སྟེང་དུ་མཐུན་དཔེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
作答所欲义
གཉིས་པ་ནི། ཆོས་སྐུ་སོ་སོའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། མ་འབྲེལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་སྐུ་
5-549b
སྐད་ཅིག་རེ་རེ་བ་དྲང་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དུ། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

第二部分
譬如天王无偏向地降雨，但如被火烧过的种子般不适宜生长的土壤上不会结出果实；同样，诸佛虽然降临世间并降下甘露雨，但那些无法缘之人不会品尝到教法甘露的美味。如《经庄严论》中说："如同水器破裂时，月亮影像不显现，如是恶劣众生中，佛的身相亦不现。"因此，是由于不显现而未能见到，而非虽能显现却未见到。这里"降雨"的含义，《华严经》中说仅由龙族降雨，《律藏》中说是四大天王诸天将衣服放入海中搅动而降雨，金洲论师说是帝释天降雨，与本论相符。
第三部分，譬如天帝虽然降雨，但对于芝麻等种子腐烂等不适合生长的土壤不会长出幼芽；同样，诸佛世尊虽然善巧成就所化众生心中一切愿望，以大悲心降临世间并恒常安住，但所化众生根机未成熟、无缘者，无法通过听闻正法等获得殊胜解脱果报，这已通过比喻说明。
不共与常之义
第六，遍满与常住的意义分为：科判、根本颂、释论三部分。
第一，若问：智慧本性的法身由于存在于瑜伽士各自确定的相续所依中，以及刹那刹那生起，如何能说你所认为的法身连同智慧事业是遍满且常住的？为回答此问题，故说此中间偈颂。
第二，分为：解释文字本身和解答所关注的问题两部分。
第一，虽然对无缘众生不显现，但法身遍及一切处时且常住，因为身语意事业广大，所以无非佛之处，无非佛所遍之处，故确定称为"遍满"；又因法身非是有为，非无常，故称为"无尽的常住"。所以，虽然这三个偈颂未能直接与经文相连，但最后这个偈颂陈述智慧法身是遍满常住的根本观点，第一个偈颂则说明虽是遍满常住，但分为显现与不显现两种情况，而第二个偈颂通过比喻说明即使不显现，也不妨碍其遍满常住。
作答所欲义
第二，所谓法身为各自相续所摄，是方便说法，如《宝性论》中说："无始以来无关联..."，因此法身为刹那刹那生起的说法是权宜之说，因为同论中说："无为且任运成就..."
;


 །
གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གློ་བུར་བ་མ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། སྣང་བའི་སྒོ་ནས་གཞན་དོན་དུ་བྱ་བ་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུན་ཆགས་སུ་སྟེ་སྐད་ཅིག་རེར་ཡང་བར་སྟོང་མི་འབྱུང་བར་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་བཞུགས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་འགྱུར་བ་དང་། འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་འགག་དང་། ཟད་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཁྱབ་པ་དང་རྟག་པ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། །
说报身
གཉིས་པ་ལོངས་སྐུ་ལ་ལྔ། མདོར་བསྟན་པ། མཚན་བཟང་པོ་བཤད་པ། ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པ། རྒྱུ་མདོ་ལ་སྦྱར་བ། དཔེ་བྱད་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ་དེ་ཉིད་གདུལ་བྱ་འགའ་ཞིག་ལ་སྣང་ཚུལ་འཆད་པ་ནི། དེ་ལྟར་སྐུ་གཉིས་བསྟན་ནས། གསུམ་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དེ་ཉིད་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོས་འབར་བ་འཆད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་འདི་ལ་བསླབ་ཅིང་ཆོས་འདི་དག་ཐོབ་ནས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་པ་བྱང་སེམས་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་བསྟན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་བླ་ན་མེད་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། ཚིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྟོན་པར་མཛད་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། འོག་མིན་ན་བཞུགས་པའི་ལོངས་སྐུ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཅན། མཚན་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུའི་བདག་
5-550a
ཉིད་ཅན་འདིའི་སྐུས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། ཐུབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞེད་དོ། །དེའང་འཇུག་པར། གང་སྐུ་དཔག་བསམ་ཤིང་དང་སོགས་ཀྱི་དོན་ལ་དཔགས་ནས་ལོངས་སྐུ་ངེས་པ་ལྔ་ལྡན་གྱི་ཐ་སྙད་མཛད་ལ། ཇོ་བོས། ངེས་པ་བཞི་སྟེ་འཁོར་དང་ནི། །གནས་དང་སྟོན་པ་ཆོས་སུ་ནི། །དེས་ན་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་རྒྱུ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་སྐུ། །འཁོར་གྱི་ངེས་པ་ས་བཅུ་པ། །འབའ་ཞིག་ཡིན་ཅེས་སེང་བཟང་གསུངས། །ཤཱནྟིས་མཐོང་ལམ་ཡན་ཆད་ཀྱི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཅེས་ཟེར། །གནས་ནི་འོག་མིན་ཆོས་དེ་ནི། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁོ་ནའི་ཆོས། །སྟོན་པས་མཚན་དང་དཔེ་བྱེད་ཀྱིས། །བརྒྱན་པའི་གཟུགས་སྐུ་ཁོ་ན་ཡིན། །ཅེས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བཤད་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ལ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་ནི་དེ་མེད་པས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཀྱང་རྒྱུན་གྱིས་རྟག་པ་ཡིན་ཅེས་བཤད་དོ། །མཁས་པ་འགའ་ཞིག །ལོངས་སྐུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ལུས་སྐྱེ་འཕོ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་མིན་པ་གཞན་གྱིས་མི་ཤེས་པས་རྟག་པར་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོར་མཚོན་པའི་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སྐུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བཅུ་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་ཐབས་གཅིག་ཏུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་
5-550b
པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལ་མཚན་དཔེ་འདི་དག་མེད་ཟེར་བ་ནི་ནོར་བ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ལ་ཆོས་སྐུའི་མཚན་དཔེ་ཡོད་པ་འདི་སངས་རྒྱས་ནང་ཕན་ཚུན་དུ་སྣང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་ལོངས་སྐུའི་མཚན་དཔེར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

第三部分
如前所述的方式，由于非暂时性故，法身遍及一切处；因显现方式为利他而广大行事，且相续不断，即使在每一刹那也无间断，恒住于轮回之际，世尊的身语意无有变化、迁移、生灭和衰竭，因此依次称为"佛遍满"和"佛常住"。
说报身
第二，报身分五部分：略说、解说殊胜相好、如何成就、经文相应、解说随好。
第一，解释智慧法身对某些所化众生的显现方式：如是已说明两身后，第三，圆满受用身，即以殊胜相好庄严燃烧的殊胜色身本性。
第二，经云："须菩提，复次，于此学习并获得这些法后，现证无上正等正觉，以三十二大丈夫相和八十随好庄严，向大菩萨们宣说，示现大乘法无上受用之欢喜、安乐、满足与极喜。"等的意义是：安住色究竟天的大报身，具有三十二相和八十随好自性的这个身，因唯受用大乘法故，世尊认为是能仁圆满受用身。此外，在《入中论》中："其身犹如如意树"等的意义中，推断报身具有五种确定性的名言。觉(阿底峡)大师说："确定四种：即是眷属，处所，导师及法。因此随所欲而行，圆满受用即受用身。眷属的确定，师子贤说唯是十地，寂天说是见道以上的菩萨。处所是色究竟，法则是唯大乘法，导师则唯是以相好庄严的色身。"法友上师解释涅槃是化身，而圆满受用身则无有涅槃，虽是刹那性但由相续故是常住。一些学者认为，报身的生灭如同帝释天身的生迁，除佛自身外他人不知，故认为是常住。
第三，这个以三十二大丈夫相和八十随好庄严的自性色身，与已入第十地的大菩萨们一起，恒常以大乘法受用欢喜、安乐和无有过失，如是即是佛世尊的圆满受用身。所谓自性身无有相好的说法是错误的，因为自性身具有法身相好，此为诸佛之间相互显现，而对一生补处菩萨则显现为报身相好。


 །
说三十二相
གཉིས་པ་མཚན་བཟང་བཤད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། འོ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གང་དག་གཅིག་ཡིན་ཅེ་ན། མདོར་ལྷུག་པ་འབྱུང་བ་དག་འདིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཕྱག་ཞབས་འཁོར་ལོས་མཚན་པ་དང་། རུ་སྦལ་གྱི་ཞབས་ལྟར་བར་སྟོང་མེད་པར་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་དྲ་བས་འབྲེལ་བ་དང་། ཕྱག་ནི་ཞབས་བཅས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་དང་། ཐུབ་པ་འདིའི་སྐུའི་གནས་དམའ་བ་བདུན་དག་མཐོ་བ་དང་། སོར་མོ་རིང་བ་དང་། ཕྱག་ཞབས་ཀྱི་རྟིང་པ་ཡངས་པ་དང་། སྐུ་ཆེ་ཞིང་། དྲང་བ་དང་། ཞབས་ཀྱི་འབུར་སྐྱོང་མི་མངོན་པ་དང་། བ་སྤུ་ནི་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། བྱིན་པ་ཨེ་ནྱའི་བྱིན་པ་འདྲ་བ་དང་། ཕྱག་རིང་ཞིང་མཛེས་པ་དང་། འདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པའི་རིགས་གཞན་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། པགས་པ་གསེར་མདོག་འདྲ་བ་དང་། པགས་པ་སྲབ་པ་དང་། སྤུ་ནི་རེ་རེ་ནས་གཡས་སུ་ལེགས་པར་འཁྲུངས་པ་དང་། ཞལ་རས་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་པ་དང་། རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ་བ་དང་། འདི་ཡི་དཔུང་མགོ་ཟླུམ་ཞིང་ཐལ་གོང་དང་མཐོང་ཀ་རྒྱས་པ་དང་། སྐུ་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་དང་། གཙུག་ཏོར་དབུར་ལྡན། ལྗགས་རིང་མཛེས་པ་དང་། ཚངས་པའི་དབྱངས་དང་། འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་བ་དང་། ཚེམས་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་དང་། ཚེམས་ཚད་མཉམ་པ་དང་། ཐགས་བཟང་བ་
5-551a
སྟེ་གྲལ་རིལ་འགྲིགས་པ་དང་། གྲངས་ནི་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་ཚང་བ་དང་། སྤྱན་ནི་མཐོན་མཐིང་ལྟར་མངོན་པར་སྔོ་བ་དང་། སྤྱན་གྱི་རྫི་མ་བ་མཆོག་གི་འདྲ་བ་འདི་དག་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་མཚན་བཟང་པོའོ། །དེས་ན་མཚན་འདི་ལྟ་བུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ལུས་ཅན་ཀུན་གྱིས་ཁྱོད་མཐོང་ན། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལགས་པར་འཚལ། །མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་རབ་དང་བར། །མཛད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །སྤྱི་མཚན་གྱིས་སྤྱི་མཛེས་པ་དང་། དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་མཛེས་པར་བཤད་ཅིང་། འོ་ན་འདི་ལྟ་བུ་བྱང་ཆེན་སོགས་ལ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡོད་མོད། འོན་ཏེ་ཁྱད་པར་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཐུབ་མཚན་ཡུལ་ན་གནས་པ་དང་། །གསལ་ལ་རྫོགས་པས་འཕགས་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

说三十二相
第二，解说殊胜相好分为：科判、根本颂、释论三部分。
第一，若问：如此圆满受用身的三十二相究竟是哪些？在经文散文部分所述内容，此处由五个中间偈颂加以说明。
第二，手足有轮相、如龟足般无空隙而安住、手足指间有网相连、手及足柔软且具幼嫩肉、能仁七处高、手指长、手足跟宽广、身形高大且端直、足趾隆起不显、体毛上翘、小腿如羚羊小腿、手长而美、阴藏隐没为种姓中最胜、肤色似金、皮肤薄、毛发一一向右生、面有白毫庄严、上身如狮子、肩圆满且锁骨与喉部丰满、身如尼拘律树上下对称、具有顶髻、舌长美丽、梵音、颊如狮子、牙齿洁白、牙齿大小均等、排列整齐、数量四十齐全、眼如青莲花般呈深蓝色、眼睫如牛王毛——这三十二种为殊胜相好。因此，如是相好是如来殊胜特征，如经云："一切有情见您时，皆知尊为圣人尊，仅见便能生净信，行事如您我顶礼。"总相使整体美丽，随好使局部美丽。若问：这些不是大菩萨等也有吗？虽有，但差别在于，如经云："能仁相于境中安住，因明显圆满故为殊胜。"
;


 །
གསུམ་པ་ནི། མཚན་སོ་གཉིས་པོ་རེ་རེ་བཞིན་བཤད་ན། སྔོན་སློབ་ལམ་དུ་བླ་མ་རྣམས་ལ་སྐྱེལ་བ་དང་བསུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ཕྱག་དང་ཞབས་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རུས་སྦལ་བཞིན་དུ་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་བསྟེན་པས་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུར་དྲ་བར་འབྲེལ་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པ་གྱ་ནོམ་པ་སྦྱིན་པས་ཕྱག་དང་ཞབས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་ལྡག་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་གྱ་ནོམ་པ་བྱིན་པས་ཕྱག་གི་སྐྱོང་གཉིས་དང་ཞབས་ཀྱི་སྐྱོང་གཉིས་དང་ཐལ་གོང་གི་སྐྱོང་གཉིས་དང་ལྟག་པའི་སྐྱོང་ཕྱོགས་མཐོ་བའི་ཕྱིར་བདུན་མཐོ་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་བསད་པར་བྱ་བ་ལས་ཐར་བར་བྱས་པས་སོར་མོ་རིང་བ་ཉིད་
5-551b
དང་། སྔོན་སྲོག་གི་འཚོ་བ་ལ་ཕན་བཏགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟིང་པ་ཡངས་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་ཆེ་ཞིང་དྲང་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་དགེ་བའི་ཆོས་རྒྱུད་ལ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ཞབས་ལོང་བུ་མི་མངོན་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་དགེ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྤེལ་བས་སྐུའི་བ་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་རིག་པ་དང་བཟོ་ལ་སོགས་པ་ལ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཡོན་ལ་སོགས་པ་མགུ་བར་བྱ་སྟེ་བྱིན་པས་བྱིན་པ་རི་དྭགས་ཨེ་ནྱའི་ལྟ་བུ་དང་། སྔོན་ནོར་བདོག་པ་ལ་སློང་བ་པོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་ཆེད་དུ་མ་སྤངས་པས་བཞེངས་ནས་མ་བཏུད་པར་པུས་མོར་སླེབ་པའི་ཕྱག་རིང་ཞིང་མཛེས་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་། གསང་བར་འོས་པའི་གསང་ཚིག་བསྲུངས་པས་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་གདིང་བ་གྱ་ནོམ་པ་བྱིན་པས་མདོག་གསེར་འདྲ་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་ཁང་བཟང་ལ་སོགས་པ་དམ་པ་བྱིན་པས་པགས་པ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་འདུ་འཛི་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་སྤུ་རེ་རེ་ནས་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱིལ་བ་དང་། སྔོན་སྐྱེ་བོ་བླ་མ་ཐམས་ཅད་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཀོད་པས་ཞལ་རས་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁས་དྲག་གི་ཚིག་གིས་ཁྱད་དུ་མ་བསད་པས་རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་ལེགས་པར་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱས་པས་དཔུང་མགོ་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྨན་ལ་སོགས་པ་བྱིན་པས་ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྐྱེ་བོ་ནད་པའི་གཡོག་བྱས་པས་རོ་བྲོ་བའི་མཆོག་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་ནགས་ཚལ་དང་ཀུན་དགའ་ར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་བཅུག་པས་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་
5-552a
པ་ཉིད་དང་། སྔོན་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་བྱིན་པས་དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་འཇམ་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་ལྗགས་རིང་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམ་པའི་ཆོས་གོ་བར་བྱས་པས་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཉིད་དང་། སྔོན་ཚིག་འཁྱལ་པ་སྤངས་པས་འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་ལེགས་པར་བཀུར་བ་ལ་སོགས་པས་ཚེམས་དཀར་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་བདེན་པའི་ཚིག་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པས་ཚེམས་ཐགས་བཟང་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་ཕྲ་མའི་ཚིག་སྤངས་པས་ཚེམས་བཞི་བཅུ་མངའ་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་དང་འདྲ་བར་བལྟས་པས་སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ཉིད་དང་། སྔོན་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བལྟས་པས་རྫི་མ་བའི་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །
如何证得
གསུམ་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་གྲུབ་པ་སྔོན་དུ་སོང་བས་འབྲས་བུ་མཚན་གྲུབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྟན་ཏོ།

 །
གསུམ་པ་ནི། མཚན་སོ་གཉིས་པོ་རེ་རེ་བཞིན་བཤད་ན། སྔོན་སློབ་ལམ་དུ་བླ་མ་རྣམས་ལ་སྐྱེལ་བ་དང་བསུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ཕྱག་དང་ཞབས་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རུས་སྦལ་བཞིན་དུ་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་བསྟེན་པས་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུར་དྲ་བར་འབྲེལ་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པ་གྱ་ནོམ་པ་སྦྱིན་པས་ཕྱག་དང་ཞབས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་ལྡག་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་གྱ་ནོམ་པ་བྱིན་པས་ཕྱག་གི་སྐྱོང་གཉིས་དང་ཞབས་ཀྱི་སྐྱོང་གཉིས་དང་ཐལ་གོང་གི་སྐྱོང་གཉིས་དང་ལྟག་པའི་སྐྱོང་ཕྱོགས་མཐོ་བའི་ཕྱིར་བདུན་མཐོ་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་བསད་པར་བྱ་བ་ལས་ཐར་བར་བྱས་པས་སོར་མོ་རིང་བ་ཉིད་
5-551b
དང་། སྔོན་སྲོག་གི་འཚོ་བ་ལ་ཕན་བཏགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟིང་པ་ཡངས་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་ཆེ་ཞིང་དྲང་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་དགེ་བའི་ཆོས་རྒྱུད་ལ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ཞབས་ལོང་བུ་མི་མངོན་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་དགེ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྤེལ་བས་སྐུའི་བ་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་རིག་པ་དང་བཟོ་ལ་སོགས་པ་ལ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཡོན་ལ་སོགས་པ་མགུ་བར་བྱ་སྟེ་བྱིན་པས་བྱིན་པ་རི་དྭགས་ཨེ་ནྱའི་ལྟ་བུ་དང་། སྔོན་ནོར་བདོག་པ་ལ་སློང་བ་པོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་ཆེད་དུ་མ་སྤངས་པས་བཞེངས་ནས་མ་བཏུད་པར་པུས་མོར་སླེབ་པའི་ཕྱག་རིང་ཞིང་མཛེས་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་། གསང་བར་འོས་པའི་གསང་ཚིག་བསྲུངས་པས་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་གདིང་བ་གྱ་ནོམ་པ་བྱིན་པས་མདོག་གསེར་འདྲ་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་ཁང་བཟང་ལ་སོགས་པ་དམ་པ་བྱིན་པས་པགས་པ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་འདུ་འཛི་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་སྤུ་རེ་རེ་ནས་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱིལ་བ་དང་། སྔོན་སྐྱེ་བོ་བླ་མ་ཐམས་ཅད་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཀོད་པས་ཞལ་རས་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁས་དྲག་གི་ཚིག་གིས་ཁྱད་དུ་མ་བསད་པས་རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་ལེགས་པར་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱས་པས་དཔུང་མགོ་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྨན་ལ་སོགས་པ་བྱིན་པས་ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྐྱེ་བོ་ནད་པའི་གཡོག་བྱས་པས་རོ་བྲོ་བའི་མཆོག་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་ནགས་ཚལ་དང་ཀུན་དགའ་ར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་བཅུག་པས་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་
5-552a
པ་ཉིད་དང་། སྔོན་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་བྱིན་པས་དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་འཇམ་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་ལྗགས་རིང་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམ་པའི་ཆོས་གོ་བར་བྱས་པས་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཉིད་དང་། སྔོན་ཚིག་འཁྱལ་པ་སྤངས་པས་འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་ལེགས་པར་བཀུར་བ་ལ་སོགས་པས་ཚེམས་དཀར་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་བདེན་པའི་ཚིག་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པས་ཚེམས་ཐགས་བཟང་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་ཕྲ་མའི་ཚིག་སྤངས་པས་ཚེམས་བཞི་བཅུ་མངའ་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་དང་འདྲ་བར་བལྟས་པས་སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ཉིད་དང་། སྔོན་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བལྟས་པས་རྫི་མ་བའི་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །
如何证得
གསུམ་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་གྲུབ་པ་སྔོན་དུ་སོང་བས་འབྲས་བུ་མཚན་གྲུབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྟན་ཏོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第三点解释
第三点是：如果逐一解释三十二种相好，因为曾在修学之道中护送迎接上师等原因，而手足上具有轮相；因为曾正式受持戒律，故如龟一般，双足非常稳固；因为曾修习四摄法，手足指间如同天鹅之王般网连；因为曾施予精美的食物和点心等，手足柔软且具有年轻的肉质；因为曾施予极为美好的糖果等物，手的两个隆起处、足的两个隆起处、两肩隆起处和后颈隆起部位凸起，所以有七处高耸；因为曾救护将被杀戮的生命，所以手指修长；因为曾帮助他人的生计，脚跟宽广；因为曾远离杀生，身体高大且端正；因为曾在心相续中正确接受善法，脚踝不外露；因为曾弘扬所受持的善法，身上的汗毛向上生长；因为曾恭敬学问和工艺等，满足他们的所需并给予供养，小腿如同瞪羚；因为曾对财物和乞丐不吝啬，不为私利而拒绝，站立时不需弯腰就能触及膝盖的修长优雅之手；因为曾引导一切众生修持梵行，并守护应保密的秘密言辞，隐秘处藏于鞘中；因为曾布施优质卧具，拥有金色般的肤色；因为曾布施殊胜的宫殿等物，皮肤光滑；因为曾完全远离喧闹等，汗毛一一向右旋转；因为曾如实安置一切尊贵的人，面部为白毫所庄严；因为从未以刻薄之语轻视他人，上半身如狮子般；因为曾随顺悦耳语言和善语，肩膀极为圆满；因为曾施予药物等，臂膀丰满；因为曾照顾病人，能辨别最上等的味道；因为曾引导众生建造森林和花园等，身形犹如尼拘律树一般上下匀称；因为曾特别施予经堂等，具有顶髻；因为曾说柔和的话语，舌头修长；因为曾向世界一切众生宣讲正法，具有梵音；因为曾断除闲言碎语，颊如狮子；因为曾善待一切众生，牙齿洁白；因为曾具清净生活，牙齿齐平；因为曾实践真实语，牙齿排列紧密；因为曾断除挑拨离间的言语，具有四十颗牙齿；因为曾视一切众生如独子般，眼睛湛蓝；因为曾无嗔恚地看待他人，睫毛如牛王。
如何证得
关于第三点如何成就，有应用、根本、解释三部分。
第一点是：为了说明因为先有因的成就，才有果相的成就，所以宣说了中间的偈颂。


 །
གཉིས་པ་ནི། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་འདི་ལ་འབྲས་བུ་མཚན་ནི་གང་དང་གང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ནི་རབ་ཏུ་རྫོགས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བས། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ནི་འདི་དག་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། བསྒྲུབ་བྱ་མཚན་གང་གི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་རབ་ཏུ་རྫོགས་པས་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་དག་འབྱུང་ངོ་། །
结合经
བཞི་པ་རྒྱུ་མདོ་དང་སྦྱར་བ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། འོ་ན་མཚན་གྱི་རྒྱུ་དེ་གང་ཡིན་
5-552b
ཅེ་ན། མཚན་བཤད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་གིས་དེའི་རྒྱུ་བསྟན་པར་མཛད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། བླ་མ་སྐྱེལ་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཡང་དག་བླངས་པ་བརྟེན་པ་དང་། ། བསྡུ་བ་བསྟེན་དང་གྱ་ནོམ་པའི། །དངོས་པོ་སྦྱིན་དང་གསད་བྱ་བ། ། ཐར་པར་བྱེད་དང་དགེ་བ་ནི། །ཡང་དག་བླངས་པ་སྤེལ་ལ་སོགས། ། སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཡི་མཚན་ཉིད་དེ། །མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་གཉིས་ནི་གོང་ཉིད་དུ་མཚན་བཤད་པར་བཀྲོལ་ཟིན་པས་སླར་ཡང་མི་བྲིའོ། །
说随好
ལྔ་པ་དཔེ་བྱད་བཤད་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་མཚན་རྣམས་བརྗོད་ནས་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གསུང་བར་མཛད་དོ།

第二点
第二点是：针对这个圆满受用身，任何相好由什么因所成就，正是因为这些因素已经完全圆满作为前提，因此这些相好才能真正成就，如此所说并记载。
第三点
第三点是：所要成就的相好以及能成就它的因已经完全圆满，所以这三十二相才会出现。
结合经
第四点关于将因与经典结合，分为应用、根本、解释三部分。
第一点是：若问这些相好的因是什么，在解释相好之后，通过中间的偈颂来说明其因。
第二点是："护送上师等事宜，依靠正确受持，修习四摄法，施予精美之物，使将被杀者得解脱，弘扬所受持之善法等，这些是成就相好的因相，如经中所说。"如此记载。
第三点是：这两个颂词在前面解释相好时已经解释完毕，因此不再重复书写。
说随好
第五点关于解释随好，分为应用、根本、解释三部分。
第一点是：这样解释完相好之后，通过十二个中间偈颂来宣说殊胜随好。


 །
གཉིས་པ་ནི། དང་པོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདིའི་སྐུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་བླ་མ་སོགས་ལ་མ་གུས་པ་རྣམས་གུས་པ་སོགས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱིས་བསལ་ནས། དེ་ནས་ནང་དུ་ཐུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་དཔེ་ཁྱད་པར་བ་བྱད་བཞིན་ལ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་འཁོར་དག་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐུབ་པའི་སེན་མོ་ཟངས་མདོག་དང་། །མདོག་སྣུམ་མཐོ་དང་སོར་མོ་རྣམས། །ཟླུམ་རྒྱས་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་དང་། །རྩ་མི་མངོན་དང་མདུད་པ་མེད། །ལོང་བུ་མི་མངོན་ཞབས་མཉམ་དང་། །སེང་གེ་གླང་ཆེན་བྱ་དང་ནི། །ཁྱུ་མཆོག་སྟབས་གཤེགས་གཡས་ཕྱོགས་དང་། །མཛེས་གཤེགས་དྲང་དང་འཁྲིལ་བག་ཆགས། །བྱི་དོར་བྱས་འདྲ་རིམ་པར་འཚམས། །གཙང་དང་འཇམ་དང་དག་པའི་སྐུ། །མཚན་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། །སྐུ་ཡི་ཁོ་ལག་ཡངས་ཤིང་བཟང་། །གོམ་སྙོམས་པ་དང་སྤྱན་གཉིས་ནི། །དག་དང་གཞོན་
5-553a
ཤ་ཅན་ཉིད་དང་། །སྐུ་ཞུམ་མེད་དང་རྒྱས་པ་དང་། །ཤིན་ཏུ་གྲིམས་པའི་སྐུ་ཉིད་དང་། །ཡན་ལག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་འབྱེས་དང་། །གཟིགས་པ་སྒྲིབ་མེད་དག་པ་དང་། །དཀུ་ཟླུམ་སྐབས་ཕྱིན་མ་རྙོངས་དང་། །ཕྱང་ངེ་བ་དང་ལྟེ་བ་ནི། །ཟབ་དང་གཡས་ཕྱོགས་འཁྱིལ་བ་དང་། །ཀུན་ནས་བལྟ་ན་སྡུག་པ་དང་། །ཀུན་སྤྱོད་གཙང་དང་སྐུ་ལ་ནི། །སྨེ་བ་གནག་བག་མེད་པ་དང་། །ཕྱག་ནི་ཤིང་བལ་ལྟར་འཇམ་དང་། །ཕྱག་རིས་མདངས་ཡོད་ཟབ་རིང་དང་། །ཞལ་ནི་ཧ་ཅང་མི་རིང་དང་། །མཆུ་ནི་བིམ་པ་ལྟར་དམར་དང་། །ལྗགས་མཉེན་པ་དང་སྲབ་པ་དང་། །དམར་དང་འབྲུག་གི་སྒྲ་ཉིད་དང་། །གསུང་མཉེན་འཇམ་དང་མཆེ་བ་ཟླུམ། །རྣོ་དང་དཀར་དང་མཉམ་པ་དང་། །བྱིན་གྱིས་ཕྲ་དང་ཤངས་མཐོ་དང་། །མཆོག་ཏུ་དག་པ་དག་དང་ནི། །སྤྱན་ཡངས་པ་དང་རྫི་མ་སྟུག །པདྨའི་འདབ་མ་འདྲ་བ་དང་། །སྨིན་ཚུགས་རིང་དང་འཇམ་པ་དང་། །སྣུམ་དང་སྤུ་ནི་མཉམ་པ་དང་། །ཕྱག་རིང་རྒྱས་དང་སྙན་མཉམ་དང་། །ཉམས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། །དཔྲལ་བ་ལེགས་པར་འབྱེས་པ་སྟེ་མཚམས་དོད་པ་དང་། དབྱེས་ཆེ་བ་དང་དབུ་རྒྱས་དང་། དབུ་སྐྲ་བུང་བའི་ཁ་དོག་ལྟར་གནག་པ་དང་སྟུག་པ་སྟེ་ཚོགས་བཟང་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་། དབུ་སྐྲ་མ་འཛིངས་པ་སྟེ་མ་འདྲེས་པ་དང་། མི་བཤོར་བ་སྟེ་མི་རྩུབ་པ་དང་། དྲི་ཞིམ་སྐྱེས་བུའི་ཡིད་ནི་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དཔལ་བེའུ་སྟེ་བཀྲ་ཤིས་ཟུང་དང་། གཞན་དུ་ཉ་འཁྱིལ་བ་དང་། གསེར་གྱི་གྲུ་སྒོ་བཞི་བ་སྟེ་གཡུང་དྲུང་གི་རིས་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུར་བཞེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ།

第二点
第二点是：首先，如果问这个如来之身的自性特征如何，那么就是在除去遮蔽的污垢（如对上师等不恭敬）之后，藉由恭敬等作为辅助条件，然后将内在心性功德的殊胜标志确立于面貌上，为了使眷属生起恭敬而说：佛陀的指甲呈铜色，光泽明亮高耸，手指圆满丰满而修长，脉络不显且无关节突起，踝骨不露且足平稳，行走如狮子、大象、飞禽和牛王之姿，步伐向右侧，行走优雅、端直并具威仪，如同经过整理一般依次匀称，清净、柔软且无垢之身，相好圆满，身体姿态宽广且优美，步伐均匀，双眼清澈并且肌肤细嫩，身体不萎缩且丰满，身体极为矫健，肢体清晰分明，视线无障碍且清净，腰身圆满且空隙适中无瑕疵，体态挺拔，脐部深邃并向右旋转，从各个角度观看都令人悦目，行为清净，身上无黑斑瑕疵，手如棉花般柔软，手纹明亮深长，面容不过分延长，嘴唇如同频婆果般鲜红，舌头柔软纤薄，色泽红润且声音如雷，语音柔美，牙齿圆润、锐利、洁白且整齐，修长纤细，鼻梁高挺且极为清净，眼睛宽广，睫毛浓密，如同莲花花瓣，眉毛修长、柔顺、润泽，体毛均匀，臂膀修长丰满，耳朵对称，远离一切缺陷，额头轮廓分明且界限清晰，额头宽阔，头部圆满，头发如蜜蜂颜色般乌黑且浓密，头发柔顺，头发不纠结即不混杂，头发不散乱即不粗糙，散发令人心醉的香气，吉祥海螺纹和鱼纹相互盘绕，四方金色卍字纹，这些被视为佛陀的八十种殊胜随好。如此记载。


 །
གསུམ་པ་ནི། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་
5-553b
ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེན་མོའི་མདོག་སྣུམ་པ་ཉིད་དང་། རིགས་ཀྱི་མཆོག་ལས་སྐྱེས་པས་སེན་མོ་མཐོ་བ་ཉིད་དང་། ཚུལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོར་མོ་རྣམས་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོར་མོ་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། དགེ་རྩ་ཡང་དག་པར་མཐར་གྱིས་སོ་སོར་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོར་མོ་རྣམས་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་། ལུས་ལ་སོགས་པས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་འཚོ་བ་རབ་ཏུ་བསྲུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྩ་མི་མངོན་པ་ཉིད་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་མདུད་པ་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྩ་མདུད་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ལོང་བུ་མི་མངོན་པ་ཉིད་དང་། བགྲོད་དཀའ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བོ་སྒྲོལ་བར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞབས་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་དང་། མི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ལས་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེང་གེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། ཀླུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གླང་པོ་ཆེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་གཤེགས་པར་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངང་པའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁྱུའི་མཆོག་ཉིད་དུ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱུ་མཆོག་གི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་ཞེས་འབྱུང་ལ། ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་མཁས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་སོ།

第三点
第三点是：由于对一切有为法离欲，所以指甲呈铜色；由于对一切有情具有利益的增上意乐，所以指甲光泽明亮；由于出生于殊胜种姓，所以指甲高耸；由于行为无有过失，所以手指圆满；由于积累善根，所以手指丰满；由于善根逐渐圆满进入各个阶段，所以手指修长适度；由于以身等护持语意业和生活，所以脉络不显；由于解开烦恼的结缚，所以脉络无结；由于具有甚深法义的智慧，所以踝骨不露；由于使众生从一切难行之处获得解脱，所以双足平稳无不均；由于善于降服人类，所以行走如狮子步态；由于善于降服龙族，所以行走如大象步态；由于善于空中行走，所以行走如天鹅步态；由于善于成为一切男子的领袖，所以行走如牛王步态；如经中所说，所谓"善为牛王"是指作为一切之主的意思。


 །སྐོར་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་དང་མཐུན་པར་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། གང་སྐོར་ནས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་གཡས་ནས་བསྐོར་ཏེ་འགྲོ་བ་འཇིག་རྟེན་ན་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། གཡས་ཕྱོགས་སུ་ལྡོག་ཅིང་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། མཛེས་པར་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཛེས་པར་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། རྟག་ཏུ་སེམས་གྱ་གྱུ་མི་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་གཡོ་བར་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པར་མཛད་པ་
5-554a
ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་འཁྲིལ་བག་ཆགས་པ་ལེགས་པར་མཉེན་ཅིང་ལྡེམ་ཟབ་འབྱོར་བ་ཉིད་དང་། སྡིག་པའི་ཆོས་དང་མ་འབགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་བྱི་དོར་བྱས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། གདུལ་བྱ་དང་འཚམས་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་ཆག་ཚད་ཀྱི་རིམ་པར་འཚམས་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཙང་བའི་ཕྱིར་སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་གཙང་བ་ཉིད་དང་། ཐུགས་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་སྐུ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། ཐུགས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དེ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་མཚན་སོ་གཉིས་རྫོགས་པ་ཉིད་དང་། ཡངས་ཤིང་མཛེས་པའི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་སྐུའི་ཁོ་ལག་ལུས་དང་ཡན་ལག་ཡངས་པ་སྟེ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་བཟང་བ་སྟེ་རགས་པ་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་ལ་ཐུགས་སྙོམས་པའི་ཕྱིར་གོམས་པ་སྙོམས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྤྱན་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་གོས་རྙེད་སླ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྐུ་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན་ཉིད་དང་། ཐུགས་རྟག་ཏུ་མ་ཞུམ་པའི་ཕྱིར་སྐུའི་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་འཕགས་པའི་ཕྱིར་སྐུ་བར་སྟོང་མེད་པར་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། ཡང་སྲིད་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་ཤིན་ཏུ་གྲིམས་པ་སྟེ་ཤེད་ཆེ་ཞིང་མྱུར་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཤིན་ཏུ་མཚམས་ལེགས་པར་དོད་པས་རྣམ་པར་འབྱེས་པ་ཉིད་དང་། ཚིག་གི་དོན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་པས་གཟིགས་པ་རབ་རིབ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། སློབ་མ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། འཁོར་བའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་སྦགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུའི་
5-554b
སྐེད་སྐབས་ཡང་དག་པར་ཕྱིན་པ་ཉིད་དེ་སྐེད་སྐབས་ཕྱེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་འགྱིང་བག་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུའི་མདུན་རྙོངས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཟད་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟེ་བའི་ངོས་ཕྱལ་བ་སྟེ་ངོས་གཟར་བར་ཕྱང་ངེ་བ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཟབ་མོ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟེ་བ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། སློབ་མ་མཐུན་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟེ་བ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱིལ་བ་ཉིད་དང་། འཁོར་ཀུན་ནས་མཛེས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུའི་ཆ་ཀུན་ནས་མཛེས་པ་ཉིད་དང་། ཐུགས་གཙང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཙང་བ་ཉིད་དང་། དུས་མ་ཡིན་གནས་སྐབས་མ་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་ཆོས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨེ་བ་དང་སྤྱི་ལ་གནག་བག་མེད་པ་ཉིད་དང་། ལུས་ལ་སོགས་པ་ཟོ་མདོག་བདེ་བ་འཐོབ་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་ཤིང་བལ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། མདངས་ཏེ་གཟི་བརྗིད་ཡོད་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་བརྙེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་གི་རི་མོ་ལ་མདངས་ཡོད་པ་སྟེ་ལྷག་པར་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་གི་རི་མོ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་རྗེས་སུ་ཡང་དག་པར་ཏེ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་བར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་གི་རི་མོ་རིང་བ་ཉིད་དང་། བསླབ་པ་རབ་ཏུ་མང་པོ་ཀུན་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞལ་གྱི་སྒྲོས་ཧ་ཅང་ཡང་མི་རིང་བ་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཆུ་ཤིང་ཐོག་བིམ་པ་ལྟར་དམར་ཞིང་གསལ་བ་ཉིད་དང་།

直译
随顺行进方向而行走，这是因为世间上凡是转绕的人都从右侧转绕以示尊重，所以向右侧转而行走；因为善于优雅，所以行走优美；因为永远不具有心的歪曲，所以行走不摇晃；因为宣说真实功德，所以身体姿态优雅柔软、轻盈且富有韵律；因为不染污罪业之法，所以身体如同经过整理一般；因为显示与所化众生相应的法，所以身体各部分比例均衡；因为身等一切行为清净，所以身体洁净；因为具有慈悲心，所以身体柔软；因为心清净，所以身体清净无错乱；因为在调伏之法上圆满，所以三十二相具足；因为广大美好的功德圆满，所以身体各部分宽广且丰满；因为对一切平等，所以步伐均匀；因为宣说清净之法，所以眼睛清净；因为教导容易获得法衣，所以身体极具年轻的肉质；因为心永不怯懦，所以身体各处无萎缩；因为善根超胜，所以身体无空隙而丰满；因为已尽生死，所以身体强健有力且矫捷；因为宣说极为分明的缘起法，所以肢体与支节连接处非常明晰分明；因为宣说极为清净的语义，所以视线无混浊且清净；因为弟子成就圆满戒律，所以身体圆满；因为不被轮回过患所染，所以腰身匀称适中；因为摧毁骄慢之态，所以身体前部无凹陷；因为遮止法的损减，所以肚脐部位平展且边缘分明；因为通达甚深法，所以肚脐深邃；因为使弟子相互和合，所以肚脐向右旋转；因为眷属从各方面皆美好，所以身体各部分皆美观；因为心清净，所以行为清净；因为不以非时非处调伏众生之法，所以身上无特殊的斑点或整体无暗沉；因为宣说能使身等色泽安乐的法，所以手如棉花般极为柔软；因为获得具有光泽即威严的大沙门果，所以手纹具有光泽即特别明亮；因为安住于甚深法，所以手纹深刻；因为宣说后来也即轮回存续期间的清净之法，所以手纹修长；因为宣说极多学处，所以面长不过分延长；因为了知一切世间如同影像，所以嘴唇如同频婆果般鲜红明亮；


 འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཆུ་ཤིང་ཐོག་བིམ་པ་ལྟར་དམར་ཞིང་གསལ་བ་ཉིད་དང་། ཚིག་འཇམ་པོས་འདུལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྗགས་མཉེན་པ་ཉིད་དང་། ཡོན་ཏན་འཐད་པ་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྗགས་སྲབ་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་འདུལ་བ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཆགས་པ་ཅན་གྱིས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྗགས་དམར་བ་ཉིད་དང་། བསྙེངས་
5-555a
པ་ཐམས་ཅད་མི་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲུག་གི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། སྙན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་གསུང་སྙན་ཅིང་མཉེན་ལ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། སྲིད་པར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་བསྡམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཆེ་བ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བོ་གདུལ་དཀའ་བ་འདུལ་བར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཆེ་བ་རྣོ་བ་ཉིད་དང་། ཆོས་འདུལ་བ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མཆེ་བ་དཀར་བ་ཉིད་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཆེ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། མཐར་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཆེ་བ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་མཆོག་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤངས་མཐོ་བ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བོ་གཙང་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤངས་གཙང་བ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སྤྱན་ཡངས་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་དྲངས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྫི་མ་སྟུག་པ་ཉིད་དང་། འགྲོ་བ་གཞོན་ནུ་མ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་མགུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱན་དཀར་ནག་སོ་སོར་འབྱེས་ཤིང་པདྨའི་འདབ་མ་ཆུར་དངས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དེ་པད་དཀར་གྱི་རྩ་བ་ནག་པོའི་ཐིག་ལེ་མདངས་མ་འདྲེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་ལ་ཕྱི་རྗེས་སུ་གཟིགས་པ་ཉིད་དང་། ཡང་ན་འཁོར་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་རྗེས་སུ་གཟིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྨིན་ཚུགས་རིང་བ་ཉིད་དང་། ཆོས་འདུལ་བ་འཇམ་པོ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྨིན་མ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་དགེ་བས་བརླན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྨིན་མ་སྣུམ་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་ཏུ་སྐྱོན་གཟིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྨིན་མའི་སྤུ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། མཆོག་ཏུ་གནོད་པ་བཟློག་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་རིང་ཞིང་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྙན་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྒྱུད་མ་ཉམས་པར་
5-555b
མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྙན་གྱི་དབང་པོ་མ་ཉམས་པ་ཉིད་དང་། ལྟ་བས་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་དཔྲལ་བ་ལེགས་པར་མཚམས་དོད་དེ་འབྱེས་པ་ཉིད་དང་། སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དཔྲལ་བའི་དབྱེས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་མཆོག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། ཡུལ་གྱི་དགའ་བ་བཟློག་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་སྐྲ་བུང་བ་ལྟར་གནག་པ་ཉིད་དང་། མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དབུ་སྐྲ་སྟུག་པ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་བློ་འཇམ་པོས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་སྐྲ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། ཐུགས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་མ་འཁྲུགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་སྐྲ་ནང་མ་འཛིངས་པ་ཉིད་དང་། རྟག་ཏུ་ཚིག་མི་རྩུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་སྐྲ་མི་གཤོར་བ་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མེ་ཏོག་གི་དྲི་བཀྲམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་སྐྲ་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཛེས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་དང་ཞབས་དཔལ་གྱི་བེའུ་སྟེ་དགའ་བ་ཟུང་དང་། བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མཚན་མ་སྟེ་མཛེས་པར་བྱེད་པ་གཞན་དང་། གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་པས་བརྒྱན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
说化身
གསུམ་པ་སྤྲུལ་སྐུ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། སྣང་ཚུལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལས་སྤྲུལ་སྐུ་གདོད་འབྱུང་བ་ལྟར་སྣང་བས་དེ་ལྟར་སྐུ་གསུམ་པ་བསྟན་ནས། བཞི་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་བ་འདིར་འཆད་དོ།

直译
因为了知一切世间如同影像，所以嘴唇如同频婆果般鲜红明亮；因为以柔和语言调服众生，所以舌头柔软；因为具有许多合理的功德，所以舌头纤薄；因为调服法对于贪着的凡夫难以测量，所以舌头红色；因为无有一切恐惧，所以具有雷鸣般的声音；因为宣说悦耳等语，所以声音悦耳、柔和且温雅；因为束缚轮回的结缚，所以犬牙圆润；因为调伏难调之人，所以犬牙锐利；因为调服法极为困难，所以犬牙洁白；因为安住于平等性地，所以犬牙整齐；因为渐次显示完全证悟，所以犬牙修长适度；因为安住于最胜智慧，所以鼻梁高挺；因为具足清净圆满，所以鼻子清净；因为法极为广大，所以眼睛宽广；因为引导众生群体，所以睫毛浓密；因为使一切少女众生极为欢喜，所以眼白黑分明如同水中莲花花瓣，即如同白莲根部黑色斑点的光泽不混杂；因为经常观察众生处所的后续，或者说观察眷属的行为，所以眉毛修长；因为善于柔和调服之法，所以眉毛柔顺；因为心相续为善法滋润，所以眉毛润泽；因为观察一切过失，所以眉毛毛发均匀；因为极能遮止损害，所以手臂修长且丰满；因为战胜贪等战场，所以耳朵对称；因为使一切众生的善根不衰退，所以耳根无缺损；因为通过见解所作的一切不变异，所以额头轮廓分明；因为摧毁一切言论，所以额头宽阔；因为完全圆满最胜愿望，所以头部极为圆满；因为遮止对境的喜乐，所以头发如蜜蜂般漆黑；因为断除见断和修断的随眠，所以头发浓密；因为以柔和智慧了知完全教法，所以头发柔顺；因为心不被贪等扰乱，所以头发内部不纠结；因为常说不粗暴语言，所以头发不散乱；因为遍布觉支之花香，所以头发香气宜人；因为一切方面皆美好，所以手足饰有吉祥海螺即双重喜悦和吉祥标志即其他美饰，以及由卍字纹装饰。
说化身
第三点关于化身，分为应用、根本、解释三部分。
第一点是：从显现方式上看，化身似乎从圆满受用身中最初产生，如此显现，因此这样宣说了三身后，第四点将解释与一切凡夫共同的化身。
;


 །
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཆོས་དེ་དག་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མཐའ་མེད་པར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་
5-556a
རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་ལྟར་བྱང་སེམས་ཆེན་པོས་ཡུམ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཐ་དད་པ་གང་གིས་དུས་སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ་སྐྱེ་རྒུའི་ཚོགས་ཀྱི་མཐའ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཕན་པའང་སྣ་ཚོགས་སུ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུའམ། མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཛད་པའི་སྐུ་དེ་ནི་ཐུབ་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་སྟེ་རྒྱུན་འཆད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་སྐུ་འདིའི་ཚུལ་ནི་ངེས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇོ་བོས། ངེས་པ་བཞི་དང་བྲལ་བས་ན། །ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་ལྟ་བུ། །དེ་ལྟ་བ་དང་དེ་ལྟ་བུ། །སྟོན་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་ནི། རྒྱུད་བླར། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་གཟིགས་ནས་ནི། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་མ་གཡོས་པར། །སྤྲུལ་པའི་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས། །སྐྱེ་བ་མངོན་པར་སྐྱེ་བ་དང་། །དགའ་ལྡན་ནས་ནི་འཕོ་བ་དང་། །ལྷུམས་སུ་འཇུག་དང་བལྟམས་པ་དང་། །བཟོ་ཡི་གནས་ལ་མཁས་པ་དང་། །བཙུན་མོའི་འཁོར་དགྱེས་རོལ་པ་དང་། །ངེས་འབྱུང་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་དང་། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་གཤེགས་པ་དང་། །བདུད་སྡེ་འཇོམས་དང་རྫོགས་པར་ནི། །བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་པར་གཤེགས་མཛད་རྣམས། །ཡོངས་སུ་མ་དག་ཞིང་རྣམས་སུ། །སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་གནས་པར་སྟོན། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུམ་གྱི་གཟུགས་གང་གིས་དུས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་དོན་རང་གི་དོན་བཞིན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་
5-556b
མཛད་པའི་སྐུ་དེ་ནི་གདུལ་བྱ་མཐས་གཏུགས་པ་མེད་པ་དག་གི་ངོར་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། གངས་ཅན་འདུ་བའི་ཀློག་གྲར་མ་བརྟོལ་ཞིང་། །ཐ་སྙད་བསྡུས་པའི་ཚིག་ཕྲེང་མི་ཤེས་བཞིན། །ལ་དོར་བསྙོན་འདོར་གནས་ལ་མི་མཁས་ཀྱང་། །རྗེ་བཙུན་གཞུང་གི་དགོངས་པ་ཆུང་ནས་ལོན། །ཅེས་སོ།། །།
说事业
བཞི་པ་མཛད་པ་ཕྲིན་ལས་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། གཞུང་གི་དོན་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། གདོད་མའི་སྙིང་པོ་དྲི་བྲལ་ཆོས་སྐུའི་མཛད་ཕྲིན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་ལ་མ་བལྟོས་ཀྱང་། གནས་སྐབས་སུ་དེ་གསུམ་བྱས་པའི་མཐུ་ལས་གསར་དུ་སངས་རྒྱས་པ་ལྟར་སྟོན་པའི་ཆོས་སྐུ་དེའི་ཕྲིན་ལས་ནི་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་བྱས་ནས། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཁྱེན་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དེ་ཉིད་དེའི་བདག་རྒྱུ་སྟེ། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དེ་མ་ཐག་རྒྱུ་དང་། བྱེད་པའི་ཆ་ནས་བདག་རྒྱུར་བཞག་པ་ལས། གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཏེ་བྱ་བ་དེ་འཁོར་བ་མ་སྟོང་གི་བར་དུ་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྲིན་ལས་འདི་དག་གི་ངོ་བོ་ནི་མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་རིག་པར་བཞག་ན་མཛེས་པ་ཡིན་ནོ། །(
)དེས་ན་ཕྲིན་ལས་འདི་ལ་བྱེད་པ་པོ་ལ་དང་། བྱ་བ་ཡུལ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྲིན་ལས་གཉིས་ཀྱི།
行者所有事业
དང་པོ་ནི། ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་ཏུ་བཞག་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ།

第二点
第二点是：经中说："须菩提，复次，彼等法已证悟后，将证悟无上正等正觉，以十方无量无边世界中，于一切时中，如来应供正等正觉的各种化身事业利益众生，如此，大菩萨应当修学般若。"其义是：如来的各种不同化身，在轮回持续期间，为众生群体直至无尽边际，佛以各种方式成办利益，同时或等同地行持的那个身，即是佛陀的化身，它是不间断的。这个化身的方式是无有确定性的，如同觉友所说："因为远离四种确定性，所以不论是什么样子和怎样的情况，皆能示现为那样子和那样的情况，这即是化身。"此外，殊胜化身如《宝性论》中所说："以大悲了知世间，观察一切世间后，不动于法身，以各种化身的自性，示现受生、从兜率天降下、入胎、诞生、精通工巧技艺、王妃眷属的喜乐游戏、出离、修苦行、前往菩提道场、降伏魔军、证得圆满菩提、转法轮以及示现趋入涅槃等，于未清净刹土中，乃至轮回未尽皆示现。"如是记载。
第三点
第三点是：释迦牟尼等化身的形象，在轮回持续期间，于一切世界中，为了众生所欲求的目标，如同成就自利一般平等地成办，这个身对于无量无尽的所化众生来说，以相续不断的方式存在的，是佛陀世尊的不间断化身。在此我说：未能通达雪域集会学舍，不懂术语汇集的词句，对于取舍与驳斥的道理也不精通，然而从小就领会了至尊论典的意趣。
说事业
第四点关于事业，分为总义和论文义两部分。
第一点是：本初精华、无垢法身的事业作用遍及一切众生，虽不依赖圆满成熟净化三者，但在阶段上，由于这三者的力量，示现为新获得佛果的法身，其事业以无边众生为所缘缘，以法身的智慧为等无间缘，以法身自身为增上缘，从体性角度安立为等无间因，从作用方面安立为增上因，由此利他事业在轮回未空之前，都是任运不断地产生的。这些事业的本质是智慧、慈悲与力量的本质，若安立为觉性则最为妥善。
因此，事业分为行者所具有的事业和作用于对境的事业两种。
行者所有事业
第一点是：无漏智慧法身安立为二十一类，除此之外别无他物。
;


 །བདག་རྐྱེན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་དང་བྱིན་རླབས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་དང་། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གོང་འཕེལ་དུ་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འབྱུང་བའང་
5-557a
ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྗེས་ཉིད་ཡིན་པས་ཕྲིན་ལས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཕྲིན་ལས་དེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་དུ་འཇུག་ཅེ་ན། གདུལ་བྱ་ལམ་གྱི་རྟེན་དང་། ལམ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ལ་བཀོད་པ་སྟེ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་ནི་རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་པ་སོགས་སུ་གསལ་བའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ཆོག་གོ།
事上所有事业
དང་པོ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་སེལ་བའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་སྦྱོར་བཞི་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བའི་གཉེན་པོས་དྲི་མ་བསལ་བས། ཡུལ་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་སངས་རྒྱས་ནང་ཕན་ཚུན་དང་། ལ་སོགས་པས་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་རང་། སོ་སྐྱེའི་གཟིགས་ཚུལ་དང་། མཐོང་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ཏེ། རིམ་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ་དང་། ལ་སོགས་པས་ལོངས་སྤྲུལ་ལ་བལྟོས་ནས་སྐྱེ་འཕགས་སོ་སོས་རབ་ཏུ་བརྟགས་པའི་སྐུ་གསུམ་བསྟན་ནས། སྐུ་དེ་དག་གིས་གཞན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་ཅེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ་ཁོ་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་གདུལ་བྱ་གཞན་གྱི་སྣང་བར་མོས་པ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་མཛད་པས་ན། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལས་དེའི་རྐྱེན་བདག་པོའི་བྱེད་པ་ལ་བལྟོས་པའམ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ལས་སུ་བྱ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་འདོར། གཉེན་པོ་བསྐྱེད་ལ། དེ་བྱེད་པ་པོ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན། དེས་བླང་དོར་གྱི་གནས་བསྟན། དེ་ལ་བསླབས་པ་ལས་བྱ་བ་སེམས་ཅན་འགགས། གདོད་མའི་སངས་རྒྱས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་
5-557b
བ་དེ་དེའི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ལ། འཇུག་ཡུལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། དོན་བསྡུ་བ་དང་གསུམ་ལས།
对境无尽
དང་པོ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་འདིའང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་གང་ཞིག །དེ་རྒྱུན་ཆད་མེད་ན་དེས་བསགས་པའི་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ནི་ཇི་སྲིད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་སྲིད་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།

 །བདག་རྐྱེན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་དང་བྱིན་རླབས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་དང་། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གོང་འཕེལ་དུ་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འབྱུང་བའང་
5-557a
ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྗེས་ཉིད་ཡིན་པས་ཕྲིན་ལས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཕྲིན་ལས་དེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་དུ་འཇུག་ཅེ་ན། གདུལ་བྱ་ལམ་གྱི་རྟེན་དང་། ལམ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ལ་བཀོད་པ་སྟེ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་ནི་རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་པ་སོགས་སུ་གསལ་བའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ཆོག་གོ།
事上所有事业
དང་པོ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་སེལ་བའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་སྦྱོར་བཞི་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བའི་གཉེན་པོས་དྲི་མ་བསལ་བས། ཡུལ་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་སངས་རྒྱས་ནང་ཕན་ཚུན་དང་། ལ་སོགས་པས་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་རང་། སོ་སྐྱེའི་གཟིགས་ཚུལ་དང་། མཐོང་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ཏེ། རིམ་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ་དང་། ལ་སོགས་པས་ལོངས་སྤྲུལ་ལ་བལྟོས་ནས་སྐྱེ་འཕགས་སོ་སོས་རབ་ཏུ་བརྟགས་པའི་སྐུ་གསུམ་བསྟན་ནས། སྐུ་དེ་དག་གིས་གཞན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་ཅེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ་ཁོ་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། ལ་སོགས་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་གདུལ་བྱ་གཞན་གྱི་སྣང་བར་མོས་པ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་མཛད་པས་ན། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལས་དེའི་རྐྱེན་བདག་པོའི་བྱེད་པ་ལ་བལྟོས་པའམ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ལས་སུ་བྱ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་འདོར། གཉེན་པོ་བསྐྱེད་ལ། དེ་བྱེད་པ་པོ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན། དེས་བླང་དོར་གྱི་གནས་བསྟན། དེ་ལ་བསླབས་པ་ལས་བྱ་བ་སེམས་ཅན་འགགས། གདོད་མའི་སངས་རྒྱས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་
5-557b
བ་དེ་དེའི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ལ། འཇུག་ཡུལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། དོན་བསྡུ་བ་དང་གསུམ་ལས།
对境无尽
དང་པོ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་འདིའང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་གང་ཞིག །དེ་རྒྱུན་ཆད་མེད་ན་དེས་བསགས་པའི་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ནི་ཇི་སྲིད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་སྲིད་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是藏文的完整直译：
佛事业的增长和功用，通过如来的大悲心与加持力，能增进众生的福德顺缘与解脱顺缘的善根。这些现象实际上
5-557a
是佛事业的痕迹，因此被视为佛事业。那么，此事业是如何运作的呢？它以三种方式运作：将所化众生安置于修道之基础、道路本身以及道路的果位。这些在《宝性论》注释等中已有明确阐述，故此不再赘述。
事上所有事业
首先，如前所述，自性的特殊性是法身的本质，通过修持四种加行之力所生的对治力，清除遮蔽法身的污垢。由此，了知诸佛之间、菩萨、声闻缘觉以及凡夫对境界的不同观见与认知方式，分别对应智慧法身和报身、化身等，由此展示了不同层次众生所理解的三身。那么，这些佛身如何成就他人利益呢？在世俗谛中，智慧法身显现为圆满报身，以及应化身等，根据所化众生不同的倾向和理解而显现，从而完成利益众生的事业。因此，依赖于所化众生观感的真实事业，是由法身的作用为增上缘而产生的。这一过程涉及：所作对象是众生相续中的障碍的去除，对治力的生起；行动者是谁呢？是佛陀降临世间，教导取舍之处，通过学习这些教导而完成众生的止息；本初佛性自性光明
5-557b
就是其事业。
其次，关于（事业）有三个方面：对境无尽、详述二十七种事业、总结。
对境无尽
首先，如同法性身无间断，只要轮回存在，佛事业也是无间断的。因为众生相续不断，而众生相续不断则其所积累的业也不会中断，所以法身的事业将持续存在，直至众生相续存在之时。


 །
广说二十七事业
གཉིས་པ་ནི། མདོར། རབ་འབྱོར་ངས་འདི་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་གཟིགས་ནས། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དག་ཆེད་དུ་བསམས་ཏེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་བྱས་ནས། ཞེས་སོགས་ཉེར་བདུན་པོ་ནི།འགྲོ་རྣམས་ཞི་བའི་ལས་དང་ནི། །བསྡུ་རྣམ་བཞི་ལ་དགོད་པ་དང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་བཅས་པ་ཡི། །རྣམ་པར་བྱང་བ་རྟོགས་པ་དང་། །སེམས་ཅན་རྣམས་དོན་ཇི་བཞིན་གྱི། །དོན་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་དྲུག་དང་། །སངས་རྒྱས་ལམ་དང་རང་བཞིན་གྱིས། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་གཉིས་ཟད་དང་། །བརྡ་དང་དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། །ལུས་ཅན་རྣམས་ནི་ཡོངས་སྨིན་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་དང་ནི། །མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པ་དང་། །བྱང་ཆུབ་ཐོབ་དང་སངས་རྒྱས་ཞིང་། །རྣམ་པར་དག་དང་ངེས་པ་དང་། །སེམས་ཅན་དོན་ནི་ཚད་མེད་དང་། །སངས་རྒྱས་བསྟེན་སོགས་ཡོན་ཏན་དང་། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ལས་རྣམས་ནི། །ཆུད་མི་ཟ་དང་བདེན་མཐོང་དང་། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་སྤངས་པ་དང་། །དེ་གཞི་མེད་པའི་ཚུལ་དང་ནི། །རྣམ་པར་བྱང་དང་ཚོགས་དང་ནི། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ། །
5-558a
ཐ་དད་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་དང་། །མྱ་ངན་འདས་ལ་དགོད་པ་སྟེ། །ཞེས་སོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་འཕྲིན་ལས་ནི། །རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་བདུན་དུ་བཞེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ་གསུམ། ཕྲིན་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བ། དེའི་དུས། བར་གྱི་གོ་རིམ་རྣམས་མཚོན་ནུས་པར་བསྟན་པའོ། །
事业类别
དང་པོ་ལ། ལམ་གྱི་རྟེན་ལ་འགོད་པ། ལམ་ལ་འགོད་པ། དེའི་འབྲས་བུ་ལ་འགོད་པ་དང་གསུམ་ལས།
安置于事业所依
དང་པོ་ནི། སེམས་ཅན་གང་དག་ངེས་ལེགས་སུ་འཇུག་པའི་དང་པོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་བདེ་འགྲོ་བཟང་པོ་དང་ངན་འགྲོ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་རིམ་བཞིན་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཞི་བའི་རྟེན་ལ་འགོད་པའི་ཕྲིན་ལས་འཇུག་པར་མཛད་པ་ནས་སོ། །
安置于道
གཉིས་པ་ལ་བཞི། ཚོགས་ལམ། སྦྱོར་ལམ། མཐོང་ལམ། སྒོམ་ལམ་ལ་འགོད་པའོ། །
安置于资粮道
དང་པོ་ལ། གཞན་རྒྱུད་སྨིན་བྱེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། བདེན་བཞི་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་ལ་འགོད་པ་གཉིས་ལས།
成熟他相续行
དང་པོ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་དེས་ཚོགས་ལམ་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལ་བཀོད་དེ་རིམ་བཞིན་རྒྱུད་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །
安置于证四谛见
གཉིས་པ་ནི། ཚོགས་ལམ་པའི་རྒྱུད་དེར་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ལ་སོགས་པས་བསམ་བྱུང་གི་ཤེས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉེན་པོས་རིམ་བཞིན་དོར་བ་དང་། བླང་བའི་སྒོ་ནས་གནས་ཚུལ་རྟོགས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་མཛད་ནས་སོ། །
安置于加行道
གཉིས་པ་སྦྱོར་ལམ་ལ་འགོད་པ་ལ་གསུམ། གཞན་དོན། རང་དོན། གཉིས་དོན་ལ་འགོད་པའོ། །
安置于利他
དང་པོ་ནི། ལམ་སྔ་མར་བཀོད་པ་དེ་ནས་སྒྱུ་མའི་དངོས་ལ་སྒྱུ་མའི་མཁན་བཞིན་དུ་རྗེས་
5-558b
སུ་ཆགས་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཁོང་ཁྲོ་བ་སོགས་ཀུན་དཀྲིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཏེ་གཞན་གྱི་དོན་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལ་གཞན་དག་བཀོད་དོ། །
安置于利自
གཉིས་པ་ནི། དེའི་རྗེས་ལ་རང་གི་དོན་འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ལའོ། །
安置于二利
གསུམ་པ་ལ། རྒྱུ་སྨིན་བྱེད་དང་། ལྟ་བ་རྣམ་དག་ལ་བཀོད་པ་གཉིས་ལས།
安置于因成熟
དང་པོ་ནི། མངོན་རྟོགས་དེའི་འོག་ཏུ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་སྟེ་དགེ་བཅུའི་ལམ་གྱི་ལམ་ལ་བདག་གཞན་ཐམས་ཅད་བཀོད་དོ།

以下是完整直译：
广说二十七事业
其次，经云："须菩提，我以佛眼观察超出世间，见到东方恒河沙数世界中诸大菩萨特意为众生息灭地狱之苦。"等等。这二十七种事业是："众生息灭之事业，安置于四摄事，了知烦恼及清净，了知众生如实义，了知六波罗蜜多，佛道及自性空性，二边寂灭及言说，无所缘及成熟众，菩萨道及遣除执，证得菩提净佛土，决定及无量利益，亲近诸佛等功德，菩提分法不失坏，见谛及断颠倒见，无有彼等之方式，清净及福智二资，于有为与无为法，
5-558a
不分别及无了知，安置涅槃。"
第三，总结："法身事业，共有二十七种。"如是宣说。
第三，解释分三：事业的分类、事业的时间、说明中间次第能够表示的含义。
事业类别
首先，分为安置于道之所依、安置于道、安置于道果三种。
安置于事业所依
首先，对于任何入于善趣的众生，最初由如来事业令其对善趣与恶趣都无执著，通过了知其性质，依次安置于息灭轮回的基础上，此乃安置于所依之事业。
安置于道
其次分四：安置于资粮道、加行道、见道、修道。
安置于资粮道
首先分为成熟他相续的修行和安置于证悟四谛的见解两种。
成熟他相续行
首先，如来事业从资粮道开始就安置众生于布施等四摄事中，依次成熟其相续。
安置于证四谛见
其次，如来事业使资粮道行者通过闻所成慧和思所成慧等，以对治依次断除不善法、接受善法的方式，了悟事物的真实情况。
安置于加行道
其次，安置于加行道分三：安置于利他、利自、二利。
安置于利他
首先，在安置于前道之后，如同幻师对待幻术所现一般，远离贪执以及嗔恨等随烦恼，安置他人于利益众生的事业中，即以慈等四无量心为特征的如实利他修持。
安置于利自
其次，随后安置于自利，以三轮清净为特征，修习六波罗蜜多。
安置于二利
第三，分为安置于因成熟和清净见解两种。
安置于因成熟
首先，在证悟之后，安置自他一切于自他二利之特性——佛道，即十善业道。


 །
安置于正见
གཉིས་པ་ནི། དེ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གོམས་པ་ལའོ། །གསུམ་པ་མཐོང་ལམ་ལ་བཀོད་པ་ནི། དེའི་རྗེས་ལ་གཙོ་ཆེར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དག་པའི་ངོ་བོ་ཁོ་ནར་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་འགོད་དོ། །
安置于修道
བཞི་པ་སྒོམ་ལམ་ལ་འགོད་པ་ལ། མ་དག་ས་ལ་འགོད་པ་དང་། དག་ས་ལ་འགོད་པ་གཉིས་ལས།
安置于不清净地
དང་པོ་ལ་གསུམ། ས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་འགོད་པ། བཞི་པ་སོགས་གསུམ་ལ་འགོད་པ། བདུན་པ་ལ་འགོད་པའོ། །
安置于第二地与第三地
དང་པོ་ནི། དེ་ནས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པས་ས་གཉིས་པ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྡར་བཏགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་འགོད་དོ། །
安置于第四地等三
གཉིས་པ་ནི། ཚོགས་རྫོགས་པ་ལས་སྔ་མ་དེ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་བཞི་པ་དང་། ལྔ་པ་དང་། དྲུག་པ་ལ་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་
5-559a
དངོས་པོ་ལ་མ་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལའོ། །
安置于第七地
གསུམ་པ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་ས་བདུན་པ་ལ་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལའོ། །
安置于清净地
གཉིས་པ་དག་ས་ལ་འགོད་པ་ལ་གསུམ། ས་བརྒྱད་པ་ལ། དགུ་པ་ལ། བཅུ་པ་ལ་འགོད་པའོ། །
安置于第八地
དང་པོ་ལ་གཉིས། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ལ་དང་། མངོན་ཞེན་སྤངས་པ་ལ་བཀོད་པའོ། །
安置于不共道
དང་པོ་ནི། དེ་ནས་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་འགོད་དོ། །
5-559b
ངོ་བོ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སོ་སོར་ངེས་པར་འགོད་པར་མཛད་པ་དང་།
安置于令他成熟
གཉིས་པ་ནི། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་།
安置于依止善知识
གསུམ་པ་ནི། དག་པ་དང་མ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཉན་པའི་ཡོན་ཏན་སོགས་ལ་བཀོད་དོ། །
安置于殊胜道
གསུམ་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ལ་འགོད་པ་ལ་བརྒྱད། བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་འདྲེན་པའི་ལམ་ལ་བཀོད་པ་དང་། ལས་འབྲས་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་། གནས་ཚུལ་ཤེས་པ་ལ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་པ་ལ་དང་། དེ་གཞི་མེད་པ་ལ་དང་། རྣམ་བྱང་ཐོབ་པ་ལ་དང་། ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པ་ལ་དང་། རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བཀོད་པའོ། །
安置于速引菩提道
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པ་ཡང་ས་བཅུ་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ། བྱང་ཆུབ་མཐའ་དག་མྱུར་དུ་རང་རྒྱུད་ལ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་འགོད་པར་མཛད་དོ། །
安置于业果无欺
གཉིས་པ་ནི། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་དོན་ལ་ཆུད་མི་ཟ་བར་ངེས་པ་ལ་འགོད་པ་དང་།
安置于了实相
གསུམ་པ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་དང་།
安置于离邪行
བཞི་པ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་།
安置于无本
ལྔ་པ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཞི་མེད་པར་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་།
安置于证解脱
དྲུག་པ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དགོངས་པ་དང་།
安置于二资粮圆满
བདུན་པ་ནི། དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུའི་ཚོགས་ལ་འགོད་པར་མཛད་པ་དང་།
安置于不共觉知
བརྒྱད་པ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐ་མི་དད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་བཀོད་ནས་ཞེས་སོ། །
安置于其果位
གསུམ་པ་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་འགོད་པ་ནི། དེ་བཞིན་
5-560a
གཤེགས་པའི་ས་ལ་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཀོད་པར་མཛད་དེ་ཞེས་སོ།

以下是完整直译：
安置于正见
其次，随后安置于修习一切法自性本空之见解。第三，安置于见道：其后，主要依靠圆满布施波罗蜜多，安置于初地，了知法界清净本性为一切相遍行特征的无二法性中。
安置于修道
第四，安置于修道分为安置于不清净地和安置于清净地两种。
安置于不清净地
首先分三：安置于第二地和第三地、安置于第四地等三地、安置于第七地。
安置于第二地与第三地
首先，随后由资粮圆满而安置于第二地，以及基于持戒波罗蜜多的一切法唯名安立的智慧中。
安置于第四地等三
其次，同样地，由资粮圆满，依次依靠禅定和智慧波罗蜜多，安置于第四地、第五地和第六地，以不执著于能知智慧和所知
5-559a
事物为特征的一切法无所缘中。
安置于第七地
第三，随后安置于第七地，以方便波罗蜜多之力成熟众生。
安置于清净地
其次，安置于清净地分三：安置于第八地、第九地、第十地。
安置于第八地
首先分二：安置于不共道和安置于断除执著。
安置于不共道
首先，随后以精进波罗蜜多之力，安置于第八地中声闻等所不共的菩萨道。
5-559b
安置于真正圆满的菩提决定中。
安置于令他成熟
其次，安置于利益十方世界众生的事业中。
安置于依止善知识
第三，安置于前往一切清净与不清净世界亲近诸佛，以及听闻佛法等功德中。
安置于殊胜道
第三，安置于殊胜道分八：安置于速引菩提之道、业果不虚、了知实相、断除颠倒、无有颠倒之基、获得清净、圆满二资粮、特殊证悟。
安置于速引菩提道
首先，如此次第，即在第十地中，安置于殊胜道之自性——能迅速引导一切菩提入于自相续的菩提分法中。
安置于业果无欺
其次，安置于确信业果关系不虚之理解中。
安置于了实相
第三，安置于如实了知一切事物真相的智慧中。
安置于离邪行
第四，安置于断除一切颠倒的境界中。
安置于无本
第五，安置于了知颠倒无有根基的智慧中。
安置于证解脱
第六，安置于以自性清净为特征的菩萨解脱中。
安置于二资粮圆满
第七，安置于远离一切垢染之清净因的资粮中。
安置于不共觉知
第八，安置于以空性为本质，不分别有为法与无为法的圆满智慧中。
安置于其果位
第三，安置于道果：如是安置
5-560a
于如来地，即涅槃中。


 །
事业之期
གཉིས་པ་ཕྲིན་ལས་དེའི་དུས་ནི། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བཞིན་དུ་འདིའི་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ཡང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་བཞེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །
说其中次第皆能表
གསུམ་པ་བར་གྱི་གོ་རིམ་རྣམས་མཚོན་ནུས་པར་བསྟན་པ་ནི། དོན་བདུན་ཅུའི་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་དང་། ཐ་མ་ཆོས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་བསྟན་པའི་རིམ་པས་ལྷག་མ་བར་གྱི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། ཚིག་མང་གིས་དོགས་ནས་སེང་བཟང་བདག་གིས་ནི་མ་བྲིས་སོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་རང་བཞིན་ཉམས་མེད་པ། ། སྐུ་གསུམ་རྟ་ལྗང་ཤིང་རྟས་ལེགས་དྲངས་ཏེ། ། ཕྲིན་ལས་གཟི་འོད་འབར་བའི་སྐལ་བ་དེ། ། མིག་བུ་མེད་པའི་མིག་ཚབ་འདི་བྱུང་སྨན། །ཅེས་བྱ་བའོ། །
གསུམ་པ་སྐབས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ་ལས། སྐབས་བརྒྱད་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།༈
求中等者说六支
གཉིས་པ་བར་མ་ལ་དད་པའི་གང་ཟག་ལ་དོན་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ་ལ། སྦྱར།རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། རྒྱས་པ་ལ་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་དེ་ལྟར་དོན་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་བཤད་ནས། ཡང་གཞན་དུ་དོན་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་དོན་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཚན་ཉིད་མཁྱེན་པ་གསུམ་དང་། དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་རྣམ་ཀུན་མངོན་རྫོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། སྦྱོར་བ་དེ་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱུད་ལ་སྦྱར་བ་རྩེ་སྦྱོར་དང་། སྦྱོར་བ་དེ་དག་གི་གོ་རིམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཐར་གྱིས་སྦྱོར་བ་དང་།
5-560b
དེ་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་བཞི་དང་། སྦྱོར་བ་དེའི་རྣམ་སྨིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་བཅས་པས་ནི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ་འདི་ནི་བསྡུས་ཚུལ་སྔ་མ་ལས་གཞན་ཏེ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
གསུམ་པ་འགྲེལ་པ་ལ། བཤད། བསྡུ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། དང་པོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། ལ་སོགས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་ནི་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་མཚོན་པའི་གནས་ཉིད་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ནས་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་དོན་དབང་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་ཀུན་སྦྱོར་བ་འདིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་སྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་སྦྱོར་བ་དེ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པས་རྟོགས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་བསྡུས་བསྒོམ་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་སོ་སོར་བའི་རྩེ་སྦྱོར་ཡང་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །རྩེ་སྦྱོར་དེ་ནས་རྩེ་སྦྱོར་རྟོགས་པའི་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཁྱེན་གསུམ་སོ་སོ་བ་དང་། དེ་གསུམ་པོ་སྦྱོར་བ་དང་པོ་གཉིས་སུ་མཁྱེན་གསུམ་མཐའ་དག་སྡོམ་པར་བྱས་ཏེ་རྒྱུད་ལ་རྣམ་པར་བསྒོམས་པའི་དོན་གཞུང་སྲོང་བར་བྱེད་པས་ཏེ་མཐར་འདོན་པའམ་མཐར་གྱིས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་དེའི་འོག་ནས་གོམས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོར་མེད་པས་ཡང་དག་པར་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྒོམ་པ་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱོར་
5-561a
བསྒོམས་པ་དེའིའང་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཛད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་རྒྱུ་དུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་དོན་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ།

以下是完整直译：
事业之期
其次，事业的时间：如同法身，这二十七种事业也是尽轮回际而行持的。
说其中次第皆能表
第三，说明中间次第能够表示的含义：七十义中，第一是发心，最后是法身事业，依照这一顺序，中间文义的次序也可以理解，因恐文字过多，我善狮未予书写。此处所言："法身自性不变坏，三身青马之车善拖曳，事业光芒炽燃之缘分，无眼人之眼药现于此。"
第三，以陈述此处数目作为结语：《般若波罗蜜多教授论·现观庄严论》中，第八品注释。
求中等者说六支
其次，对于信中等根器的补特伽罗，以六义宣说，分为科判、根本文、注释三部分。
首先，以上依世尊所说，为利益喜欢广说的众生，已从八义方面详细解释，此处又从六义方面进行解释。
其次，从表示佛母之义的角度，有三智特征，以及为证得此三智的一切相现观修持，通过方便在相续中修习此修持的胜解修持，依修持次第而有次第修持，
5-560b
从最后刹那的角度有刹那修持四种，以及这些修持的果报法身——这些总摄了般若波罗蜜多的一切义理。这是与前述不同的另一种总摄方式，即分为六种的总摄。
第三，注释分为解释和总结两部分。
首先，首先是遍智、道智和一切智三种智慧，它们是表示佛母般若波罗蜜多的所依，故称为特征。随后，为掌握三智之义，以一切相修持来修习三种智慧，这是三智的修持。然后，由于这种修持极为娴熟，使证悟达到卓越程度，故胜解修持是三智总合修习达到高级阶段的各别状态。在胜解修持之后，为确定胜解修持所证悟的三智之义，有各别三智，以及在前两种修持中总摄全部三智并在相续中修习的意义，通过依次发展或次第完成的现观，这是三智次第的阶段。在此修持之后，因修习已达到无可超越的境界，故在一刹那中圆满证得正觉，这是三智修习的究竟阶段。随后，
5-561a
因为这是此修持的果报，故法身及其事业是修习因位三智之义而精进所得的成熟果报。
;


 །
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ཡུམ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དོན་བརྒྱད་བསྡུས་པ་ལས། གཞན་བསྡུས་ཚུལ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། བསྡུ་ཚུལ་རྒྱས་པ་ནི་སྔ་མ་བརྒྱད་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བཤད་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །
求略义者说摄义三支
གསུམ་པ་བསྡུས་པ་ལ་དད་པའི་གང་ཟག་ལ་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ལ། སྦྱར། རྩ། འགྲེལ་གསུམ་ལས།
དང་པོ་ནི། བར་མ་ལ་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་ལ་སྟོན་པས་ཕན་གདགས་བཤད་པ་དེ་ལྟར་དོན་བསྡུས་པ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་བཤད་ནས། ཡང་མདོར་བསྡུས་པ་ལ་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པར་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་སྟེའོ། །
གཉིས་པ་ནི། འཇུག་པའི་ཡུལ་ནི་མཁྱེན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སྟེ་རྒྱུ་དང་། ཉམས་སུ་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་ནི་སྦྱོར་བ་བཞིའི་བདག་ཉིད་དང་། ཉམས་སུ་བླངས་པས་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་སྐུ་ཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། ནི་ནི་ངེས་བཟུང་གི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡུམ་གྱི་དོན་ཀུན་བསྡུས་ཚུལ་སྔ་མ་ལས་གཞན་འདི་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བཀོད་དོ། །
དང་པོ་ནི། དང་པོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཇུག་པའི་ཡུལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་ཞེ་ན། དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དེའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཅེ་ན། དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པ་ནི་
5-561b
འབྲས་བུ་ཡིན་པས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡུམ་དོན་བསྡུས་པ་འདི་ནི་སྔ་མ་ལས་གཞན་བསྡུ་ཚུལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། བསྡུ་ཚུལ་གྱི་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ལ་སྔ་མ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དྲུག་གམ་བརྒྱད་དུ་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །
所诠圆满支竟义
གསུམ་པ་བཤད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་བཞི། བཤད་བྱའི་ཡུམ་གསུམ་བརྗོད་བྱ་གཅིག་པར་བསྟན་པ། འཆད་བྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་ཚུལ། བརྩམས་པའི་དགེ་རྩ་བསྔོ་བ། ཁེངས་སྐྱུང་བ་འཕྲོས་དང་བཅས་པའོ། །
说三般若所诠同等
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། དོགས་པ་བསལ་བ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། ཡུམ་བསྡུས་པ་ལ་ལས་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་དོན་ཚང་བ་ཙམ་དང་། གཞན་བར་མ་ལ་ལས་དོན་དུ་མ་ཟད་ཚིག་ཀྱང་ཚང་ལ། གཞན་རྒྱས་པ་ལས་དོན་རེ་རེ་ཡང་རྣམ་གྲངས་མི་འདྲ་བའི་མིང་ཚིག་གི་དབྱེ་བ་དུ་མས་བརྗོད་པར་མཛད་དེ། རྒྱལ་སྲས་མ་ཕམ་པ་ལ་སོགས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུམ་ཀུན་བསྡུས་པ་ལའང་དོན་གྱིས་མངོན་རྟོགས་བརྒྱད་དུ་བསྡུས་ཚུལ་དེ་ཙམ་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
解惑
གཉིས་པ་དོགས་པ་བསལ་བ་ལ། དེ་ལྟར་མི་འདོད་པ་དགག་པ་དང་། ཟློས་པ་སྤང་བ་གཉིས་ལས།
破如是不许
དང་པོ་ནི། རྗེ་བཙུན་གྱིས་དེ་ལྟར་དོན་བསྡུས་ཚུལ་མིན་ན། ཡུམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་རྗེ་བཙུན་གྱིས་རིམ་པ་ལེགས་པར་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་ལོ། །
遮遣
གཉིས་པ་ནི། ཡུམ་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཟློས་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐལ་བ་དང་འཚམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
如何造论
གཉིས་པ་འཆད་བྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་ཚུལ་ནི། འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེའི་མཐུ་ཡིས་ཡུམ་གྱི་དོན་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་ནི་གོ་བར་སླ་བའི་ཕྱིར་ཡུམ་གསུམ་པོའི་ཚིག་རེ་རེ་དང་རིམ་པ་བཞིན་
5-562a
དུ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ངག་སོགས་སྦྱོར་བའི་མདོ་སྦྱོར་མ་བྱས་པར་མཁན་པོ་ཡང་དག་རྣམ་སྣང་མཛད་དེ་བླ་མ་བཟང་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་འགྲེལ་གསལ་བ་འདི་ནི་སེང་གེ་བཟང་པོ་བདག་གིས་བྱས་སོ།

以下是完整直译：
其次，如是三部般若经都包含了八义，此外还有另一种六种分类方式。详细的归纳方式应当按照前面所说的八种进行理解。
求略义者说摄义三支
第三，对于喜好简略的补特伽罗，将教法归纳为三个部分来宣说，分为科判、根本文、注释三部分。
首先，佛陀为利益喜欢中等详略的众生，已从六种角度详细解释，现在为利益喜好简略的众生，又有另一种解释方式。
其次，所入的对象是三种智慧，即因；修习的方法是四种修持，即道；通过修习所获得的是法身及其事业，即果。这里的"即"字表示确定的意义。如是，般若波罗蜜多义理的总摄方式，除前述方式外，还有这种三种分类方式。
首先，遍智等三智的自性是入道的因。如何修习呢？随后，一切相现观等四种现观是修持。具备如此修持的因会产生什么果呢？随后，法身及其事业是
5-561b
果报。
其次，以三种佛母（般若经）总摄般若义理的这种方式，是与前不同的三种归纳方式。对于喜欢详细归纳方式的人来说，应当按照前述方式解释为六种或八种。
所诠圆满支竟义
第三，完整解释的内容分四：说明三部般若经所诠义相同，解释论著撰写的方式，回向所撰写的善根，以及附带表达谦逊。
说三般若所诠同等
首先，分为直接说明和消除疑惑两部分。
首先，在简略般若经中仅有现观的义理完整；在中等般若经中，不仅义理完整，文词也完整；在广本般若经中，每一义理都以不同名词术语的多种差别来表达。弥勒菩萨等智者们知道，在简略般若经中也同样可以依义理将现观归纳为八种。
解惑
其次，消除疑惑分为破斥不接受此说者和避免重复两部分。
破如是不许
首先，如果尊者不是这样归纳义理的话，就会有尊者未能很好地整理一切般若经义理的过失。
遮遣
其次，同一般若经有广、中、略等不同区分，并不构成重复的过失，因为这只是根据众生根器转不同法轮的差别而已。
如何造论
其次，解释论著撰写的方式：依靠圣者解脱军的加持力，通过了见般若义理，为使其易于理解，不对三部般若经的每一文句逐一
5-562a
配合论著的文句，大师真实毗卢遮那——此善上师，向他顶礼后，我善狮撰写了这部论著偈颂的明晰注释。
;


 །
回向造论善根
གསུམ་པ་བརྩམས་པའི་དགེ་རྩ་བསྔོ་བ་ནི། འགྲེལ་པ་འདི་བསྡེབས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་བདག་གིས་གང་ཐོབ་པ་དེ་ཡི་དགེ་བའི་རྩ་བས་ནི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བདེ་གཤེགས་ཤེས་རབ་ཐོབ་པར་ཤོག །
自谦等
བཞི་པ་ཁེངས་སྐྱུང་བ་ལ་གསུམ། དངོས་དང་། ནོངས་པ་བཤགས་པ།དགེ་རྩ་སྤེལ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། བདག་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་མི་གསལ་བས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཀུན་རང་བློ་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ན་བདག་གིས་རྟོགས་པའི་འོས་ནི་གང་ན་ཞིག་གོ། དེས་ན་འཕགས་མཆོག་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ནི་བདག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ན་ཡིན་ཏེ་མ་ཡིན་ནོ། །
悔过
གཉིས་པ་ནི། འོན་ཀྱང་ཡུམ་དོན་བདག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ངོར་བག་ཆགས་འཇོག་པའི་ཕྱིར་བདག་གིས་འབད་རྩོལ་བགྱིས་པའི་ནོངས་པ་ལ་སྐྱེ་བོ་མཁས་པ་རྣམས་བཟོད་པར་མཛོད་ཅིག །ཀྱེ་མ། བློ་གྲོས་ཞན་པ་གཞུང་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ལ་ཡུན་རིང་དུ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་ཀྱིས་སྦྱང་པས་དུབ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་དོན་མི་ཤེས་བདག་ངལ་གསོ་བའི་གནས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལུགས་འདི་ཡིན་ལ། ལུགས་དེ་ནི་ཁོ་བོས་རིང་མོ་ཞིག་ནས་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་བརྩམས་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་པས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པར་དགོངས་པ་རྣམས་བདག་གིས་འབད་པ་འདི་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མཛད་དུ་གསོལ། །
5-562b
所诠圆满
གསུམ་པ་བཤད་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ལ་གཉིས་ལས། རྫོགས་ཚིག་སྨོས་པ་དང་། འགྱུར་བྱང་བསྟན་པའོ། །
说终结词
དང་པོ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།
说译拔
གཉིས་པ་ལ། སྔ་འགྱུར་གྱི་འགྱུར་བྱང་བསྟན་པ་དང་། ཕྱིས་འགྱུར་གྱི་འགྱུར་བྱང་བསྟན་པ་གཉིས་ལས།
说旧译拔
དང་པོ་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་བིདྱ་ཀཱ་ར་པྲ་བྷ་ཝ་སྟེ་རིག་པའི་འོད་ཟེར་འབྱུང་གནས་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །
说新译拔
གཉིས་པ་ནི། སླད་ཀྱི་པཎྜི་ཏ་དཔལ་གོ་མི་འཆི་མེད་ལ་སོགས་པ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཆེན་གྱི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པར་མཛད་པའོ།

以下是完整直译：
回向造论善根
第三，回向撰写善根：愿我从撰写此注释所获得的一切善根，使一切众生都能获得善逝的智慧。
自谦等
第四，表达谦逊分三：直接表达、忏悔过失、增长善根。
首先，像我这样智慧不明的人，论著的所有义理都超出了我自己的理解范围，我怎么有资格理解呢？因此，这部作为圣者弥勒等智者行境的伟大论著的义理，怎么会是我的行境呢？不是的。
悔过
其次，虽然般若义理非我所能行境，尽管如此，为了自利利他留下习气，我所作的努力中若有过失，请智者们宽恕。唉！我智慧薄弱，虽长期以闻思修等方式学习各种典籍而疲惫，却不解佛法之义，而这般若波罗蜜多法门是我休息之所，由于我早已见到此法门，因此撰写论著注释没有过错。愿发心利益众生者对我的这一努力生起随喜！
5-562b
所诠圆满
第三，解释完成的方式分二：陈述终结词和说明译跋。
说终结词
首先，《般若波罗蜜多教授论·现观庄严论注释》由阿阇黎善狮所作，已圆满。
说译拔
其次，分为说明早期翻译的译跋和后期翻译的译跋两部分。
说旧译拔
首先，由印度堪布毗迪亚迦拉普拉巴瓦（即明慧光源）和译师班德巴策吉翻译、校对并最终确定。
说新译拔
其次，由后期的班智达吉祥高弥不死等和大译师比丘智慧善慧翻译，并通过详细校对最终确定。


 །མདོར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་དྲི་མ་མེད་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱམས་པ་ལྟ་བུའི་འགྲེལ་པ་ལ་བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་བསམ་ལྟར་སྣང་ཙམ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་རྙེད་པ་འདི་སྤྲུལ་པའི་ཆོས་རྒྱལ་ལོ་པཎ་དེ་དག་གི་སྐུ་དྲིན་ཁོ་ན་ཡིན་ཅིང་། དེ་དག་ཀྱང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་སྐུ་དྲིན་དྲན་དྲན་པས་དད་པ་དང་འཚམས་པའི་བྱིན་རླབས་སྩོལ་ཅིག ། རྣམ་སྡང་སྐྱོན་གྱི་དུག་བྲལ་སྲིད་པའི་མྱ་ངན་མུན་པའི་དཔུང་ནི་འཕོང་གི་དཔོང་སར་ཁྭ་བཞིན་རིང་ནས་བསྐྲད་མཛད་ལྷན་སྐྱེས་ཡོན་ཏན་འོད་ཟེར་འབར་བའི་གཟི་བྱིན་ཅན། །མཐའ་ཡས་སེམས་ཅན་ཁམས་ཀྱི་དགོས་དགུའི་ས་བོན་འདིར་གཅིག་ལས་འཁྲུངས་ཡིད་བཞིན་བང་མཛོད་རིམ་པ་བརྒྱ་པའི་ནང་བཞུགས་ནོར་བུའི་སྙིང་པོ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གང་། །མཆོད་འོས་རྟག་པར་གསལ་བའི་ཉི་བཞིན་བཅོམ་ལྡན་
5-563a
སྣང་བའི་ཕུང་པོ་ཆགས་པའི་དྲི་བྲལ་ཀུན་དགར་བྱེད་པའི་བདུད་རྩིས་སྲིད་པའི་འཚོ་བ་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་བྲན་མཛད་པ། །སྐྱེ་རྒུའི་མཉེས་གཤིན་གཤིན་རྗེའི་དགྲ་ཁྱོད་བསོད་ནམས་དག་པའི་མཁའ་མིག་ཡངས་པར་དམིགས་རུང་དཔག་བསམ་གཏེར་ཆེན་ཉོན་མོངས་རྣམ་འཇོམས་གཉིས་མེད་གསུང་བའི་བདུད་འདུལ་དེར་མགོས་གཏུགས། །བྱང་ཆུབ་བརྙེས་ཀྱང་བྱིས་པའི་མིག་ལ་སེམས་དཔའི་སྒྱུ་ཐབས་སྟོན་པས་བསླད་ཞུགས་འདི་ན་རྒྱལ་སྲས་མི་ཕམ་པ་ཞེས་གླེང་། །སངས་རྒྱས་བྱམས་པའི་དོ་ཟླར་གྱུར་ཀྱང་བདེ་གཤེགས་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱོན་མེད་སར་གནས་ཡིན་ཅེས་ཟོལ་གྱིས་ལུང་བསྟན་ཀླུ་སྒྲུབ་གྲགས། །འཇམ་པའི་དཔལ་ལས་གཟུངས་དང་ཏིང་འཛིན་དམན་པ་མེད་ཀྱང་སླད་དུ་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་སྒྲུབ་པའི་ངལ་ཅན་ཐོགས་མེད་ཅེས། །བློ་གྲོས་གཞོན་ནུ་ཐེ་ཚོམ་སློང་བའི་ཚུལ་ནི་འཕགས་ཆེན་ཉིད་ལ་གནས་འདྲའི་མཛད་པ་རབ་ཟབ་སྟོན་དེར་བདག་ཅག་མོས། །རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་རང་བཞིན་གསལ་བ་དང་། །དེ་ཚུལ་ཇི་བཞིན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡི། །རྒྱལ་ཡུམ་དངོས་དང་སྦས་དོན་རིམ་པ་རྣམས། །བྱམས་མགོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ལུགས་ལས་ཉེར་ཐོན་པའི། །རྗེས་འབྲངས་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོས་ས་སྟེང་གང་། །འོན་ཀྱང་རྗེ་བཙུན་གཞུང་གི་དེ་ཉིད་ལ། །དབྱིག་གཉེན་ཕྱོགས་གླང་འབུམ་ཊིཀ་མཁན་པོ་སོགས། །མཁས་པའི་མཆོག་གྱུར་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་བཀྲལ། །དེ་དོན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེའི་དབང་གྱུར་པས། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བར་ཆེས་མ་འཚམས། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་འཕགས་སེང་ལྷག་བསམ་གྱིས། །ཉེར་བླངས་ཤེས་རབ་ཚུལ་མདོའི་དོན་རྣམས་ལ། །སྐལ་བ་མཆོག་གི་ལེགས་བཤད་དུ་མ་སྣང་། །བདག་ནི་ཆུང་ནས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་འདིར་དད། །ལྷག་པར་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་འདིར་མོས་པ་ཞུགས། །འོན་ཀྱང་ཡང་དག་བཤེས་གཉེན་
5-563b
རིང་དུ་བསྐལ། །དེ་ཚེ་དད་པའི་བག་ཆགས་གོམས་པ་ལས། །རང་ལོ་ཉི་ཤུར་རྗེ་བཙུན་གཞུང་ཉིད་དང་། །སེང་བཟང་འགྲེལ་པ་དམ་པའི་སྐྱེས་བུ་ལས། །བཀླག་ལུང་ཚུལ་གྱིས་ལེགས་པར་ཡིད་ལ་མནོས། །དེ་ཡི་བཀའ་དྲིན་བཟང་པོའི་མཐུ་ཐོབ་པ། །རང་ལོ་ཉེར་གསུམ་མཇུག་ནས་དབུ་བཙུགས་ཏེ། །ཉེར་ལྔའི་ངོ་མཐོང་ཉིད་ལ་ལེགས་པར་གྲུབ། །འོན་ཏེ་བསྟན་བཅོས་འདི་ཡང་མྱུར་འགྲུབ་པའི། །སྐལ་བ་མཆིས་ཀྱང་བར་དང་བར་རྣམས་སུ། །སྒྲ་ཚད་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་དུ་མ་དང་། །རང་བློ་ལ་དཔགས་ཐོས་པ་སྒྲོགས་པ་སོགས། །ཆོས་ལྡན་ལས་དང་ངན་ཞེན་ལེ་ལོས་ཀྱང་། །མྱུར་བར་མ་གྲུབ་ནོངས་པ་མཁས་ལ་བཤགས། །བདག་གིས་འདིར་འབད་གངས་རིའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེ། །དགེ་བའི་རྦ་རླབས་ཁ་བའི་ཕྲེང་བས་ནི། །འགྲོ་ཀུན་སྡུག་བསྔལ་ཉམ་ཐག་ཀུན་འབྱུང་གི། །ནད་ཀྱིས་གཟིར་ལ་བདུད་རྩི་ཉིད་གྱུར་ཅིག །ཅེས་བྱ་བ་འདི་རིགས་པའི་གནས་ལྔའི་ཚུལ་ཕྱོགས་ཙམ་རིག་ཅིང་། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་དཔྱོད་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཅུང་ཟད་ཐོབ་པ་དགེ་སློང་ལོ་ཙཱ་བ་དབྱངས་ཅན་མགུ་བྱེད། མིང་གཞན་འཕགས་པ་ཀརྨ་པའི་སྐྱེ་བའི་ཕྲེང་བ་བརྒྱད་པར་གྲགས་པས།

以下是完整直译：
总之，如来无垢之教言及如同如来弥勒的注释，我等能够获得像是闻思的机缘，这完全是化身法王与译师们的恩德。由于他们都是真正圆满的佛陀，愿忆念他们恩德而生起信心，获得相应的加持。毗卢遮那远离过患毒害，如同射箭场上的乌鸦一样早已驱散轮回忧愁黑暗之军，具有与生俱来功德光芒闪耀的威严；无尽有情界一切所需种子皆从此处生起，如意宝藏百层之中所安住的大悲本性宝藏精华；值得供养常如明日般照耀的世尊
5-563a
光明之蕴，远离贪著之垢，以令一切欢喜的甘露为离世间生活者作仆从；众生之亲友，阎魔之敌，你在清净福德的广阔虚空中可见，如如意大宝藏，摧毁烦恼，以无二语言降伏魔众，我向你顶礼；虽已证悟菩提，却在凡夫眼前示现菩萨幻化方便而故意示现，此处被称为无敌佛子；虽成为佛陀弥勒的对等者，却被善逝亲自预言为无过之位，龙树著名；虽在持明与禅定上不逊于文殊，但后来被称为精进修持尊者弥勒的无著；智慧童子生起疑问的方式，是在圣者自身示现相似深妙行为中，我等对此生起信心。佛陀殊胜之本性明了，及如实趣入其方式，佛母实相与隐义次第，从弥勒怙主龙树传承中出现，随学智者遍满大地。然而对于尊者论著的真实义理，世亲、法称、《十万释》作者等成为智者中最胜者的诸位广泛解释。其深广义理，非是凡夫所能相应。虽如此，圣者善狮以殊胜志愿所取的智慧方式，对般若经义中有许多最胜根器的善说。我从小对佛法生起信心，尤其对此佛母（般若经）生起信解。然而长久以来缺少真实善知识
5-563b
引导。那时，因信心习气熟习之力，我二十岁时从尊者论著本身和善狮注释，通过阅读得授从善士处，很好地获得了心领神会。由于他们殊胜教诲的加持力，从二十三岁末开始着手，在二十五岁时圆满完成。虽有快速完成此论著的缘分，但中间因学习声明、因明等诸多理论，以及依自己理解宣讲所闻，以及从事如法事业和恶劣执著懈怠等，未能迅速完成，向智者忏悔过失。愿我在此勤勉所得的功德如同雪山大海，善业波涛如雪之花环，为一切遭受痛苦衰败与集谛疾病折磨的众生变为甘露。此由略通五明处义理，获得能够分辨法与非法的智慧眼的比丘译师妙音悦意，又名圣者噶玛巴第八世转世者所造。
;


 མིང་གཞན་འཕགས་པ་ཀརྨ་པའི་སྐྱེ་བའི་ཕྲེང་བ་བརྒྱད་པར་གྲགས་པས། འཇམ་དབྱངས་དགྱེས་པའི་མདངས་ལྡན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཕྱི་རོལ། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དགེ་སློང་བརྒྱ་ཕྲག་ཕྱེད་ལྷག་པ་དབྱར་ཚུལ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་ཀློག་གྲྭར་རང་ལོ་ཉེར་ལྔ་པའི་དབྱར་ཙམ་གྱི་དུས་མར་ངོའི་གྲལ་ཚེས་དང་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་བོ། །ཁོ་བོའི་འགྲེལ་ཚུལ་འདི་ཉིད་འཕགས་སེང་དང་མི་མཐུན་པ་འདུག་ཅེས་ཞེན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་སྡང་སྨྲས་སུ་མ་བྱེད་པར་འཆད་ཉན་གྱི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་པར་མཛོད་ཅིག །ཤེས་རབ་ཞན་པས་ཇི་བཞིན་གཞུང་མ་གོ།

以下是完整直译：
又名圣者噶玛巴第八世转世者所造。于文殊欢喜之光庙宇外，游乐园林中一百五十余比丘如法安住夏安居的


 །ཐོས་པ་བྲལ་བས་རྒྱུས་མེད་སྒྲོག་པ་ཙམ། །ཡོངས་འཛིན་
5-564a
བསྐལ་པས་བརྡའ་དོན་དཔྱིས་མ་ཕྱིན། །བརྩོན་པ་དམན་པས་ཆོས་ཚུལ་གཏིང་མ་དཔོགས། །འོན་ཀྱང་རྗེ་བཙུན་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོ་ཡི། །ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་གསང་བ་དང་། །སྐལ་ངན་བདག་ཀྱང་ལེ་ལོར་མི་གནས་ཙམ། །ཡིན་ཀྱང་ཁྱོད་ལ་འཆད་རྩོམ་གཉེར་བྱ་ཅི། །ཀྱེ་མ་ཁྱོད་འདྲའི་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་ཅན། །ཕྱི་ནང་འགལ་འདུའི་རང་བཞིན་བློ་གྲོས་ཉམས། །སྡེ་སྲིད་ཆོས་པའི་ཕྱོགས་རིས་ཤིན་ཏུ་རགས། །ཆོས་དང་རང་རྒྱུད་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་གྱུར། །ཅི་བྱེད་ཉོན་མོངས་གཉེན་པོར་མ་སོང་བའི། །ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་གཞན་བསླུས། །ལེགས་པར་བརྟགས་ན་རང་ལ་ཡིད་འབྱུང་སྐྱེས། །འཕགས་པའི་ཐུགས་རྗེས་སྐྱོབས་ཤིག་ལས་ངན་བདག །མཉམ་མེད་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཀརྨ་པ། །མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྐུ་དྲིན་འཁོར་བར་དཀའ། །འོན་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་ལ་དད་པའི་ཟས། །འཕགས་པ་ཁྱོད་ལ་དམིགས་ཏེ་ཕུལ་བ་ནི། །བླུན་པོའི་ནོར་ཅན་བདག་གིས་བླངས་གྱུར་པ། །ཡོན་སྦྱོང་མ་ནུས་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོས་གཟིགས། །ཀྱེ་མ་འཁྲུལ་སྣང་འདི་ནི་བདག་ཕྱིར་འབྲངས། །ལས་ངན་སྔོན་ནས་འཕངས་པ་ཡུལ་དུ་གྲུབ། །ཕྱིས་ནས་ཚེ་ཡི་ཚད་ནི་རིམ་བཞིན་ཡལ། །སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་འདིར་གཟིགས་ཤིག་ཀརྨ་པ། །རྒྱལ་དབང་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོས་བདག་གཟིགས་སམ། །ཁྱེད་ལ་ཐུགས་རྗེ་མཐུ་རྩལ་མངའ་གྱུར་ན། །ཁྱོད་ཉིད་ཁོ་ནར་མོས་པའི་དབྱངས་ཅན་བཟང་། །སློབ་མ་སྡུག་གུ་ཡལ་བར་འདོར་ལགས་སམ། །ཊཱི་ཀ་འདིར་ཡང་བར་སྐབས་ཚིགས་བཅད་འགར། །སྣང་ཤས་དབང་གིས་གཞན་ལ་བསྙད་འདོགས་པའི། །ངག་འཆལ་འགའ་ཞིག་བྲིས་ལ་འགྱོད་པར་མཆིས། །འདི་ཡང་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོའི་སྤྱན་སྔར་བཤགས། །ཀྱེ་མ་བདག་ནི་སྒོ་གསུམ་ཅི་བྱེད་ཀྱང་། །ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་
5-564b
དུ་གྱུར། །ཕྱིན་ཆད་རྒྱུད་ལ་ཕྱི་ནང་ཟོལ་མེད་པའི། །བསྟན་པའི་གྲལ་དུ་ངེས་པར་ཚུད་པ་ཞིག །འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཀརྨ་པ། །ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏུ་གསོལ། །༈ སྭ་སྟི། རྗེ་བཙུན་ཀརྨ་པའི་མཚན་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ། བདག་ཀརྨ་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེས་ཕར་ཕྱིན་གཞུང་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་པ་བྱས་པའི་སྤར་གྱི་མཐུན་རྐྱེན། བོད་བཙད་པྡྷྣ་གདུང་བརྒྱུད་བསམ་སྡེ་ནས་མཛད་པའི་དགེ་རྩ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་དང་། སྤར་བྱང་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་བདག་ཉིད་ཁོ་ནས་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། ཨེ་མ། འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་རིམ་བཞིན་སྡུད། །བྱང་ཆུབ་རྣམ་གསུམ་སྒྲུབ་པའི་སྐལ་ལྡན་མེད། །ས་གཞི་ཆོས་བཞིན་སྐྱོང་བའི་རྫོགས་ལྡན་བྲལ། །སྙིགས་མའི་དུས་འདིར་བདག་སྐྱེ་དོན་མེད་གྱུར། །༡ དེ་ལྟར་ན་ཡང་རྗེ་བཙུན་བླ་མ་རྗེ། །སངས་རྒྱས་མཉན་པ་གྲུབ་ཐོབ་བཀའ་དྲིན་ལས། །སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་རིམ་པ་ཅུང་ཟད་མཐོང་། །དེ་ཡི་ཚུལ་ལ་སྤྲོ་བ་རྒྱ་ཆེར་ཐོབ། །༢ དེ་ཚེ་ཐར་འདོད་སྒྲུབ་པ་དོན་གཉེར་བ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་མཐོང་བས། །བཟོད་བླགས་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ནང་ནས་སྐྱེས། །ཅི་བྱ་ནུས་མེད་མཆི་མ་ཁོང་ནས་འཁྲུགས། །༣ དེ་ཚེ་མཉམ་མེད་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་དང་། །སྒྲུབ་བརྒྱུད་སྙིང་པོ་ཀརྨ་ཀམ་ཚང་གི། །ཐུགས་རྗེར་ལྡན་པའི་བླ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །བདག་ལ་ལྟོས་བཅས་སློབ་མ་རྣམས་ལ་གཟིགས། །༤ མཐོ་རིས་ཡོན་ཏན་བདུན་གྱིས་མངོན་མཐོ་བའི། །ཙཱ་རི་གྲགས་པས་མཐུན་རྐྱེན་ལེགས་སྦྱར་ཞིང་། །ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་འཁོར་སོགས་སྦྱོར་བ་པོ། །བཙུན་མ་གྲགས་དང་རྐོས་ཀྱི་རིག་བྱེད་པ། །༥ རྡོ་རྗེ་དཔོན་གཡོག་ཞུ་དག་མཁན་པོ་སོགས། །ཕྱོགས་འདིར་ཞུགས་པའི་བསམ་སྦྱོར་དགེ་བ་དང་། །འབྲེལ་བ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ལེགས་བྱས་ཀྱི། །
5-565a
འབྲས་བུ་གང་མཆིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་པ། །༦ མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་རིམ་པ་ཡི། །

 །ཐོས་པ་བྲལ་བས་རྒྱུས་མེད་སྒྲོག་པ་ཙམ། །ཡོངས་འཛིན་
5-564a
བསྐལ་པས་བརྡའ་དོན་དཔྱིས་མ་ཕྱིན། །བརྩོན་པ་དམན་པས་ཆོས་ཚུལ་གཏིང་མ་དཔོགས། །འོན་ཀྱང་རྗེ་བཙུན་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོ་ཡི། །ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་གསང་བ་དང་། །སྐལ་ངན་བདག་ཀྱང་ལེ་ལོར་མི་གནས་ཙམ། །ཡིན་ཀྱང་ཁྱོད་ལ་འཆད་རྩོམ་གཉེར་བྱ་ཅི། །ཀྱེ་མ་ཁྱོད་འདྲའི་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་ཅན། །ཕྱི་ནང་འགལ་འདུའི་རང་བཞིན་བློ་གྲོས་ཉམས། །སྡེ་སྲིད་ཆོས་པའི་ཕྱོགས་རིས་ཤིན་ཏུ་རགས། །ཆོས་དང་རང་རྒྱུད་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་གྱུར། །ཅི་བྱེད་ཉོན་མོངས་གཉེན་པོར་མ་སོང་བའི། །ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་གཞན་བསླུས། །ལེགས་པར་བརྟགས་ན་རང་ལ་ཡིད་འབྱུང་སྐྱེས། །འཕགས་པའི་ཐུགས་རྗེས་སྐྱོབས་ཤིག་ལས་ངན་བདག །མཉམ་མེད་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཀརྨ་པ། །མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྐུ་དྲིན་འཁོར་བར་དཀའ། །འོན་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་ལ་དད་པའི་ཟས། །འཕགས་པ་ཁྱོད་ལ་དམིགས་ཏེ་ཕུལ་བ་ནི། །བླུན་པོའི་ནོར་ཅན་བདག་གིས་བླངས་གྱུར་པ། །ཡོན་སྦྱོང་མ་ནུས་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོས་གཟིགས། །ཀྱེ་མ་འཁྲུལ་སྣང་འདི་ནི་བདག་ཕྱིར་འབྲངས། །ལས་ངན་སྔོན་ནས་འཕངས་པ་ཡུལ་དུ་གྲུབ། །ཕྱིས་ནས་ཚེ་ཡི་ཚད་ནི་རིམ་བཞིན་ཡལ། །སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་འདིར་གཟིགས་ཤིག་ཀརྨ་པ། །རྒྱལ་དབང་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོས་བདག་གཟིགས་སམ། །ཁྱེད་ལ་ཐུགས་རྗེ་མཐུ་རྩལ་མངའ་གྱུར་ན། །ཁྱོད་ཉིད་ཁོ་ནར་མོས་པའི་དབྱངས་ཅན་བཟང་། །སློབ་མ་སྡུག་གུ་ཡལ་བར་འདོར་ལགས་སམ། །ཊཱི་ཀ་འདིར་ཡང་བར་སྐབས་ཚིགས་བཅད་འགར། །སྣང་ཤས་དབང་གིས་གཞན་ལ་བསྙད་འདོགས་པའི། །ངག་འཆལ་འགའ་ཞིག་བྲིས་ལ་འགྱོད་པར་མཆིས། །འདི་ཡང་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོའི་སྤྱན་སྔར་བཤགས། །ཀྱེ་མ་བདག་ནི་སྒོ་གསུམ་ཅི་བྱེད་ཀྱང་། །ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་
5-564b
དུ་གྱུར། །ཕྱིན་ཆད་རྒྱུད་ལ་ཕྱི་ནང་ཟོལ་མེད་པའི། །བསྟན་པའི་གྲལ་དུ་ངེས་པར་ཚུད་པ་ཞིག །འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཀརྨ་པ། །ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏུ་གསོལ། །༈ སྭ་སྟི། རྗེ་བཙུན་ཀརྨ་པའི་མཚན་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ། བདག་ཀརྨ་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེས་ཕར་ཕྱིན་གཞུང་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་པ་བྱས་པའི་སྤར་གྱི་མཐུན་རྐྱེན། བོད་བཙད་པྡྷྣ་གདུང་བརྒྱུད་བསམ་སྡེ་ནས་མཛད་པའི་དགེ་རྩ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་དང་། སྤར་བྱང་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་བདག་ཉིད་ཁོ་ནས་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། ཨེ་མ། འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་རིམ་བཞིན་སྡུད། །བྱང་ཆུབ་རྣམ་གསུམ་སྒྲུབ་པའི་སྐལ་ལྡན་མེད། །ས་གཞི་ཆོས་བཞིན་སྐྱོང་བའི་རྫོགས་ལྡན་བྲལ། །སྙིགས་མའི་དུས་འདིར་བདག་སྐྱེ་དོན་མེད་གྱུར། །༡ དེ་ལྟར་ན་ཡང་རྗེ་བཙུན་བླ་མ་རྗེ། །སངས་རྒྱས་མཉན་པ་གྲུབ་ཐོབ་བཀའ་དྲིན་ལས། །སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་རིམ་པ་ཅུང་ཟད་མཐོང་། །དེ་ཡི་ཚུལ་ལ་སྤྲོ་བ་རྒྱ་ཆེར་ཐོབ། །༢ དེ་ཚེ་ཐར་འདོད་སྒྲུབ་པ་དོན་གཉེར་བ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་མཐོང་བས། །བཟོད་བླགས་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ནང་ནས་སྐྱེས། །ཅི་བྱ་ནུས་མེད་མཆི་མ་ཁོང་ནས་འཁྲུགས། །༣ དེ་ཚེ་མཉམ་མེད་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་དང་། །སྒྲུབ་བརྒྱུད་སྙིང་པོ་ཀརྨ་ཀམ་ཚང་གི། །ཐུགས་རྗེར་ལྡན་པའི་བླ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །བདག་ལ་ལྟོས་བཅས་སློབ་མ་རྣམས་ལ་གཟིགས། །༤ མཐོ་རིས་ཡོན་ཏན་བདུན་གྱིས་མངོན་མཐོ་བའི། །ཙཱ་རི་གྲགས་པས་མཐུན་རྐྱེན་ལེགས་སྦྱར་ཞིང་། །ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་འཁོར་སོགས་སྦྱོར་བ་པོ། །བཙུན་མ་གྲགས་དང་རྐོས་ཀྱི་རིག་བྱེད་པ། །༥ རྡོ་རྗེ་དཔོན་གཡོག་ཞུ་དག་མཁན་པོ་སོགས། །ཕྱོགས་འདིར་ཞུགས་པའི་བསམ་སྦྱོར་དགེ་བ་དང་། །འབྲེལ་བ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ལེགས་བྱས་ཀྱི། །
5-565a
འབྲས་བུ་གང་མཆིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་པ། །༦ མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་རིམ་པ་ཡི། །


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是原藏文的完整直译：
缺乏闻法故而仅是无知地复诵，缺少善知识故而未能深入了解意义，精进不足故而未能深入法义。然而，依靠尊者法称大海（尊者却札嘉措）深奥秘密的心意，我这个业障深重者也不至于完全懈怠。但是，向你讲解撰述有何益处？唉！你这样身着僧装的影像，内外矛盾的本性使智慧衰退，对政教之分执着严重，法与自相续不能共存。所作所为皆未成为烦恼的对治，以闻思修的方式欺骗自他。仔细观察时对自己生起厌离，愿圣者的悲心救护我这业障深重者！无与伦比的法王噶玛巴，无与伦比的恩德难以回报。然而，信仰出家人形象的布施，是对圣者你的供养，但被我这愚者接受，未能清净供养，愿法称大海垂视。唉！这迷幻显现随我而来，过去所造的恶业在对境上成熟，从今以后寿命将逐渐减少，请慈悲注视这悲悯之境，噶玛巴！胜王法称大海是否能看顾我？若您具有悲心威力，唯独信仰您的美妙音声（妙音天女），难道要舍弃可怜的弟子吗？在这注疏中，中间某些偈颂，由于执着显现而对他人妄加指责的一些不当言论已写下，对此我感到忏悔。此亦在法称大海面前忏悔。唉！我的身语意无论做什么，一切都受迷惑所转。从今以后，愿我的相续中没有内外虚伪，确实列入佛法行列中。至尊观世音菩萨噶玛巴，祈请法称大海加持！
吉祥！被尊者噶玛巴名号加持，我噶玛巴米觉多杰撰写般若波罗蜜多经论注疏的印刷助缘，是由藏人班丹家族贡献的。愿此善根回向菩提，印版祝词亦由我米觉多杰自己宣说：啊！世间导师的教法次第衰减，修持三种菩提的有缘者稀少，如法治理大地的圆满时代已逝，在此浊世中我的出生毫无意义！(1) 然而，依靠至尊上师尊者，佛陀班禅成就者的恩德，略见佛法次第，对此法门获得了广大欢喜。(2) 当时见不到如理作意、欲求解脱、追求修行的人，内心生起无法忍受的悲心，不知所措，泪水从心中涌出。(3) 那时，无与伦比的达波噶举和修证精髓噶玛噶举的具悲上师们都垂视我及弟子们。(4) 具七德庄严的扎里扎巴提供良好助缘，抄写底稿、装订等工作由尼师扎巴及刻版技艺者，(5) 金刚师徒、校对师等，参与这项工作的发心与实践的善行，以及与此相关的一切善业功德，(6) 愿《现观庄严论》的次第，


༦ མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་རིམ་པ་ཡི། །ལམ་བཟང་སྒོ་ནས་ཀུན་མཁྱེན་ཐོབ་ཕྱིར་བསྔོ། །༈ ན་མོ་གུ་རུ་མཉྫཱུ་ཤྲི་ཡེ། སྲས་བཅས་རྒྱལ་བའི་རྒྱུ་སྐར་དཀྱིལ་འཁོར་འབྱམས་ཀླས་པ། །རྒྱུན་གྱི་འཁོར་ལོར་འཆར་བའི་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །ནམ་མཁའི་མེ་ལོང་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཡུམ་ལ། །གཏན་གྱི་སྐྱབས་སུ་ངེས་པའི་དད་པས་ཕྱག་བགྱིའོ། །༡ དུས་གསུམ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱལ་བའི་སར། །བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་གྱུར་ཟག་མེད་ཡོན་ཏན་གྱི། །འབྱུང་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ནི་སྤྲོས་ཀུན་དང་། །བྲལ་བའི་གཉུག་མའི་གནས་ལུགས་འདི་ལས་གཞན་ཡོད་མིན། །༢ གང་ཞིག་མ་རིག་འཁྲུལ་བའི་རང་གཟུགས་མཚན་མའི་ཆོས། །མཐའ་དང་བྲལ་བར་བཤིགས་ལ་སྟོང་ཆེན་བདུད་རྩི་ཡི། །བགོ་བཤའ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དེ་རུ་སྲིད་ཞིའི་ཁམས། །མི་གནས་མྱང་འདས་སྦྱིན་པའི་ཆོ་ག་ཅི་ཡང་ཡོད། །༣ རང་བཞིན་གཤིས་འདི་ཕྱོགས་དང་རིས་སུ་ཆད་མིན་ཀྱང་། །འགྲོ་བ་ཁམས་དབང་བསམ་པའི་སྐལ་བ་དང་འཚམས་པར། །ཆོས་ཉིད་ལང་ཚོ་ངོམས་ལ་འགོག་པ་མེད་པའི་ཕུལ། །དམ་ཆོས་དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོའི་ངོ་བོར་རྒྱལ་བས་སྤྲོས། །༤ དེ་སླད་ཐེག་པའི་འཇུག་སྒོ་ཇི་སྙེད་འཕྲོ་བའི་གཞི། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལྡྷྣ་འབྱུང་གནས་བླ་ན་མེད་གྱུར་ཀྱང་། །རྒྱས་པར་སྣང་དང་མཐོང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡི། །ཁྱད་པར་ཆེ་བ་གདུལ་བྱའི་བློ་ཡིས་བྱས་པ་བཞིན། །༥ ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོར་ཡོངས་གྱུར་ཟབ་པ་དང་། །རྒྱ་ཆེའི་བདག་ཉིད་མཁའ་དང་མཚོ་ལ་ཅོ་འདྲི་བ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་རྟོགས་ཕུལ་བྱུང་ཡུམ་གྱི་གཞུང་། །གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་
5-565b
དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དུ་བརྗིད་པ་ཆགས། །༦ མཐའ་རྣམས་མ་ལུས་ཀུན་དང་བྲལ་བ་དངོས་བསྟན་ནི། །སྟོང་ཉིད་ལས་གཞན་མཁྱེན་གསུམ་སྦྱོར་བཞི་ཞུགས་འབྲས་བཅས། །མཐར་ཐུག་དོན་རྣམས་སྦས་པའི་ཚུལ་དུ་ཐུབ་མཆོག་དེས། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་ཡི་མགྲིན་པའི་ཁྱིམ་ནས་བསྒྲགས། །༧ དེ་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་སུ་བརླིང་ཆེས་པས། །ཀུན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐུན་མོང་འབབས་མིན་དེ་ཡི་སླད། །མན་ངག་ཉིད་དུ་དྲིལ་ནས་བསྟན་པ་འདི་ཉིད་ནི། །ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་མངོན་སུམ་གཟུགས་སུ་རྒྱུ་འདྲར་མཐོང་། །༨ ཤིན་ཏུ་མཐའ་ལ་ཐུག་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཉག་གཅིག་ཕྱིར། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ངེས་པའི་དོན། །གསལ་བར་ཕྱུངས་ལ་ཐུབ་པ་རང་དང་མཉམ་པ་ཡི། །ཉེར་ལེན་དེ་ནི་རྒྱལ་ཚབ་བྱམས་མགོན་ཁོ་ནའོ།

以下是原藏文的完整直译：
(6) 《现观庄严论》次第之良道，为获得遍知而回向。
敬礼上师文殊师利！无量佛及佛子如星宿坛城般，在时轮中显现的法界智慧，空性明镜般的般若波罗蜜多佛母，以永恒皈依的信心顶礼。(1) 三世一切善逝成佛之地，唯一趋向的道路，无漏功德之源泉圆满，即是远离一切戏论的本然实相，除此之外别无他法。(2) 凡是将无明迷乱自相之有相法，摧毁为离边际而成为大空甘露之分享，具有此力者，于此生死涅槃界中，有施予不住涅槃的仪轨。(3) 虽然自性本质不分方向与偏袒，但随众生根器意乐与缘分，展现法性青春无有阻碍的殊胜，佛陀幻化为正法宝藏大海之本体。(4) 因此，无论多少乘门入口之所流，法轮源泉虽为无上，广大显现与见解圆满的差别，皆如所化众生心智所成。(5) 大乘法之精髓深广本质，如天空与海洋般不可测量，一切遍智现观殊胜佛母经典，基道果之坛城中庄严矗立。(6) 离一切边际的直接教示，除空性外，三智四加行与入定果位等，究竟义理以隐藏方式，由至尊佛陀以一切相的音声宣说。(7) 此义极其稳固于不可思议之处，非一切众生共同行境，因此，将其汇集为教授而宣说，视为遍智智慧现前之形象因。(8) 极为究竟的因果唯一道路，汇集为一法蕴并阐明了义，与佛陀平等的近取，唯有法王子慈氏怙主。


 །༩ དཀའ་ཐུབ་བརྟན་པོས་ཡུན་རིང་མགུ་བ་སྤྱད་པ་ལས། །བྱམས་པའི་ལྷ་དེ་མཉེས་པར་གྱུར་ནས་མི་ཡུལ་དུ། །ཆོས་ཀྱི་གངྒཱ་ལེགས་པར་འབབས་པའི་བདག་རྐྱེན་ནི། །ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྐལ་ལྡན་ཤིང་རྟས་བདག་གིར་བྱས། །༡༠ དེ་ཚེ་རྣམ་གྲོལ་བྱང་ཆུབ་བླ་མེད་ཤེས་པ་དང་། །ལྡན་པའི་སྐྱེ་བོ་ཡོངས་ཀྱི་སྙིང་ལ་མུན་པའི་ཁྲོད། །ཉི་མ་ལྟ་བུར་ཡང་དག་གསལ་བའི་དགེ་མཚན་ཡང་། །ཞི་བ་ཆེན་པྡྷྣ་སྣང་བས་བསྙེམས་པ་བཞིན་དུ་གྱུར། །༡༡ དཔང་གྱུར་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དོན་མཐུན་པར། །གསལ་བྱེད་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོ་སྤྲོ་ལ་དགྱེས་ཆགས་བཞིན། །མངོན་པར་སྤེལ་བའི་ངོ་མཚར་དེ་ཡང་ཐུབ་མཆོག་གི། བསྟན་པ་རིན་ཆེན་གསལ་བའི་རྒྱན་དུ་བརྒྱུད་མར་བྱུང་། །༡༢ ཀུན་གྱི་དབུས་ན་ལུང་རིགས་ཚད་མར་སོང་བའི་མཐུ། །གཅིག་ཏུ་སྨིན་པའི་ལུས་སྟོབས་རྒྱས་དེ་འཕགས་ཡུལ་ན། །དཔལ་ལྡན་སེང་གེ་བཟང་པོས་བྱས་པའི་བསྟན་
5-566a
བཅོས་ནི། །དོན་གསལ་སེང་ཕྲུག་ཁོ་ན་ཡིན་ཅེས་ཀུན་ལ་གྲགས། །༡༣ གཞན་དུ་སྟོན་མཆོག་ཉིད་དང་དབྱེར་མེད་རྒྱལ་བ་མཆོག །མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེའི་གསུང་གསང་ཉི་འོད་ཐིག་ལེ་ཡིས། །རེག་པ་མིན་ན་གཞུང་དོན་གངས་རི་བདུད་རྩིའི་ཆུར། །བཞུ་བར་དཀའ་ཞེས་ཕྱི་དུས་ལེགས་བྱས་ལམ་ནས་ཐོས། །༡༤ ངེས་དོན་མཐར་ཐུག་ནང་གི་དབུ་མ་ཁོ་ན་རུ། །གནས་པའི་གསང་དེ་སྔོན་ཆད་སྒྲིན་པོ་སུ་ཡིས་ཀྱང་། །རྟོགས་པར་འོས་མིན་ངེས་ཤེས་བློ་ནི་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །ཀརྨ་པ་ཡི་བགོ་སྐལ་གཅིག་པུར་གྲུབ་འདིས་བྱིན། །༡༥ བཤད་པའི་ལམ་སྲོལ་འདི་ལྟ་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་མྡྷྣ་གནད། །གཞུང་གི་དགོངས་པར་ཇི་བཞིན་འབྱོར་པའི་གོ་སྐབས་དག །བདེ་བར་མཐོང་ཕྱིར་སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་འདི་ཉིད་ནི། །རྒྱལ་ཡུམ་མ་དེ་ཡི་གེའི་གཟུགས་སུ་ཡོང་བ་བཞིན། །༡༦ གཞན་དངོས་སྟོང་པའི་སྐུད་པ་འཇམ་པྡྷྣ་རང་བཞིན་ཡང་། །ལུང་རིགས་ཟབ་མྡྷྣ་དོན་ཡོད་ཞགས་པ་ཉིད་གྱུར་པས། །སྦས་དོན་ཡིད་འཕྲོགས་སི་ཏཱ་ཁུགས་དེ་སྤྲོས་བྲལ་གྱི། །གཞུང་ལུགས་ནོར་བཟང་རྩེ་དགའི་བག་མར་དེང་འདིར་སོང་། །༡༧ བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་གདོད་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཁམས། །ཆོས་དབྱིངས་དེ་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་དབྱེར་མ་མཆིས་པས། །ཟབ་རྒྱས་ཟུང་འཇུག་གཤིས་སུ་སྦྱོར་ལ་མཁས་གྱུར་ན། །ངེས་དོན་ཆོས་རྣམས་དགོངས་པ་རོ་གཅིག་འགྱུར་ལས་ཅི། །༡༨ གང་དག་སྙིང་པྡྷྣ་བསྟན་དང་ངེས་དོན་ལ་དགའ་བའི། །སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་རྣམ་པར་སྨན་སླད་དཔལ་ཀུན་ནི། །གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པ་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལྡྷྣ་གླིང་། །མ་ཕམ་རྒྱལ་བ་བརྒྱུད་མར་དགྱེས་པའི་གདན་ས་ཆེར། །༡༩ ཀུན་མཁྱེན་བླ་མ་བྱམས་མགོན་ཏཱ་ཡི་སི་ཏུའི་ཞབས། །པདྨའི་ལྗགས་ལྡན་
5-566b
གསུམ་པར་གྲགས་པ་དབང་བཅུའི་སྟོབས། །མཆོག་ཏུ་གྲུབ་པའི་རྣམ་འདྲེན་རྒྱལ་པོ་གང་དེ་ཡི། །ཐུགས་བསྐྱེད་རྒྱ་མཚོའི་འཇིངས་བཞིན་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་ལས། །༢༠ ཆོས་སྦྱིན་འདོད་རྒུ་འཇོ་བའི་དབྱིག་ཏུ་རྒྱས་འགྲེལ་འདི། །བལྟམས་པའི་རིང་སྲེལ་འཇོག་པྡྷྣ་གཙུག་རྒྱན་འདྲ་བ་ནི། །མངོན་པར་འཆར་ཚེ་ངོ་མཚར་སྣང་བ་མ་བཟོད་ནས། །ཉིན་བྱེད་གཞོན་ནུ་མཁའ་ལ་དེང་འདིར་བྲོས་སམ་སྙམ། །༢༡ ལེགས་བྱས་འོ་མཚོ་ལྟ་བུ་རབ་ཏུ་དཀར་བ་ཡི། །སྙིང་པོར་སྨིན་པ་དགེ་ཚོགས་ཟླ་བ་རྒྱས་པ་ནི། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པྡྷྣ་མཐར་ཡང་ཉམས་པ་མེད་སླད་དུ། །མི་ཤིགས་ཡོངས་བསྔྡྷྣ་ཆུ་གཏེར་རྫིང་བུར་དེངས་བསྐྱེལ་ཏོ།

以下是原藏文的完整直译：
(9) 通过长期持续的苦行修习，使慈氏天尊欢喜后，于人间善妙流注法之恒河的助缘，由无碍具缘胜车(无著)所获得。(10) 当时，具有无上解脱菩提智慧之人心中黑暗中，如同太阳般完全光明的吉祥相，也如大寂静光明所耀眼那般。(11) 作为见证，众多有智者一致认同，如同欢喜悦意于阐明善说大海般，此增盛的奇妙也成为佛陀珍贵教法的明晰庄严，代代相传。(12) 在众人中由经教与理性成为量的力量，唯一成熟增长身力，于圣地中，由具德狮子贤所著的论著，名为《明义童子》唯一真实，为众所周知。(13) 另外，如同与佛陀无别的殊胜佛，米觉多杰密语阳光明点若未触及，则难将论典意义如雪山甘露融化，此言从后世善业道路中所闻。(14) 究竟了义唯一为内中观所安住之秘密，过去无论何等慷慨者也不适合了悟，此确信智慧唯是圆满佛果噶玛巴的唯一分得，由此赐予。(15) 如此宣说之道轨，通过深奥要领，如实获得论意的机会，为易于见到，此前所未有的善说，如同佛母以文字形式出现。(16) 他空性之柔软线索本为文殊，也成为深妙经教与理趣之如意索，摄取隐密义理如西妲，成为离戏论教义善财欢喜新娘于今日。(17) 善逝佛性本来俱生界，法界之外别无差别，若于深广双融本性之相应熟练，了义诸法意趣融为一味有何不可？(18) 为利益一切喜爱心要教法与了义之人，将一切圣德集于一处，佛教法轮洲弥勒佛所欢喜的传承大座上，(19) 遍智上师慈氏怙主台耶锡图足下，莲花具舌第三位著名的十力最胜成就导师王，从其发心大海深渊般极为深奥处，(20) 此广释如同满足所欲法施的宝藏，如安放舍利顶饰般显现之时，无法忍受奇妙景象，犹如少年太阳今日逃往虚空。(21) 如同善业乳海般纯白之精华，成熟功德集月圆，为使菩提心要永不衰减，送入不坏普皆回向之水库池塘中。


 །༢༢ ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ན་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་དགྱེས་པ་ཡི། །མཆོད་སྤྲིན་ཉིད་དང་དཀར་པྡྷྣ་ཕྱོགས་སྐྱོང་མ་ལུས་རྣམས། །དགའ་བའི་དཔལ་ཏེ་ཀུན་ལ་སེམས་གཉིས་ཆོ་ག་ནི། །ཡང་དག་རྫོགས་པའི་ཉེར་ལེན་བླ་མེད་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག །༢༣ གང་དུ་ཞི་བསིལ་གཏན་གྱི་བདེ་བས་དགེ་བྱེད་པའི། །ཕན་པ་བླ་མེད་དབྱིག་ཏུ་གྲུབ་པའི་རིན་ཆེན་གསུམ། །འཇིག་རྟེན་མུ་མཐར་ཐུག་པའི་ཞིང་དུ་ཡིད་འོང་བའི། །ཁྱབ་བརྡལ་འཁོར་པོའི་འདུ་འགོད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་གྱུར་ཅིག །༢༤ སྟོན་པའི་བསྟན་པ་མཚན་ཉིད་པ་ནི་ལུང་རྟོགས་ཀྱི། །རྣམ་གཞག་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་གཞན་དུ་མ་དམིགས་ཏེ། །དེ་འཛིན་བྱེད་པ་བཤད་དང་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡི། །ལེགས་བྱས་རྨད་བྱུང་མཁའ་དང་མཉམ་པར་འཕེལ་གྱུར་ཅིག །༢༥ བདེར་གཤེགས་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་གཤེགས་པའི་ལམ་པོ་ཆེ། །དམ་ཆོས་ཀུན་ལ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་རྣམ་གསུམ་པོ། །གཅིག་ཏུ་ཚང་དགོས་རྒྱལ་བས་བསྔགས་ཕྱིར་དེ་དོན་དང་། །མཐུན་པའི་བསགས་སྦྱང་མཁའ་ཁྱབ་འགྲོ་ལ་རྫོགས་གྱུར་
5-567a
ཅིག །༢༦ ངེས་དོན་ཟབ་མྡྷྣ་ལམ་ནས་སྐྱེ་མེད་མཐར་ཐུག་པར། །རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་དུས་གསུམ་སྐྱེ་རྒུ་མ་ལུས་ལ། །བདེ་བླག་རྫོགས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཁོར་བ་ལས། །ཐམས་ཅད་ཐར་པའི་དགེ་མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་གྱུར་ཅིག །༢༧ གནས་ངན་ལེན་རྒྱུ་མི་དགེའི་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་ཀྱང་། །དབེན་བཞིན་དཀར་པོ་དགེ་བའི་ལེགས་ཚོགས་ལག་ལེན་དུ། །ཐེབས་པས་སྒོ་གསུམ་བསོད་ནམས་ཞིང་དུ་བསྒྱུར་བ་ཡི། །རྣམ་ཐར་རྒྱ་མཚོས་འགྲོ་ཁམས་ཡོངས་རྫོགས་བསྲུངས་གྱུར་ཅིག །༢༨ བསྟན་པ་འཛིན་པའི་སྐྱེས་མཆོག་གང་ན་སུ་བཞུགས་རྣམས། །ཞབས་པད་རྡོ་རྗེའི་ཁམས་སུ་རབ་བརྟན་བསྟན་འགྲྡྷྣ་དོན། །རྒྱལ་བའི་རྒྱལ་ཚབ་བཞིན་དུ་འབྱམས་ཀླས་འགྲུབ་པ་ཡི། །ངོ་མཚར་སྣང་བས་ས་གསུམ་ཡོངས་སུ་འགེངས་གྱུར་ཅིག །༢༩ བཤད་དང་སྒྲུབ་པ་གཤའ་མ་བགྱི་བའི་ཆོས་མཛད་ནི། །ཀུན་ལ་ལྷ་དང་སྲུང་མ་འགོ་ཞིང་མཐུན་རྐྱེན་གྱི། །དཔལ་དང་འབྱོར་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟར་ཕྱུག་བདུད་རིས་ཀྱི། །འཚེ་བས་ནམ་ཡང་བརྫི་བར་ནུས་པར་མ་གྱུར་ཅིག །༣༠ ཕྱོགས་དང་རིས་མེད་ལྟ་སྤྱོད་རྣམ་པར་དག་བཞིན་དུ། །དགེ་འདུན་འདུས་པའི་སྡེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་རིག་གྲོལ་གྱི། །ཡོན་ཏན་སྟོན་གྱི་ལོ་ཏོག་ལྟར་ལེགས་ཆོས་བཞིན་དུ། །སྤྱོད་པའི་འཚོ་བ་རྫོགས་ལྡན་དུས་ལ་འགྲན་གྱུར་ཅིག །༣༡ མཆོག་གི་སྐྱེས་བུ་འགྲན་ཟླ་ཀུན་ནས་བྲལ་གྱུར་པའི། །མཁས་བཙུན་བཟང་པོའི་ཡོན་ཏན་ཀུན་ཚང་བྱམས་མགོན་རྗེ། །ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་རྟག་ཅིང་བརྟན་ལ་ཐུགས་བཞེད་ཀྱི། །མཛད་ཕྲིན་མཐའ་དག་རྒྱལ་དང་མཉམ་པར་འཕེལ་གྱུར་ཅིག །༣༢ འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན། །བཅོ་ལྔ་མཁའ་
5-567b
ཁྱབ་རྡོ་རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ཡི། །སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲྭ་བ་འཁྲུལ་མེད་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་ཡང་། །བདག་ཅག་བསྟན་འགྲྡྷྣ་དཔལ་དུ་མྱུར་བར་གསལ་གྱུར་ཅིག །༣༣ སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་དགའ་ལྡན་པ་ཡི་ཞལ་ལུང་དུ། །གྲུབ་པའི་བསྟན་བཅོས་རིན་ཐང་བྲལ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱང་། །ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པ་རྣམ་དག་འཇོ་སླད་རིས་མེད་ཀྱི། །མཁས་པ་རྒྱ་མཚོའི་མགྲིན་པར་དུས་ཀུན་མཛའ་གྱུར་ཅིག །༣༤ འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀུན་ཕྱི་ནང་འཁྲུགས་པ་མིང་ཡང་མེད། །དེ་བཞིན་ནད་དང་མུ་གེའི་འཇིགས་པ་ཀུན་ནས་བྲལ། །ཆར་ཆུ་དུས་འབེབས་ལོ་ཕྱུགས་རྟག་ལེགས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི། །དཔལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ལྷ་ཡུལ་ལྟ་བུར་རྒྱས་གྱུར་ཅིག །༣༥ དངོས་བརྒྱུད་ཀུན་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པ་ཅན། །ཐ་མལ་འབའ་ཞིག་སྣང་བའི་སྣོད་དང་བཅུད་ཐམས་ཅད། །ཡོངས་སྦྱངས་རྒྱལ་བའི་ཞིང་གི་འཁོར་ལོར་འཁྱིལ་བ་ཡི། །དགེ་མཚན་གསར་པ་བདེ་ལྡན་དཔལ་དུ་འབར་གྱུར་ཅིག །༣༦ ཡིད་རབ་དང་བས་རྩེ་གཅིག་འདུན་དང་སྨོན་པ་ཡི། །འདོད་པའི་དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་གེགས་མེད་པར། །གཡུར་དུ་
5-568a
ཟ་བའི་རྟེན་འབྱུང་ཡིད་འོངས་རྒྱལ་བའི་ཡུམ། །

以下是原藏文的完整直译：
(22) 愿成为十方三时佛及佛子欢喜的供云，以及一切白分护方尊者欢喜的吉祥，对一切二心仪轨，圆满成就的无上殊胜因。(23) 愿于何处以寂静清凉永恒之乐行善的无上利益宝藏三宝，遍及世界边际的刹土中悦意，普遍圆满自然成就。(24) 导师的教法的特征是教证二者的建立，除此之外别无所见，持教者唯有讲解与修行的善业殊胜，愿如虚空般增长。(25) 一切善逝所随行的大道，于一切正法闻思修三者，必须圆满一致为佛所赞，愿与此相应的积聚净化，圆满遍及虚空中的一切众生。(26) 通过了义甚深道，了悟无生究竟的缘分，愿三时一切众生无余，轻易圆满当下从轮回中，完全解脱的吉祥圆满。(27) 远离一切恶习惯因不善行，以纯白善业积聚落实于行为，将三门转变为福德田的解脱大海，愿守护一切众生界。(28) 愿持教胜者无论何处住世者，金刚足莲坚固安住，如佛法王子般成办无量教法与众生利益，以奇妙景象充满三界。(29) 愿讲修纯正之法行者，愿一切神灵护法前导，如海般富足的吉祥资具，永不被魔众伤害所制服。(30) 不分宗派的清净见行，愿一切僧团学识解脱的功德，如秋季庄稼般完善如法行持的生活，与圆满时代相媲美。(31) 殊胜者完全无有对手，愿具足一切智者、持戒者、善者功德的慈氏怙主尊，莲足百劫常存坚固，一切事业如佛般增盛。(32) 世间自在、佛王、遍智、十五遍空金刚受用圆满身的幻化网，无误如月般，愿速疾显现为我等教法与众生的吉祥。(33) 愿前所未有善说兜率语教所成就的无价论著，为清净见修行而施予，恒时成为无偏学者海洋的喉中挚友。(34) 愿世界一切内外纷争连名称也无，同样远离疾病饥馑一切怖畏，及时降雨五谷丰登，幸福繁荣如同天界。(35) 一切直接间接具有颠倒相的平凡显现之器情世界，完全清净成为佛刹轮转的新吉祥，愿以具乐吉祥熊熊燃烧。(36) 以极为清净心一心向往祈愿的所欲诸事，愿无碍结果，殊胜缘起悦意佛母
;


གཡུར་དུ་
5-568a
ཟ་བའི་རྟེན་འབྱུང་ཡིད་འོངས་རྒྱལ་བའི་ཡུམ། །ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་བདེན་མཐུར་སྨིན་ཅིང་རྫོགས་གྱུར་ཅིག །༣༧ ཅེས་ཤེར་ཕྱིན་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་འཕགས་བོད་ཀུན་ཏུ་འཆད་ཚུལ་ཅི་རིགས་པར་བྱུང་སྟབས། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀརྨ་པ་བརྒྱད་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་རྒྱས་འགྲེལ་འདི་ཉིད་གཞན་སྟོང་དབུ་མ་ལྟར་བཀྲལ་བ་ཡིན་ཅེས་ཀུན་ལ་གྲགས་མོད། སྒྲུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་ཡིན་དུའང་རུང་ཞིང་། འོན་ཀྱང་དགག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་རང་སྟོང་དང་འགལ་བ་མེད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ལྟ་བའི་གནད་གཅིག་ཏུ་འབབ་པའི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་བཟུང་སྟེ། ཀུན་ལ་ཡོངས་གྲགས་སེང་གེ་བཟང་པོའི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་མཛད་འདུག་པ་སོགས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་ཕུལ་བླ་མེད་དུ་སྣང་བའང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ངེས་གསང་བཅས་སྤར་བྱང་སྨོན་ཚིག་འདིའང་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྤེལ་བ་དགེ་ཞིང་བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག། །།
5-568b
5-569a
5-569b
5-570a
5-570b
5-571a
5-571b
安置于离贪
གཉིས་པ་ནི། ས་དེ་ནས་གནས་ཚུལ་གྱི་དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པ་ལའོ། །
安置于第九地
གཉིས་པ་ས་དགུ་པ་ལ་འགོད་པ་ནི། དེའི་རྗེས་ལ་ས་དགུ་པ་ལ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལའོ། །
安置于第十地
གསུམ་པ་ས་བཅུ་པ་ལ་འགོད་པ་ལ་གསུམ། ས་བཅུ་ཐོབ་མ་ཐག་པ་ལ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་ཐོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ལ་འགོད་པའོ། །
安置于当证十地间
དང་པོ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ས་བཅུ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་བཀོད་པར་མཛད་ནས་ཞེས་སོ། །དབང་བསྐུར་ཚུལ་ནི་འཇུག་པ་སོགས་ལས་ཤེས་པས་སྤྲོས་པ་ཆོག་གོ།
安置于一世得道
གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཐོགས་ཀྱི་ས་ལ་གསུམ། སངས་རྒྱས་ལྟ་བུར་ངེས་པ་ལ་དང་། གཞན་སྨིན་བྱེད་ལ་དང་། བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ལའོ།

གཡུར་དུ་
5-568a
ཟ་བའི་རྟེན་འབྱུང་ཡིད་འོངས་རྒྱལ་བའི་ཡུམ། །ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་བདེན་མཐུར་སྨིན་ཅིང་རྫོགས་གྱུར་ཅིག །༣༧ ཅེས་ཤེར་ཕྱིན་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་འཕགས་བོད་ཀུན་ཏུ་འཆད་ཚུལ་ཅི་རིགས་པར་བྱུང་སྟབས། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀརྨ་པ་བརྒྱད་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་རྒྱས་འགྲེལ་འདི་ཉིད་གཞན་སྟོང་དབུ་མ་ལྟར་བཀྲལ་བ་ཡིན་ཅེས་ཀུན་ལ་གྲགས་མོད། སྒྲུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་ཡིན་དུའང་རུང་ཞིང་། འོན་ཀྱང་དགག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་རང་སྟོང་དང་འགལ་བ་མེད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ལྟ་བའི་གནད་གཅིག་ཏུ་འབབ་པའི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་བཟུང་སྟེ། ཀུན་ལ་ཡོངས་གྲགས་སེང་གེ་བཟང་པོའི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་མཛད་འདུག་པ་སོགས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་ཕུལ་བླ་མེད་དུ་སྣང་བའང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ངེས་གསང་བཅས་སྤར་བྱང་སྨོན་ཚིག་འདིའང་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྤེལ་བ་དགེ་ཞིང་བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག། །།
5-568b
5-569a
5-569b
5-570a
5-570b
5-571a
5-571b
安置于离贪
གཉིས་པ་ནི། ས་དེ་ནས་གནས་ཚུལ་གྱི་དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པ་ལའོ། །
安置于第九地
གཉིས་པ་ས་དགུ་པ་ལ་འགོད་པ་ནི། དེའི་རྗེས་ལ་ས་དགུ་པ་ལ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལའོ། །
安置于第十地
གསུམ་པ་ས་བཅུ་པ་ལ་འགོད་པ་ལ་གསུམ། ས་བཅུ་ཐོབ་མ་ཐག་པ་ལ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་ཐོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ལ་འགོད་པའོ། །
安置于当证十地间
དང་པོ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ས་བཅུ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་བཀོད་པར་མཛད་ནས་ཞེས་སོ། །དབང་བསྐུར་ཚུལ་ནི་འཇུག་པ་སོགས་ལས་ཤེས་པས་སྤྲོས་པ་ཆོག་གོ།
安置于一世得道
གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཐོགས་ཀྱི་ས་ལ་གསུམ། སངས་རྒྱས་ལྟ་བུར་ངེས་པ་ལ་དང་། གཞན་སྨིན་བྱེད་ལ་དང་། བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ལའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
གཡུར་དུ་
5-568a
ཟ་བའི་རྟེན་འབྱུང་ཡིད་འོངས་རྒྱལ་བའི་ཡུམ། །ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་བདེན་མཐུར་སྨིན་ཅིང་རྫོགས་གྱུར་ཅིག །༣༧ ཅེས་ཤེར་ཕྱིན་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་འཕགས་བོད་ཀུན་ཏུ་འཆད་ཚུལ་ཅི་རིགས་པར་བྱུང་སྟབས། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀརྨ་པ་བརྒྱད་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་རྒྱས་འགྲེལ་འདི་ཉིད་གཞན་སྟོང་དབུ་མ་ལྟར་བཀྲལ་བ་ཡིན་ཅེས་ཀུན་ལ་གྲགས་མོད། སྒྲུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་ཡིན་དུའང་རུང་ཞིང་། འོན་ཀྱང་དགག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་རང་སྟོང་དང་འགལ་བ་མེད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ལྟ་བའི་གནད་གཅིག་ཏུ་འབབ་པའི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་བཟུང་སྟེ། ཀུན་ལ་ཡོངས་གྲགས་སེང་གེ་བཟང་པོའི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་མཛད་འདུག་པ་སོགས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་ཕུལ་བླ་མེད་དུ་སྣང་བའང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ངེས་གསང་བཅས་སྤར་བྱང་སྨོན་ཚིག་འདིའང་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྤེལ་བ་དགེ་ཞིང་བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག། །།
月亮般缘起悦意胜者母，法之源泉依真力成熟圆满！37，如是般若波罗蜜多现观庄严论这一论著在印度和藏地有各种各样的讲解方式，圆满佛陀第八世噶玛巴米觉多杰也将此广释按他空中观的方式解释，这一点为众所周知。虽然从建立方面可以如此，但从否定方面不仅与自空不相违，而且被视为趋向于见地要点一致的相应之处，以众所周知的狮子贤的释论方式所作，以及无上妙说显现等，应当了知的确切密意，包括此印经发愿文也是由文殊法幢所增益，愿其贤善吉祥！
5-568b
5-569a
5-569b
5-570a
5-570b
5-571a
5-571b
安置于离贪
第二是：从此地，对于法性真如，对一切法断除执著。
安置于第九地
第二，安立于第九地：此后，于第九地，以愿波罗蜜多之力，迅速证得菩提。
安置于第十地
第三，安立于第十地分三：安立于刚获得十地时、一生所系之道，以及殊胜道。
安置于当证十地间
第一：此后，以智慧波罗蜜多之力，于第十地清净各种佛土，被一切如来安立于大光明灌顶，如是。关于灌顶方式，可从《入行论》等了知，此处不再赘述。
安置于一世得道
第二，一生所系之地分三：安立于如佛决定、成熟他人，以及亲近善知识。


 །
安置于定证佛陀道
དང་པོ་ནི། ཡང་ས་བཅུ་པ་དེ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་

安置于定证佛陀道
第一：又，于第十地，一生所系的菩萨自己的


